Wikipedia mswiki https://ms.wikipedia.org/wiki/Laman_Utama MediaWiki 1.48.0-wmf.4 first-letter Media Khas Perbincangan Pengguna Perbincangan pengguna Wikipedia Perbincangan Wikipedia Fail Perbincangan fail MediaWiki Perbincangan MediaWiki Templat Perbincangan templat Bantuan Perbincangan bantuan Kategori Perbincangan kategori Gerbang Perbincangan gerbang MOS Perbincangan MOS TimedText TimedText talk Modul Perbincangan modul Acara Perbincangan acara 0 28 7004323 6905483 2026-11-12T09:55:54Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004323 wikitext text/x-wiki {{Paraphyletic group | subheader = {{longitem|An informal group<br>within the infraorder Cetacea}} | name = Paus | fossil_range = [[Eosen]] - [[Holosen|Kini]] {{fossil range|50|0}} <ref>{{Cite web |title=When whales walked on four legs |url=https://www.nhm.ac.uk/discover/when-whales-walked-on-four-legs.html |access-date=2022-03-12 |website=www.nhm.ac.uk |language=en}}</ref> | image = Southern right whale.jpg | image_alt = | image_caption = [[Paus sikat selatan]]; ''Eubalaena australis'' | auto = yes | parent = Cetacea | includes = *Parvorder [[Mysticeti]] (paus balin) *Parvorder [[Odontoceti]] (sebahagian) ** Keluarga [[Monodontidae]] (paus Arktik) ** Superkeluarga [[Physeteroidea]] (paus sperma) ** Superkeluarga [[Ziphioidea]] (paus paruh) | excludes = * Keluarga [[Delphinidae]] (lumba-lumba dan gondal) * Superkeluarga [[Platanistoidea]] (lumba-lumba sungai Asia) * Superkeluarga [[Inioidea]] (lumba-lumba sungai Amerika Selatan) }} '''Paus''' ialah sekelompok [[mamalia laut]] [[Placentalia|berplasenta]] yang sepenuhnya akuatik dan tergolong dalam order [[Setasea]] melalui lapan [[Keluarga (biologi)|keluarga]]: [[Balaenopteridae]], [[Balaenidae]], [[Cetotheriidae]], [[Eschrichtiidae]], [[Monodontidae]] (termasuk [[beluga]] dan [[narwal]]), [[Physeteridae]], [[Kogiidae]] dan [[Ziphiidae]]. Meskipun kesemua haiwan ini tampak mempunyai ciri fizikal luar mirip ikan, masih ada ciri-ciri mamalia sepunya lain yang dimiliki: * bernafas melalui [[paru-paru]] melalui [[lubang hembus]] * mempunyai bulu (kurang berbanding haiwan darat, hampir tiada bagi paus dewasa) * berdarah panas * mempunyai organ [[penyusuan]] dan menyusukan anak. * mempunyai empat ruang [[jantung]] Paus purba berevolusi pada pertengahan tempoh [[Eosen]], kira-kira 50 juta tahun dahulu. Salah satu paus terawal yang telah pupus adalah [[Basilosaurus]] yang mempunyai kepala kecil bermuncung menonjol dan bergigi. [[Basilosaurus]] sepanjang 25 [[meter]] panjang. Tinggalan [[fosil]] menunjukkan paus berasal daripada haiwan daratan berkuku, kemungkinannya dari haiwan seperti [[Mesonychid]] (haiwan seperti serigala yang tinggal dipersisiran pantai) yang beransur-ansur kembali tinggal di laut kira-kira 50 juta tahun dahulu. Satu lagi kemungkinan haiwan lain yang berubah menjadi paus, adalah [[Ambulocetus]], mamalia bersaiz [[anjing laut]], sepanjang 3 [[meter]] seberat 650 [[paun]]. Pada masa kini, terdapat dua jenis paus iaitu paus [[Odontoceti]] paus bergigi, dan paus balin, [[Mysticeti]]. Paus Odontoceti yang bergigi merupakan pemangsa yang memakan [[ikan]], [[sotong]], dan [[mamalia]] marin (laut), mempunyai satu lubang pancut pernafasan. Paus balin pula bersaiz lebih besar daripada paus bergigi dan mempunyai struktur yang dikenali sebagai balin yang berbentuk sikat, untuk menyaring plankton daripada [[air]], dan mempunyai dua lubang pancut pernafasan. == Tingkah laku == Paus secara amnya dikelaskan sebagai pemangsa tetapi makanan haiwan ini terdiri daripada plankton kepada ikan besar. Sebagai mamalia, ikan paus memerlukan udara untuk bernafas dan mesti naik ke atas permukaan air untuk mendapat oksigen. Ini dilakukan melalui lubang pancutan pernafasan. Kerana habitatnya, paus menetapkan bila ia mahu bernafas. Kesemua mamalia tidur termasuk ikan paus, tetapi ikan paus tidak boleh dalam keadaan tidak sedar atau tidur terlalu lama. Ini kerana mereka perlu sedar untuk bernafas. Dipercayai hanya satu hemisfera dalam otak ikan paus tidur pada satu masa supaya paus tidak tidur sepenuhnya tetapi masih boleh berehat. Paus berkomunikasi sesama sendiri melalui bunyi berirama yang dipanggil nyanyian paus. Kerana haiwan ini sangat besar dan kuat, bunyi yang dihasilkan sangat kuat (bergantung kepada spesies). Paus dipercayai membuat 20,000 wat akustik bunyi pada 163 desibel. Paus betina melahirkan seekor anak. Masa menyusu adalah lama (lebih dari satu tahun dalam kebanyakan spesis), dan ini dikaitkan dengan hubungan yang erat antara ibu dan anak. Dalam kebanyakan paus, proses pendewasaan berlaku lewat, selalunya dalam tujuh hingga 10 tahun. Disebabkan ini mereka melahirkan sedikit zuriat tetapi mempunyai keberangkalian yang tinggi untuk hidup dalam dunia haiwan liar. Alat kelamin paus jantan dimasukkan ke dalam rongga badan ketika berenang untuk penyelarasan dan mengurangkan seretan air. Kebanyakan ikan paus tidak mempunyai pasangan tetap; dalam kebanyakan spesis paus betina mempunyai banyak pasangan pada setiap musim mengawan. Ketika saat kelahiran, bayi paus mengeluarkan ekor dahulu untuk meminimumkan risiko lemas. Paus menyusukan anak dengan memancutkan susu secara konsisten seperti ubat gigi ke dalam mulut bayi untuk mengelak daripada susu tersebut hilang dalam air. == Lihat juga == * [[Paus Bryde]] * [[Paus buding]] * [[Paus nayan]] * [[Paus pendek sirip]] * [[Paus sei]] * [[Paus biru]] * [[Paus kelasa]] * [[Paus betul]] == Rujukan == {{Reflist}} {{Senaraimamalia}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Mamalia|P]] [[Kategori:Cetacea]] 7ay64zih4z1da2nysg6wtse7bzpjltg 0 80 7004335 6913978 2026-11-12T10:07:12Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004335 wikitext text/x-wiki {{Automatic Taxobox |name = Burung | fossil_range = <br />{{fossilrange|72|0|[[Zaman Batu Kapur Akhir|Zmn Bt Kapur Akhir]] – [[Holosen|kini]], 72–0 [[annum|Ma]]| | earliest=115.5|PS= |ref=<ref name="Field2020">{{Cite journal|title=Late Cretaceous neornithine from Europe illuminates the origins of crown birds|last1=Field|first1=Daniel J.|last2=Benito|first2=Juan|date=Mac 2020|journal=Nature|issue=7799|doi=10.1038/s41586-020-2096-0|volume=579|pages=397–401|issn=0028-0836|last3=Chen|first3=Albert|last4=Jagt|first4=John W. M.|last5=Ksepka|first5=Daniel T.|pmid=32188952|bibcode=2020Natur.579..397F|s2cid=212937591|url=https://www.repository.cam.ac.uk/handle/1810/303639}}</ref><ref name="DePietriWilaru">{{cite journal |last1=De Pietri |first1=Vanesa L. |last2=Scofield |first2=R. Paul |last3=Zelenkov |first3=Nikita |last4=Boles |first4=Walter E. |last5=Worthy |first5=Trevor H. |title=The unexpected survival of an ancient lineage of anseriform birds into the Neogene of Australia: the youngest record of Presbyornithidae |journal=Royal Society Open Science |date=Februari 2016 |volume=3 |issue=2 |pages=150635 |doi=10.1098/rsos.150635|pmid=26998335 |pmc=4785986 |bibcode=2016RSOS....350635D |doi-access=free }}</ref>}}<small>Asal [[Zaman Batu Kapur Awal|Zmn Bt Kapur Awal]] atau awal Zmn Bt Kapur Akhir munasabah berdasarkan [[jam molekular]]<ref name="Yonezawa2017">{{cite journal |vauthors=Yonezawa, T, ''et al''. |date=2017 |title=Phylogenomics and Morphology of Extinct Paleognaths Reveal the Origin and Evolution of the Ratites |journal=Current Biology |volume=27 |number=1 |pages=68–77 |doi=10.1016/j.cub.2016.10.029|pmid=27989673 |doi-access=free }}</ref><ref name="kuhl2020">{{cite journal |first1=H |last1=Kuhl |first2=C |last2=Frankl-Vilches |first3=A |last3=Bakker |first4=G |last4=Mayr |first5=G |last5=Nikolaus |first6=S T |last6=Boerno |first7=S |last7=Klages |first8=B |last8=Timmermann |first9=M |last9=Gahr |date=2020 |volume=38 |number=1 |pages=108–127 |url=https://academic.oup.com/mbe/advance-article/doi/10.1093/molbev/msaa191/5891114 |title=An unbiased molecular approach using 3'UTRs resolves the avian family-level tree of life |journal=Molecular Biology and Evolution |doi=10.1093/molbev/msaa191|pmid=32781465 |pmc=7783168 |hdl=21.11116/0000-0007-B72A-C |hdl-access=free }}</ref></small> |image = Monticola gularis male non-breeding - Khao Yai.jpg |image_width = 250px |image_caption = |taxon = Aves |authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758<ref>{{Cite web| url= http://www.taxonomy.nl/Main/Classification/51354.htm| title=Systema Naturae 2000 / Classification, Class Aves | accessdate=4 Februari 2009 | last=Brands | first=Sheila | authorlink= | date=14 Ogos 2008 | work=Project: The Taxonomicon }}</ref> |subdivision_ranks = [[Kelas (biologi)|Subkelas]] & [[Order (biologi)|order]] |subdivision = * Kira-kira dua dozen [[#Pengelasan order burung moden|order moden]] dan beberapa [[senarai fosil burung|order dan sub-kelas yang pupus]] | range_map = | range_map_caption = }} '''Burung''' merupakan [[haiwan]] [[vertebrata]] [[sayap|bersayap]], berkaki dua, berdarah panas dan bertelur; pelbagai spesiesnya dalam [[Kelas (biologi)|kelas]] '''Aves''' yang besar dan terdapat di serata [[bumi|dunia]] dari kawasan [[gurun]] sehinggalah di [[Kutub Utara]], juga di kawasan hutan hujan [[Amazon]], dan [[Greenland]]. Terdapat lebih daripada 11,000 spesies burung yang dikenal pasti dan dibahagikan kepada 44 [[order]].<ref>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List – Version 14.2 |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |year=2025 |publisher=Kesatuan Ahli Ornitologi Antarabangsa |access-date=14 Disember 2025}}</ref> Selain itu, terdapat banyak subspesies yang jika dikira berserta dengan [[spesies]] yang diketahui mengandungi lebih 3,200 jenis. Burung merupakan homoioterma, berdarah panas, dengan suhu tetap 40-44&nbsp;°C. Tulang burung adalah ringan dan berongga di kebanyakan tempat untuk mengurangkan ketumpatan dan beratnya. Semua burung mempunyai [[paruh]], yang berbeza hanyalah bentuk dan saiz paruh mereka. Kebanyakan burung mempunyai bulu pelepah kecuali sedikit yang tidak mempunyai bulu pelepah. Burung jenis [[teropod]] dipercayai berevolusi daripada [[reptilia]], seperti [[dinosaur]], yang hidup kira-kira 180 juta tahun yang lampau. Burung berubah dan kehilangan gigi dan ciri reptilia yang lain, semasa mengalami proses evolusi yang mengambil masa berjuta-juta tahun. Pada masa yang sama, [[bulu pelepah]] tumbuh pada ekornya dan sayapnya. Banyak burung mampu [[terbang]] kecuali beberapa spesies seperti [[burung unta]], [[emu]], [[kiwi]] dan [[penguin]]. Kesemua burung mempunyai sayap walaupun pada burung yang tidak dapat terbang, sungguhpun ia mungkin kecil dan tidak berguna. Burung boleh mengeluarkan [[telur]]. Pada kebiasaannya burung betina akan [[pengeraman telur|mengeram]] telur, kadangkala kedua-dua pasangan akan bergilir, dan dalam sesetengah spesies burung hanya burung jantan yang akan mengeramkan telur tersebut. Terdapat juga spesies burung yang bertelur dalam sarang burung lain untuk dieramkan oleh keluarga burung angkat. == Ciri-ciri == Ciri-ciri utama burung adalah seperti berikut :- * Badan dilitupi oleh [[bulu pelepah]]. * Mempunyai paruh yang tidak bergigi dan dua kepak. * Mempunyai sisik pada kakinya. * [[Telur|Bertelur]] dan telurnya dilindungi oleh cangkerang keras. * Bernafas melalui peparu. * Berdarah panas. == Taburan == Burung hidup dan berkembang biak di sebahagian besar [[habitat]] darat dan pada tujuh [[benua]] sehingga membentuk koloni di kawasan ekstrem mereka seperti di pedalaman [[Antartika]].<ref>{{Cite book|title=Albatrosses And Petrels Across The World|last=Brooke|first=Michael|publisher=Oxford University Press|year=2004|isbn=0-19-850125-0|location=Oxford|pages=}}</ref> Taburan [[biokepelbagaian]] tertinggi burung adalah di wilayah tropika. Keadaan ini juga sudah diduga sebelumnya bahawa kepelbagaian burung paling ketara adalah hasil daripada [[penspesiesan]] di daerah tropika; walau bagaimanapun, kajian baharu menemukan penspesiesan tahap tertinggi di kawasan latitud tinggi yang diimbangi dengan darjat kepupusan lebih besar daripada kawasan tropika.<ref>{{Cite journal|last=Weir|first=Jason T.|last2=Schluter|first2=D|year=2007|title=The Latitudinal Gradient in Recent Speciation and Extinction Rates of Birds and Mammals|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=315|issue=5818|pages=1574–76|doi=10.1126/science.1135590|issn=0036-8075|pmid=17363673|month=March}}</ref> Beberapa [[Keluarga (biologi)|famili]] burung telah beradaptasi dalam menjalani hidup di lautan dunia, dengan beberapa [[spesies]] [[burung laut]] datang ke darat hanya demi tujuan pembiakan<ref name="Burger">{{Cite book|title=Biology of Marine Birds|last=Schreiber|first=Elizabeth Anne|publisher=CRC Press|year=2001|isbn=0-8493-9882-7|location=Boca Raton|pages=|coauthors=Joanna Burger}}</ref> dan beberapa [[penguin]] telah tercatat menyelam sedalah {{convert|300|m|ft|-1}}.<ref>{{Cite journal|last=Sato|first=Katsufumi|author2=N|author3=K|author4=N|author5=W|author6=C|author7=B|author8=H|author9=L|date=1 May 2002|title=Buoyancy and maximal diving depth in penguins: do they control inhaling air volume?|url=http://jeb.biologists.org/cgi/content/full/205/9/1189|journal=Journal of Experimental Biology|volume=205|issue=9|pages=1189–1197|issn=0022-0949|pmid=11948196}}</ref> Banyak spesies burung yang telah membentuk populasi di wilayah kerana dibawa atau diperkenalkan oleh manusia ke kawasan-kawasan baharu. Beberapa kes memang disengajakan seperti ''[[Phasianus colchicus]]'' yang diperkenalkan dan dibiak sebagai [[burung buruan]].<ref>{{Cite book|title=The Pheasant: Ecology, Management, and Conservation|last=Hill|first=David|publisher=BSP Professional|year=1988|isbn=0-632-02011-3|location=Oxford|pages=|coauthors=Peter Robertson}}</ref> Selain itu, ada beberapa kes yang berlaku secara tak sengaja seperti pembentukan populasi ''Myiopsitta monachus'' liar di beberapa bandar [[Amerika Utara]] setelah melepaskan diri daripada kurungan.<ref>{{Cite web|url=http://bna.birds.cornell.edu/bna/species/322|title=Monk Parakeet (Myiopsitta monachus)|last=Spreyer|first=Mark F.|year=1998|work=The Birds of North America|publisher=Cornell Lab of Ornithology|doi=10.2173/bna.322|coauthors=Enrique H. Bucher}}</ref> Beberapa spesies, termasuk [[burung bangau kendi]],<ref>{{Cite journal|last=Arendt|first=Wayne J.|date=1 January 1988|title=Range Expansion of the Cattle Egret, (''Bubulcus ibis'') in the Greater Caribbean Basin|journal=Colonial Waterbirds|volume=11|issue=2|pages=252–62|doi=10.2307/1521007|issn=07386028|jstor=1521007}}</ref> ''[[Milvago chimachima]]''<ref>{{Cite book|title=[[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 2; New World Vultures to Guineafowl|last=Bierregaard|first=R.O.|publisher=Lynx Edicions|year=1994|isbn=84-87334-15-6|editor=Josep del Hoyo, Andrew Elliott and Jordi Sargatal (eds.)|location=Barcelona|pages=|chapter=Yellow-headed Caracara}}</ref> dan burung [[galah]],<ref>{{Cite book|title=Parrots: A Guide to the Parrots of the World|last=Juniper|first=Tony|publisher=[[Helm Identification Guides|Christopher Helm]]|year=1998|isbn=0-7136-6933-0|location=London|pages=|coauthors=Mike Parr}}</ref> telah membiak meluas merentasi kawasan habitat asal berikutan amalan-amalan pertanian yang membentuk habitat baharu yang sesuai. == Kelas burung == Kelas burung (''Aves'') terbahagi kepada beberapa [[order]] seperti berikut :- * [[Struthioniformes]], termasuk [[burung unta]] * [[Casuariiformes]], termasuk burung [[kasuari]] dan [[emu]] * [[Apterygiformes]], burung kiwi * [[Rheiformes]], * [[Tinamiformes]], * [[Anseriformes]], termasuk itik, angsa dan seumpamanya. * [[Galliformes]], termasuk ayam, kuang dan seumpamanya. * [[Columbiformes]], termasuk burung-burung merpati, pergam, punai dan seumpamanya. * [[Mesithornithiformes]] * [[Pteroclidiformes]], termasuk [[burung katah]] * [[Otididae|Otidiformes]] * [[Musophagiformes]], * [[Cuculiformes]] * [[Caprimulgiformes]], burung-burung tukang * [[Nyctibiiformes]], * [[Steatorithiformes]] * [[Podargiformes]], Burung Cucur * [[Aegotheliformes]], Segan-Hantu * [[Apodiformes]], Layang-layang Sabit dan Burung Madu. * [[Gruiformes]], Keria, Sintar dan seumpamanya. * [[Charadriiformes]], Rapang, Kedidi dan seumpamanya. * [[Phoenicopteriformes]], termasuk burung [[Phoenicopteridae|flamingo]] * [[Podicipediformes]], termasuk burung [[tetimbul]] * [[Opisthocomiformes]] * [[Eurypgiformes]] * [[Phaethontiformes]] * [[Gaviiformes]], Seselam * [[penguin|Sphenisciformes]], burung-burung [[penguin]] * [[Procellariiformes]], camar * [[Ciconiiformes]], termasuk burung-burung botak, upih dan seumpamanya. * [[Suliformes]], dendang laut * [[Pelecaniformes]], undan, pucung dan seumpamanya. * [[Accipitriformes]], helang dan seumpamanya. * [[Burung hantu|Strigiformes]], burung hantu * [[Coliiformes]], Tetupai * [[Leptosomiformes]], Tiung-Sewah * [[Trogoniformes]], Kesumba * [[Bucerotiformes]], termasuk burung-burung [[enggang]], [[hudhud]] dan seumpamanya. * [[Coraciiformes]] * [[Galbuliformes]] * [[Piciformes]], termasuk burung-burung [[belatuk]] dan seumpamanya. * [[Cariamiformes]] * [[Falconiformes]], termasuk burung-burung rajawali dan seumpamanya. * [[Psittaciformes]], termasuk burung-burung nuri, bayan, kakaktua dan seumpamanya. * [[Passeriformes]], termasuk burung-burung [[pipit rumah|pipit]] dan seumpamanya. == Lihat juga == * [[Senarai burung dari Malaysia]] == Rujukan == {{reflist | 30em}} == Pautan luar == {{Commons|Aves}} * {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/*/http://www.naturia.per.sg/buloh/birds/birds.htm Senarai burung}} * [http://www.e-smartschool.com/PNU/004/PNU0040004.asp Apakah burung itu?] * [http://www.indomedia.com/intisari/2000/nov/navigasibrg-11.htm Canggihnya Pengemudian Burung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041215103819/http://www.indomedia.com/intisari/2000/nov/navigasibrg-11.htm |date=2004-12-15 }} [[Kategori:Burung| ]] swif3x2x3jffg48uwv89lfni4qnsnsx 0 141 7004227 6317715 2026-11-12T08:50:32Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004227 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox|name=Kulat|fossil_range=Awal [[Devon]] – [[Holocene|Kini]]<br>{{Fossilrange|410|0|earliest=Vendian}}|image=Fungi_collage.jpg|image_upright=1.3|image_caption=Ikut arah jam dari kiri atas: {{plainlist| * ''[[Amanita muscaria]]'', sejenis basidiomiset; * ''[[Sarcoscypha coccinea]]'', sejenis askomiset; * roti dilitupi [[kulat]]; * sejenis [[Chytridiomycota]]; * sejenis [[conidiofor]] ''[[Aspergillus]]''. }}|image_alt=A collage of five fungi (clockwise from top left): a mushroom with a flat red top with white spots and a white stem growing on the ground; a red cup-shaped fungus growing on wood; a stack of green and white moldy bread slices on a plate; a microscopic spherical grey semitransparent cell with a smaller spherical cell beside it; a microscopic view of an elongated cellular structure shaped like a microphone, attached to the larger end is a number of smaller roughly circular elements that collectively form a mass around it|display_parents=3|taxon=Fungi|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Royall T. Moore|R.T.Moore]]<ref name="Moore1980">{{cite journal |author = Moore RT. | year=1980| title=Taxonomic proposals for the classification of marine yeasts and other yeast-like fungi including the smuts | journal=Botanica Marine | volume=23 | pages=361–73}}</ref>|subdivision_ranks=Subalam/Filum|subdivision=* [[Rozellomyceta]] ** [[Rozellomycota]] ** [[Microsporidia]] * [[Aphelidiomyceta]] ** [[Aphelidiomycota]] * [[Amastigomycota|Eumycota]] ** [[Chytridiomyceta]] *** [[Neocallimastigomycota]] *** [[Chytridiomycota]] ** [[Blastocladiomyceta]] *** [[Blastocladiomycota]] ** [[Zoopagomyceta]] *** [[Basidiobolomycota]] *** [[Entomophthoromycota]] *** [[Kickxellomycota]] ** [[Mortierellomycota]] ** [[Mucoromyceta]] *** [[Calcarisporiellomycota]] *** [[Mucoromycota]] ** [[Symbiomycota]] *** [[Glomeromycota]] *** [[Entorrhizomycota]] *** [[Dikarya]] **** [[Basidiomycota]] **** [[Ascomycota]]}} '''Kulat''' ialah salah satu daripada [[organisma]] [[eukariot]] yang mencernakan makanannya di luar dan menyerap [[molekul]] [[nutrien]] ke dalam [[sel (biologi)|selnya]]. Organisme-organisme sepunya ciri ini dikelaskan dalam suatu [[Alam (biologi)|alam hidupan]] tersendiri diberi nama saintifiknya '''Fungus'''<ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/news/species-survival-commission/202108/rewild-and-iucn-ssc-become-first-global-organizations-call-recognition-fungi-one-three-kingdoms-life-critical-protecting-and-restoring-earth|title=Re:wild and IUCN SSC become first global organizations to call for the recognition of fungi as one of three kingdoms of life critical to protecting and restoring Earth|author=|date=3 August 2021|website=International Union for Conservation of Nature (IUCN)}}</ref> ([fun.gus]) setaraf dengan alam-alam [[Plant|tumbuhan]], [[Animalia|binatang]] dan [[protozoa]]. Bidang kajian mengenai hidupan dalam alam ini disebutkan sebagai [[mikologi]] (dari akar kata {{lang-el|μυκες}} ''mykes'' "lendir" dan {{lang|el|λογοσ}} ''logos'' "pengetahuan, lambang"). Kulat digunakan secara meluas oleh [[manusia]]: [[Yis|ragi]] digunakan untuk [[Penapaian|menapaikan]] [[bir]] dan [[roti]], sedangkan perladangan [[cendawan]] merupakan industri yang besar di banyak negara. Kulat ialah [[pengurai]] utama untuk bahan-bahan [[tumbuhan]] dan [[haiwan]] mati di dalam banyak [[ekosistem]], dan biasa dapat dinampak ketika roti lama bercendawan. Bagaimanapun, [[biologi]] kulat yang rumit menjangkau pengetahuan dan pengalaman biasa. ==Peristilahan== [[Fail:Fungi at Seksyen 6 Kota Damansara 20231027 143424.jpg|thumb|left|Kulat di Malaysia]] Perkataan ''kulat'' merupakan istilah umum turunan [[Bahasa Proto-Austronesia|akar Proto-Austronesia]] *''kulaC'' melalui [[Bahasa proto-Melayu-Polinesia|cabang Melayu-Polinesia]]<nowiki/>nya *''kulat''₂ merujuk dahulunya kepada spesies genus ''[[Polyporus]]'' yang ada di Taiwan.<ref name="truss">{{cite web|url=https://www.trussel2.com/acd/acd-s_k.htm#8465|title=*''kulaC'': bracket fungus, ''Polyporus'' spp.|last1=Blust|first1=Robert|last2=Trussel|first2=Stephen|website=Austronesian Comparative Dictionary|url-status=live|access-date=29 November 2021}}</ref> Istilah ''Fungus'' yang digunakan dalam konteks saintifik diserap langsung dari [[bahasa Latin]] digunakan dalam tulisan-tulisan [[Horatius]] dan [[Plinius yang Tua|Plinius]] bermaksud "cendawan", kata ini berasal dari kata [[Bahasa Yunani Purba|Yunani Purba]] {{Lang|el|σφόγγος}} ''sphongos'' "[[bunga karang]]" menggambarkan struktur makroskopik dan morfologi sejenis kulapuk dan cendawan mirip hidupan ini.<ref name="Ainsworth2">Ainsworth, p. 2.</ref> == Filogeni == Dikelaskan sebagai [[tumbuhan]] pada asalnya, kulat langsung bukan tumbuhan kerana kulat ialah [[heterotrof]], iaitu organisma ini tidak menghasilkan [[karbon]] sendiri melalui proses [[fotosintesis]] tetapi sebaliknya, menggunakan karbon yang dihasilkan oleh organisma yang lain. Sebenarnya, kulat kini dianggap lebih berkait dengan [[haiwan]] berbanding tumbuhan, dan kekadang dimasukkan dalam [[opistokon]], sekumpulan [[monofili]], bersama-sama dengan haiwan. Bagaimanapun, berbeza dengan haiwan, kulat menyerap dan bukan menginges makanannya, serta mempunyai [[dinding sel]]. Disebabkan alasan-alasan ini, kulat kini dimasukkan dalam [[alam (biologi)|alam]] sendiri, iaitu alam '''Kulat'''. Ahli [[mikologi]] (ahli [[sains]] yang mengkaji kulat) mempercayai bahawa kulat adalah monofoli — iaitu semua jenis kulat datangnya daripada leluhur yang sama — kerana kesemua kulat mempunyai [[kitin]] di dalam dinding selnya dan merupakan heterotrof berdaya serap, selain daripada ciri-ciri serupa yang lain. == Pertumbuhan dan fisiologi == {{Bahagian kosong|date=October 2023}}[[file:DecayingPeachSmall.gif|thumb|alt=Urutan fotografi selang waktu dari [[persik]] yang semakin berubah warna dan membusuk|Pertumbuhan [[kulapuk]] melitupi sebiji [[persik]] yang mereput busuk. Setiap gambar seturutan diambil kira-kira setiap 12 jam selama enam hari.]] == Pembiakan == Pembiakan kulat sangat kompleks mencerminkan perbezaan gaya hidup dan susunan genetia dalam alam organisme yang beragam ini.<ref>Alexopoulos ''et al''., pp. 48–56.</ref> Kira-kira sepertiga dari semua cendawan membiak menggunakan lebih dari satu metode perbanyakan; misalnya, pembiakan dapat terjadi dalam dua tahap yang terdiferensiasi dengan baik dalam [[Daur hidup organisme|siklus hidup]] suatu spesies, [[teleomorf]] dan [[anamorf]].<ref>Kirk ''et al''., p. 633.</ref> Keadaan lingkungan sekitar memicu keadaan perkembangan yang ditentukan secara genetik yang mendorong terbentuknya struktur khusus pembiakan seks atau aseks. Struktur ini membantu pembiakan dengan menyebarkan spora atau [[propagul]] yang mengandung spora secara efisien. === Pembiakan aseks === [[Pembiakan aseks]] terjadi melalui spora vegetatif ([[konidium|konidia]]) atau melalui [[pemecahan (pembiakan)|pemecahan]] [[miselium]]. Pemecahan ini terjadi ketika miselium kulat terpisah menjadi beberapa bahagian, dan setiap bahagiantumbuh menjadi miselium terpisah. Fragmentasi miselium dan spora vegetatif mempertahankan populasi [[Klon (genetika)|klon]] yang teradaptasi dengan [[Relung (ekologi)|relung]] tertentu, dan memungkinkan penyebaran yang lebih cepat daripada pembiakan seksual.<ref name="Heitman2005" /> "Fungi imperfecti" (kulat yang tidak memiliki tahap sempurna atau seksual) atau [[Deuteromycota]] terdiri dari semua spesies yang tidak memiliki kitaran pembiakan yang dapat diamati.<ref name="Alcamo2004" /> Deuteromycota bukan klad taksonomi yang diterima, dan sekarang dianggap hanya bererti kulat yang tidak memiliki tahap seksual yang diketahui. === Pembiakan seksual === {{Lihat pula|Perkawinan pada fungi|Seleksi seksual pada fungi}} Pembiakan seksual dengan [[meiosis]] telah diamati secara langsung di semua filum kulat kecuali [[Glomeromycota]]<ref name=Redecker2006/> (analisis genetik menunjukkan mungkin meiosis juga terjadi di Glomeromycota). Ini berbeza dalam banyak aspek dari pembiakan seksual pada hewan atau tumbuhan. Perbedaan juga ada antara kelompok-kelompok kulat dan dapat digunakan untuk membedakan spesies dengan perbedaan morfologis dalam struktur seksual dan strategi pembiakan.<ref name=Guarro1999/><ref name=Taylor2000/> Percobaan kawin antara isolat kulat dapat mengidentifikasi spesies berdasarkan konsep spesies biologis.<ref name=Taylor2000/> Kelompok-kelompok kulat utama awalnya dideskripsikan berdasarkan morfologi struktur dan spora seksualnya; misalnya, struktur yang mengandung spora, [[askus]] dan [[basidium]], dapat digunakan dalam identifikasi [[Ascomycota]] dan [[Basidiomycota]], berturut-turut. Fungi menggunakan dua [[sistem perkawinan]]: spesies [[heterotalik]] memungkinkan persenyawaan hanya antara individu-individu dari jenis yang berlawanan, sedangkan spesies [[homotalik]] dapat senyawa lalu membiak secara seks baik dengan individu lain atau dirinya sendiri.<ref name=Metzenberg1990/> Kebanyakan kulat memiliki tahap [[haploid]] dan [[diploid]] dalam siklus hidupnya. Dalam kulat yang membiak secara seksual, individu yang cocok dapat bergabung dengan menggabungkan hifa mereka bersama-sama ke dalam jaringan yang saling berhubungan; proses ini, [[anastomosis]], diperlukan untuk inisiasi siklus seksual. Banyak Ascomycota dan Basidiomycota melewati tahap [[dikariotik]], di mana inti yang diwarisi dari dua orang tua tidak bergabung segera setelah fusi sel, tetapi tetap terpisah dalam sel-sel hifa (lihat [[heterokariosis]]).<ref>Jennings and Lysek, pp. 107–114.</ref> [[file:Morelasci.jpg|thumb|left|alt=Pandangan mikroskopis dari banyak struktur seakan kantung memanjang lejas masing-masing berisi delapan bola berjajar sebaris|Askus berspora 8 dari ''[[Morchella elata]]'', dilihat dengan [[mikroskop fase kontras]]]] Pada Ascomycota, hifa dikariotik dari [[himenium]] (lapisan jaringan yang mengandung spora) membentuk kait (''hook'') yang khas pada septum hifa. Selama [[pembelahan sel]], pembentukan kait memastikan penyebaran yang tepat dari inti yang baru membelah ke kompartemen hifa apikal dan basal. Askus kemudian dibentuk, di mana [[kariogami]] (fusi inti) terjadi. Askus tertanam dalam [[askokarp]], atau tubuh buah. Kariogami dalam askus segera diikuti oleh meiosis dan produksi [[askospora]]. Setelah menyebar, askospora dapat berkecambah dan membentuk miselium haploid baru.<ref>Deacon, p. 31.</ref> Pembiakan seksual pada Basidiomycota mirip dengan Ascomycota. Hifa haploid yang cocok menyatu untuk menghasilkan miselium dikariotik. Namun, fase dikariotik lebih banyak di Basidiomycota, sering kali juga terdapat dalam miselium yang tumbuh secara vegetatif. Struktur anatomi khusus, yang disebut ''[[clamp connection]]'', dibentuk pada setiap septum hifa. Seperti halnya kait pada Ascomycota yang serupa secara struktural, ''clamp connection'' pada Basidiomycota diperlukan untuk transfer nukleus yang terkendali selama pembelahan sel, untuk mempertahankan tahap dikariotik dengan dua nukleus yang berbeza secara genetik di setiap kompartemen hifa.<ref>Alexopoulos ''et al''., pp. 492–493.</ref> Sebuah [[basidiokarp]] terbentuk yang di dalamnya terdapat struktur seperti [[gada]] yang dikenal sebagai [[basidium]] yang menghasilkan [[basidiospora]] haploid setelah karyogami dan meiosis.<ref>Jennings and Lysek, p. 142.</ref> Basidiokarp yang paling dikenal adalah jamur, tetapi basidiokarp juga dapat berbentuk lain (lihat bahagian[[#Morfologi|Morfologi]]). Pada kulat yang dulunya diklasifikasikan sebagai [[Zygomycota]], hifa haploid dari dua individu melebur membentuk [[gametangium]], struktur sel khusus yang menjadi sel penghasil [[gamet]] yang subur. Gametangium berkembang menjadi [[zigospora]] yang berdinding tebal dibentuk oleh penyatuan gamet. Zigospora yang bercambah engalami [[meiosis]] lalu menghasilkan hifa haploid baru yang kemudian dapat membentuk [[sporangiospora]] aseks. Sporangiospora ini memungkinkan kulat menyebar dengan cepat dan bertunas menjadi miselia kulat haploid baru yang mirip secara genetiknya.<ref>Deacon, pp. 21–24.</ref> === Penyebaran spora === Baik spora atau sporangiospora aseks dan seks sering kali secara aktif disebarkan melalui penyemburan paksa dari struktur biaknya. Penyemburan ini memastikan keluarnya spora berjarak jauh melalui udara. [[File:Cyathus stercoreus Fruchtkörper.JPG|thumb|ka|alt=Fungi coklat berbentuk cangkir dengan beberapa struktur berbentuk piringan keabu-abuan| Kulat sarang burung, ''[[Cyathus stercoreus]]'']] Mekanisme dan fisiologi khusus serta struktur permukaan spora (seperti [[hidrofobin]]) memungkinkan penyebaran spora yang efisien.<ref name=Linder2005/> Misalnya, [[Askus|sel yang mengandungi spora]] pada beberapa spesies Ascomycota memiliki struktur yang menyebabkan penumpukan [[Osmolit|zat-zat]] mempengaruhi isipadu sel dan keseimbangan cecair kandungan memungkinkan pelepasan spora tersebar bebas ke udara.<ref name=Trail2007/> Penyemburan paksa spora tunggal yang disebut ''balistospora'' melibatkan pembentukan titisan air (titisan Buller) yang ketika menyentuh spora menyebabkan pelepasan berkelajian awal lebih dari 10.000&nbsp;[[Gaya g|g]];<ref name=Pringle2005/> hasil akhirnya adalah bahwa spora dikeluarkan sejauh 0,01-0,02&nbsp;cm, jarak yang cukup untuk jatuh melalui insang atau liang ke udara di bawah.<ref>Kirk ''et al''., p. 495.</ref> Kulat lain, seperti [[bebola hembus]], mengandalkan mekanisme alternatif untuk melepaskan spora, seperti gaya mekanis eksternal. [[Nidulariaceae|Kulat sarang burung]] meniru pergerakan titisan air yang jatuh untuk melepaskan spora dari tubuh buah berbentuk cangkir.<ref name=Brodie1975/> Strategi lain terdapat pada kulat [[tanduk busuk]] yang berpenampilan berwarna cerah dan berbau busuk menarik perhatian serangga yang akan menyebarkan sporanya.<ref>Alexopoulos ''et al''., p. 545.</ref> Cara penyebaran spora yang paling umum adalah melalui tiupan angin – spesies yang menggunakan bentuk dispersi ini sering kali menghasilkan spora kering atau hidrofobik yang tidak menyerap air dan mudah tersebar oleh titisan hujan, misalnya. Sebahagian besar spesies kulat yang diteliti menghasilkan spora yang dibawa angin.<ref>{{Cite web|url=http://www.botany.hawaii.edu/faculty/wong/BOT135/Lect05_b.htm|title=Spore Dispersal in Fungi|website=www.botany.hawaii.edu|access-date=28 Disember 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://herbarium.usu.edu/fun-with-fungi/dispersal|title=Dispersal|website=herbarium.usu.edu|language=en|access-date=28 Disember 2018}}</ref> === Proses seks lainnya === Selain pembiakan seks biasa secara meiosis, kulat tertentu, seperti pada genera ''[[Penicillium]]'' dan ''[[Aspergillus]]'', dapat bertukar material genetik melalui proses [[Paraseksualitas|paraseksual]], yang dimulai oleh anastomosis antara hifa-hifa dan [[plasmogami]] sel-sel jamur.<ref>Jennings and Lysek, pp. 114–115.</ref> Frekuensi dan kepentingan relatif dari kejadian paraseksual tidak jelas dan mungkin lebih rendah dari proses seksual lainnya. Proses paraseksual diketahui berperan dalam hibridisasi intraspesifik<ref name=Furlaneto1992/> dan kemungkinan diperlukan untuk hibridisasi antar spesies, yang telah dikaitkan dengan peristiwa besar dalam evolusi kulat.<ref name=Schardl2003/> == Ekologi == [[Fail:fungi in Borneo.jpg|right|thumb|300px|Kulat bertumbuh di pokok di [[Borneo]]]] ===Hubungan dengan alam sekitar=== Walaupun sering tidak mudah dilihat, kulat bertumbuh di setiap persekitaran di [[bumi]] dan memainkan peranan yang amat penting di dalam kebanyakan ekosistem. Banyak kulat merupakan pengurai utama bahan-bahan tumbuhan dan haiwan mati di dalam [[hutan]], serta banyak persekitaran yang lain. Sebilangan kulat adalah [[pemangsa]] [[nematod]] yang menangkap mangsanya melalui pelbagai cara seperti cecincin mencerut atau jaring pelekat . Jenis yang lain adalah [[parasit]] tumbuhan dan haiwan, termasuk manusia. Kulat mengakibatkan banyak [[penyakit]] seperti [[kutu air]] dan [[kurap]] dalam manusia dan [[penyakit Pokok Elm Belanda]] dalam tumbuhan. Kulat yang lain merupakan pekongsi dalam perhubungan [[simbiosis]] dengan organisma yang lain. Umpamanya, [[liken]] dibentukkan daripada perhubungan simbosis antara [[alga]] atau [[sianobakteria]] dengan kulat. Kebanyakan [[tumbuhan pembuluh]] menerima manfaat daripada simbiosis antara [[akar]]nya dengan kulat. Kulat mempunyai sejarah penggunaan oleh manusia yang panjang. Banyak jenis [[cendawan]] dan kulat yang lain dimakan, termasuk [[cendawan butang]], [[cendawan shitake]], dan [[cendawan tiram]]. Tentu saja, banyak [[spesies]] cendawan adalah beracun dan menyebabkan banyak kes sakit serta kematian setiap tahun. Sejenis kulat unisel yang digelarkan [[yis]] digunakan untuk membakar roti dan menapaikan [[minuman beralkohol]]. Kulat juga digunakan untuk menghasilkan bahan kimia perindustrian seperti [[asid laktik]], [[antibiotik]], dan juga untuk membuat [[jean]] yang pudar [[warna]]nya. Beberapa jenis kulat dimakan untuk [[dadah psikedelik|sifat psikedeliknya]], baik untuk [[dadah rekreasi|rekreasi]] mahupun untuk tujuan [[agama|keagamaan]]. Sila lihat rencana utama, ''[[Cendawan psikedelik]]''. == Rujukan == {{reflist|2|refs= <ref name=Alcamo2004>{{cite book | vauthors=Alcamo IE, Pommerville J |title=Alcamo's Fundamentals of Microbiology | url=https://archive.org/details/alcamosfundament0000pomm |publisher=Jones and Bartlett |location=Boston, Massachusetts |year=2004 |page=[https://archive.org/details/alcamosfundament0000pomm/page/590 590] |isbn=978-0-7637-0067-6}}</ref> <ref name=Guarro1999>{{cite journal | vauthors=Guarro J, Stchigel AM | title=Developments in fungal taxonomy | journal=Clinical Microbiology Reviews | volume=12 | issue=3 | pages=454–500 | date=July 1999 | pmid=10398676 | pmc=100249 | url=http://cmr.asm.org/content/12/3/454.full }}</ref> <ref name=Heitman2005>{{cite journal | vauthors=Heitman J | title=Sexual reproduction and the evolution of microbial pathogens | journal=Current Biology | volume=16 | issue=17 | pages=R711–25 | date=September 2006 | pmid=16950098 | doi=10.1016/j.cub.2006.07.064 }}</ref> <ref name=Linder2005>{{cite journal | vauthors=Linder MB, Szilvay GR, Nakari-Setälä T, Penttilä ME | title=Hydrophobins: the protein-amphiphiles of filamentous fungi | journal=FEMS Microbiology Reviews | volume=29 | issue=5 | pages=877–96 | date=November 2005 | pmid=16219510 | doi=10.1016/j.femsre.2005.01.004 }}</ref> <ref name=Pringle2005>{{cite journal | vauthors=Pringle A, Patek SN, Fischer M, Stolze J, Money NP | title=The captured launch of a ballistospore | journal=Mycologia | volume=97 | issue=4 | pages=866–71 | year=2005 | pmid=16457355 | doi=10.3852/mycologia.97.4.866 | url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0097/004/0866.htm }}</ref> <ref name=Redecker2000>{{cite journal | vauthors=Redecker D, Kodner R, Graham LE | title=Glomalean fungi from the Ordovician | journal=Science | volume=289 | issue=5486 | pages=1920–1 | date=September 2000 | pmid=10988069 | doi=10.1126/science.289.5486.1920 | bibcode=2000Sci...289.1920R }}</ref> <ref name=Taylor2000>{{cite journal | vauthors=Taylor JW, Jacobson DJ, Kroken S, Kasuga T, Geiser DM, Hibbett DS, Fisher MC | title=Phylogenetic species recognition and species concepts in fungi | journal=Fungal Genetics and Biology | volume=31 | issue=1 | pages=21–32 | date=October 2000 | pmid=11118132 | doi=10.1006/fgbi.2000.1228 }}</ref> <ref name=Trail2007>{{cite journal | vauthors=Trail F | title=Fungal cannons: explosive spore discharge in the Ascomycota | journal=FEMS Microbiology Letters | volume=276 | issue=1 | pages=12–8 | date=November 2007 | pmid=17784861 | doi=10.1111/j.1574-6968.2007.00900.x }}</ref> <ref name=Brodie1975>{{cite book | vauthors=Brodie HJ |title=The Bird's Nest Fungi |publisher=University of Toronto Press |location=Toronto, Ontario |year=1975 |isbn=978-0-8020-5307-7 |page=80}}</ref> }} ===Sumber utama=== * {{cite book|title=Introduction to the History of Mycology|vauthors=Ainsworth GC|publisher=Cambridge University Press|year=1976|isbn=978-0-521-11295-6|location=Cambridge, UK}} * {{cite book | first=J.W | last=Deacon | year=2005 | title=Fungal Biology (Biologi Kulat)| edition = keempat | publisher=Penerbitan Blackwell | location=India | id=ISBN 1405130660}} * {{cite web | url = http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/ency/mushroom_poisoning.jsp | author = Kaminstein, D. | year = 2002 | title = Mushroom poisoning (Peracunan cendawan) | accessdate = 5 Januari 2006 | archive-date = 5 Januari 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060105045303/http://www.healthatoz.com/healthatoz/Atoz/ency/mushroom_poisoning.jsp | url-status = dead }} == Pautan luar == * [http://www.biocrawler.com/Pictures/?d=Botany/Fungi Gambar-gambar kulat di Biocrawler.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170624172721/http://www.biocrawler.com/Pictures/?d=Botany%2FFungi |date=2017-06-24 }} * [http://www.cirrusimage.com/fungi-sulphur-shelf.htm Gambar dan maklumat untuk Kulat Para Belerang - ''Laetiporous sulphureous''] * [http://www.cirrusimage.com/fungi_giant_puffball.htm Gambar dan maklumat untuk Kulat Kumbul Gergasi - ''Calvatia gigantea''] * [http://www.britmycolsoc.org.uk/ Persatuan Mikologi British] * [http://www.mycolog.com/fifthtoc.html ''Alam Kelima''] * [http://www.msafungi.org/ Persatuan Mikologi Amerika] * [http://www.mykoweb.com/ MykoWeb] * [http://www.namyco.org/ Persatuan Mikologi Amerika Utara] * [http://sydneyfungalstudies.org.au/Intro.html/ Kumpulan Kajian Kulat Sydney] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060711035944/http://www.sydneyfungalstudies.org.au/Intro.html |date=2006-07-11 }} * [http://www.rbg.vic.gov.au/fungimap_/welcome/ Projek FungiMap Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060821013627/http://www.rbg.vic.gov.au/fungimap_/welcome/ |date=2006-08-21 }} * [http://www.pnwfungi.org/Pacific Kulat Barat Laut, jurnal dalam talian]{{Pautan putus|date=Oktober 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.pnwfungi.wsu.edu/programs/aboutDatabase.asp/ Pangkalan Data Kulat Barat Laut Pasifik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060705222419/http://pnwfungi.wsu.edu/programs/aboutDatabase.asp |date=2006-07-05 }} * [http://tomvolkfungi.net/ Kulat Tom Volk] [[Kategori:Kulat| ]] lsg9fcugo200tnkeh6v3qdgvxxq989l 0 612 7004176 6995278 2026-11-12T07:04:44Z ~2026-59780-28 425179 /* */ 7004176 wikitext text/x-wiki {{refimprove|date=Februari 2021}} {{Infobox musical artist |name =XPDC |image= |caption = Anggota terkini XPDC dari kiri:Izo, Lola, Zul, Arif dan Eddie |image_size = |background = kumpulan |alias =[[Tragedy (kumpulan muzik)|Tragedy]] |origin = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] |genre = {{flatlist| * [[Heavy metal]] * [[pop metal]] * [[rock kapak]] * [[thrash metal]] * [[hard rock]] }} |years_active = 1988&ndash;kini |associated_acts = [[Zul Adnan Mohd Razali|J.S. Kevin]] |label = {{flatlist| * [[Life Records|Life]] * [[Musica Studio's|Musica]] {{small|([[Indonesia]])}} }} |url= |current_members = Mamu Zul <br> [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] <br> Arif Izo <br> [[Saiful Rizla Kamarudin|Lola]] <br> Eddie <br> [[Mohd Ali bin Ismail|Ali]] |past_members = {{plainlist| * [[Mael]] * [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] * [[Amy XPDC|Amy]] * [[Amran Marsiman|Yan]] * [[Lee Space]] * [[Pae|Pae Sembah Bumi]] }} }} [[Fail:Kumpulan XPDC.png|thumb|Logo rasmi Kumpulan XPDC (1994 - kini)]] '''XPDC''' ialah sebuah kumpulan rock kapak Malaysia yang diasaskan oleh [[Zul Adnan Mohd Razali|J.S Kevin]] pada tahun 1988 yang pada awalnya dianggotai oleh Mael, Izo, Man Tobey dan Yazid yang asalnya dari nama Tragedy. Tidak lama selepas itu, berlaku pengunduran dua orang anggota awal iaitu Man dan Yazid.  XPDC memulakan karier mereka di dalam bidang persada rock tanah air menerusi album ''[[Darjah Satu (album)|Darjah Satu]]'' (1990, diikuti oleh album ''[[Timur Barat (album)|Timur Barat]]'' (1992) dan ''[[Kita Peng-Yu (album)|Kita Peng-Yu]]'' (1994). Album keempat, ''[[Brutal (album)|Brutal]] (1997)'', merupakan album terlaris yang terjual sehingga melebihi 450,000 unit serta meraih anugerah 4x Platinum dan tersenarai dalam Top 5 kategori [[Album Rock Terbaik Anugerah Industri Muzik|Album Rock Terbaik]] di [[Anugerah Industri Muzik ke-5|Anugerah Industri Muzik 1998]]. Berpuluh-puluh buah lagu mereka mendapat sambutan hangat di corong-corong radio sehingga mereka berjaya mengadakan ''Konsert Raksasa XPDC Brutal Stadium Negara'' dengan mempelawa Ali menggalas posisi sebagai penyanyi utama, berlangsung pada April 1998 di [[Stadium Negara]], [[Kuala Lumpur]], selepas pengunduran penyanyi asal mereka, Mael. Konsert tersebut telah mencatat sejarah yang tersendiri apabila ramai pihak dan peminat menggelar XPDC sebagai "[[Metallica]] Malaysia". Pada ketika itu, era muzik Rock telah makin malap dan semakin kurang mendapat sambutan, atas sebab pelbagai faktor. Hanya peminat-peminat tegar muzik irama Rock/Metal sahaja yang masih kekal dengan irama keras. Pengemar² dan paminat² muzik pada ketika itu ramai yang telah beralih minat. Mereka memilih muzik yang berbeza dari Rock dan muzik berirama baharu. Banyak kumpulan² Rock yang ternama (nama besar) dan para penganjur pada ketika itu, tidak berani dan tidak mahu mengambil risiko untuk membuat konsert yang berskala besar. XPDC muncul mengambil risiko yang besar itu, dengan keberanian keyakinan mereka, perminat ada bersama mereka. 'Konsert Stadium Negara' telah berjaya dengan jayanya dan mendapat sambutan yang amat luar biasa. Stadium Negara telah dibanjiri dengan puluhan ribu peminat-peminat muzik rock dan metal, terutama sekali peminat² dan penyokong² XPDC. Tercipta satu sejarah yang hebat dan istimewa untuk pemuzik² dan peminat² muzik Rock/Metal telah diabadikan di rakamkan dalam bentuk rakaman audio cd dan kaset. Tanpa menunggu masa yang lama, XPDC sekali lagi mendapat peluang besar untuk mengadakan konsert yang berskala besar. 'Konsert Raksasa XPDC Brutal Shah Alam Selangor'. Konsert tersebut itu telah berjaya menarik penonton sehingga hampir 20,000 penonton. Peristiwa bersejarah Konsert itu telah berjaya di rakamkan di dalam bentuk video dan dikeluarkan di dalam bentuk sistem video rumah (VHS) dan video cakera padat (VCD). Rakaman itu telah mendapat kelulusan dari pihak berkuasa untuk memasarkan album konsert itu.    XPDC meneruskan perjuangan mereka, diteruskan dengan album ke '''''5.Samurai''''' yang berjaya terjual sehingga 200 ribu unit dipasaran.Terjadi perpecahan pada kumpulan XPDC apabila Zua keluar dari XPDC selepas album SAMURAI. Pejuangan diteruskan, album XPDC ke '''''6.V6 Album V6 telah dilancarkan pada 2002 yang hanya berjaya terjual dalam anggaran 25,000,yang mana ketika itu penjualan album Kaset/Cd merundum.. Pada tahun 2009, 4 orang anggota asal XPDC telah bergabung semula sempena ulang tahun penubuhan mereka yang ke-26 dan merakamkan album terbaru ke '''''7.Rasopariso''''' yang memuatkan sebanyak 20 buah lagu. Setahun selepas itu, album tersebut dikeluarkan semula dengan judul yang baharu, ''Rasopariso (The Relaunch)''.XPDC telah mengeluarkan single dalam album XPDC hits 25 tahun iaitu Khilaf pada tahun 2014 juga single lagu bertajuk Tanda Tanya. Pada tahun 2015 .XPDC telah mengadakan Konsert XPDC Rockestra di Stadium Merdeka. Di mana pada tahun ini ( 2015) adalah gabungan terakhir Mael dan Izo dalam sebuah band.Tetapi Konsert ini telah ditimpa musibah dengan kegagalan apabila Mael XPDC enggan naik ke pentas kerana bayaran untuk mengadakan persembahan tidak di lunaskan terlebih dahulu.Juga terjadi peristiwa sudah ada penyanyi lain ke pentas bagi memulakan persembahan, sedangkan pada masa itu adalah persembahan pentas untuk Mael.Juga turut menyedihkan hari tersebut adalah hari kematian abang kepada Mael XPDC.oleh yang demikian disebabkan tugas dan peminat Mael XPDC sanggup turun menghadiri konsert. Selepas konsert itu, mael mengambil keputusan keluar dari XPDC buat kali kedua. Mael telah merekrut semula anggota lama XPDC iaitu Zuar (bass), Amy (Drummer) Serta anggota baru untuk posisi gitar iatu jeff dari Kumpulan Giegil untuk membentuk kumpulan baru iaitu Xpdc kita peng yu. Selepas 9 tahun berlalu tanpa sebarang album baharu. Pada tahun 2018, XPDC yang dianggotai dan dibarisi oleh Ali, Izo, Lola dan Eddie hadir dengan album ke '''''8.Doa''''' selepas kepulangan mereka dari mengerjakan ibadat umrah. Album tersebut berkonsepkan dakwah melalui lagu-lagu bersifat ketuhanan & kemanusiaan. ==Sejarah == === 1985 - 1988: Era Tragedy (Sebelum kewujudan XPDC) === Pada tahun 1985 lahir kugiran bernama Tragedy. Ketika itu anggota kumpulan Tragedy dianggotai oleh Mael (penyanyi), Izo (gitar utama), Man Tobey (gitar bass) dan Yazid (drum). === 1988-1997: J.S Kevin serta penciptaan XPDC === Jenama kugiran Tragedy telah ditukarkan kepada jenama XPDC yang diasaskan oleh J.S Kevin. Setelah mereka pulang ke ibu Negara, Kuala Lumpur, setelah terkandas selepas mengadakan persembahan pentas di Langkawi Kedah. Di Langkawi juga lah terhasilnya lagu pertama XPDC.. Ciptaan JS Kevin. Ketika itu kumpulan itu masih bernama Tragedy. Terhasil dari kisah perjalanan mereka yang menempuh liku-liku suka-duka dalam perjalanan untuk menjadi artis ternama bersama semangat yang tak pernah padam. "Abadikan Tragedi". XPDC telah mengikat kontrak sebagai artis rakaman bersama Life Records seterusnya memulakan sesi rakaman untuk album pertama mereka. Namun mereka hanya sempat menyiapkan 50% proses rakaman album studio pertama mereka itu. Pada tahun 1988, pengunduran dua orang anggota kumpuan XPDC telah melanda iaitu Yazid dan Man Tobey menarik diri. Tempat mereka kemudiannya digantikan oleh Zuar bass yang dipelawa sendiri oleh J.S Kevin dan Lee Space (ex-Fire Starter - drum). Tidak lama kemudian album petama berjudul Darjah Satu telah siap di selesai dengan bantuan pemuzik undangan iaitu Yan (bass), Bard [[Handy Black]] (bass) dan Amy [[Handy Black]] (drum). Sebelum album dikeluarkan, Pertemuan dan pengenalan bersama J.S Kevin telah yang menjadi titik tolak kepada penukaran nama Tragedy kepada XPDC serta perjalanan menjadi artis rakaman. Berberapa nama telah di pilih untuk mengantikan nama Tragedy, atas sebab nasihat dari orang² lama, kerana nama Tragedy itu seolah² tidak membawa aura yg positif. Tetapi tidak ada yang bersesuaian. Nama XPDC telah dicadangkan kepada anggota kumpulan Trgedy oleh J.S Kevin. Pada mulanya, mereka tidak bersetuju dengan nama tersebut, mereka menjangkakan nama baharu itu dieja penuh sebagai Ekspedisi. Namun apabila J.S. Kevin menulis nama tersebut dengan ejaan mengikut bunyi huruf iaitu XPDC, mereka agak terkejut pada masa yang sama agak kagum dengan idea kreatif yang dilontarkan oleh J.S. Kevin. Disinilah nama Ekspedisi ditukarkan kepada huruf XPDC. Mereka merasakan J.S Kevin juga bukan lah calang calang insan, mungkin mampu menciptakan jalan baru untuk mereka. Mereka dengan rela hati meninggalkan jenama Tragedy (yang sememangnya negatif) kepada XPDC (yang lebih progresif). Pada tahun 1990, Album studio pertama XPDC, ''[[Darjah Satu (album)|Darjah Satu]]'' terjual sehingga 150 ribu unit telah melonjakkan nama mereka di persada muzik tanah air dengan lagu hitnya, C.I.N.T.A yang di Cipta oleh Z.N Kevin manakala lirik dari J.S Kevin, mana kala izo jugak terlibat dalam penghasilan melodi lagu tersebut. Namun di kala mereka mula mendapat tempat hati peminat, Lee Space (dram) telah mengambil keputusan untuk meninggalkan daripada kumpulan itu kerana ingin menyertai kumpulan Noble Angel. Tempat Lee Space diambil-alih oleh Amy, bekas anggota [[Kumpulan Handy Black]] . Amy turut telibat dalam pembikinan album pertama XPDC Darjah Satu sebagai pemuzik undangan. ''''Album Timur Barat'''' merupakan album studio kedua kumpulan XPDC yang diterbitkan pada 1992. Album ini menampilkan 10 buah lagu.Untuk penghasilan album ini, ahli XPDC yang dianggotai oleh Mael sebagai Vocalist, Izo sebagai pemain gitar, Zuar sebagai pemain gitar bas, Amy sebagai pemain dram dan Album ini juga merupakan penampilan sulung Amy sebagai pemain dram rasmi untuk XPDC setelah hanya terlibat sebagai pemain dram "sessionist" untuk rakaman album Darjah Satu. Album ini terjual melebihi 100,000 unit. Mael - vokal Izo - gitar Zuar - bass Amy - drum '''Album Kita Peng-Yu'''' merupakan album studio ketiga diterbitkan pada 1994. Album ini menampilkan 10 buah lagu. Dua lagu didalam album ini ( Bahalol dan Nafisa ) menerima sentuhan khas "mixing & mastering" di Studio E-USA ( WestLake Audio ) USA sekaligus menampilkan kualiti audio yang lebih baik. Ini adalah yang pertama seumpamanya untuk album tempatan. Album ini terjual melebihi 300,000 unit dan meraih anugerah Platinum Berkembar. Mael - vokal Izo - gitar Zuar - bass Amy - drum ''''Album Brutal'''' merupakan album studio ke-empat yang diterbitkan pada 1997 dan menampilkan 10 buah lagu. Album ini merupakan album paling laris dalam sejarah XPDC sehingga kini. Album ini terjual melebihi 400,000 unit, meraih anugerah 4x Platinum dan tersenarai dalam Top 5 kategori Album Rock Terbaik di Anugerah Industri Muzik 1998. Album Brutal ini juga adalah merupakan pencapaian tertinggi dan terbaik dalam kesemua album-album XPDC sebelum dan selepas album ini. Mael - vokal Izo - gitar Zuar - bass Amy - drum === 1997-2005 : Pertukaran Vokalis Utama,Pemain Gitar Bass & Pemain Drum === Pengunduran Mael penyanyi utamanya telah mengundang kontroversi yang paling hebat. Rata-rata peminat dan penggiat seni menjangkakan kumpulan XPDC ini akan berkubur. Lebih uniknya album Brutal yang dipasarkan pada tahun 1997 (album terakhir Mael bersama XPDC) telah terjual melebihi 400,000 unit. Ia satu pencapaian jualan album XPDC yang tertinggi dann terbaik sehingga kini. Ketiadaan Mael memberi ruang kepada Ali (bekas penyanyi [[Kumpulan Terra Rossa|Terra Rossa]]). Ali telah mula menggantikan Mael untuk persembahan pentas pada sekitar tahun 1997 tidak lama selepas album Brutal dikeluarkan dan dipasarkan. Kehadiran Ali sedikit sebanyak telah meningkatkan kerancakan sokongan terhadap XPDC kerana beliau secara tidak langsung telah bersama-sama mempromosikan album Brutal dan selepas itu secara tidak langsung juga meningkatkan jualan album Brutal. Mael terpaksa meninggalkan XPDC atas sebab-sebab dalaman membuat para peminat berasa terkejut dan kecewa sama sekali. Akan tetapi XPDC mempelawa Ali menggalas posisi sebagai penyanyi dan kemasukan Ali berjaya menyelamatkan XPDC yang ketika itu hampir jatuh akibat pengunduran Mael. Amy pula terlibat dalam satu kemalangan jalan raya menyebabkan kaki beliau mengalami kecederaan yang mendalam. Lola ialah bekas pemain dram [[Kumpulan Saga]] yang diperkenalkan oleh DJ bapakku FM Isma Halil Hamzah kepada XPDC bersetuju menjadi pengganti Amy buat sementara. Terdapat juga penyanyi lain yang di ujibakat, tetapi mereka tidak sesuai dengan XPDC. Ada juga penyanyi gantian, tetapi mereka tidak sanggup mengalas tanggungjawab membawa nama XPDC. Kerana mereka tahu tekanan yang bakal mendatang, lebih² lagi dari kalangan peminat² XPDC sendiri. Kerana ketika itu telah tercetus perbalahan selepas pengunduran Mael. Ali sanggup mengambil risiko besar untuk mengalas tanggungjawab sebagai penyanyi utama XPDC, meskipun Ali tahu yang dia akan mendapat kritikan dan kecaman yang hebat dari peminat² XPDC yang brutal seperti tajuk album 'XPDC brutal', mereka tidak sama seperti peminat² kumpulan rock/metal yang lain, mereka lebih agresif. Hingga terjadi perbalahan sesama mereka tidak kira di mana² platform mahu pun di tempat² lepak mereka sering tidak sependapat dan tidak sebulu terutama peminat² generasi lama, sehingga terjadi dua kelompok peminat XPDC, perbalahan itu terjadi hingga kini, tetapi tidak pada generasi muda era Ali bersama XPDC, mereka lebih tebuka bijak dan matang menerima kedua²nya sekali "Ali dan Mael". Ali terus kental, serta tabah sabar, sanggup mengalas tanggungjawab itu biar apa pun yang terjadi, sebelum apa² keputusan di buat, dia akan buktikan yang dia bukan calang² dan sememangnya dia layak dinobatkan sebagai penyanyi utama kumpulan XPDC. Ali telah menarik perhatian peminat² XPDC di konsert Raksasa XPDC, dengan gaya vokalnya yang bertenaga, bernada tinggi, garau serta nyaring, vokal nyanyian yang jelas bersama aksinya yang brutal dan bertenaga serta gaya lincahnya melakukan aksi 'headbanging' ketika beraksi di pentas Konsert Raksasa. '''MALAM BERSEJARAH:''' Pada tahun 1998 Konsert berskala besar dan malam bersejarah serta fenomena baharu telah berlaku. Konsert yang dinamakan "Konsert Raksasa XPDC di [[Stadium Negara]] Kuala Lumpur" pada bulan April 1998 yang dianggotai dan di barisi oleh Ali, Izo, Zua dan Lola telah mencatat sejarah kegemilangan mereka yang tersendiri ke tahap yang lebih tinggi, meski pun ketika itu muzik Rock/Metal telah semakin suram. Apa yang terjadi pada malam konsert itu.'''?''' Stadium itu telah di banjiri oleh puluhan ribu penonton, kebanyakan berpakaian serba hitam bersama sepanduk dan kain rentang yang berkibaran di udara. XPDC telah berjaya menarik peminat² mereka dari seluruh pelusuk negeri termasuk peminat² Indonesia yang berada di Malaysia ketika itu untuk keluar hadir menyaksikan persembahan mereka dan menjadi sejarah tersemat bersama mereka. Dianggarkan 10,000 penonton yang telah hadir ke Konsert malam bersejarah itu. Konsert itu telah dirakamkan di dalam bentuk video. Tetapi XPDC terpaksa akur kerana hajat mereka untuk mengeluarkan album konsert itu dalam bentuk Video tidak mendapat kelulusan dari agensi pihak berkuasa kerajaan Lembaga Penapisan Filem Malaysia (LPF) kerana terdapat banyak rakaman aksi XPDC dan penonton melakukan aksi-aksi luar budaya Malaysia yang dikatakan melampaui batas dan di katogori aksi ganas yang menyerupai aksi artis-artis kumpulan dari barat seperti aksi headbanging, hangguk kepala, melompat-lompat, membuat isyarat simbol, menegakkan jari tengah (Lagu 3 Kupang dan bergambar), dan aksi segelintir penonton tidak berbaju dan agak liar. Dikatakan Konsert itu brutal dan extrem. Hanya dapat dikeluarkan dalam bentuk CD dan Kaset. Tanpa menunggu masa yang lama, XPDC sekali lagi mendapat peluang untuk mengadakan konsert berskala besar yang di beri nama "''Konsert XPDC Brutal Shah Alam Selangor"''. Konsert tersebut itu juga adalah yang terbaik dalam karier XPDC yang berjaya menarik penonton sehingga hampir 20,000 penonton. Pemulaan konsert itu di mulakan dengan pembukaan muzik yang keras dan bertenaga, Ali memulakan lontaran vokal nyanyian yang nyaring serta garaunya dan aksi 'Head Banging' ala "Helicopter" telah mencuri perhatian ramai. Keterujaan penonton melihat XPDC yang penuh bergaya serta bahang tenaga yang di lepaskan, membuatkan para penonton turut sama melonjak bersama-sama bertenaga bersemangat memeriahkan lagi suasana Konsert pada malam itu. Zua beraksi lincah berlari-lari, melompat-lompat bersama aksi Head banging, manakala Izo dengan aksi hangguk kepala bersama petikan gitarnya yang berat kasar serta garang. Lola yang menggunakan double paddle drum melepaskan hentakan paluan kerasnya menjadikan lagu-lagu XPDC menjadi lebih keras dan lebih bertenaga. Suasana pada malam itu menjadi gamat serta meriah dan penuh keterujaan, hingga ada yang menghadapi kesukaran bernafas kerana kepadatan penonton pada malam itu. Konsert pada malam itu berjaya di rakamkan dan berjaya dikeluarkan di dalam bentuk sistem video rumah (VHS) dan video cakera padat (VCD) setelah mendapat kelulusan dari pihak berkuasa, untuk memasarkan album konsert itu. Khas buat peminat-minat xpdc yang tidak dapat hadir untuk turut serta pada malam itu dan rakaman itu juga dijadikan sebagai bahan rujukan sejarah muzik Rock dan Metal tanah air. XPDC di gelar Metallica Malaysia. Ada peminat yang berpendapat belum ada lagi penyanyi rock yang mampu melakukan aksi 'Head Banging' seperti yang dilakukan oleh Ali. Inilah satu keistimewaan dan kelebihan ada pada Ali. Ali berjaya menarik perhatian para peminat dan berbagai pihak. XPDC semakin popular dengan aksi 'Head Banging'. Aksi 'Head Banging' Ali juga dikatakan sesuai dengan judul 'Brutal'. Selain itu, kebolehan vokal Ali menjadi faktor penting survival kumpulan XPDC pada ketika itu. Seumpama sebuah evolusi heavy metal (Tema Mael) kepada Thrash (Tema Ali), sekaligus menambahkan kreativiti dan membina identiti yang lebih besar kepada nama XPDC. Ada beberapa pihak dan para peminat menobatkan XPDC adalah kumpulan rock No. 1 Malaysia secara impak selepas era kegemilangan Search dan Wings apatah lagi Amy Search dan Awie tidak lagi menyertai kumpulan mereka masing-masing. XPDC juga dikenali sebagai Big 4 Metal Band Malaysia pada ketika itu selain Cromok, FTG, Sil-Khannas. Tahun yang sama (1998) album studio pertama Ali sebagai penyanyi utama XPDC telah keluar dipasaran, berjudul Samurai. Album studio pertama tanpa Mael. Album tersebut berjaya terjual lebih 200,000 ribu unit. Satu pencapaian mengejutkan apabila Ali berjaya menaikkan nama dan mengecapi kegemilangan XPDC walaupun masih ada lagi sebahagian peminat setia mengkritik kumpulan ini tentang ketiadaan Mael. '''''<nowiki/>'<nowiki/>''Abum Samurai'<nowiki/>''' adalah judul album studio kelima kumpulan rock terkenal XPDC yang diterbitkan pada tahun 1998. Album ini juga buat pertama kalinya XPDC menggunakan khidmat vokalis utama baharu mereka iaitu Ali Ketika itu penjualan sambutan untuk album rock/metal amat pelahan.Tetapi Album ini terjual melebihi 200,000 unit dan tersenarai dalam Top 5 kategori Album Rock Terbaik Anugerah Industri Muzik 1999. Album ini merupakan pencapaian jualan ketiga tertinggi selepas album Brutal dan Kita Peng Yu. Ali : Vokal Izo : Gitar Zuar : Bass Amy : Drum '''"Peristiwa Fenomena XPDC mula meletus meluas ke seluruh tanah air Malaysia".''' Sehinggakan begitu ramai yang mengikuti 'Trend' rambut cukur tepi Ali dan cara "berpakaian gaya XPDC yang serba hitam, cermin mata hitam, topi bulat hitam, baju hitam, seluar kaki lebar dan di padankan bersama boot". XPDC semakin sibuk mengeluarkan klip video album Samurai. XPDC menjadi perhatian dari banyak pihak media hiburan dan publisiti di dada-dada akhbar serta majalah. XPDC menjadi sebuah kumpulan rock/metal Gergasi Malaysia. Sekaligus membuktikan sokongan peminat kepada XPDC tidak pernah luntur bahkan meningkat kuantitinya. XPDC tidak pernah berasa hanya selesa berada di pentas² besar sahaja. Mereka juga turut turun mendekatkan diri bersama peminat² mereka di pentas² kecil, membuat persembahan di Funfair² expo² ke seluruh pelusuk tanah air tanpa mengira kedudukan dan nama. XPDC sekali lagi telah di angkat dan telah mendapat gelaran baharu dari kalangan peminat-peminatnya sebagai 'Raja Pentas dan Raja Funfair'. Pada bulan Februari 1999 [[Norman bin Abdul Halim|Norman]] [[KRU Studios|KRU]] telah menjadi penganjur untuk konsert yang dinamakan Konsert Rock Gergasi Berentap [[Search]] Vs XPDC yang diadakan dua malam berturut - turut di Stadium Negara Kuala Lumpur. Ternyata kumpulan Search yang popular dengan lagu dengan Nur Nilam Sari serta tidak lagi diwakili penyanyi asal mereka iaitu [[Amy Search]], telah memihak kepada jumlah penonton lebih ramai menyaksikan konsert XPDC pada malam kedua. Namun XPDC tetap ikhlas merendah diri menyatakan kepada wartawan hiburan, bahawa XPDC tidak lah setanding dan tidak sepopular Search yang lebih senior dan berpengalaman di dalam industri muzik. Personaliti dan sikap mereka amat terpuji. Peminat menerima mereka dengan seadanya. Dengan sikap seperti itu, XPDC dihormati oleh kawan, di geruni oleh lawan dan di hargai peminat mereka. Amy yang mengalami kemalangan jalan raya tidak berupaya memainkan lagu-lagu rancak dan keras lagi telah diganti sementara oleh Lola. Setahun selepas itu(1999)Lola sah menyertai XPDC secara rasmi apabila Amy mengambil keputusan untuk mengundurkan diri dan menyertai kumpulan Kamikaze. XPDC dibawah pengurusan baru di bawah Ahmad Nazri Haji Abdul Rahman bersama penyanyi mereka Ali, telah membina sebuah studio jamming dan tempat latihan serta pejabat pengurusan XPDC di Taman Bukit Mewah, Kajang Utama Selangor. Tidak lama setelah XPDC mengeluarkan album baru berjudul 'Unmetal' pada tahun 2000, Pemain gitar bass Zuar pula mengambil keputusan untuk mengundurkan diri dari kumpulan itu kerana ingin membawa haluannya sendiri dengan menubuhkan Viper. Hasrat Zuar untuk merakamkan album dan menyumbangkan vokalnya tercapai. Yan(Lefthanded) menggantikan tempat Zuar sebagai pemain gitar bass tetap kumpulan XPDC. Beliau bukanlah orang baharu bersama XPDC sebaliknya turut berperanan menaikkan nama XPDC di belakang tabir semenjak dari album 'darjah satu' lagi ''sebagai sessionist.'' '''<nowiki/>'Album V6'''' merupakan album studio keenam kumpulan XPDC yang diterbitkan pada tahun 2002. Album ini merupakan kerjasama terakhir XPDC bersama penerbit J.S. Kevin sebelum beliau meninggal dunia pada 8 Ogos 2002. Album ini terjual melebihi 25,000 unit dan tersenarai dalam Top 5 kategori Album Hard Rock Terbaik di Anugerah Industri Muzik 2003. Ali - vokal Izo - gitar Yan - bass Lola - drum Namun pada penghujung tahun 2003 Lola pula mengundur diri daripada XPDC untuk menyertai [[Search]], namun Lola juga tidak bertahan lama bersama Search kerana akhirnya Yazid (Search) kembali bersama Search pada tahun 2005. Tempat Lola didalam XPDC diambil alih oleh Pae Sembah Bumi (bekas pemain dram [[kumpulan Barongan|Barongan]].) Pae juga mempunyai kemahiran bermain drum yang tinggi. Album Kompilasi Mdley Rugged muncul di pasaran pada tahun 2005.Dalam album tersebut,terjadi sedikit perubahan pada muzik XPDC dengan ketukan keras drum Pae di dalam album ''Kompilasi medley Mdley Rugged.'' ===2005 (penghujung tahun)=== Penghujung 2005, XPDC kembali bersatu dengan anggota asalnya iaitu Izo, Mael,Zua, dan Amy,untuk projek XPDC REUNION. Kerana Ketika bertemu perminat atau melakukan jelajah pertunjukan pentas, peminat² sering berharap dan menyuarakan mahukan xpdc bersatu semula. Kerana permintaan yang tinggi, XPDC kembali bergabung semula bersama anggota asal. Ali dan Pae yang telah menubuhkan [[Kumpulan Mpire]]. Ali yang masih ada baki album penuh dengan syarikat rakaman Life Record, telah membentuk Mpire untuk menyelesaikan baki rakaman album penuh itu. Kemunculan kumpulan Mpire di persada seni tidak berapa membuahkan hasil kerana kesan kejatuhan industri muzik tanahair. Ali juga turut menghasilkan album solo. Dalam pada masa yang sama, Ali juga giat mendalami ilmu agama, menjalankan kerja² kebajikan dan sering melibatkan diri dalam aktiviti² ceramah, motivasi, dakwah dan kerohanian. Yantoi pula meneruskan kerjaya nya sebagai sessionist dan sekali sekala bersama dengan [[kumpulan Lefthanded]]. Juga sering di jemput menjadi artis jemputan di pentas². '''2007''' Penghujung tahun ini XPDC muncul dengan sebuah album khas berjudul ''Rock Union'' yang memuatkan 20 lagu-lagu hits XPDC, Real X, dan lagu-lagu dari album solo Mael sebelum ini dan juga bonus dua lagu baru berjudul "Curahan Rasa" dan "Menentang Arus". Kedua-dua lagu ini ciptaan Allahyarham J. S Kevin. Album dwi-cd ini diterbitkan oleh EMI Malaysia dengan kerjasama Life Records (M). Tetapi kurang medapat sambutan pada ketika itu. Sebelum album ini keluar di pasaran, XPDC REUNION ini telah muncul di kaca TV9 melalui rancangan ROCK KAPAK RAYA BERSAMA XPDC menampilkan artis undangan seperti Atilia, Salmiah Hassan dan Bienda. ===2008=== Pada tahun 2008 XPDC diuar - uarkan akan menerbitkan album terbaru mereka. Tetapi disebabkan beberapa masalah yang tidak dapat dielakkan, album baru mereka tidak dapat diterbit seperti yang dirancang. ===2009=== Album baru XPDC bertajuk 'Rasopariso' telah berada di pasaran pada bulan November 2009. Album penuh ini juga kurang mendapat sambutan ketika itu..kerana kejatuhan industri muzik tempatan, masalah cetak rompak serta masalah curian yang dimuat naik dan dimuat turun secara percuma di laman sesawang. Album RASOPARISO memaparkan lagu-lagu baru XPDC yang berkonsepkan Fast Heavy Metal, Ballad, Moderate, dan 60’s / A go-go. Keempat-empat konsep ini adalah konsep-konsep muzik yang pernah menaikkan nama XPDC dipersada muzik tanahair. Elemen kombinasi ini sebenarnya datangnya dari 4 album mereka sebelum ini iaitu album: Darjah Satu, Timur Barat, Kita Peng Yu, & Brutal yang digabungkan dalam album. Mael - vokal Izo - gitar Zuar - bass Amy - drum Antara lagu-lagu yang dimuatkan: # Sanasinisamasaja # Aku Tetap Aku # Ntahye Ntahtidak # Rasopariso # Rasa # Puing Cinta # Sampai Bila Lagu dipetik dari 'Rock Union'... # Curahan Rasa # Menentang Arus Lagu bonus: Headbang (Remastered)... # Raja Kertas (Darjah Satu) # Talam Dua Muka (Timurbarat) # Bahalol (Kita Peng Yu) # Tak Nak Jadi Soh Chai (Brutal) BONUS VCD-REUNION # VCD: XPDC - KRONOLOGI 1989 - REUNION 2010 === 2011 === XPDC bersama dua lagi kumpulan rock lagenda iaitu [[May (kugiran)|May]] dan [[Lefthanded]] digabungkan dalam satu rakaman program hari raya iaitu ''Konsert Rock Raya 3 Gegaran'' di [[TV3]]. Konsert ini dirakamkan pada 20 Julai 2011 dan ditayangkan pada 4 September 2011 (hari raya kelima). '''2013''' Lagu baharu - XPDC Khilaf Mael -vokalis Izo - Gitar Amy - drum '''2014''' Lagu baharu - XPDC Tanda tanya Mael - vokalis Izo - Gitar Amy - Drum === 2014 === Pada 26 April 2014 XPDC menggegarkan [[Litar Antarabangsa Sepang]] dengan konsert ''Return of Rock XPDC Live in Concert 2014''. === 2015 - Sekarang === Pada 6 Jun 2015, XPDC yang ketika itu dibarisi oleh Mael, Izo, Arif Izo,Eddie(Def Gab C) dan Lola telah merancang untuk mengadakan Konsert Rockestra XPDC: Aku Masih Disini di [[Stadium Merdeka]] [[Kuala Lumpur]] bersempena menyambut ulang tahun ke-25 kumpulan ini. Namun di sebabkan pelbagai masalah, konsert yang sepatutnya mencatatkan sejarah bertukar menjadi tragedi apabila konsert hanya dapat bermula lewat kerana mael tidak mahu berada dipentas. Kerana pada ketika itu pemergian abangnya. Berikutan terjadi isu dalaman serta kegagalan konsert tersebut, Mael telah mengambil keputusan untuk keluar dari XPDC buat kali kedua. Mael kemudian mengambil keputusan untuk menubuhkan kumpulan baharu dan memanggil kembali bekas anggota XPDC iatu Zuar(viper), Amy(viper) serta Jeff(Giegel,Real X) untuk bersama membentuk satu lagi kumpulan XPDC. Bagi tidak mengelirukan peminat, mereka sepakat untuk menamakan kumpulan mereka sebagai XPDC Kita Peng Yu. Mael telah meninggal dunia pada 27 April 2023 di rumahnya di Muar ketika sedang masih aktif dalam XPDC Kita Peng Yu. Setelah keluarnya Mael dari XPDC selepas konsert tersebut, XPDC memanggil semula Ali. Ali yang ketika itu sudah berhijrah ke bidang dakwah telah mengambil masa lama untuk memberi kata putus untuk membuat keputusan menyertai XPDC semula kerana Ali sedang aktif bersama aktivitinya dalam bidang Agama. Setelah Ali menerima untuk kembali menyertai XPDC semula, XPDC telah berhasil menjayakan banyak konsert² dan rancangan TV. Mereka juga telah merakamkan album ke-8 pada tahun 2018 berjudul Doa, yang ketika itu tidak ada kumpulan rock/metal tempatan yang berani mengeluarkan Album fizikal penuh ketika itu, kerana keadaan pasaran dan pulangan kos. Kerana era digital telah seratus-peratus telah digunakan secara menyeluruh di seluruh dunia, pendengar telah beralih ke platform digital. Album XPDC juga di masukkan ke dalam platform² digital. Album fizikal dijadikan sebagai koleksi simpanan peminat² tegar XPDC. Salah satu lagu yang terdapat dalam album itu iaitu 'Doa' telah menjadi naib juara untuk Anugerah Nasyid Kebangsaan pada 2019. Pada 2022 - XPDC di jadualkan untuk pengadakan persembahan pentas. Ali mengalami masalah kesihatan yang agak serius pada ketika itu, tidak dapat untuk turut serta menjayakan konsert tersebut. Untuk meneruskan pertunjukan itu, XPDC telah memanggil penyanyi gantian dan mereka juga bersepakat untuk bersama-sama membantu Ali, ada juga dikalangan penyanyi yang sukarela menawarkan diri untuk bersama menjayakan persembahan pada malam itu. Mereka adalah: Yabang, Muss, Aweera, Chi dan Dakmie. Konsert itu berakhir dengan jayanya.(ketika itu serangan virus covid-19 atau korona virus yang melanda dunia baharu sahaja semakin pulih) Pada bulan Jun 2024, Mamu Zul(Bekas vokalis Symphonia,Prime D,Babylon) telah dipanggil sebagai vokalis seasonist menggantikan Ali yang mengalami masalah kesihatan. '''Nota:''' Ketika era Industri Muzik tenat, banyak kumpulan² yang menghilang, ada juga yang lenyap dan ada juga terus terhenti. XPDC adalah antara segelintir artis yang terselamat dan masih berdiri teguh. Setiap keluaran album-albumnya masih tetap mendapat sambutan. XPDC terus bertahan meredah merentasi zaman. Lagu-lagu XPDC masih terus-menerus diputarkan berkumandang di jiwa peminat²nya dahulu hingga kini. Izo satu-satunya anggota tunggal yang tidak pernah keluar dari era Tragedy ke era XPDC terus memacu XPDC hingga kini. Bersama silih berganti anggota yang bersamanya membawa nama XPDC untuk terus hidup kekal aktif bertahan serta masih boleh dilihat di pentas² hingga kini. Nama XPDC sentiasa ada didalam hati peminat² XPDC sebagai Living Legend mereka. XPDC berjaya berada di atas serta masyhur selepas menempuh pelbagai jerih-perih, menapak dengan pelbagai isu dalaman, serta krisis keluar masuk ahlinya. XPDC terus meredah mengharungi onak dan duri. Mereka di atas bukan bermakna mereka telah sampai dikemuncak, kerana perjalanan mereka masih jauh, sejarah-sejarah baharu harus ditulis, mereka masih perlu terus mencipta sejarah-sejarah baharu. Mungkin ramai yang ingin berjaya seperti XPDC sekarang, tetapi tidak ramai yang sanggup mengharungi ranjaunya. == Ahli-ahli == ''Sebelum XPDC'' <br/> '''Tragedy 1983 - 1988 :''' #[[Mael XPDC|Mael]] - Vokal #[[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar # Man Tobey - Bass # Yazid - Dram Album: ''Tiada'' <br/> ''Setelah XPDC wujud'' <br/> '''XPDC 1989 - 1990:''' # [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal # [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar # [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] - Bass # [[Lee Space]] - Dram <br/> Album: <br/> ''Darjah Satu'' (1990)'''''*Lagu baharu''''' <br/> '''XPDC 1991-1997:''' # [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal # [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin| Izo]] - Gitar # [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] - Bass - Bass # [[Amy XPDC|Amy]] - Dram <br/> Album: # ''Timur Barat'' (1992)'''''*Lagu baharu''''' # ''Kita Pengyu'' (1994)'''''*Lagu baharu''''' # XPDC & Rakan-Rakan - Unplugged(1995) # ''Kompilasi Rock Ballad'' (1995) # ''Kompilasi Headbang'' (1996) # ''Brutal'' (1997)'''''*Lagu baharu''''' <br/> '''XPDC 1997-2005:''' # [[Mohd Ali bin Ismail|Ali]] ([[Terra Rossa]]) - Vokal # [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin| Izo]] - Gitar # Zuar/Yan Toi ([[Lefthanded]]) - Bass # Lola/Amy/Pae - Dram <br/> Album: # Konsert Raksasa (Stadium Negara ) (1998) # Konsert XPDC Brutal (Shah Alam) (1998) # ''Samurai'' (1998)'''''*Lagu baharu''''' # ''The Industrial Tribute to XPDC [Kenjuro Harada] (1999)'' # ''Xpdc Vs Amuk'' (2000) # Xpdc Vs Rusty Blade (2000) # ''Metal 50an & 60an'' (2000) # ''Real & Reality'' (2000) # ''Unmetal I'' (2000)'''''*Gubahan semula''''' # ''V6'' (2002)'''''*Lagu baharu''''' # ''Unmetal II'' (2003)'''''*Gubahan semula''''' # ''Kompilasi Anti Perang'' (2003) # ''Kompilasi medley Mdley Rugged'' (2005) <br/> '''XPDC Reunion 2005-2015:''' # [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal(menggantikan Ali yang mengundurkan diri kerana ingin fokus dengan pengajian agama ketika itu) # [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin| Izo]] - Gitar # [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] - Bass/Yantoi - Bass # Amy/[[Saiful Rizla Kamarudin|Lola]]- Dram <br/> Album: <br/> # ''Kompilasi Rockerena'' (2006) # ''Rasopariso'' (2009)'''''*Lagu baharu''''' # ''Rasopariso (The Relaunch)'' (2010) # Unmetal III (2013)*Gubahan semula '''Nota''': Album XPDC Reunion: ''Rasopariso'' (2009)'''''*Lagu baharu''''' # [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal # [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar # Amy - Drum # [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] - Bass - Bass '''2013''' '''1 Lagu baharu - XPDC Khilaf''' [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar Amy - drum '''2014''' '''1 Lagu baharu - XPDC Tanda tanya''' [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar Amy - Drum '''XPDC (2018) :''' # [[Mohd Ali bin Ismail|Ali]] - Vokal # [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar # [[Saiful Rizla Kamarudin|Lola]] - Dram # Eddie - Bass,suara latar <br/> Album: <br/> ''Doa'' (2018) 1. [[Mohd Ali bin Ismail|Ali]] - Vokal 2. [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar 3. Eddie - Bass 4. [[Saiful Rizla Kamarudin|Lola]] - Dram XPDC (2024-KINI) 1. Mamu - Vokal 2. [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin| Izo]] - Gitar 3. Arif - Gitar 4. Eddie - Bass 5. [[Saiful Rizla Kamarudin|Lola]] - Dram == Diskografi == {{main|Diskografi XPDC}} ===Album studio=== {|class="wikitable" |- !Tahun !Judul !Jualan |- |1990 ![[Darjah Satu (album)|Darjah Satu]] * Penerbit album : [[Zul Adnan Mohd Razali|J.S. Kevin]] * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Melebihi 150,000 unit |- |1992 ![[Timur Barat (album)|Timur Barat]] * Penerbit album : J.S. Kevin, XPDC * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Melebihi 100,000 unit |- |1994 ![[Kita Peng-Yu (album)|Kita Peng-Yu]] * Penerbit album : J.S. Kevin & XPDC * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Melebihi 350,000 unit |- |1997 ![[Brutal (album)|Brutal]] * Penerbit album : Izo, J.S. Kevin * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Melebihi 450,000 unit |- |1998 ![[Samurai (album)|Samurai]] * Penerbit album : Mahmud Abu Bakar, Izo * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Melebihi 200,000 unit |- |2002 ![[V6 (album)|V6]] * Penerbit album : Izo * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Anggaran 40,000 unit |- |2009 ![[Rasopariso]] * Penerbit album : Izo * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Anggaran 15,000 unit |- |2018 ![[Doa (album)|Doa]] * Penerbit album : Izo * Label : Blockchain Island Sdn Bhd * Edaran : Life Records / Hup Hup Sdn Bhd |Anggaran 25,000 unit |- |} == Filemografi == {| class="wikitable" |- style="text-align:center;" |+Filem Cetera ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 1992 | ''[[Nadia (filem)|Nadia]]'' | Penampilan khas-lineup XPDC dalam filem ini terdiri daripada Mael,Izo,Zuar dan Amy. |- | 2001 | ''[[Dari Jemapoh Ke Manchestee]]'' | Lagu latar |- | 2001 | ''[[Getaran (filem)|Getaran]]'' | (Penampilan Khas)- lineup XPDC dalam filem ini terdiri dari Ali,Izo,Zuar dan Lola. |- | 2003 |''Sakinah''. | Dalam telemovie ini, lineup XPDC terdiri daripada Ali, Izo, Yan dan Lola. |- | 2003 |''Apa Nak Dikata'' | Dalam telemovie ini, lineup XPDC terdiri daripada Ali, Izo, Yan dan Lola. |- |} == Anugerah dan pencapaian == - Carta Radio Muzik (kini Nasional FM) — lagu “'''CT Kenangan Silam”''' menduduki tangga pertama 4 Januari hingga 18 Januari 1993. {| class="wikitable" ! colspan="3" |JOOX TOP MUSIC Awards Malaysia |- !Tahun !Kategori !Keputusan |- |2021 |Top 5 Artis Lokal |{{Won}} |} {| class="wikitable" ! colspan="5" |Anugerah Juara Lagu |- !Tahun !Judul !Komposer !Penulis Lirik !Keputusan |- |1990 |''C.I.N.T.A'' |Z.N Kevin |[[J.S. Kevin|J.S Kevin]] |{{CFinalist}} |- |1993 |''Hairan Bin Ajaib'' |Izo XPDC |Izo XPDC |{{CFinalist}} |} {| class="wikitable" ! colspan="4" |Anugerah Industri Muzik |- !Tahun !Kategori !Karya !Keputusan |- |1998 |Album Rock Terbaik |''Brutal'' |{{Tercalon}} |- |1999 |Album Rock Terbaik |''Konsert Raksasa XPDC Brutal'' |{{Tercalon}} |- |2000 |Album Rock Terbaik |''Samurai'' |{{Tercalon}} |- |2003 |Album Hard Rock Terbaik |''V6'' |{{Tercalon}} |- |2005 |Album Pop Rock Terbaik |''Unmetal 2'' |{{Tercalon}} |- |2010 |Album Rock Terbaik |''Rasopariso'' |{{Tercalon}} |} {| class="wikitable" ! colspan="3" |Anugerah Media Hiburan |- !Tahun !Kategori !Keputusan |- |2000 |Rock Penyanyi Sensasi |{{Won}} |- |2002 |Kumpulan Rock Pilihan |{{Tercalon}} |} {| class="wikitable" ! colspan="3" |Anugerah Bintang Popular Berita Harian |- !Tahun !Kategori !Keputusan |- |1990 |Artis Berkumpulan Popular |{{Tercalon}} |- |2000 |Artis Berkumpulan Popular |{{Tercalon}} |} {| class="wikitable" ! colspan="4" |Anugerah Nasyid Ikim |- !Tahun !Karya !Kategori !Keputusan |- |2019 |''Lagu Doa'' |Naib Juara |{{Won}} |} == Pautan luar == * [http://www.xpdc.com.my/ Laman rasmi Kumpulan XPDC.] * http://xpdc.cjb.net/ * http://www.muzikrock.com/xpdc_01.html * http://www.mesra.net/forum/lofiversion/index.php/t64988.html * [http://liriklagu696.blogspot.com/2012/05/lagu-paling-best-dalam-album-reunion.html XPDC dan rakan-rakan] * [http://ultramegaradioactive.blogspot.com/2012/11/xpdc.html Sejarah XPDC] * http://puakasatelit.blogspot.com/2012/06/mael-atau-ali-kumpulan-xpdc.html * [http://www.sufferedge.my/2015/11/raja-funfair-xpdc-berpecah-dua.html http://sufferedge.my/2015/11/raja-funfair-xpdc-berpecah-dua.html] [[Kategori:XPDC|*]] [[Kategori:Kumpulan rock Malaysia|XPDC]] [[Kategori:Kumpulan muzik Malaysia]] [[Kategori:Kumpulan muzik ditubuhkan pada tahun 1989]] * [https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2023/04/28/anwar-ibrahim-ucap-takziah-pemergian-mael-xpdc-sifatkan-kehilangan-besar-muzik-rock-tempatan Mael Meninggal Dunia] * https://berita.rtm.gov.my/hiburan/senarai-berita-hiburan/senarai-artikel/xpdc-metalkestra-gabungan-metal-dan-orkestra-gegarkan-zepp-kl-november-ini *https://www.mstar.com.my/video/2024/10/01/main-muzik-macam-tu-ke-bunyi-tak-layak-izo-kesal-isu-claim-nama-xpdc [https://www.youtube.com/watch?v=1bf7nlL9QSs Kisah Lola oleh Man Channel] onv7q2s0yrm1c1rij75lbx9cwpj2d2o 0 2060 7004142 6859162 2026-11-12T05:33:38Z Syadhamskii 333213 /* */ Update 7004142 wikitext text/x-wiki {{pp-vandalism|small=yes}} {{Infobox Country | native_name = | conventional_long_name = Republik Indonesia<br> {{Nobold|ريڤوبليک ايندونيسيا}} | common_name = Negara Kesatuan Republik Indonesia | image_flag = Flag_of_Indonesia.svg | image_coat = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg | symbol_type = Jata | image_map = {{Switcher|[[Fail:Indonesia (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Tunjukkan global|[[Fail:Location Indonesia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|Tunjukkan peta Asia Tenggara|default=1}} | map_caption = {{map caption |location_color=hijau gelap |region=Asia |subregion= [[ASEAN]] | subregion_color = kelabu gelap}} | image_map2 = | national_motto = ''[[Bhinneka Tunggal Ika]]''{{nbsp|2}}<small>([[Bahasa Jawa Kuno|Jawa Kuno]])<br />(“Bersatu padu dalam kepelbagaian”)</small><br />'''[[Ideologi]]''': [[Garuda Pancasila|''Pancasila'']] | national_anthem = <br> [[Indonesia Raya]]<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;"> </div> | languages_type = Bahasa rasmi<br /> {{nobold|dan Bahasa kebangsaan}} | languages = [[Bahasa Indonesia]] | languages_type2 = {{nobold|Bahasa-bahasa daerah}} | languages2 = [[Bahasa-bahasa Indonesia|Lebih daripada 700 bahasa]] | capital = [[Jakarta]]<br>(Ibu negara lama) [[Nusantara (bandar)|Nusantara]]<br>(Ibu negara baru)<br>{{Coord|0.8500|S|116.7000|E|type:city_region:ID}} | largest_city = [[Jakarta]] | ethnic_groups = Lebih daripada 1,300 suku bangsa | ethnic_groups_year = 2010 | religion = 93% [[Islam di Indonesia|Islam]]<br>4.5% [[Kristian di Indonesia|Kristian]]<br>1.7% [[Hindu]]<br>0.7% [[Buddha]]<br>0.1% Aliran Kepercayaan, [[Konfusianisme]] dan Lain-lain | religion_ref = <ref name="RELIGION">{{cite web|url=https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|title=Statistik Umat Menurut Agama di Indonesia|publisher=Kementerian Agama Republik Indonesia|date=15 Mei 2018|accessdate=13 Jun 2020|lang=id}}</ref> | demonym = [[Orang Indonesia]]<br>[[Indon]] | government_type = [[Republik]] [[Negara kesatuan|kesatuan]] | leader_title1 = [[Senarai Presiden Indonesia|Presiden]] | leader_title2 = [[Senarai Naib Presiden Indonesia|Naib Presiden]] | leader_name1 = [[Prabowo Subianto]] | leader_name2 = ''Kosong''<ref>{{cite web |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20261111180550-32-1426022/gibran-dikabarkan-mundur-dari-wapres-surat-diserahkan-ke-prabowo/amp |title=Gibran Dikabarkan Mundur dari Wapres, Surat Diserahkan ke Prabowo |website=CNN |publisher=CNN Indonesia |access-date=11 November 2026}}</ref> | legislature = [[Majlis Musyawarah Rakyat]] ''(MMR)'' | upper_house = [[Dewan Perwakilan Daerah]] ''(DPD)'' | lower_house = [[Dewan Perwakilan Rakyat]]'' (DPR)'' | sovereignty_type = Kemerdekaan | sovereignty_note = daripada [[Belanda]] | area_km2 = 1,904,569<ref>{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf|title=UN Statistics|publisher=United Nations|date=2005|accessdate=31 Oktober 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071031023924/http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf|archivedate=31 Oktober 2007|df=dmy-all}}</ref> | area_rank = ke-14 | area_sq_mi = 735,358 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 4.85 | population_estimate = 279,118,866 <ref>{{cite web|url= https://dukcapil.kemendagri.go.id/page/read/data-kependudukan |publisher=[[Ministry of Home Affairs (Indonesia)]]|title=Indonesian Population June 2023|access-date=28 October 2023}}</ref> | population_census = 270,203,917 | population_estimate_year = S2 2023 | population_census_year = 2020 | population_census_rank = ke-4 | population_density_km2 = 141 | population_density_sq_mi = 365 | population_density_rank = ke-88 | GDP_PPP = {{increase}} {{currency|4.393 trilion|USD|passthrough=yes}}<ref name="IMF">{{cite web|title=Report for Selected Countries and Subjects|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/April/weo-report?c=536,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,NID_NGDP,NGSD_NGDP,LUR,LP,BCA,BCA_NGDPD,&sy=2020&ey=2027&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|publisher=International Monetary Fund|access-date=19 April 2022}}</ref> | GDP_PPP_year = 2023 | GDP_PPP_rank = ke-7 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} {{currency|15,835|USD|passthrough=no}}<ref name="IMF" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ke-98 | GDP_nominal = {{increase}} {{currency|1.417 trilion|USD|passthrough=yes}}<ref name="IMF" /> | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_nominal_rank = ke-16 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} {{currency|5,108|USD|passthrough=no}}<ref name="IMF" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ke-112 | Gini = 37.9 | Gini_year = 2021 | Gini_change = decrease <!--increase//steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.indonesia-investments.com/id/news/todays-headlines/gini-ratio-indonesia-declines-economic-inequality-narrows/item7113|title=GINI Ratio Indonesia Declines: Economic Inequality Narrows|publisher=Indonesia Investments|date=20 Ogos 2016|accessdate=27 Jun 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170627001246/https://www.indonesia-investments.com/id/news/todays-headlines/gini-ratio-indonesia-declines-economic-inequality-narrows/item7113|archivedate=27 Jun 2017|df=dmy-all}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.705 | HDI_year = 2021 | HDI_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="2020 components">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 Disember 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215155214/http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|archive-date=15 Disember 2020|access-date=16 Disember 2020}}</ref> | HDI_rank = ke-107 | established_event1 = [[Pengisytiharan Kemerdekaan Republik Indonesia|Diisytiharkan]] | established_date1 = 17 Ogos 1945 | established_event2 = [[Republik Indonesia Syarikat|Republik<br>Indonesia Syarikat ''(RIS)'']] | established_date2 = 27 Disember 1949 | established_event3 = ''(RIS)'' dibubarkan | established_date3 = 17 Ogos 1950 | established_event4 = [[Orde Baru]] | established_date4 = 11 Mac 1966 | established_event5 = Reformasi | established_date5 = 12 Mei 1998 | currency = [[Rupiah Indonesia]] (Rp) | currency_code = IDR | time_zone = [[Waktu Piawai Indonesia|''pelbagai'']] | utc_offset = +7, +8, dan +9 | drives_on = [[Pemanduan di sebelah kanan atau kiri|Kiri]] | date_format = hh/bb/tttt| | iso3166code = ID | cctld = [[.id]] | official_website = [https://indonesia.go.id/ indonesia.go.id] | calling_code = [[Nombor telefon di Indonesia|+62]] | footnotes = }} '''Indonesia''', secara rasminya '''Republik Indonesia''' ({{Jawi|ريڤوبليک ايندونيسيا}})—juga disebut '''Negara Kesatuan Republik Indonesia''', sahaja ialah sebuah [[negara kepulauan]] terbesar di dunia,<ref name=Kroef>{{cite journal |title=The Term Indonesia: Its Origin and Usage |journal=Journal of the American Oriental Society |author=Justus M. van der Kroef |volume=71 |issue=3 |pages=166–171 |year=1951 |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0003-0279%28195107%2F09%2971%3A3%3C166%3ATTIIOA%3E2.0.CO%3B2-5 |doi=10.2307/595186}}</ref> yang terletak di antara tanah besar [[Asia Tenggara]] dan [[Australia]] dan antara [[Lautan Hindi]] dan [[Lautan Pasifik]]. Ibu negara dan pusat pentadbiran Indonesia ialah [[Jakarta]]. Indonesia bersempadankan [[Malaysia]] di Pulau [[Borneo]], [[Papua New Guinea]] di Pulau Papua, dan [[Timor Leste]] di Pulau [[Timor]]. Negara jiran lain termasuklah [[Singapura]], [[Filipina]], [[Australia]], wilayah India [[Kepulauan Andaman dan Nicobar]], dan [[Palau]]. Dengan [[senarai pulau di Indonesia|17,504 pulau]], Indonesia merupakan negara kepulauan terbesar di dunia. Dengan anggaran jumlah penduduk seramai 279 juta orang pada 2023, ia merupakan negara keempat [[senarai negara mengikut jumlah penduduk|paling banyak penduduk]] dan negara berpenduduk [[Muslim]] yang terbesar di dunia. Ia merupakan negara demokrasi ketiga terbesar di dunia, kuasa serantau dan dianggap kuasa pertengahan dalam hal ehwal global. Ekonomi Indonesia adalah ke-16 terbesar di dunia mengikut KDNK nominal dan ke-7 terbesar oleh PPP. Indonesia merupakan sebuah [[republik]], dengan [[Dewan Perwakilan Rakyat|parlimen]] dan [[Presiden Indonesia|presiden]] yang dipilih secara langsung. == Etimologi == [[File:1855 Colton Map of the East Indies (Singapore, Thailand, Borneo, Malaysia) - Geographicus - EastIndies-colton-1855.jpg|thumb|200px|Wilayah yang kini diiktiraf sebagai Indonesia telah membawa nama yang berbeza, seperti "Hindia Timur" dalam peta 1855 ini.|left]] Nama Indonesia berasal dari perkataan [[bahasa Yunani Purba]] iaitu ''Indos'' (Ἰνδός) dan ''nesos'' (νῆσος), yang bermaksud "Kepulauan India".<ref name="EcoSeas1">{{cite book|last1=Tomascik|first1=Tomas|last2=Mah|first2=Anmarie Janice|last3=Nontji|first3=Anugerah|last4=Moosa|first4=Mohammad Kasim|title=The Ecology of the Indonesian Seas – Part One|publisher=Periplus Editions|year=1996|location=Hong Kong|isbn=978-962-593-078-7}}</ref> Nama itu berasal dari [[abad ke-19]], jauh sebelum kemerdekaan Indonesia.<ref name="indoety">{{cite web|url=http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|title=The origin of Indonesia's name|last=Anshory|first=Irfan|publisher=Pikiran Rakyat|language=id|date=16 Ogos 2004|access-date=15 Disember 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|archive-date=15 Disember 2006}}</ref> Pada tahun 1850, George Windsor Earl, iaitu seorang ahli etnologi Inggris, telah mengusulkan istilah ''Indunesia'' tetapi dia lebih suka dengan ''Malayunesians'' yang merujuk kepada penduduk "Kepulauan India atau [[Kepulauan Melayu]]".{{sfn|Earl|1850|p=119}} Dalam terbitan yang sama, salah satu muridnya, James Richardson Logan, menggunakan ''Indonesia'' sebagai sinonim untuk ''Kepulauan India''.<ref>{{cite journal|last=Logan|first=James Richardson|title=The Ethnology of the Indian Archipelago: Embracing Enquiries into the Continental Relations of the Indo-Pacific Islanders|journal=Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia|year=1850|volume=4|pages=252–347}}</ref>{{sfn|Earl|1850|pp=254, 277–278}} Namun, [[pensyarah]] Belanda yang menulis untuk penerbitan Hindia Timur enggan menggunakan Indonesia; mereka lebih menyukai menggunakan nama ''Kepulauan Melayu'' (dikenali sebagai ''Maleische Archipel'' dalam [[bahasa Belanda]]).<ref name="Kroef" /> Setelah tahun 1900, nama ''Indonesia'' telah menjadi lebih umum di kalangan pensyarah di luar kawasan [[Belanda]], dan beberapa kalangan pensyarah dalam negara untuk ekspresi politik.<ref name="Kroef" /> == Sejarah == {{utama|Sejarah Indonesia}} [[Fail:Presiden Sukarno.jpg|thumb|left|upright|[[Soekarno]], ialah [[Presiden Indonesia|Presiden]] pertama Indonesia]] Di bawah pengaruh agama [[Hindu]] dan [[Buddha]], beberapa [[kerajaan]] terbentuk di pulau [[Sumatera]] dan [[Jawa]] pernah mencapai kejayaannya dengan wilayah meliputi negara [[Malaysia]] dan pulau [[Mindanao]] semasa [[Majapahit]] sejak [[abad ke-7]] hingga [[abad ke-14]]. Kedatangan [[Perdagangan|pedagang-pedagang]] [[Arab]] dari [[Gujarat]], [[India]] kemudian membawa [[agama]] [[Islam]] yang akhirnya menjadi agama terbesar. Ketika orang-orang [[Eropah]] datang pada awal [[abad ke-16]], mereka telah menemui beberapa negara kecil. Negara-negara kecil ini dengan mudah dikuasai oleh mereka yang ingin menguasai perdagangan [[rempah]]. Pada [[abad ke-17]], [[Belanda]] muncul sebagai kuasa yang terkuat di antara negara-negara Eropah, mengalahkan [[British]] dan [[Portugis]] (kecuali untuk tanah jajahan mereka di [[Timor Timur]]). Belanda menguasai Indonesia sebagai tanah jajahan hingga [[Perang Dunia II]], awalnya melalui [[Syarikat Hindia Timur Belanda]] (VOC), dan kemudiannya dijajah secara langsung oleh pihak Belanda sejak awal [[abad ke-19]]. Semasa Perang Dunia II, Belanda dijajah oleh [[Jerman]], manakala [[Jepun]] menguasai Indonesia. Setelah menawan Indonesia pada tahun [[1942]], pihak Jepun mendapati bahawa para pejuang Indonesia merupakan rakan perdagangan yang sudi bekerjasama dan bersedia mengerahkan pahlawan bila diperlukan. [[Soekarno]], [[Mohammad Hatta]], [[KH Mas Mansur]], dan [[Ki Hajar Dewantara]] kemudiannya diberikan penghargaan oleh [[Maharaja Jepun]] pada tahun [[1943]]. Pada Mac [[1945]], pihak Jepun membentuk sebuah jawatan kuasa untuk [[kemerdekaan]] Indonesia; di bawah tekanan pertubuhan-pertubuhan pemuda, kelompok pimpinan Soekarno mengisytiharkan kemerdekaan Indonesia selepas perang Pasifik berakhir pada tahun 1945 Soekarno menjadi [[Presiden]] pertama Indonesia dengan Mohammad Hatta sebagai naib presiden. Dalam usaha untuk menguasai kembali Indonesia, Belanda menurunkan angkatan tentera mereka. Usaha-usaha berdarah untuk membendung pergerakan kemerdekaan ini kemudian dikenali sebagai 'tindakan [[polis]]' (''Actie Politioneel''). Di bawah tekanan perlawanan rakyat dan tentera Indonesia, Belanda akhirnya menarik tenteranya pada [[27 Disember]] [[1949]]. Pada tahun [[1950-an]] dan [[1960-an]], Presiden Soekarno mengikuti gerakan berkecuali pada awalnya dan kemudian dengan blok [[Sosialisme|sosialis]], misalnya [[Republik Rakyat China]] dan [[Yugoslavia]]. Tahun 1960-an menyaksikan [[konfrontasi]] tentera terhadap [[Malaysia]], negara jirannya yang dianggap sebagai negara bentukan [[Britain]]. Jeneral [[Soeharto]] menjadi presiden pada tahun [[1967]] dengan alasan untuk mengamankan negara daripada ancaman [[komunisme]] terhadap Soekarno yang kini semakin lemah. Setelah Soeharto berkuasa, beratus-ratus ribu warganegara Indonesia yang disyaki memihak kepada komunis telah dibunuh. Tempoh pemerintahan Soeharto selama 32 tahun dinamakan [[Order Baru]], dibandingkan dengan masa pemerintahan Soekarno yang disebut [[Order Lama]]. Soeharto berjaya mendapatkan [[pelaburan]] luar negeri yang besar untuk Indonesia, dan menghasilkan pertumbuhan [[ekonomi]] yang pesat, meskipun tidak merata, di Indonesia. Pada awal regim Order Baru, strategi ekonomi negara telah dibuat oleh sekelompok ahli ekonomi lulusan Fakulti Ekonomi [[Universiti California, Berkeley]] yang digelarkan "Kelompok Berkeley". Namun, Soeharto menambah kekayaan diri serta keluarganya melalui amalan [[rasuah]] yang meluas dan beliau akhirnya dipaksa melepaskan jawatannya setelah tercetusnya tunjuk perasaan secara besar-besaran dan keadaan ekonomi negara yang semakin memburuk pada tahun [[1998]]. Dari [[1998]] hingga [[2010]], Indonesia mempunyai 4 presiden: [[Baharuddin Jusuf Habibie]], [[Abdurrahman Wahid]], [[Megawati Soekarnoputri]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]]. Pada tahun [[2014]], [[Joko Widodo]] menjadi presiden Indonesia yang terkini. == Geografi == {{utama|Geografi Indonesia}} [[Fail:Indonesia - Sangeang Api.jpg|thumb|200px|Indonesia ialah sebuah negara yang mengandungi banyak pulau gunung berapi. Pulau Sangeang Api merupakan satu contoh.]] [[Fail:Indonesia 2002 CIA map.png|200px|thumb|Peta Indonesia]] Negara Indonesia terletak di antara: * [[Latitud]] 6º U – 11º S dan [[Longitud]] 95º T - 141º T * [[Lautan Pasifik]] dengan [[Lautan Hindi]] * [[Benua]] [[Asia]] dengan benua [[Australia]] Indonesia mempunyai 18,018 buah pulau yang tersebar di sekitar garisan [[khatulistiwa]] dan ber[[iklim]] [[Iklim tropika|tropika]]. Hanya sekitar 7,000 buah pulau berpenghuni. Lima pulau yang terbesar ialah [[Pulau Jawa]], [[Sumatra]], [[Kalimantan]], [[Sulawesi]], dan [[Papua]], dengan Pulau Jawa mempunyai setengah daripada jumlah penduduk Indonesia yang merupakan pulau yang terpadat. Indonesia juga terletak di atas [[plat tektonik]]. Ini bermakna bahawa Indonesia sering mengalami [[gempa bumi]] dan [[tsunami]]. Kedudukan ini juga menyebabkan Indonesia memiliki sekurang-kurang 66 buah [[gunung berapi]], termasuk [[Krakatau|Gunung Krakatau]], sebuah gunung berapi yang paling terkenal di antara Sumatera dan Jawa, tetapi kini sudah hapus. [[Flora]] dan [[fauna]] di Indonesia amat berbeza di antara Kalimantan, [[Bali]] dan pulau-pulau barat di satu bahagian serta Sulawesi, Lombok, dan pulau-pulau yang lebih timur di bahagian yang lain. Sempadan [[ekologi]] ini digelarkan [[Garis Wallace]], sempena nama penemunya. Garis ini sering digunakan sebagai sempadan antara Asia dan [[Australasia]] dan oleh itu Indonesia merupakan sebuah negara dwibenua. == Pembahagian Pentadbiran == === Provinsi === {{utama|Senarai Provinsi Indonesia}} {{Peta Indonesia}} Indonesia ialah negara yang terluas di [[Asia Tenggara]]. Untuk memudahkan pentadbiran, negara ini dibahagikan kepada 38 [[provinsi]] (satu Daerah Istimewa (DI), iaitu [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], lima daerah dengan autonomi khusus iaitu [[Papua]], [[Papua Barat]], [[Papua Pegunungan]], [[Papua Selatan]] dan [[Papua Tengah]] dan satu daerah autonomi khusus dan istimewa iaitu [[Aceh]] serta satu Daerah Khusus Ibu kota (DKI), iaitu [[Daerah Khusus Ibukota Jakarta Raya]]. Sebelum era [[Reformasi (Indonesia)|Reformasi]], Indonesia hanya memiliki 27 provinsi, dengan [[Timor Timur]] merupakan provinsi ke-27 pada Julai [[1976]]. Bagaimanapun, [[Timor Leste]] telah pun memisahkan diri melalui [[pungutan suara]] menjadi negara [[Timor Leste]] pada [[20 Mei]] [[2002]]. Indonesia sedang menjalankan [[autonomi]] untuk setiap negerinya dengan tujuan memberikan peluang pembangunan yang sama rata di seluruh negara. Selain autonomi, pemerintah Indonesia kini sedang menjalankan prinsip pengagihan kuasa pusat untuk negeri-negerinya. Yang berikut adalah senarai negeri di Indonesia : {{col-begin}} {{Col-break}}'''Pulau [[Sumatera]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Aceh.svg|50px]] [[Aceh]] * [[Imej:North_Sumatra_Emblem.svg|50px]] [[Sumatera Utara]] * [[Imej:Coat of arms of West Sumatra.svg|50px]] [[Sumatera Barat]] * [[Imej:Riau_COA.svg|50px]] [[Riau]] * [[Imej:Coat of arms of Riau Islands.svg|50px]] [[Kepulauan Riau]] * [[Imej:Prov.Jambi.svg|50px]] [[Jambi]] * [[Imej:Coat of arms of Bengkulu.svg|50px]] [[Bengkulu]] * [[Imej:South_Sumatra_COA.svg|50px]] [[Sumatera Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bangka_Belitung.svg|50px]] [[Kepulauan Bangka Belitung]] * [[Imej:Lampung_Emblem.svg|50px]] [[Lampung]] '''Pulau [[Jawa]]''' * [[Imej:Jakarta_COA.svg|50px]] [[Jakarta|Ibu Kota Jakarta]] * [[Imej:Coat of arms of Banten.svg|50px]] [[Banten]] * [[Imej:West_Java_coa.svg|50px]] [[Jawa Barat]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Central_Java.svg|50px]] [[Jawa Tengah]] * [[Imej:Yogyakarta_COA.svg|50px]] [[Daerah Istimewa Yogyakarta]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Java.svg|50px]] [[Jawa Timur]] '''[[Kepulauan Sunda|Pulau Bali dan Kepulauan Nusa Tenggara]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bali.svg|50px]] [[Pulau Bali|Bali]] * [[Imej:West_Nusa_Tenggara_COA.svg|50px]] [[Nusa Tenggara Barat]] * [[Imej:Coat of Arms of East Nusa Tenggara NEW.png|50px]] [[Nusa Tenggara Timur]] {{Col-break}}'''Pulau [[Kalimantan]]''' * [[Imej:West_Kalimantan_Emblem.svg|50px]] [[Kalimantan Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Central Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Tengah]] * [[Imej:Lambang_Provinsi_Kalimantan_Selatan.gif|50px]] [[Kalimantan Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Timur]] * [[Imej:Coat of arms of North Kalimantan (2021 version).svg|50px]] [[Kalimantan Utara]] '''Pulau [[Sulawesi]]''' * [[Imej:North_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Utara]] * [[Imej:Lambang_propinsi_gorontalo.jpg|50px]] [[Gorontalo]] * [[Imej:Coat of arms of Central Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Tengah]] * [[Imej:Coat of arms of West Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Barat]] * [[Imej:South_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Selatan]] * [[Imej:Southeast_Sulawesi_COA.svg|50px]] [[Sulawesi Tenggara]] '''[[Kepulauan Maluku]]''' * [[Imej:Coat of arms of North Maluku.svg|50px]] [[Maluku Utara]] * [[Imej:Maluku_coa.png|50px]] [[Maluku]] '''[[Papua]]''' * [[Imej:West_Papua_Province_Emblem.svg|50px]] [[Papua Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Papua 2.svg|50px]] [[Papua]] * [[Papua Tengah]] * [[Papua Pegunungan]] * [[Papua Selatan]] {{col-end}} === Bandar terbesar === [[Fail:Jakarta Skyline Part 2.jpg|thumb|350px|right|[[Jakarta]], ialah [[ibu negeri]] dan [[bandar]] terbesar di Indonesia.]] Sepuluh bandar terbesar di Indonesia mengikut susunan, adalah seperti berikut : * [[Jakarta]]: ibu negara Indonesia, pusat pemerintahan, serta pusat perdagangan * [[Surabaya]]: ibu kota [[Jawa Timur]], serta kota pelabuhan kedua terbesar * [[Medan]]: ibu kota [[Sumatera Utara]], serta pusat perdagangan di Sumatera * [[Bandung]]: ibu kota [[Jawa Barat]], serta pusat pendidikan teknologi Indonesia * [[Palembang]]: ibu kota [[Sumatera Selatan]] yang merupakan pusat pemerintahan kerajaan [[Srivijaya]] pada satu ketika dahulu * [[ Kota Bandar Lampung|Lampung]]: ibu kota [[Lampung]] yang merupakan gerbang utama pulau sumatera * [[Makassar]] (dahulu Ujung Pandang): ibu kota [[Sulawesi Selatan]], serta kota terbesar di Pulau Sulawesi * [[Balikpapan]]: kota di [[Kalimantan Timur]], serta Pusat Ekonomi dan Pemerintahan Kalimantan * [[Semarang]]: ibu kota [[Jawa Tengah]] * [[Yogyakarta]]: ibu kota [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], serta pusat kebudayaan Indonesia * [[Denpasar]]: ibu kota [[Bali]], serta destinasi pelancongan tempat peranginan pantai di Indonesia. == Demografi == {{utama|Demografi Indonesia}} Jumlah penduduk Indonesia mengikut bancian tahun 2018 ialah 265.764.970 juta orang,<ref name='bps2000'>{{cite press release |title=2000 Population Statistics |publisher=Indonesian Central Statistics Bureau |date=30 Jun 2000 |url=http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |accessdate=5 Oktober 2006 |archive-date=25 Julai 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090725055302/http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |url-status=dead }}</ref> dan Biro Statistik Pusat Indonesia dan ''Statistik Indonesia'' mengganggarkan populasi sebanyak 265.764.970 juta pada 2018. Pembahagian penduduk Indonesia ada dalam dua kelompok. Belahan barat Indonesia sebahagian besar beretnik [[Etnik Melayu|Melayu]] dan bahagian timur Indonesia beretnik [[Papua]]. Selain itu ada juga penduduk imigran yang jumlahnya kecil iaitu etnik Cina, India, dan Arab. Sebahagian besar penduduk Indonesia menganut agama [[Islam]] (86.70% mengikut banci 2018)<ref name='indoCIA'>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |title=Indonesia - The World Factbook |publisher=CIA |access-date=26 November 2008 |archive-date=10 Disember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210041527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |url-status=dead }}</ref> dan sisanya penganut agama [[Kristian]] (10.72%), [[Hinduisme|Hindu]] (1.74%), [[agama Buddha|Buddha]] (0.74%), dan sebagainya.<ref name="RELIGION"/> Taburan penduduk Indonesia tidak serata. Pulau Jawa yang merupakan pusat pemerintahan ialah pulau yang terpadat, dengan setengah daripada jumlah penduduknya. Kenaikan kadar pertumbuhan penduduk Indonesia cukup tinggi. Penduduk Indonesia yang mendiami pulau-pulau di sebelah utara sangat sedikit, berbanding dengan negara-negara berjiran yang besar seperti [[Jepun]], [[China]] dan [[India]]. Dengan demikian, daerah-daerah Indonesia yang agak kosong beserta kekayaan alamnya berpotensi menjadi sasaran untuk dasar-dasar [[lebensraum]] (dasar peluasan kuasa) oleh kuasa-kuasa di sebelah utara tersebut. ==== Agama ==== {{Utama|Agama di Indonesia}} {{bar box |title=Agama di Indonesia |caption=(Bancian tahun 2018)<ref name="RELIGION"/> |date=2 Mac 2011 |titlebar=#ddd |left1=Agama |right1=Peratus |float=right |bars= {{bar percent|Islam|green|86.70}} {{bar percent|Kristian|blue|10.72}} {{bar percent|Hinduism|black|1.74}} {{bar percent|Buddha|yellow|0.77}} {{bar percent|Lain|purple|0.07}} }} {{Pie chart |thumb = right |caption = Agama di Indonesia (2018)<ref name="RELIGIO">{{cite web|url=https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|title=Statistik Umat Menurut Agama di Indonesia|publisher=[[Kementerian Agama Republik Indonesia]]|date=15 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200903221250/https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|archive-date=3 September 2020|access-date=15 November 2020|language=id|quote=Muslim 231 Million (86.7), Christian 20.45 Million (7.6), Catholic 8.43 million (3.12), Hindu 4.65 million (1.74), Buddhist 2.03 million (0.77), Confucianism 76.630 (0.03), Others/Traditional faiths 126.51 (0.04), Total 266.5 Million}}</ref> |label1 = [[Islam di Indonesia|Islam]] |value1 = 86.7 |color1 = Green |label2 = [[Kristian di Indonesia|Kristian]] |value2 = 10.7 |color2 = DarkBlue |label3 = [[Hinduisme]] |value3 = 1.74 |color3 = DarkOrange |label4 = [[Agama Buddha|Buddha]] |value4 = 0.77 |color4 = Gold |label5 = Rakyat/Lain-lain |value5 = 0.05 |color5 = Gray |label6 = [[Konfusianisme]] |value6 = 0.03 |color6 = Red}} [[Fail:Religion in Indonesian Provinces.jpg|thumb|350px|Kumpulan agama yang dominan di setiap [[provinsi di Indonesia]]]] [[Fail:Indonesia Religion Percentage.png|thumb|350px| Kumpulan agama yang dominan di setiap [[Kabupaten|kabupaten di Indonesia]]]] Beberapa agama berbeza diamalkan di Indonesia. Indonesia secara rasmi adalah [[sistem berpresiden|republik presiden]] dan [[negara kesatuan]] tanpa agama negara yang mantap.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-islam-idUSKBN1XM1A6|title=Indonesia urges public to report civil servants over 'radical' content |last=Da Costa|first=Agustinus Beo|date=12 Oktober 2019|website=Reuters|language=en|access-date=14 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Hosen|1y=2005|1pp=419–40|2a1=Intan|2y=2006|2p=40|3a1=Seo|3y=2013|3p=44|4a1=Ropi|4y=2017|4p=61 etc}} Indonesia mempunyai penduduk [[Muslim]]<ref name="csi">Frederick, William H.; Worden, Robert L., eds. (1993). ''Indonesia: A Country Study'', Chapter [http://countrystudies.us/indonesia/37.htm Islam].</ref>{{sfn|Gross|2016|p=1}} terbesar di dunia dan prinsip pertama asas falsafah Indonesia, [[Pancasila]], memerlukan rakyatnya menyatakan kepercayaan kepada "[[Tuhan]] Yang Maha Esa".<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/beda-isi-piagam-jakarta-dengan-pancasila-dan-sejarah-perubahannya-f7DR|title=Beda Isi Piagam Jakarta dan Pancasila Sejarah Perubahannya|last=Prinada|first=Yudi|date=2 Disember 2020|website=tirto.id|language=id|access-date=9 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Lindsey|1a2=Pausacker|1y=1995|1p=|2a1=Intan|2y=2006|2p=18}} Walaupun, seperti yang dijelaskan oleh Mahkamah Perlembagaan, ''sila'' pertama Pancasila ini adalah pengiktirafan yang jelas tentang ''zat ketuhanan'' dan dimaksudkan sebagai prinsip tentang cara hidup bersama dalam masyarakat yang beragam agama, ini bukanlah pengesahan doktrin teologi tertentu tentang bagaimana agama atau kepercayaan harus diamalkan.<ref>{{cite web|url=https://www.mkri.id/public/content/infoumum/artikel/pdf/artikel_14_02_arief_hidayat.pdf|title=Indonesia Negara Ketuhanan|website=mkri.id|access-date=8 Mac 2023}}</ref> Walau bagaimanapun, pemerintah Indonesia mempunyai sikap diskriminasi terhadap pelbagai agama suku, [[ateis]], dan warganegara [[agnostik]]. Di samping itu, wilayah [[Aceh]] secara rasmi menguatkuasakan undang-undang [[Syariah]] dan terkenal dengan amalan penindasannya terhadap minoriti agama dan seksual.{{sfnm|1a1=Pringle|1y=2010|1pp=154–55|2a1=Buehler|2y=2016|2p=}} Terdapat juga gerakan [[Islamisme|pro-Syariah]] dan [[fundamentalisme Islam|fundamentalis]] di beberapa bahagian negara dengan majoriti umat Islam yang besar.{{sfnm|1a1=Federspiel|1y=1970|1p=|2a1=Sidel|2y=2006|2p=|3a1=Solahudin|3y=2013|3p=|4a1=Buehler|4y=2016|4p=|5a1=Baskara|5y=2017|5p=}} == Politik == {{utama|Politik Indonesia}} [[File:MPRDPRBuilding.jpg|thumb|250px|Gedung ''Majlis Permusyawaratan Rakyat'' (MPR) dan ''Dewan Perwakilan Rakyat'' (DPR) di [[Jakarta]] ialah gedung [[parlimen]] di Indonesia]] [[Garuda Pancasila]] adalah [[falsafah]] dasar negara Indonesia yang berasal daripada dua kata [[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]], "''panca''" yang bererti 'lima', dan "''sila''" yang bererti 'dasar'. Pancasila terdiri atas kelima-lima dasar yang amat berkait dan yang tidak dapat dipisahkan: * Ketuhanan yang Maha Esa * Kemanusiaan yang adil dan beradab * Persatuan Indonesia * Kerakyatan yang dipimpin oleh hikmat kebijaksanaan dalam permusyawaratan/perwakilan * Keadilan sosial bagi seluruh rakyat Indonesia Indonesia mengamalkan sistem [[demokrasi]] yang diketuai oleh seorang presiden, dan Pancasila ini merupakan jiwa demokrasi. Demokrasi yang didasarkan atas lima dasar tersebut dinamakan [[Demokrasi Pancasila]]. Presiden Indonesia saat ini adalah [[Joko Widodo]], yang disokong oleh [[Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan]] (PDIP). [[Majlis Musyawarah Rakyat]] (MPR) adalah lembaga dwidewan yang terdiri daripada 560 anggota [[Dewan Perwakilan Rakyat]] (DPR) iaitu wakil rakyat yang dipilih melalui parti politik, ditambah 132 anggota [[Dewan Perwakilan Daerah]] (DPD) iaitu wakil [[provinsi]] yang dipilih melalui pemilihan wilayah.<ref>{{cite book |title=Amandemen Ketiga Undang-Undang Dasar 1945 |url=http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |format=PDF |authorlink=[[Majelis Permusyawaratan Rakyat]] |date=13 Disember 2006 |access-date=9 Jun 2010 |archive-date=1 Disember 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061201025250/http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |url-status=dead }}</ref> Anggota DPR dan DPD dipilih melalui pilihan raya dan dilantik untuk masa jabatan selama lima tahun. Saat ini MPR diketuai oleh Bambang Soesatyo, DPR oleh Puan Maharani, sedangkan DPD oleh La Nyalla Mattalitti. == Ekonomi == {{utama|Ekonomi Indonesia}} [[Fail:IndonesiaPertaminaRefineryCilacapCrackerInstallation.jpg|left|thumb|Industri [[Pertamina]]]] [[Ekonomi]] Indonesia mengalami kemerosotan pada akhir [[dekad]] [[1990-an]], akibat [[Krisis Kewangan Asia]] yang melanda sebahagian besar [[Asia]] pada saat itu. Ekonominya kini telah pulih. Indonesia mempunyai sumber semula jadi yang besar di luar [[Jawa]], termasuk [[minyak mentah]], [[gas asli]], [[timah]], [[tembaga]], dan [[emas]]. Negara ini ialah pengeksport gas asli yang kedua terbesar di dunia tetapi akhir-akhir ini, Indonesia telah bermula menjadi pengimport bersih minyak mentah. Hasil [[pertanian]] yang utama termasuk [[beras]], [[teh]], [[kopi]], [[rempah]], dan [[lobak]]. Rakan-rakan perdagangan Indonesia yang terbesar ialah [[Jepun]], dan [[Amerika Syarikat]], serta negara-negara berjiran, iaitu [[Malaysia]], [[Singapura]], dan [[Australia]]. Indonesia merupakan negara yang amat kaya akaan sumber daya alam dan manusia, namun begitu masih terdapat sedikit masalah kemiskinan yang disebabkan kurang tepatnya pengelolaan oleh kerajaan. [[Bank pusat]] Indonesia ialah [[Bank Indonesia]]. == Sumber alam == [[Fail:Rice fields of Bali.jpg|thumb|250px|left|[[Sawah]] daripada [[Pulau Bali]]]] [[Fail:Elaeis guineensis MS 3467.jpg|thumb|250px|Pokok kelapa sawit]] '''Getah''' yang pernah dikenali sebagai "emas hitam" di Indonesia merupakan hasil utama [[pertukaran asing]] pada masa dahulu, dan kini merupakan pengeluar kedua terbesar selepas [[Malaysia]]. '''Kelapa sawit''': Kawasan perladangan [[Pokok Kelapa Sawit|kelapa sawit]] di Indonesia telah diperluas dengan pesat. Produk utama yang dieksport ialah minyak serta isirong sawit. '''Tembakau''': Kawasan perkebunan [[tembakau]] seluas 198,000 [[hektar]] pada tahun 1979, dengan 92% daripadanya ditanam oleh pekebun kecil ketika itu. '''Logam''': [[Emas]] dan [[Logam perak|perak]] dihasilkan oleh PT Aneka Tambang di daerah [[Banten]] Selatan, dan [[tembaga]] di [[Papua]]. '''Asfalt''': [[Perlombongan]] [[asfalt]] dilaksanakan di [[Sulawesi Tenggara]]. Terdapat 19 buah [[perlombongan|lombong]], termasuk besar dan kecil, yang ditaksirkan berjumlah 28.5 juta [[tan]]. == Seni budaya == {{utama|Kebudayaan Indonesia}} [[Fail:Aesan_Gede_Songket_Palembang.jpg|thumb|125px|Gadis [[Palembang]] berkain [[songket]].]] Indonesia terdiri daripada beratus-ratus [[kaum|suku kaum]], dengan [[agama]] dan kepercayaan yang berbeza. Antara suku kaumnya termasuk [[Orang Aceh|Aceh]] ([[Melayu Tamiang]] dan [[Gayo]]), [[Batak]] ([[Karo]], [[Toba]], [[Mandailing]], [[Pak-Pak]], dan [[Simalungun]]), [[Minangkabau]], [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]] (termasuk [[Melayu Deli]], Melayu Palembang, Melayu Jambi, Melayu Pontianak, Melayu Bengkulu, Melayu Bangka Belitung, dan lain-lain), [[Rejang]], [[Lampung]], [[Badui]], [[Jawa]], [[Sunda]], [[Banjar]], [[Bugis]], [[Toraja]], [[Suku Bali|Bali]], [[Ambon]], [[Madura]], [[Minahasa]], [[Dayak]], [[Betawi]], [[Papua]] dan lain-lain. [[Islam]] merupakan ugama majoriti di Indonesia terutama diwilayah Indonesia Barat (kecuali [[Batak]]), dan Indonesia Tengah (kecuali [[Pulau Bali]] yang umumnya beragama Hindu dan [[Sulawesi Utara]] yang umumnya beragama Kristian). Indonesia Timur ([[Flores]], [[Ambon]], dan [[Papua]]) secara majoriti beragama [[Kristian]] dan [[Katolik]]. [[Pulau Bali]] ialah satu-satunya [[provinsi]] yang secara majoriti beragama [[Hindu]]. Agama-agama yang lain seperti [[Buddha]] dan [[Konfusianisme]] umumnya dipeluk oleh kaum keturunan [[Cina]]. Secara undang-undang, agama di Indonesia diakui berjumlah lima (5) oleh pemerintah, iaitu: *[[Islam]] *[[Kristian]] *[[Hindu]] *[[Buddha]] *[[Konfusianisme]] (disebut Konghuchu) Agama tradisional yang telah ada sejak masa nenek moyang di Nusantara seperti agama [[Parmalim]] daripada suku [[Batak]], [[Kejawen]] daripada suku Jawa, dan lain-lain yang masih mempunyai unsur [[animisme]], juga ada di Indonesia dan dianut secara minoriti oleh kaum-kaum pedalaman. Seni budaya di Indonesia sangatlah beragam dan berbeza-beza, budaya Melayu merupakan salah satu budaya yang banyak dijalankan dikawasan-kawasan Melayu seperti diwilayah pesisir timur [[Sumatra]] dan pesisir [[Kalimantan]]. Tiap-tiap [[provinsi]] di Indonesia mempunyai bahasa dan budaya sendiri walaupun yang berdekatan saling mempunyai persamaan. Dari segi [[pakaian]], warisan budaya yang paling terkenal di seluruh dunia ialah [[batik]]. Tiap-tiap suku dan wilayah ([[provinsi]]) di Indonesia mempunyai pakaian adat masing-masing, dan memiliki hal-hal unik yang mewakili daerah yang dimaksud. Daerah-daerah yang terkenal untuk industri batik termasuk [[Yogyakarta]], [[Solo]], dan [[Kabupaten Pekalongan|Pekalongan]]. Pakaian-pakaian asli Indonesia dapat dikenali daripada ciri-cirinya yang berbeza-beza: * [[baju kurung]] dengan [[songket]]nya dari [[Sumatra Barat]] ([[Minangkabau]]) * [[songket palembang]] dengan motif yang indah berbenang emas dan sutra ([[Palembang]]) * [[kebaya]] * kain [[batik]] dari [[Jawa]] * [[kain ulos]] dari [[Sumatra Utara]] ([[Batak]]) * pakaian khas [[Dayak]] di [[Kalimantan]] * [[baju bodo]] dari [[Sulawesi Selatan]] * pakaian ber[[koteka]] dari [[Papua]], dan sebagainya. <gallery mode="packed"> Fail:My Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional Melayu [[Riau]]</small> Fail:Traditional Javanese marriage costume.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Jawa]]</small> Fail:Baju Demang Betawi.png|<small>Pakaian tradisional suku [[Betawi]]</small> Fail:Bali Hindu Wedding Traditional Dress.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Suku Bali]]</small> Fail:Gayo Wedding.JPG|<small>Pakaian tradisional suku [[Gayo|Aceh Gayo]]</small> Fail:Bantenese wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Banten]]</small> Fail:Batak Karo Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Batak]] Karo</small> </gallery> [[Sarung]] dan [[Songkok]] umum dipakai oleh kaum lelaki di Indonesia terutama bagi mereka yang berugama [[Islam]]. [[Songkok]] merupakan pakaian kepala rasmi pemerintah di Indonesia yang digunakan oleh kaum lelaki. [[Kebaya]] merupakan pakaian adat yang umum dipakai oleh kaum wanita di Indonesia yang digunakan pada saat acara-acara tradisional, sementara kaum lelaki mengenakan baju [[Batik]] sebagai baju identiti Nusantara. Seni [[pantun]], [[gurindam]], dan sebagainya kerap kali dipersembahkan dalam acara-acara seperti majlis kenduri [[perkahwinan]], dan panggung seni. [[Silat]] adalah seni bela diri yang kekadang ditampilkan dalam acara-acara pertunjukkan dan biasanya diiringi oleh muzik tradisional [[gamelan]] dan lain-lain, sesuai dengan daerah asalnya. [[Fail:Borobudur Indonesia 2010 Bennylin 66.jpg|thumb|right|150px|[[Candi Borobudur]] di [[Magelang]], [[Jawa Tengah]]]] Kesenian Indonesia banyak dipengaruhi oleh beberapa [[budaya]]. Terdapat beberapa [[candi]] [[Hindu]] dan [[Buddha]] dari abad-abad yang telah lampau di [[Jawa]]. Tarian Jawa dan [[Bali]] yang terkenal, misalnya, mengandungi aspek-aspek kebudayaan dan [[mitos]] Hindu. Seni tarian yang tidak mengandungi nilai-nilai Islam umpamanya seperti Reog Ponorogo (Jawa Timur) dan Tari Kecak (Bali). Sedangkan seni tarian yang mengandungi nilai-nilai [[Islam]], antaranya [[Tarian Saman]] dan [[Tarian Seudati]] di [[Nanggroe Aceh Darussalam]]. Selain itu, yang juga terkenal di dunia ialah [[wayang kulit]], yang menampilkan kisah-kisah mitologi. Terdapat banyak jenis [[muzik]] Indonesia, baik tradisional mahupun moden. [[Muzik tradisional]] Indonesia termasuklah [[keroncong]] Jawa dikenal oleh semua rakyat Indonesia dan sampai ke luar negara. Banyak alat-alat muzik tradisional Indonesia yang terkenal di dunia, misalnya Angklung yang berasal dari Jawa Barat. Ada juga muzik popular di Indonesia yang dikenali sebagai dangdut. [[Dangdut]] merupakan gabungan muzik [[Melayu]], [[India]], dan muzik tradisional lain Indonesia. Muzik ini dipanggil "dangdut" kerana muziknya bergema dengan bunyi 'dang' dan 'dut' serta kerana muzik dangdut lebih dikuasai oleh bunyi [[gendang]] dan [[seruling]]. Lagu-lagu dangdut biasanya didendangkan oleh pedangdut dengan goyangannya yang seronok dan lemah gemalai sesuai dengan kecepatan lagu. Ada pelbagai macam corak muzik dangdut, antaranya: Dangdut Melayu, Dangdut Moden (dangdut masa kini yang alat muzik telah ditambah dengan alat muzik moden), Dangdut Pesisir (lagu dangdut bercampur muzik tradisional Jawa, [[Sunda]]), dan lain-lain. Pada tahun [[1970-an|70-an]], dangdut lebih dikenali sebagai [[genre]] muzik [[orkestra]] Melayu, dan semakin menjadi popular mulai daripada dekad [[1980-an|80-an]]. Muzik dangdut juga digemari oleh orang-orang [[Jepun]] dengan pedangdut-pedangdut seperti [[Camelia Malik]] dan [[Elvy Sukaesih]] dijemput menyanyi dangdut di Jepun. == Ketenteraan dan Polis == ===Tentera=== * [[Tentera Nasional Indonesia]] * [[Tentera Nasional Indonesia Angkatan Udara]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Laut]] * [[Darjah-darjah kebesaran bintang-bintang dan pingat Indonesia|Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Indonesia]] * [[Sejarah Pertahanan Indonesia]] ===Polis=== *[[Polis Negara Indonesia]] *[[Polis Pamong Praja Indonesia]] (Satpol PP) (di Aceh dinamakan Wilayatul Hisbah), ialah polis wilayah dibawah naungan Kementerian Dalam Negeri Indonesia == Islam == * [[Islam Indonesia]] * [[Majlis Ulama Indonesia]] * [[Organisasi Islam Indonesia]] == Galeri == <gallery> fail:Stamps of Indonesia, 004-08.jpg| Setem Indonesia. </gallery> == Rujukan == === Nota kaki === {{reflist}} == Pautan luar == {{portal|Indonesia|Flag of Indonesia.svg|50}} {{Commons|Indonesia}} {{wikinews|Indonesia}} * * [http://www.indonesia.go.id Kerajaan Republik Indonesia] * * * * * * {{id}} [http://www.deplu.go.id/2003/process/language.php?lang=bahasa%20indonesia Daftar konsulat dan kedutaan Indonesia di mancanegara (di situs Departemen Luar Negeri)]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.wirantaprawira.de/links/government.htm Daftar situs lembaga pemerintah Indonesia (Senarai laman lembaga pemerintah Indonesia)] * * {{id}} [http://www.ylbhi.or.id/ Yayasan Lembaga Bantuan Hukum Indonesia] * {{id}} [http://www.budaya-indonesia.org/ Portal Budaya Tradisional Indonesia] * {{id}} [http://www.indonesia.com/Kota-kota Kota-kota besar di Indonesia] * == Lihat juga == * [[Tokoh-tokoh Indonesia]] * [[Komunikasi di Indonesia]] * [[Garuda Indonesia]] * [[Pelancongan di Indonesia]] * [[Senarai kabupaten dan kota di Indonesia]] * [[Senarai pulau di Indonesia]] * [[Parti-parti politik Indonesia|Parti politik di Indonesia]] * [[Pengangkutan di Indonesia]] * [[Perfileman Indonesia]] * [[Pertamina]] * [[Sastera Indonesia]] * [[Muzik Indonesia]] {{Topik Indonesia}} {{rencana pilihan}} {{Indonesia}} {{ASEAN}} {{OIC}} {{APEC}} {{Negara Negara Asia}} {{Hubungan Indonesia}} {{Authority control}} [[Kategori:Indonesia| ]] [[Kategori:Negara Asia Tenggara]] [[Kategori:Negara majoriti Muslim]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Melayu]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kerjasama Islam]] [[Kategori:Republik]] nqwagq8x3mwhzusfrt6n8h4ph7hdl0h 7004145 7004142 2026-11-12T05:59:55Z Syadhamskii 333213 /* */ 7004145 wikitext text/x-wiki {{pp-vandalism|small=yes}} {{Infobox Country | native_name = | conventional_long_name = Republik Indonesia<br> {{Nobold|ريڤوبليک ايندونيسيا}} | common_name = Negara Kesatuan Republik Indonesia | image_flag = Flag_of_Indonesia.svg | image_coat = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg | symbol_type = Jata | image_map = {{Switcher|[[Fail:Indonesia (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Tunjukkan global|[[Fail:Location Indonesia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|Tunjukkan peta Asia Tenggara|default=1}} | map_caption = {{map caption |location_color=hijau gelap |region=Asia |subregion= [[ASEAN]] | subregion_color = kelabu gelap}} | image_map2 = | national_motto = ''[[Bhinneka Tunggal Ika]]''{{nbsp|2}}<small>([[Bahasa Jawa Kuno|Jawa Kuno]])<br />(“Bersatu padu dalam kepelbagaian”)</small><br />'''[[Ideologi]]''': [[Garuda Pancasila|''Pancasila'']] | national_anthem = <br> [[Indonesia Raya]]<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;"> </div> | languages_type = Bahasa rasmi<br /> {{nobold|dan Bahasa kebangsaan}} | languages = [[Bahasa Indonesia]] | languages_type2 = {{nobold|Bahasa-bahasa daerah}} | languages2 = [[Bahasa-bahasa Indonesia|Lebih daripada 700 bahasa]] | capital = [[Jakarta]]<br>(Ibu negara lama) [[Nusantara (bandar)|Nusantara]]<br>(Ibu negara baru)<br>{{Coord|0.8500|S|116.7000|E|type:city_region:ID}} | largest_city = [[Jakarta]] | ethnic_groups_year = 2010 | ethnic_groups = {{ubl | 40.1% [[Orang Jawa|Jawa]] | 15.5% [[Orang Sunda|Sunda]] | 3.7% [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]] | 3.6% [[Orang Batak|Batak]] | dan [[:id:Kelompok etnik di Indonesia|600+ etnik lain]] }} | ethnic_groups_ref = {{sfn|Ananta|2015|pp=78, 88}} | religion_year = 2025 | religion = {{tree list}} * 87.2% [[Islam di Indonesia|Islam]] * 10.4% [[Kristian di Indonesia|Kristian]] * 1.7% [[:id:Hindu di Indonesia|Hindu]] * 0.7% [[:id:Buddhisme di Indonesia|Buddha]] * dan [[:id:Agama di Indonesia|lain-lain]] {{tree list/end}} | religion_ref = {{sfn|"Religious Diversity in Indonesia According to Ministry of Home Affairs Population Data". Tempo, 2026}} | demonym = [[Orang Indonesia]]<br>[[Indon]] | government_type = [[Republik]] [[Negara kesatuan|kesatuan]] | leader_title1 = [[Senarai Presiden Indonesia|Presiden]] | leader_title2 = [[Senarai Naib Presiden Indonesia|Naib Presiden]] | leader_name1 = [[Prabowo Subianto]] | leader_name2 = ''Kosong''<ref>{{cite web |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20261111180550-32-1426022/gibran-dikabarkan-mundur-dari-wapres-surat-diserahkan-ke-prabowo/amp |title=Gibran Dikabarkan Mundur dari Wapres, Surat Diserahkan ke Prabowo |website=CNN |publisher=CNN Indonesia |access-date=11 November 2026}}</ref> | legislature = [[Majlis Musyawarah Rakyat]] ''(MMR)'' | upper_house = [[Dewan Perwakilan Daerah]] ''(DPD)'' | lower_house = [[Dewan Perwakilan Rakyat]]'' (DPR)'' | sovereignty_type = Kemerdekaan | sovereignty_note = daripada [[Belanda]] | area_km2 = 1,904,569<ref>{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf|title=UN Statistics|publisher=United Nations|date=2005|accessdate=31 Oktober 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071031023924/http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf|archivedate=31 Oktober 2007|df=dmy-all}}</ref> | area_rank = ke-14 | area_sq_mi = 735,358 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 4.85 | population_estimate = 279,118,866 <ref>{{cite web|url= https://dukcapil.kemendagri.go.id/page/read/data-kependudukan |publisher=[[Ministry of Home Affairs (Indonesia)]]|title=Indonesian Population June 2023|access-date=28 October 2023}}</ref> | population_census = 270,203,917 | population_estimate_year = S2 2023 | population_census_year = 2020 | population_census_rank = ke-4 | population_density_km2 = 141 | population_density_sq_mi = 365 | population_density_rank = ke-88 | GDP_PPP = {{increase}} {{currency|4.393 trilion|USD|passthrough=yes}}<ref name="IMF">{{cite web|title=Report for Selected Countries and Subjects|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/April/weo-report?c=536,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,NID_NGDP,NGSD_NGDP,LUR,LP,BCA,BCA_NGDPD,&sy=2020&ey=2027&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|publisher=International Monetary Fund|access-date=19 April 2022}}</ref> | GDP_PPP_year = 2023 | GDP_PPP_rank = ke-7 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} {{currency|15,835|USD|passthrough=no}}<ref name="IMF" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ke-98 | GDP_nominal = {{increase}} {{currency|1.417 trilion|USD|passthrough=yes}}<ref name="IMF" /> | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_nominal_rank = ke-16 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} {{currency|5,108|USD|passthrough=no}}<ref name="IMF" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ke-112 | Gini = 37.9 | Gini_year = 2021 | Gini_change = decrease <!--increase//steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.indonesia-investments.com/id/news/todays-headlines/gini-ratio-indonesia-declines-economic-inequality-narrows/item7113|title=GINI Ratio Indonesia Declines: Economic Inequality Narrows|publisher=Indonesia Investments|date=20 Ogos 2016|accessdate=27 Jun 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170627001246/https://www.indonesia-investments.com/id/news/todays-headlines/gini-ratio-indonesia-declines-economic-inequality-narrows/item7113|archivedate=27 Jun 2017|df=dmy-all}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.705 | HDI_year = 2021 | HDI_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="2020 components">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 Disember 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215155214/http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|archive-date=15 Disember 2020|access-date=16 Disember 2020}}</ref> | HDI_rank = ke-107 | established_event1 = [[Pengisytiharan Kemerdekaan Republik Indonesia|Diisytiharkan]] | established_date1 = 17 Ogos 1945 | established_event2 = [[Republik Indonesia Syarikat|Republik<br>Indonesia Syarikat ''(RIS)'']] | established_date2 = 27 Disember 1949 | established_event3 = ''(RIS)'' dibubarkan | established_date3 = 17 Ogos 1950 | established_event4 = [[Orde Baru]] | established_date4 = 11 Mac 1966 | established_event5 = Reformasi | established_date5 = 12 Mei 1998 | currency = [[Rupiah Indonesia]] (Rp) | currency_code = IDR | time_zone = [[Waktu Piawai Indonesia|''pelbagai'']] | utc_offset = +7, +8, dan +9 | drives_on = [[Pemanduan di sebelah kanan atau kiri|Kiri]] | date_format = hh/bb/tttt| | iso3166code = ID | cctld = [[.id]] | official_website = [https://indonesia.go.id/ indonesia.go.id] | calling_code = [[Nombor telefon di Indonesia|+62]] | footnotes = }} '''Indonesia''', secara rasminya '''Republik Indonesia''' ({{Jawi|ريڤوبليک ايندونيسيا}})—juga disebut '''Negara Kesatuan Republik Indonesia''', sahaja ialah sebuah [[negara kepulauan]] terbesar di dunia,<ref name=Kroef>{{cite journal |title=The Term Indonesia: Its Origin and Usage |journal=Journal of the American Oriental Society |author=Justus M. van der Kroef |volume=71 |issue=3 |pages=166–171 |year=1951 |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0003-0279%28195107%2F09%2971%3A3%3C166%3ATTIIOA%3E2.0.CO%3B2-5 |doi=10.2307/595186}}</ref> yang terletak di antara tanah besar [[Asia Tenggara]] dan [[Australia]] dan antara [[Lautan Hindi]] dan [[Lautan Pasifik]]. Ibu negara dan pusat pentadbiran Indonesia ialah [[Jakarta]]. Indonesia bersempadankan [[Malaysia]] di Pulau [[Borneo]], [[Papua New Guinea]] di Pulau Papua, dan [[Timor Leste]] di Pulau [[Timor]]. Negara jiran lain termasuklah [[Singapura]], [[Filipina]], [[Australia]], wilayah India [[Kepulauan Andaman dan Nicobar]], dan [[Palau]]. Dengan [[senarai pulau di Indonesia|17,504 pulau]], Indonesia merupakan negara kepulauan terbesar di dunia. Dengan anggaran jumlah penduduk seramai 279 juta orang pada 2023, ia merupakan negara keempat [[senarai negara mengikut jumlah penduduk|paling banyak penduduk]] dan negara berpenduduk [[Muslim]] yang terbesar di dunia. Ia merupakan negara demokrasi ketiga terbesar di dunia, kuasa serantau dan dianggap kuasa pertengahan dalam hal ehwal global. Ekonomi Indonesia adalah ke-16 terbesar di dunia mengikut KDNK nominal dan ke-7 terbesar oleh PPP. Indonesia merupakan sebuah [[republik]], dengan [[Dewan Perwakilan Rakyat|parlimen]] dan [[Presiden Indonesia|presiden]] yang dipilih secara langsung. == Etimologi == [[File:1855 Colton Map of the East Indies (Singapore, Thailand, Borneo, Malaysia) - Geographicus - EastIndies-colton-1855.jpg|thumb|200px|Wilayah yang kini diiktiraf sebagai Indonesia telah membawa nama yang berbeza, seperti "Hindia Timur" dalam peta 1855 ini.|left]] Nama Indonesia berasal dari perkataan [[bahasa Yunani Purba]] iaitu ''Indos'' (Ἰνδός) dan ''nesos'' (νῆσος), yang bermaksud "Kepulauan India".<ref name="EcoSeas1">{{cite book|last1=Tomascik|first1=Tomas|last2=Mah|first2=Anmarie Janice|last3=Nontji|first3=Anugerah|last4=Moosa|first4=Mohammad Kasim|title=The Ecology of the Indonesian Seas – Part One|publisher=Periplus Editions|year=1996|location=Hong Kong|isbn=978-962-593-078-7}}</ref> Nama itu berasal dari [[abad ke-19]], jauh sebelum kemerdekaan Indonesia.<ref name="indoety">{{cite web|url=http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|title=The origin of Indonesia's name|last=Anshory|first=Irfan|publisher=Pikiran Rakyat|language=id|date=16 Ogos 2004|access-date=15 Disember 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|archive-date=15 Disember 2006}}</ref> Pada tahun 1850, George Windsor Earl, iaitu seorang ahli etnologi Inggris, telah mengusulkan istilah ''Indunesia'' tetapi dia lebih suka dengan ''Malayunesians'' yang merujuk kepada penduduk "Kepulauan India atau [[Kepulauan Melayu]]".{{sfn|Earl|1850|p=119}} Dalam terbitan yang sama, salah satu muridnya, James Richardson Logan, menggunakan ''Indonesia'' sebagai sinonim untuk ''Kepulauan India''.<ref>{{cite journal|last=Logan|first=James Richardson|title=The Ethnology of the Indian Archipelago: Embracing Enquiries into the Continental Relations of the Indo-Pacific Islanders|journal=Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia|year=1850|volume=4|pages=252–347}}</ref>{{sfn|Earl|1850|pp=254, 277–278}} Namun, [[pensyarah]] Belanda yang menulis untuk penerbitan Hindia Timur enggan menggunakan Indonesia; mereka lebih menyukai menggunakan nama ''Kepulauan Melayu'' (dikenali sebagai ''Maleische Archipel'' dalam [[bahasa Belanda]]).<ref name="Kroef" /> Setelah tahun 1900, nama ''Indonesia'' telah menjadi lebih umum di kalangan pensyarah di luar kawasan [[Belanda]], dan beberapa kalangan pensyarah dalam negara untuk ekspresi politik.<ref name="Kroef" /> == Sejarah == {{utama|Sejarah Indonesia}} [[Fail:Presiden Sukarno.jpg|thumb|left|upright|[[Soekarno]], ialah [[Presiden Indonesia|Presiden]] pertama Indonesia]] Di bawah pengaruh agama [[Hindu]] dan [[Buddha]], beberapa [[kerajaan]] terbentuk di pulau [[Sumatera]] dan [[Jawa]] pernah mencapai kejayaannya dengan wilayah meliputi negara [[Malaysia]] dan pulau [[Mindanao]] semasa [[Majapahit]] sejak [[abad ke-7]] hingga [[abad ke-14]]. Kedatangan [[Perdagangan|pedagang-pedagang]] [[Arab]] dari [[Gujarat]], [[India]] kemudian membawa [[agama]] [[Islam]] yang akhirnya menjadi agama terbesar. Ketika orang-orang [[Eropah]] datang pada awal [[abad ke-16]], mereka telah menemui beberapa negara kecil. Negara-negara kecil ini dengan mudah dikuasai oleh mereka yang ingin menguasai perdagangan [[rempah]]. Pada [[abad ke-17]], [[Belanda]] muncul sebagai kuasa yang terkuat di antara negara-negara Eropah, mengalahkan [[British]] dan [[Portugis]] (kecuali untuk tanah jajahan mereka di [[Timor Timur]]). Belanda menguasai Indonesia sebagai tanah jajahan hingga [[Perang Dunia II]], awalnya melalui [[Syarikat Hindia Timur Belanda]] (VOC), dan kemudiannya dijajah secara langsung oleh pihak Belanda sejak awal [[abad ke-19]]. Semasa Perang Dunia II, Belanda dijajah oleh [[Jerman]], manakala [[Jepun]] menguasai Indonesia. Setelah menawan Indonesia pada tahun [[1942]], pihak Jepun mendapati bahawa para pejuang Indonesia merupakan rakan perdagangan yang sudi bekerjasama dan bersedia mengerahkan pahlawan bila diperlukan. [[Soekarno]], [[Mohammad Hatta]], [[KH Mas Mansur]], dan [[Ki Hajar Dewantara]] kemudiannya diberikan penghargaan oleh [[Maharaja Jepun]] pada tahun [[1943]]. Pada Mac [[1945]], pihak Jepun membentuk sebuah jawatan kuasa untuk [[kemerdekaan]] Indonesia; di bawah tekanan pertubuhan-pertubuhan pemuda, kelompok pimpinan Soekarno mengisytiharkan kemerdekaan Indonesia selepas perang Pasifik berakhir pada tahun 1945 Soekarno menjadi [[Presiden]] pertama Indonesia dengan Mohammad Hatta sebagai naib presiden. Dalam usaha untuk menguasai kembali Indonesia, Belanda menurunkan angkatan tentera mereka. Usaha-usaha berdarah untuk membendung pergerakan kemerdekaan ini kemudian dikenali sebagai 'tindakan [[polis]]' (''Actie Politioneel''). Di bawah tekanan perlawanan rakyat dan tentera Indonesia, Belanda akhirnya menarik tenteranya pada [[27 Disember]] [[1949]]. Pada tahun [[1950-an]] dan [[1960-an]], Presiden Soekarno mengikuti gerakan berkecuali pada awalnya dan kemudian dengan blok [[Sosialisme|sosialis]], misalnya [[Republik Rakyat China]] dan [[Yugoslavia]]. Tahun 1960-an menyaksikan [[konfrontasi]] tentera terhadap [[Malaysia]], negara jirannya yang dianggap sebagai negara bentukan [[Britain]]. Jeneral [[Soeharto]] menjadi presiden pada tahun [[1967]] dengan alasan untuk mengamankan negara daripada ancaman [[komunisme]] terhadap Soekarno yang kini semakin lemah. Setelah Soeharto berkuasa, beratus-ratus ribu warganegara Indonesia yang disyaki memihak kepada komunis telah dibunuh. Tempoh pemerintahan Soeharto selama 32 tahun dinamakan [[Order Baru]], dibandingkan dengan masa pemerintahan Soekarno yang disebut [[Order Lama]]. Soeharto berjaya mendapatkan [[pelaburan]] luar negeri yang besar untuk Indonesia, dan menghasilkan pertumbuhan [[ekonomi]] yang pesat, meskipun tidak merata, di Indonesia. Pada awal regim Order Baru, strategi ekonomi negara telah dibuat oleh sekelompok ahli ekonomi lulusan Fakulti Ekonomi [[Universiti California, Berkeley]] yang digelarkan "Kelompok Berkeley". Namun, Soeharto menambah kekayaan diri serta keluarganya melalui amalan [[rasuah]] yang meluas dan beliau akhirnya dipaksa melepaskan jawatannya setelah tercetusnya tunjuk perasaan secara besar-besaran dan keadaan ekonomi negara yang semakin memburuk pada tahun [[1998]]. Dari [[1998]] hingga [[2010]], Indonesia mempunyai 4 presiden: [[Baharuddin Jusuf Habibie]], [[Abdurrahman Wahid]], [[Megawati Soekarnoputri]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]]. Pada tahun [[2014]], [[Joko Widodo]] menjadi presiden Indonesia yang terkini. == Geografi == {{utama|Geografi Indonesia}} [[Fail:Indonesia - Sangeang Api.jpg|thumb|200px|Indonesia ialah sebuah negara yang mengandungi banyak pulau gunung berapi. Pulau Sangeang Api merupakan satu contoh.]] [[Fail:Indonesia 2002 CIA map.png|200px|thumb|Peta Indonesia]] Negara Indonesia terletak di antara: * [[Latitud]] 6º U – 11º S dan [[Longitud]] 95º T - 141º T * [[Lautan Pasifik]] dengan [[Lautan Hindi]] * [[Benua]] [[Asia]] dengan benua [[Australia]] Indonesia mempunyai 18,018 buah pulau yang tersebar di sekitar garisan [[khatulistiwa]] dan ber[[iklim]] [[Iklim tropika|tropika]]. Hanya sekitar 7,000 buah pulau berpenghuni. Lima pulau yang terbesar ialah [[Pulau Jawa]], [[Sumatra]], [[Kalimantan]], [[Sulawesi]], dan [[Papua]], dengan Pulau Jawa mempunyai setengah daripada jumlah penduduk Indonesia yang merupakan pulau yang terpadat. Indonesia juga terletak di atas [[plat tektonik]]. Ini bermakna bahawa Indonesia sering mengalami [[gempa bumi]] dan [[tsunami]]. Kedudukan ini juga menyebabkan Indonesia memiliki sekurang-kurang 66 buah [[gunung berapi]], termasuk [[Krakatau|Gunung Krakatau]], sebuah gunung berapi yang paling terkenal di antara Sumatera dan Jawa, tetapi kini sudah hapus. [[Flora]] dan [[fauna]] di Indonesia amat berbeza di antara Kalimantan, [[Bali]] dan pulau-pulau barat di satu bahagian serta Sulawesi, Lombok, dan pulau-pulau yang lebih timur di bahagian yang lain. Sempadan [[ekologi]] ini digelarkan [[Garis Wallace]], sempena nama penemunya. Garis ini sering digunakan sebagai sempadan antara Asia dan [[Australasia]] dan oleh itu Indonesia merupakan sebuah negara dwibenua. == Pembahagian Pentadbiran == === Provinsi === {{utama|Senarai Provinsi Indonesia}} {{Peta Indonesia}} Indonesia ialah negara yang terluas di [[Asia Tenggara]]. Untuk memudahkan pentadbiran, negara ini dibahagikan kepada 38 [[provinsi]] (satu Daerah Istimewa (DI), iaitu [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], lima daerah dengan autonomi khusus iaitu [[Papua]], [[Papua Barat]], [[Papua Pegunungan]], [[Papua Selatan]] dan [[Papua Tengah]] dan satu daerah autonomi khusus dan istimewa iaitu [[Aceh]] serta satu Daerah Khusus Ibu kota (DKI), iaitu [[Daerah Khusus Ibukota Jakarta Raya]]. Sebelum era [[Reformasi (Indonesia)|Reformasi]], Indonesia hanya memiliki 27 provinsi, dengan [[Timor Timur]] merupakan provinsi ke-27 pada Julai [[1976]]. Bagaimanapun, [[Timor Leste]] telah pun memisahkan diri melalui [[pungutan suara]] menjadi negara [[Timor Leste]] pada [[20 Mei]] [[2002]]. Indonesia sedang menjalankan [[autonomi]] untuk setiap negerinya dengan tujuan memberikan peluang pembangunan yang sama rata di seluruh negara. Selain autonomi, pemerintah Indonesia kini sedang menjalankan prinsip pengagihan kuasa pusat untuk negeri-negerinya. Yang berikut adalah senarai negeri di Indonesia : {{col-begin}} {{Col-break}}'''Pulau [[Sumatera]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Aceh.svg|50px]] [[Aceh]] * [[Imej:North_Sumatra_Emblem.svg|50px]] [[Sumatera Utara]] * [[Imej:Coat of arms of West Sumatra.svg|50px]] [[Sumatera Barat]] * [[Imej:Riau_COA.svg|50px]] [[Riau]] * [[Imej:Coat of arms of Riau Islands.svg|50px]] [[Kepulauan Riau]] * [[Imej:Prov.Jambi.svg|50px]] [[Jambi]] * [[Imej:Coat of arms of Bengkulu.svg|50px]] [[Bengkulu]] * [[Imej:South_Sumatra_COA.svg|50px]] [[Sumatera Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bangka_Belitung.svg|50px]] [[Kepulauan Bangka Belitung]] * [[Imej:Lampung_Emblem.svg|50px]] [[Lampung]] '''Pulau [[Jawa]]''' * [[Imej:Jakarta_COA.svg|50px]] [[Jakarta|Ibu Kota Jakarta]] * [[Imej:Coat of arms of Banten.svg|50px]] [[Banten]] * [[Imej:West_Java_coa.svg|50px]] [[Jawa Barat]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Central_Java.svg|50px]] [[Jawa Tengah]] * [[Imej:Yogyakarta_COA.svg|50px]] [[Daerah Istimewa Yogyakarta]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Java.svg|50px]] [[Jawa Timur]] '''[[Kepulauan Sunda|Pulau Bali dan Kepulauan Nusa Tenggara]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bali.svg|50px]] [[Pulau Bali|Bali]] * [[Imej:West_Nusa_Tenggara_COA.svg|50px]] [[Nusa Tenggara Barat]] * [[Imej:Coat of Arms of East Nusa Tenggara NEW.png|50px]] [[Nusa Tenggara Timur]] {{Col-break}}'''Pulau [[Kalimantan]]''' * [[Imej:West_Kalimantan_Emblem.svg|50px]] [[Kalimantan Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Central Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Tengah]] * [[Imej:Lambang_Provinsi_Kalimantan_Selatan.gif|50px]] [[Kalimantan Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Timur]] * [[Imej:Coat of arms of North Kalimantan (2021 version).svg|50px]] [[Kalimantan Utara]] '''Pulau [[Sulawesi]]''' * [[Imej:North_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Utara]] * [[Imej:Lambang_propinsi_gorontalo.jpg|50px]] [[Gorontalo]] * [[Imej:Coat of arms of Central Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Tengah]] * [[Imej:Coat of arms of West Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Barat]] * [[Imej:South_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Selatan]] * [[Imej:Southeast_Sulawesi_COA.svg|50px]] [[Sulawesi Tenggara]] '''[[Kepulauan Maluku]]''' * [[Imej:Coat of arms of North Maluku.svg|50px]] [[Maluku Utara]] * [[Imej:Maluku_coa.png|50px]] [[Maluku]] '''[[Papua]]''' * [[Imej:West_Papua_Province_Emblem.svg|50px]] [[Papua Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Papua 2.svg|50px]] [[Papua]] * [[Papua Tengah]] * [[Papua Pegunungan]] * [[Papua Selatan]] {{col-end}} === Bandar terbesar === [[Fail:Jakarta Skyline Part 2.jpg|thumb|350px|right|[[Jakarta]], ialah [[ibu negeri]] dan [[bandar]] terbesar di Indonesia.]] Sepuluh bandar terbesar di Indonesia mengikut susunan, adalah seperti berikut : * [[Jakarta]]: ibu negara Indonesia, pusat pemerintahan, serta pusat perdagangan * [[Surabaya]]: ibu kota [[Jawa Timur]], serta kota pelabuhan kedua terbesar * [[Medan]]: ibu kota [[Sumatera Utara]], serta pusat perdagangan di Sumatera * [[Bandung]]: ibu kota [[Jawa Barat]], serta pusat pendidikan teknologi Indonesia * [[Palembang]]: ibu kota [[Sumatera Selatan]] yang merupakan pusat pemerintahan kerajaan [[Srivijaya]] pada satu ketika dahulu * [[ Kota Bandar Lampung|Lampung]]: ibu kota [[Lampung]] yang merupakan gerbang utama pulau sumatera * [[Makassar]] (dahulu Ujung Pandang): ibu kota [[Sulawesi Selatan]], serta kota terbesar di Pulau Sulawesi * [[Balikpapan]]: kota di [[Kalimantan Timur]], serta Pusat Ekonomi dan Pemerintahan Kalimantan * [[Semarang]]: ibu kota [[Jawa Tengah]] * [[Yogyakarta]]: ibu kota [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], serta pusat kebudayaan Indonesia * [[Denpasar]]: ibu kota [[Bali]], serta destinasi pelancongan tempat peranginan pantai di Indonesia. == Demografi == {{utama|Demografi Indonesia}} Jumlah penduduk Indonesia mengikut bancian tahun 2018 ialah 265.764.970 juta orang,<ref name='bps2000'>{{cite press release |title=2000 Population Statistics |publisher=Indonesian Central Statistics Bureau |date=30 Jun 2000 |url=http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |accessdate=5 Oktober 2006 |archive-date=25 Julai 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090725055302/http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |url-status=dead }}</ref> dan Biro Statistik Pusat Indonesia dan ''Statistik Indonesia'' mengganggarkan populasi sebanyak 265.764.970 juta pada 2018. Pembahagian penduduk Indonesia ada dalam dua kelompok. Belahan barat Indonesia sebahagian besar beretnik [[Etnik Melayu|Melayu]] dan bahagian timur Indonesia beretnik [[Papua]]. Selain itu ada juga penduduk imigran yang jumlahnya kecil iaitu etnik Cina, India, dan Arab. Sebahagian besar penduduk Indonesia menganut agama [[Islam]] (86.70% mengikut banci 2018)<ref name='indoCIA'>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |title=Indonesia - The World Factbook |publisher=CIA |access-date=26 November 2008 |archive-date=10 Disember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210041527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |url-status=dead }}</ref> dan sisanya penganut agama [[Kristian]] (10.72%), [[Hinduisme|Hindu]] (1.74%), [[agama Buddha|Buddha]] (0.74%), dan sebagainya.<ref name="RELIGION"/> Taburan penduduk Indonesia tidak serata. Pulau Jawa yang merupakan pusat pemerintahan ialah pulau yang terpadat, dengan setengah daripada jumlah penduduknya. Kenaikan kadar pertumbuhan penduduk Indonesia cukup tinggi. Penduduk Indonesia yang mendiami pulau-pulau di sebelah utara sangat sedikit, berbanding dengan negara-negara berjiran yang besar seperti [[Jepun]], [[China]] dan [[India]]. Dengan demikian, daerah-daerah Indonesia yang agak kosong beserta kekayaan alamnya berpotensi menjadi sasaran untuk dasar-dasar [[lebensraum]] (dasar peluasan kuasa) oleh kuasa-kuasa di sebelah utara tersebut. ==== Agama ==== {{Utama|Agama di Indonesia}} {{bar box |title=Agama di Indonesia |caption=(Bancian tahun 2018)<ref name="RELIGION"/> |date=2 Mac 2011 |titlebar=#ddd |left1=Agama |right1=Peratus |float=right |bars= {{bar percent|Islam|green|86.70}} {{bar percent|Kristian|blue|10.72}} {{bar percent|Hinduism|black|1.74}} {{bar percent|Buddha|yellow|0.77}} {{bar percent|Lain|purple|0.07}} }} {{Pie chart |thumb = right |caption = Agama di Indonesia (2018)<ref name="RELIGIO">{{cite web|url=https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|title=Statistik Umat Menurut Agama di Indonesia|publisher=[[Kementerian Agama Republik Indonesia]]|date=15 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200903221250/https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|archive-date=3 September 2020|access-date=15 November 2020|language=id|quote=Muslim 231 Million (86.7), Christian 20.45 Million (7.6), Catholic 8.43 million (3.12), Hindu 4.65 million (1.74), Buddhist 2.03 million (0.77), Confucianism 76.630 (0.03), Others/Traditional faiths 126.51 (0.04), Total 266.5 Million}}</ref> |label1 = [[Islam di Indonesia|Islam]] |value1 = 86.7 |color1 = Green |label2 = [[Kristian di Indonesia|Kristian]] |value2 = 10.7 |color2 = DarkBlue |label3 = [[Hinduisme]] |value3 = 1.74 |color3 = DarkOrange |label4 = [[Agama Buddha|Buddha]] |value4 = 0.77 |color4 = Gold |label5 = Rakyat/Lain-lain |value5 = 0.05 |color5 = Gray |label6 = [[Konfusianisme]] |value6 = 0.03 |color6 = Red}} [[Fail:Religion in Indonesian Provinces.jpg|thumb|350px|Kumpulan agama yang dominan di setiap [[provinsi di Indonesia]]]] [[Fail:Indonesia Religion Percentage.png|thumb|350px| Kumpulan agama yang dominan di setiap [[Kabupaten|kabupaten di Indonesia]]]] Beberapa agama berbeza diamalkan di Indonesia. Indonesia secara rasmi adalah [[sistem berpresiden|republik presiden]] dan [[negara kesatuan]] tanpa agama negara yang mantap.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-islam-idUSKBN1XM1A6|title=Indonesia urges public to report civil servants over 'radical' content |last=Da Costa|first=Agustinus Beo|date=12 Oktober 2019|website=Reuters|language=en|access-date=14 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Hosen|1y=2005|1pp=419–40|2a1=Intan|2y=2006|2p=40|3a1=Seo|3y=2013|3p=44|4a1=Ropi|4y=2017|4p=61 etc}} Indonesia mempunyai penduduk [[Muslim]]<ref name="csi">Frederick, William H.; Worden, Robert L., eds. (1993). ''Indonesia: A Country Study'', Chapter [http://countrystudies.us/indonesia/37.htm Islam].</ref>{{sfn|Gross|2016|p=1}} terbesar di dunia dan prinsip pertama asas falsafah Indonesia, [[Pancasila]], memerlukan rakyatnya menyatakan kepercayaan kepada "[[Tuhan]] Yang Maha Esa".<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/beda-isi-piagam-jakarta-dengan-pancasila-dan-sejarah-perubahannya-f7DR|title=Beda Isi Piagam Jakarta dan Pancasila Sejarah Perubahannya|last=Prinada|first=Yudi|date=2 Disember 2020|website=tirto.id|language=id|access-date=9 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Lindsey|1a2=Pausacker|1y=1995|1p=|2a1=Intan|2y=2006|2p=18}} Walaupun, seperti yang dijelaskan oleh Mahkamah Perlembagaan, ''sila'' pertama Pancasila ini adalah pengiktirafan yang jelas tentang ''zat ketuhanan'' dan dimaksudkan sebagai prinsip tentang cara hidup bersama dalam masyarakat yang beragam agama, ini bukanlah pengesahan doktrin teologi tertentu tentang bagaimana agama atau kepercayaan harus diamalkan.<ref>{{cite web|url=https://www.mkri.id/public/content/infoumum/artikel/pdf/artikel_14_02_arief_hidayat.pdf|title=Indonesia Negara Ketuhanan|website=mkri.id|access-date=8 Mac 2023}}</ref> Walau bagaimanapun, pemerintah Indonesia mempunyai sikap diskriminasi terhadap pelbagai agama suku, [[ateis]], dan warganegara [[agnostik]]. Di samping itu, wilayah [[Aceh]] secara rasmi menguatkuasakan undang-undang [[Syariah]] dan terkenal dengan amalan penindasannya terhadap minoriti agama dan seksual.{{sfnm|1a1=Pringle|1y=2010|1pp=154–55|2a1=Buehler|2y=2016|2p=}} Terdapat juga gerakan [[Islamisme|pro-Syariah]] dan [[fundamentalisme Islam|fundamentalis]] di beberapa bahagian negara dengan majoriti umat Islam yang besar.{{sfnm|1a1=Federspiel|1y=1970|1p=|2a1=Sidel|2y=2006|2p=|3a1=Solahudin|3y=2013|3p=|4a1=Buehler|4y=2016|4p=|5a1=Baskara|5y=2017|5p=}} == Politik == {{utama|Politik Indonesia}} [[File:MPRDPRBuilding.jpg|thumb|250px|Gedung ''Majlis Permusyawaratan Rakyat'' (MPR) dan ''Dewan Perwakilan Rakyat'' (DPR) di [[Jakarta]] ialah gedung [[parlimen]] di Indonesia]] [[Garuda Pancasila]] adalah [[falsafah]] dasar negara Indonesia yang berasal daripada dua kata [[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]], "''panca''" yang bererti 'lima', dan "''sila''" yang bererti 'dasar'. Pancasila terdiri atas kelima-lima dasar yang amat berkait dan yang tidak dapat dipisahkan: * Ketuhanan yang Maha Esa * Kemanusiaan yang adil dan beradab * Persatuan Indonesia * Kerakyatan yang dipimpin oleh hikmat kebijaksanaan dalam permusyawaratan/perwakilan * Keadilan sosial bagi seluruh rakyat Indonesia Indonesia mengamalkan sistem [[demokrasi]] yang diketuai oleh seorang presiden, dan Pancasila ini merupakan jiwa demokrasi. Demokrasi yang didasarkan atas lima dasar tersebut dinamakan [[Demokrasi Pancasila]]. Presiden Indonesia saat ini adalah [[Joko Widodo]], yang disokong oleh [[Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan]] (PDIP). [[Majlis Musyawarah Rakyat]] (MPR) adalah lembaga dwidewan yang terdiri daripada 560 anggota [[Dewan Perwakilan Rakyat]] (DPR) iaitu wakil rakyat yang dipilih melalui parti politik, ditambah 132 anggota [[Dewan Perwakilan Daerah]] (DPD) iaitu wakil [[provinsi]] yang dipilih melalui pemilihan wilayah.<ref>{{cite book |title=Amandemen Ketiga Undang-Undang Dasar 1945 |url=http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |format=PDF |authorlink=[[Majelis Permusyawaratan Rakyat]] |date=13 Disember 2006 |access-date=9 Jun 2010 |archive-date=1 Disember 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061201025250/http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |url-status=dead }}</ref> Anggota DPR dan DPD dipilih melalui pilihan raya dan dilantik untuk masa jabatan selama lima tahun. Saat ini MPR diketuai oleh Bambang Soesatyo, DPR oleh Puan Maharani, sedangkan DPD oleh La Nyalla Mattalitti. == Ekonomi == {{utama|Ekonomi Indonesia}} [[Fail:IndonesiaPertaminaRefineryCilacapCrackerInstallation.jpg|left|thumb|Industri [[Pertamina]]]] [[Ekonomi]] Indonesia mengalami kemerosotan pada akhir [[dekad]] [[1990-an]], akibat [[Krisis Kewangan Asia]] yang melanda sebahagian besar [[Asia]] pada saat itu. Ekonominya kini telah pulih. Indonesia mempunyai sumber semula jadi yang besar di luar [[Jawa]], termasuk [[minyak mentah]], [[gas asli]], [[timah]], [[tembaga]], dan [[emas]]. Negara ini ialah pengeksport gas asli yang kedua terbesar di dunia tetapi akhir-akhir ini, Indonesia telah bermula menjadi pengimport bersih minyak mentah. Hasil [[pertanian]] yang utama termasuk [[beras]], [[teh]], [[kopi]], [[rempah]], dan [[lobak]]. Rakan-rakan perdagangan Indonesia yang terbesar ialah [[Jepun]], dan [[Amerika Syarikat]], serta negara-negara berjiran, iaitu [[Malaysia]], [[Singapura]], dan [[Australia]]. Indonesia merupakan negara yang amat kaya akaan sumber daya alam dan manusia, namun begitu masih terdapat sedikit masalah kemiskinan yang disebabkan kurang tepatnya pengelolaan oleh kerajaan. [[Bank pusat]] Indonesia ialah [[Bank Indonesia]]. == Sumber alam == [[Fail:Rice fields of Bali.jpg|thumb|250px|left|[[Sawah]] daripada [[Pulau Bali]]]] [[Fail:Elaeis guineensis MS 3467.jpg|thumb|250px|Pokok kelapa sawit]] '''Getah''' yang pernah dikenali sebagai "emas hitam" di Indonesia merupakan hasil utama [[pertukaran asing]] pada masa dahulu, dan kini merupakan pengeluar kedua terbesar selepas [[Malaysia]]. '''Kelapa sawit''': Kawasan perladangan [[Pokok Kelapa Sawit|kelapa sawit]] di Indonesia telah diperluas dengan pesat. Produk utama yang dieksport ialah minyak serta isirong sawit. '''Tembakau''': Kawasan perkebunan [[tembakau]] seluas 198,000 [[hektar]] pada tahun 1979, dengan 92% daripadanya ditanam oleh pekebun kecil ketika itu. '''Logam''': [[Emas]] dan [[Logam perak|perak]] dihasilkan oleh PT Aneka Tambang di daerah [[Banten]] Selatan, dan [[tembaga]] di [[Papua]]. '''Asfalt''': [[Perlombongan]] [[asfalt]] dilaksanakan di [[Sulawesi Tenggara]]. Terdapat 19 buah [[perlombongan|lombong]], termasuk besar dan kecil, yang ditaksirkan berjumlah 28.5 juta [[tan]]. == Seni budaya == {{utama|Kebudayaan Indonesia}} [[Fail:Aesan_Gede_Songket_Palembang.jpg|thumb|125px|Gadis [[Palembang]] berkain [[songket]].]] Indonesia terdiri daripada beratus-ratus [[kaum|suku kaum]], dengan [[agama]] dan kepercayaan yang berbeza. Antara suku kaumnya termasuk [[Orang Aceh|Aceh]] ([[Melayu Tamiang]] dan [[Gayo]]), [[Batak]] ([[Karo]], [[Toba]], [[Mandailing]], [[Pak-Pak]], dan [[Simalungun]]), [[Minangkabau]], [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]] (termasuk [[Melayu Deli]], Melayu Palembang, Melayu Jambi, Melayu Pontianak, Melayu Bengkulu, Melayu Bangka Belitung, dan lain-lain), [[Rejang]], [[Lampung]], [[Badui]], [[Jawa]], [[Sunda]], [[Banjar]], [[Bugis]], [[Toraja]], [[Suku Bali|Bali]], [[Ambon]], [[Madura]], [[Minahasa]], [[Dayak]], [[Betawi]], [[Papua]] dan lain-lain. [[Islam]] merupakan ugama majoriti di Indonesia terutama diwilayah Indonesia Barat (kecuali [[Batak]]), dan Indonesia Tengah (kecuali [[Pulau Bali]] yang umumnya beragama Hindu dan [[Sulawesi Utara]] yang umumnya beragama Kristian). Indonesia Timur ([[Flores]], [[Ambon]], dan [[Papua]]) secara majoriti beragama [[Kristian]] dan [[Katolik]]. [[Pulau Bali]] ialah satu-satunya [[provinsi]] yang secara majoriti beragama [[Hindu]]. Agama-agama yang lain seperti [[Buddha]] dan [[Konfusianisme]] umumnya dipeluk oleh kaum keturunan [[Cina]]. Secara undang-undang, agama di Indonesia diakui berjumlah lima (5) oleh pemerintah, iaitu: *[[Islam]] *[[Kristian]] *[[Hindu]] *[[Buddha]] *[[Konfusianisme]] (disebut Konghuchu) Agama tradisional yang telah ada sejak masa nenek moyang di Nusantara seperti agama [[Parmalim]] daripada suku [[Batak]], [[Kejawen]] daripada suku Jawa, dan lain-lain yang masih mempunyai unsur [[animisme]], juga ada di Indonesia dan dianut secara minoriti oleh kaum-kaum pedalaman. Seni budaya di Indonesia sangatlah beragam dan berbeza-beza, budaya Melayu merupakan salah satu budaya yang banyak dijalankan dikawasan-kawasan Melayu seperti diwilayah pesisir timur [[Sumatra]] dan pesisir [[Kalimantan]]. Tiap-tiap [[provinsi]] di Indonesia mempunyai bahasa dan budaya sendiri walaupun yang berdekatan saling mempunyai persamaan. Dari segi [[pakaian]], warisan budaya yang paling terkenal di seluruh dunia ialah [[batik]]. Tiap-tiap suku dan wilayah ([[provinsi]]) di Indonesia mempunyai pakaian adat masing-masing, dan memiliki hal-hal unik yang mewakili daerah yang dimaksud. Daerah-daerah yang terkenal untuk industri batik termasuk [[Yogyakarta]], [[Solo]], dan [[Kabupaten Pekalongan|Pekalongan]]. Pakaian-pakaian asli Indonesia dapat dikenali daripada ciri-cirinya yang berbeza-beza: * [[baju kurung]] dengan [[songket]]nya dari [[Sumatra Barat]] ([[Minangkabau]]) * [[songket palembang]] dengan motif yang indah berbenang emas dan sutra ([[Palembang]]) * [[kebaya]] * kain [[batik]] dari [[Jawa]] * [[kain ulos]] dari [[Sumatra Utara]] ([[Batak]]) * pakaian khas [[Dayak]] di [[Kalimantan]] * [[baju bodo]] dari [[Sulawesi Selatan]] * pakaian ber[[koteka]] dari [[Papua]], dan sebagainya. <gallery mode="packed"> Fail:My Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional Melayu [[Riau]]</small> Fail:Traditional Javanese marriage costume.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Jawa]]</small> Fail:Baju Demang Betawi.png|<small>Pakaian tradisional suku [[Betawi]]</small> Fail:Bali Hindu Wedding Traditional Dress.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Suku Bali]]</small> Fail:Gayo Wedding.JPG|<small>Pakaian tradisional suku [[Gayo|Aceh Gayo]]</small> Fail:Bantenese wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Banten]]</small> Fail:Batak Karo Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Batak]] Karo</small> </gallery> [[Sarung]] dan [[Songkok]] umum dipakai oleh kaum lelaki di Indonesia terutama bagi mereka yang berugama [[Islam]]. [[Songkok]] merupakan pakaian kepala rasmi pemerintah di Indonesia yang digunakan oleh kaum lelaki. [[Kebaya]] merupakan pakaian adat yang umum dipakai oleh kaum wanita di Indonesia yang digunakan pada saat acara-acara tradisional, sementara kaum lelaki mengenakan baju [[Batik]] sebagai baju identiti Nusantara. Seni [[pantun]], [[gurindam]], dan sebagainya kerap kali dipersembahkan dalam acara-acara seperti majlis kenduri [[perkahwinan]], dan panggung seni. [[Silat]] adalah seni bela diri yang kekadang ditampilkan dalam acara-acara pertunjukkan dan biasanya diiringi oleh muzik tradisional [[gamelan]] dan lain-lain, sesuai dengan daerah asalnya. [[Fail:Borobudur Indonesia 2010 Bennylin 66.jpg|thumb|right|150px|[[Candi Borobudur]] di [[Magelang]], [[Jawa Tengah]]]] Kesenian Indonesia banyak dipengaruhi oleh beberapa [[budaya]]. Terdapat beberapa [[candi]] [[Hindu]] dan [[Buddha]] dari abad-abad yang telah lampau di [[Jawa]]. Tarian Jawa dan [[Bali]] yang terkenal, misalnya, mengandungi aspek-aspek kebudayaan dan [[mitos]] Hindu. Seni tarian yang tidak mengandungi nilai-nilai Islam umpamanya seperti Reog Ponorogo (Jawa Timur) dan Tari Kecak (Bali). Sedangkan seni tarian yang mengandungi nilai-nilai [[Islam]], antaranya [[Tarian Saman]] dan [[Tarian Seudati]] di [[Nanggroe Aceh Darussalam]]. Selain itu, yang juga terkenal di dunia ialah [[wayang kulit]], yang menampilkan kisah-kisah mitologi. Terdapat banyak jenis [[muzik]] Indonesia, baik tradisional mahupun moden. [[Muzik tradisional]] Indonesia termasuklah [[keroncong]] Jawa dikenal oleh semua rakyat Indonesia dan sampai ke luar negara. Banyak alat-alat muzik tradisional Indonesia yang terkenal di dunia, misalnya Angklung yang berasal dari Jawa Barat. Ada juga muzik popular di Indonesia yang dikenali sebagai dangdut. [[Dangdut]] merupakan gabungan muzik [[Melayu]], [[India]], dan muzik tradisional lain Indonesia. Muzik ini dipanggil "dangdut" kerana muziknya bergema dengan bunyi 'dang' dan 'dut' serta kerana muzik dangdut lebih dikuasai oleh bunyi [[gendang]] dan [[seruling]]. Lagu-lagu dangdut biasanya didendangkan oleh pedangdut dengan goyangannya yang seronok dan lemah gemalai sesuai dengan kecepatan lagu. Ada pelbagai macam corak muzik dangdut, antaranya: Dangdut Melayu, Dangdut Moden (dangdut masa kini yang alat muzik telah ditambah dengan alat muzik moden), Dangdut Pesisir (lagu dangdut bercampur muzik tradisional Jawa, [[Sunda]]), dan lain-lain. Pada tahun [[1970-an|70-an]], dangdut lebih dikenali sebagai [[genre]] muzik [[orkestra]] Melayu, dan semakin menjadi popular mulai daripada dekad [[1980-an|80-an]]. Muzik dangdut juga digemari oleh orang-orang [[Jepun]] dengan pedangdut-pedangdut seperti [[Camelia Malik]] dan [[Elvy Sukaesih]] dijemput menyanyi dangdut di Jepun. == Ketenteraan dan Polis == ===Tentera=== * [[Tentera Nasional Indonesia]] * [[Tentera Nasional Indonesia Angkatan Udara]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Laut]] * [[Darjah-darjah kebesaran bintang-bintang dan pingat Indonesia|Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Indonesia]] * [[Sejarah Pertahanan Indonesia]] ===Polis=== *[[Polis Negara Indonesia]] *[[Polis Pamong Praja Indonesia]] (Satpol PP) (di Aceh dinamakan Wilayatul Hisbah), ialah polis wilayah dibawah naungan Kementerian Dalam Negeri Indonesia == Islam == * [[Islam Indonesia]] * [[Majlis Ulama Indonesia]] * [[Organisasi Islam Indonesia]] == Galeri == <gallery> fail:Stamps of Indonesia, 004-08.jpg| Setem Indonesia. </gallery> == Rujukan == === Nota kaki === {{reflist}} == Pautan luar == {{portal|Indonesia|Flag of Indonesia.svg|50}} {{Commons|Indonesia}} {{wikinews|Indonesia}} * * [http://www.indonesia.go.id Kerajaan Republik Indonesia] * * * * * * {{id}} [http://www.deplu.go.id/2003/process/language.php?lang=bahasa%20indonesia Daftar konsulat dan kedutaan Indonesia di mancanegara (di situs Departemen Luar Negeri)]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.wirantaprawira.de/links/government.htm Daftar situs lembaga pemerintah Indonesia (Senarai laman lembaga pemerintah Indonesia)] * * {{id}} [http://www.ylbhi.or.id/ Yayasan Lembaga Bantuan Hukum Indonesia] * {{id}} [http://www.budaya-indonesia.org/ Portal Budaya Tradisional Indonesia] * {{id}} [http://www.indonesia.com/Kota-kota Kota-kota besar di Indonesia] * == Lihat juga == * [[Tokoh-tokoh Indonesia]] * [[Komunikasi di Indonesia]] * [[Garuda Indonesia]] * [[Pelancongan di Indonesia]] * [[Senarai kabupaten dan kota di Indonesia]] * [[Senarai pulau di Indonesia]] * [[Parti-parti politik Indonesia|Parti politik di Indonesia]] * [[Pengangkutan di Indonesia]] * [[Perfileman Indonesia]] * [[Pertamina]] * [[Sastera Indonesia]] * [[Muzik Indonesia]] {{Topik Indonesia}} {{rencana pilihan}} {{Indonesia}} {{ASEAN}} {{OIC}} {{APEC}} {{Negara Negara Asia}} {{Hubungan Indonesia}} {{Authority control}} [[Kategori:Indonesia| ]] [[Kategori:Negara Asia Tenggara]] [[Kategori:Negara majoriti Muslim]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Melayu]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kerjasama Islam]] [[Kategori:Republik]] 6ea0kq6mx85eg5umn3jtzv2tjqorwje 7004158 7004145 2026-11-12T06:31:57Z Syadhamskii 333213 /* */ Kemas kini kotak maklumat Indonesia: status jawatan Naib Presiden, data penduduk dan ekonomi, maklumat bahasa, audio lagu kebangsaan serta pautan dan rujukan. 7004158 wikitext text/x-wiki {{pp-vandalism|small=yes}} {{Infobox Country | conventional_long_name = Republik Indonesia<br />{{Nobold|ريڤوبليک ايندونيسيا}} | common_name = Indonesia | image_flag = Flag of Indonesia.svg | alt_flag = Dua jalur melintang yang sama lebar, merah di atas dan putih di bawah. | image_coat = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg | coat_alt = Garuda berwarna emas dengan sayap terbentang, perisai pada dada dan pita pada cengkamannya. | symbol_type = Jata | national_motto = ''[[Bhinneka Tunggal Ika]]'' <small>([[Bahasa Jawa Kuno|Jawa Kuno]])</small><br />«Bersatu dalam kepelbagaian»<br />'''Ideologi negara'''<br />''[[:id:Pancasila|Pancasila]]'' <small>([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]])</small><br />«Lima prinsip» | national_anthem = ''[[Indonesia Raya]]''<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Fail:Indonesia Raya instrumental.ogg]]</div> | image_map = {{Switcher | [[Fail:Indonesia (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]] | Tunjukkan peta dunia | [[Fail:Location Indonesia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]] | Tunjukkan peta Asia Tenggara | default=1 }} | map_caption = {{map caption|location_color=hijau gelap|region=Asia|subregion=[[ASEAN]]|subregion_color=kelabu gelap}} | capital = [[Jakarta]] | coordinates = {{Coord|6|10|S|106|49|E|type:city_region:ID-JK}} | largest_city = [[Jakarta]] | languages_type = Bahasa rasmi<br />{{nobold|dan bahasa kebangsaan}} | languages = [[Bahasa Indonesia]] | languages2 = [[Bahasa-bahasa Indonesia|729 bahasa daerah]]<ref>{{cite web |url=https://www.antaranews.com/berita/5713480/mendikdasmen-sebut-pentingnya-hidupkan-kembali-729-bahasa-daerah |title=Mendikdasmen sebut pentingnya hidupkan kembali 729 bahasa daerah |website=ANTARA News |date=27 Ogos 2026}}</ref><br />[[Abjad Rumi|Rumi]] (utama)<br />{{collapsible list | title = Tulisan daerah | [[:id:Aksara Jawa|Jawa]] | [[:id:Aksara Sunda|Sunda]] | [[:id:Surat Batak|Batak]] | [[:id:Aksara Bali|Bali]] | dan [[:id:Daftar aksara di Indonesia|lain-lain]] }} | ethnic_groups_year = 2010 | ethnic_groups = {{ubl | 40.1% [[Orang Jawa|Jawa]] | 15.5% [[Orang Sunda|Sunda]] | 3.7% [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]] | 3.6% [[Orang Batak|Batak]] | dan [[:id:Kelompok etnik di Indonesia|lebih 600 kumpulan etnik lain]] }} | ethnic_groups_ref = {{sfn|Ananta|2015|pp=78, 88}} | religion_year = 2025 | religion = {{tree list}} * 87.2% [[:id:Islam di Indonesia|Islam]] * 10.4% [[Kristian di Indonesia|Kristian]] * 1.7% [[:id:Hindu di Indonesia|Hindu]] * 0.7% [[:id:Buddhisme di Indonesia|Buddha]] * dan [[:id:Agama di Indonesia|lain-lain]] {{tree list/end}} | religion_ref = {{sfn|"Religious Diversity in Indonesia According to Ministry of Home Affairs Population Data". Tempo, 2026}} | demonym = [[Orang Indonesia]] | government_type = [[Negara kesatuan|Republik kesatuan]] dengan [[:en:Presidential system|sistem pemerintahan berpresiden]] | leader_title1 = [[Senarai Presiden Indonesia|Presiden]] | leader_name1 = [[Prabowo Subianto]] | leader_title2 = [[Senarai Naib Presiden Indonesia|Naib Presiden]] | leader_name2 = ''Kosong''<ref>{{cite web |url=https://sumbar.antaranews.com/berita/789147/mpr-tindak-lanjuti-surat-pengunduran-diri-gibran |title=MPR tindak lanjuti surat pengunduran diri Gibran |website=ANTARA |date=12 November 2026 |quote=Surat peletakan jawatan diserahkan kepada MPR pada 12 November 2026, dan pimpinan MPR akan membincangkan tindakan susulan.}}</ref> | legislature = [[Majlis Musyawarah Rakyat|Majlis Permusyawaratan Rakyat]] (MPR) | upper_house = [[Dewan Perwakilan Daerah]] (DPD) | lower_house = [[Dewan Perwakilan Rakyat]] (DPR) | sovereignty_type = Kemerdekaan | sovereignty_note = daripada [[Belanda]] | established_event1 = [[Pengisytiharan Kemerdekaan Republik Indonesia|Pengisytiharan kemerdekaan]] | established_date1 = 17 Ogos 1945 | established_event2 = [[:id:Konferensi Meja Bundar|Penyerahan kedaulatan]] kepada [[Republik Indonesia Syarikat]] (RIS) | established_date2 = 27 Disember 1949 | established_event3 = Pembubaran RIS dan pemulihan negara kesatuan | established_date3 = 17 Ogos 1950 | established_event4 = [[Orde Baru]] | established_date4 = 11 Mac 1966 | established_event5 = [[:id:Reformasi Indonesia 1998|Reformasi]] | established_date5 = 1998 | area_km2 = 1,904,569<ref>{{cite web |url=https://web.archive.org/web/20071031023924/http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf |title=Demographic Yearbook 2004, Table 3 |publisher=United Nations |date=2005}}</ref> | area_rank = ke-14 | area_sq_mi = 735,358 | percent_water = 4.85 | population_estimate = 290,125,073<ref>{{cite web |url=https://disdukcapil.solokkab.go.id/artikel/direktorat-piak-mengubah-catatan-menjadi-data-yang-bisa-bekerja-untuk-rakyat |title=Direktorat PIAK: Mengubah Catatan Menjadi Data yang Bisa Bekerja untuk Rakyat |publisher=Dinas Kependudukan dan Pencatatan Sipil Kabupaten Solok |date=18 Ogos 2026}}</ref> | population_estimate_year = Semester I 2026 | population_estimate_rank = ke-4 | population_census = 270,203,917{{sfn|BPS|2021|p=9}} | population_census_year = 2020 | population_density_km2 = 152 | population_density_sq_mi = 395 | GDP_PPP = Int$5.483&nbsp;trilion<ref name="IMF-WEO-Oct-2026">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/IDN/WEO |title=Indonesia: World Economic Outlook (October 2026) |publisher=International Monetary Fund}}</ref> | GDP_PPP_year = 2026 | GDP_PPP_rank = ke-7 | GDP_PPP_per_capita = Int$19,091<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ke-103 | GDP_nominal = AS$1.480&nbsp;trilion<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_rank = ke-17 | GDP_nominal_per_capita = AS$5,153<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ke-116 | Gini = 36.8 | Gini_year = 2026 | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://satudata.kemnaker.go.id/ |title=Indikator Strategis Pusat: Gini Rasio, Maret 2026 |publisher=Kementerian Ketenagakerjaan Republik Indonesia}}</ref> | HDI = 0.728 | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI_ref = <ref>{{cite web |url=https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2025 |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |page=275}}</ref> | HDI_rank = ke-113 | currency = [[Rupiah Indonesia]] (Rp) | currency_code = IDR | time_zone = [[Waktu Piawai Indonesia|WIB, WITA, WIT]] | utc_offset = +7, +8, +9 | drives_on = [[Pemanduan di sebelah kanan atau kiri|Kiri]] | date_format = hh/bb/tttt | iso3166code = ID | calling_code = [[Nombor telefon di Indonesia|+62]] | cctld = [[.id]] | official_website = [https://indonesia.go.id/ indonesia.go.id] }} '''Indonesia''', secara rasminya '''Republik Indonesia''' ({{Jawi|ريڤوبليک ايندونيسيا}})—juga disebut '''Negara Kesatuan Republik Indonesia''', sahaja ialah sebuah [[negara kepulauan]] terbesar di dunia,<ref name=Kroef>{{cite journal |title=The Term Indonesia: Its Origin and Usage |journal=Journal of the American Oriental Society |author=Justus M. van der Kroef |volume=71 |issue=3 |pages=166–171 |year=1951 |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0003-0279%28195107%2F09%2971%3A3%3C166%3ATTIIOA%3E2.0.CO%3B2-5 |doi=10.2307/595186}}</ref> yang terletak di antara tanah besar [[Asia Tenggara]] dan [[Australia]] dan antara [[Lautan Hindi]] dan [[Lautan Pasifik]]. Ibu negara dan pusat pentadbiran Indonesia ialah [[Jakarta]]. Indonesia bersempadankan [[Malaysia]] di Pulau [[Borneo]], [[Papua New Guinea]] di Pulau Papua, dan [[Timor Leste]] di Pulau [[Timor]]. Negara jiran lain termasuklah [[Singapura]], [[Filipina]], [[Australia]], wilayah India [[Kepulauan Andaman dan Nicobar]], dan [[Palau]]. Dengan [[senarai pulau di Indonesia|17,504 pulau]], Indonesia merupakan negara kepulauan terbesar di dunia. Dengan anggaran jumlah penduduk seramai 279 juta orang pada 2023, ia merupakan negara keempat [[senarai negara mengikut jumlah penduduk|paling banyak penduduk]] dan negara berpenduduk [[Muslim]] yang terbesar di dunia. Ia merupakan negara demokrasi ketiga terbesar di dunia, kuasa serantau dan dianggap kuasa pertengahan dalam hal ehwal global. Ekonomi Indonesia adalah ke-16 terbesar di dunia mengikut KDNK nominal dan ke-7 terbesar oleh PPP. Indonesia merupakan sebuah [[republik]], dengan [[Dewan Perwakilan Rakyat|parlimen]] dan [[Presiden Indonesia|presiden]] yang dipilih secara langsung. == Etimologi == [[File:1855 Colton Map of the East Indies (Singapore, Thailand, Borneo, Malaysia) - Geographicus - EastIndies-colton-1855.jpg|thumb|200px|Wilayah yang kini diiktiraf sebagai Indonesia telah membawa nama yang berbeza, seperti "Hindia Timur" dalam peta 1855 ini.|left]] Nama Indonesia berasal dari perkataan [[bahasa Yunani Purba]] iaitu ''Indos'' (Ἰνδός) dan ''nesos'' (νῆσος), yang bermaksud "Kepulauan India".<ref name="EcoSeas1">{{cite book|last1=Tomascik|first1=Tomas|last2=Mah|first2=Anmarie Janice|last3=Nontji|first3=Anugerah|last4=Moosa|first4=Mohammad Kasim|title=The Ecology of the Indonesian Seas – Part One|publisher=Periplus Editions|year=1996|location=Hong Kong|isbn=978-962-593-078-7}}</ref> Nama itu berasal dari [[abad ke-19]], jauh sebelum kemerdekaan Indonesia.<ref name="indoety">{{cite web|url=http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|title=The origin of Indonesia's name|last=Anshory|first=Irfan|publisher=Pikiran Rakyat|language=id|date=16 Ogos 2004|access-date=15 Disember 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|archive-date=15 Disember 2006}}</ref> Pada tahun 1850, George Windsor Earl, iaitu seorang ahli etnologi Inggris, telah mengusulkan istilah ''Indunesia'' tetapi dia lebih suka dengan ''Malayunesians'' yang merujuk kepada penduduk "Kepulauan India atau [[Kepulauan Melayu]]".{{sfn|Earl|1850|p=119}} Dalam terbitan yang sama, salah satu muridnya, James Richardson Logan, menggunakan ''Indonesia'' sebagai sinonim untuk ''Kepulauan India''.<ref>{{cite journal|last=Logan|first=James Richardson|title=The Ethnology of the Indian Archipelago: Embracing Enquiries into the Continental Relations of the Indo-Pacific Islanders|journal=Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia|year=1850|volume=4|pages=252–347}}</ref>{{sfn|Earl|1850|pp=254, 277–278}} Namun, [[pensyarah]] Belanda yang menulis untuk penerbitan Hindia Timur enggan menggunakan Indonesia; mereka lebih menyukai menggunakan nama ''Kepulauan Melayu'' (dikenali sebagai ''Maleische Archipel'' dalam [[bahasa Belanda]]).<ref name="Kroef" /> Setelah tahun 1900, nama ''Indonesia'' telah menjadi lebih umum di kalangan pensyarah di luar kawasan [[Belanda]], dan beberapa kalangan pensyarah dalam negara untuk ekspresi politik.<ref name="Kroef" /> == Sejarah == {{utama|Sejarah Indonesia}} [[Fail:Presiden Sukarno.jpg|thumb|left|upright|[[Soekarno]], ialah [[Presiden Indonesia|Presiden]] pertama Indonesia]] Di bawah pengaruh agama [[Hindu]] dan [[Buddha]], beberapa [[kerajaan]] terbentuk di pulau [[Sumatera]] dan [[Jawa]] pernah mencapai kejayaannya dengan wilayah meliputi negara [[Malaysia]] dan pulau [[Mindanao]] semasa [[Majapahit]] sejak [[abad ke-7]] hingga [[abad ke-14]]. Kedatangan [[Perdagangan|pedagang-pedagang]] [[Arab]] dari [[Gujarat]], [[India]] kemudian membawa [[agama]] [[Islam]] yang akhirnya menjadi agama terbesar. Ketika orang-orang [[Eropah]] datang pada awal [[abad ke-16]], mereka telah menemui beberapa negara kecil. Negara-negara kecil ini dengan mudah dikuasai oleh mereka yang ingin menguasai perdagangan [[rempah]]. Pada [[abad ke-17]], [[Belanda]] muncul sebagai kuasa yang terkuat di antara negara-negara Eropah, mengalahkan [[British]] dan [[Portugis]] (kecuali untuk tanah jajahan mereka di [[Timor Timur]]). Belanda menguasai Indonesia sebagai tanah jajahan hingga [[Perang Dunia II]], awalnya melalui [[Syarikat Hindia Timur Belanda]] (VOC), dan kemudiannya dijajah secara langsung oleh pihak Belanda sejak awal [[abad ke-19]]. Semasa Perang Dunia II, Belanda dijajah oleh [[Jerman]], manakala [[Jepun]] menguasai Indonesia. Setelah menawan Indonesia pada tahun [[1942]], pihak Jepun mendapati bahawa para pejuang Indonesia merupakan rakan perdagangan yang sudi bekerjasama dan bersedia mengerahkan pahlawan bila diperlukan. [[Soekarno]], [[Mohammad Hatta]], [[KH Mas Mansur]], dan [[Ki Hajar Dewantara]] kemudiannya diberikan penghargaan oleh [[Maharaja Jepun]] pada tahun [[1943]]. Pada Mac [[1945]], pihak Jepun membentuk sebuah jawatan kuasa untuk [[kemerdekaan]] Indonesia; di bawah tekanan pertubuhan-pertubuhan pemuda, kelompok pimpinan Soekarno mengisytiharkan kemerdekaan Indonesia selepas perang Pasifik berakhir pada tahun 1945 Soekarno menjadi [[Presiden]] pertama Indonesia dengan Mohammad Hatta sebagai naib presiden. Dalam usaha untuk menguasai kembali Indonesia, Belanda menurunkan angkatan tentera mereka. Usaha-usaha berdarah untuk membendung pergerakan kemerdekaan ini kemudian dikenali sebagai 'tindakan [[polis]]' (''Actie Politioneel''). Di bawah tekanan perlawanan rakyat dan tentera Indonesia, Belanda akhirnya menarik tenteranya pada [[27 Disember]] [[1949]]. Pada tahun [[1950-an]] dan [[1960-an]], Presiden Soekarno mengikuti gerakan berkecuali pada awalnya dan kemudian dengan blok [[Sosialisme|sosialis]], misalnya [[Republik Rakyat China]] dan [[Yugoslavia]]. Tahun 1960-an menyaksikan [[konfrontasi]] tentera terhadap [[Malaysia]], negara jirannya yang dianggap sebagai negara bentukan [[Britain]]. Jeneral [[Soeharto]] menjadi presiden pada tahun [[1967]] dengan alasan untuk mengamankan negara daripada ancaman [[komunisme]] terhadap Soekarno yang kini semakin lemah. Setelah Soeharto berkuasa, beratus-ratus ribu warganegara Indonesia yang disyaki memihak kepada komunis telah dibunuh. Tempoh pemerintahan Soeharto selama 32 tahun dinamakan [[Order Baru]], dibandingkan dengan masa pemerintahan Soekarno yang disebut [[Order Lama]]. Soeharto berjaya mendapatkan [[pelaburan]] luar negeri yang besar untuk Indonesia, dan menghasilkan pertumbuhan [[ekonomi]] yang pesat, meskipun tidak merata, di Indonesia. Pada awal regim Order Baru, strategi ekonomi negara telah dibuat oleh sekelompok ahli ekonomi lulusan Fakulti Ekonomi [[Universiti California, Berkeley]] yang digelarkan "Kelompok Berkeley". Namun, Soeharto menambah kekayaan diri serta keluarganya melalui amalan [[rasuah]] yang meluas dan beliau akhirnya dipaksa melepaskan jawatannya setelah tercetusnya tunjuk perasaan secara besar-besaran dan keadaan ekonomi negara yang semakin memburuk pada tahun [[1998]]. Dari [[1998]] hingga [[2010]], Indonesia mempunyai 4 presiden: [[Baharuddin Jusuf Habibie]], [[Abdurrahman Wahid]], [[Megawati Soekarnoputri]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]]. Pada tahun [[2014]], [[Joko Widodo]] menjadi presiden Indonesia yang terkini. == Geografi == {{utama|Geografi Indonesia}} [[Fail:Indonesia - Sangeang Api.jpg|thumb|200px|Indonesia ialah sebuah negara yang mengandungi banyak pulau gunung berapi. Pulau Sangeang Api merupakan satu contoh.]] [[Fail:Indonesia 2002 CIA map.png|200px|thumb|Peta Indonesia]] Negara Indonesia terletak di antara: * [[Latitud]] 6º U – 11º S dan [[Longitud]] 95º T - 141º T * [[Lautan Pasifik]] dengan [[Lautan Hindi]] * [[Benua]] [[Asia]] dengan benua [[Australia]] Indonesia mempunyai 18,018 buah pulau yang tersebar di sekitar garisan [[khatulistiwa]] dan ber[[iklim]] [[Iklim tropika|tropika]]. Hanya sekitar 7,000 buah pulau berpenghuni. Lima pulau yang terbesar ialah [[Pulau Jawa]], [[Sumatra]], [[Kalimantan]], [[Sulawesi]], dan [[Papua]], dengan Pulau Jawa mempunyai setengah daripada jumlah penduduk Indonesia yang merupakan pulau yang terpadat. Indonesia juga terletak di atas [[plat tektonik]]. Ini bermakna bahawa Indonesia sering mengalami [[gempa bumi]] dan [[tsunami]]. Kedudukan ini juga menyebabkan Indonesia memiliki sekurang-kurang 66 buah [[gunung berapi]], termasuk [[Krakatau|Gunung Krakatau]], sebuah gunung berapi yang paling terkenal di antara Sumatera dan Jawa, tetapi kini sudah hapus. [[Flora]] dan [[fauna]] di Indonesia amat berbeza di antara Kalimantan, [[Bali]] dan pulau-pulau barat di satu bahagian serta Sulawesi, Lombok, dan pulau-pulau yang lebih timur di bahagian yang lain. Sempadan [[ekologi]] ini digelarkan [[Garis Wallace]], sempena nama penemunya. Garis ini sering digunakan sebagai sempadan antara Asia dan [[Australasia]] dan oleh itu Indonesia merupakan sebuah negara dwibenua. == Pembahagian Pentadbiran == === Provinsi === {{utama|Senarai Provinsi Indonesia}} {{Peta Indonesia}} Indonesia ialah negara yang terluas di [[Asia Tenggara]]. Untuk memudahkan pentadbiran, negara ini dibahagikan kepada 38 [[provinsi]] (satu Daerah Istimewa (DI), iaitu [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], lima daerah dengan autonomi khusus iaitu [[Papua]], [[Papua Barat]], [[Papua Pegunungan]], [[Papua Selatan]] dan [[Papua Tengah]] dan satu daerah autonomi khusus dan istimewa iaitu [[Aceh]] serta satu Daerah Khusus Ibu kota (DKI), iaitu [[Daerah Khusus Ibukota Jakarta Raya]]. Sebelum era [[Reformasi (Indonesia)|Reformasi]], Indonesia hanya memiliki 27 provinsi, dengan [[Timor Timur]] merupakan provinsi ke-27 pada Julai [[1976]]. Bagaimanapun, [[Timor Leste]] telah pun memisahkan diri melalui [[pungutan suara]] menjadi negara [[Timor Leste]] pada [[20 Mei]] [[2002]]. Indonesia sedang menjalankan [[autonomi]] untuk setiap negerinya dengan tujuan memberikan peluang pembangunan yang sama rata di seluruh negara. Selain autonomi, pemerintah Indonesia kini sedang menjalankan prinsip pengagihan kuasa pusat untuk negeri-negerinya. Yang berikut adalah senarai negeri di Indonesia : {{col-begin}} {{Col-break}}'''Pulau [[Sumatera]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Aceh.svg|50px]] [[Aceh]] * [[Imej:North_Sumatra_Emblem.svg|50px]] [[Sumatera Utara]] * [[Imej:Coat of arms of West Sumatra.svg|50px]] [[Sumatera Barat]] * [[Imej:Riau_COA.svg|50px]] [[Riau]] * [[Imej:Coat of arms of Riau Islands.svg|50px]] [[Kepulauan Riau]] * [[Imej:Prov.Jambi.svg|50px]] [[Jambi]] * [[Imej:Coat of arms of Bengkulu.svg|50px]] [[Bengkulu]] * [[Imej:South_Sumatra_COA.svg|50px]] [[Sumatera Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bangka_Belitung.svg|50px]] [[Kepulauan Bangka Belitung]] * [[Imej:Lampung_Emblem.svg|50px]] [[Lampung]] '''Pulau [[Jawa]]''' * [[Imej:Jakarta_COA.svg|50px]] [[Jakarta|Ibu Kota Jakarta]] * [[Imej:Coat of arms of Banten.svg|50px]] [[Banten]] * [[Imej:West_Java_coa.svg|50px]] [[Jawa Barat]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Central_Java.svg|50px]] [[Jawa Tengah]] * [[Imej:Yogyakarta_COA.svg|50px]] [[Daerah Istimewa Yogyakarta]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Java.svg|50px]] [[Jawa Timur]] '''[[Kepulauan Sunda|Pulau Bali dan Kepulauan Nusa Tenggara]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bali.svg|50px]] [[Pulau Bali|Bali]] * [[Imej:West_Nusa_Tenggara_COA.svg|50px]] [[Nusa Tenggara Barat]] * [[Imej:Coat of Arms of East Nusa Tenggara NEW.png|50px]] [[Nusa Tenggara Timur]] {{Col-break}}'''Pulau [[Kalimantan]]''' * [[Imej:West_Kalimantan_Emblem.svg|50px]] [[Kalimantan Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Central Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Tengah]] * [[Imej:Lambang_Provinsi_Kalimantan_Selatan.gif|50px]] [[Kalimantan Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Timur]] * [[Imej:Coat of arms of North Kalimantan (2021 version).svg|50px]] [[Kalimantan Utara]] '''Pulau [[Sulawesi]]''' * [[Imej:North_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Utara]] * [[Imej:Lambang_propinsi_gorontalo.jpg|50px]] [[Gorontalo]] * [[Imej:Coat of arms of Central Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Tengah]] * [[Imej:Coat of arms of West Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Barat]] * [[Imej:South_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Selatan]] * [[Imej:Southeast_Sulawesi_COA.svg|50px]] [[Sulawesi Tenggara]] '''[[Kepulauan Maluku]]''' * [[Imej:Coat of arms of North Maluku.svg|50px]] [[Maluku Utara]] * [[Imej:Maluku_coa.png|50px]] [[Maluku]] '''[[Papua]]''' * [[Imej:West_Papua_Province_Emblem.svg|50px]] [[Papua Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Papua 2.svg|50px]] [[Papua]] * [[Papua Tengah]] * [[Papua Pegunungan]] * [[Papua Selatan]] {{col-end}} === Bandar terbesar === [[Fail:Jakarta Skyline Part 2.jpg|thumb|350px|right|[[Jakarta]], ialah [[ibu negeri]] dan [[bandar]] terbesar di Indonesia.]] Sepuluh bandar terbesar di Indonesia mengikut susunan, adalah seperti berikut : * [[Jakarta]]: ibu negara Indonesia, pusat pemerintahan, serta pusat perdagangan * [[Surabaya]]: ibu kota [[Jawa Timur]], serta kota pelabuhan kedua terbesar * [[Medan]]: ibu kota [[Sumatera Utara]], serta pusat perdagangan di Sumatera * [[Bandung]]: ibu kota [[Jawa Barat]], serta pusat pendidikan teknologi Indonesia * [[Palembang]]: ibu kota [[Sumatera Selatan]] yang merupakan pusat pemerintahan kerajaan [[Srivijaya]] pada satu ketika dahulu * [[ Kota Bandar Lampung|Lampung]]: ibu kota [[Lampung]] yang merupakan gerbang utama pulau sumatera * [[Makassar]] (dahulu Ujung Pandang): ibu kota [[Sulawesi Selatan]], serta kota terbesar di Pulau Sulawesi * [[Balikpapan]]: kota di [[Kalimantan Timur]], serta Pusat Ekonomi dan Pemerintahan Kalimantan * [[Semarang]]: ibu kota [[Jawa Tengah]] * [[Yogyakarta]]: ibu kota [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], serta pusat kebudayaan Indonesia * [[Denpasar]]: ibu kota [[Bali]], serta destinasi pelancongan tempat peranginan pantai di Indonesia. == Demografi == {{utama|Demografi Indonesia}} Jumlah penduduk Indonesia mengikut bancian tahun 2018 ialah 265.764.970 juta orang,<ref name='bps2000'>{{cite press release |title=2000 Population Statistics |publisher=Indonesian Central Statistics Bureau |date=30 Jun 2000 |url=http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |accessdate=5 Oktober 2006 |archive-date=25 Julai 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090725055302/http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |url-status=dead }}</ref> dan Biro Statistik Pusat Indonesia dan ''Statistik Indonesia'' mengganggarkan populasi sebanyak 265.764.970 juta pada 2018. Pembahagian penduduk Indonesia ada dalam dua kelompok. Belahan barat Indonesia sebahagian besar beretnik [[Etnik Melayu|Melayu]] dan bahagian timur Indonesia beretnik [[Papua]]. Selain itu ada juga penduduk imigran yang jumlahnya kecil iaitu etnik Cina, India, dan Arab. Sebahagian besar penduduk Indonesia menganut agama [[Islam]] (86.70% mengikut banci 2018)<ref name='indoCIA'>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |title=Indonesia - The World Factbook |publisher=CIA |access-date=26 November 2008 |archive-date=10 Disember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210041527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |url-status=dead }}</ref> dan sisanya penganut agama [[Kristian]] (10.72%), [[Hinduisme|Hindu]] (1.74%), [[agama Buddha|Buddha]] (0.74%), dan sebagainya.<ref name="RELIGION"/> Taburan penduduk Indonesia tidak serata. Pulau Jawa yang merupakan pusat pemerintahan ialah pulau yang terpadat, dengan setengah daripada jumlah penduduknya. Kenaikan kadar pertumbuhan penduduk Indonesia cukup tinggi. Penduduk Indonesia yang mendiami pulau-pulau di sebelah utara sangat sedikit, berbanding dengan negara-negara berjiran yang besar seperti [[Jepun]], [[China]] dan [[India]]. Dengan demikian, daerah-daerah Indonesia yang agak kosong beserta kekayaan alamnya berpotensi menjadi sasaran untuk dasar-dasar [[lebensraum]] (dasar peluasan kuasa) oleh kuasa-kuasa di sebelah utara tersebut. ==== Agama ==== {{Utama|Agama di Indonesia}} {{bar box |title=Agama di Indonesia |caption=(Bancian tahun 2018)<ref name="RELIGION"/> |date=2 Mac 2011 |titlebar=#ddd |left1=Agama |right1=Peratus |float=right |bars= {{bar percent|Islam|green|86.70}} {{bar percent|Kristian|blue|10.72}} {{bar percent|Hinduism|black|1.74}} {{bar percent|Buddha|yellow|0.77}} {{bar percent|Lain|purple|0.07}} }} {{Pie chart |thumb = right |caption = Agama di Indonesia (2018)<ref name="RELIGIO">{{cite web|url=https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|title=Statistik Umat Menurut Agama di Indonesia|publisher=[[Kementerian Agama Republik Indonesia]]|date=15 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200903221250/https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|archive-date=3 September 2020|access-date=15 November 2020|language=id|quote=Muslim 231 Million (86.7), Christian 20.45 Million (7.6), Catholic 8.43 million (3.12), Hindu 4.65 million (1.74), Buddhist 2.03 million (0.77), Confucianism 76.630 (0.03), Others/Traditional faiths 126.51 (0.04), Total 266.5 Million}}</ref> |label1 = [[Islam di Indonesia|Islam]] |value1 = 86.7 |color1 = Green |label2 = [[Kristian di Indonesia|Kristian]] |value2 = 10.7 |color2 = DarkBlue |label3 = [[Hinduisme]] |value3 = 1.74 |color3 = DarkOrange |label4 = [[Agama Buddha|Buddha]] |value4 = 0.77 |color4 = Gold |label5 = Rakyat/Lain-lain |value5 = 0.05 |color5 = Gray |label6 = [[Konfusianisme]] |value6 = 0.03 |color6 = Red}} [[Fail:Religion in Indonesian Provinces.jpg|thumb|350px|Kumpulan agama yang dominan di setiap [[provinsi di Indonesia]]]] [[Fail:Indonesia Religion Percentage.png|thumb|350px| Kumpulan agama yang dominan di setiap [[Kabupaten|kabupaten di Indonesia]]]] Beberapa agama berbeza diamalkan di Indonesia. Indonesia secara rasmi adalah [[sistem berpresiden|republik presiden]] dan [[negara kesatuan]] tanpa agama negara yang mantap.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-islam-idUSKBN1XM1A6|title=Indonesia urges public to report civil servants over 'radical' content |last=Da Costa|first=Agustinus Beo|date=12 Oktober 2019|website=Reuters|language=en|access-date=14 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Hosen|1y=2005|1pp=419–40|2a1=Intan|2y=2006|2p=40|3a1=Seo|3y=2013|3p=44|4a1=Ropi|4y=2017|4p=61 etc}} Indonesia mempunyai penduduk [[Muslim]]<ref name="csi">Frederick, William H.; Worden, Robert L., eds. (1993). ''Indonesia: A Country Study'', Chapter [http://countrystudies.us/indonesia/37.htm Islam].</ref>{{sfn|Gross|2016|p=1}} terbesar di dunia dan prinsip pertama asas falsafah Indonesia, [[Pancasila]], memerlukan rakyatnya menyatakan kepercayaan kepada "[[Tuhan]] Yang Maha Esa".<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/beda-isi-piagam-jakarta-dengan-pancasila-dan-sejarah-perubahannya-f7DR|title=Beda Isi Piagam Jakarta dan Pancasila Sejarah Perubahannya|last=Prinada|first=Yudi|date=2 Disember 2020|website=tirto.id|language=id|access-date=9 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Lindsey|1a2=Pausacker|1y=1995|1p=|2a1=Intan|2y=2006|2p=18}} Walaupun, seperti yang dijelaskan oleh Mahkamah Perlembagaan, ''sila'' pertama Pancasila ini adalah pengiktirafan yang jelas tentang ''zat ketuhanan'' dan dimaksudkan sebagai prinsip tentang cara hidup bersama dalam masyarakat yang beragam agama, ini bukanlah pengesahan doktrin teologi tertentu tentang bagaimana agama atau kepercayaan harus diamalkan.<ref>{{cite web|url=https://www.mkri.id/public/content/infoumum/artikel/pdf/artikel_14_02_arief_hidayat.pdf|title=Indonesia Negara Ketuhanan|website=mkri.id|access-date=8 Mac 2023}}</ref> Walau bagaimanapun, pemerintah Indonesia mempunyai sikap diskriminasi terhadap pelbagai agama suku, [[ateis]], dan warganegara [[agnostik]]. Di samping itu, wilayah [[Aceh]] secara rasmi menguatkuasakan undang-undang [[Syariah]] dan terkenal dengan amalan penindasannya terhadap minoriti agama dan seksual.{{sfnm|1a1=Pringle|1y=2010|1pp=154–55|2a1=Buehler|2y=2016|2p=}} Terdapat juga gerakan [[Islamisme|pro-Syariah]] dan [[fundamentalisme Islam|fundamentalis]] di beberapa bahagian negara dengan majoriti umat Islam yang besar.{{sfnm|1a1=Federspiel|1y=1970|1p=|2a1=Sidel|2y=2006|2p=|3a1=Solahudin|3y=2013|3p=|4a1=Buehler|4y=2016|4p=|5a1=Baskara|5y=2017|5p=}} == Politik == {{utama|Politik Indonesia}} [[File:MPRDPRBuilding.jpg|thumb|250px|Gedung ''Majlis Permusyawaratan Rakyat'' (MPR) dan ''Dewan Perwakilan Rakyat'' (DPR) di [[Jakarta]] ialah gedung [[parlimen]] di Indonesia]] [[Garuda Pancasila]] adalah [[falsafah]] dasar negara Indonesia yang berasal daripada dua kata [[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]], "''panca''" yang bererti 'lima', dan "''sila''" yang bererti 'dasar'. Pancasila terdiri atas kelima-lima dasar yang amat berkait dan yang tidak dapat dipisahkan: * Ketuhanan yang Maha Esa * Kemanusiaan yang adil dan beradab * Persatuan Indonesia * Kerakyatan yang dipimpin oleh hikmat kebijaksanaan dalam permusyawaratan/perwakilan * Keadilan sosial bagi seluruh rakyat Indonesia Indonesia mengamalkan sistem [[demokrasi]] yang diketuai oleh seorang presiden, dan Pancasila ini merupakan jiwa demokrasi. Demokrasi yang didasarkan atas lima dasar tersebut dinamakan [[Demokrasi Pancasila]]. Presiden Indonesia saat ini adalah [[Joko Widodo]], yang disokong oleh [[Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan]] (PDIP). [[Majlis Musyawarah Rakyat]] (MPR) adalah lembaga dwidewan yang terdiri daripada 560 anggota [[Dewan Perwakilan Rakyat]] (DPR) iaitu wakil rakyat yang dipilih melalui parti politik, ditambah 132 anggota [[Dewan Perwakilan Daerah]] (DPD) iaitu wakil [[provinsi]] yang dipilih melalui pemilihan wilayah.<ref>{{cite book |title=Amandemen Ketiga Undang-Undang Dasar 1945 |url=http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |format=PDF |authorlink=[[Majelis Permusyawaratan Rakyat]] |date=13 Disember 2006 |access-date=9 Jun 2010 |archive-date=1 Disember 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061201025250/http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |url-status=dead }}</ref> Anggota DPR dan DPD dipilih melalui pilihan raya dan dilantik untuk masa jabatan selama lima tahun. Saat ini MPR diketuai oleh Bambang Soesatyo, DPR oleh Puan Maharani, sedangkan DPD oleh La Nyalla Mattalitti. == Ekonomi == {{utama|Ekonomi Indonesia}} [[Fail:IndonesiaPertaminaRefineryCilacapCrackerInstallation.jpg|left|thumb|Industri [[Pertamina]]]] [[Ekonomi]] Indonesia mengalami kemerosotan pada akhir [[dekad]] [[1990-an]], akibat [[Krisis Kewangan Asia]] yang melanda sebahagian besar [[Asia]] pada saat itu. Ekonominya kini telah pulih. Indonesia mempunyai sumber semula jadi yang besar di luar [[Jawa]], termasuk [[minyak mentah]], [[gas asli]], [[timah]], [[tembaga]], dan [[emas]]. Negara ini ialah pengeksport gas asli yang kedua terbesar di dunia tetapi akhir-akhir ini, Indonesia telah bermula menjadi pengimport bersih minyak mentah. Hasil [[pertanian]] yang utama termasuk [[beras]], [[teh]], [[kopi]], [[rempah]], dan [[lobak]]. Rakan-rakan perdagangan Indonesia yang terbesar ialah [[Jepun]], dan [[Amerika Syarikat]], serta negara-negara berjiran, iaitu [[Malaysia]], [[Singapura]], dan [[Australia]]. Indonesia merupakan negara yang amat kaya akaan sumber daya alam dan manusia, namun begitu masih terdapat sedikit masalah kemiskinan yang disebabkan kurang tepatnya pengelolaan oleh kerajaan. [[Bank pusat]] Indonesia ialah [[Bank Indonesia]]. == Sumber alam == [[Fail:Rice fields of Bali.jpg|thumb|250px|left|[[Sawah]] daripada [[Pulau Bali]]]] [[Fail:Elaeis guineensis MS 3467.jpg|thumb|250px|Pokok kelapa sawit]] '''Getah''' yang pernah dikenali sebagai "emas hitam" di Indonesia merupakan hasil utama [[pertukaran asing]] pada masa dahulu, dan kini merupakan pengeluar kedua terbesar selepas [[Malaysia]]. '''Kelapa sawit''': Kawasan perladangan [[Pokok Kelapa Sawit|kelapa sawit]] di Indonesia telah diperluas dengan pesat. Produk utama yang dieksport ialah minyak serta isirong sawit. '''Tembakau''': Kawasan perkebunan [[tembakau]] seluas 198,000 [[hektar]] pada tahun 1979, dengan 92% daripadanya ditanam oleh pekebun kecil ketika itu. '''Logam''': [[Emas]] dan [[Logam perak|perak]] dihasilkan oleh PT Aneka Tambang di daerah [[Banten]] Selatan, dan [[tembaga]] di [[Papua]]. '''Asfalt''': [[Perlombongan]] [[asfalt]] dilaksanakan di [[Sulawesi Tenggara]]. Terdapat 19 buah [[perlombongan|lombong]], termasuk besar dan kecil, yang ditaksirkan berjumlah 28.5 juta [[tan]]. == Seni budaya == {{utama|Kebudayaan Indonesia}} [[Fail:Aesan_Gede_Songket_Palembang.jpg|thumb|125px|Gadis [[Palembang]] berkain [[songket]].]] Indonesia terdiri daripada beratus-ratus [[kaum|suku kaum]], dengan [[agama]] dan kepercayaan yang berbeza. Antara suku kaumnya termasuk [[Orang Aceh|Aceh]] ([[Melayu Tamiang]] dan [[Gayo]]), [[Batak]] ([[Karo]], [[Toba]], [[Mandailing]], [[Pak-Pak]], dan [[Simalungun]]), [[Minangkabau]], [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]] (termasuk [[Melayu Deli]], Melayu Palembang, Melayu Jambi, Melayu Pontianak, Melayu Bengkulu, Melayu Bangka Belitung, dan lain-lain), [[Rejang]], [[Lampung]], [[Badui]], [[Jawa]], [[Sunda]], [[Banjar]], [[Bugis]], [[Toraja]], [[Suku Bali|Bali]], [[Ambon]], [[Madura]], [[Minahasa]], [[Dayak]], [[Betawi]], [[Papua]] dan lain-lain. [[Islam]] merupakan ugama majoriti di Indonesia terutama diwilayah Indonesia Barat (kecuali [[Batak]]), dan Indonesia Tengah (kecuali [[Pulau Bali]] yang umumnya beragama Hindu dan [[Sulawesi Utara]] yang umumnya beragama Kristian). Indonesia Timur ([[Flores]], [[Ambon]], dan [[Papua]]) secara majoriti beragama [[Kristian]] dan [[Katolik]]. [[Pulau Bali]] ialah satu-satunya [[provinsi]] yang secara majoriti beragama [[Hindu]]. Agama-agama yang lain seperti [[Buddha]] dan [[Konfusianisme]] umumnya dipeluk oleh kaum keturunan [[Cina]]. Secara undang-undang, agama di Indonesia diakui berjumlah lima (5) oleh pemerintah, iaitu: *[[Islam]] *[[Kristian]] *[[Hindu]] *[[Buddha]] *[[Konfusianisme]] (disebut Konghuchu) Agama tradisional yang telah ada sejak masa nenek moyang di Nusantara seperti agama [[Parmalim]] daripada suku [[Batak]], [[Kejawen]] daripada suku Jawa, dan lain-lain yang masih mempunyai unsur [[animisme]], juga ada di Indonesia dan dianut secara minoriti oleh kaum-kaum pedalaman. Seni budaya di Indonesia sangatlah beragam dan berbeza-beza, budaya Melayu merupakan salah satu budaya yang banyak dijalankan dikawasan-kawasan Melayu seperti diwilayah pesisir timur [[Sumatra]] dan pesisir [[Kalimantan]]. Tiap-tiap [[provinsi]] di Indonesia mempunyai bahasa dan budaya sendiri walaupun yang berdekatan saling mempunyai persamaan. Dari segi [[pakaian]], warisan budaya yang paling terkenal di seluruh dunia ialah [[batik]]. Tiap-tiap suku dan wilayah ([[provinsi]]) di Indonesia mempunyai pakaian adat masing-masing, dan memiliki hal-hal unik yang mewakili daerah yang dimaksud. Daerah-daerah yang terkenal untuk industri batik termasuk [[Yogyakarta]], [[Solo]], dan [[Kabupaten Pekalongan|Pekalongan]]. Pakaian-pakaian asli Indonesia dapat dikenali daripada ciri-cirinya yang berbeza-beza: * [[baju kurung]] dengan [[songket]]nya dari [[Sumatra Barat]] ([[Minangkabau]]) * [[songket palembang]] dengan motif yang indah berbenang emas dan sutra ([[Palembang]]) * [[kebaya]] * kain [[batik]] dari [[Jawa]] * [[kain ulos]] dari [[Sumatra Utara]] ([[Batak]]) * pakaian khas [[Dayak]] di [[Kalimantan]] * [[baju bodo]] dari [[Sulawesi Selatan]] * pakaian ber[[koteka]] dari [[Papua]], dan sebagainya. <gallery mode="packed"> Fail:My Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional Melayu [[Riau]]</small> Fail:Traditional Javanese marriage costume.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Jawa]]</small> Fail:Baju Demang Betawi.png|<small>Pakaian tradisional suku [[Betawi]]</small> Fail:Bali Hindu Wedding Traditional Dress.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Suku Bali]]</small> Fail:Gayo Wedding.JPG|<small>Pakaian tradisional suku [[Gayo|Aceh Gayo]]</small> Fail:Bantenese wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Banten]]</small> Fail:Batak Karo Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Batak]] Karo</small> </gallery> [[Sarung]] dan [[Songkok]] umum dipakai oleh kaum lelaki di Indonesia terutama bagi mereka yang berugama [[Islam]]. [[Songkok]] merupakan pakaian kepala rasmi pemerintah di Indonesia yang digunakan oleh kaum lelaki. [[Kebaya]] merupakan pakaian adat yang umum dipakai oleh kaum wanita di Indonesia yang digunakan pada saat acara-acara tradisional, sementara kaum lelaki mengenakan baju [[Batik]] sebagai baju identiti Nusantara. Seni [[pantun]], [[gurindam]], dan sebagainya kerap kali dipersembahkan dalam acara-acara seperti majlis kenduri [[perkahwinan]], dan panggung seni. [[Silat]] adalah seni bela diri yang kekadang ditampilkan dalam acara-acara pertunjukkan dan biasanya diiringi oleh muzik tradisional [[gamelan]] dan lain-lain, sesuai dengan daerah asalnya. [[Fail:Borobudur Indonesia 2010 Bennylin 66.jpg|thumb|right|150px|[[Candi Borobudur]] di [[Magelang]], [[Jawa Tengah]]]] Kesenian Indonesia banyak dipengaruhi oleh beberapa [[budaya]]. Terdapat beberapa [[candi]] [[Hindu]] dan [[Buddha]] dari abad-abad yang telah lampau di [[Jawa]]. Tarian Jawa dan [[Bali]] yang terkenal, misalnya, mengandungi aspek-aspek kebudayaan dan [[mitos]] Hindu. Seni tarian yang tidak mengandungi nilai-nilai Islam umpamanya seperti Reog Ponorogo (Jawa Timur) dan Tari Kecak (Bali). Sedangkan seni tarian yang mengandungi nilai-nilai [[Islam]], antaranya [[Tarian Saman]] dan [[Tarian Seudati]] di [[Nanggroe Aceh Darussalam]]. Selain itu, yang juga terkenal di dunia ialah [[wayang kulit]], yang menampilkan kisah-kisah mitologi. Terdapat banyak jenis [[muzik]] Indonesia, baik tradisional mahupun moden. [[Muzik tradisional]] Indonesia termasuklah [[keroncong]] Jawa dikenal oleh semua rakyat Indonesia dan sampai ke luar negara. Banyak alat-alat muzik tradisional Indonesia yang terkenal di dunia, misalnya Angklung yang berasal dari Jawa Barat. Ada juga muzik popular di Indonesia yang dikenali sebagai dangdut. [[Dangdut]] merupakan gabungan muzik [[Melayu]], [[India]], dan muzik tradisional lain Indonesia. Muzik ini dipanggil "dangdut" kerana muziknya bergema dengan bunyi 'dang' dan 'dut' serta kerana muzik dangdut lebih dikuasai oleh bunyi [[gendang]] dan [[seruling]]. Lagu-lagu dangdut biasanya didendangkan oleh pedangdut dengan goyangannya yang seronok dan lemah gemalai sesuai dengan kecepatan lagu. Ada pelbagai macam corak muzik dangdut, antaranya: Dangdut Melayu, Dangdut Moden (dangdut masa kini yang alat muzik telah ditambah dengan alat muzik moden), Dangdut Pesisir (lagu dangdut bercampur muzik tradisional Jawa, [[Sunda]]), dan lain-lain. Pada tahun [[1970-an|70-an]], dangdut lebih dikenali sebagai [[genre]] muzik [[orkestra]] Melayu, dan semakin menjadi popular mulai daripada dekad [[1980-an|80-an]]. Muzik dangdut juga digemari oleh orang-orang [[Jepun]] dengan pedangdut-pedangdut seperti [[Camelia Malik]] dan [[Elvy Sukaesih]] dijemput menyanyi dangdut di Jepun. == Ketenteraan dan Polis == ===Tentera=== * [[Tentera Nasional Indonesia]] * [[Tentera Nasional Indonesia Angkatan Udara]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Laut]] * [[Darjah-darjah kebesaran bintang-bintang dan pingat Indonesia|Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Indonesia]] * [[Sejarah Pertahanan Indonesia]] ===Polis=== *[[Polis Negara Indonesia]] *[[Polis Pamong Praja Indonesia]] (Satpol PP) (di Aceh dinamakan Wilayatul Hisbah), ialah polis wilayah dibawah naungan Kementerian Dalam Negeri Indonesia == Islam == * [[Islam Indonesia]] * [[Majlis Ulama Indonesia]] * [[Organisasi Islam Indonesia]] == Galeri == <gallery> fail:Stamps of Indonesia, 004-08.jpg| Setem Indonesia. </gallery> == Rujukan == === Nota kaki === {{reflist}} == Pautan luar == {{portal|Indonesia|Flag of Indonesia.svg|50}} {{Commons|Indonesia}} {{wikinews|Indonesia}} * * [http://www.indonesia.go.id Kerajaan Republik Indonesia] * * * * * * {{id}} [http://www.deplu.go.id/2003/process/language.php?lang=bahasa%20indonesia Daftar konsulat dan kedutaan Indonesia di mancanegara (di situs Departemen Luar Negeri)]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.wirantaprawira.de/links/government.htm Daftar situs lembaga pemerintah Indonesia (Senarai laman lembaga pemerintah Indonesia)] * * {{id}} [http://www.ylbhi.or.id/ Yayasan Lembaga Bantuan Hukum Indonesia] * {{id}} [http://www.budaya-indonesia.org/ Portal Budaya Tradisional Indonesia] * {{id}} [http://www.indonesia.com/Kota-kota Kota-kota besar di Indonesia] * == Lihat juga == * [[Tokoh-tokoh Indonesia]] * [[Komunikasi di Indonesia]] * [[Garuda Indonesia]] * [[Pelancongan di Indonesia]] * [[Senarai kabupaten dan kota di Indonesia]] * [[Senarai pulau di Indonesia]] * [[Parti-parti politik Indonesia|Parti politik di Indonesia]] * [[Pengangkutan di Indonesia]] * [[Perfileman Indonesia]] * [[Pertamina]] * [[Sastera Indonesia]] * [[Muzik Indonesia]] {{Topik Indonesia}} {{rencana pilihan}} {{Indonesia}} {{ASEAN}} {{OIC}} {{APEC}} {{Negara Negara Asia}} {{Hubungan Indonesia}} {{Authority control}} [[Kategori:Indonesia| ]] [[Kategori:Negara Asia Tenggara]] [[Kategori:Negara majoriti Muslim]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Melayu]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kerjasama Islam]] [[Kategori:Republik]] rziu9fjxem83r2q0qj7qzamatqtiqs2 7004169 7004158 2026-11-12T06:54:03Z Syadhamskii 333213 /* */ Tambah penanda perubahan pada anggaran penduduk, KDNK dan pekali Gini serta buat pembaikan kecil pada kotak maklumat Indonesia. 7004169 wikitext text/x-wiki {{pp-vandalism|small=yes}} {{Infobox Country | conventional_long_name = Republik Indonesia<br />{{Nobold|ريڤوبليک ايندونيسيا}} | common_name = Indonesia | image_flag = Flag of Indonesia.svg | alt_flag = Dua jalur melintang yang sama lebar, merah di atas dan putih di bawah. | image_coat = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg | coat_alt = Garuda berwarna emas dengan sayap terbentang, perisai pada dada dan pita pada cengkamannya. | symbol_type = Jata | national_motto = ''[[Bhinneka Tunggal Ika]]'' <small>([[Bahasa Jawa Kuno|Jawa Kuno]])</small><br />«Bersatu dalam kepelbagaian»<br />'''Ideologi negara'''<br />''[[:id:Pancasila|Pancasila]]'' <small>([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]])</small><br />«Lima prinsip» | national_anthem = ''[[Indonesia Raya]]''<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Fail:Indonesia Raya instrumental.ogg]]</div> | image_map = {{Switcher | [[Fail:Indonesia (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]] | Tunjukkan peta dunia | [[Fail:Location Indonesia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]] | Tunjukkan peta Asia Tenggara | default=1 }} | map_caption = {{map caption|location_color=hijau gelap|region=Asia|subregion=[[ASEAN]]|subregion_color=kelabu gelap}} | capital = [[Jakarta]] | coordinates = {{Coord|6|10|S|106|49|E|type:city_region:ID-JK}} | largest_city = [[Jakarta]] | languages_type = Bahasa rasmi<br />{{nobold|dan bahasa kebangsaan}} | languages = [[Bahasa Indonesia]] | languages2 = [[Bahasa-bahasa Indonesia|729 bahasa daerah]]<ref>{{cite web |url=https://www.antaranews.com/berita/5713480/mendikdasmen-sebut-pentingnya-hidupkan-kembali-729-bahasa-daerah |title=Mendikdasmen sebut pentingnya hidupkan kembali 729 bahasa daerah |website=ANTARA News |date=27 Ogos 2026}}</ref><br />[[Abjad Rumi|Rumi]] (utama)<br />{{collapsible list | title = Tulisan daerah | [[:id:Aksara Jawa|Jawa]] | [[:id:Aksara Sunda|Sunda]] | [[:id:Surat Batak|Batak]] | [[:id:Aksara Bali|Bali]] | dan [[:id:Daftar aksara di Indonesia|lain-lain]] }} | ethnic_groups_year = 2010 | ethnic_groups = {{ubl | 40.1% [[Orang Jawa|Jawa]] | 15.5% [[Orang Sunda|Sunda]] | 3.7% [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]] | 3.6% [[Orang Batak|Batak]] | dan [[:id:Kelompok etnik di Indonesia|lebih 600 kumpulan etnik lain]] }} | ethnic_groups_ref = {{sfn|Ananta|2015|pp=78, 88}} | religion_year = 2025 | religion = {{tree list}} * 87.2% [[:id:Islam di Indonesia|Islam]] * 10.4% [[Kristian di Indonesia|Kristian]] * 1.7% [[:id:Hindu di Indonesia|Hindu]] * 0.7% [[:id:Buddhisme di Indonesia|Buddha]] * dan [[:id:Agama di Indonesia|lain-lain]] {{tree list/end}} | religion_ref = {{sfn|"Religious Diversity in Indonesia According to Ministry of Home Affairs Population Data". Tempo, 2026}} | demonym = [[Orang Indonesia]] | government_type = [[Negara kesatuan|Republik kesatuan]] dengan [[:en:Presidential system|sistem pemerintahan berpresiden]] | leader_title1 = [[Senarai Presiden Indonesia|Presiden]] | leader_name1 = [[Prabowo Subianto]] | leader_title2 = [[Senarai Naib Presiden Indonesia|Naib Presiden]] | leader_name2 = ''Kosong''<ref>{{cite web |url=https://sumbar.antaranews.com/berita/789147/mpr-tindak-lanjuti-surat-pengunduran-diri-gibran |title=MPR tindak lanjuti surat pengunduran diri Gibran |website=ANTARA |date=12 November 2026 |quote=Surat peletakan jawatan diserahkan kepada MPR pada 12 November 2026, dan pimpinan MPR akan membincangkan tindakan susulan.}}</ref> | legislature = [[Majlis Musyawarah Rakyat|Majlis Permusyawaratan Rakyat]] (MPR) | upper_house = [[Dewan Perwakilan Daerah]] (DPD) | lower_house = [[Dewan Perwakilan Rakyat]] (DPR) | sovereignty_type = Kemerdekaan | sovereignty_note = daripada [[Belanda]] | established_event1 = [[Pengisytiharan Kemerdekaan Republik Indonesia|Pengisytiharan kemerdekaan]] | established_date1 = 17 Ogos 1945 | established_event2 = [[:id:Konferensi Meja Bundar|Penyerahan kedaulatan]] kepada [[Republik Indonesia Syarikat]] (RIS) | established_date2 = 27 Disember 1949 | established_event3 = Pembubaran RIS dan pemulihan negara kesatuan | established_date3 = 17 Ogos 1950 | established_event4 = [[Orde Baru]] | established_date4 = 11 Mac 1966 | established_event5 = [[:id:Reformasi Indonesia 1998|Reformasi]] | established_date5 = 1998 | area_km2 = 1,904,569<ref>{{cite web |url=https://web.archive.org/web/20071031023924/http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf |title=Demographic Yearbook 2004, Table 3 |publisher=United Nations |date=2005}}</ref> | area_rank = ke-14 | area_sq_mi = 735,358 | percent_water = 4.85 | population_estimate = {{increaseNeutral}} 290,125,073<ref>{{cite web |url=https://disdukcapil.solokkab.go.id/artikel/direktorat-piak-mengubah-catatan-menjadi-data-yang-bisa-bekerja-untuk-rakyat |title=Direktorat PIAK: Mengubah Catatan Menjadi Data yang Bisa Bekerja untuk Rakyat |publisher=Dinas Kependudukan dan Pencatatan Sipil Kabupaten Solok |date=18 Ogos 2026}}</ref> | population_estimate_year = Semester I 2026 | population_estimate_rank = ke-4 | population_census = 270,203,917{{sfn|BPS|2021|p=9}} | population_census_year = 2020 | population_density_km2 = 152 | population_density_sq_mi = 395 | GDP_PPP = {{increase}}AS$5.483&nbsp;trilion<ref name="IMF-WEO-Oct-2026">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/IDN/WEO |title=Indonesia: World Economic Outlook (October 2026) |publisher=International Monetary Fund}}</ref> | GDP_PPP_year = 2026 | GDP_PPP_rank = ke-7 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}}AS$19,091<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ke-103 | GDP_nominal = {{increase}}AS$1.480&nbsp;trilion<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_rank = ke-17 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}}AS$5,153<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ke-116 | Gini = 36.8 | Gini_year = 2026 | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://satudata.kemnaker.go.id/ |title=Indikator Strategis Pusat: Gini Rasio, Maret 2026 |publisher=Kementerian Ketenagakerjaan Republik Indonesia}}</ref> | HDI = 0.728 | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref>{{cite web |url=https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2025 |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |page=275}}</ref> | HDI_rank = ke-113 | currency = [[Rupiah Indonesia]] (Rp) | currency_code = IDR | time_zone = [[Waktu Piawai Indonesia|WIB, WITA, WIT]] | utc_offset = +7, +8, +9 | drives_on = [[Pemanduan di sebelah kanan atau kiri|Kiri]] | date_format = hh/bb/tttt | iso3166code = ID | calling_code = [[Nombor telefon di Indonesia|+62]] | cctld = [[.id]] | official_website = [https://indonesia.go.id/ indonesia.go.id] }} '''Indonesia''', secara rasminya '''Republik Indonesia''' ({{Jawi|ريڤوبليک ايندونيسيا}})—juga disebut '''Negara Kesatuan Republik Indonesia''', sahaja ialah sebuah [[negara kepulauan]] terbesar di dunia,<ref name=Kroef>{{cite journal |title=The Term Indonesia: Its Origin and Usage |journal=Journal of the American Oriental Society |author=Justus M. van der Kroef |volume=71 |issue=3 |pages=166–171 |year=1951 |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0003-0279%28195107%2F09%2971%3A3%3C166%3ATTIIOA%3E2.0.CO%3B2-5 |doi=10.2307/595186}}</ref> yang terletak di antara tanah besar [[Asia Tenggara]] dan [[Australia]] dan antara [[Lautan Hindi]] dan [[Lautan Pasifik]]. Ibu negara dan pusat pentadbiran Indonesia ialah [[Jakarta]]. Indonesia bersempadankan [[Malaysia]] di Pulau [[Borneo]], [[Papua New Guinea]] di Pulau Papua, dan [[Timor Leste]] di Pulau [[Timor]]. Negara jiran lain termasuklah [[Singapura]], [[Filipina]], [[Australia]], wilayah India [[Kepulauan Andaman dan Nicobar]], dan [[Palau]]. Dengan [[senarai pulau di Indonesia|17,504 pulau]], Indonesia merupakan negara kepulauan terbesar di dunia. Dengan anggaran jumlah penduduk seramai 279 juta orang pada 2023, ia merupakan negara keempat [[senarai negara mengikut jumlah penduduk|paling banyak penduduk]] dan negara berpenduduk [[Muslim]] yang terbesar di dunia. Ia merupakan negara demokrasi ketiga terbesar di dunia, kuasa serantau dan dianggap kuasa pertengahan dalam hal ehwal global. Ekonomi Indonesia adalah ke-16 terbesar di dunia mengikut KDNK nominal dan ke-7 terbesar oleh PPP. Indonesia merupakan sebuah [[republik]], dengan [[Dewan Perwakilan Rakyat|parlimen]] dan [[Presiden Indonesia|presiden]] yang dipilih secara langsung. == Etimologi == [[File:1855 Colton Map of the East Indies (Singapore, Thailand, Borneo, Malaysia) - Geographicus - EastIndies-colton-1855.jpg|thumb|200px|Wilayah yang kini diiktiraf sebagai Indonesia telah membawa nama yang berbeza, seperti "Hindia Timur" dalam peta 1855 ini.|left]] Nama Indonesia berasal dari perkataan [[bahasa Yunani Purba]] iaitu ''Indos'' (Ἰνδός) dan ''nesos'' (νῆσος), yang bermaksud "Kepulauan India".<ref name="EcoSeas1">{{cite book|last1=Tomascik|first1=Tomas|last2=Mah|first2=Anmarie Janice|last3=Nontji|first3=Anugerah|last4=Moosa|first4=Mohammad Kasim|title=The Ecology of the Indonesian Seas – Part One|publisher=Periplus Editions|year=1996|location=Hong Kong|isbn=978-962-593-078-7}}</ref> Nama itu berasal dari [[abad ke-19]], jauh sebelum kemerdekaan Indonesia.<ref name="indoety">{{cite web|url=http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|title=The origin of Indonesia's name|last=Anshory|first=Irfan|publisher=Pikiran Rakyat|language=id|date=16 Ogos 2004|access-date=15 Disember 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|archive-date=15 Disember 2006}}</ref> Pada tahun 1850, George Windsor Earl, iaitu seorang ahli etnologi Inggris, telah mengusulkan istilah ''Indunesia'' tetapi dia lebih suka dengan ''Malayunesians'' yang merujuk kepada penduduk "Kepulauan India atau [[Kepulauan Melayu]]".{{sfn|Earl|1850|p=119}} Dalam terbitan yang sama, salah satu muridnya, James Richardson Logan, menggunakan ''Indonesia'' sebagai sinonim untuk ''Kepulauan India''.<ref>{{cite journal|last=Logan|first=James Richardson|title=The Ethnology of the Indian Archipelago: Embracing Enquiries into the Continental Relations of the Indo-Pacific Islanders|journal=Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia|year=1850|volume=4|pages=252–347}}</ref>{{sfn|Earl|1850|pp=254, 277–278}} Namun, [[pensyarah]] Belanda yang menulis untuk penerbitan Hindia Timur enggan menggunakan Indonesia; mereka lebih menyukai menggunakan nama ''Kepulauan Melayu'' (dikenali sebagai ''Maleische Archipel'' dalam [[bahasa Belanda]]).<ref name="Kroef" /> Setelah tahun 1900, nama ''Indonesia'' telah menjadi lebih umum di kalangan pensyarah di luar kawasan [[Belanda]], dan beberapa kalangan pensyarah dalam negara untuk ekspresi politik.<ref name="Kroef" /> == Sejarah == {{utama|Sejarah Indonesia}} [[Fail:Presiden Sukarno.jpg|thumb|left|upright|[[Soekarno]], ialah [[Presiden Indonesia|Presiden]] pertama Indonesia]] Di bawah pengaruh agama [[Hindu]] dan [[Buddha]], beberapa [[kerajaan]] terbentuk di pulau [[Sumatera]] dan [[Jawa]] pernah mencapai kejayaannya dengan wilayah meliputi negara [[Malaysia]] dan pulau [[Mindanao]] semasa [[Majapahit]] sejak [[abad ke-7]] hingga [[abad ke-14]]. Kedatangan [[Perdagangan|pedagang-pedagang]] [[Arab]] dari [[Gujarat]], [[India]] kemudian membawa [[agama]] [[Islam]] yang akhirnya menjadi agama terbesar. Ketika orang-orang [[Eropah]] datang pada awal [[abad ke-16]], mereka telah menemui beberapa negara kecil. Negara-negara kecil ini dengan mudah dikuasai oleh mereka yang ingin menguasai perdagangan [[rempah]]. Pada [[abad ke-17]], [[Belanda]] muncul sebagai kuasa yang terkuat di antara negara-negara Eropah, mengalahkan [[British]] dan [[Portugis]] (kecuali untuk tanah jajahan mereka di [[Timor Timur]]). Belanda menguasai Indonesia sebagai tanah jajahan hingga [[Perang Dunia II]], awalnya melalui [[Syarikat Hindia Timur Belanda]] (VOC), dan kemudiannya dijajah secara langsung oleh pihak Belanda sejak awal [[abad ke-19]]. Semasa Perang Dunia II, Belanda dijajah oleh [[Jerman]], manakala [[Jepun]] menguasai Indonesia. Setelah menawan Indonesia pada tahun [[1942]], pihak Jepun mendapati bahawa para pejuang Indonesia merupakan rakan perdagangan yang sudi bekerjasama dan bersedia mengerahkan pahlawan bila diperlukan. [[Soekarno]], [[Mohammad Hatta]], [[KH Mas Mansur]], dan [[Ki Hajar Dewantara]] kemudiannya diberikan penghargaan oleh [[Maharaja Jepun]] pada tahun [[1943]]. Pada Mac [[1945]], pihak Jepun membentuk sebuah jawatan kuasa untuk [[kemerdekaan]] Indonesia; di bawah tekanan pertubuhan-pertubuhan pemuda, kelompok pimpinan Soekarno mengisytiharkan kemerdekaan Indonesia selepas perang Pasifik berakhir pada tahun 1945 Soekarno menjadi [[Presiden]] pertama Indonesia dengan Mohammad Hatta sebagai naib presiden. Dalam usaha untuk menguasai kembali Indonesia, Belanda menurunkan angkatan tentera mereka. Usaha-usaha berdarah untuk membendung pergerakan kemerdekaan ini kemudian dikenali sebagai 'tindakan [[polis]]' (''Actie Politioneel''). Di bawah tekanan perlawanan rakyat dan tentera Indonesia, Belanda akhirnya menarik tenteranya pada [[27 Disember]] [[1949]]. Pada tahun [[1950-an]] dan [[1960-an]], Presiden Soekarno mengikuti gerakan berkecuali pada awalnya dan kemudian dengan blok [[Sosialisme|sosialis]], misalnya [[Republik Rakyat China]] dan [[Yugoslavia]]. Tahun 1960-an menyaksikan [[konfrontasi]] tentera terhadap [[Malaysia]], negara jirannya yang dianggap sebagai negara bentukan [[Britain]]. Jeneral [[Soeharto]] menjadi presiden pada tahun [[1967]] dengan alasan untuk mengamankan negara daripada ancaman [[komunisme]] terhadap Soekarno yang kini semakin lemah. Setelah Soeharto berkuasa, beratus-ratus ribu warganegara Indonesia yang disyaki memihak kepada komunis telah dibunuh. Tempoh pemerintahan Soeharto selama 32 tahun dinamakan [[Order Baru]], dibandingkan dengan masa pemerintahan Soekarno yang disebut [[Order Lama]]. Soeharto berjaya mendapatkan [[pelaburan]] luar negeri yang besar untuk Indonesia, dan menghasilkan pertumbuhan [[ekonomi]] yang pesat, meskipun tidak merata, di Indonesia. Pada awal regim Order Baru, strategi ekonomi negara telah dibuat oleh sekelompok ahli ekonomi lulusan Fakulti Ekonomi [[Universiti California, Berkeley]] yang digelarkan "Kelompok Berkeley". Namun, Soeharto menambah kekayaan diri serta keluarganya melalui amalan [[rasuah]] yang meluas dan beliau akhirnya dipaksa melepaskan jawatannya setelah tercetusnya tunjuk perasaan secara besar-besaran dan keadaan ekonomi negara yang semakin memburuk pada tahun [[1998]]. Dari [[1998]] hingga [[2010]], Indonesia mempunyai 4 presiden: [[Baharuddin Jusuf Habibie]], [[Abdurrahman Wahid]], [[Megawati Soekarnoputri]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]]. Pada tahun [[2014]], [[Joko Widodo]] menjadi presiden Indonesia yang terkini. == Geografi == {{utama|Geografi Indonesia}} [[Fail:Indonesia - Sangeang Api.jpg|thumb|200px|Indonesia ialah sebuah negara yang mengandungi banyak pulau gunung berapi. Pulau Sangeang Api merupakan satu contoh.]] [[Fail:Indonesia 2002 CIA map.png|200px|thumb|Peta Indonesia]] Negara Indonesia terletak di antara: * [[Latitud]] 6º U – 11º S dan [[Longitud]] 95º T - 141º T * [[Lautan Pasifik]] dengan [[Lautan Hindi]] * [[Benua]] [[Asia]] dengan benua [[Australia]] Indonesia mempunyai 18,018 buah pulau yang tersebar di sekitar garisan [[khatulistiwa]] dan ber[[iklim]] [[Iklim tropika|tropika]]. Hanya sekitar 7,000 buah pulau berpenghuni. Lima pulau yang terbesar ialah [[Pulau Jawa]], [[Sumatra]], [[Kalimantan]], [[Sulawesi]], dan [[Papua]], dengan Pulau Jawa mempunyai setengah daripada jumlah penduduk Indonesia yang merupakan pulau yang terpadat. Indonesia juga terletak di atas [[plat tektonik]]. Ini bermakna bahawa Indonesia sering mengalami [[gempa bumi]] dan [[tsunami]]. Kedudukan ini juga menyebabkan Indonesia memiliki sekurang-kurang 66 buah [[gunung berapi]], termasuk [[Krakatau|Gunung Krakatau]], sebuah gunung berapi yang paling terkenal di antara Sumatera dan Jawa, tetapi kini sudah hapus. [[Flora]] dan [[fauna]] di Indonesia amat berbeza di antara Kalimantan, [[Bali]] dan pulau-pulau barat di satu bahagian serta Sulawesi, Lombok, dan pulau-pulau yang lebih timur di bahagian yang lain. Sempadan [[ekologi]] ini digelarkan [[Garis Wallace]], sempena nama penemunya. Garis ini sering digunakan sebagai sempadan antara Asia dan [[Australasia]] dan oleh itu Indonesia merupakan sebuah negara dwibenua. == Pembahagian Pentadbiran == === Provinsi === {{utama|Senarai Provinsi Indonesia}} {{Peta Indonesia}} Indonesia ialah negara yang terluas di [[Asia Tenggara]]. Untuk memudahkan pentadbiran, negara ini dibahagikan kepada 38 [[provinsi]] (satu Daerah Istimewa (DI), iaitu [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], lima daerah dengan autonomi khusus iaitu [[Papua]], [[Papua Barat]], [[Papua Pegunungan]], [[Papua Selatan]] dan [[Papua Tengah]] dan satu daerah autonomi khusus dan istimewa iaitu [[Aceh]] serta satu Daerah Khusus Ibu kota (DKI), iaitu [[Daerah Khusus Ibukota Jakarta Raya]]. Sebelum era [[Reformasi (Indonesia)|Reformasi]], Indonesia hanya memiliki 27 provinsi, dengan [[Timor Timur]] merupakan provinsi ke-27 pada Julai [[1976]]. Bagaimanapun, [[Timor Leste]] telah pun memisahkan diri melalui [[pungutan suara]] menjadi negara [[Timor Leste]] pada [[20 Mei]] [[2002]]. Indonesia sedang menjalankan [[autonomi]] untuk setiap negerinya dengan tujuan memberikan peluang pembangunan yang sama rata di seluruh negara. Selain autonomi, pemerintah Indonesia kini sedang menjalankan prinsip pengagihan kuasa pusat untuk negeri-negerinya. Yang berikut adalah senarai negeri di Indonesia : {{col-begin}} {{Col-break}}'''Pulau [[Sumatera]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Aceh.svg|50px]] [[Aceh]] * [[Imej:North_Sumatra_Emblem.svg|50px]] [[Sumatera Utara]] * [[Imej:Coat of arms of West Sumatra.svg|50px]] [[Sumatera Barat]] * [[Imej:Riau_COA.svg|50px]] [[Riau]] * [[Imej:Coat of arms of Riau Islands.svg|50px]] [[Kepulauan Riau]] * [[Imej:Prov.Jambi.svg|50px]] [[Jambi]] * [[Imej:Coat of arms of Bengkulu.svg|50px]] [[Bengkulu]] * [[Imej:South_Sumatra_COA.svg|50px]] [[Sumatera Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bangka_Belitung.svg|50px]] [[Kepulauan Bangka Belitung]] * [[Imej:Lampung_Emblem.svg|50px]] [[Lampung]] '''Pulau [[Jawa]]''' * [[Imej:Jakarta_COA.svg|50px]] [[Jakarta|Ibu Kota Jakarta]] * [[Imej:Coat of arms of Banten.svg|50px]] [[Banten]] * [[Imej:West_Java_coa.svg|50px]] [[Jawa Barat]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Central_Java.svg|50px]] [[Jawa Tengah]] * [[Imej:Yogyakarta_COA.svg|50px]] [[Daerah Istimewa Yogyakarta]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Java.svg|50px]] [[Jawa Timur]] '''[[Kepulauan Sunda|Pulau Bali dan Kepulauan Nusa Tenggara]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bali.svg|50px]] [[Pulau Bali|Bali]] * [[Imej:West_Nusa_Tenggara_COA.svg|50px]] [[Nusa Tenggara Barat]] * [[Imej:Coat of Arms of East Nusa Tenggara NEW.png|50px]] [[Nusa Tenggara Timur]] {{Col-break}}'''Pulau [[Kalimantan]]''' * [[Imej:West_Kalimantan_Emblem.svg|50px]] [[Kalimantan Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Central Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Tengah]] * [[Imej:Lambang_Provinsi_Kalimantan_Selatan.gif|50px]] [[Kalimantan Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Timur]] * [[Imej:Coat of arms of North Kalimantan (2021 version).svg|50px]] [[Kalimantan Utara]] '''Pulau [[Sulawesi]]''' * [[Imej:North_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Utara]] * [[Imej:Lambang_propinsi_gorontalo.jpg|50px]] [[Gorontalo]] * [[Imej:Coat of arms of Central Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Tengah]] * [[Imej:Coat of arms of West Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Barat]] * [[Imej:South_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Selatan]] * [[Imej:Southeast_Sulawesi_COA.svg|50px]] [[Sulawesi Tenggara]] '''[[Kepulauan Maluku]]''' * [[Imej:Coat of arms of North Maluku.svg|50px]] [[Maluku Utara]] * [[Imej:Maluku_coa.png|50px]] [[Maluku]] '''[[Papua]]''' * [[Imej:West_Papua_Province_Emblem.svg|50px]] [[Papua Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Papua 2.svg|50px]] [[Papua]] * [[Papua Tengah]] * [[Papua Pegunungan]] * [[Papua Selatan]] {{col-end}} === Bandar terbesar === [[Fail:Jakarta Skyline Part 2.jpg|thumb|350px|right|[[Jakarta]], ialah [[ibu negeri]] dan [[bandar]] terbesar di Indonesia.]] Sepuluh bandar terbesar di Indonesia mengikut susunan, adalah seperti berikut : * [[Jakarta]]: ibu negara Indonesia, pusat pemerintahan, serta pusat perdagangan * [[Surabaya]]: ibu kota [[Jawa Timur]], serta kota pelabuhan kedua terbesar * [[Medan]]: ibu kota [[Sumatera Utara]], serta pusat perdagangan di Sumatera * [[Bandung]]: ibu kota [[Jawa Barat]], serta pusat pendidikan teknologi Indonesia * [[Palembang]]: ibu kota [[Sumatera Selatan]] yang merupakan pusat pemerintahan kerajaan [[Srivijaya]] pada satu ketika dahulu * [[ Kota Bandar Lampung|Lampung]]: ibu kota [[Lampung]] yang merupakan gerbang utama pulau sumatera * [[Makassar]] (dahulu Ujung Pandang): ibu kota [[Sulawesi Selatan]], serta kota terbesar di Pulau Sulawesi * [[Balikpapan]]: kota di [[Kalimantan Timur]], serta Pusat Ekonomi dan Pemerintahan Kalimantan * [[Semarang]]: ibu kota [[Jawa Tengah]] * [[Yogyakarta]]: ibu kota [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], serta pusat kebudayaan Indonesia * [[Denpasar]]: ibu kota [[Bali]], serta destinasi pelancongan tempat peranginan pantai di Indonesia. == Demografi == {{utama|Demografi Indonesia}} Jumlah penduduk Indonesia mengikut bancian tahun 2018 ialah 265.764.970 juta orang,<ref name='bps2000'>{{cite press release |title=2000 Population Statistics |publisher=Indonesian Central Statistics Bureau |date=30 Jun 2000 |url=http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |accessdate=5 Oktober 2006 |archive-date=25 Julai 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090725055302/http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |url-status=dead }}</ref> dan Biro Statistik Pusat Indonesia dan ''Statistik Indonesia'' mengganggarkan populasi sebanyak 265.764.970 juta pada 2018. Pembahagian penduduk Indonesia ada dalam dua kelompok. Belahan barat Indonesia sebahagian besar beretnik [[Etnik Melayu|Melayu]] dan bahagian timur Indonesia beretnik [[Papua]]. Selain itu ada juga penduduk imigran yang jumlahnya kecil iaitu etnik Cina, India, dan Arab. Sebahagian besar penduduk Indonesia menganut agama [[Islam]] (86.70% mengikut banci 2018)<ref name='indoCIA'>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |title=Indonesia - The World Factbook |publisher=CIA |access-date=26 November 2008 |archive-date=10 Disember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210041527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |url-status=dead }}</ref> dan sisanya penganut agama [[Kristian]] (10.72%), [[Hinduisme|Hindu]] (1.74%), [[agama Buddha|Buddha]] (0.74%), dan sebagainya.<ref name="RELIGION"/> Taburan penduduk Indonesia tidak serata. Pulau Jawa yang merupakan pusat pemerintahan ialah pulau yang terpadat, dengan setengah daripada jumlah penduduknya. Kenaikan kadar pertumbuhan penduduk Indonesia cukup tinggi. Penduduk Indonesia yang mendiami pulau-pulau di sebelah utara sangat sedikit, berbanding dengan negara-negara berjiran yang besar seperti [[Jepun]], [[China]] dan [[India]]. Dengan demikian, daerah-daerah Indonesia yang agak kosong beserta kekayaan alamnya berpotensi menjadi sasaran untuk dasar-dasar [[lebensraum]] (dasar peluasan kuasa) oleh kuasa-kuasa di sebelah utara tersebut. ==== Agama ==== {{Utama|Agama di Indonesia}} {{bar box |title=Agama di Indonesia |caption=(Bancian tahun 2018)<ref name="RELIGION"/> |date=2 Mac 2011 |titlebar=#ddd |left1=Agama |right1=Peratus |float=right |bars= {{bar percent|Islam|green|86.70}} {{bar percent|Kristian|blue|10.72}} {{bar percent|Hinduism|black|1.74}} {{bar percent|Buddha|yellow|0.77}} {{bar percent|Lain|purple|0.07}} }} {{Pie chart |thumb = right |caption = Agama di Indonesia (2018)<ref name="RELIGIO">{{cite web|url=https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|title=Statistik Umat Menurut Agama di Indonesia|publisher=[[Kementerian Agama Republik Indonesia]]|date=15 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200903221250/https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|archive-date=3 September 2020|access-date=15 November 2020|language=id|quote=Muslim 231 Million (86.7), Christian 20.45 Million (7.6), Catholic 8.43 million (3.12), Hindu 4.65 million (1.74), Buddhist 2.03 million (0.77), Confucianism 76.630 (0.03), Others/Traditional faiths 126.51 (0.04), Total 266.5 Million}}</ref> |label1 = [[Islam di Indonesia|Islam]] |value1 = 86.7 |color1 = Green |label2 = [[Kristian di Indonesia|Kristian]] |value2 = 10.7 |color2 = DarkBlue |label3 = [[Hinduisme]] |value3 = 1.74 |color3 = DarkOrange |label4 = [[Agama Buddha|Buddha]] |value4 = 0.77 |color4 = Gold |label5 = Rakyat/Lain-lain |value5 = 0.05 |color5 = Gray |label6 = [[Konfusianisme]] |value6 = 0.03 |color6 = Red}} [[Fail:Religion in Indonesian Provinces.jpg|thumb|350px|Kumpulan agama yang dominan di setiap [[provinsi di Indonesia]]]] [[Fail:Indonesia Religion Percentage.png|thumb|350px| Kumpulan agama yang dominan di setiap [[Kabupaten|kabupaten di Indonesia]]]] Beberapa agama berbeza diamalkan di Indonesia. Indonesia secara rasmi adalah [[sistem berpresiden|republik presiden]] dan [[negara kesatuan]] tanpa agama negara yang mantap.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-islam-idUSKBN1XM1A6|title=Indonesia urges public to report civil servants over 'radical' content |last=Da Costa|first=Agustinus Beo|date=12 Oktober 2019|website=Reuters|language=en|access-date=14 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Hosen|1y=2005|1pp=419–40|2a1=Intan|2y=2006|2p=40|3a1=Seo|3y=2013|3p=44|4a1=Ropi|4y=2017|4p=61 etc}} Indonesia mempunyai penduduk [[Muslim]]<ref name="csi">Frederick, William H.; Worden, Robert L., eds. (1993). ''Indonesia: A Country Study'', Chapter [http://countrystudies.us/indonesia/37.htm Islam].</ref>{{sfn|Gross|2016|p=1}} terbesar di dunia dan prinsip pertama asas falsafah Indonesia, [[Pancasila]], memerlukan rakyatnya menyatakan kepercayaan kepada "[[Tuhan]] Yang Maha Esa".<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/beda-isi-piagam-jakarta-dengan-pancasila-dan-sejarah-perubahannya-f7DR|title=Beda Isi Piagam Jakarta dan Pancasila Sejarah Perubahannya|last=Prinada|first=Yudi|date=2 Disember 2020|website=tirto.id|language=id|access-date=9 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Lindsey|1a2=Pausacker|1y=1995|1p=|2a1=Intan|2y=2006|2p=18}} Walaupun, seperti yang dijelaskan oleh Mahkamah Perlembagaan, ''sila'' pertama Pancasila ini adalah pengiktirafan yang jelas tentang ''zat ketuhanan'' dan dimaksudkan sebagai prinsip tentang cara hidup bersama dalam masyarakat yang beragam agama, ini bukanlah pengesahan doktrin teologi tertentu tentang bagaimana agama atau kepercayaan harus diamalkan.<ref>{{cite web|url=https://www.mkri.id/public/content/infoumum/artikel/pdf/artikel_14_02_arief_hidayat.pdf|title=Indonesia Negara Ketuhanan|website=mkri.id|access-date=8 Mac 2023}}</ref> Walau bagaimanapun, pemerintah Indonesia mempunyai sikap diskriminasi terhadap pelbagai agama suku, [[ateis]], dan warganegara [[agnostik]]. Di samping itu, wilayah [[Aceh]] secara rasmi menguatkuasakan undang-undang [[Syariah]] dan terkenal dengan amalan penindasannya terhadap minoriti agama dan seksual.{{sfnm|1a1=Pringle|1y=2010|1pp=154–55|2a1=Buehler|2y=2016|2p=}} Terdapat juga gerakan [[Islamisme|pro-Syariah]] dan [[fundamentalisme Islam|fundamentalis]] di beberapa bahagian negara dengan majoriti umat Islam yang besar.{{sfnm|1a1=Federspiel|1y=1970|1p=|2a1=Sidel|2y=2006|2p=|3a1=Solahudin|3y=2013|3p=|4a1=Buehler|4y=2016|4p=|5a1=Baskara|5y=2017|5p=}} == Politik == {{utama|Politik Indonesia}} [[File:MPRDPRBuilding.jpg|thumb|250px|Gedung ''Majlis Permusyawaratan Rakyat'' (MPR) dan ''Dewan Perwakilan Rakyat'' (DPR) di [[Jakarta]] ialah gedung [[parlimen]] di Indonesia]] [[Garuda Pancasila]] adalah [[falsafah]] dasar negara Indonesia yang berasal daripada dua kata [[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]], "''panca''" yang bererti 'lima', dan "''sila''" yang bererti 'dasar'. Pancasila terdiri atas kelima-lima dasar yang amat berkait dan yang tidak dapat dipisahkan: * Ketuhanan yang Maha Esa * Kemanusiaan yang adil dan beradab * Persatuan Indonesia * Kerakyatan yang dipimpin oleh hikmat kebijaksanaan dalam permusyawaratan/perwakilan * Keadilan sosial bagi seluruh rakyat Indonesia Indonesia mengamalkan sistem [[demokrasi]] yang diketuai oleh seorang presiden, dan Pancasila ini merupakan jiwa demokrasi. Demokrasi yang didasarkan atas lima dasar tersebut dinamakan [[Demokrasi Pancasila]]. Presiden Indonesia saat ini adalah [[Joko Widodo]], yang disokong oleh [[Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan]] (PDIP). [[Majlis Musyawarah Rakyat]] (MPR) adalah lembaga dwidewan yang terdiri daripada 560 anggota [[Dewan Perwakilan Rakyat]] (DPR) iaitu wakil rakyat yang dipilih melalui parti politik, ditambah 132 anggota [[Dewan Perwakilan Daerah]] (DPD) iaitu wakil [[provinsi]] yang dipilih melalui pemilihan wilayah.<ref>{{cite book |title=Amandemen Ketiga Undang-Undang Dasar 1945 |url=http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |format=PDF |authorlink=[[Majelis Permusyawaratan Rakyat]] |date=13 Disember 2006 |access-date=9 Jun 2010 |archive-date=1 Disember 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061201025250/http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |url-status=dead }}</ref> Anggota DPR dan DPD dipilih melalui pilihan raya dan dilantik untuk masa jabatan selama lima tahun. Saat ini MPR diketuai oleh Bambang Soesatyo, DPR oleh Puan Maharani, sedangkan DPD oleh La Nyalla Mattalitti. == Ekonomi == {{utama|Ekonomi Indonesia}} [[Fail:IndonesiaPertaminaRefineryCilacapCrackerInstallation.jpg|left|thumb|Industri [[Pertamina]]]] [[Ekonomi]] Indonesia mengalami kemerosotan pada akhir [[dekad]] [[1990-an]], akibat [[Krisis Kewangan Asia]] yang melanda sebahagian besar [[Asia]] pada saat itu. Ekonominya kini telah pulih. Indonesia mempunyai sumber semula jadi yang besar di luar [[Jawa]], termasuk [[minyak mentah]], [[gas asli]], [[timah]], [[tembaga]], dan [[emas]]. Negara ini ialah pengeksport gas asli yang kedua terbesar di dunia tetapi akhir-akhir ini, Indonesia telah bermula menjadi pengimport bersih minyak mentah. Hasil [[pertanian]] yang utama termasuk [[beras]], [[teh]], [[kopi]], [[rempah]], dan [[lobak]]. Rakan-rakan perdagangan Indonesia yang terbesar ialah [[Jepun]], dan [[Amerika Syarikat]], serta negara-negara berjiran, iaitu [[Malaysia]], [[Singapura]], dan [[Australia]]. Indonesia merupakan negara yang amat kaya akaan sumber daya alam dan manusia, namun begitu masih terdapat sedikit masalah kemiskinan yang disebabkan kurang tepatnya pengelolaan oleh kerajaan. [[Bank pusat]] Indonesia ialah [[Bank Indonesia]]. == Sumber alam == [[Fail:Rice fields of Bali.jpg|thumb|250px|left|[[Sawah]] daripada [[Pulau Bali]]]] [[Fail:Elaeis guineensis MS 3467.jpg|thumb|250px|Pokok kelapa sawit]] '''Getah''' yang pernah dikenali sebagai "emas hitam" di Indonesia merupakan hasil utama [[pertukaran asing]] pada masa dahulu, dan kini merupakan pengeluar kedua terbesar selepas [[Malaysia]]. '''Kelapa sawit''': Kawasan perladangan [[Pokok Kelapa Sawit|kelapa sawit]] di Indonesia telah diperluas dengan pesat. Produk utama yang dieksport ialah minyak serta isirong sawit. '''Tembakau''': Kawasan perkebunan [[tembakau]] seluas 198,000 [[hektar]] pada tahun 1979, dengan 92% daripadanya ditanam oleh pekebun kecil ketika itu. '''Logam''': [[Emas]] dan [[Logam perak|perak]] dihasilkan oleh PT Aneka Tambang di daerah [[Banten]] Selatan, dan [[tembaga]] di [[Papua]]. '''Asfalt''': [[Perlombongan]] [[asfalt]] dilaksanakan di [[Sulawesi Tenggara]]. Terdapat 19 buah [[perlombongan|lombong]], termasuk besar dan kecil, yang ditaksirkan berjumlah 28.5 juta [[tan]]. == Seni budaya == {{utama|Kebudayaan Indonesia}} [[Fail:Aesan_Gede_Songket_Palembang.jpg|thumb|125px|Gadis [[Palembang]] berkain [[songket]].]] Indonesia terdiri daripada beratus-ratus [[kaum|suku kaum]], dengan [[agama]] dan kepercayaan yang berbeza. Antara suku kaumnya termasuk [[Orang Aceh|Aceh]] ([[Melayu Tamiang]] dan [[Gayo]]), [[Batak]] ([[Karo]], [[Toba]], [[Mandailing]], [[Pak-Pak]], dan [[Simalungun]]), [[Minangkabau]], [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]] (termasuk [[Melayu Deli]], Melayu Palembang, Melayu Jambi, Melayu Pontianak, Melayu Bengkulu, Melayu Bangka Belitung, dan lain-lain), [[Rejang]], [[Lampung]], [[Badui]], [[Jawa]], [[Sunda]], [[Banjar]], [[Bugis]], [[Toraja]], [[Suku Bali|Bali]], [[Ambon]], [[Madura]], [[Minahasa]], [[Dayak]], [[Betawi]], [[Papua]] dan lain-lain. [[Islam]] merupakan ugama majoriti di Indonesia terutama diwilayah Indonesia Barat (kecuali [[Batak]]), dan Indonesia Tengah (kecuali [[Pulau Bali]] yang umumnya beragama Hindu dan [[Sulawesi Utara]] yang umumnya beragama Kristian). Indonesia Timur ([[Flores]], [[Ambon]], dan [[Papua]]) secara majoriti beragama [[Kristian]] dan [[Katolik]]. [[Pulau Bali]] ialah satu-satunya [[provinsi]] yang secara majoriti beragama [[Hindu]]. Agama-agama yang lain seperti [[Buddha]] dan [[Konfusianisme]] umumnya dipeluk oleh kaum keturunan [[Cina]]. Secara undang-undang, agama di Indonesia diakui berjumlah lima (5) oleh pemerintah, iaitu: *[[Islam]] *[[Kristian]] *[[Hindu]] *[[Buddha]] *[[Konfusianisme]] (disebut Konghuchu) Agama tradisional yang telah ada sejak masa nenek moyang di Nusantara seperti agama [[Parmalim]] daripada suku [[Batak]], [[Kejawen]] daripada suku Jawa, dan lain-lain yang masih mempunyai unsur [[animisme]], juga ada di Indonesia dan dianut secara minoriti oleh kaum-kaum pedalaman. Seni budaya di Indonesia sangatlah beragam dan berbeza-beza, budaya Melayu merupakan salah satu budaya yang banyak dijalankan dikawasan-kawasan Melayu seperti diwilayah pesisir timur [[Sumatra]] dan pesisir [[Kalimantan]]. Tiap-tiap [[provinsi]] di Indonesia mempunyai bahasa dan budaya sendiri walaupun yang berdekatan saling mempunyai persamaan. Dari segi [[pakaian]], warisan budaya yang paling terkenal di seluruh dunia ialah [[batik]]. Tiap-tiap suku dan wilayah ([[provinsi]]) di Indonesia mempunyai pakaian adat masing-masing, dan memiliki hal-hal unik yang mewakili daerah yang dimaksud. Daerah-daerah yang terkenal untuk industri batik termasuk [[Yogyakarta]], [[Solo]], dan [[Kabupaten Pekalongan|Pekalongan]]. Pakaian-pakaian asli Indonesia dapat dikenali daripada ciri-cirinya yang berbeza-beza: * [[baju kurung]] dengan [[songket]]nya dari [[Sumatra Barat]] ([[Minangkabau]]) * [[songket palembang]] dengan motif yang indah berbenang emas dan sutra ([[Palembang]]) * [[kebaya]] * kain [[batik]] dari [[Jawa]] * [[kain ulos]] dari [[Sumatra Utara]] ([[Batak]]) * pakaian khas [[Dayak]] di [[Kalimantan]] * [[baju bodo]] dari [[Sulawesi Selatan]] * pakaian ber[[koteka]] dari [[Papua]], dan sebagainya. <gallery mode="packed"> Fail:My Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional Melayu [[Riau]]</small> Fail:Traditional Javanese marriage costume.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Jawa]]</small> Fail:Baju Demang Betawi.png|<small>Pakaian tradisional suku [[Betawi]]</small> Fail:Bali Hindu Wedding Traditional Dress.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Suku Bali]]</small> Fail:Gayo Wedding.JPG|<small>Pakaian tradisional suku [[Gayo|Aceh Gayo]]</small> Fail:Bantenese wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Banten]]</small> Fail:Batak Karo Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Batak]] Karo</small> </gallery> [[Sarung]] dan [[Songkok]] umum dipakai oleh kaum lelaki di Indonesia terutama bagi mereka yang berugama [[Islam]]. [[Songkok]] merupakan pakaian kepala rasmi pemerintah di Indonesia yang digunakan oleh kaum lelaki. [[Kebaya]] merupakan pakaian adat yang umum dipakai oleh kaum wanita di Indonesia yang digunakan pada saat acara-acara tradisional, sementara kaum lelaki mengenakan baju [[Batik]] sebagai baju identiti Nusantara. Seni [[pantun]], [[gurindam]], dan sebagainya kerap kali dipersembahkan dalam acara-acara seperti majlis kenduri [[perkahwinan]], dan panggung seni. [[Silat]] adalah seni bela diri yang kekadang ditampilkan dalam acara-acara pertunjukkan dan biasanya diiringi oleh muzik tradisional [[gamelan]] dan lain-lain, sesuai dengan daerah asalnya. [[Fail:Borobudur Indonesia 2010 Bennylin 66.jpg|thumb|right|150px|[[Candi Borobudur]] di [[Magelang]], [[Jawa Tengah]]]] Kesenian Indonesia banyak dipengaruhi oleh beberapa [[budaya]]. Terdapat beberapa [[candi]] [[Hindu]] dan [[Buddha]] dari abad-abad yang telah lampau di [[Jawa]]. Tarian Jawa dan [[Bali]] yang terkenal, misalnya, mengandungi aspek-aspek kebudayaan dan [[mitos]] Hindu. Seni tarian yang tidak mengandungi nilai-nilai Islam umpamanya seperti Reog Ponorogo (Jawa Timur) dan Tari Kecak (Bali). Sedangkan seni tarian yang mengandungi nilai-nilai [[Islam]], antaranya [[Tarian Saman]] dan [[Tarian Seudati]] di [[Nanggroe Aceh Darussalam]]. Selain itu, yang juga terkenal di dunia ialah [[wayang kulit]], yang menampilkan kisah-kisah mitologi. Terdapat banyak jenis [[muzik]] Indonesia, baik tradisional mahupun moden. [[Muzik tradisional]] Indonesia termasuklah [[keroncong]] Jawa dikenal oleh semua rakyat Indonesia dan sampai ke luar negara. Banyak alat-alat muzik tradisional Indonesia yang terkenal di dunia, misalnya Angklung yang berasal dari Jawa Barat. Ada juga muzik popular di Indonesia yang dikenali sebagai dangdut. [[Dangdut]] merupakan gabungan muzik [[Melayu]], [[India]], dan muzik tradisional lain Indonesia. Muzik ini dipanggil "dangdut" kerana muziknya bergema dengan bunyi 'dang' dan 'dut' serta kerana muzik dangdut lebih dikuasai oleh bunyi [[gendang]] dan [[seruling]]. Lagu-lagu dangdut biasanya didendangkan oleh pedangdut dengan goyangannya yang seronok dan lemah gemalai sesuai dengan kecepatan lagu. Ada pelbagai macam corak muzik dangdut, antaranya: Dangdut Melayu, Dangdut Moden (dangdut masa kini yang alat muzik telah ditambah dengan alat muzik moden), Dangdut Pesisir (lagu dangdut bercampur muzik tradisional Jawa, [[Sunda]]), dan lain-lain. Pada tahun [[1970-an|70-an]], dangdut lebih dikenali sebagai [[genre]] muzik [[orkestra]] Melayu, dan semakin menjadi popular mulai daripada dekad [[1980-an|80-an]]. Muzik dangdut juga digemari oleh orang-orang [[Jepun]] dengan pedangdut-pedangdut seperti [[Camelia Malik]] dan [[Elvy Sukaesih]] dijemput menyanyi dangdut di Jepun. == Ketenteraan dan Polis == ===Tentera=== * [[Tentera Nasional Indonesia]] * [[Tentera Nasional Indonesia Angkatan Udara]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Laut]] * [[Darjah-darjah kebesaran bintang-bintang dan pingat Indonesia|Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Indonesia]] * [[Sejarah Pertahanan Indonesia]] ===Polis=== *[[Polis Negara Indonesia]] *[[Polis Pamong Praja Indonesia]] (Satpol PP) (di Aceh dinamakan Wilayatul Hisbah), ialah polis wilayah dibawah naungan Kementerian Dalam Negeri Indonesia == Islam == * [[Islam Indonesia]] * [[Majlis Ulama Indonesia]] * [[Organisasi Islam Indonesia]] == Galeri == <gallery> fail:Stamps of Indonesia, 004-08.jpg| Setem Indonesia. </gallery> == Rujukan == === Nota kaki === {{reflist}} == Pautan luar == {{portal|Indonesia|Flag of Indonesia.svg|50}} {{Commons|Indonesia}} {{wikinews|Indonesia}} * * [http://www.indonesia.go.id Kerajaan Republik Indonesia] * * * * * * {{id}} [http://www.deplu.go.id/2003/process/language.php?lang=bahasa%20indonesia Daftar konsulat dan kedutaan Indonesia di mancanegara (di situs Departemen Luar Negeri)]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.wirantaprawira.de/links/government.htm Daftar situs lembaga pemerintah Indonesia (Senarai laman lembaga pemerintah Indonesia)] * * {{id}} [http://www.ylbhi.or.id/ Yayasan Lembaga Bantuan Hukum Indonesia] * {{id}} [http://www.budaya-indonesia.org/ Portal Budaya Tradisional Indonesia] * {{id}} [http://www.indonesia.com/Kota-kota Kota-kota besar di Indonesia] * == Lihat juga == * [[Tokoh-tokoh Indonesia]] * [[Komunikasi di Indonesia]] * [[Garuda Indonesia]] * [[Pelancongan di Indonesia]] * [[Senarai kabupaten dan kota di Indonesia]] * [[Senarai pulau di Indonesia]] * [[Parti-parti politik Indonesia|Parti politik di Indonesia]] * [[Pengangkutan di Indonesia]] * [[Perfileman Indonesia]] * [[Pertamina]] * [[Sastera Indonesia]] * [[Muzik Indonesia]] {{Topik Indonesia}} {{rencana pilihan}} {{Indonesia}} {{ASEAN}} {{OIC}} {{APEC}} {{Negara Negara Asia}} {{Hubungan Indonesia}} {{Authority control}} [[Kategori:Indonesia| ]] [[Kategori:Negara Asia Tenggara]] [[Kategori:Negara majoriti Muslim]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Melayu]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kerjasama Islam]] [[Kategori:Republik]] n1bw0dh6y1eexn208riyswec9k2zjuz 7004202 7004169 2026-11-12T08:16:12Z Syadhamskii 333213 /* */ Mengemas kini status jawatan Naib Presiden Indonesia susulan peletakan jawatan Gibran Rakabuming Raka pada 12 November 2026 serta menambah rujukan daripada Bernama dan ANTARA News. 7004202 wikitext text/x-wiki {{pp-vandalism|small=yes}} {{Infobox Country | conventional_long_name = Republik Indonesia<br />{{Nobold|ريڤوبليک ايندونيسيا}} | common_name = Indonesia | image_flag = Flag of Indonesia.svg | alt_flag = Dua jalur melintang yang sama lebar, merah di atas dan putih di bawah. | image_coat = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg | coat_alt = Garuda berwarna emas dengan sayap terbentang, perisai pada dada dan pita pada cengkamannya. | symbol_type = Jata | national_motto = ''[[Bhinneka Tunggal Ika]]'' <small>([[Bahasa Jawa Kuno|Jawa Kuno]])</small><br />«Bersatu dalam kepelbagaian»<br />'''Ideologi negara'''<br />''[[:id:Pancasila|Pancasila]]'' <small>([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]])</small><br />«Lima prinsip» | national_anthem = ''[[Indonesia Raya]]''<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Fail:Indonesia Raya instrumental.ogg]]</div> | image_map = {{Switcher | [[Fail:Indonesia (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]] | Tunjukkan peta dunia | [[Fail:Location Indonesia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]] | Tunjukkan peta Asia Tenggara | default=1 }} | map_caption = {{map caption|location_color=hijau gelap|region=Asia|subregion=[[ASEAN]]|subregion_color=kelabu gelap}} | capital = [[Jakarta]] | coordinates = {{Coord|6|10|S|106|49|E|type:city_region:ID-JK}} | largest_city = [[Jakarta]] | languages_type = Bahasa rasmi<br />{{nobold|dan bahasa kebangsaan}} | languages = [[Bahasa Indonesia]] | languages2 = [[Bahasa-bahasa Indonesia|729 bahasa daerah]]<ref>{{cite web |url=https://www.antaranews.com/berita/5713480/mendikdasmen-sebut-pentingnya-hidupkan-kembali-729-bahasa-daerah |title=Mendikdasmen sebut pentingnya hidupkan kembali 729 bahasa daerah |website=ANTARA News |date=27 Ogos 2026}}</ref><br />[[Abjad Rumi|Rumi]] (utama)<br />{{collapsible list | title = Tulisan daerah | [[:id:Aksara Jawa|Jawa]] | [[:id:Aksara Sunda|Sunda]] | [[:id:Surat Batak|Batak]] | [[:id:Aksara Bali|Bali]] | dan [[:id:Daftar aksara di Indonesia|lain-lain]] }} | ethnic_groups_year = 2010 | ethnic_groups = {{ubl | 40.1% [[Orang Jawa|Jawa]] | 15.5% [[Orang Sunda|Sunda]] | 3.7% [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]] | 3.6% [[Orang Batak|Batak]] | dan [[:id:Kelompok etnik di Indonesia|lebih 600 kumpulan etnik lain]] }} | ethnic_groups_ref = {{sfn|Ananta|2015|pp=78, 88}} | religion_year = 2025 | religion = {{tree list}} * 87.2% [[:id:Islam di Indonesia|Islam]] * 10.4% [[Kristian di Indonesia|Kristian]] * 1.7% [[:id:Hindu di Indonesia|Hindu]] * 0.7% [[:id:Buddhisme di Indonesia|Buddha]] * dan [[:id:Agama di Indonesia|lain-lain]] {{tree list/end}} | religion_ref = {{sfn|"Religious Diversity in Indonesia According to Ministry of Home Affairs Population Data". Tempo, 2026}} | demonym = [[Orang Indonesia]] | government_type = [[Negara kesatuan|Republik kesatuan]] dengan [[:en:Presidential system|sistem pemerintahan berpresiden]] | leader_title1 = [[Senarai Presiden Indonesia|Presiden]] | leader_name1 = [[Prabowo Subianto]] | leader_title2 = [[Senarai Naib Presiden Indonesia|Naib Presiden]] | leader_name2 = ''Kosong''<ref name="BernamaGibran2026">{{Cite news |author=Nik Nurfaqih Nik Wil |title=Naib Presiden Indonesia Gibran Serah Surat Peletakan Jawatan Secara Rasmi |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2633297 |work=Bernama |date=12 November 2026 |language=ms }}</ref><ref name="ANTARAGibran2026">{{Cite news |author=Bagus Ahmad Rizaldi |title=Berikut isi surat pengunduran diri Gibran sebagai Wapres |url=https://www.antaranews.com/berita/5848915/berikut-isi-surat-pengunduran-diri-gibran-sebagai-wapres |work=ANTARA News |date=12 November 2026 |language=id }}</ref> | legislature = [[Majlis Musyawarah Rakyat|Majlis Permusyawaratan Rakyat]] (MPR) | upper_house = [[Dewan Perwakilan Daerah]] (DPD) | lower_house = [[Dewan Perwakilan Rakyat]] (DPR) | sovereignty_type = Kemerdekaan | sovereignty_note = daripada [[Belanda]] | established_event1 = [[Pengisytiharan Kemerdekaan Republik Indonesia|Pengisytiharan kemerdekaan]] | established_date1 = 17 Ogos 1945 | established_event2 = [[:id:Konferensi Meja Bundar|Penyerahan kedaulatan]] kepada [[Republik Indonesia Syarikat]] (RIS) | established_date2 = 27 Disember 1949 | established_event3 = Pembubaran RIS dan pemulihan negara kesatuan | established_date3 = 17 Ogos 1950 | established_event4 = [[Orde Baru]] | established_date4 = 11 Mac 1966 | established_event5 = [[:id:Reformasi Indonesia 1998|Reformasi]] | established_date5 = 1998 | area_km2 = 1,904,569<ref>{{cite web |url=https://web.archive.org/web/20071031023924/http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf |title=Demographic Yearbook 2004, Table 3 |publisher=United Nations |date=2005}}</ref> | area_rank = ke-14 | area_sq_mi = 735,358 | percent_water = 4.85 | population_estimate = {{increaseNeutral}} 290,125,073<ref>{{cite web |url=https://disdukcapil.solokkab.go.id/artikel/direktorat-piak-mengubah-catatan-menjadi-data-yang-bisa-bekerja-untuk-rakyat |title=Direktorat PIAK: Mengubah Catatan Menjadi Data yang Bisa Bekerja untuk Rakyat |publisher=Dinas Kependudukan dan Pencatatan Sipil Kabupaten Solok |date=18 Ogos 2026}}</ref> | population_estimate_year = Semester I 2026 | population_estimate_rank = ke-4 | population_census = 270,203,917{{sfn|BPS|2021|p=9}} | population_census_year = 2020 | population_density_km2 = 152 | population_density_sq_mi = 395 | GDP_PPP = {{increase}}AS$5.483&nbsp;trilion<ref name="IMF-WEO-Oct-2026">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/IDN/WEO |title=Indonesia: World Economic Outlook (October 2026) |publisher=International Monetary Fund}}</ref> | GDP_PPP_year = 2026 | GDP_PPP_rank = ke-7 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}}AS$19,091<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ke-103 | GDP_nominal = {{increase}}AS$1.480&nbsp;trilion<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_rank = ke-17 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}}AS$5,153<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ke-116 | Gini = 36.8 | Gini_year = 2026 | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://satudata.kemnaker.go.id/ |title=Indikator Strategis Pusat: Gini Rasio, Maret 2026 |publisher=Kementerian Ketenagakerjaan Republik Indonesia}}</ref> | HDI = 0.728 | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref>{{cite web |url=https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2025 |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |page=275}}</ref> | HDI_rank = ke-113 | currency = [[Rupiah Indonesia]] (Rp) | currency_code = IDR | time_zone = [[Waktu Piawai Indonesia|WIB, WITA, WIT]] | utc_offset = +7, +8, +9 | drives_on = [[Pemanduan di sebelah kanan atau kiri|Kiri]] | date_format = hh/bb/tttt | iso3166code = ID | calling_code = [[Nombor telefon di Indonesia|+62]] | cctld = [[.id]] | official_website = [https://indonesia.go.id/ indonesia.go.id] }} '''Indonesia''', secara rasminya '''Republik Indonesia''' ({{Jawi|ريڤوبليک ايندونيسيا}})—juga disebut '''Negara Kesatuan Republik Indonesia''', sahaja ialah sebuah [[negara kepulauan]] terbesar di dunia,<ref name=Kroef>{{cite journal |title=The Term Indonesia: Its Origin and Usage |journal=Journal of the American Oriental Society |author=Justus M. van der Kroef |volume=71 |issue=3 |pages=166–171 |year=1951 |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0003-0279%28195107%2F09%2971%3A3%3C166%3ATTIIOA%3E2.0.CO%3B2-5 |doi=10.2307/595186}}</ref> yang terletak di antara tanah besar [[Asia Tenggara]] dan [[Australia]] dan antara [[Lautan Hindi]] dan [[Lautan Pasifik]]. Ibu negara dan pusat pentadbiran Indonesia ialah [[Jakarta]]. Indonesia bersempadankan [[Malaysia]] di Pulau [[Borneo]], [[Papua New Guinea]] di Pulau Papua, dan [[Timor Leste]] di Pulau [[Timor]]. Negara jiran lain termasuklah [[Singapura]], [[Filipina]], [[Australia]], wilayah India [[Kepulauan Andaman dan Nicobar]], dan [[Palau]]. Dengan [[senarai pulau di Indonesia|17,504 pulau]], Indonesia merupakan negara kepulauan terbesar di dunia. Dengan anggaran jumlah penduduk seramai 279 juta orang pada 2023, ia merupakan negara keempat [[senarai negara mengikut jumlah penduduk|paling banyak penduduk]] dan negara berpenduduk [[Muslim]] yang terbesar di dunia. Ia merupakan negara demokrasi ketiga terbesar di dunia, kuasa serantau dan dianggap kuasa pertengahan dalam hal ehwal global. Ekonomi Indonesia adalah ke-16 terbesar di dunia mengikut KDNK nominal dan ke-7 terbesar oleh PPP. Indonesia merupakan sebuah [[republik]], dengan [[Dewan Perwakilan Rakyat|parlimen]] dan [[Presiden Indonesia|presiden]] yang dipilih secara langsung. == Etimologi == [[File:1855 Colton Map of the East Indies (Singapore, Thailand, Borneo, Malaysia) - Geographicus - EastIndies-colton-1855.jpg|thumb|200px|Wilayah yang kini diiktiraf sebagai Indonesia telah membawa nama yang berbeza, seperti "Hindia Timur" dalam peta 1855 ini.|left]] Nama Indonesia berasal dari perkataan [[bahasa Yunani Purba]] iaitu ''Indos'' (Ἰνδός) dan ''nesos'' (νῆσος), yang bermaksud "Kepulauan India".<ref name="EcoSeas1">{{cite book|last1=Tomascik|first1=Tomas|last2=Mah|first2=Anmarie Janice|last3=Nontji|first3=Anugerah|last4=Moosa|first4=Mohammad Kasim|title=The Ecology of the Indonesian Seas – Part One|publisher=Periplus Editions|year=1996|location=Hong Kong|isbn=978-962-593-078-7}}</ref> Nama itu berasal dari [[abad ke-19]], jauh sebelum kemerdekaan Indonesia.<ref name="indoety">{{cite web|url=http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|title=The origin of Indonesia's name|last=Anshory|first=Irfan|publisher=Pikiran Rakyat|language=id|date=16 Ogos 2004|access-date=15 Disember 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|archive-date=15 Disember 2006}}</ref> Pada tahun 1850, George Windsor Earl, iaitu seorang ahli etnologi Inggris, telah mengusulkan istilah ''Indunesia'' tetapi dia lebih suka dengan ''Malayunesians'' yang merujuk kepada penduduk "Kepulauan India atau [[Kepulauan Melayu]]".{{sfn|Earl|1850|p=119}} Dalam terbitan yang sama, salah satu muridnya, James Richardson Logan, menggunakan ''Indonesia'' sebagai sinonim untuk ''Kepulauan India''.<ref>{{cite journal|last=Logan|first=James Richardson|title=The Ethnology of the Indian Archipelago: Embracing Enquiries into the Continental Relations of the Indo-Pacific Islanders|journal=Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia|year=1850|volume=4|pages=252–347}}</ref>{{sfn|Earl|1850|pp=254, 277–278}} Namun, [[pensyarah]] Belanda yang menulis untuk penerbitan Hindia Timur enggan menggunakan Indonesia; mereka lebih menyukai menggunakan nama ''Kepulauan Melayu'' (dikenali sebagai ''Maleische Archipel'' dalam [[bahasa Belanda]]).<ref name="Kroef" /> Setelah tahun 1900, nama ''Indonesia'' telah menjadi lebih umum di kalangan pensyarah di luar kawasan [[Belanda]], dan beberapa kalangan pensyarah dalam negara untuk ekspresi politik.<ref name="Kroef" /> == Sejarah == {{utama|Sejarah Indonesia}} [[Fail:Presiden Sukarno.jpg|thumb|left|upright|[[Soekarno]], ialah [[Presiden Indonesia|Presiden]] pertama Indonesia]] Di bawah pengaruh agama [[Hindu]] dan [[Buddha]], beberapa [[kerajaan]] terbentuk di pulau [[Sumatera]] dan [[Jawa]] pernah mencapai kejayaannya dengan wilayah meliputi negara [[Malaysia]] dan pulau [[Mindanao]] semasa [[Majapahit]] sejak [[abad ke-7]] hingga [[abad ke-14]]. Kedatangan [[Perdagangan|pedagang-pedagang]] [[Arab]] dari [[Gujarat]], [[India]] kemudian membawa [[agama]] [[Islam]] yang akhirnya menjadi agama terbesar. Ketika orang-orang [[Eropah]] datang pada awal [[abad ke-16]], mereka telah menemui beberapa negara kecil. Negara-negara kecil ini dengan mudah dikuasai oleh mereka yang ingin menguasai perdagangan [[rempah]]. Pada [[abad ke-17]], [[Belanda]] muncul sebagai kuasa yang terkuat di antara negara-negara Eropah, mengalahkan [[British]] dan [[Portugis]] (kecuali untuk tanah jajahan mereka di [[Timor Timur]]). Belanda menguasai Indonesia sebagai tanah jajahan hingga [[Perang Dunia II]], awalnya melalui [[Syarikat Hindia Timur Belanda]] (VOC), dan kemudiannya dijajah secara langsung oleh pihak Belanda sejak awal [[abad ke-19]]. Semasa Perang Dunia II, Belanda dijajah oleh [[Jerman]], manakala [[Jepun]] menguasai Indonesia. Setelah menawan Indonesia pada tahun [[1942]], pihak Jepun mendapati bahawa para pejuang Indonesia merupakan rakan perdagangan yang sudi bekerjasama dan bersedia mengerahkan pahlawan bila diperlukan. [[Soekarno]], [[Mohammad Hatta]], [[KH Mas Mansur]], dan [[Ki Hajar Dewantara]] kemudiannya diberikan penghargaan oleh [[Maharaja Jepun]] pada tahun [[1943]]. Pada Mac [[1945]], pihak Jepun membentuk sebuah jawatan kuasa untuk [[kemerdekaan]] Indonesia; di bawah tekanan pertubuhan-pertubuhan pemuda, kelompok pimpinan Soekarno mengisytiharkan kemerdekaan Indonesia selepas perang Pasifik berakhir pada tahun 1945 Soekarno menjadi [[Presiden]] pertama Indonesia dengan Mohammad Hatta sebagai naib presiden. Dalam usaha untuk menguasai kembali Indonesia, Belanda menurunkan angkatan tentera mereka. Usaha-usaha berdarah untuk membendung pergerakan kemerdekaan ini kemudian dikenali sebagai 'tindakan [[polis]]' (''Actie Politioneel''). Di bawah tekanan perlawanan rakyat dan tentera Indonesia, Belanda akhirnya menarik tenteranya pada [[27 Disember]] [[1949]]. Pada tahun [[1950-an]] dan [[1960-an]], Presiden Soekarno mengikuti gerakan berkecuali pada awalnya dan kemudian dengan blok [[Sosialisme|sosialis]], misalnya [[Republik Rakyat China]] dan [[Yugoslavia]]. Tahun 1960-an menyaksikan [[konfrontasi]] tentera terhadap [[Malaysia]], negara jirannya yang dianggap sebagai negara bentukan [[Britain]]. Jeneral [[Soeharto]] menjadi presiden pada tahun [[1967]] dengan alasan untuk mengamankan negara daripada ancaman [[komunisme]] terhadap Soekarno yang kini semakin lemah. Setelah Soeharto berkuasa, beratus-ratus ribu warganegara Indonesia yang disyaki memihak kepada komunis telah dibunuh. Tempoh pemerintahan Soeharto selama 32 tahun dinamakan [[Order Baru]], dibandingkan dengan masa pemerintahan Soekarno yang disebut [[Order Lama]]. Soeharto berjaya mendapatkan [[pelaburan]] luar negeri yang besar untuk Indonesia, dan menghasilkan pertumbuhan [[ekonomi]] yang pesat, meskipun tidak merata, di Indonesia. Pada awal regim Order Baru, strategi ekonomi negara telah dibuat oleh sekelompok ahli ekonomi lulusan Fakulti Ekonomi [[Universiti California, Berkeley]] yang digelarkan "Kelompok Berkeley". Namun, Soeharto menambah kekayaan diri serta keluarganya melalui amalan [[rasuah]] yang meluas dan beliau akhirnya dipaksa melepaskan jawatannya setelah tercetusnya tunjuk perasaan secara besar-besaran dan keadaan ekonomi negara yang semakin memburuk pada tahun [[1998]]. Dari [[1998]] hingga [[2010]], Indonesia mempunyai 4 presiden: [[Baharuddin Jusuf Habibie]], [[Abdurrahman Wahid]], [[Megawati Soekarnoputri]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]]. Pada tahun [[2014]], [[Joko Widodo]] menjadi presiden Indonesia yang terkini. == Geografi == {{utama|Geografi Indonesia}} [[Fail:Indonesia - Sangeang Api.jpg|thumb|200px|Indonesia ialah sebuah negara yang mengandungi banyak pulau gunung berapi. Pulau Sangeang Api merupakan satu contoh.]] [[Fail:Indonesia 2002 CIA map.png|200px|thumb|Peta Indonesia]] Negara Indonesia terletak di antara: * [[Latitud]] 6º U – 11º S dan [[Longitud]] 95º T - 141º T * [[Lautan Pasifik]] dengan [[Lautan Hindi]] * [[Benua]] [[Asia]] dengan benua [[Australia]] Indonesia mempunyai 18,018 buah pulau yang tersebar di sekitar garisan [[khatulistiwa]] dan ber[[iklim]] [[Iklim tropika|tropika]]. Hanya sekitar 7,000 buah pulau berpenghuni. Lima pulau yang terbesar ialah [[Pulau Jawa]], [[Sumatra]], [[Kalimantan]], [[Sulawesi]], dan [[Papua]], dengan Pulau Jawa mempunyai setengah daripada jumlah penduduk Indonesia yang merupakan pulau yang terpadat. Indonesia juga terletak di atas [[plat tektonik]]. Ini bermakna bahawa Indonesia sering mengalami [[gempa bumi]] dan [[tsunami]]. Kedudukan ini juga menyebabkan Indonesia memiliki sekurang-kurang 66 buah [[gunung berapi]], termasuk [[Krakatau|Gunung Krakatau]], sebuah gunung berapi yang paling terkenal di antara Sumatera dan Jawa, tetapi kini sudah hapus. [[Flora]] dan [[fauna]] di Indonesia amat berbeza di antara Kalimantan, [[Bali]] dan pulau-pulau barat di satu bahagian serta Sulawesi, Lombok, dan pulau-pulau yang lebih timur di bahagian yang lain. Sempadan [[ekologi]] ini digelarkan [[Garis Wallace]], sempena nama penemunya. Garis ini sering digunakan sebagai sempadan antara Asia dan [[Australasia]] dan oleh itu Indonesia merupakan sebuah negara dwibenua. == Pembahagian Pentadbiran == === Provinsi === {{utama|Senarai Provinsi Indonesia}} {{Peta Indonesia}} Indonesia ialah negara yang terluas di [[Asia Tenggara]]. Untuk memudahkan pentadbiran, negara ini dibahagikan kepada 38 [[provinsi]] (satu Daerah Istimewa (DI), iaitu [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], lima daerah dengan autonomi khusus iaitu [[Papua]], [[Papua Barat]], [[Papua Pegunungan]], [[Papua Selatan]] dan [[Papua Tengah]] dan satu daerah autonomi khusus dan istimewa iaitu [[Aceh]] serta satu Daerah Khusus Ibu kota (DKI), iaitu [[Daerah Khusus Ibukota Jakarta Raya]]. Sebelum era [[Reformasi (Indonesia)|Reformasi]], Indonesia hanya memiliki 27 provinsi, dengan [[Timor Timur]] merupakan provinsi ke-27 pada Julai [[1976]]. Bagaimanapun, [[Timor Leste]] telah pun memisahkan diri melalui [[pungutan suara]] menjadi negara [[Timor Leste]] pada [[20 Mei]] [[2002]]. Indonesia sedang menjalankan [[autonomi]] untuk setiap negerinya dengan tujuan memberikan peluang pembangunan yang sama rata di seluruh negara. Selain autonomi, pemerintah Indonesia kini sedang menjalankan prinsip pengagihan kuasa pusat untuk negeri-negerinya. Yang berikut adalah senarai negeri di Indonesia : {{col-begin}} {{Col-break}}'''Pulau [[Sumatera]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Aceh.svg|50px]] [[Aceh]] * [[Imej:North_Sumatra_Emblem.svg|50px]] [[Sumatera Utara]] * [[Imej:Coat of arms of West Sumatra.svg|50px]] [[Sumatera Barat]] * [[Imej:Riau_COA.svg|50px]] [[Riau]] * [[Imej:Coat of arms of Riau Islands.svg|50px]] [[Kepulauan Riau]] * [[Imej:Prov.Jambi.svg|50px]] [[Jambi]] * [[Imej:Coat of arms of Bengkulu.svg|50px]] [[Bengkulu]] * [[Imej:South_Sumatra_COA.svg|50px]] [[Sumatera Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bangka_Belitung.svg|50px]] [[Kepulauan Bangka Belitung]] * [[Imej:Lampung_Emblem.svg|50px]] [[Lampung]] '''Pulau [[Jawa]]''' * [[Imej:Jakarta_COA.svg|50px]] [[Jakarta|Ibu Kota Jakarta]] * [[Imej:Coat of arms of Banten.svg|50px]] [[Banten]] * [[Imej:West_Java_coa.svg|50px]] [[Jawa Barat]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Central_Java.svg|50px]] [[Jawa Tengah]] * [[Imej:Yogyakarta_COA.svg|50px]] [[Daerah Istimewa Yogyakarta]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Java.svg|50px]] [[Jawa Timur]] '''[[Kepulauan Sunda|Pulau Bali dan Kepulauan Nusa Tenggara]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bali.svg|50px]] [[Pulau Bali|Bali]] * [[Imej:West_Nusa_Tenggara_COA.svg|50px]] [[Nusa Tenggara Barat]] * [[Imej:Coat of Arms of East Nusa Tenggara NEW.png|50px]] [[Nusa Tenggara Timur]] {{Col-break}}'''Pulau [[Kalimantan]]''' * [[Imej:West_Kalimantan_Emblem.svg|50px]] [[Kalimantan Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Central Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Tengah]] * [[Imej:Lambang_Provinsi_Kalimantan_Selatan.gif|50px]] [[Kalimantan Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Timur]] * [[Imej:Coat of arms of North Kalimantan (2021 version).svg|50px]] [[Kalimantan Utara]] '''Pulau [[Sulawesi]]''' * [[Imej:North_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Utara]] * [[Imej:Lambang_propinsi_gorontalo.jpg|50px]] [[Gorontalo]] * [[Imej:Coat of arms of Central Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Tengah]] * [[Imej:Coat of arms of West Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Barat]] * [[Imej:South_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Selatan]] * [[Imej:Southeast_Sulawesi_COA.svg|50px]] [[Sulawesi Tenggara]] '''[[Kepulauan Maluku]]''' * [[Imej:Coat of arms of North Maluku.svg|50px]] [[Maluku Utara]] * [[Imej:Maluku_coa.png|50px]] [[Maluku]] '''[[Papua]]''' * [[Imej:West_Papua_Province_Emblem.svg|50px]] [[Papua Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Papua 2.svg|50px]] [[Papua]] * [[Papua Tengah]] * [[Papua Pegunungan]] * [[Papua Selatan]] {{col-end}} === Bandar terbesar === [[Fail:Jakarta Skyline Part 2.jpg|thumb|350px|right|[[Jakarta]], ialah [[ibu negeri]] dan [[bandar]] terbesar di Indonesia.]] Sepuluh bandar terbesar di Indonesia mengikut susunan, adalah seperti berikut : * [[Jakarta]]: ibu negara Indonesia, pusat pemerintahan, serta pusat perdagangan * [[Surabaya]]: ibu kota [[Jawa Timur]], serta kota pelabuhan kedua terbesar * [[Medan]]: ibu kota [[Sumatera Utara]], serta pusat perdagangan di Sumatera * [[Bandung]]: ibu kota [[Jawa Barat]], serta pusat pendidikan teknologi Indonesia * [[Palembang]]: ibu kota [[Sumatera Selatan]] yang merupakan pusat pemerintahan kerajaan [[Srivijaya]] pada satu ketika dahulu * [[ Kota Bandar Lampung|Lampung]]: ibu kota [[Lampung]] yang merupakan gerbang utama pulau sumatera * [[Makassar]] (dahulu Ujung Pandang): ibu kota [[Sulawesi Selatan]], serta kota terbesar di Pulau Sulawesi * [[Balikpapan]]: kota di [[Kalimantan Timur]], serta Pusat Ekonomi dan Pemerintahan Kalimantan * [[Semarang]]: ibu kota [[Jawa Tengah]] * [[Yogyakarta]]: ibu kota [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], serta pusat kebudayaan Indonesia * [[Denpasar]]: ibu kota [[Bali]], serta destinasi pelancongan tempat peranginan pantai di Indonesia. == Demografi == {{utama|Demografi Indonesia}} Jumlah penduduk Indonesia mengikut bancian tahun 2018 ialah 265.764.970 juta orang,<ref name='bps2000'>{{cite press release |title=2000 Population Statistics |publisher=Indonesian Central Statistics Bureau |date=30 Jun 2000 |url=http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |accessdate=5 Oktober 2006 |archive-date=25 Julai 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090725055302/http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |url-status=dead }}</ref> dan Biro Statistik Pusat Indonesia dan ''Statistik Indonesia'' mengganggarkan populasi sebanyak 265.764.970 juta pada 2018. Pembahagian penduduk Indonesia ada dalam dua kelompok. Belahan barat Indonesia sebahagian besar beretnik [[Etnik Melayu|Melayu]] dan bahagian timur Indonesia beretnik [[Papua]]. Selain itu ada juga penduduk imigran yang jumlahnya kecil iaitu etnik Cina, India, dan Arab. Sebahagian besar penduduk Indonesia menganut agama [[Islam]] (86.70% mengikut banci 2018)<ref name='indoCIA'>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |title=Indonesia - The World Factbook |publisher=CIA |access-date=26 November 2008 |archive-date=10 Disember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210041527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |url-status=dead }}</ref> dan sisanya penganut agama [[Kristian]] (10.72%), [[Hinduisme|Hindu]] (1.74%), [[agama Buddha|Buddha]] (0.74%), dan sebagainya.<ref name="RELIGION"/> Taburan penduduk Indonesia tidak serata. Pulau Jawa yang merupakan pusat pemerintahan ialah pulau yang terpadat, dengan setengah daripada jumlah penduduknya. Kenaikan kadar pertumbuhan penduduk Indonesia cukup tinggi. Penduduk Indonesia yang mendiami pulau-pulau di sebelah utara sangat sedikit, berbanding dengan negara-negara berjiran yang besar seperti [[Jepun]], [[China]] dan [[India]]. Dengan demikian, daerah-daerah Indonesia yang agak kosong beserta kekayaan alamnya berpotensi menjadi sasaran untuk dasar-dasar [[lebensraum]] (dasar peluasan kuasa) oleh kuasa-kuasa di sebelah utara tersebut. ==== Agama ==== {{Utama|Agama di Indonesia}} {{bar box |title=Agama di Indonesia |caption=(Bancian tahun 2018)<ref name="RELIGION"/> |date=2 Mac 2011 |titlebar=#ddd |left1=Agama |right1=Peratus |float=right |bars= {{bar percent|Islam|green|86.70}} {{bar percent|Kristian|blue|10.72}} {{bar percent|Hinduism|black|1.74}} {{bar percent|Buddha|yellow|0.77}} {{bar percent|Lain|purple|0.07}} }} {{Pie chart |thumb = right |caption = Agama di Indonesia (2018)<ref name="RELIGIO">{{cite web|url=https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|title=Statistik Umat Menurut Agama di Indonesia|publisher=[[Kementerian Agama Republik Indonesia]]|date=15 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200903221250/https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|archive-date=3 September 2020|access-date=15 November 2020|language=id|quote=Muslim 231 Million (86.7), Christian 20.45 Million (7.6), Catholic 8.43 million (3.12), Hindu 4.65 million (1.74), Buddhist 2.03 million (0.77), Confucianism 76.630 (0.03), Others/Traditional faiths 126.51 (0.04), Total 266.5 Million}}</ref> |label1 = [[Islam di Indonesia|Islam]] |value1 = 86.7 |color1 = Green |label2 = [[Kristian di Indonesia|Kristian]] |value2 = 10.7 |color2 = DarkBlue |label3 = [[Hinduisme]] |value3 = 1.74 |color3 = DarkOrange |label4 = [[Agama Buddha|Buddha]] |value4 = 0.77 |color4 = Gold |label5 = Rakyat/Lain-lain |value5 = 0.05 |color5 = Gray |label6 = [[Konfusianisme]] |value6 = 0.03 |color6 = Red}} [[Fail:Religion in Indonesian Provinces.jpg|thumb|350px|Kumpulan agama yang dominan di setiap [[provinsi di Indonesia]]]] [[Fail:Indonesia Religion Percentage.png|thumb|350px| Kumpulan agama yang dominan di setiap [[Kabupaten|kabupaten di Indonesia]]]] Beberapa agama berbeza diamalkan di Indonesia. Indonesia secara rasmi adalah [[sistem berpresiden|republik presiden]] dan [[negara kesatuan]] tanpa agama negara yang mantap.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-islam-idUSKBN1XM1A6|title=Indonesia urges public to report civil servants over 'radical' content |last=Da Costa|first=Agustinus Beo|date=12 Oktober 2019|website=Reuters|language=en|access-date=14 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Hosen|1y=2005|1pp=419–40|2a1=Intan|2y=2006|2p=40|3a1=Seo|3y=2013|3p=44|4a1=Ropi|4y=2017|4p=61 etc}} Indonesia mempunyai penduduk [[Muslim]]<ref name="csi">Frederick, William H.; Worden, Robert L., eds. (1993). ''Indonesia: A Country Study'', Chapter [http://countrystudies.us/indonesia/37.htm Islam].</ref>{{sfn|Gross|2016|p=1}} terbesar di dunia dan prinsip pertama asas falsafah Indonesia, [[Pancasila]], memerlukan rakyatnya menyatakan kepercayaan kepada "[[Tuhan]] Yang Maha Esa".<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/beda-isi-piagam-jakarta-dengan-pancasila-dan-sejarah-perubahannya-f7DR|title=Beda Isi Piagam Jakarta dan Pancasila Sejarah Perubahannya|last=Prinada|first=Yudi|date=2 Disember 2020|website=tirto.id|language=id|access-date=9 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Lindsey|1a2=Pausacker|1y=1995|1p=|2a1=Intan|2y=2006|2p=18}} Walaupun, seperti yang dijelaskan oleh Mahkamah Perlembagaan, ''sila'' pertama Pancasila ini adalah pengiktirafan yang jelas tentang ''zat ketuhanan'' dan dimaksudkan sebagai prinsip tentang cara hidup bersama dalam masyarakat yang beragam agama, ini bukanlah pengesahan doktrin teologi tertentu tentang bagaimana agama atau kepercayaan harus diamalkan.<ref>{{cite web|url=https://www.mkri.id/public/content/infoumum/artikel/pdf/artikel_14_02_arief_hidayat.pdf|title=Indonesia Negara Ketuhanan|website=mkri.id|access-date=8 Mac 2023}}</ref> Walau bagaimanapun, pemerintah Indonesia mempunyai sikap diskriminasi terhadap pelbagai agama suku, [[ateis]], dan warganegara [[agnostik]]. Di samping itu, wilayah [[Aceh]] secara rasmi menguatkuasakan undang-undang [[Syariah]] dan terkenal dengan amalan penindasannya terhadap minoriti agama dan seksual.{{sfnm|1a1=Pringle|1y=2010|1pp=154–55|2a1=Buehler|2y=2016|2p=}} Terdapat juga gerakan [[Islamisme|pro-Syariah]] dan [[fundamentalisme Islam|fundamentalis]] di beberapa bahagian negara dengan majoriti umat Islam yang besar.{{sfnm|1a1=Federspiel|1y=1970|1p=|2a1=Sidel|2y=2006|2p=|3a1=Solahudin|3y=2013|3p=|4a1=Buehler|4y=2016|4p=|5a1=Baskara|5y=2017|5p=}} == Politik == {{utama|Politik Indonesia}} [[File:MPRDPRBuilding.jpg|thumb|250px|Gedung ''Majlis Permusyawaratan Rakyat'' (MPR) dan ''Dewan Perwakilan Rakyat'' (DPR) di [[Jakarta]] ialah gedung [[parlimen]] di Indonesia]] [[Garuda Pancasila]] adalah [[falsafah]] dasar negara Indonesia yang berasal daripada dua kata [[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]], "''panca''" yang bererti 'lima', dan "''sila''" yang bererti 'dasar'. Pancasila terdiri atas kelima-lima dasar yang amat berkait dan yang tidak dapat dipisahkan: * Ketuhanan yang Maha Esa * Kemanusiaan yang adil dan beradab * Persatuan Indonesia * Kerakyatan yang dipimpin oleh hikmat kebijaksanaan dalam permusyawaratan/perwakilan * Keadilan sosial bagi seluruh rakyat Indonesia Indonesia mengamalkan sistem [[demokrasi]] yang diketuai oleh seorang presiden, dan Pancasila ini merupakan jiwa demokrasi. Demokrasi yang didasarkan atas lima dasar tersebut dinamakan [[Demokrasi Pancasila]]. Presiden Indonesia saat ini adalah [[Joko Widodo]], yang disokong oleh [[Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan]] (PDIP). [[Majlis Musyawarah Rakyat]] (MPR) adalah lembaga dwidewan yang terdiri daripada 560 anggota [[Dewan Perwakilan Rakyat]] (DPR) iaitu wakil rakyat yang dipilih melalui parti politik, ditambah 132 anggota [[Dewan Perwakilan Daerah]] (DPD) iaitu wakil [[provinsi]] yang dipilih melalui pemilihan wilayah.<ref>{{cite book |title=Amandemen Ketiga Undang-Undang Dasar 1945 |url=http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |format=PDF |authorlink=[[Majelis Permusyawaratan Rakyat]] |date=13 Disember 2006 |access-date=9 Jun 2010 |archive-date=1 Disember 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061201025250/http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |url-status=dead }}</ref> Anggota DPR dan DPD dipilih melalui pilihan raya dan dilantik untuk masa jabatan selama lima tahun. Saat ini MPR diketuai oleh Bambang Soesatyo, DPR oleh Puan Maharani, sedangkan DPD oleh La Nyalla Mattalitti. == Ekonomi == {{utama|Ekonomi Indonesia}} [[Fail:IndonesiaPertaminaRefineryCilacapCrackerInstallation.jpg|left|thumb|Industri [[Pertamina]]]] [[Ekonomi]] Indonesia mengalami kemerosotan pada akhir [[dekad]] [[1990-an]], akibat [[Krisis Kewangan Asia]] yang melanda sebahagian besar [[Asia]] pada saat itu. Ekonominya kini telah pulih. Indonesia mempunyai sumber semula jadi yang besar di luar [[Jawa]], termasuk [[minyak mentah]], [[gas asli]], [[timah]], [[tembaga]], dan [[emas]]. Negara ini ialah pengeksport gas asli yang kedua terbesar di dunia tetapi akhir-akhir ini, Indonesia telah bermula menjadi pengimport bersih minyak mentah. Hasil [[pertanian]] yang utama termasuk [[beras]], [[teh]], [[kopi]], [[rempah]], dan [[lobak]]. Rakan-rakan perdagangan Indonesia yang terbesar ialah [[Jepun]], dan [[Amerika Syarikat]], serta negara-negara berjiran, iaitu [[Malaysia]], [[Singapura]], dan [[Australia]]. Indonesia merupakan negara yang amat kaya akaan sumber daya alam dan manusia, namun begitu masih terdapat sedikit masalah kemiskinan yang disebabkan kurang tepatnya pengelolaan oleh kerajaan. [[Bank pusat]] Indonesia ialah [[Bank Indonesia]]. == Sumber alam == [[Fail:Rice fields of Bali.jpg|thumb|250px|left|[[Sawah]] daripada [[Pulau Bali]]]] [[Fail:Elaeis guineensis MS 3467.jpg|thumb|250px|Pokok kelapa sawit]] '''Getah''' yang pernah dikenali sebagai "emas hitam" di Indonesia merupakan hasil utama [[pertukaran asing]] pada masa dahulu, dan kini merupakan pengeluar kedua terbesar selepas [[Malaysia]]. '''Kelapa sawit''': Kawasan perladangan [[Pokok Kelapa Sawit|kelapa sawit]] di Indonesia telah diperluas dengan pesat. Produk utama yang dieksport ialah minyak serta isirong sawit. '''Tembakau''': Kawasan perkebunan [[tembakau]] seluas 198,000 [[hektar]] pada tahun 1979, dengan 92% daripadanya ditanam oleh pekebun kecil ketika itu. '''Logam''': [[Emas]] dan [[Logam perak|perak]] dihasilkan oleh PT Aneka Tambang di daerah [[Banten]] Selatan, dan [[tembaga]] di [[Papua]]. '''Asfalt''': [[Perlombongan]] [[asfalt]] dilaksanakan di [[Sulawesi Tenggara]]. Terdapat 19 buah [[perlombongan|lombong]], termasuk besar dan kecil, yang ditaksirkan berjumlah 28.5 juta [[tan]]. == Seni budaya == {{utama|Kebudayaan Indonesia}} [[Fail:Aesan_Gede_Songket_Palembang.jpg|thumb|125px|Gadis [[Palembang]] berkain [[songket]].]] Indonesia terdiri daripada beratus-ratus [[kaum|suku kaum]], dengan [[agama]] dan kepercayaan yang berbeza. Antara suku kaumnya termasuk [[Orang Aceh|Aceh]] ([[Melayu Tamiang]] dan [[Gayo]]), [[Batak]] ([[Karo]], [[Toba]], [[Mandailing]], [[Pak-Pak]], dan [[Simalungun]]), [[Minangkabau]], [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]] (termasuk [[Melayu Deli]], Melayu Palembang, Melayu Jambi, Melayu Pontianak, Melayu Bengkulu, Melayu Bangka Belitung, dan lain-lain), [[Rejang]], [[Lampung]], [[Badui]], [[Jawa]], [[Sunda]], [[Banjar]], [[Bugis]], [[Toraja]], [[Suku Bali|Bali]], [[Ambon]], [[Madura]], [[Minahasa]], [[Dayak]], [[Betawi]], [[Papua]] dan lain-lain. [[Islam]] merupakan ugama majoriti di Indonesia terutama diwilayah Indonesia Barat (kecuali [[Batak]]), dan Indonesia Tengah (kecuali [[Pulau Bali]] yang umumnya beragama Hindu dan [[Sulawesi Utara]] yang umumnya beragama Kristian). Indonesia Timur ([[Flores]], [[Ambon]], dan [[Papua]]) secara majoriti beragama [[Kristian]] dan [[Katolik]]. [[Pulau Bali]] ialah satu-satunya [[provinsi]] yang secara majoriti beragama [[Hindu]]. Agama-agama yang lain seperti [[Buddha]] dan [[Konfusianisme]] umumnya dipeluk oleh kaum keturunan [[Cina]]. Secara undang-undang, agama di Indonesia diakui berjumlah lima (5) oleh pemerintah, iaitu: *[[Islam]] *[[Kristian]] *[[Hindu]] *[[Buddha]] *[[Konfusianisme]] (disebut Konghuchu) Agama tradisional yang telah ada sejak masa nenek moyang di Nusantara seperti agama [[Parmalim]] daripada suku [[Batak]], [[Kejawen]] daripada suku Jawa, dan lain-lain yang masih mempunyai unsur [[animisme]], juga ada di Indonesia dan dianut secara minoriti oleh kaum-kaum pedalaman. Seni budaya di Indonesia sangatlah beragam dan berbeza-beza, budaya Melayu merupakan salah satu budaya yang banyak dijalankan dikawasan-kawasan Melayu seperti diwilayah pesisir timur [[Sumatra]] dan pesisir [[Kalimantan]]. Tiap-tiap [[provinsi]] di Indonesia mempunyai bahasa dan budaya sendiri walaupun yang berdekatan saling mempunyai persamaan. Dari segi [[pakaian]], warisan budaya yang paling terkenal di seluruh dunia ialah [[batik]]. Tiap-tiap suku dan wilayah ([[provinsi]]) di Indonesia mempunyai pakaian adat masing-masing, dan memiliki hal-hal unik yang mewakili daerah yang dimaksud. Daerah-daerah yang terkenal untuk industri batik termasuk [[Yogyakarta]], [[Solo]], dan [[Kabupaten Pekalongan|Pekalongan]]. Pakaian-pakaian asli Indonesia dapat dikenali daripada ciri-cirinya yang berbeza-beza: * [[baju kurung]] dengan [[songket]]nya dari [[Sumatra Barat]] ([[Minangkabau]]) * [[songket palembang]] dengan motif yang indah berbenang emas dan sutra ([[Palembang]]) * [[kebaya]] * kain [[batik]] dari [[Jawa]] * [[kain ulos]] dari [[Sumatra Utara]] ([[Batak]]) * pakaian khas [[Dayak]] di [[Kalimantan]] * [[baju bodo]] dari [[Sulawesi Selatan]] * pakaian ber[[koteka]] dari [[Papua]], dan sebagainya. <gallery mode="packed"> Fail:My Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional Melayu [[Riau]]</small> Fail:Traditional Javanese marriage costume.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Jawa]]</small> Fail:Baju Demang Betawi.png|<small>Pakaian tradisional suku [[Betawi]]</small> Fail:Bali Hindu Wedding Traditional Dress.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Suku Bali]]</small> Fail:Gayo Wedding.JPG|<small>Pakaian tradisional suku [[Gayo|Aceh Gayo]]</small> Fail:Bantenese wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Banten]]</small> Fail:Batak Karo Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Batak]] Karo</small> </gallery> [[Sarung]] dan [[Songkok]] umum dipakai oleh kaum lelaki di Indonesia terutama bagi mereka yang berugama [[Islam]]. [[Songkok]] merupakan pakaian kepala rasmi pemerintah di Indonesia yang digunakan oleh kaum lelaki. [[Kebaya]] merupakan pakaian adat yang umum dipakai oleh kaum wanita di Indonesia yang digunakan pada saat acara-acara tradisional, sementara kaum lelaki mengenakan baju [[Batik]] sebagai baju identiti Nusantara. Seni [[pantun]], [[gurindam]], dan sebagainya kerap kali dipersembahkan dalam acara-acara seperti majlis kenduri [[perkahwinan]], dan panggung seni. [[Silat]] adalah seni bela diri yang kekadang ditampilkan dalam acara-acara pertunjukkan dan biasanya diiringi oleh muzik tradisional [[gamelan]] dan lain-lain, sesuai dengan daerah asalnya. [[Fail:Borobudur Indonesia 2010 Bennylin 66.jpg|thumb|right|150px|[[Candi Borobudur]] di [[Magelang]], [[Jawa Tengah]]]] Kesenian Indonesia banyak dipengaruhi oleh beberapa [[budaya]]. Terdapat beberapa [[candi]] [[Hindu]] dan [[Buddha]] dari abad-abad yang telah lampau di [[Jawa]]. Tarian Jawa dan [[Bali]] yang terkenal, misalnya, mengandungi aspek-aspek kebudayaan dan [[mitos]] Hindu. Seni tarian yang tidak mengandungi nilai-nilai Islam umpamanya seperti Reog Ponorogo (Jawa Timur) dan Tari Kecak (Bali). Sedangkan seni tarian yang mengandungi nilai-nilai [[Islam]], antaranya [[Tarian Saman]] dan [[Tarian Seudati]] di [[Nanggroe Aceh Darussalam]]. Selain itu, yang juga terkenal di dunia ialah [[wayang kulit]], yang menampilkan kisah-kisah mitologi. Terdapat banyak jenis [[muzik]] Indonesia, baik tradisional mahupun moden. [[Muzik tradisional]] Indonesia termasuklah [[keroncong]] Jawa dikenal oleh semua rakyat Indonesia dan sampai ke luar negara. Banyak alat-alat muzik tradisional Indonesia yang terkenal di dunia, misalnya Angklung yang berasal dari Jawa Barat. Ada juga muzik popular di Indonesia yang dikenali sebagai dangdut. [[Dangdut]] merupakan gabungan muzik [[Melayu]], [[India]], dan muzik tradisional lain Indonesia. Muzik ini dipanggil "dangdut" kerana muziknya bergema dengan bunyi 'dang' dan 'dut' serta kerana muzik dangdut lebih dikuasai oleh bunyi [[gendang]] dan [[seruling]]. Lagu-lagu dangdut biasanya didendangkan oleh pedangdut dengan goyangannya yang seronok dan lemah gemalai sesuai dengan kecepatan lagu. Ada pelbagai macam corak muzik dangdut, antaranya: Dangdut Melayu, Dangdut Moden (dangdut masa kini yang alat muzik telah ditambah dengan alat muzik moden), Dangdut Pesisir (lagu dangdut bercampur muzik tradisional Jawa, [[Sunda]]), dan lain-lain. Pada tahun [[1970-an|70-an]], dangdut lebih dikenali sebagai [[genre]] muzik [[orkestra]] Melayu, dan semakin menjadi popular mulai daripada dekad [[1980-an|80-an]]. Muzik dangdut juga digemari oleh orang-orang [[Jepun]] dengan pedangdut-pedangdut seperti [[Camelia Malik]] dan [[Elvy Sukaesih]] dijemput menyanyi dangdut di Jepun. == Ketenteraan dan Polis == ===Tentera=== * [[Tentera Nasional Indonesia]] * [[Tentera Nasional Indonesia Angkatan Udara]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Laut]] * [[Darjah-darjah kebesaran bintang-bintang dan pingat Indonesia|Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Indonesia]] * [[Sejarah Pertahanan Indonesia]] ===Polis=== *[[Polis Negara Indonesia]] *[[Polis Pamong Praja Indonesia]] (Satpol PP) (di Aceh dinamakan Wilayatul Hisbah), ialah polis wilayah dibawah naungan Kementerian Dalam Negeri Indonesia == Islam == * [[Islam Indonesia]] * [[Majlis Ulama Indonesia]] * [[Organisasi Islam Indonesia]] == Galeri == <gallery> fail:Stamps of Indonesia, 004-08.jpg| Setem Indonesia. </gallery> == Rujukan == === Nota kaki === {{reflist}} == Pautan luar == {{portal|Indonesia|Flag of Indonesia.svg|50}} {{Commons|Indonesia}} {{wikinews|Indonesia}} * * [http://www.indonesia.go.id Kerajaan Republik Indonesia] * * * * * * {{id}} [http://www.deplu.go.id/2003/process/language.php?lang=bahasa%20indonesia Daftar konsulat dan kedutaan Indonesia di mancanegara (di situs Departemen Luar Negeri)]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.wirantaprawira.de/links/government.htm Daftar situs lembaga pemerintah Indonesia (Senarai laman lembaga pemerintah Indonesia)] * * {{id}} [http://www.ylbhi.or.id/ Yayasan Lembaga Bantuan Hukum Indonesia] * {{id}} [http://www.budaya-indonesia.org/ Portal Budaya Tradisional Indonesia] * {{id}} [http://www.indonesia.com/Kota-kota Kota-kota besar di Indonesia] * == Lihat juga == * [[Tokoh-tokoh Indonesia]] * [[Komunikasi di Indonesia]] * [[Garuda Indonesia]] * [[Pelancongan di Indonesia]] * [[Senarai kabupaten dan kota di Indonesia]] * [[Senarai pulau di Indonesia]] * [[Parti-parti politik Indonesia|Parti politik di Indonesia]] * [[Pengangkutan di Indonesia]] * [[Perfileman Indonesia]] * [[Pertamina]] * [[Sastera Indonesia]] * [[Muzik Indonesia]] {{Topik Indonesia}} {{rencana pilihan}} {{Indonesia}} {{ASEAN}} {{OIC}} {{APEC}} {{Negara Negara Asia}} {{Hubungan Indonesia}} {{Authority control}} [[Kategori:Indonesia| ]] [[Kategori:Negara Asia Tenggara]] [[Kategori:Negara majoriti Muslim]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Melayu]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kerjasama Islam]] [[Kategori:Republik]] dr9yu5mtej7hj1v2plidfes9zs2c90b 7004203 7004202 2026-11-12T08:24:10Z Syadhamskii 333213 /* */ Memperincikan tarikh permulaan era Reformasi Indonesia kepada 21 Mei 1998, bersempena peletakan jawatan Presiden Soeharto dan berakhirnya pemerintahan Orde Baru. 7004203 wikitext text/x-wiki {{pp-vandalism|small=yes}} {{Infobox Country | conventional_long_name = Republik Indonesia<br />{{Nobold|ريڤوبليک ايندونيسيا}} | common_name = Indonesia | image_flag = Flag of Indonesia.svg | alt_flag = Dua jalur melintang yang sama lebar, merah di atas dan putih di bawah. | image_coat = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg | coat_alt = Garuda berwarna emas dengan sayap terbentang, perisai pada dada dan pita pada cengkamannya. | symbol_type = Jata | national_motto = ''[[Bhinneka Tunggal Ika]]'' <small>([[Bahasa Jawa Kuno|Jawa Kuno]])</small><br />«Bersatu dalam kepelbagaian»<br />'''Ideologi negara'''<br />''[[:id:Pancasila|Pancasila]]'' <small>([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]])</small><br />«Lima prinsip» | national_anthem = ''[[Indonesia Raya]]''<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Fail:Indonesia Raya instrumental.ogg]]</div> | image_map = {{Switcher | [[Fail:Indonesia (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]] | Tunjukkan peta dunia | [[Fail:Location Indonesia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]] | Tunjukkan peta Asia Tenggara | default=1 }} | map_caption = {{map caption|location_color=hijau gelap|region=Asia|subregion=[[ASEAN]]|subregion_color=kelabu gelap}} | capital = [[Jakarta]] | coordinates = {{Coord|6|10|S|106|49|E|type:city_region:ID-JK}} | largest_city = [[Jakarta]] | languages_type = Bahasa rasmi<br />{{nobold|dan bahasa kebangsaan}} | languages = [[Bahasa Indonesia]] | languages2 = [[Bahasa-bahasa Indonesia|729 bahasa daerah]]<ref>{{cite web |url=https://www.antaranews.com/berita/5713480/mendikdasmen-sebut-pentingnya-hidupkan-kembali-729-bahasa-daerah |title=Mendikdasmen sebut pentingnya hidupkan kembali 729 bahasa daerah |website=ANTARA News |date=27 Ogos 2026}}</ref><br />[[Abjad Rumi|Rumi]] (utama)<br />{{collapsible list | title = Tulisan daerah | [[:id:Aksara Jawa|Jawa]] | [[:id:Aksara Sunda|Sunda]] | [[:id:Surat Batak|Batak]] | [[:id:Aksara Bali|Bali]] | dan [[:id:Daftar aksara di Indonesia|lain-lain]] }} | ethnic_groups_year = 2010 | ethnic_groups = {{ubl | 40.1% [[Orang Jawa|Jawa]] | 15.5% [[Orang Sunda|Sunda]] | 3.7% [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]] | 3.6% [[Orang Batak|Batak]] | dan [[:id:Kelompok etnik di Indonesia|lebih 600 kumpulan etnik lain]] }} | ethnic_groups_ref = {{sfn|Ananta|2015|pp=78, 88}} | religion_year = 2025 | religion = {{tree list}} * 87.2% [[:id:Islam di Indonesia|Islam]] * 10.4% [[Kristian di Indonesia|Kristian]] * 1.7% [[:id:Hindu di Indonesia|Hindu]] * 0.7% [[:id:Buddhisme di Indonesia|Buddha]] * dan [[:id:Agama di Indonesia|lain-lain]] {{tree list/end}} | religion_ref = {{sfn|"Religious Diversity in Indonesia According to Ministry of Home Affairs Population Data". Tempo, 2026}} | demonym = [[Orang Indonesia]] | government_type = [[Negara kesatuan|Republik kesatuan]] dengan [[:en:Presidential system|sistem pemerintahan berpresiden]] | leader_title1 = [[Senarai Presiden Indonesia|Presiden]] | leader_name1 = [[Prabowo Subianto]] | leader_title2 = [[Senarai Naib Presiden Indonesia|Naib Presiden]] | leader_name2 = ''Kosong''<ref name="BernamaGibran2026">{{Cite news |author=Nik Nurfaqih Nik Wil |title=Naib Presiden Indonesia Gibran Serah Surat Peletakan Jawatan Secara Rasmi |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2633297 |work=Bernama |date=12 November 2026 |language=ms }}</ref><ref name="ANTARAGibran2026">{{Cite news |author=Bagus Ahmad Rizaldi |title=Berikut isi surat pengunduran diri Gibran sebagai Wapres |url=https://www.antaranews.com/berita/5848915/berikut-isi-surat-pengunduran-diri-gibran-sebagai-wapres |work=ANTARA News |date=12 November 2026 |language=id }}</ref> | legislature = [[Majlis Musyawarah Rakyat|Majlis Permusyawaratan Rakyat]] (MPR) | upper_house = [[Dewan Perwakilan Daerah]] (DPD) | lower_house = [[Dewan Perwakilan Rakyat]] (DPR) | sovereignty_type = Kemerdekaan | sovereignty_note = daripada [[Belanda]] | established_event1 = [[Pengisytiharan Kemerdekaan Republik Indonesia|Pengisytiharan kemerdekaan]] | established_date1 = 17 Ogos 1945 | established_event2 = [[:id:Konferensi Meja Bundar|Penyerahan kedaulatan]] kepada [[Republik Indonesia Syarikat]] (RIS) | established_date2 = 27 Disember 1949 | established_event3 = Pembubaran RIS dan pemulihan negara kesatuan | established_date3 = 17 Ogos 1950 | established_event4 = [[Orde Baru]] | established_date4 = 11 Mac 1966 | established_event5 = [[:id:Era Reformasi|Reformasi]] | established_date5 = 21 Mei 1998 | area_km2 = 1,904,569<ref>{{cite web |url=https://web.archive.org/web/20071031023924/http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf |title=Demographic Yearbook 2004, Table 3 |publisher=United Nations |date=2005}}</ref> | area_rank = ke-14 | area_sq_mi = 735,358 | percent_water = 4.85 | population_estimate = {{increaseNeutral}} 290,125,073<ref>{{cite web |url=https://disdukcapil.solokkab.go.id/artikel/direktorat-piak-mengubah-catatan-menjadi-data-yang-bisa-bekerja-untuk-rakyat |title=Direktorat PIAK: Mengubah Catatan Menjadi Data yang Bisa Bekerja untuk Rakyat |publisher=Dinas Kependudukan dan Pencatatan Sipil Kabupaten Solok |date=18 Ogos 2026}}</ref> | population_estimate_year = Semester I 2026 | population_estimate_rank = ke-4 | population_census = 270,203,917{{sfn|BPS|2021|p=9}} | population_census_year = 2020 | population_density_km2 = 152 | population_density_sq_mi = 395 | GDP_PPP = {{increase}}AS$5.483&nbsp;trilion<ref name="IMF-WEO-Oct-2026">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/IDN/WEO |title=Indonesia: World Economic Outlook (October 2026) |publisher=International Monetary Fund}}</ref> | GDP_PPP_year = 2026 | GDP_PPP_rank = ke-7 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}}AS$19,091<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ke-103 | GDP_nominal = {{increase}}AS$1.480&nbsp;trilion<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_rank = ke-17 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}}AS$5,153<ref name="IMF-WEO-Oct-2026" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ke-116 | Gini = 36.8 | Gini_year = 2026 | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://satudata.kemnaker.go.id/ |title=Indikator Strategis Pusat: Gini Rasio, Maret 2026 |publisher=Kementerian Ketenagakerjaan Republik Indonesia}}</ref> | HDI = 0.728 | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref>{{cite web |url=https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2025 |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |page=275}}</ref> | HDI_rank = ke-113 | currency = [[Rupiah Indonesia]] (Rp) | currency_code = IDR | time_zone = [[Waktu Piawai Indonesia|WIB, WITA, WIT]] | utc_offset = +7, +8, +9 | drives_on = [[Pemanduan di sebelah kanan atau kiri|Kiri]] | date_format = hh/bb/tttt | iso3166code = ID | calling_code = [[Nombor telefon di Indonesia|+62]] | cctld = [[.id]] | official_website = [https://indonesia.go.id/ indonesia.go.id] }} '''Indonesia''', secara rasminya '''Republik Indonesia''' ({{Jawi|ريڤوبليک ايندونيسيا}})—juga disebut '''Negara Kesatuan Republik Indonesia''', sahaja ialah sebuah [[negara kepulauan]] terbesar di dunia,<ref name=Kroef>{{cite journal |title=The Term Indonesia: Its Origin and Usage |journal=Journal of the American Oriental Society |author=Justus M. van der Kroef |volume=71 |issue=3 |pages=166–171 |year=1951 |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0003-0279%28195107%2F09%2971%3A3%3C166%3ATTIIOA%3E2.0.CO%3B2-5 |doi=10.2307/595186}}</ref> yang terletak di antara tanah besar [[Asia Tenggara]] dan [[Australia]] dan antara [[Lautan Hindi]] dan [[Lautan Pasifik]]. Ibu negara dan pusat pentadbiran Indonesia ialah [[Jakarta]]. Indonesia bersempadankan [[Malaysia]] di Pulau [[Borneo]], [[Papua New Guinea]] di Pulau Papua, dan [[Timor Leste]] di Pulau [[Timor]]. Negara jiran lain termasuklah [[Singapura]], [[Filipina]], [[Australia]], wilayah India [[Kepulauan Andaman dan Nicobar]], dan [[Palau]]. Dengan [[senarai pulau di Indonesia|17,504 pulau]], Indonesia merupakan negara kepulauan terbesar di dunia. Dengan anggaran jumlah penduduk seramai 279 juta orang pada 2023, ia merupakan negara keempat [[senarai negara mengikut jumlah penduduk|paling banyak penduduk]] dan negara berpenduduk [[Muslim]] yang terbesar di dunia. Ia merupakan negara demokrasi ketiga terbesar di dunia, kuasa serantau dan dianggap kuasa pertengahan dalam hal ehwal global. Ekonomi Indonesia adalah ke-16 terbesar di dunia mengikut KDNK nominal dan ke-7 terbesar oleh PPP. Indonesia merupakan sebuah [[republik]], dengan [[Dewan Perwakilan Rakyat|parlimen]] dan [[Presiden Indonesia|presiden]] yang dipilih secara langsung. == Etimologi == [[File:1855 Colton Map of the East Indies (Singapore, Thailand, Borneo, Malaysia) - Geographicus - EastIndies-colton-1855.jpg|thumb|200px|Wilayah yang kini diiktiraf sebagai Indonesia telah membawa nama yang berbeza, seperti "Hindia Timur" dalam peta 1855 ini.|left]] Nama Indonesia berasal dari perkataan [[bahasa Yunani Purba]] iaitu ''Indos'' (Ἰνδός) dan ''nesos'' (νῆσος), yang bermaksud "Kepulauan India".<ref name="EcoSeas1">{{cite book|last1=Tomascik|first1=Tomas|last2=Mah|first2=Anmarie Janice|last3=Nontji|first3=Anugerah|last4=Moosa|first4=Mohammad Kasim|title=The Ecology of the Indonesian Seas – Part One|publisher=Periplus Editions|year=1996|location=Hong Kong|isbn=978-962-593-078-7}}</ref> Nama itu berasal dari [[abad ke-19]], jauh sebelum kemerdekaan Indonesia.<ref name="indoety">{{cite web|url=http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|title=The origin of Indonesia's name|last=Anshory|first=Irfan|publisher=Pikiran Rakyat|language=id|date=16 Ogos 2004|access-date=15 Disember 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|archive-date=15 Disember 2006}}</ref> Pada tahun 1850, George Windsor Earl, iaitu seorang ahli etnologi Inggris, telah mengusulkan istilah ''Indunesia'' tetapi dia lebih suka dengan ''Malayunesians'' yang merujuk kepada penduduk "Kepulauan India atau [[Kepulauan Melayu]]".{{sfn|Earl|1850|p=119}} Dalam terbitan yang sama, salah satu muridnya, James Richardson Logan, menggunakan ''Indonesia'' sebagai sinonim untuk ''Kepulauan India''.<ref>{{cite journal|last=Logan|first=James Richardson|title=The Ethnology of the Indian Archipelago: Embracing Enquiries into the Continental Relations of the Indo-Pacific Islanders|journal=Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia|year=1850|volume=4|pages=252–347}}</ref>{{sfn|Earl|1850|pp=254, 277–278}} Namun, [[pensyarah]] Belanda yang menulis untuk penerbitan Hindia Timur enggan menggunakan Indonesia; mereka lebih menyukai menggunakan nama ''Kepulauan Melayu'' (dikenali sebagai ''Maleische Archipel'' dalam [[bahasa Belanda]]).<ref name="Kroef" /> Setelah tahun 1900, nama ''Indonesia'' telah menjadi lebih umum di kalangan pensyarah di luar kawasan [[Belanda]], dan beberapa kalangan pensyarah dalam negara untuk ekspresi politik.<ref name="Kroef" /> == Sejarah == {{utama|Sejarah Indonesia}} [[Fail:Presiden Sukarno.jpg|thumb|left|upright|[[Soekarno]], ialah [[Presiden Indonesia|Presiden]] pertama Indonesia]] Di bawah pengaruh agama [[Hindu]] dan [[Buddha]], beberapa [[kerajaan]] terbentuk di pulau [[Sumatera]] dan [[Jawa]] pernah mencapai kejayaannya dengan wilayah meliputi negara [[Malaysia]] dan pulau [[Mindanao]] semasa [[Majapahit]] sejak [[abad ke-7]] hingga [[abad ke-14]]. Kedatangan [[Perdagangan|pedagang-pedagang]] [[Arab]] dari [[Gujarat]], [[India]] kemudian membawa [[agama]] [[Islam]] yang akhirnya menjadi agama terbesar. Ketika orang-orang [[Eropah]] datang pada awal [[abad ke-16]], mereka telah menemui beberapa negara kecil. Negara-negara kecil ini dengan mudah dikuasai oleh mereka yang ingin menguasai perdagangan [[rempah]]. Pada [[abad ke-17]], [[Belanda]] muncul sebagai kuasa yang terkuat di antara negara-negara Eropah, mengalahkan [[British]] dan [[Portugis]] (kecuali untuk tanah jajahan mereka di [[Timor Timur]]). Belanda menguasai Indonesia sebagai tanah jajahan hingga [[Perang Dunia II]], awalnya melalui [[Syarikat Hindia Timur Belanda]] (VOC), dan kemudiannya dijajah secara langsung oleh pihak Belanda sejak awal [[abad ke-19]]. Semasa Perang Dunia II, Belanda dijajah oleh [[Jerman]], manakala [[Jepun]] menguasai Indonesia. Setelah menawan Indonesia pada tahun [[1942]], pihak Jepun mendapati bahawa para pejuang Indonesia merupakan rakan perdagangan yang sudi bekerjasama dan bersedia mengerahkan pahlawan bila diperlukan. [[Soekarno]], [[Mohammad Hatta]], [[KH Mas Mansur]], dan [[Ki Hajar Dewantara]] kemudiannya diberikan penghargaan oleh [[Maharaja Jepun]] pada tahun [[1943]]. Pada Mac [[1945]], pihak Jepun membentuk sebuah jawatan kuasa untuk [[kemerdekaan]] Indonesia; di bawah tekanan pertubuhan-pertubuhan pemuda, kelompok pimpinan Soekarno mengisytiharkan kemerdekaan Indonesia selepas perang Pasifik berakhir pada tahun 1945 Soekarno menjadi [[Presiden]] pertama Indonesia dengan Mohammad Hatta sebagai naib presiden. Dalam usaha untuk menguasai kembali Indonesia, Belanda menurunkan angkatan tentera mereka. Usaha-usaha berdarah untuk membendung pergerakan kemerdekaan ini kemudian dikenali sebagai 'tindakan [[polis]]' (''Actie Politioneel''). Di bawah tekanan perlawanan rakyat dan tentera Indonesia, Belanda akhirnya menarik tenteranya pada [[27 Disember]] [[1949]]. Pada tahun [[1950-an]] dan [[1960-an]], Presiden Soekarno mengikuti gerakan berkecuali pada awalnya dan kemudian dengan blok [[Sosialisme|sosialis]], misalnya [[Republik Rakyat China]] dan [[Yugoslavia]]. Tahun 1960-an menyaksikan [[konfrontasi]] tentera terhadap [[Malaysia]], negara jirannya yang dianggap sebagai negara bentukan [[Britain]]. Jeneral [[Soeharto]] menjadi presiden pada tahun [[1967]] dengan alasan untuk mengamankan negara daripada ancaman [[komunisme]] terhadap Soekarno yang kini semakin lemah. Setelah Soeharto berkuasa, beratus-ratus ribu warganegara Indonesia yang disyaki memihak kepada komunis telah dibunuh. Tempoh pemerintahan Soeharto selama 32 tahun dinamakan [[Order Baru]], dibandingkan dengan masa pemerintahan Soekarno yang disebut [[Order Lama]]. Soeharto berjaya mendapatkan [[pelaburan]] luar negeri yang besar untuk Indonesia, dan menghasilkan pertumbuhan [[ekonomi]] yang pesat, meskipun tidak merata, di Indonesia. Pada awal regim Order Baru, strategi ekonomi negara telah dibuat oleh sekelompok ahli ekonomi lulusan Fakulti Ekonomi [[Universiti California, Berkeley]] yang digelarkan "Kelompok Berkeley". Namun, Soeharto menambah kekayaan diri serta keluarganya melalui amalan [[rasuah]] yang meluas dan beliau akhirnya dipaksa melepaskan jawatannya setelah tercetusnya tunjuk perasaan secara besar-besaran dan keadaan ekonomi negara yang semakin memburuk pada tahun [[1998]]. Dari [[1998]] hingga [[2010]], Indonesia mempunyai 4 presiden: [[Baharuddin Jusuf Habibie]], [[Abdurrahman Wahid]], [[Megawati Soekarnoputri]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]]. Pada tahun [[2014]], [[Joko Widodo]] menjadi presiden Indonesia yang terkini. == Geografi == {{utama|Geografi Indonesia}} [[Fail:Indonesia - Sangeang Api.jpg|thumb|200px|Indonesia ialah sebuah negara yang mengandungi banyak pulau gunung berapi. Pulau Sangeang Api merupakan satu contoh.]] [[Fail:Indonesia 2002 CIA map.png|200px|thumb|Peta Indonesia]] Negara Indonesia terletak di antara: * [[Latitud]] 6º U – 11º S dan [[Longitud]] 95º T - 141º T * [[Lautan Pasifik]] dengan [[Lautan Hindi]] * [[Benua]] [[Asia]] dengan benua [[Australia]] Indonesia mempunyai 18,018 buah pulau yang tersebar di sekitar garisan [[khatulistiwa]] dan ber[[iklim]] [[Iklim tropika|tropika]]. Hanya sekitar 7,000 buah pulau berpenghuni. Lima pulau yang terbesar ialah [[Pulau Jawa]], [[Sumatra]], [[Kalimantan]], [[Sulawesi]], dan [[Papua]], dengan Pulau Jawa mempunyai setengah daripada jumlah penduduk Indonesia yang merupakan pulau yang terpadat. Indonesia juga terletak di atas [[plat tektonik]]. Ini bermakna bahawa Indonesia sering mengalami [[gempa bumi]] dan [[tsunami]]. Kedudukan ini juga menyebabkan Indonesia memiliki sekurang-kurang 66 buah [[gunung berapi]], termasuk [[Krakatau|Gunung Krakatau]], sebuah gunung berapi yang paling terkenal di antara Sumatera dan Jawa, tetapi kini sudah hapus. [[Flora]] dan [[fauna]] di Indonesia amat berbeza di antara Kalimantan, [[Bali]] dan pulau-pulau barat di satu bahagian serta Sulawesi, Lombok, dan pulau-pulau yang lebih timur di bahagian yang lain. Sempadan [[ekologi]] ini digelarkan [[Garis Wallace]], sempena nama penemunya. Garis ini sering digunakan sebagai sempadan antara Asia dan [[Australasia]] dan oleh itu Indonesia merupakan sebuah negara dwibenua. == Pembahagian Pentadbiran == === Provinsi === {{utama|Senarai Provinsi Indonesia}} {{Peta Indonesia}} Indonesia ialah negara yang terluas di [[Asia Tenggara]]. Untuk memudahkan pentadbiran, negara ini dibahagikan kepada 38 [[provinsi]] (satu Daerah Istimewa (DI), iaitu [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], lima daerah dengan autonomi khusus iaitu [[Papua]], [[Papua Barat]], [[Papua Pegunungan]], [[Papua Selatan]] dan [[Papua Tengah]] dan satu daerah autonomi khusus dan istimewa iaitu [[Aceh]] serta satu Daerah Khusus Ibu kota (DKI), iaitu [[Daerah Khusus Ibukota Jakarta Raya]]. Sebelum era [[Reformasi (Indonesia)|Reformasi]], Indonesia hanya memiliki 27 provinsi, dengan [[Timor Timur]] merupakan provinsi ke-27 pada Julai [[1976]]. Bagaimanapun, [[Timor Leste]] telah pun memisahkan diri melalui [[pungutan suara]] menjadi negara [[Timor Leste]] pada [[20 Mei]] [[2002]]. Indonesia sedang menjalankan [[autonomi]] untuk setiap negerinya dengan tujuan memberikan peluang pembangunan yang sama rata di seluruh negara. Selain autonomi, pemerintah Indonesia kini sedang menjalankan prinsip pengagihan kuasa pusat untuk negeri-negerinya. Yang berikut adalah senarai negeri di Indonesia : {{col-begin}} {{Col-break}}'''Pulau [[Sumatera]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Aceh.svg|50px]] [[Aceh]] * [[Imej:North_Sumatra_Emblem.svg|50px]] [[Sumatera Utara]] * [[Imej:Coat of arms of West Sumatra.svg|50px]] [[Sumatera Barat]] * [[Imej:Riau_COA.svg|50px]] [[Riau]] * [[Imej:Coat of arms of Riau Islands.svg|50px]] [[Kepulauan Riau]] * [[Imej:Prov.Jambi.svg|50px]] [[Jambi]] * [[Imej:Coat of arms of Bengkulu.svg|50px]] [[Bengkulu]] * [[Imej:South_Sumatra_COA.svg|50px]] [[Sumatera Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bangka_Belitung.svg|50px]] [[Kepulauan Bangka Belitung]] * [[Imej:Lampung_Emblem.svg|50px]] [[Lampung]] '''Pulau [[Jawa]]''' * [[Imej:Jakarta_COA.svg|50px]] [[Jakarta|Ibu Kota Jakarta]] * [[Imej:Coat of arms of Banten.svg|50px]] [[Banten]] * [[Imej:West_Java_coa.svg|50px]] [[Jawa Barat]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_Central_Java.svg|50px]] [[Jawa Tengah]] * [[Imej:Yogyakarta_COA.svg|50px]] [[Daerah Istimewa Yogyakarta]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Java.svg|50px]] [[Jawa Timur]] '''[[Kepulauan Sunda|Pulau Bali dan Kepulauan Nusa Tenggara]]''' * [[Imej:Coat_of_arms_of_Bali.svg|50px]] [[Pulau Bali|Bali]] * [[Imej:West_Nusa_Tenggara_COA.svg|50px]] [[Nusa Tenggara Barat]] * [[Imej:Coat of Arms of East Nusa Tenggara NEW.png|50px]] [[Nusa Tenggara Timur]] {{Col-break}}'''Pulau [[Kalimantan]]''' * [[Imej:West_Kalimantan_Emblem.svg|50px]] [[Kalimantan Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Central Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Tengah]] * [[Imej:Lambang_Provinsi_Kalimantan_Selatan.gif|50px]] [[Kalimantan Selatan]] * [[Imej:Coat_of_arms_of_East_Kalimantan.svg|50px]] [[Kalimantan Timur]] * [[Imej:Coat of arms of North Kalimantan (2021 version).svg|50px]] [[Kalimantan Utara]] '''Pulau [[Sulawesi]]''' * [[Imej:North_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Utara]] * [[Imej:Lambang_propinsi_gorontalo.jpg|50px]] [[Gorontalo]] * [[Imej:Coat of arms of Central Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Tengah]] * [[Imej:Coat of arms of West Sulawesi.svg|50px]] [[Sulawesi Barat]] * [[Imej:South_Sulawesi_Emblem.svg|50px]] [[Sulawesi Selatan]] * [[Imej:Southeast_Sulawesi_COA.svg|50px]] [[Sulawesi Tenggara]] '''[[Kepulauan Maluku]]''' * [[Imej:Coat of arms of North Maluku.svg|50px]] [[Maluku Utara]] * [[Imej:Maluku_coa.png|50px]] [[Maluku]] '''[[Papua]]''' * [[Imej:West_Papua_Province_Emblem.svg|50px]] [[Papua Barat]] * [[Imej:Coat of arms of Papua 2.svg|50px]] [[Papua]] * [[Papua Tengah]] * [[Papua Pegunungan]] * [[Papua Selatan]] {{col-end}} === Bandar terbesar === [[Fail:Jakarta Skyline Part 2.jpg|thumb|350px|right|[[Jakarta]], ialah [[ibu negeri]] dan [[bandar]] terbesar di Indonesia.]] Sepuluh bandar terbesar di Indonesia mengikut susunan, adalah seperti berikut : * [[Jakarta]]: ibu negara Indonesia, pusat pemerintahan, serta pusat perdagangan * [[Surabaya]]: ibu kota [[Jawa Timur]], serta kota pelabuhan kedua terbesar * [[Medan]]: ibu kota [[Sumatera Utara]], serta pusat perdagangan di Sumatera * [[Bandung]]: ibu kota [[Jawa Barat]], serta pusat pendidikan teknologi Indonesia * [[Palembang]]: ibu kota [[Sumatera Selatan]] yang merupakan pusat pemerintahan kerajaan [[Srivijaya]] pada satu ketika dahulu * [[ Kota Bandar Lampung|Lampung]]: ibu kota [[Lampung]] yang merupakan gerbang utama pulau sumatera * [[Makassar]] (dahulu Ujung Pandang): ibu kota [[Sulawesi Selatan]], serta kota terbesar di Pulau Sulawesi * [[Balikpapan]]: kota di [[Kalimantan Timur]], serta Pusat Ekonomi dan Pemerintahan Kalimantan * [[Semarang]]: ibu kota [[Jawa Tengah]] * [[Yogyakarta]]: ibu kota [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], serta pusat kebudayaan Indonesia * [[Denpasar]]: ibu kota [[Bali]], serta destinasi pelancongan tempat peranginan pantai di Indonesia. == Demografi == {{utama|Demografi Indonesia}} Jumlah penduduk Indonesia mengikut bancian tahun 2018 ialah 265.764.970 juta orang,<ref name='bps2000'>{{cite press release |title=2000 Population Statistics |publisher=Indonesian Central Statistics Bureau |date=30 Jun 2000 |url=http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |accessdate=5 Oktober 2006 |archive-date=25 Julai 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090725055302/http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm |url-status=dead }}</ref> dan Biro Statistik Pusat Indonesia dan ''Statistik Indonesia'' mengganggarkan populasi sebanyak 265.764.970 juta pada 2018. Pembahagian penduduk Indonesia ada dalam dua kelompok. Belahan barat Indonesia sebahagian besar beretnik [[Etnik Melayu|Melayu]] dan bahagian timur Indonesia beretnik [[Papua]]. Selain itu ada juga penduduk imigran yang jumlahnya kecil iaitu etnik Cina, India, dan Arab. Sebahagian besar penduduk Indonesia menganut agama [[Islam]] (86.70% mengikut banci 2018)<ref name='indoCIA'>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |title=Indonesia - The World Factbook |publisher=CIA |access-date=26 November 2008 |archive-date=10 Disember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210041527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/id.html |url-status=dead }}</ref> dan sisanya penganut agama [[Kristian]] (10.72%), [[Hinduisme|Hindu]] (1.74%), [[agama Buddha|Buddha]] (0.74%), dan sebagainya.<ref name="RELIGION"/> Taburan penduduk Indonesia tidak serata. Pulau Jawa yang merupakan pusat pemerintahan ialah pulau yang terpadat, dengan setengah daripada jumlah penduduknya. Kenaikan kadar pertumbuhan penduduk Indonesia cukup tinggi. Penduduk Indonesia yang mendiami pulau-pulau di sebelah utara sangat sedikit, berbanding dengan negara-negara berjiran yang besar seperti [[Jepun]], [[China]] dan [[India]]. Dengan demikian, daerah-daerah Indonesia yang agak kosong beserta kekayaan alamnya berpotensi menjadi sasaran untuk dasar-dasar [[lebensraum]] (dasar peluasan kuasa) oleh kuasa-kuasa di sebelah utara tersebut. ==== Agama ==== {{Utama|Agama di Indonesia}} {{bar box |title=Agama di Indonesia |caption=(Bancian tahun 2018)<ref name="RELIGION"/> |date=2 Mac 2011 |titlebar=#ddd |left1=Agama |right1=Peratus |float=right |bars= {{bar percent|Islam|green|86.70}} {{bar percent|Kristian|blue|10.72}} {{bar percent|Hinduism|black|1.74}} {{bar percent|Buddha|yellow|0.77}} {{bar percent|Lain|purple|0.07}} }} {{Pie chart |thumb = right |caption = Agama di Indonesia (2018)<ref name="RELIGIO">{{cite web|url=https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|title=Statistik Umat Menurut Agama di Indonesia|publisher=[[Kementerian Agama Republik Indonesia]]|date=15 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200903221250/https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|archive-date=3 September 2020|access-date=15 November 2020|language=id|quote=Muslim 231 Million (86.7), Christian 20.45 Million (7.6), Catholic 8.43 million (3.12), Hindu 4.65 million (1.74), Buddhist 2.03 million (0.77), Confucianism 76.630 (0.03), Others/Traditional faiths 126.51 (0.04), Total 266.5 Million}}</ref> |label1 = [[Islam di Indonesia|Islam]] |value1 = 86.7 |color1 = Green |label2 = [[Kristian di Indonesia|Kristian]] |value2 = 10.7 |color2 = DarkBlue |label3 = [[Hinduisme]] |value3 = 1.74 |color3 = DarkOrange |label4 = [[Agama Buddha|Buddha]] |value4 = 0.77 |color4 = Gold |label5 = Rakyat/Lain-lain |value5 = 0.05 |color5 = Gray |label6 = [[Konfusianisme]] |value6 = 0.03 |color6 = Red}} [[Fail:Religion in Indonesian Provinces.jpg|thumb|350px|Kumpulan agama yang dominan di setiap [[provinsi di Indonesia]]]] [[Fail:Indonesia Religion Percentage.png|thumb|350px| Kumpulan agama yang dominan di setiap [[Kabupaten|kabupaten di Indonesia]]]] Beberapa agama berbeza diamalkan di Indonesia. Indonesia secara rasmi adalah [[sistem berpresiden|republik presiden]] dan [[negara kesatuan]] tanpa agama negara yang mantap.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-islam-idUSKBN1XM1A6|title=Indonesia urges public to report civil servants over 'radical' content |last=Da Costa|first=Agustinus Beo|date=12 Oktober 2019|website=Reuters|language=en|access-date=14 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Hosen|1y=2005|1pp=419–40|2a1=Intan|2y=2006|2p=40|3a1=Seo|3y=2013|3p=44|4a1=Ropi|4y=2017|4p=61 etc}} Indonesia mempunyai penduduk [[Muslim]]<ref name="csi">Frederick, William H.; Worden, Robert L., eds. (1993). ''Indonesia: A Country Study'', Chapter [http://countrystudies.us/indonesia/37.htm Islam].</ref>{{sfn|Gross|2016|p=1}} terbesar di dunia dan prinsip pertama asas falsafah Indonesia, [[Pancasila]], memerlukan rakyatnya menyatakan kepercayaan kepada "[[Tuhan]] Yang Maha Esa".<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/beda-isi-piagam-jakarta-dengan-pancasila-dan-sejarah-perubahannya-f7DR|title=Beda Isi Piagam Jakarta dan Pancasila Sejarah Perubahannya|last=Prinada|first=Yudi|date=2 Disember 2020|website=tirto.id|language=id|access-date=9 Jun 2022}}</ref>{{sfnm|1a1=Lindsey|1a2=Pausacker|1y=1995|1p=|2a1=Intan|2y=2006|2p=18}} Walaupun, seperti yang dijelaskan oleh Mahkamah Perlembagaan, ''sila'' pertama Pancasila ini adalah pengiktirafan yang jelas tentang ''zat ketuhanan'' dan dimaksudkan sebagai prinsip tentang cara hidup bersama dalam masyarakat yang beragam agama, ini bukanlah pengesahan doktrin teologi tertentu tentang bagaimana agama atau kepercayaan harus diamalkan.<ref>{{cite web|url=https://www.mkri.id/public/content/infoumum/artikel/pdf/artikel_14_02_arief_hidayat.pdf|title=Indonesia Negara Ketuhanan|website=mkri.id|access-date=8 Mac 2023}}</ref> Walau bagaimanapun, pemerintah Indonesia mempunyai sikap diskriminasi terhadap pelbagai agama suku, [[ateis]], dan warganegara [[agnostik]]. Di samping itu, wilayah [[Aceh]] secara rasmi menguatkuasakan undang-undang [[Syariah]] dan terkenal dengan amalan penindasannya terhadap minoriti agama dan seksual.{{sfnm|1a1=Pringle|1y=2010|1pp=154–55|2a1=Buehler|2y=2016|2p=}} Terdapat juga gerakan [[Islamisme|pro-Syariah]] dan [[fundamentalisme Islam|fundamentalis]] di beberapa bahagian negara dengan majoriti umat Islam yang besar.{{sfnm|1a1=Federspiel|1y=1970|1p=|2a1=Sidel|2y=2006|2p=|3a1=Solahudin|3y=2013|3p=|4a1=Buehler|4y=2016|4p=|5a1=Baskara|5y=2017|5p=}} == Politik == {{utama|Politik Indonesia}} [[File:MPRDPRBuilding.jpg|thumb|250px|Gedung ''Majlis Permusyawaratan Rakyat'' (MPR) dan ''Dewan Perwakilan Rakyat'' (DPR) di [[Jakarta]] ialah gedung [[parlimen]] di Indonesia]] [[Garuda Pancasila]] adalah [[falsafah]] dasar negara Indonesia yang berasal daripada dua kata [[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]], "''panca''" yang bererti 'lima', dan "''sila''" yang bererti 'dasar'. Pancasila terdiri atas kelima-lima dasar yang amat berkait dan yang tidak dapat dipisahkan: * Ketuhanan yang Maha Esa * Kemanusiaan yang adil dan beradab * Persatuan Indonesia * Kerakyatan yang dipimpin oleh hikmat kebijaksanaan dalam permusyawaratan/perwakilan * Keadilan sosial bagi seluruh rakyat Indonesia Indonesia mengamalkan sistem [[demokrasi]] yang diketuai oleh seorang presiden, dan Pancasila ini merupakan jiwa demokrasi. Demokrasi yang didasarkan atas lima dasar tersebut dinamakan [[Demokrasi Pancasila]]. Presiden Indonesia saat ini adalah [[Joko Widodo]], yang disokong oleh [[Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan]] (PDIP). [[Majlis Musyawarah Rakyat]] (MPR) adalah lembaga dwidewan yang terdiri daripada 560 anggota [[Dewan Perwakilan Rakyat]] (DPR) iaitu wakil rakyat yang dipilih melalui parti politik, ditambah 132 anggota [[Dewan Perwakilan Daerah]] (DPD) iaitu wakil [[provinsi]] yang dipilih melalui pemilihan wilayah.<ref>{{cite book |title=Amandemen Ketiga Undang-Undang Dasar 1945 |url=http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |format=PDF |authorlink=[[Majelis Permusyawaratan Rakyat]] |date=13 Disember 2006 |access-date=9 Jun 2010 |archive-date=1 Disember 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061201025250/http://www.gtzsfdm.or.id/documents/laws_n_regs/con_decree/3_AmdUUD45_eng.pdf |url-status=dead }}</ref> Anggota DPR dan DPD dipilih melalui pilihan raya dan dilantik untuk masa jabatan selama lima tahun. Saat ini MPR diketuai oleh Bambang Soesatyo, DPR oleh Puan Maharani, sedangkan DPD oleh La Nyalla Mattalitti. == Ekonomi == {{utama|Ekonomi Indonesia}} [[Fail:IndonesiaPertaminaRefineryCilacapCrackerInstallation.jpg|left|thumb|Industri [[Pertamina]]]] [[Ekonomi]] Indonesia mengalami kemerosotan pada akhir [[dekad]] [[1990-an]], akibat [[Krisis Kewangan Asia]] yang melanda sebahagian besar [[Asia]] pada saat itu. Ekonominya kini telah pulih. Indonesia mempunyai sumber semula jadi yang besar di luar [[Jawa]], termasuk [[minyak mentah]], [[gas asli]], [[timah]], [[tembaga]], dan [[emas]]. Negara ini ialah pengeksport gas asli yang kedua terbesar di dunia tetapi akhir-akhir ini, Indonesia telah bermula menjadi pengimport bersih minyak mentah. Hasil [[pertanian]] yang utama termasuk [[beras]], [[teh]], [[kopi]], [[rempah]], dan [[lobak]]. Rakan-rakan perdagangan Indonesia yang terbesar ialah [[Jepun]], dan [[Amerika Syarikat]], serta negara-negara berjiran, iaitu [[Malaysia]], [[Singapura]], dan [[Australia]]. Indonesia merupakan negara yang amat kaya akaan sumber daya alam dan manusia, namun begitu masih terdapat sedikit masalah kemiskinan yang disebabkan kurang tepatnya pengelolaan oleh kerajaan. [[Bank pusat]] Indonesia ialah [[Bank Indonesia]]. == Sumber alam == [[Fail:Rice fields of Bali.jpg|thumb|250px|left|[[Sawah]] daripada [[Pulau Bali]]]] [[Fail:Elaeis guineensis MS 3467.jpg|thumb|250px|Pokok kelapa sawit]] '''Getah''' yang pernah dikenali sebagai "emas hitam" di Indonesia merupakan hasil utama [[pertukaran asing]] pada masa dahulu, dan kini merupakan pengeluar kedua terbesar selepas [[Malaysia]]. '''Kelapa sawit''': Kawasan perladangan [[Pokok Kelapa Sawit|kelapa sawit]] di Indonesia telah diperluas dengan pesat. Produk utama yang dieksport ialah minyak serta isirong sawit. '''Tembakau''': Kawasan perkebunan [[tembakau]] seluas 198,000 [[hektar]] pada tahun 1979, dengan 92% daripadanya ditanam oleh pekebun kecil ketika itu. '''Logam''': [[Emas]] dan [[Logam perak|perak]] dihasilkan oleh PT Aneka Tambang di daerah [[Banten]] Selatan, dan [[tembaga]] di [[Papua]]. '''Asfalt''': [[Perlombongan]] [[asfalt]] dilaksanakan di [[Sulawesi Tenggara]]. Terdapat 19 buah [[perlombongan|lombong]], termasuk besar dan kecil, yang ditaksirkan berjumlah 28.5 juta [[tan]]. == Seni budaya == {{utama|Kebudayaan Indonesia}} [[Fail:Aesan_Gede_Songket_Palembang.jpg|thumb|125px|Gadis [[Palembang]] berkain [[songket]].]] Indonesia terdiri daripada beratus-ratus [[kaum|suku kaum]], dengan [[agama]] dan kepercayaan yang berbeza. Antara suku kaumnya termasuk [[Orang Aceh|Aceh]] ([[Melayu Tamiang]] dan [[Gayo]]), [[Batak]] ([[Karo]], [[Toba]], [[Mandailing]], [[Pak-Pak]], dan [[Simalungun]]), [[Minangkabau]], [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]] (termasuk [[Melayu Deli]], Melayu Palembang, Melayu Jambi, Melayu Pontianak, Melayu Bengkulu, Melayu Bangka Belitung, dan lain-lain), [[Rejang]], [[Lampung]], [[Badui]], [[Jawa]], [[Sunda]], [[Banjar]], [[Bugis]], [[Toraja]], [[Suku Bali|Bali]], [[Ambon]], [[Madura]], [[Minahasa]], [[Dayak]], [[Betawi]], [[Papua]] dan lain-lain. [[Islam]] merupakan ugama majoriti di Indonesia terutama diwilayah Indonesia Barat (kecuali [[Batak]]), dan Indonesia Tengah (kecuali [[Pulau Bali]] yang umumnya beragama Hindu dan [[Sulawesi Utara]] yang umumnya beragama Kristian). Indonesia Timur ([[Flores]], [[Ambon]], dan [[Papua]]) secara majoriti beragama [[Kristian]] dan [[Katolik]]. [[Pulau Bali]] ialah satu-satunya [[provinsi]] yang secara majoriti beragama [[Hindu]]. Agama-agama yang lain seperti [[Buddha]] dan [[Konfusianisme]] umumnya dipeluk oleh kaum keturunan [[Cina]]. Secara undang-undang, agama di Indonesia diakui berjumlah lima (5) oleh pemerintah, iaitu: *[[Islam]] *[[Kristian]] *[[Hindu]] *[[Buddha]] *[[Konfusianisme]] (disebut Konghuchu) Agama tradisional yang telah ada sejak masa nenek moyang di Nusantara seperti agama [[Parmalim]] daripada suku [[Batak]], [[Kejawen]] daripada suku Jawa, dan lain-lain yang masih mempunyai unsur [[animisme]], juga ada di Indonesia dan dianut secara minoriti oleh kaum-kaum pedalaman. Seni budaya di Indonesia sangatlah beragam dan berbeza-beza, budaya Melayu merupakan salah satu budaya yang banyak dijalankan dikawasan-kawasan Melayu seperti diwilayah pesisir timur [[Sumatra]] dan pesisir [[Kalimantan]]. Tiap-tiap [[provinsi]] di Indonesia mempunyai bahasa dan budaya sendiri walaupun yang berdekatan saling mempunyai persamaan. Dari segi [[pakaian]], warisan budaya yang paling terkenal di seluruh dunia ialah [[batik]]. Tiap-tiap suku dan wilayah ([[provinsi]]) di Indonesia mempunyai pakaian adat masing-masing, dan memiliki hal-hal unik yang mewakili daerah yang dimaksud. Daerah-daerah yang terkenal untuk industri batik termasuk [[Yogyakarta]], [[Solo]], dan [[Kabupaten Pekalongan|Pekalongan]]. Pakaian-pakaian asli Indonesia dapat dikenali daripada ciri-cirinya yang berbeza-beza: * [[baju kurung]] dengan [[songket]]nya dari [[Sumatra Barat]] ([[Minangkabau]]) * [[songket palembang]] dengan motif yang indah berbenang emas dan sutra ([[Palembang]]) * [[kebaya]] * kain [[batik]] dari [[Jawa]] * [[kain ulos]] dari [[Sumatra Utara]] ([[Batak]]) * pakaian khas [[Dayak]] di [[Kalimantan]] * [[baju bodo]] dari [[Sulawesi Selatan]] * pakaian ber[[koteka]] dari [[Papua]], dan sebagainya. <gallery mode="packed"> Fail:My Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional Melayu [[Riau]]</small> Fail:Traditional Javanese marriage costume.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Jawa]]</small> Fail:Baju Demang Betawi.png|<small>Pakaian tradisional suku [[Betawi]]</small> Fail:Bali Hindu Wedding Traditional Dress.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Suku Bali]]</small> Fail:Gayo Wedding.JPG|<small>Pakaian tradisional suku [[Gayo|Aceh Gayo]]</small> Fail:Bantenese wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Banten]]</small> Fail:Batak Karo Wedding.jpg|<small>Pakaian tradisional [[Batak]] Karo</small> </gallery> [[Sarung]] dan [[Songkok]] umum dipakai oleh kaum lelaki di Indonesia terutama bagi mereka yang berugama [[Islam]]. [[Songkok]] merupakan pakaian kepala rasmi pemerintah di Indonesia yang digunakan oleh kaum lelaki. [[Kebaya]] merupakan pakaian adat yang umum dipakai oleh kaum wanita di Indonesia yang digunakan pada saat acara-acara tradisional, sementara kaum lelaki mengenakan baju [[Batik]] sebagai baju identiti Nusantara. Seni [[pantun]], [[gurindam]], dan sebagainya kerap kali dipersembahkan dalam acara-acara seperti majlis kenduri [[perkahwinan]], dan panggung seni. [[Silat]] adalah seni bela diri yang kekadang ditampilkan dalam acara-acara pertunjukkan dan biasanya diiringi oleh muzik tradisional [[gamelan]] dan lain-lain, sesuai dengan daerah asalnya. [[Fail:Borobudur Indonesia 2010 Bennylin 66.jpg|thumb|right|150px|[[Candi Borobudur]] di [[Magelang]], [[Jawa Tengah]]]] Kesenian Indonesia banyak dipengaruhi oleh beberapa [[budaya]]. Terdapat beberapa [[candi]] [[Hindu]] dan [[Buddha]] dari abad-abad yang telah lampau di [[Jawa]]. Tarian Jawa dan [[Bali]] yang terkenal, misalnya, mengandungi aspek-aspek kebudayaan dan [[mitos]] Hindu. Seni tarian yang tidak mengandungi nilai-nilai Islam umpamanya seperti Reog Ponorogo (Jawa Timur) dan Tari Kecak (Bali). Sedangkan seni tarian yang mengandungi nilai-nilai [[Islam]], antaranya [[Tarian Saman]] dan [[Tarian Seudati]] di [[Nanggroe Aceh Darussalam]]. Selain itu, yang juga terkenal di dunia ialah [[wayang kulit]], yang menampilkan kisah-kisah mitologi. Terdapat banyak jenis [[muzik]] Indonesia, baik tradisional mahupun moden. [[Muzik tradisional]] Indonesia termasuklah [[keroncong]] Jawa dikenal oleh semua rakyat Indonesia dan sampai ke luar negara. Banyak alat-alat muzik tradisional Indonesia yang terkenal di dunia, misalnya Angklung yang berasal dari Jawa Barat. Ada juga muzik popular di Indonesia yang dikenali sebagai dangdut. [[Dangdut]] merupakan gabungan muzik [[Melayu]], [[India]], dan muzik tradisional lain Indonesia. Muzik ini dipanggil "dangdut" kerana muziknya bergema dengan bunyi 'dang' dan 'dut' serta kerana muzik dangdut lebih dikuasai oleh bunyi [[gendang]] dan [[seruling]]. Lagu-lagu dangdut biasanya didendangkan oleh pedangdut dengan goyangannya yang seronok dan lemah gemalai sesuai dengan kecepatan lagu. Ada pelbagai macam corak muzik dangdut, antaranya: Dangdut Melayu, Dangdut Moden (dangdut masa kini yang alat muzik telah ditambah dengan alat muzik moden), Dangdut Pesisir (lagu dangdut bercampur muzik tradisional Jawa, [[Sunda]]), dan lain-lain. Pada tahun [[1970-an|70-an]], dangdut lebih dikenali sebagai [[genre]] muzik [[orkestra]] Melayu, dan semakin menjadi popular mulai daripada dekad [[1980-an|80-an]]. Muzik dangdut juga digemari oleh orang-orang [[Jepun]] dengan pedangdut-pedangdut seperti [[Camelia Malik]] dan [[Elvy Sukaesih]] dijemput menyanyi dangdut di Jepun. == Ketenteraan dan Polis == ===Tentera=== * [[Tentera Nasional Indonesia]] * [[Tentera Nasional Indonesia Angkatan Udara]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat]] * [[Tentara Nasional Indonesia Angkatan Laut]] * [[Darjah-darjah kebesaran bintang-bintang dan pingat Indonesia|Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Indonesia]] * [[Sejarah Pertahanan Indonesia]] ===Polis=== *[[Polis Negara Indonesia]] *[[Polis Pamong Praja Indonesia]] (Satpol PP) (di Aceh dinamakan Wilayatul Hisbah), ialah polis wilayah dibawah naungan Kementerian Dalam Negeri Indonesia == Islam == * [[Islam Indonesia]] * [[Majlis Ulama Indonesia]] * [[Organisasi Islam Indonesia]] == Galeri == <gallery> fail:Stamps of Indonesia, 004-08.jpg| Setem Indonesia. </gallery> == Rujukan == === Nota kaki === {{reflist}} == Pautan luar == {{portal|Indonesia|Flag of Indonesia.svg|50}} {{Commons|Indonesia}} {{wikinews|Indonesia}} * * [http://www.indonesia.go.id Kerajaan Republik Indonesia] * * * * * * {{id}} [http://www.deplu.go.id/2003/process/language.php?lang=bahasa%20indonesia Daftar konsulat dan kedutaan Indonesia di mancanegara (di situs Departemen Luar Negeri)]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.wirantaprawira.de/links/government.htm Daftar situs lembaga pemerintah Indonesia (Senarai laman lembaga pemerintah Indonesia)] * * {{id}} [http://www.ylbhi.or.id/ Yayasan Lembaga Bantuan Hukum Indonesia] * {{id}} [http://www.budaya-indonesia.org/ Portal Budaya Tradisional Indonesia] * {{id}} [http://www.indonesia.com/Kota-kota Kota-kota besar di Indonesia] * == Lihat juga == * [[Tokoh-tokoh Indonesia]] * [[Komunikasi di Indonesia]] * [[Garuda Indonesia]] * [[Pelancongan di Indonesia]] * [[Senarai kabupaten dan kota di Indonesia]] * [[Senarai pulau di Indonesia]] * [[Parti-parti politik Indonesia|Parti politik di Indonesia]] * [[Pengangkutan di Indonesia]] * [[Perfileman Indonesia]] * [[Pertamina]] * [[Sastera Indonesia]] * [[Muzik Indonesia]] {{Topik Indonesia}} {{rencana pilihan}} {{Indonesia}} {{ASEAN}} {{OIC}} {{APEC}} {{Negara Negara Asia}} {{Hubungan Indonesia}} {{Authority control}} [[Kategori:Indonesia| ]] [[Kategori:Negara Asia Tenggara]] [[Kategori:Negara majoriti Muslim]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Melayu]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kerjasama Islam]] [[Kategori:Republik]] jzqpati1jeduubolbn50x21b91mxk76 0 2168 7004336 6913840 2026-11-12T10:07:38Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004336 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Burung hantu | color = #D3D3A4 | fossil_range = [[Paleosen]] Akhir – Kini | image = Northern Spotted Owl.USFWS.jpg | image_caption = [[Burung hantu bintik]]<br />''Strix occidentalis'' | image_width = 200px | regnum = [[Haiwan]] | phylum = [[Kordata]] | classis = [[Burung|Aves]] | ordo = '''Strigiformes''' | ordo_authority = [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1830 | subdivision_ranks = Keluarga | subdivision = [[Strigidae]]<br /> [[Tytonidae]]<br /> [[Ogygoptyngidae]] ([[fosil]])<br /> [[Palaeoglaucidae]] (fosil)<br /> [[Protostrigidae]] (fosil)<br /> [[Sophiornithidae]] (fosil) | synonyms = Strigidae <small>sensu Sibley & Ahlquist</small> }} [[Fail:Strix_seloputo_(National_Zoo_Malaysia).jpg|thumb|Burung hantu jenis Ninox rufa di Zoo Negara [[Malaysia]]]] '''Burung hantu''' merupakan jenis [[burung]] [[pemangsa]] dikelaskan dalam [[order]] '''Strigiformes'''<ref name="ADW"/><ref name="IOC">{{cite web |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |date=2026 |title=Owls |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/owls/ |work=IOC World Bird List Version 15.2 |publisher= Kesatuan Ahli Ornitologi Antarabangsa |access-date=28 Julai 2026}}</ref> yang [[nokturnal|aktif pada waktu malam]] dan mempunyai bentuk muka yang berbeza dengan burung biasa. Muka burung hantu berbentuk rata seperti muka [[manusia]] dengan kedua-dua biji matanya menghadap ke hadapan. Order taksonomi burung-burung hantu terbahagi kepada dua [[keluarga (biologi)|keluarga]] yang masih wujud: keluarga [[Tytonidae]] yang merangkumi 20 spesies termasuk [[pungguk jelapang]], dan keluarga [[Strigidae]] yang merangkumi 234 [[spesies]].<ref name="IOC"/> Keseluruhannya, ada lebih 200 spesies burung hantu dalam 25 genus.<ref name="ADW">{{cite web |url=https://animaldiversity.org/accounts/Strigiformes/ |title=Strigiformes |date=2003 |last1=Cholewiak |first1=Danielle |website=Animal Diversity Web |publisher= Muzium Zoologi Universiti Michigan|access-date=31 Disember 2022}}</ref><ref name="IOC"/> == Penamaan == Burung ini dinamakan sedemikian kerana penampakannya yang dipercayai berkaitan dengan [[hantu|hantu-hantu]].<ref name="ACD">{{cite web |url=https://acd.clld.org/cognatesets/27597#3/-8.67/148.25 |title=''*qaniCu'' — ghost, spirit of the dead; owl |last1=Blust |first1=Robert|last2=Trussel |first2=Stephen |website=Austronesian Comparative Dictionary |date=2010 |publisher=Institut Antropologi Evolusi Max Planck |access-date=14 Julai 2022 |url-status=live }}</ref> == Anatomi == === Kepala === [[Fail:Athene cuniculariaa.jpg|thumb|upright|Burung hantu "Burrowing" (''Athene cunicularia'')]] [[Fail:Short-eared owl chick.jpg|thumb|Anak burung hantu "short-eared" berusia sekitar 18 hari]] Burung hantu mampu memutarkan kepala dan leher sehingga 270 darjah. Lehernya lebih luntur kerana ia mempunyai 14 vertebra leher berbanding 7 pada manusia yang menjadikan leher mereka lebih lentur. Ia juga mempunyai sistem kitaran darah yang membenarkan kepala berputar tanpa menyekat aliran darah pada otak [[infarksi serebrum]]: foramina pada vertebrae mereka yang dilalui oleh arteries vertebral adalah 10 ganda ukur lilit arteri, berbanding saiz yang sama pada arteri manusia; arteries vertebral memasuki [[vertebra servikal]] lebih tinggi berbanding burung yang lain, memberikan kekenduran saluran; dan [[arteri karotid]] bergabung pada simpang atau [[anastomosis]] yang besar, terbesar bagi sebarang burung, menghalang saluran darah dari tersekat apabila kepala berputar. Anastomoses lain antara arteri karotid dan vertebral menyokong kesan ini.<ref>Fabian de Kok-Mercado et al. "Adaptations of the owl's cervical & cephalic arteries in relation to extreme neck rotation." 2012. Poster. Reprinted in: {{Cite journal|title=International Science & Engineering Visualization Challenge: Posters & Graphics|journal=Science|date=2013|volume=339|issue=6119|pages=514–515|doi=10.1126/science.339.6119.514}}</ref><ref>{{cite web|title=Owl mystery unraveled: Scientists explain how bird can rotate its head without cutting off blood supply to brain.|url=http://www.hopkinsmedicine.org/news/media/releases/owl_mystery_unraveled_scientists_explain_how_bird_can_rotate_its_head_without_cutting_off_blood_supply_to_brain|date=2013-01-31|publisher=Johns Hopkins Medicine|accessdate=2013-03-03}}</ref> Burung hantu mempunyai biji mata besar menghala ke hadapan dan liang telinga; paruh yang menyerupai burung helang; muka leper; dan biasanya bulu-bulu pelepah yang membentuk bulatan yang jelas, ''[[cakera muka]]'', sekeliling setiap sebelah mata. Bulu-bulu yang membentuk cakera ini boleh ditala agar dapat menumpukan dengan jelas bunyi yang datang dari jarak berlainan pada liang telinga burung hantu dan terletak pada kedudukan tidak sekata. Mata burung hantu dapat melihat dengan baik dalam cahaya yang kurang. Burung ini juga dapat memusingkankan kepalanya 135 darjah ke kedua-dua belah, memberikannya bidang penglihatan yang bagus. Bagaimanapun, burung ini mengalami rabun dekat, ia tidak dapat melihat dengan jelas apa-apa yang berada betul-betul di hadapannya. Kebanyakan burung pemangsa memiliki mata pada sisi kepala, tetapi mata burung hantu memberikan pandangan [[penglihatan stereoskopik|stereoskopik]] dan ke hadapan membenarkan deria kedalaman yang lebih mendalam yang diperlukan ketika memburu dalam persekitaran yang bercahaya malap. Sungguhpun burung hantu memiliki [[penglihatan binokular]], mata besar mereka kekal dalam soket - sebagaimana mata burung yang lain —oleh itu seluruh kepala perlu dipalingkan untuk mengalihkan penglihatan. Oleh kerana burung hantu melihat pada pandangan jauh, mereka tidak dapat melihat apa-apa pada jarak beberapa sentimeter dari mata mereka. Mangsa yang ditangkap dapat dirasa oleh burung hantu dengan penggunaan [[filoplume]]—seperti pelepah pada paruh dan kaki yang bertindak sebagai "deria rasa". Penglihatan jauh mereka, terutama pada cahaya malap, amat baik. === Badan === Burung hantu paling kecil ialah spesies '[[Micrathene whitneyi]]'' dengan ukuran 13.5 sentimeter dan berat serendah 31 gram.<ref name="Owls">Konig, Claus; Welck, Friedhelm and Jan-Hendrik Becking (1999) ''Owls: A Guide to the Owls of the World'', Yale University Press,|ISBN 978-0-300-07920-3.</ref> Sekitar panjang yang sama, tetapi lebih berat sedikit, adalah [[long-whiskered owlet]] (''Xenoglaux loweryi'') dan [[Tamaulipas pygmy owl]] (''Glaucidium sanchezi'').<ref name="Owls"/> Burung hantu terpanjang adalah [[burung hantu kelabu besar]] (''Strix nebulosa''), yang berukuran sekitar {{convert|70|cm|in|abbr=on}} pada purata dan mampu mencapai sepanjang {{convert|84|cm|in|abbr=on}}.<ref name="Owls"/> Bagaimanapun, burung hantu yang paling berat (dan sayap terbesar) adalah burung hantu bertanduk yang saiz hampir sama; [[burung hantu Eurasia]] (''Bubo bubo'') dan [[burung hantu pancing Blakiston]] (''B. blakistoni''). Kedua spesies ini, yang secara purata sekitar {{convert|2.53|cm|in|abbr=on}} lebih pendek berbanding great grey, keduanya mampu mencapai lebar sayap sehingga 2&nbsp;m (6.6&nbsp;ft) dan berat sekitar 4.5&nbsp;kg (10&nbsp;lb) bagi burung betina terbesar.<ref name="Owls"/><ref>[http://www.oiseaux-birds.com/card-eurasian-eagle-owl.html Eurasian Eagle Owl]. Oiseaux-birds.com. Retrieved on 2013-03-02.</ref><ref>[http://www.owlpages.com/owls.php?genus=Bubo&species=bubo Eurasian Eagle Owl – Bubo bubo – Information, Pictures, Sounds]. Owlpages.com (2012-08-13). Retrieved on 2013-03-02.</ref><ref>[http://quillcards.com/blog/index.php/2009/09/23/take-a-peek-at-boo-the-eagle-owl/ Take A Peek At Boo, The Eagle Owl – The Quillcards Blog]. Quillcards.com (2009-09-23). Retrieved on 2013-03-02.</ref><ref>[http://www.fishowls.com/ Blakiston's Fish Owl Project]. Fishowls.com (2013-02-26). Retrieved on 2013-03-02.</ref> Spesies burung hantu berlainan menghasilkan bunyi yang berlainan; dan julat bunyi yang luas ini membantu burung hantu bagi mencari pasangan atau mengisytiharkan kehadiran mereka pada saingan yang mungkin, dan turut membantu [[ornitologi|ahli ornitologi]] dan peminat burung bagi menjejak burung ini dan mengenal pasti spesies. Sebagaimana yang telah diperkatakan di atas, cakera pada muka membantu burung hantu bagi menyalurkan bunyi mangsa ke dalam telinga. Bagi kebanyakan spesies, cakera ini terletak tidak sekata, bagi meningkatkan lagi kemampuan menetapkan arah.<ref>Cotty, 2008.</ref>{{Verify source|date=April 2009}} Pelepah burung hantu kebiasaannya [[kripsis|terlindung]], tetapi kebanyakan spesies memiliki tanda muka dan kepala, termasuk topeng muka, "ear tuft" tompok telinga dan iris mata berwarna terang. Penanda ini pada umumnya lebih biasa di kalangan spesies yang mendiami habitat terbuka, dan dipercayai digunakan sebagai isyarat kepada burung-burung hantu lain dalam cahaya samar-samar.<ref>{{cite journal|last=Galeotti|first=Paolo |author2=Diego Rubolini|year=2007|title=Head ornaments in owls: what are their functions? |journal=Journal of Avian Biology|volume=38|issue=6|pages=731–736 | doi = 10.1111/j.0908-8857.2007.04143.x}}</ref> == Tabiat == [[Fail:EulenfederTeil3.jpg|thumb|Lekokan pada sisi hadapan bulu pelepah terbang burung hantu mengurangkan bunyi.]] [[Fail:SpottedEagleOwl2539MGEyeLid.jpg|thumb|upright|Mata burung hantu setiap satunya memiliki selaput nictitating yang mampu bergerak bebas antara satu sama lain, sebagaimana yang dilihat pada burung hantu "spotted eagle" di [[Johannesburg]], [[Afrika Selatan]]]] [[Fail:SpottedEagleOwl2483MGYawn.jpg|thumb|upright|Burung hantu menguap]] Kebanyakan burung hantu adalah ]], aktif memburu mangsa hanya [[nokturnal|pada waktu malam]]. Beberapa jenis burung hantu, bagaimanapun merupakan [[crepuskular]]—aktif semasa waktu subuh dan maghrib; satu contoh adalah burung hantu pigmi (''Glaucidium''). Beberapa jenis burung hantu juga aktif pada waktu siang; contoh adalah burung hantu penggali (''Speotyto cunicularia)'' dan burung hantu telinga pendek (''Asio flammeus''). === Pembiakan === [[Telur]] burung hantu biasanya berbentuk hampir sferab dengan kulit cangkerang keras berwarna putih. Burung-burung hantu betina bertelur antara beberapa biji sehingga 12 biji dalam satu [[sangkak]] bergantung kepada spesies dan musim tertentu; kebanyakan spesies bertelur tiga atau empat biji telur/ Telur dihasilkan apada jarak 1 hingga 3 hari dan tidak menetas pada masa yang sama.{{citation needed|date=November 2013}} === Pemakanan === Burung-burung hantu adalah haiwan [[karnivor]]. Makanan utamanya haiwan [[mamalia]] kecil seperti [[tikus]], [[cencurut]], burung lain dan sebagainya. B hantu mempunyai paruh bengkok ke bawah yang tajam, dan mempunyai bulu jambul yang lembut. Kedua-dua jantina kelihatan serupa, walaupun burung hantu betina biasanya 25% lebih besar berbanding burung hantu jantan. Sebahagian besar dari strategi memburu burung hantu bergantung secara mengendap dan kejutan. Burung hantu memiliki dua penyesuaian yang membantu mereka bergerak mengendap. Pertama, warna suram bulu pelepah mereka mampu menjadikan mereka hampir halimunan dalam keadaan tertentu. Kedua, sisi beralun pada sisi hadapan bulu pelepah utama [[remiges]] burung hantu menyembunyikan bunyi kepakan sayap burung hantu, membenarkan penerbangan burung hantu hampir senyap sepenuhnya. Sesetengah burung hantu makan ikan, yang senyap tidak menawarkan kelebihan evolusi ketiadaan adaptasi ini. Paruh tajam burung hantu dan kukunya yang berkuasa membenarkan ia membunuh mangsanya sebelum menelannya bulat-bulat (sekiranya ia tidak terlalu besar). Ahli sains yang mengkaji permakanan burung hantu dibantu oleh tingkah laku mereka yang meluahkan bahagian tidak hadam mangsa mereka (seperti tulang, sisik, dan bulu) dalam bentuk pelet. Pelet burung hantu ini banyak dan mudah ditafsirkan, dan sering kali dijual oleh syarikat pada sekolah bagi dibelah oleh pelajar sebagai pembelajaran dalam mata pelajaran biologi dan ekologi.<ref>[http://www.carolina.com/teacher-resources/Interactive/owl-pellets-in-the-classroom-safety-guidelines/tr11086.tr Owl Pellets in the Classroom: Safety Guidelines]. carolina.com</ref> === Adaptasi bagi memburu === Kesemua burung hantu merupakan burung pemangsa pemakan daging dan hidup memakan serangga dan rodent kecil seperti tikus, dan arnab. Sesetengah burung hantu juga menyesuaikan diri secara khusus bagi memburu ikan. Mereka amat sesuai bagi memburu dalam persekitaran masing-masing. Oleh kerana burung hantu boleh didapati dikebanyakan bahagian dunia dan merentasi pelbagai sistem ekologi, kemahiran memburu mereka dan ciri-cirinya berbeza sedikit antara spesies dengan spesies, sungguhpun kebanyakan ciri-ciri dikongsikan dikalangan semua spesies. === Penerbangan dan bulu pelepah === Kebanyakan burung hantu berkongsikan keupayaan untuk terbang hampir senyap dan juga lebih perlahan berbanding burung pemangsa yang lain. Kebanyakan burung hantu aktif sebahagian besarnya kehidupan waktu malam nokturnal dan mampu untuk terbang dengan senyapnya yang memberikan mereka kelebihan besar keatas mangsa mereka yang mendengar bagi bunyi yang paling kecil pada waktu malam. Penerbangan senyap, perlahan tidak begitu penting bagi burung hantu diurnal dan crepuscular disebabkan mangsa mereka biasanya mampu melihat burung hantu datang hampir. Sungguhpun mekanisma morphologikal dan biologikal bagi penerbangan senyap ini sebahagian besarnya tidak diketahui, struktur bulu pelepah telah dikaji dengan teliti dan dikatakan sebagai penyumbang besar pada keupayaan mereka melakukannya. Pelepah burung hantu pada umumnya adalah lebih besar berbanding bulu pelepah burung yang lain, have fewer radiates, longer pennulum, dan memiliki hujung yang licin dengan struktur [[rachis]] yang berbeza.<ref name="Bachmann2007"/> Tepi berkeluk sepanjang pelepah utama "remiges" burung hantu menjadikan kepakan sayap ke bawah hampir senyap secara mekanik. Penyelidikan menunjukkan bahawa kelukan berkemungkinan besar mengurangkan gangguan aerodynamik, berbanding sekadar mengurangkan bunyi.<ref name="Bachmann2007"/> Permukaan bulu pelepah penerbangan diselitupi struktur velvet yang menyerap bunyi pergerakan sayap. Struktur unik ini mengurangkan frekuensi bunyi melebihi 2&nbsp;kHz,<ref name="Neuhaus1973"/> menjadikan tahap bunyi terhasil jatuh di bawah spektrum pendengaran biasa mangsa biasa burung hantu<ref name="Neuhaus1973"/><ref name=Willott/> dan turut juga dalam julat pendengaran terbaik burung hantu itu sendiri {{citation needed|date=November 2013}}. Ini mengoptima keupayaan burung hantu untuk terbang dengan senyapnya untuk menangkap mangsa tanpa didengari oleh mangsanya terlebih dahuli ketika burung hantu terbang menghampirinya. Ia turut membenarkan burung hantu untuk memantau bunyi terhasil dari pola penerbangannya. === Penglihatan === Satu ciri pada burung hantu yang membantu diri mereka menangkap mangsa nokturnal mereka adalah daya penglihatan mereka. Burung hantu merupakan sebahagian kecil burung yang hidup nokturnal, tetapi tidak menggunakan sistem gema bagi membantu mereka terbang dalam keadaan cahaya suram. Burung hantu dikenali bagi mata mereka yang lebih besar berbanding kadar tengkorak mereka. Salah satu akibat evolusi mata besar mutlak dalam tengkorak yang kecil adalah mata burung hantu mempunyai bentuk tiub.<ref>Konishi (1973)</ref> Bentuk ini yang terdapat pada mata nokturnal yang lain, seperti mata primate [[Strepsirrhini|strepsirrhine]] dan ikan bathypelagik.<ref name="Walls1942"/> Disebabkan mata mereka kekal pada tiub sklerotik ini, mereka tidak mampu menggerakkan mata pada mana-mana arah.<ref name="König1999"/> Disebalik menggerakkan mata mereka, burung hantu memalingkan kepala mereka bagi melihat sekeliling mereka. Kepala burung hantu mampu berpusing melalui sudut sekitar 270°, dengan mudah membenarkan mereka melihat dibelakang mereka tanpa menggerakkan tuuh mereka.<ref name="König1999"/> Keupayaan ini membolehkan pergerakan badan minima dan dengan itu mengurangkan bunyi yang dihasilkan oleh burung hantu semasa ia menunggu mangsanya. Burung hantu dianggap sebagai mempunyai mata paling dihadapan di kalangan semua kumpulan burung, yang memberikannya antara bidang penglihatan binokular terbesar. Walau bagaimanapun, burung hantu adalah berpandangan jauh dan tidak boleh mefokus tumpuan kepada objek dalam beberapa sentimeter dari mata mereka. <ref name="Walls1942"/><ref name=Hughes/> Sungguhpun lazimnya dipercayai bahawa burung hantu mempunyai penglihatan waktu malam yang besar disebabkan mata dan anak mata mereka yang besar (dan dengan itu sangat menumpukan cahaya) dan / atau rod reseptor yang sangat sensitif, sebab sebenar bagi keupayaan mereka untuk melihat pada waktu malam adalah disebabkan oleh mekanisme neural yang menjadi pengantara pengekstrakan maklumat spatial yang dikumpul daripada imej retina sepanjang julat pelbagai 'luminans' pada waktu malam. Mekanisme ini hanya boleh berfungsi kerana imej retina yang bersaiz besar.<ref name="Martin1982"/> Dengan itu, pada waktu malam fungsi utama penglihatan burung hantu itu adalah disebabkan jarak nod posterior yang besar; kecerahan imej retina hanya dimaksimumkan kepada burung hantu dalam fungsi saraf kedua.<ref name="Martin1982"/> Ciri-ciri burung hantu ini yang menyebabkan penglihatan waktu malamnya untuk menjadi jauh lebih baik berbandang mangsa purata. <ref name="Martin1982"/> {{terjemahan}} === Pendengaran === Burung hantu menunjukkan fungsi pendengaran khusus dan bentuk telinga yang membantu ketika memburu. Mereka terkenal dengan kedudukan telinga tak simetri pada tengkorak dalam beberapa genera. Burung hantu boleh mempunyai sama ada telinga dalaman atau luaran, kedua-duanya adalah tidak simetri. Tak simetri tidak pernah dilaporkan sebagai berlanjutkan sehingga ke telinga tengah atau dalaman burung hantu. Penempatan telinga tak simetri pada tengkorak membolehkan burung hantu untuk menentukan lokasi mangsanya. Hal ini terutama berlaku bagi spesies pemburu malam seperti burung hantu bangsal 'Tyto' Burung hantu bangsal atau burung hantu Tengmalm.<ref name="König1999"/> Dengan telinga yang terletak pada kedudkan yang berbeza pada tengkoraknya, burung hantu dapat menentukan dari arah mana bunyi itu datang melalui perbezaan kecil tempoh bagi gelombang bunyi memasuki ke dalam telinga kiri dan kanan. Burung hantu memutarkan kepalanya sehingga bunyi sampai pada kedua-dua telinganya pada masa yang sama, pada ketika itu ia mengarah pada punca bunyitersebut. Perbezaan masa antara telinga adalah sekitar 0.00003 saat, atau 30/1000000 saat. Seperti mata, yang memberi menggunakan bulu pelepah bagi menumpuan vahaya, telinga dikelilingi oleh bulu bagi memaksimumkan keupayaan pendengaran. Di belakang lubang telinga terdapat bulu pelepah yang lebih tebal, padat yang diubahsuai untuk membentuk lingkaran muka, yang mewujudkan dinding cekung anteriorly yang menala bunyi pada struktur telinga. <ref name=Norberg/> Lingkaran pada muka ini tidak begitu jelas pada sesetengah spesies dan jelas, hampir mengelilingi keseluruhan muka pada sesetengah spesies yang lain. Cakera pada muka juga bertindak untuk mengarahkan bunyi ke dalam telinga, dan menghadap ke bawah, paruh segi tiga tajam kebawah meminimumkan pantulan bunyi dari muka. Bentuk cakera muka dapat diselaraskan sesuka hati bagi menumpuan bunyi dengan lebih berkesan. <ref name="König1999"/> == Spesies == Spesies-spesies burung hantu yang wujud:<ref name="IOC"/> ;Keluarga [[Tytonidae]] * ''[[Phodilus]]'' **''[[Phodilus badius]]'' * ''[[Tyto]]'' **''[[Tyto alba]]'' **''[[Tyto longimembris]]'' **''[[Tyto capensis]]'' [[Fail:Snowy owl 8059.jpg|thumb|''Bubo scandiacus'']] [[Fail:Strix-varia-005.jpg|thumb|''Strix varia'']] ;Keluarga [[Strigidae]] * ''[[Asio]]'' ** [[Burung Hantu Telinga Pendek]]/Burung Hantu Sayap Panjang (''[[Asio flammeus]]'') ** [[Burung hantu telinga panjang]] (''[[Asio otus]]'') * ''[[Bubo]]'' ** [[Burung Hantu Bertanduk]] (''[[Bubo coromandus]]'') ** [[Burung Hantu Bubu]] (''[[Bubo sumatranus]]'') ** [[Burung Hantu Salji]] (''[[Bubo scandiacus]]'') * ''[[Glaucidium]]'' ** [[Burung Hantu Bersiul]] (''[[Glaucidium castanopterum]]'') ** [[Burung Hantu Kecil]]/Burung Hantu Kalung (''[[Glaucidium brodiei]]'') * ''[[Ketupa]]'' ** [[Burung Hantu Ikan]] (''[[Ketupa zeylonensis]]'') ** [[Burung Hantu Kuning]] (''[[Ketupa ketupu]]'') * ''[[Ninox]]'' ** [[Burung Hantu Betemak]] (''[[Ninox scutulata]]'') * ''[[Otus]]'' ** [[Burung Hantu Gunung]] (''[[Otus spilocephalus]]'') ** [[Burung Hantu Kening Putih]] (''[[Otus sagittatus]]'') ** [[Burung Hantu Kuang Kuik]] (''[[Otus sunia]]'') ** [[Burung Hantu Kuang Kuit]] (''[[Otus scops]]'') ** [[Burung Hantu Mantanani]] (''[[Otus mantananensis]]'') ** [[Burung Hantu Merah]] (''[[Otus rufescens]]'') ** [[Burung Hantu Reban]]/Burung Jampuk Reban (''[[Otus bakkamoena]]'') * ''[[Strix]]'' ** [[Burung Hantu Carik Kafan]] (''[[Strix seloputo]]'') ** [[Burung Hantu Punggur]]/Burung Hantu Punggok (''[[Strix leptogrammica]]'') == Hubungan dengan manusia == [[orang Melayu|Masyarakat Melayu]] dahulu pernah [[mitologi Melayu|mempercayai]] burung hantu sebagai jelmaan [[langsuir]] dan [[pontianak]] yang sering berbunyi di kubur anak-anak kecil.<ref name="MalayMagic">{{Cite book |last=Skeat |first=Walter William |year=1900 |title=Malay Magic |chapter=Chapter 6: Magic Rites as affecting the Life of Man |chapter-url=https://www.gutenberg.org/files/47873/47873-h/47873-h.htm#s6.1 |location=London |publisher=Macmillan and Co., Limited |pages=320–580 }}</ref>{{Rp|321, 326–327}} == Rujukan == {{Reflist|2}} == Pautan luar == * [http://www.bsc-eoc.org/avibase/checklist.jsp?lang=EN&region=bor&list=clements&synlang=MS Avibase - Bird Checklists of the World - Island of Borneo]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.bsc-eoc.org/avibase/checklist.jsp?lang=EN&region=myma&list=clements&synlang=MS Avibase - Bird Checklists of the World - Malay Peninsula]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.cybermelayu.com/newriang/tahukah/tahukah_32/index.htm Tahukan Anda? Burung Hantu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304120856/http://www.cybermelayu.com/newriang/tahukah/tahukah_32/index.htm |date=2016-03-04 }} {{Tunas-burung}} [[Kategori:Burung pemangsa|Hantu]] [[Kategori:Strigiformes|Hantu]] 70p0wvbvgqpdjtmfcdahbn22xqqjcjh 0 4119 7004333 6927498 2026-11-12T10:06:05Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004333 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Anjing laut | fossil_range = [[Zaman Chatti|Oligosen Lewat]]–[[Holosen]], {{fossilrange|24|0}} | image = Californische Zeeleeuw.JPG | regnum = [[Haiwan]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mamalia]] | ordo = [[Carnivora]] | unranked_subordo = [[Pinnipedimorpha]] | unranked_superfamilia = [[Pinnipedimorpha|Pinnipediformes]] | unranked_familia = '''Pinnipedia''' | unranked_familia_authority = [[Johann Karl Wilhelm Illiger|Illiger]], 1811<ref>{{cite book |last1=Illiger |first1=J. K. W. |title=Prodromus Systematis Mammalium et Avium |year=1811 |publisher=Sumptibus C.&nbsp;Salfeld |pages=138–39 |url=https://archive.org/stream/caroliilligerida00illi#page/138/mode/2up |language=la}}</ref> | subdivision_ranks = Subklad | subdivision = ** Keluarga †[[Enaliarctidae]] * '''Superkeluarga [[Otarioidea]]''' ** Keluarga [[Odobenidae]] (walrus) ** Keluarga [[Otariidae]] (anjing laut berbulu dan singa laut) * '''Superkeluarga Phocoidea''' ** Keluarga [[Phocidae]] (anjing laut tidak bertelinga) | range_map = Pinniped range.jpg | range_map_upright = 1.15 | range_map_caption = Peta taburan }} '''Anjing laut''' ialah sejenis [[mamalia]] dua alam dan berkaki sirip dalam [[klados|cabang kelompok]] '''Pinnipedia'''.<ref name="VL">{{cite book |last=Burhanuddin |first=Andi Iqbal |year=2016 |title=Vertebrata Laut |url=https://books.google.com.my/books?id=deTODAAAQBAJ&pg=PA186&lpg=PA186&dq=%22Anjing+laut%22+spesies&source=bl&ots=Q3e3SBBND_&sig=2kb-sxwTTS8sRJk7M7BRVw6syrY&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiPm5uW8ejXAhUJR48KHRbFCh8Q6AEIcDAN#v=onepage&q=%22Anjing%20laut%22%20spesies&f=false |location=Yogyakarta, Indonesia |publisher=Deepublish Publisher |page=186 |isbn=978-602-401-253-3 }}</ref> Banyak spesies mendiami perairan sejuk dan berais kawasan-kawasan [[Kawasan kutub Bumi|kutub]] Hemisfera Utara dan Selatan. Ada 34 spesies anjing laut yang masih hidup.<ref name="AR">{{cite journal | last1=Berta | first1=Annalisa | last2=Churchill | first2=Morgan | last3=Boessenecker | first3=Robert W. | title=The Origin and Evolutionary Biology of Pinnipeds: Seals, Sea Lions, and Walruses | journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences | publisher=Annual Reviews | volume=46 | issue=1 | date=Mei 2018 | issn=0084-6597 | doi=10.1146/annurev-earth-082517-010009 | pages=203–228| bibcode=2018AREPS..46..203B | s2cid=135439365 }}</ref> == Penamaan == Nama ''anjing laut'' [[pinjam terjemah|diterjemahkan]] daripada istilah ''zeehond'' dalam [[bahasa Belanda]].<ref>{{cite dictionary |first=J. A. |last=van Dissel |year=1860 |title= rob (''zeehond'') |dictionary=Nieuw Hollandsch-Laagmaleisch Woordenboekje |page=226 |quote=andjing-laoot |location=Leiden |publisher=A. W. Sythoff}}</ref> == Taksonomi == Nama kelompok Pinnipedia dijejak kepada kata-kata [[bahasa Latin]] ''pinna'' "sirip" dan ''pes, pedis'' "kaki"<ref name="Elias 2007">{{cite book |last1=Elias |first1=J. S. |title=Science Terms Made Easy: A Lexicon of Scientific Words and Their Root Language Origins |url=https://books.google.com/books?id=9pSUf2G5gJQC&pg=PA157 |year=2007 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-33896-0 |page=157}}</ref> bermaksud "kaki yang seperti sirip".<ref name="VL" /> Nama tersebut diberikan sebagai nama [[keluarga (biologi)|keluarga]] atau nama [[order]] oleh ahli zoologi Jerman bernama [[Johann Karl Wilhelm Illiger]].<ref>{{cite book|last=Scheffer |first=Victor B. |year=1958 |title=Seals, Sea Lions, and Walruses: A Review of the Pinnipedia |publisher=Stanford University Press |pages=52 |isbn=978-0-8047-0544-8 }}</ref> == Ciri-ciri == Badan anjing laut berbentuk torak dan bergaris arus dengan cuping telinga yang kecil atau tiada langsung, kakinya berbentuk sirip dan ekornya kecil. Kepalanya bulat dan lehernya boleh berpaling.<ref name=overview>Berta, A. "Pinnipedia, overview" dalam {{cite book |editor1-last=Perrin |editor1-first=William F. |editor2-last=Würsig |editor2-first=Bernd |editor3-last=Thewissen |editor3-first=J. G. M. |year=2009 |title=Encyclopedia of Marine Mammals |edition=ke-2 |publisher=Academic Press |pp=881–884 |isbn=978-0-12-373553-9 }}</ref><ref>{{cite book|last1=Karleskin |first1=G. |last2=Turner |first2=R. L. |last3=Small |first3=J. W. |year=2009 |title=Introduction to Marine Biology |publisher=Cengage Learning |page=328 |isbn=978-0-495-56197-2}}</ref> Alat sulit dan [[kelenjar mamari]]nya boleh disentap balik.<ref name=overview/> Ia mempunyai indera yang sangat kuat di hujung misainya. [[Misai]] anjing laut mempunyai sepuluh kali lebih banyak [[saraf]] berbanding misai mamalia darat yang membantu mengesan getaran dalam air<ref>{{cite journal |last1=Schusterman |first1=R. J. |last2=Kastak |first2=D. |last3=Levenson |first3=D. H. |last4=Reichmuth |first4=C. J. |last5=Southall |first5=B. L. |title=Why pinnipeds don't echolocate |doi=10.1121/1.428506 |journal=The Journal of the Acoustical Society of America |volume=107 |issue=4 |pages=2256–64 |year=2000 |pmid=10790051|bibcode=2000ASAJ..107.2256S }}</ref> dihasilkan ikan yang berenang. Pengesanan getaran ini berguna ketika mencari makanan terutamanya dalam persekitaran air yang gelap.<ref name=whiskers>{{cite journal |last1=Miersch |first1=L. |last2=Hanke |first2=W. |last3=Wieskotten |first3=S. |last4=Hanke |first4=F. D. |last5=Oeffner |first5= J. |last6=Leder |first6=A. |last7=Brede |first7= M. |last8=Witte |first8=M. |last9=Dehnhardt |first9=G. |doi=10.1098/rstb.2011.0155 |title=Flow sensing by pinniped whiskers |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=366 |issue=1581 |pages=3077–3084 |year=2011 |pmid=21969689 |pmc=3172597}}</ref> == Tabiat == === Pemakanan === Semua spesies anjing laut merupakan [[karnivor]]. Makanan utamanya yang [[pemangsaan|dimangsakan]] adalah [[ikan]], [[sefalopod]], [[krustasea]], [[bivalvia]], [[zooplankton]] dan juga burung laut<ref>{{cite book |last=Riedman |first=Marianne |year=1990 |title=The Pinnipeds: Seals, sea lions, and walruses |url=https://archive.org/details/pinnipedssealsse0000ried |url-access=registration |publisher=University of California Press |pages=144-145 |isbn=978-0-520-06497-3}}</ref> seperti [[penguin]]. Anjing laut boleh memburu dalam kawanan atau seekor-seekor. Anjing laut menelan mangsa yang diburu dalam air. Mangsa yang terlalu besar akan dibawa ke permukaan untuk dikoyak-koyakkan.<ref>{{cite journal|last1=Roffe |first1=T. J. |last2=Mate |first1=B. R. |year=1984 |title=Abundances and feeding habits of Pinnipeds in the Rogue River, Oregon |journal=The Journal of Wildlife Management |volume=48 |issue=4 |pages=1262–1274 |jstor=3801787 |doi=10.2307/3801787}}</ref> === Pembiakan === Anjing laut betina melahirkan seorang anak.<ref>{{cite book |last=Berta |first=Annalisa |year=2012 |title=Return to the Sea: The life and evolutionary times of marine mammals |publisher=University of California Press |pages=76–78 |isbn=978-0-520-27057-2}}</ref> == Rujukan == {{Reflist|30em}} [[Kategori:Mamalia]] [[Kategori:Karnivor]] ldejg8pgzjokpazqwt4ddgchuwx7d6w 0 4629 7004365 6357831 2026-11-12T10:30:58Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004365 wikitext text/x-wiki {{jenayah}} '''Rogol''' (atau '''pencabulan / pemerkosaan''') adalah [[serangan seksual]] yang dianggap oleh kebanyakan orang sebagai [[jenayah]] yang sangat serius. Definasi teknikal untuk "rogol" merangkumi sebarang serangan serius dan yang merosakkan terhadap seseorang atau sekumpulan orang, tetapi dalam penggunaan sehari-harian, istilah tersebut adalah mengenai serangan seksual. == Definisi == Dalam [[undang-undang jenayah]], istilah "rogol" merujuk kepada serangan seksual yang mana penyerang memaksa mangsa yang enggan bersetuju untuk melakukan [[hubungan seksual]]. Sesetengah perundangan menggunakan istilah seperti "serangan seksual" atau "dipukul untuk seksual", dan ada juga yang mentakrifkan "rogol" sebagai serangan seksual dengan penembusan. "Rogol" boleh juga merujuk kepada hubungan seksual dengan '''seorang yang rela tetapi dari segi undang-undang belum cukup umur'''; ini dikenali sebagai "'''rogol statutori'''". Dalam bahasa pasar, istilah "rogol dating" atau "rogol kenalan" (''acquaintance rape'') merujuk kepada perogolan yang berlaku antara individu yang mempunyai hubungan cinta atau kenalan. Rogol yang disebabkan penggunaan [[pukau]] seumpama [[flunitrazepam]] atau [[GHB]] untuk membuat mangsa mereka tidak sedar akan diri sebelum diserang dikenali sebagai "[[Dadah rogol janji temu]]" ("date rape drug"). Di Amerika Syarikat, "[[Laporan Jenayah Seragam]]" (''Uniform Crime Reports'') menggunakan istilah "rogol paksaan" hanya untuk meliputkan perogolan seorang wanita oleh seorang lelaki; walau bagaimanapun, [[badan kehakiman]] masing-masing boleh mentakrifkan "rogol" mereka untuk merangkumi serangan seksual keatas, ataupun oleh, mana-mana satu jantina, berikut keperluan mereka. Undang-undang mentakrifkan "rogol" dan isu berkait, seperti "[[usia kerelaan]]" (''age of consent''). berbeza di antara badan kehakiman yang berlainan. Mahkamah Tinggi [[California]], dalam satu kes yang melibatkan seorang wanita yang dirogol oleh seorang [[anggota polis]], mengatakan yang berikut: * Kami tidak meringankan kedashyatan rogol sebagai sejenis jenayah. Ia patut dicela, bukan sahaja dari segi [[moral]] dan penghinaan ke atas ketulusan dan hidup bebas seorang mangsa perempuan, tetapi juga dari segi hak mangsa untuk memilih sesiapa yang dia ingin melakukan hubungan seksual. Walaupun jenayah ini tidak seakan dengan [[pembunuhan manusia]], ia adalah perkosaan yang paling serius ke atas seseorang. Ia juga merupakan jenayah yang kejam kerana biasanya, ia melibatkan penggunaan kuasa ataupun penggugutan untuk mengatasi kemahuan dan keupayaan mangsa menentang. Rogol sering diiringi oleh [[kecederaan fizikal]] kepada mangsa perempuan, dan juga boleh mengakibatkan kecederaan-kecederaan mental dan psikologi. Oleh sebab ia memusnahkan rasa keselamatan masyarat, ia juga mencederakan orang ramai. ::''[http://caselaw.lp.findlaw.com/scripts/getcase.pl?navby=case&court=us&vol=433&page=584 Coker v. Georgia]'' 433 U.S. 584, 597, 603 (1977) [53 L.Ed.2d 982, 996, 97 S.Ct. 2861] (plur. opn. of White, J.; conc. and dis. opn. of Powell, J.)] * Seiringan dengan bentuk-bentuk serangan seksual yang lain, ia merupakan suatu perbuatan yang tidak bermaruah terhadap seseorang yang tidak boleh diperbaiki dengan sempurna, dan yang merendahkan kemanusiaan. :: ''[http://login.findlaw.com/scripts/callaw?dest=ca/cal3d/54/202.html Mary M. v. City of Los Angeles]'' 54 Cal.3d 202,222 (1991) [285 Cal.Rptr. 99; 814 P.2d 1341] Di bawah [[Akta Kesalahan Seksual 2003]], yang berkuatkuasa pada April [[2004]], istilah "rogol" didefinisikan semula. Maksud asal iaitu rogol sebagai perbuatan "bersetubuh melalui [[kemaluan wanita]] atau [[lubang dubur]] tanpa persetujuan" diubah kepada "memasukkan [[kemaluan lelaki]] ke dalam kemaluan wanita, lubang dubur atau mulut seseorang yang lain". Kesalahan perogolan boleh dikenakan hukuman maksimum [[penjara seumur hidup]] (berbeza dengan hukuman penjara 10 tahun bagi kesalahan serangan seksual dibawah [[statut]] ini, dan yang dahulunya dikenali sebagai "perbuatan tidak bermoral"). Walaupun seorang wanita yang memaksakan seorang lelaki untuk bersetubuh tidak boleh disabitkan atas kesalahan merogol, dia boleh disabitkan kesalahan "kerana menyebabkan seseorang itu melakukan perbuatan seksual tanpa persetujuan", kesalahan yang juga membawa hukuman penjara seumur hidup sekiranya ia melibatkan kemasukan ke dalam mulut, lubang dubur atau [[alat kelamin wanita]]. Statut ini juga memasukkan kesalahan seksual baru yang dikenali sebagai "serangan melalui penembusan", yang mempunyai hukuman yang sama dengan hukuman rogol, dan ia dilakukan apabila seseorang itu memasukkan, secara seksual, mana-mana bahagian badannya, atau apa-apa alat yang lain, ke dalam alat kelamin wanita atau lubang dubur, tanpa mendapat persetujuan. == Hukuman == Rogol dianggap sebagai jenayah dashyat dalam kebanyakan kebudayaan dan kadangkala dihukum dengan berat oleh undang-undang. [[Kasi]] dan kaedah pengasian kimia telah digunakan bagi perogol kental (''habitual offenders'') dalam sesetengah negara. Dalam sesetengah negara lain, rogol adalah jenayah yang boleh di[[hukum rejam]]. Terdapat sejumlah kecil negara yang mana rogol dianggap dan masih dianggap boleh diterima dan digalakkan. Di beberapa kebudayaan pula, seorang mangsa rogol perempuan akan dihukum sebagai pesalah jenayah kelamin, walaupun telah terbukti dan diakui bahawa dia yang telah dirogol. Sikap sosial tentang rogol dan hukuman yang sewajarnya adalah persoalan yang masih diperdebatkan dengan bersungguh-sungguh dibeberapa [[kebudayaan Barat]]. Di negara-negara Barat, jenayah ini biasanya dihukum dengan pemenjaraan jangka panjang, yang mana hukuman tersebut merupakan hukuman yang maksimum. Pada permulaan abad ke-20an, rogol boleh mengakibatkan [[hukuman mati]] di kebanyakan negeri-negeri [[Amerika Syarikat]]. Menurut [[statistik]] RAINN, hanya lebih kurang enam peratus, iaitu lebih kurang satu perenam-belas daripada perogol-perogol, akan tertangkap dan dipenjarakan. == Kesan == Sebagai satu bentuk serangan seksual, rogol boleh menjadi amat dahsyat, dan banyak kes serangan seksual berakhir dengan kematian mangsa. Rogol juga boleh mengakibatkan [[kecederaan fizikal]] yang serius, termasuk juga [[kehamilan]], dan jangkitan [[penyakit sebaran seksual]]. Kesan paling biasa pada mangsa rogol adalah kesan [[psikologi]]. Pada masa dahulu, mangsa rogol dan mangsa serangan seksual yang masih hidup, biasanya, didapati terhidap [[Sindrom Renjutan Emosi Rogol]] (''Rape Trauma Syndrome'' (RTS)) yang dianggap sebagai sejenis penyakit [[psikologi]] pada zaman itu. Sekarang, RTS dianggap sebagai sejenis balasan psikologi dan [[fisiologi]] yang biasa dialami oleh seorang mangsa rogol, dan bukan sejenis penyakit psikologi lagi. Ia melibatkan perasaan [[dosa]] dan malu, ketegangan, kemarahan, ketidakselesaan pada [[perut]], dan kekadangnya [[kegundahan]]. Balasan-balasan yang dialami rapatnya dengan apa jua renjutan emosi yang dialami oleh penghidap-penghidap yang bukan mangsa rogol. Renjutan emosi psikologi telah disebut sebagai salah satu daripada alasan-alasan mengapa rogol sentiasa tidak dilaporkan kepada pihak-pihak berkuasa. Di negara Barat, rogol yang menggunakan kekerasan dianggap sebagai kes kecemasan. Pegawai perubatan dan undang-undang profesional mengesa mangsa mendapatkan pertolongan untuk melaporkan jenayah dan mendapatkan rawatan. Kecederaan fizikal seperti [[pendarahan gynekologi]] (''gynecologic hemorrhage'') mungkin boleh berlaku. Tambahan lagi, pencegahan hamil yang cemas dan rawatan pencegahan penyakit sebaran seksual mungkin juga diperlu. Pembantu-pembantu perubatan kecemasan dan doktor-doktor terlatih dalam cara-cara menolong mangsa rogol. Ada kemungkinannya bahawa bukti-bukti seumpama sampel [[DNA]] yang boleh membantu dalam pendakwaan perogol, dapat dikutip. Oleh kerana sifat-sifat seksual yang sensitif tentang jenayah rogol, mangsa-mangsa biasanya akan mengalami renjutan emosi psikologi yang serius. Ini memang benar di kalangan masyarakat-masyarakat yang mempunyai adat-adat kelamin yang pantang. Umpamanya, seorang perempuan, terutamanya seorang [[anak dara]] yang telah dirogol, dianggap oleh masyarakat sebagai seorang yang "rosak". Mangsa-mangsa akan terpaksa menderita seorang diri dan dilarang berkahwin, ataupun mungkin akan di[[cerai]]kan sekiranya dia sudah berkahwin. Mangsa rogol juga mungkin berasa "kotor" ataupun berasa bahawa dia yang bersalah. Proses penghukuman perogol biasanya dihalangi oleh kesan-kesan [[psikologi]] yang lebih kurang sama. Mangsa-mangsa kerapkalinya berasa malu apabila mereka ingin mewajahkan apa yang terjadi (terutamanya, jika mangsa perempuan dikena melaporkan kejadian kepada pegawai lelaki). Tambahan lagi, soalan-soalan sensitif dan [[pemeriksaan perubatan]] yang diperlu untuk pendakwaan akan menyebabkan mangsa tidak selesa. Di masyarakat-masyarakat yang tidak mengakui kaum perempuan sebagai penduduk-penduduk yang setanding dengan kaum lelaki, proses ini akan memberatkan lagi kepayahan mangsa-mangsa wanita. == Kekurangan pelaporan == Pada tahun [[2001]], hanya 39 peratus kes rogol dan serangan seksual di Amerika Syarikat dilaporkan kepada pihak penguatkuasa — satu pertiga, menurut Penyelidikan Pengorbanan Jenayah Nasional Tahun [[1999]]. Alasan yang paling biasa diberikan oleh mangsa-mangsa ialah bahawa hal itu adalah hal peribadi dan juga kerana mereka takut akan pembalasan oleh penyerang. [[Kaum-kaum advokasi]] yang berkaitan dengan rogol telah mengemukakan beberapa cara untuk meningkatkan pelaporan serangan seksual, yang mana kebanyakannya bertujuan semata-mata untuk mengurangkan renjutan emosi psikologi yang dialami oleh mangsa rogol berikutan serangan. Pada masa sekarang, banyak bahagian polis telah menggunakan pegawai wanita untuk mengendalikan kes-kes rogol. Kaum-kaum advokasi telah juga membuat permintaan bahawa proses perundangan dirahsiakan; telah menjadi satu kebiasaan di kalangan [[wartawan]] Amerika Syarikat yang mana mereka menyembunyikan nama mangsa rogol dalam laporan berita mereka. Sebilangan kaum-kaum advokasi juga mengendalikan [[talian panas]] untuk memberi nasihat dan [[rawatan kecemasan]] psikologi. Di negara Amerika Syarikat, talian panas yang termashyur ialah talian yang dikendalikan oleh RAINN, iaitu [[akronim]] [[bahasa Inggeris]] untuk "Rangkaian Nasional Rogol, [[Penyiksaan]] dan [[Zina sebaka|Zina Sebaka]]". Hanya RAINN sahaja yang membekalkan talian percuma 24 jam yang sulit di Amerika Syarikat. Nombor telefonnya ialah 1-800-656-HOPE. == Rogol tahanan == [[Penyelidikan]] yang dilaksanakan oleh [[Cindy Struckman-Johnson]] dan [[David Struckman-Johnson]] daripada [[University of South Dakota]] telah mendapati bahawa 22-25 peratus [[banduan]] lelaki di Amerika Syarikat adalah mangsa serangan seksual, 10 peratus pernah dirogol, dan 6 peratus pula mangsa [[rogol bergilir-gilir]]. Khususnya, banduan wanita mudah diserang oleh pengawal-pengawal dan kakitangan-kakitangan, dan kejadian ini telah dicela oleh [[Amnesti Antarabangsa]] and [[Human Rights Watch]]. Rogol antara lelaki di kawasan [[kebudayaan]] Barat dianggap terjadi, khasnya, di [[pemjara|penjara-penjara]] dan [[pusat tahanan|pusat-pusat tahanan]], dan juga dalam [[homoseks|perhubungan jantina sesama]]. Kadarnya di kawasan kebudayaan bukan Barat tidak dapat diketahui. * ''Rujukan'': [http://www.spr.org/en/pub_academic.html Rogol Banduan: Undang, Polisi dan Sains] == Rogol bergilir-gilir == "Rogol bergilir-gilir" terjadi apabila sekumpulan orang mengambil bahagian dalam perogolan seorang mangsa, biasanya sekumpulan lelaki terhadap seorang perempuan. Ia dipandangkan sebagai lebih mencederakan kepada mangsa rogol dari segi psikologi, dan dikenakan '''hukuman yang lebih berat''' daripada rogol perseorangan di sebahagian [[bidang kuasa]]. == Rogol dan penyiksaan seksual == Di negara-negara yang mana [[siksa|penyiksaan]] tidak diambil berat ataupun diterima sebagai kelakuan yang biasa bagi pihak polis dan pihak keselamatan, rogol orang tahanan lelaki dan perempuan sering berlaku. Ia biasanya digunakan untuk 'melembutkan' orang tahanan bagi [[pemisitan]] ataupun untuk menakutkan mereka supaya mematuhi peraturan. Dalam masyarakat yang mempunyai pantang sosial yang teguh, penyiksaan seksual biasanya digunakan untuk memusnahkan amanah dan pengaruh pembangkang-pembangkang politik. Rogol dalam keadaan ini sentiasa mempunyai kesan negatif yang lebih dalam daripada serangan seksual yang biasa berlaku. ''Lihat juga'': [[penghinaan]] == Rogol statutori == "Rogol statutori" ialah sejenis jenayah persetubuhan yang melibatkan seorang yang dibawah usia kerelaan. Istilah ini kebanyakannya digunakan di [[Amerika Syarikat]]. Ia digelarkan begitu kerana ia dianggap sebagai rogol dibawah statut, dan bukannya berdasarkan prinsip "Common Law". Oleh sebab negara mempunyai tanggungjawab untuk melindungi kanak-kanak, ia telah mengisytiharkan bahawa kanak-kanak di bawah usia yang ditentukan tidak berupaya memberi [[keizinan yang berpengetahuan]]. Walaupun kanak-kanak bersetuju dan rela dengan kegiatan seksual yang dilakukan terhadap mereka, perbuatan itu masih lagi dianggap sebagai rogol. Undang-undang negara banyak berbeza dalam definisi "rogol statutori". Ada yang mengecualikan perogol kanak-kanak, dan juga ada yang mengecualikan perogol yang berkahwin dengan kanak-kanak berkait sebelum didakwa. == Rogol kenalan == Menurut hukum, tiada perbezaannya diantara rogol yang dilakukan oleh orang yang tidak dikenali dengan rogol yang dilaksanakan oleh orang-orang kenalan, kawan-kawan dan pencinta-pencinta. Walau bagaimanapun, terdapatnya kesukaran mendakwa seorang penyerang yang dikenali, tetapi sekiranya terbukti, jenayah akan dilayankan dengan cara yang sama. Dari segi sosial, isu rogol kenalan adalah amat rencam. Bukti-bukti yang sedia ada menunjukkan bahawa kemungkinan seorang mangsa rogol yang berkenalan dengan penyerangnya adalah lebih besar daripada yang tidak. [http://www.aaets.org/arts/art13.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717071112/http://www.aaets.org/arts/art13.htm |date=2011-07-17 }} Terdapat banyak benar perdebatan bertentangan dengan apa yang dikira sebagai keizinan yang sempurna di dalam perhubungan seksual. Betapa nyatakah keizinan diperlu, betapa kerapkah keizinan perlu dipastikan, dan apakah yang dikira sebagai keupayaan yang kurang (biasanya disebabkan oleh dadah dan alkohol) adalah isu-isu yang tidak dapat mencapai penyelesaian. Perdebatan-perdebatan ini sentiasa dibahaskan dari segi moral dan [[kesusilaan]], dan sebagai isu undangan, kesilapan pemahaman keizinan selalu dikemukakan sebagai [[pembelaan]] oleh kerana jenayah rogol hanya boleh didakwa sebagai jenayah yang berniat. == "Rogol" antara golongan binatang == Sebahagian binatang nampaknya berkelakuan seakan-akan rogol manusia, terutamanya penggabungaan persetubuhan dengan serangan yang ganas, seperti yang terlihat di golongan [[itik]] dan [[angsa]]. Sungguh payah hendak menentukan sejauh mananya, gagasan rogol boleh digunakan pada persetubuhan binatang, disebabkan kriteria untuk menentukan rogol di kalangan manusia ialah ketiadaannya keizinan yang berpengetahuan, yang mana ia sukar ditentukan di golongan binatang. Walau bagaimanapun, adalah nyata bahawa kekadangnya, seekor binatang akan mendekati binatang yang lain untuk menembusinya, yang mana jelas juga bahawa binatang yang lain itu tidak ingin dan melarikan diri. Ini telah menyebabkan sebahagian orang yang berpendapat bahawa penembusan paksaan di kalangan binatang adalah kelakuan yang "semulajadi", dan mengikut logik ini, rogol di kalangan manusia ada kemungkinannya merupakan kelakuan yang "semulajadi" juga. Ini adalah satu perkara yang menimbulkan banyak perselisehan. == Rujukan == * Gowaty, P.A. and N. Buschhaus. 1997. Fungsi-fungsi persetubuhan ganas and paksa di kalangan burung-burung: Penentangan burung betina dan hipotesis CODE. Ahli Zoologi Amerika Syarikat (dalam percetakan). == Pautan luar == {{Commonscat|Rape}} * [http://myservik.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=90&Itemid=97 Kesihatan Seksual - rogol] * [http://www.ncpa.org/studies/s229/s229.html Statistik probabiliti yang disusun oleh NCPA daripada statistik Jabatan Kehakiman Amerika Syarikat]] * [http://www.hmso.gov.uk/acts/acts2003/20030042.htm#aofs Akta Kesalahan-kesalahan Seksual Britain 2003] [[Kategori:Rogol| ]] [[Kategori:Kesakitan akut]] lsgvjle3b8j5nolj6r7978ymhvk8eja 0 5048 7004112 6985216 2026-11-12T03:57:08Z ~2026-59780-28 425179 /* */ 7004112 wikitext text/x-wiki '''Zairi bin Azmi''' (lahir 2 September 1974) atau lebih dikenali sebagai '''Ayie''' <ref>[http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2012&dt=0816&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_01.htm Amal artis buat OKU]</ref> ialah salah seorang daripada ahli bekas anggota [[Kumpulan Arrow]] iaitu adalah pemain gitar. <ref>{{Cite web |url=http://www.seniman.com.my/senarai-keahlian-2/ |title=Senarai Keahlian Seniman |access-date=2017-08-08 |archive-date=2019-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190311200102/http://www.seniman.com.my/senarai-keahlian-2/ |url-status=dead }}</ref> Setelah berhenti dari kumpulan tersebut, Zairi telah mengahwini [[Aishah An-Nur binti Osman|Ani Maiyuni]] pada 5 Jun 2004 dan mereka telah memiliki tiga orang anak. <ref>[http://www.utusan.com.my/hiburan/ani-mayuni-bersama-suami-zairi-azmi-dan-ketiga-tiga-anak-mereka-1.32925 Ani Mayuni bersama suami, Zairi Azmi dan ketiga-tiga anak mereka.] </ref> {{Infobox musical artist |name = ''Ayie'' |img = |img_capt = |img_size = |lanscape = |background = solo |birth_name = Zairi bin Azmi |birth_date = {{birth date and age|1974|9|2}} |birth_place = {{Flagicon|Kuala Lumpur}} [[Kuala Lumpur]] |origin = {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |genre = |instrument = |years_active = 1992 - kini |associated_acts = '''[[Arrow (kumpulan muzik)]]''' |occupation = Pemain gitar |label = |spouse = {{marriage|[[Ani Maiyuni]]|2004}} |children = 3 }} == Rujukan == <references/> == Pautan luar == [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pemain gitar Malaysia]] k6te6udwlwnd5ihsvnua2mc1l90mdrj 0 5538 7004251 6340175 2026-11-12T09:10:04Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004251 wikitext text/x-wiki {{Other}} {{More citations needed|date=November 2022}} {{speciesbox | image = Turmeric inflorescence.jpg | image_caption = [[Perbungaan]] ''Curcuma longa'' | image2 = Curcuma longa roots.jpg | image2_caption = Serbuk dan rimpang kunyit | genus = Curcuma | species = longa | authority = [[Carl Linnaeus|L.]]<ref name="Kew">{{cite web|title=''Curcuma longa'' L.|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:796451-1|publisher=Plants of the World Online, Kew Science, Kew Gardens, Royal Botanic Gardens, Kew, England|access-date=26 March 2018|year=2018}}</ref> | synonyms = ''Curcuma domestica'' <small>Valeton</small> }} '''Kunyit''', '''temu kunyit''' dan '''temu kuning''' (nama saintifik: ''Curcuma longa'')<ref name="PRPM">{{cite dictionary|title=temu II|url=https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=Temu+ii|dictionary=Kamus Dewan|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka Malaysia|date=2017|edition=ke-4}}</ref> ialah [[spesies]] [[tumbuhan berbunga]] dalam keluarga [[Zingiberaceae|temu-temuan]]. Ia merupakan sejenis [[rempah]] yang banyak digunakan dalam [[kari]] dan masakan lain [[Asia Selatan]]. Kunyit juga digunakan untuk memberi warna kuning pada masakan. Selain kegunaan dalam masakan, kunyit juga terkenal di kalangan [[orang Melayu|masyarakat Melayu]] dan [[Orang India|India]] dengan khasiatnya sebagai ubat pembersih dalaman badan dan mencantikkan kulit. Di samping itu, daun serta bunga kunyit memang digemari sebagai [[ulam]] oleh sesetengah masyarakat Melayu.{{fact}} ==Peristilahan== ''Kunyit'' adalah turunan kata akar [[Bahasa Proto-Austronesia|Proto-Austronesia]], ''*kunij'', serumpun dengan beberapa nama setempat lain di rantau [[Nusantara]] iaitu ''kunir'' ([[bahasa Jawa|Jawa]]), ''konéng'' ([[bahasa Sunda|Sunda]]), ''huni'' (Bima), ''konyè''' ([[bahasa Madura|Madura]]), ''kunyir'' ([[bahasa Komering|Komering]]) dan ''kuni'' ([[bahasa Sangir|Sangir]]). Kata itu sewarisan dengan kata "[[kuning]]" yang merujuk pada warna.<ref>{{cite web|url=https://acd.clld.org/cognatesets/30461#4/4.68/111.89|title=*kunij turmeric: Curcuma longa|last1=Blust|first1=Robert|last2=Trussel|first2=Stephen|website=Austronesian Comparative Dictionary|date=2010|publisher=Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology|url-status=live|access-date=10 November 2022}}</ref> == Kegunaan == === Dalam masakan === Kunyit adalah [[rempah]] yang biasa digunakan dalam masakan di negara-negara Asia misalnya [[kari]], [[gulai]] dan seumpamanya; ia juga digunakan untuk [[Pewarna makanan|memberi warna kuning pada masakan]] atau sebagai [[Pengawetan makanan|bahan pengawet]].<ref name="a">Itokawa H, Shi Q, Akiyama T, Morris-Natschke SL, Lee K. 2008. Recent advances in the investigation of curcuminoids. Chinese Med 3:11.</ref> === Sebagai ubat === Produk farmasi berbahan baku kunyit mampu bersaing dengan berbagai ubat paten, misalnya untuk keradangan sendi ([[artritis]]-[[reumatoid]]) atau osteo-artritis berbahan aktif [[natrium deklofenak]], [[piroksikam]], dan [[fenil butason]] dengan harga yang relatif mahal atau [[suplemen]] makanan (Vitamin-plus) dalam bentuk [[kapsul]]. Produk bahan jadi dari ekstrak kunyit berupa suplemen makanan dalam bentuk kapsul (Vitamin-plus) pasar dan industrinya sudah berkembang. Suplemen makanan ini dibuat daripada bahan baku ekstrak kunyit dengan bahan tambahan [[Vitamin B1]], [[vitamin B2|B2]], [[vitamin B6|B6]], [[vitamin B12|B12]], [[Vitamin E]], [[Lesitin]], [[Amprotab]], [[Mg-stearat]], [[Nepagin]] dan [[Kolidon 90]]. [[Umbi]] atau [[rimpang]] tumbuhan ini yang berumur lebih dari satu tahun dapat dipakai sebagai ubat berkhasiat untuk mendinginkan badan, membersihkan, mempengaruhi bahagian perut khususnya pada [[lambung]], merangsang, melepaskan lebihan gas di usus, menghentikan pendarahan dan mencegah penggumpalan darah. Selain itu, ia juga digunakan sebagai bahan dalam masakan. Kunyit juga digunakan sebagai ubat antigatal, antiseptik dan antikejang serta mengurangkan pembengkakan selaput lendir [[mulut]]. Patinya yang boleh diminum lazimnya diperaskan atau digunakan sebagai [[ubat sulap]] untuk mengubati bengkak dan terkilir. Kunyit juga berkhasiat untuk menyembuhkan hidung yang tersumbat dengan cara membakar kunyit dan menghirupnya.<ref name="a" /> == Khasiat == Suatu kajian telah dilakukan oleh saintis penyelidik dari [[Universiti Tel Aviv]], [[Israel]] mendapati kunyit mempunyai sejenis bahan aktif dikenali [[kurkumin]]. Dalam dos yang tinggi, unsur itu mampu memberikan [[kesan terapeutik]] menyembuhkan keradangan. Dr. Shahar Lev-Ari dari Fakulti Kesihatan Awam, Perubatan Sackler Univeristi Tel Aviv menyatakan bahawa kajian yang dilakukan bersama para penyelidik lain mendapati bahan aktif kurkumin mampu melawan [[kanser]] apabila digabungkan dengan sejenis ubat antiradang yang lain; ia kerana bahan tersebut bertindak meneutralkan radikal bebas selain mampu menjadi [[antioksidan]] bagi memusnahkan radikal bebas sebagai faktor penyebab utama kepada kewujudan sel-sel kanser.(Kosmo 17 Jun 2011){{fact}} ==Galeri== <gallery> imej:A closeup of Turmeric.JPG|Kunyit imej:YosriKunyitHidup.jpg|Rimpang kunyit imej:YosriDaunKunyit.jpg|Daun kunyit sering digunakan dalam masakan. imej:Turmeric plant.jpg|Pokok kunyit imej:Curcuma longa roots.jpg|Kunyit hidup dan serbuk </gallery> ==Rujukan== <references /> ==Pautan luar== * [http://kesihatan.jbdirectory.com/Kunyit_dalam_perubatan_tradisional Kesihatan: Kunyit dalam perubatan tradisional] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110703092038/http://kesihatan.jbdirectory.com/Kunyit_dalam_perubatan_tradisional |date=2011-07-03 }} * [http://wnragro.com/kunyit-hitam-curcuma-caesia/ Kunyit Hitam (Curcuma Caesia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180701140215/http://wnragro.com/kunyit-hitam-curcuma-caesia/ |date=2018-07-01 }} {{Herba dan rempah}} [[Kategori:Pewarna]] [[Kategori:Rempah]] [[Kategori:Zingiberales]] cc33xx0yo8qdotg91qtclbkt15k3xxr 0 6478 7004297 5902067 2026-11-12T09:26:55Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004297 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Itik | image = Bucephala-albeola-010.jpg | image_caption = [[Bufflehead]]<br>(''Bucephala albeola'') | taxon = Anatidae | authority = | subdivision_ranks = Sub-famili | subdivision = Lihat teks | range_map = | range_map_caption = | subspesies = [[Dendrocygninae]], [[Oxyurinae]], [[Anatinae]], [[Aythyinae]], [[Merginae]] }} '''Itik''' ialah nama biasa untuk spesies daripada famili Anatidae dan kelas [[burung]]. Itik kebiasaannya ialah burung akuatik, lebih kecil daripada saudaranya iaitu [[joyinah]] dan [[angsa]], dan boleh ditemui di air tawar dan laut. Itik dipelihara untuk daging atau telurnya. Di [[Malaysia]], negeri utama pengeluar [[telur]] itik ialah [[Kedah]], [[Perlis]] dan [[Pulau Pinang]]. Kebanyakan itik mempunyai paruh yang rata dan lebar untuk menyudu. Itik makan pelbagai jenis makanan seperti [[rumput]], tumbuhan akuatik, [[ikan]], [[serangga]], [[amfibia]] kecil, [[cacing]] dan [[moluska]] kecil. ==Taksonomi== Semua jenis itik tergolong dalam [[Keluarga (biologi)|keluarga]] [[Anatidae]] (yang juga termasuk [[angsa]]) di bawah [[order (biologi)|order]] [[Anseriformes]], iaitu kelompok yang juga dianggotai oleh angsa.{{sfn|Carboneras|1992|p=536}} Dalam keluarga tersebut, itik terbahagi kepada pelbagai subkeluarga dan 'puak'. Bilangan dan komposisi subkeluarga dan puak-puak ini menjadi pertikaian dalam kalangan ahli taksonomi.{{sfn|Carboneras|1992|p=536}} Ada yang mendasarkan dapatan mereka pada [[Morfologi (biologi)|ciri-ciri morfologi]], dan ada juga yang berdasarkan kelakuan bersama atau kajian genetik.{{sfn|Livezey|1986|pp=737–738}}{{sfn|Madsen|McHugh|de Kloet|1988|p=452}} Dihujahkan terdapat dua hingga lima subkeluarga yang mengandungi jenis-jenis itik.{{sfn|Donne-Goussé|Laudet|Hänni|2002|pp=353–354}}{{sfn|Carboneras|1992|p=540}} Tahap [[Kacukan (biologi)|pengacukan]] yang signifikan dalam kalangan itik liar menyukarkan usaha untuk mengupas hubungan antara pelbagai spesies.{{sfn|Carboneras|1992|p=540}} [[File:Mallard drake .02.jpg|thumbnail|[[Itik melewar]] hendak mendarat]] Dalam kebanyakan pengelasan moden, yang digelar 'itik sejati' tergolong dalam subkeluarga Anatinae, dan kemudian terbahagi lagi kepada sebilangan puak.{{sfn|Elphick|Dunning|Sibley|2001|p=191}} Puak yang terbesar, iaitu Anatini, merangkumi 'itik sungai' atau 'itik menyudu', digelar sedemikian sempena kaedah pemakanan utamanya di permukaan air tawar.{{sfn|Kear|2005|p=448}} 'Itik terjun', juga digelar sempena kaedah pemakanan utamanya, membentuk puak Aythyini.{{sfn|Kear|2005|p=622–623}} 'Itik laut' dari puak Mergini adalah itik terjun yang khusus memburu ikan dan kerang-kerangan dan menghabiskan kebanyakan hayatnya di air masin.{{sfn|Kear|2005|p=686}} Puak Oxyurini merangkumi itik 'ekor kental', iaitu itik terjun yang terkenal dengan ekornya yang kecil, kental dan pacak.{{sfn|Elphick|Dunning|Sibley|2001|p=193}} Sebilangan spesies lain yang bergelar itik tidak dianggap 'itik sejati' dan selalunya terletak di subkeluarga atau puak lain. [[Itik siul]] atau belibis tergolong dalam puak (Dendrocygnini) di bawah subkeluarga Anatinae atau Anserinae,{{sfn|Carboneras|1992|p=537}} ataupun dalam subkeluarga (Dendrocygninae) atau keluarga tersendiri (Dendrocyganidae).{{sfn|Carboneras|1992|p=540}}{{sfn|American Ornithologists' Union|1998|p=xix}} {{ill|Stictonetta naevosa|en|Freckled duck|lt=Itik berjagat}} dari Australia adalah satu-satunya ahli puak Stictonettini di bawah subkeluarga Anserinae,{{sfn|Carboneras|1992|p=537}} ataupun tergolong dalam keluarga tersendiri iaitu Stictonettinae.{{sfn|Carboneras|1992|p=540}}{{sfn|Carboneras|1992|p=537}} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == {{Commons|Duck}} {{cookbook}} * [http://www.mada.gov.my/ternakan-itik Projek Ternakan Itik Penelur & Pedaging Di Kawasan MADA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304204456/http://www.mada.gov.my/ternakan-itik |date=2016-03-04 }} * [http://saffaagrotrading.blogspot.my/2012/10/cara-menternak-itil-muscovy-itik-serati.html Cara Menternak Itil Muscovy / Itik Serati / Itik Nila] * [http://www.dvs.gov.my/itik-telur Panduan memelihara itik telur.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150917043616/http://www.dvs.gov.my/itik-telur |date=2015-09-17 }} * [http://ww1.utusan.com.my/utusan/Agrobiz/20121015/ag_01/Itik-penelur Itik penelur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161213174731/http://ww1.utusan.com.my/utusan/Agrobiz/20121015/ag_01/Itik-penelur |date=2016-12-13 }} * [http://itiktelurkuala.blogspot.my/ Penternakan Itik Penelur dan Pedaging] * {{en}} [http://www.omlet.co.uk/guide/guide.php?view=Ducks Guide to keeping ducks] * {{en}} [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=27 Duck videos] on the Internet Bird Collection * {{en}} [http://www.ibiblio.org/pardo/birds/archive/archive2/msg00397.html Duck migration question] * {{en}} [http://www.ducks.org/ Ducks Unlimited Conservation] * {{en}} [http://www.gamebird.com/ducksgeeseswans.html Raising Ducks, Geese & Swans] * {{en}} [http://www.nrdc.org/greengate/wildlife/duckf.asp San Francisco Bay Area Duck Population] * {{en}} [http://www.bbc.co.uk/radio4/science/nature_20030616.shtml Birds on the Brink] ([[ruddy duck]]s' impact on [[white-headed duck]]s by [[crossbreeding]] in the wild) * {{en}} {{gutenberg|no=18884|name=Ducks at a Distance, by Rob Hines}} - A modern illustrated guide to identification of US waterfowl. {{Tunas-burung}} [[Kategori:Itik| ]] t9othw942yqmnwn30xu78kiap4l4rz1 0 7407 7004349 6728715 2026-11-12T10:15:41Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004349 wikitext text/x-wiki {{Rujukan|date=Julai 2022}} '''Gas''' merupakan salah satu daripada empat [[fasa jirim]] utama. Seperti [[cecair]], gas tidak mempunyai bentuk yang tetap dan boleh mengalir. Tetapi, gas juga tidak mempunyai [[isipadu]] yang tetap, ia boleh berubah mengikut bentuk bekas. [[Tenaga kinetik]] gas merupakan yang kedua terbesar untuk semua 'bentuk keadaan' (selepas [[plasma]]). Oleh sebab itu, [[atom|atom-atom]] dan [[molekul|molekul-molekul]] gas sentiasa berlanggar antara satu sama lain, lebih besar tenaganya, lebih kerap perlanggaran itu. Walaupun kandungan tenaga bagi gas adalah yang paling tinggi, namun [[daya tarikan]] antara zarah sangat lemah sehingga boleh diabaikan. Zarah-zarah bagi gas tidak tersusun langsung dan ia bergerak secara rawak dengan cepat. Didapati jarak antara satu zarah dengan zarah yang lain adalah sangat jauh sehingga wujud banyak ruang-ruang kosong wujud antara zarah. Seperti cecair, zarah-zarahnya mempunyai 3 jenis gerakan iaitu: * [[translasi]] * [[putaran]] * [[getaran]] Laju zarah-zarah suatu gas tertentu pada [[suhu bilik]] dan [[tekanan]] [[atmosfera]] ialah kira-kira 1600 km sejam dan setiap zarah membuat 500 juta pelanggaran sesaat dengan zarah-zarah lain. == Lihat juga == * [[Gas asli]] * [[Gas unggul]] * [[Gerakan Brown]] *[https://dogalgaz.net doğalgaz tesisat toptan] {{Tunas-fizik}} [[Kategori:Gas| ]] [[Kategori:Fasa jirim]] [[Kategori:Konsep fizik asas]] apa8cs88eppp8tkzc8538ynbxb88j68 0 8067 7004217 6428473 2026-11-12T08:39:40Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004217 wikitext text/x-wiki {{Monarchism |expanded=Monarki}} {{Forms of government}} '''Pemerintahan beraja''' (bahasa ringkas: '''kerajaan''') atau '''monarki''' (dari [[bahasa Yunani]] "''monos archein''", bermaksud "satu pemerintah") merupakan sejenis [[pemerintahan]] di mana [[ketua negara]] dilantik dalam kalangan keluarga seseorang penguasa yang berpengaruh lama sepanjang zaman penubuhan negara tersebut ([[raja]] atau [[ratu]]) dan jawatan tersebut dipegang sepanjang hayatnya sehingga kemangkatan di mana ia diturunkan kepada [[putera]] atau [[puteri]]. Ia sistem tertua di dunia. Pada awal kurun ke-19, terdapat lebih 900 buah [[takhta]] kerajaan di dunia, tetapi menurun kepada 240 buah dalam abad ke-20. Manakala pada dekad kelapan abad ke-20, hanya 40 takhta sahaja yang masih kekal. Daripada jumlah tersebut, hanya empat negara mempunyai raja atau [[monarki mutlak]] dan selebihnya terhad kepada sistem [[raja berperlembagaan]] berpandukan suatu [[perlembagaan|undang-undang tubuh]] sambil kuasa wewenang sehariannya diserahkan kepada seorang [[Perdana Menteri|perdana menteri]]. Dalam negara-negara [[persekutuan]] seperti [[Malaysia]], [[Raja]] atau [[Agong]] hanya berkuasa selama 5 tahun dan akan digantikan dengan raja dari negeri lain dalam persekutuan. Dalam zaman sekarang, konsep monarki mutlak hampir tidak wujud lagi dan kebanyakannya adalah raja berperlembagaan, iaitu raja yang terhad kuasanya oleh [[Perlembagaan Malaysia|perlembagaan]]. Monarki juga merujuk kepada orang atau institusi yang berkaitan dengan Raja atau [[kerajaan]] di mana raja berfungsi sebagai [[ketua eksekutif]]. [[Monarki demokrasi]] atau dalam bahasa Inggeris ''Elective Monarchy'', adalah berbeza dengan konsep raja yang sebenarnya. Pada kebiasaannya raja itu akan mewarisi takhtanya (''hereditary [[monarchies]]''). Tetapi dalam sistem monarki demokrasi, takhta raja akan bergilir-gilir di kalangan beberapa sultan. Malaysia misalnya, mengamalkan kedua-dua sistem iaitu [[Raja berperlembagaan|raja berpelembagaan]] serta monarki [[demokrasi|demokrasi]]. Bagi kebanyakan [[negara]], Raja merupakan simbol kesinambungan serta [[kedaulatan]] negara tersebut. Selain itu, raja biasanya ketua agama serta [[Panglima Besar]] angkatan [[Ketenteraan|tentera]] sesebuah negara. Contohnya di [[Malaysia]], [[Yang di-Pertuan Agong]] merupakan ketua agama [[Islam]], manakala di [[United Kingdom]] dan negara di bawah naungannya, Raja adalah ketua agama. Selain Raja, terdapat beberapa jenis pemerintah yang mempunyai bidang kuasa yang lebih luas seperti [[Maharaja]] dan [[Khilafah|Khalifah]]. {| align="center" style="background:transparent;" | [[Fail:World_Monarchies.svg|800x800px]] |} == Perbahasan menyokong dan menentang monarki == === Perbahasan menyokong === Beberapa sebab menyokong monarki adalah: * Raja berkemungkinan lebih baik daripada presiden yang dipilih kerana beliau telah dilatih sejak kecil untuk memimpin. * Perbelanjaan mengekalkan sistem raja mungkin lebih murah daripada republik yang terpaksa berbelanja besar untuk pilihan raya presiden, rumah, pencen dan perkara lain bagi presiden dan bekas presiden. * Persaingan dan kritik selalunya ditujukan ke atas presiden kerana beliau adalah pegawai yang dilantik. Ini mungkin boleh memalukan negara. * Presiden ialah ahli anggota parti politik yang mungkin bersikap berat sebelah sedangkan raja tidak mewakili mana-mana parti politik serta bersikap neutral. * Presiden harus bertindak mengikut polisi parti dan penyokongnya tetapi raja lebih bebas. * Raja lebih baik untuk dijadikan simbol perpaduan nasional daripada presiden. * Dalam sebuah republik pertukaran ketua kerajaan menyebabkan suasana tidak menentu politik. Sistem raja pula lebih stabil dan melambangkan kesinambungan pemerintahan. Contohnya, kekacauan dan peperangan saudara di Perancis, Jerman, Rusia dan China apabila mereka menghapuskan sistem beraja. === Perbahasan menentang === Beberapa sebab menentang monarki: * Sistem monarki melambangkan keistimewaan, ketamakan dan eksploitasi. * Setiap masyarakat mempunyai hak untuk melantik ketua negara dan ketua negara mempunyai tanggungjawab kepada rakyat. * Setiap manusia dilahirkan sama rata sedangkan raja dilahirkan dalam keluarga yang mempunyai kuasa tanpa perlu berusaha. * Kuasa prerogatif raja boleh digunakan untuk menghalang proses demokratik tanpa perlu rasa bertanggungjawab. * Sistem raja yang diwaris menyebabkan kanak-kanak yang dilahirkan sebagai putera raja tidak dapat menjalani kehidupan normal seterusnya tidak dapat berfungsi sebagai ketua kerajaan yang baik. * Dalam beberapa kes, sistem monarki dikaitkan dengan fahaman fasis dan diktator. Di Itali misalnya, sistem raja dimansuhkan kerana Raja Victor Emmanuel III menyokong regim fasis Mussolini pada tahun 1946. == Sumber == * "Darjat tidak datang bergolek", Utusan Online, 15 Februari 2005 == Lihat juga == * [[Penghapusan monarki]] *[[Persidangan Pendukung Monarki Antarabangsa]] == Bacaan lanjut == # [http://www.worldfutures.info/Analysis/Islamic-World/UK-Diana-meramalkan-kejatuhan-Monarki-British.html Diana ramal kejatuhan monarki British] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205070050/http://www.worldfutures.info/Analysis/Islamic-World/UK-Diana-meramalkan-kejatuhan-Monarki-British.html |date=2008-12-05 }} == Pautan luar == * [http://www.malaysianmonarchy.org.my/portal_bm/rk1/rk1.php Sistem Monarki Malaysia] {{Monarki}} [[Kategori:Pemerintahan beraja| ]] 0adsx2afd6qx477e5rnnekd29ow6el9 0 8513 7004278 6475026 2026-11-12T09:20:39Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004278 wikitext text/x-wiki {{for|struktur pentadbiran yang wujud zaman Yunani Purba bernama sama|Polis (Yunani Purba)}} [[Fail:ตำรวจจราจรสุรินทร์4.jpg|thumb|200px|seorang pegawai Polis Diraja Thailand]] '''Polis''' atau '''mata-mata''' merujuk kepada organisasi kerajaan yang dipertanggungjawabkan untuk memastikan keselamatan dan kestabilan [[masyarakat]] menurut [[Undang-Undang|undang-undang]] negara. Di dalam [[kerajaan]] mereka berada di dalam cabang [[eksekutif]] - iaitu pelaksana [[undang-undang sivil]] (kecuali [[Polis Tentera]] yang melaksanakan [[undang-undang ketenteraan]]). Sebagai cabang yang sangat mustahak dalam kerajaan, perkataan polis memang sesuai sekali kerana ''politeia'' bermaksud [[kerajaan]] atau [[pentadbiran]] dalam [[bahasa Yunani]]. Di setengah negara seperti [[United Kingdom]] polis dikenali sebagai ''Konstable'', diambil dari perkataan Inggeris ''constable'', iaitu nama awal untuk pegawai polis. == Jenis polis == * [[Bailif]] * [[Detektif]] * [[Gendarmerie]] * [[Konstabel]] * [[Marsyal]] * [[Patrol Lebuhraya]] * [[Polis Awam]] * [[Polis Bantuan]] * [[Polis Berkuda]] * [[Polis Bomba]] * [[Polis Kebangsaan]] * [[Polis Khas]] <!--- = Gerak Khas? ---><!--Bukan...--> * [[Polis Marin]] * [[Polis Metropolitan]] * [[Polis Pelancong]] * [[Polis Persekutuan]] * [[Polis Siber]] * [[Polis Tentera]] * [[Polis Trafik]] == Pertubuhan-pertubuhan Polis == === ASEAN === * [[Polis Diraja Malaysia|Polis Diraja Malaysia (PDRM)]] * [[Kepolisian Negara Republik Indonesia|Kepolisian Negara Republik Indonesia (POLRI)]] * [[Pasukan Polis Singapura]] * [[Polis Diraja Thailand]] * [[Polis Negara Filipina]] * [[Polis Diraja Brunei]] * [[Pasukan Polis Myanmar]] * [[Polis Diraja Kemboja]] === Dunia === * [[SAPS|Perkhidmatan Polis Afrika Selatan]] *[[Pasukan Polis Hong Kong]] ==Galeri== <gallery> Mitsubishi Lancer Evolution X Police patrol car.jpg Victoria Police (CHC Helicopters Australia) Eurocopter AS-365N-3 Dauphin 2 Vabre.jpg New South Wales Police Force Highway Patrol (South 277) BMW 530D at Wagga Wagga Airport (2).jpg Victoria Police Highway Patrol.jpg Nissan Cedric YPY31 Patrolcar.JPG Patrol car1.jpg TOYOTA 170 system Crown police car.jpg Fail:3402Makati Pateros Bridge Welcome Creek Metro Manila 13.jpg|thumb|100px|right|Pegawai Polis Trafik Polis Trafik Filipina di NCR Pateros Filipina 2017. Phil-UN-Timor.jpg 0014Poblacion, Baliuag, Bulacan 18.jpg China Traffic Police.jpg|thumb|100px|right|Polis Trafik China Pegawai Polis Trafik China di China. Brazilian Federal Highway Police 2.jpg|thumb|100px|right|Polis Trafik Brazil Polis Polis Negeri Peronda Lebuhraya Polis Trafik Brazil Polis Polis Negeri Peronda Lebuhraya Pegawai Polis Lebuhraya Persekutuan Brazil Di Brazil 2007. Golunov march 474.jpg|thumb|100px|right|Pegawai Polis Trafik Polis Trafik Rusia Rusia di Rusia Jun 2019. Laura Bush New Zealand Police Bamiyan Afghanistan 20080609-1 p060808sc-0816-515h.jpg|[[Laura Bush]], Wanita Pertama Amerika Syarikat dalam foto 2008 ini, bertemu dengan pegawai Polis New Zealand di [[Bamyan, Afghanistan]] Stilt walker on Avenue B in the East Village with doorman.JPG|Seorang pegawai penjaga keselamatan polis dengan seorang bar yang diupah [[stiltwalker]] di [[East Village, Manhattan|East Village]]. The thin blue line finally turn up to Downer Stop Adani protest - IMG 2753.jpg|[[Victoria Police]] polis Australia Pegawai polis pegawai yang bertugas semasa protes. Uniformed police officers with firearms in Japan.jpg|100px|thumb|right|[[Jabatan polis wilayah#Kepolisan komuniti|Kepolisan komuniti]] pegawai polis jepun polis dengan pakaian seragam standard dan revolver senjata. KOCIS Korea Tourist Police 19 (10307222635).jpg|thumb|right|100px|Polis Korea Selatan Pegawai polis di Korea Selatan. Hey, Watch the traffic (3844991265).jpg|thumb|right|100px|Polis Trafik Amerika Syarikat Pegawai Keselamatan Polis Trafik Dan Pejalan Kaki Orang Pada 2009 Pejalan Kaki Jalan Raya Melintasi Lampu Isyarat Persimpangan Jalan Chicago Amerika Syarikat. Mountie in Banff, Alberta.JPG|100px|thumb|right|Perkhidmatan Kecemasan Polis Penguatkuasaan Undang-undang Kanada, Pegawai Polis Lelaki Kanada RCMP, di Kanada, Julai 2010. Ronda Cegah Jenayah.jpg|100px|thumb|right|Anggota peronda membuat pemantauan di kediaman orang-orang kenamaan. Malaysian Police 001.jpg|thumb|right|100px|Pegawai polis Polis Diraja Malaysia di Jalan Tun Fuad Stephen, Kota Kinabalu, Sabah, Malaysia. Police officers in Danga Bay Police Station.jpg|thumb|right|100px|Polis Diraja Malaysia Pegawai polis yang bertugas di Pejabat Siasatan di Balai Polis Danga Bay, Danga Bay, Johor Bahru, Malaysia. Diambil oleh saya di Balai Polis Danga Bay, Johor Bahru. Beijing Police is helping.jpg|Polis China Pegawai polis Beijing sedang membantu Di China. 10.10.09 motorcade governor crash highway 003.jpg|lebuh raya Moskovskoye. Akibat kemalangan jalan raya. Kereta pentadbiran Saint Petersburg sedang dalam laluan yang salah tanpa kereta pengiring polis trafik russia. Border Patrol Agent in Nogales, Arizona.jpg|thumb|right|100px|Perkhidmatan Kecemasan Penguatkuasaan Undang-undang Polis, Peronda Sempadan Polis Amerika Syarikat, Mengawal terowong di Nogales, Arizona, Pegawai Polis, pada tahun 2012. 2010. Донецк. Карнавал на день города 010.jpg|Karnival 2010 pada hari Donetsk, pegawai polis wanita Ukraine yang bertugas. HH Polizeihauptmeister MZ.jpg|Pegawai Polis Negara Jerman di Hamburg, Polizeihauptmeister mit Zulage ('Tuan ketua polis dengan gaji dinaik taraf'). Guardia.di.finanza.car.arp.jpg|Pegawai polis Itali dan kenderaan polis Itali Guardi di Finanza, di tengah Rom Itali. Multa al canto 2336301476 d4815893bc.jpg|polis trafik spanyol pegawai polis trafik polis Madrid polis mendenda pemandu. London - Columbia Market - 2237.jpg|Polis United Kingdom, Seorang pegawai polis, semasa rehat makan tengah hari, United Kingdom. Irish police on lunchbreak.jpg|perkhidmatan kecemasan polis kecemasan kerajaan penguatkuasaan undang-undang Pegawai polis Sekumpulan Ireland Gardaí. Lee Baca in 2011.jpg|Lee Baca, perkhidmatan kecemasan syerif polis kecemasan kerajaan bekas pegawai polis syerif [[Amerika Syarikat]] [[Jabatan Syerif Daerah Los Angeles]] Prison guard parra jail.JPG|Seorang pegawai penjara polis Australia sedang berjaga-jaga di Pusat Koreksional Parramatta, menara pengawal di Penjara Parramatta. Store and Security Guard - Florianopolis - Brazil.jpg|Kedai, dan keselamatan polis Brazil, pegawai keselamatan polis, pengawal keselamatan. penguatkuasaan undang-undang. perkhidmatan kecemasan, polis kecemasan kerajaan. di Florianopolis, Brazil. Julai 2006. 5.29.10NYPDByLuigiNovi6.jpg|Leftenan memberi taklimat kepada pegawai Jabatan Polis Bandar Raya New York (NYPD) di Times Square. NYPD ialah pasukan polis terbesar di Amerika Syarikat, dengan pasukan beruniform hampir 35,000 pegawai pada 2021. Canada Day 2015 on Saint Catherine Street - 063.jpg|Polis Kanada RCMP dalam pakaian seragam pegawai polis. Hari Kanada 2015, di Jalan Saint-Catherine, Montreal, Kanada. San Francisco deputies.jpg|thumb|right|100px|Syerif Polis Jabatan Syerif San Francisco Syerif Pegawai Polis Pada 2006 San Francisco California Amerika Syarikat. We have great cops castro, san francisco (2012) (7435613764).jpg|thumb|right|100px|Amerika Syarikat Jabatan Polis San Francisco (SFPD) pegawai Polis di Amerika Syarikat 2012. Maryland State Police Graduation.jpg|Leftenan Gabenor Maryland Anthony Brown menyampaikan Alamat Permulaan Pegawai Polis Trafik Negeri Polis Trafik di Pengijazahan Pasukan Polis Negeri Maryland ke-138. oleh James W. Brown di Sykesville, Maryland. Border Patrol in Montana.jpg|Peronda Sempadan Polis Amerika Syarikat Pegawai Polis Peronda Sempadan Dan Kenderaan Polis Montana Amerika Syarikat 2007 di Kanada Sempadan Amerika Syarikat. Montreal Security 2009 067.jpg|Polis Keselamatan kenderaan polis dan pegawai keselamatan polis di [[Montreal]], [[Quebec]], [[Kanada]]. Chicago 2007-4.jpg|Pegawai keselamatan polis trafik keselamatan polis trafik di [[Michigan Avenue (Chicago)|Michigan Avenue]] di Chicago. Edinburgh traffic warden 05-212.jpg|polis trafik Warden trafik united kingdom di united kingdom Edinburgh. 090610-Minneapolis-Traffic-Officer-2.jpg|Seorang Pegawai Trafik Jabatan Polis Minneapolis mengarahkan lalu lintas di pusat bandar Minneapolis. [[Amerika Syarikat]] SF WestApproachBayBridge opening April 11 2008.JPG|Peronda Lebuhraya Polis Polis Trafik Peronda Lebuhraya California pegawai peronda lebuh raya polis di San Francisco West Bay Approach Bay Bridge pembukaan rasmi Amerika Syarikat, Jumaat, 11 April 2008. </gallery> == Lihat juga == * [[Syerif]] * [[Undang-Undang]] * [[Jenayah]] == Pautan luar == * [http://www.rmp.gov.my/ Polis Diraja Malaysia] [[Kategori:Polis| ]] [[Kategori:Penguatkuasaan undang-undang]] 8o778nmt8pa8onypq232dn353hy557y 0 10746 7004206 6997889 2026-11-12T08:29:15Z Vanguard Man 387499 7004206 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airport | name = {{lang|ms|Lapangan Terbang Antarabangsa Jeneral Ahmad Yani}}</br>{{lang|en|General Ahmad Yani International Airport}} | nativename = {{lang|jv|Papan Anggêgana Internasiyonal Jenderal Ahmad Yani}}</br>{{lang|id|Bandar Udara Internasional Jenderal Ahmad Yani}} | image = | image-width = 250px | image2 = | image2-width = | IATA = SRG | ICAO = WAHS | type = Awam / Tentera | city-served = [[Semarang]] | location = [[Semarang]], [[Jawa Tengah]], [[Indonesia]] | pushpin_map = Indonesia_Jawa#Indonesia#Southeast_Asia#Asia | pushpin_label = '''SRG''' | pushpin_map_caption = Lokasi Lapangan Terbang di [[Semarang]], [[Indonesia]]. | elevation-f = 10.00 | elevation-m = 3.05M | coordinates = {{coord|06|58|17|S|110|22|27|E|display=inline,title}} | website = | metric-elev = | metric-rwy = | r1-number = 13/31 | r1-length-f = 8399 | r1-length-m = 2560 | r1-surface = asphalt | footnotes = |nama=|imej=SemarangAirportTerminal.jpg|logo=Logo of Jenderal Ahmad Yani International Airport.png|saiz_logo=280|saiz_imej=280}} '''Lapangan Terbang Antarabangsa Ahmad Yani''' yang mempunyai kod SRG/WAHS merupakan [[Senarai lapangan terbang Indonesia|sebuah lapangan terbang]] di bandar [[Semarang]], [[Jawa Tengah]], [[Indonesia]]. Lapangan terbang ini kira-kira 3 km dari laut di utara. Namanya sempena pahlawan revolusi Indonesia, [[Ahmad Yani]] (1922-1965).Beliau meninggal dunia di [[Lubang Buaya]], [[Jakarta]] pada [[1 Oktober]] [[1965]] akibat diculik dan dibunuh oleh anggota [[Parti Komunis Indonesia]] dalam peristiwa [[Gerakan 30 September]] [[1965]]. Asalnya dari pangkalan tentera udara [[TNI]] dan dirasmikan pada [[1984]] untuk penerbangan antarabangsa. Ketika itu [[kapal terbang]] dari syarikat [[Garuda Indonesia]] terbang ke [[Singapura]]. ==Syarikat Penerbangan dan Destinasi== ===Penumpang=== {{airport-dest-list <!-- According to WP:AIRPORTS "Do not separate flights into domestic (national) and international." --> | [[AirAsia]] | [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur|Kuala Lumpur-Antarabangsa]] <!-- --> | [[Batik Air]] | [[Halim Perdanakusuma International Airport|Jakarta-Halim Perdanakusuma]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno–Hatta|Jakarta Soekarno-Hatta]] <!-- --> | [[Citilink]] | [[Syamsudin Noor International Airport|Banjarmasin]], [[Halim Perdanakusuma International Airport|Jakarta-Halim Perdanakusuma]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno–Hatta|Jakarta Soekarno-Hatta]], [[Iskandar Airport|Pangkalan Bun]] <!-- --> | [[Garuda Indonesia]] | [[Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno–Hatta|Jakarta Soekarno-Hatta]] <!-- --> | [[Lion Air]] | [[Sultan Aji Muhammad Sulaiman Airport|Balikpapan]], [[Syamsudin Noor International Airport|Banjarmasin]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno–Hatta|Jakarta Soekarno-Hatta]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Sultan Hasanuddin|Makassar]] <!-- --> |[[NAM Air]] | [[Iskandar Airport|Pangkalan Bun]] <!-- --> | [[Sriwijaya Air]] | [[Lapangan Terbang Antarabangsa Sultan Hasanuddin|Makassar]] <!-- --> | [[Super Air Jet]] | [[Lapangan Terbang Antarabangsa Hang Nadim|Batam]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno–Hatta|Jakarta Soekarno-Hatta]], [[Lapangan Terbang Supadio|Kota Pontianak]] <ref>{{Cite news|title=Super Air Jet Kini Buka Rute Semarang-Pontianak|url=https://travel.detik.com/travel-news/d-7637656/super-air-jet-kini-buka-rute-semarang-pontianak|author=Ahmad Masaul Khoiri|publisher=Travel Detik|website=travel.detik.com|date=14 November 2024|access-date=1 Januari 2025|quote=Maskapai satu ini tak henti-hentinya membuka rute penerbangan baru. Terbaru, Super Air Jet membuka jalur dari Semarang menuju Pontianak. </br> Dalam siaran resmi, Kamis (14/11/2024), penerbangan pertama Semarang-Pontianak PP akan dimulai pada tengah bulan ini. Penerbangan langsung ke ujung barat Kalimantan itu pasti membuat para traveler nyaman.|language=id}}</ref> <!-- --> | [[Wings Air]] | [[Lapangan Terbang Antarabangsa Ngurah Rai|Denpasar/Bali]], [[Lapangan Terbang Rahadi Osman|Ketapang]], [[Iskandar Airport|Pangkalan Bun]] }} ===Kargo=== {{Airport-dest-list | [[Asia Cargo Airlines]] | [[Soekarno–Hatta International Airport|Jakarta–Soekarno–Hatta]], [[Singapore Changi Airport|Singapore]] <!-- --> | [[My Indo Airlines]] | [[Soekarno–Hatta International Airport|Jakarta–Soekarno–Hatta]], [[Singapore Changi Airport|Singapore]], [[Juanda International Airport|Surabaya]] }} == Galeri == <gallery> Fail:kapal terbang AirAsia.jpg|Kapal terbang AirAsia di [[Semarang]] Fail:Lapangan Terbang Antarabangsa Achmad Yani luar.jpg|Suasana di luar Lapangan Terbang Antarabangsa Ahmad Yani </gallery> == Rujukan == <references/> {{Lapangan terbang di Indonesia}}[[Kategori:Lapangan terbang di Indonesia|Ahmad Yani]] [[Kategori:Bangunan dan struktur di Jawa Tengah]] 34d4ba9a3pfpt8saftr8pyn8flfv9cj 0 10756 7004056 6539248 2026-11-12T01:29:49Z Vanguard Man 387499 Infobox airport Updated 7004056 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = {{lang|ms|Lapangan Terbang Antarabangsa Sultan Aji Muhammad Sulaiman}}</br>{{lang|en|Sultan Aji Muhammad Sulaiman International Airport}} | nativename = <small>{{lang|id|Bandar udara Internasional Sultan Aji Muhammad Sulaiman}}</small> | nativename-a = | nativename-r = | image = Sepinggan Airport logo.png | image-width = 250px | image2 = | image2-width = 300px | caption = Bangunan terminal | IATA = BPN | ICAO = WALL | pushpin_map = Indonesia_Kalimantan#Indonesia#Southeast_Asia#Asia | pushpin_label = '''BPN''' | pushpin_map_caption = Lokasi Lapangan Terbang di Balikpapan, [[Indonesia]]. | type = Publik | owner = | operator = [[Angkasa Pura|PT Angkasa Pura I]] | city-served = [[Balikpapan]] | location = [[Balikpapan]], [[Kalimantan Timur]], [[Indonesia]] | elevation-f = 12 | elevation-m = 4 | coordinates = {{Coord|01|16|06|S|116|53|40|E|type:airport}} | website = http://www.sepingganairport.com/ | metric-elev = | metric-rwy = | r1-number = 07/25 | r1-length-f = 8,185 | r1-length-m = 2,495 | r1-surface = [[Asphalt]] | stat-year = 2011 | stat1-header = Penumpang | stat1-data = 5,680,961 | stat2-header = Pergerakan Pesawat | stat2-data = 63,389 | stat3-header = Pergerakan Kargo | stat3-data = 45,124,687 | footnotes = |nama=|jenis=|logo=Logos of Sultan Aji Muhammad Sulaiman Sepinggan International Airport.png|imej=2017-10-23 Sepinggan Aerial.jpg|saiz_logo=280}} '''Lapangan Terbang Sultan Aji Muhammad Sulaiman''' {{airport codes|BPN|WALL}} ialah sebuah [[lapangan terbang]] yang mengurus kawasan [[Kalimantan Timur]] di pulau [[Kalimantan]], [[Indonesia]]. Ia terletak kira-kira 4.5 km timur [[Balikpapan]]. Lapangan terbang tersebut bermula pada 1997, dengan bangunan baru dan bahagian landasan, menggantikan bahagian lama pada tempat yang sama. ==Syarikat Penerbangan dan Destinasi== ===Penumpang=== {{Airport-dest-list |[[AirAsia]]|[[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur|Kuala Lumpur–Antarabangsa]] <ref>{{Cite web |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230104-akbpn |title=AirAsia Resumes Kuala Lumpur – Balikpapan Route in 1Q23 |date=4 January 2023 |website=Aeroroutes |access-date=4 January 2023}}</ref>, [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching|Kuching]] <ref>{{Cite news|title=AirAsia Dapat Hak Trafik Udara Untuk Tambah Laluan Baharu Dari Sabah Dan Sarawak|url=https://www.iloveborneo.my/airasia-hak-trafik-udara-laluan-sabah-sarawak/|author=Nazihah AN|publisher=I Love Borneo (Malaysia)|website=www.iloveborneo.my|date=22 Oktober 2024|access-date=24 Oktober 2024|quote=AirAsia Dapat Hak Trafik Udara Untuk Tambah Laluan Baharu Dari Sabah Dan Sarawak.}}{{in lang|ms}}</ref> |[[Batik Air]]|[[Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno-Hatta|Jakarta Soekarno-Hatta]], [[Lapangan Terbang Supadio|Kota Pontianak]] |[[Citilink]]|[[Husein Sastranegara International Airport|Bandung]], [[Syamsudin Noor International Airport|Banjarmasin]] <ref>{{cite web | url=https://travel.kompas.com/read/2022/12/06/120700927/citilink-layani-rute-dari-balikpapan-ke-mamuju-berau-dan-banjarmasin | title=Citilink Layani Rute dari Balikpapan ke Mamuju, Berau, dan Banjarmasin }}</ref>, [[Kalimarau Airport|Berau]] <ref>{{cite web | url=https://travel.kompas.com/read/2022/12/06/120700927/citilink-layani-rute-dari-balikpapan-ke-mamuju-berau-dan-banjarmasin | title=Citilink Layani Rute dari Balikpapan ke Mamuju, Berau, dan Banjarmasin }}</ref>, [[Lapangan Terbang Antarabangsa Ngurah Rai|Denpasar/Bali]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno-Hatta|Jakarta Soekarno-Hatta]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Sultan Hasanuddin|Makassar]] <ref>{{cite web|url=http://ekbis.sindonews.com/read/700917/34/citilink-buka-rute-makassar-balikpapan-pp-1356513693|title=Citilink buka rute Makassar-Balikpapan PP|date=26 December 2012|access-date=7 January 2017|archive-date=21 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421195902/https://ekbis.sindonews.com/read/700917/34/citilink-buka-rute-makassar-balikpapan-pp-1356513693|url-status=live}}</ref>, [[Tampa Padang Airport|Mamuju]] <ref>{{cite web | url=https://travel.kompas.com/read/2022/12/06/120700927/citilink-layani-rute-dari-balikpapan-ke-mamuju-berau-dan-banjarmasin | title=Citilink Layani Rute dari Balikpapan ke Mamuju, Berau, dan Banjarmasin }}</ref>, [[Lapangan Terbang Antarabangsa Juanda|Surabaya]], [[Juwata International Airport|Tarakan]] <ref>{{cite web | url=https://ekonomi.bisnis.com/read/20151023/98/485431/banyak-peminat-citilink-buka-rute-balikpapan-tarakan | title=Banyak Peminat, Citilink Buka Rute Balikpapan-Tarakan | date=23 October 2015 }}</ref>, [[Lapangan Terbang Antarabangsa Yogyakarta|Yogyakarta–Antarabangsa]] <ref name="Garuda_YIA">{{cite web |title=Starting on March 29th 2020, Garuda Indonesia Group Serves All Flights From and Toward Yogyakarta Through Yogyakarta International Airport |url=https://www.garuda-indonesia.com/id/en/news-and-events/ga-group-layani-penerbangan-dari-dan-ke-yia.page? |website=Garuda Indonesia |access-date=9 March 2020}}</ref> |{{nowrap|[[Garuda Indonesia]]}}| [[Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno-Hatta|Jakarta Soekarno-Hatta]] |[[Indonesia AirAsia]]| [[Lapangan Terbang Antarabangsa Ngurah Rai|Denpasar/Bali]] |[[Lion Air]] | [[Lapangan Terbang Antarabangsa Ngurah Rai|Denpasar/Bali]] <ref>{{Cite news|title=LION AIR GROUP 1Q24 DOMESTIC INDONESIA NETWORK ADDITIONS: Batik Air (ID)|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240117-jt1q24|publisher=aeroroutes.com|website=www.aeroroutes.com|date=17 Januari 2024|access-date=21 Januari 2024|quote=Batik Air (ID) </br> Denpasar – Balikpapan eff 24JAN24 1 daily A320, </br> Denpasar – Makassar eff 11JAN24 1 daily A320, </br> Manado – Makassar eff 26JAN24 1 daily A320 (Last served in Nov/Dec 2020).|language=en}}</ref>, [[Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno-Hatta|Jakarta Soekarno-Hatta]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Sultan Hasanuddin|Makassar]], [[Achmad Yani International Airport|Semarang]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Juanda|Surabaya]] |[[Pelita Air]]| [[Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno-Hatta|Jakarta Soekarno-Hatta]]<ref>https://travel.tribunnews.com/2023/03/18/pelita-air-buka-penerbangan-jakarta-balikpapan-terbang-setiap-hari {{bare URL inline|date=April 2023}}</ref> |[[Scoot]] | [[Lapangan Terbang Changi Singapura|Singapura]] |[[Super Air Jet]]|[[Husein Sastranegara International Airport|Bandung]] <ref>{{cite web | url = https://manadopost.jawapos.com/ekonomi-bisnis/24/02/2023/mulai-5-april-super-jet-layani-air-rute-manado-balikpapan-bandung-dukung-konektivitas-ikn/ | title = Mulai 5 April, Super Jet Layani Air Rute Manado-Balikpapan-Bandung, Dukung Konektivitas IKN }}</ref>, [[Lapangan Terbang Antarabangsa Soekarno-Hatta|Jakarta Soekarno-Hatta]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Sultan Hasanuddin|Makassar]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Sam Ratulangi|Manado]] <ref>{{cite web | url = https://manadopost.jawapos.com/ekonomi-bisnis/24/02/2023/mulai-5-april-super-jet-layani-air-rute-manado-balikpapan-bandung-dukung-konektivitas-ikn/ | title = Mulai 5 April, Super Jet Layani Air Rute Manado-Balikpapan-Bandung, Dukung Konektivitas IKN }}</ref>, <s>[[Lapangan Terbang Supadio|Kota Pontianak]]</s> <ref name="Super Air Jet (IU) domestik" >{{Cite news|title=LION AIR GROUP 1Q24 DOMESTIC INDONESIA NETWORK ADDITIONS: Super Air Jet (IU)|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240117-jt1q24|publisher=aeroroutes.com|website=www.aeroroutes.com|date=17 Januari 2024|access-date=21 Januari 2024|quote=Super Air Jet (IU) </br> Makassar – Denpasar eff 25JAN24 1 daily A320, </br> Makassar – Samarinda eff 03JAN24 4 weekly A320, </br> Padang – Medan Kualanamu eff 24JAN24 2 daily A320, </br> Pontianak – Balikpapan eff 24JAN24 1 daily A320, </br> Surakarta – Balikpapan eff 02FEB24 1 daily A320, </br> Surakarta – Denpasar eff 25JAN24 1 daily A320.|language=en}}</ref> (<small>destinasi ini tidak beroperasi</small>), [[Lapangan Terbang Antarabangsa Juanda|Surabaya]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Adisumarmo|Kota Surakarta]] <ref name="Super Air Jet (IU) domestik" />, [[Juwata International Airport|Tarakan]] <ref>{{cite web | url=https://travel.kompas.com/read/2022/11/14/142829527/super-air-jet-akan-layani-rute-balikpapan-tarakan-pp-ini-jadwalnya | title=Super Air Jet Akan Layani Rute Balikpapan-Tarakan PP, Ini Jadwalnya }}</ref>, [[Lapangan Terbang Antarabangsa Yogyakarta|Yogyakarta–Antarabangsa]] |[[Wings Air]]<ref>{{Cite web|url=https://www.flightradar24.com/airport/bpn/arrivals|title=Live Flight Tracker - Real-Time Flight Tracker Map|access-date=21 December 2021|archive-date=21 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221175755/https://www.flightradar24.com/airport/bpn/arrivals|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.lionair.co.id/ |title=Lion Air - We Make People Fly |access-date=21 December 2021 |archive-date=2 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200602163412/http://lionair.co.id/ |url-status=live }}</ref>|[[Syamsudin Noor International Airport|Banjarmasin]], [[Kalimarau Airport|Berau]], [[Robert Atty Bessing Airport|Malinau]], [[Tjilik Riwut Airport|Palangkaraya]], [[Tanjung Harapan Airport|Tanjungselor]]<references group="Note" /> }} ===Kargo=== {{Airport-dest-list | [[Cardig Air]]| [[Soekarno-Hatta International Airport|Jakarta–Soekarno-Hatta]], [[Juwata International Airport|Tarakan]] | [[My Indo Airlines]]|[[Soekarno–Hatta International Airport|Jakarta–Soekarno–Hatta]], [[Shenzhen Bao'an International Airport|Shenzhen]], [[Changi Airport|Singapore]] | [[Pelita Air|PT.Angkasa Pura Logistik (operated by Pelita Air)]]| [[Syamsudin Noor International Airport|Banjarmasin]], [[Juanda International Airport|Surabaya]] | [[Tri-MG Intra Asia Airlines]]| [[Halim Perdanakusuma International Airport|Jakarta–Halim Perdanakusuma]], [[Singapore Changi Airport|Singapore]] | [[Trigana Air Service]]| [[Halim Perdanakusuma International Airport|Jakarta–Halim Perdanakusuma]], [[Sam Ratulangi International Airport|Manado]] }} == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.acukwik.com/airports/INDONESIA INDONESIA Airports.] * [http://www.interkultur.de/gossmann/fsx/icao.php?country=Indonesia ICAO Database & Reference] == Pautan luar == *[http://www.sepingganairport.com Laman Lapangan Terbang Sultan Aji Muhammad Sulaiman] *{{WAD|WALL}} {{Lapangan terbang di Indonesia}} [[Kategori:Lapangan terbang di Indonesia|Sultan Aji Muhammad Sulaiman]] gwpo5x6qsjcdaa1b323d6qsj2dgice4 0 11011 7004234 6100148 2026-11-12T08:53:52Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004234 wikitext text/x-wiki {{More citations needed|tarikh=Januari 2024}} '''Tenaga''' dalam konteks [[fizik]] merupakan suatu kuantiti [[skalar]] yang menerangkan jumlah [[kerja (fizik)|kerja]] yang dapat dilakukan oleh sesebuah [[daya (fizik)|daya]] dan juga merupakan sejenis ciri pada objek dan sistem yang menuruti sebuah [[Hukum Keabadian]]. Jenis-jenis tenaga termasuklah tenaga [[tenaga kinetik|kinetik]], [[tenaga keupayaan|keupayaan]], [[tenaga haba|haba]], [[tenaga keupayaan graviti|graviti]], [[tenaga bunyi|bunyi]], [[tenaga cahaya|cahaya]], [[tenaga keupayaan kenyal|elastik]] dan [[sinaran elektromagnet|elektromagnetik]]. == Sejarah == Kemahaman tenaga mula dikembangkan seawal zaman [[Aristoteles]] pada abad ke-4 SM dengan ungkapan {{lang-grc|ἐνέργεια|energeia|}} "kegiatan, kendalian"<ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=energy|title=Energy|last=Harper|first=Douglas|work=Online Etymology Dictionary|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011122441/http://etymonline.com/index.php?term=energy|archive-date=2007-10-11|accessdate=May 1, 2007|dead-url=no}}</ref>. Pada akhir abad ke-17, [[Gottfried Leibniz]] menggagaskan [[Vis viva|''vis viva'']], atau gaya hidup, yang didefinisikan sebagai perkalian antara jisim sesebuah objek dengan kuadrat kelajuannya yang difikirkan malar kekal. Pengiraan kelajuan yang berkurangan akibat daya geseran difikirkan Leibniz dengan sutu teori bahwa tenaga suhu terdiri dari gerak acak dari bagian pembentuk zat, meski pada akhirnya hal ini mengambil masa lebih satu abad untuk diterima secara umum. Analogi modern dari besaran ini ([[Energi kinetik|tenaga kinetik]]) hanya berbeza pada faktor pengali setengah.<ref>{{Cite book|title=The Science of Energy – a Cultural History of Energy Physics in Victorian Britain|last=Smith|first=Crosbie|publisher=The University of Chicago Press|year=1998|isbn=0-226-76420-6}}</ref> [[Gustave-Gaspard Coriolis]] menjelaskan "[[tenaga kinetik]]" pada tahun 1829, dan [[William John Macquorn Rankine|William Rankine]] memunculkan gagasan "[[Tenaga keupayaan|tenaga kepupayaan]]" tahun 1853. Hukum [[keabadian tenaga]] juga pertama kali diusulkan pada awal abad ke-19, dan berlaku pada semua himpunan atau sistem semua benda fizikal yang saling berkaitan sifat yang terasing sendrii. Pernah dipertentangkan apakah panas adalah substansi fisika atau bukan, atau hanyalah besaran fizik seperti [[momentum]]. Pada tahun 1845 [[James Prescott Joule]] menemukan hubungan antara kerja mekanik dengan munculnya haba. Pengembangan ini memunculkan teori kekekalan tenaga, dirumuskan formal oleh William Thomson ([[Lord Kelvin]]) dalam [[Termodinamik|termodinamika]]. Termodinamika memberikan penjelasan bagi pengembangan proses-proses kimia oleh [[Rudolf Clausius]], [[Josiah Willard Gibbs]], dan [[Walther Nernst]]. Clausius juga mengemukakan konsep [[entropi]] dan [[Jožef Stefan]] mengenalkan hukum [[tenaga radiasi]]. Menurut [[teorema Noether]], hukum kekekalan tenaga adalah akibat daripada hukum fizik tidak berubah terhadap waktu.<ref name="jphysics">{{Cite book|title=Jacaranda Physics 1|last=Lofts|first=G|author2=O'Keeffe D|publisher=John Willey & Sons Australia Ltd.|year=2004|isbn=0-7016-3777-3|edition=2|location=Milton, Queensland, Australia|page=286|chapter=11 — Mechanical Interactions|display-authors=etal}}</ref> == Unit == Unit [[SI]] bagi tenaga ialah [[joule]] ('''J''',)<ref>{{Cite book|url=https://drive.google.com/file/d/1Fsv-wf1psn-nsX9CaTr0C0W_5pfA5jZR/view|title=Mesin Arus Searah|last=Aswardi dan Yanto, D. T. P.|date=2019|publisher=CV IRDH|isbn=978-623-7343-12-7|location=Purwokerto|pages=7|access-date=2022-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106091344/https://drive.google.com/file/d/1Fsv-wf1psn-nsX9CaTr0C0W_5pfA5jZR/view|archive-date=2022-01-06|dead-url=no|url-status=live}}</ref> sempena nama [[James Prescott Joule]]. 1 [[joule]] bersamaan dengan 1 [[Newton]]-[[meter]]'''. == Prinsip Keabadian Tenaga == Mengikut [[Prinsip Keabadian]], tenaga tidak boleh hilang atau dimusnahkan tetapi ia boleh di tukar kepada bentuk yang lain. == Kerja == Untuk rencana lanjutan, lihat [[Kerja Dalam Mekanik|kerja]] [[Kerja Dalam Mekanik|Kerja]] adalah sukatan tenaga pada [[sesaran]] tertentu. :<math> E = \int \mathbf{F} \cdot \mathrm{d}\mathbf{s}</math> :<math> \mathbf{F}</math> ialah [[daya (fizik)|daya]] yang bertindak ke atas objek itu :<math> \mathrm{d}</math> ialah jumlah [[sesaran]] ketika [[daya (fizik)|daya]] itu bertindak == Haba == Haba (disingkatkan Q, juga dipanggil perubahan haba) adalah pertukaran tenaga haba antara dua badan yang mempunyai suhu yang berlainan. Unit SI bagi haba ialah joule. Kaitan antara haba dan tenaga sama dengan kaitan antara kerja dan tenaga. Haba mengalir antara kawasan yang tidak berada dalam keadaan keseimbangan haba; haba mengalir dari kawasan yang bersuhu tinggi ke kawasan yang bersuhu rendah. Semua objek (jirim) mempunyai tenaga dalaman yang berkaitan dengan pergerakan rawak atom dan molekul dalam jirim. Tenaga dalaman ini berkadaran terus kepada suhu objek itu. Apabila dua objek yang berlainan suhu bersentuhan secara terma, mereka akan menukar tenaga dalaman sehinggalah suhu kedua-dua objek sama. Jumlah tenaga yang dipindah adalah jumlah tenaga yang ditukar. Biasanya haba dikelirukan dengan tenaga dalaman, tetapi kedua-duanya ada perbezaan: haba berkaitan dengan perubahan tenaga dalaman dan kerja yang dilakukan oleh sesuatu sistem. Istilah haba digunakan untuk memperihalkan pengaliran tenaga; manakala istilah tenaga dalaman digunakan untuk memperihalkan tenaga. Memahami perbezaan ini adalah keperluan untuk memahami hukum pertama termodinamik. Sinaran inframerah biasanya dikaitkan dengan haba, kerana haba pada suhu bilik ke atas akan mengeluarkan radiasi yang tertumpu kepada jalur inframerah tengah Haba ialah pertukaran tenaga diantara dua objek yang berlainan [[suhu]]. == Tenaga Kinetik == Untuk rencana lanjutan lihat [[tenaga kinetik]] [[tenaga kinetik|Tenaga kinetik]] adalah komponen tenaga yang berkaitan dengan pergerakan sesuatu objek. :<math>E_k = \int\frac{1}{2} mv^2 \,</math> dimana :<math>E_k\,</math> ialah [[tenaga kinetik]] :<math>m\,</math> ialah [[jisim]] objek :<math>v\,</math> ialah [[halaju]]objek == Tenaga keupayaan == {{utama|Tenaga keupayaan}} Tenaga keupayaan adalah tenaga yang tersimpan di dalam suatu objek. === Tenaga keupayaan graviti === {{utama|Tenaga keupayaan graviti}} Tenaga keupayaan [[graviti]] ialah tenaga yang tersimpan di dalam objek yang terletak pada ketinggian tertentu. : <math> U_g = m g h \,</math> : <math> m \,</math> [[jisim]] objek : <math> h \,</math> ketinggian objek dari permukaan === Tenaga keupayaan kenyal === {{utama|Tenaga keupayaan kenyal}} Tenaga keupayaan kenyal ialah tenaga yang tersimpan dalam spring. : <math> U_e = {1\over2}kx^2</math> : <math> k \,</math> pemalar spring : <math> x \,</math> jarak spring dimampatkan dari [[kestabilan]] == Tenaga Dalam Gerakan Harmonik Mudah == Dalam [[gerakan berkala|gerakan harmonik mudah]], terdapat dua jenis tenaga iaitu [[tenaga kinetik]] dan tenaga keupayaan kenyal. Maka jumlah tenaga ialah :<math> E = \frac{1}{2} mv_x^2 + \frac{1}{2}kx^2 \,</math> :<math> E = \frac{1}{2}m[-\omega A sin(\omega t + \phi)]^2 + \frac{1}{2}k[A cos(\omega t + \phi)]^2 \,</math> :<math> E = \frac{1}{2}kA^2 sin^2(\omega t + \phi) + \frac{1}{2}kA^2 cos^2(\omega t + \phi) \,</math> :<math> E = \frac{1}{2}kA^2 \,</math> == Lihat juga == * [[Gerakan berkala]] * [[Kuasa (fizik)|Kuasa]] * [[Momentum]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Authority control}}{{tunas-fizik}} [[Kategori:Tenaga| ]] [[Kategori:Sains]] [[Kategori:Sains tulen]] [[Kategori:Fizik]] [[Kategori:Konsep fizik asas]] b7k6hkwf58zveor1rvbzq7t5527l5cc 0 11213 7004267 6963883 2026-11-12T09:17:50Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004267 wikitext text/x-wiki [[Imej:Cessna 172S Skyhawk ‘G-JMKE’ (45077563364).jpg|thumb|300px|Sebuah pesawat [[Cessna 172 Skyhawk]] merupakan pesawat yang paling banyak dikeluarkan dalam sejarah.]] [[Imej:Luftschiff_small.jpg|thumb|300px|Sebuah [[kapal udara]] milik Luftschiff.]] '''Pesawat''' ialah [[Kenderaan|kenderaan]] yang boleh [[Penerbangan|terbang]] dengan mendapat sokongan daripada [[Atmosfera Bumi|udara]].<!-- English word "aircraft" is singular and plural with no "s". See also the link to Wiktionary below. --> Ia menentang daya [[Graviti|graviti]] dengan menggunakan sama ada [[Daya apungan|daya angkat statik]] atau [[Daya angkat|daya angkat dinamik]] daripada [[Aerofoil|aerofoil]],<ref>{{Cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/aircraft|title=Aircraft—Define Aircraft at Dictionary.com|work=Dictionary.com|access-date=1 April 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150328141634/http://dictionary.reference.com/browse/aircraft|archive-date=28 March 2015}}</ref> atau, dalam beberapa kes, [[Daya tolakan|daya tolakan ke bawah]] terus daripada enjinnya. Contoh biasa pesawar udara termasuk [[Kapal terbang|kapal terbang]], dron, [[Rotorcraft|pesawat rotor]] (termasuk [[Helikopter|helikopter]]), [[Kapal udara|kapal udara]] (termasuk [[Blimp|blimp]]), [[Puncur|pesawat luncur]], [[Paramotor|paramotor]], dan [[Belon udara panas|belon udara panas]].<ref name="wingsoverkansas">{{Cite web|title=Different Kinds & Types of Aircraft|url=http://www.wingsoverkansas.com/features/a1037/|website=wingsoverkansas.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161121165354/http://www.wingsoverkansas.com/features/a1037/|archive-date=21 November 2016}}</ref> Bahagian 1<ref>{{cite web | url=https://www.ecfr.gov/current/title-14/chapter-I/subchapter-A/part-1 | title=14 CFR Part 1—Definitions and Abbreviations }}</ref> (Takrifan dan Singkatan) Subbab A Bab I Tajuk 14 Kanun Peraturan Persekutuan A.S. menyatakan bahawa ''pesawat udara'' "bermaksud peranti yang digunakan atau bertujuan untuk digunakan bagi penerbangan di udara". Aktiviti manusia di sekeliling pesawat udara dipanggil ''[[Penerbangan|penerbangan]]''. Sains penerbangan merangkumi perekaan dan pembinaan pesawat udara, yang dipanggil ''[[Aeronautik|aeronautik]]''. Pesawat udara ''[[Anak kapal|beranak kapal]]'' diterbangkan oleh [[Juruselam|juruterbang]] di dalam pesawat, manakala [[Pesawat udara tanpa pemandu|pesawat udara tanpa pemandu]] boleh dikawal dari jauh atau secara ''otonomi'', yang dikawal oleh [[Komputer|komputer]] di dalam pesawat. Pesawat udara boleh dikelaskan mengikut kriteria berbeza, seperti jenis daya angkat, [[Pesawat berenjin#Kaedah tujahan|tujahan]] (jika ada), kegunaan dan lain-lain. == Kategori pesawat udara == Pesawat udara tergolong dalam dua kategori: * Lebih berat daripada udara (''aerodyne''); ini termasuklah autogiro, [[helikopter]] dan pesawat udara konvensional bersayap kekal ([[kapal terbang]]).<br> Pesawat bersayap selalunya menggunakan [[enjin pembakaran dalaman]] dan kipas atau [[enjin]] jet untuk menghasilkan daya tujahan. Pergerakan angin pada sayap menghasilkan daya angkat, membolehkan pesawat tersebut untuk terbang. * Lebih ringan daripada udara (''aerostat''); ini termasuklah [[belon udara]] dan [[kapal udara]].<br> Pesawat ''aerostat'' terapung di [[udara]] sama seperti [[kapal]] terapung di [[air]], iaitu dengan menggantikan udara di sekeliling pesawat dengan [[gas]] yang lebih ringan ([[helium]] atau [[hidrogen]]), atau udara panas. == Lihat juga == * [[Pesawat tentera]] == Rujukan == {{reflist}} == Pautan Luar == * [http://eprints.utm.my/22362/ Reka bentuk pengajaran pesawat dengan prototaip flyable] [[Kategori:Istilah penerbangan]] [[Kategori:Pesawat| ]] {{tunas-pengangkutan}} e4avua82b5tudxwmr0cem9cgddzcyrq 0 12206 7004137 6973793 2026-11-12T05:08:45Z ~2026-59844-46 425182 /* */pulau 7004137 wikitext text/x-wiki {{Untuk|filem|Hang Tuah (filem)}} {{Infobox person |name = Hang Tuah |image = File:Hang_Tuah,_Muzium_Negara_-_img_03.jpg |caption = Gambaran pada Hang Tuah di [[Muzium Istana Kesultanan Melaka]] |native_name = هڠ تواه |birth_name = Tuah bin Mahmud |birth_date = <nowiki>Sekitar 1431 masihi (tidak pasti) </nowiki> |birth_place = Sungai Duyong, [[Kesultanan Melaka]] atau <br/> [[Pulau Bintan]], [[Riau]], [[Kesultanan Melaka]] |death_date = {{Circa|2112}} (sekitar 60 hingga 80) |death_place = [[Tanjung Kling]], [[Kesultanan Melaka]] atau <br/> [[Sumatra]], [[Kesultanan Melaka]] |resting_place = - |resting_date = |burial_date = |burial_place = [[Makam Hang Tuah]], [[Tanjung Kling]], [[Kesultanan Melaka]] atau <br/> [[Sumatra]], [[Kesultanan Melaka]] | parents = Hang Mahmud (bapa) <br/> Dang Merdu Wati (ibu) | spouse = Tun Sundari <br/> Tun Ratna | children = 3 atau 5 atau lebih | other_names = | occupation = [[Laksamana]] | era = [[Kesultanan Melaka]] }} '''Hang Tuah''' ialah seorang tokoh legenda Melayu yang terkenal sebagai [[Laksamana]] utama dalam [[Kesultanan Melayu Melaka]] pada abad ke-15. Beliau diangkat sebagai lambang kesetiaan, keberanian dan kebijaksanaan dalam tradisi Melayu, dan menjadi watak utama dalam karya klasik seperti ''[[Hikayat Hang Tuah]]'' dan ''[[Sejarah Melayu]]''.<ref name="SejarahMelayu">{{cite book|title=Sejarah Melayu (Sulalat al-Salatin)|author=Abdullah bin Abdul Kadir Munsyi (penyunting)|publisher=Singapore Mission Press|year=1841}}</ref><ref name="HikayatHangTuah">{{cite book|title=Hikayat Hang Tuah|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka|year=1979|editor=A. Samad Ahmad}}</ref> == Biografi == Menurut rekod dan tradisi lisan, Hang Tuah dilahirkan di ulaunDuyong (sumatera) 1431 hingga 1444. Bapanya bernama Hang Mahmud, manakala ibunya ialah Dang Merdu Wati. Sejak muda, Hang Tuah menunjukkan kepimpinan dan ketajaman akal. Hang Tuah mengetuai rombongan bersama empat sahabat karibnya: '''[[Hang Jebat]]''', '''Hang Kasturi''', '''Hang Lekir''' dan '''Hang Lekiu''' untuk berguru dengan seorang Guru Silat di [[Gunung Ledang]]. Setelah menamatkan pengajian, mereka berlima kembali ke Melaka. Dalam perjalanan pulang, mereka terserempak dengan '''[[Tun Perak|Bendahara Tun Perak]]''' yang telah dikepung oleh sekumpulan penjahat. Hang Tuah dan empat sahabatnya menunjukkan keberanian apabila mereka memilih untuk menyelamatkan Tun Perak dan bertarung dengan kumpulan penjahat tersebut. Ketangkasan dan kecekapan mereka bertarung dengan kumpulan penjahat itu telah menarik perhatian Tun Perak. Setelah berjaya menumpaskan kumpulan tersebut, Hang Tuah dan empat orang sahabatnya dijemput untuk menghadap Sultan Melaka. Mereka berlima akhirnya dilantik sebagai ''Hulubalang'' untuk berkhidmat di bawah naungan Sultan Melaka. <blockquote>"Takkan Melayu hilang di dunia." - '''Hang Tuah'''</blockquote> Pada suatu hari, ketika Hang Tuah mengiringi rombongan Sultan Melaka ke [[Majapahit]], Hang Tuah telah dicabar oleh pendekar Jawa bernama '''Taming Sari''' di istana. Taming Sari adalah seorang pendekar handal yang kebal dan sukar untuk dilukakan. Dalam pertarungan mereka, Hang Tuah dengan kebijaksanaannya menilai dan membaca gerak geri pihak lawan, telah mengenalpasti bahawa kekebalan [[Taming Sari]] adalah terletak pada azimat kerisnya. Hang Tuah menumpukan segala kekuatan untuk menepis dan merampas [[keris]] tersebut, lantas berjaya membunuh Taming Sari. Keris itu kemudiannya disembahkan pada '''raja Majapahit Suraprabhawa''', yang kemudian menganugerahkannya kepada Hang Tuah sebagai tuan baru kepada [[Keris Taming Sari]].<ref>[http://www.ikim.gov.my/index.php/2018/10/04/nilai-kesetiaan-dalam-hikayat-hang-tuah/ Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM): Nilai Kesetiaan dalam Hikayat Hang Tuah, 2018]</ref> === Misi ke Pahang dan Fitnah terhadap Hang Tuah === Hang Tuah telah diutuskan oleh Sultan Melaka untuk berangkat ke [[Pahang]] bagi meminang [[Tun Teja|Tun Teja Ratna Benggala]] sebagai permaisuri baginda. Dalam misi diplomatik ini, Hang Tuah menunjukkan kebijaksanaan dan kepetahan bicara yang melambangkan adab dan budi pekerti Melayu berasaskan nilai Islam.<ref>[[Hikayat Hang Tuah|''Hikayat Hang Tuah'', Wikipedia Bahasa Melayu]]</ref> Setelah selesai misi dan tiba di Istana Melaka, timbul golongan iri hati terhadap Hang Tuah yang menabur fitnah kepada Sultan Melaka, kononnya Hang Tuah telah berkhalwat dengan Tun Teja. Sultan yang murka tanpa usul periksa telah menitahkan agar Hang Tuah dihukum bunuh. Namun, '''Tun Perak''', yang mengenali Hang Tuah sebagai seorang yang setia, beriman dan tidak mungkin melakukan perbuatan terkutuk, enggan melaksanakan hukuman tersebut. Dengan kebijaksanaan dan belas ihsan, beliau menyembunyikan Hang Tuah di sebuah kawasan terpencil di '''Hulu Melaka'''. Di situ Hang Tuah tidak memberontak dan memilih untuk hidup dalam buangan, mendekatkan diri kepada Allah dan menunggu ketentuan Ilahi. Kisah ini mencerminkan tema besar dalam tamadun Melayu-Islam: bahawa fitnah adalah ujian yang paling berat bagi insan beriman, dan kejujuran akhirnya akan terbukti dengan izin Tuhan.<ref>[https://ikim.gov.my/index.php/2018/10/04/nilai-kesetiaan-dalam-hikayat-hang-tuah/ IKIM: ''Nilai Kesetiaan dalam Hikayat Hang Tuah'', 2018]</ref> Peristiwa ini juga menjadi titik penting dalam konflik moral antara '''kesetiaan kepada raja''' dan '''pembelaan terhadap keadilan''' yang kemudian memuncak dalam pemberontakan Hang Jebat. Dalam konteks kesusasteraan Melayu klasik, ia menzahirkan persoalan tentang keadilan raja, fitnah, dan keteguhan iman seorang hamba yang diuji. === Pemberontakan Hang Jebat dan Pertarungan Tujuh Hari === Selepas Hang Tuah difitnah dan disangka telah dihukum mati, Sultan Melaka melantik [[Hang Jebat]] sebagai Laksamana yang baharu dan menganugerahkan kepadanya [[Keris Taming Sari]]''',''' lambang kepimpinan dan keberanian panglima tertinggi istana.<ref>[[Hikayat Hang Tuah|''Hikayat Hang Tuah'', Wikipedia Bahasa Melayu]]</ref> Sekian lama, Hang Jebat berasa amat kecewa dan atas nasib yang menimpa sahabatnya Hang Tuah, yang menurutnya telah dianiaya tanpa pengadilan yang secukupnya. Dalam versi [[Hikayat Hang Tuah]], Hang Jebat memberontak untuk menentang kezaliman sultan menggunakan kedudukan dan pengaruhnya sebagai Laksamana untuk menguasai istana. Namun dalam versi [[Sejarah Melayu]], watak yang memulakan penderhakaan itu ialah '''Hang Kasturi'''.<ref>Shellabear, W.G. (1899). ''Sejarah Melayu atau Sulalatus Salatin''. Singapura: Methodist Publishing House.</ref> Hang Jebat dengan azimat yang ada pada keris Taming Sari mempunyai kekebalan dan kekuatan luar biasa, menjadikan tiada seorang pun pendekar atau hulubalang Melaka yang mampu untuk menandinginya. Dalam kemarahan dan dendam yang membara, Hang Jebat mula mengamuk di istana dan seluruh kota Melaka, menyebabkan ramai rakyat tidak berdosa terbunuh. Perbuatannya menggambarkan peralihan dari semangat menegakkan keadilan kepada tindakan melampaui batas syarak dan adab seorang pahlawan Islam.<ref>[https://ikim.gov.my/index.php/2018/10/04/nilai-kesetiaan-dalam-hikayat-hang-tuah/ IKIM: ''Nilai Kesetiaan dalam Hikayat Hang Tuah'', 2018]</ref> Apabila Sultan Melaka akhirnya menyesali perbuatannya menjatuhkan hukuman terhadap Hang Tuah tanpa usul periksa, '''Tun Perak''' memohon ampun dan menerangkan dengan jujur bahawa Laksamana itu masih hidup dan telah disembunyikan di Hulu Melaka. Dalam keinsafan dan rasa bersalah, baginda menitahkan supaya Hang Tuah kembali ke istana dan menumpaskan pemberontakan Hang Jebat demi memulihkan keamanan negeri Melaka yang sedang huru-hara.<ref>Shellabear, W.G. (1899). ''Sejarah Melayu atau Sulalatus Salatin''. Singapura: Methodist Publishing House.</ref> Peristiwa ini menjadi simbol paling mendalam dalam kesusasteraan dan falsafah Melayu-Islam, kerana Hang Tuah terpaksa membuat pilihan antara dua amanah besar: ketaatan kepada '''ulil amri''' (pemerintah Islam) selagi ia tidak bercanggah dengan ajaran agama, atau kasih terhadap sahabat yang bangkit menuntut keadilan buat sahabatnya. Dalam kerangka pemikiran Islam, konflik ini melambangkan ujian keimanan seorang mukmin, di mana kesetiaan kepada kebenaran mesti disertai dengan kesabaran, hikmah dan reda terhadap takdir Allah.<ref>[https://ikim.gov.my/index.php/2018/10/04/nilai-kesetiaan-dalam-hikayat-hang-tuah/ Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM): ''Nilai Kesetiaan dalam Hikayat Hang Tuah'', 2018]</ref> Kembalinya Hang Tuah ke Melaka mempertemukan dua sahabat sejati dalam pertarungan yang tragis. Pertempuran antara Hang Tuah dan Hang Jebat, bersama pengikut-pengikut mereka, berlangsung selama tujuh hari tujuh malam. Pertarungan itu bukan sekadar pertembungan fizikal tetapi juga simbol pertembungan dua prinsip, kesetiaan dan keadilan. Akhirnya, dengan penuh keinsafan dan kesedihan, Hang Tuah berjaya merampas kembali '''Keris Taming Sari''' daripada tangan Hang Jebat dan menikamnya hingga maut.<ref>Winstedt, R.O. (1939). ''The Malay Annals''. Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society, Vol. 17, No. 3.</ref> Tragedi ini terus menjadi lambang pengorbanan dalam budaya Melayu, memperlihatkan bahawa dalam setiap perjuangan, keadilan dan kesetiaan hanya bernilai apabila disertai dengan iman dan keikhlasan. ==Hikayat Hang Tuah== [[File:Hang Tuah Mausoleum.jpg|thumb|[[Makam Hang Tuah]]]] [[Hikayat Hang Tuah|''Hikayat Hang Tuah'']] merupakan sebuah cerita hikayat Melayu yang menggambarkan dengan terperinci keadaan semasa sewaktu tersebut. Hikayat Hang Tuah telah disifatkan oleh pengkaji sebagai menggambarkan tiga zaman yang ditempuhi oleh bangsa Melayu iaitu zaman permulaan, zaman kegemilangan, dan zaman kejatuhannya. Terdapat perdebatan mengenai sama ada Hang Tuah benar-benar wujud, ataupun hanya dongengan semata-mata. Ini disebabkan tempoh yang dirangkumi dalam Hikayat Hang Tuah agak lama. Selain itu terdapat perbezaan dalam beberapa kitab lain mengenai jalan cerita hikayat Hang Tuah. Perkara ini merupakan satu perkara biasa bagi tokoh silam, sama seperti permasalahan tokoh terkenal, [[Raja Arthur]], [[Robin Hood]] dan yang lain-lain dalam legenda-legenda bangsa [[British|Inggeris]]. Pada tahun 2015, [[Dewan Bahasa Dan Pustaka]] telah menerbitkan antologi [[Nilai Insan]] bagi subjek [[Kesusasteraan Melayu]] Komunikatif Tingkatan 4 dan 5. Antologi ini meliputi puisi dan prosa tradisional telah menggantikan teks-teks sebelumnya yang telah diguna buat kali terakhir bagi pelajar yang menduduki SPM pada tahun 2014. Antara kandungan yang terdapat dalam Nilai Insan ialah Sastera Epik yang bertajuk Hang Tuah Diutus Ke Siam yang dikutip dari ''Hikayat Hang Tuah''. Buku [[Jaket Kulit Kijang dari Istanbul]] yang merupakan teks antologi bagi subjek-subjek bahasa Melayu untuk tingkatan 4 dan 5 juga memetik Kisah [[Kertala Sari]] dari ''Hikayat Hang Tuah'' dibawah tajuk “[[Kertala Sari|Kepimpinan Melalui Teladan]]” == Hang Tuah menurut catatan sejarah Sulalatus Salatin<ref>{{cite book| title=Sulalatus Salatin Sejarah Melayu (Edisi Pelajar)|author=Tun Seri Lanang (Diselenggara oleh A. Samad Ahmad)|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka (cetakan ke-18)|date=2015|id=ISBN 978-983-62-5601-0}}'''berdasarkan manuskrip bertarikh 1223 H / 1808 M'''</ref> == Terdapat perbezaan penceritaan mengenai sejarah Hang Tuah antara Hikayat Hang Tuah dan Sulalatus Salatin. Gambaran Hang Tuah yang dicatatkan oleh Tun Seri Lanang dalam Sulalatus Salatin dilihat lebih realistik serta tidak sarat dengan unsur mistik. Dalam Sulalatus Salatin, nama sebenar Hang Tuah dicatatkan sebagai '''''Daeng Mempawah'''''. Beliau merupakan anak kepada Raja Bajung (sebutan asal dalam bahasa Sulawesi ialah [[Bajeng, Gowa|Bajeng]]) dan berasal dari wilayah [[Gowa]], [[Makassar]], [[Sulawesi]]. Hang Tuah telah dikurniakan oleh Raja Gowa kepada rombongan diplomatik Melaka yang diketuai oleh Seri Bija Pikrama dan Tun Sura Diraja, sebagai hadiah kepada Sultan Mansur Shah, Sultan Melaka pada ketika itu. Ketika dikurniakan kepada rombongan Melaka, Hang Tuah masih berusia sekitar 12 tahun. Walaupun masih muda, beliau dikisahkan pernah membunuh dua orang yang mengamuk di negerinya. Nama "Hang Tuah" diberikan oleh [[Sultan Mansur Shah]] setelah baginda berkenan melihat beliau. Hang Tuah kemudian dikurniakan keris yang bernama '''''Keris Tempa Melaka''''' (bukan keris Taming Sari). Sepanjang berada di Melaka, Hang Tuah berguru dengan hulubalang-hulubalang yang ada di Melaka, bukan dengan Adi Putera di [[Gunung Ledang]] seperti di dalam hikayat yang masyhur itu. "''Perhangan''" yang kita sedia maklum adalah lima orang tetapi sebenarnya di dalam Sejarah Melayu ([[Sulalatus Salatin]]), Sultan Mansur telah memilih lapan orang "''Hang''" sebelum kedatangan Hang Tuah, iaitu: * Hang Jebat * Hang Kasturi * Hang Lekir * Hang Lekiu * Hang Ali * Hang Iskandar * Hang Hassan * Hang Hussin Maka dengan kedatangan Hang Tuah, "Perhangan" (pahlawan Melaka) menjadi sembilan orang semuanya. Mereka semuanya saling bermuafakat dan berkasih sayang. Hang Tuah adalah pahlawan yang paling handal di antara sembilan orang "Hang" ini. Hang Tuah dikenali sebagai seorang yang rupawan, cerdik, perkasa, mempunyai hikmat dan berani. Apabila ada orang yang mengamuk di dalam Melaka dan tidak ada sesiapa yang mampu mengawal amukan tersebut maka Hang Tuah akan dititahkan oleh Sultan untuk mengatasinya. Dikatakan bahawa Hang Tuah pernah membunuh 74 orang yang mengamuk di Melaka. Pemuda-pemuda di Melaka menggelarnya Laksamana kerana apabila Hang Tuah bergurau dengan rakan-rakannya, beliau akan menyinsing lengannya dan berkata: ''"Laksamana akan lawanku"''. Sejak dari itu para pemuda memanggilnya dengan Laksamana hingga akhirnya sultan juga terikut-ikut memanggilnya Laksamana. Pada suatu hari ada seorang dari suku Jawa mengamuk kerana berasa malu diejek oleh para pemuda Melaka. Ramai yang telah dibunuh oleh orang Jawa tersebut dan tidak ada sesiapa yang mampu menghalanginya. Sultan Mansur Shah kemudian menghantar Hang Tuah untuk menyelesaikannya dan akhirnya orang yang mengamuk itu berjaya dibunuh. Dengan kejayaan itu, Sultan terus melantik Hang Tuah menjadi Laksamana. Digambarkan juga di dalam Sulalatus Salatin akan ketampanan Hang Tuah. Ketika berada di Majapahit, Hang Tuah telah menjadi kegilaan para wanita Jawa sama ada gadis sunti atau isteri orang. Dikatakan jika seorang isteri sedang berada dalam dakapan suaminya sekalipun pasti akan terkejut dan terus keluar untuk melihat Hang Tuah. Ketika pertarungan dengan Hang Jebat, Hang Tuah dalam keadaan tubuh yang sangat kurus. Berjalan pun terketar-ketar kerana beliau dipasung dalam tempoh yang lama oleh Seri Nara Diraja di Dusun akibat kesalahan berzina dengan Dayang Istana. Hang Tuah berjaya menewaskan Hang Jebat kerana kepintarannya memperdaya Hang Jebat. Ketika keris beliau terlekat di dinding, beliau meminta belas kasihan daripada Hang Jebat agar memberikannya peluang untuk mencabut kembali kerisnya. Hal tersebut berlaku selama dua tiga kali. Tetapi apabila keris Hang Jebat tersangkut ke dinding, cepat-cepat beliau menikam Hang Jebat. Apa yang perlu diperhatikan, tidak ada diceritakan bahawa Hang Tuah dan Hang Jebat bertarung di atas talam kerana para pengawal menjolok dengan lembing dari bawah istana. Juga tidak ada perebutan keris Taming Sari yang mana sesiapa yang memiliki keris tersebut akan menjadi kebal. Malah Keris Taming Sari itu juga tidak wujud dalam Sulalatus Salatin. Dinyatakan di dalam Sulalatus Salatin bahawa Hang Tuah berkahwin dengan mempunyai dua orang isteri, tiga orang anak, empat orang cucu, dua orang cicit dan seorang piut iaitu: * Isteri pertama: (Nama tidak disebutkan), merupakan saudara kepada Seri Bija Diraja Dato' Bongkok. ** Anak dari isteri pertama: 1) Tun Sirah (perempuan) kahwin dengan Temenggung Khoja Hassan. *** Cucu dari isteri pertama: 1) Tun Abdullah (lelaki), 2)Tun Biajid (lelaki), 3) Tun Daerah (perempuan) - berkahwin dengan Sultan Mahmud Shah **** Cicit dari isteri pertama: 1) Raja Dewi binti Sultan Mahmud Shah * Isteri kedua: (Nama tidak disebutkan), dari keluarga Bendahara Paduka Raja Tun Perak. ** Anak dari isteri kedua: 1) Sang Guna (lelaki), 2) Tun Emas Jiwa (perempuan) - berkahwin dengan Hang Nadim *** Cucu dari isteri kedua: 1) Tun Mat Ali bin Hang Nadim **** Cicit dari isteri kedua: 1) Tun Hamzah bin Tun Mat Ali ***** Piut dari isteri kedua: 1) Tun Ali bin Tun Hamzah - Tun Ali bergelar Seri Petam. Ketika ekspedisi mendaki Gunung Ledang untuk meminang Puteri Gunung Ledang, Hang Tuah tidaklah merasa sangat kecewa hingga ghaib di Sungai Melaka akibat gagal meneruskan pendakian ke puncak Gunung Ledang. Hang Tuah masih lagi hidup hingga beliau meninggal dunia setelah sekembali menantunya, Hang Nadim dari Benua Keling. Hang Tuah telah dimakamkan dengan penuh adat istiadat di [[Tanjung Kling|Tanjung Keling]], Melaka oleh [[Mahmud Shah dari Melaka|Sultan Mahmud Shah]]. Hingga sekarang makam tersebut masih lagi wujud dan terjaga dengan baik oleh kerajaan negeri Melaka. Jawatan Laksamana kemudiannya disandang oleh menantunya sendiri, '''''Khoja Hassan'''''. Selepas Laksamana Khoja Hassan meninggal dunia, jawatan Laksamana disandang pula oleh [[Hang Nadim]], namun ketika itu Kesultanan Melaka telah berpindah ke Johor. Satu lagi perkara yang perlu diperhatikan, bukanlah Hang Tuah yang melarikan [[Tun Teja]] dari Pahang sebagaimana di dalam Hikayat Hang Tuah. Peristiwa tersebut sebenarnya berlaku selepas Hang Tuah meninggal dunia. Dicatatkan yang melarikan Tun Teja adalah Hang Nadim, iaitu menantu Hang Tuah. == Peranan dalam Kesultanan Melaka == Laksamana Hang Tuah ialah panglima laut. Beliaulah ketua bagi seluruh angkatan laut di lautan. Segala kapal di laut, termasuk jong dan perahu lancaran, berada di bawah bidang kuasanya. Beliau juga merupakan pengawal utama raja. Setiap hulubalang dan pembesar berada di bawah arahannya. Kedudukannya hampir setaraf dengan Bendahara, malah dalam urusan peperangan, beliau jauh lebih penting serta lebih digeruni.<ref>{{cite book|title=The Suma Oriental of Tome Pires (terjemahan [[Bahasa Inggeris]])|author=Armando Cortesao (editor)|publisher=Asian Educational Services|year=2005|edition=Vol II}}</ref> Hang Tuah dilantik sebagai Laksamana kerana keberanian dan kebijaksanaannya dalam mengurus urusan istana serta hubungan diplomatik dengan kuasa asing seperti [[Dinasti Ming]] di China dan [[Kerajaan Majapahit]] di Jawa.<ref>{{cite book|title=Sejarah Melayu (Sulalat al-Salatin)|author=Tun Seri Lanang|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka|year=1612|edition=Edisi A. Samad Ahmad}}</ref> Beliau dikatakan pernah mengetuai misi ke Majapahit dan membawa pulang puteri diraja [[Hang Li Po]] untuk diperisterikan oleh Sultan Mansur Shah, walaupun kebenaran sejarah peristiwa ini masih diperdebatkan.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2012/01/16/prof-khoo-no-record-of-the-existance-of-princess-hang-li-po-its-a-myth/|title=Scholars: Hang Li Po a legend|date=16 Januari 2012|publisher=The Star}}</ref> == Perseteruan dengan Hang Jebat == Salah satu kisah paling terkenal ialah pertembungan antara Hang Tuah dan sahabatnya [[Hang Jebat]]. Hang Jebat bangkit menentang sultan setelah Hang Tuah dihukum mati tanpa bicara. Namun, apabila Hang Tuah dibebaskan, beliau diperintahkan untuk menumpaskan Hang Jebat. Pertarungan ini berakhir dengan kematian Hang Jebat, melambangkan dilema antara kesetiaan kepada raja dan keadilan terhadap sahabat.<ref name="HikayatHangTuah" /><ref>{{cite journal|author=Ahmad Kamal Abdullah|year=2014|title=Hang Tuah dan Hang Jebat: Konflik Etika dan Kuasa dalam Sastera Melayu|journal=Jurnal Melayu|publisher=Universiti Malaya}}</ref> == Legenda dan Simbolisme == Dalam budaya Melayu, Hang Tuah dianggap sebagai simbol kesetiaan mutlak kepada pemerintah dan keutuhan nilai bangsa. Ungkapan terkenal yang dikaitkan dengannya ialah ''"Takkan Melayu hilang di dunia"'', yang menjadi pepatah nasionalisme Melayu moden.<ref>{{cite book|title=The Malay Ideals: A Study of Hang Tuah|author=Shaharuddin Maaruf|publisher=Institut Alam dan Tamadun Melayu (ATMA)|year=2000}}</ref> Watak Hang Tuah turut menjadi ikon dalam kesusasteraan, teater, filem dan wacana politik Melayu, menggambarkan ketegangan antara taat setia dan keadilan sosial. == Penghargaan == Bagi mengenang jasa Hang Tuah, pihak berkuasa di Malaysia dan Indonesia telah mengabadikan namanya pada pelbagai jenis jalan, sistem pengangkutan, dan bangunan. ===Malaysia=== [[File:Hang Tuah LRT Station concourse 2 (211030).jpg|thumb|Aras legar [[Stesen Hang Tuah]] untuk perkhidmatan LRT.]] [[File:Jalan Hang Tuah Melaka 2.jpg|thumb|Jalan Hang Tuah di Melaka.]] * Jalan Hang Tuah di [[Melaka]], [[Kuala Lumpur]] dan Taman Khalidi Bharu, [[Muar]], [[Johor]] * Plaza Hang Tuah dan Hang Tuah Mall di Melaka * [[Stesen Hang Tuah]], sebuah stesen monorel Laluan [[KL Monorail]] dan LRT [[Laluan Ampang dan Sri Petaling]] di Kuala Lumpur.<ref>{{cite news|url=https://www.sydneytramwaymuseum.com.au/members.old/Trolley_Wire/269%20-%20Trolley%20Wire%20-%20May%201997.pdf|title=Kuala Lumpur's new LRT line|author=David White|access-date=5 Jan 2020|page=12-13|language=en|format=PDF|website=Sydney Tramway Museum}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/07/24/monorail-operations-to-start-on-national-day/|title=Monorail operations to start on National Day|date=24 Jul 2003|access-date=5 Jan 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200105033548/https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/07/24/monorail-operations-to-start-on-national-day/|archive-date=5 Jan 2020|language=en|website=The Star Online|url-status=live}}</ref> * [[Hang Tuah Jaya]], petempatan di Melaka.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2010/01/02/malacca-ushers-in-2010-with-new-hang-tuah-jaya-municipality|title=Malacca ushers in 2010 with new Hang Tuah Jaya municipality|date=2 January 2010|lang=en|agency=[[The Star (Malaysia)]]}}</ref> * [[KD Hang Tuah]] oleh [[Tentera Laut DiRaja Malaysia]] * [[Perigi Hang Tuah]], tarikan pelancong di Melaka * [[Masjid Jamek Laksamana Hang Tuah]], masjid di Melaka ===Indonesia=== * [[Universiti Hang Tuah]] di [[Surabaya]], [[Indonesia]] * [[KRI Hang Tuah]] oleh [[Tentera Nasional Indonesia Angkatan Laut|Tentera Nasional Indonesia Angkatan Laut]] * [[Sekolah Menengah Kejuruan Pelayaran Hang Tuah]] di [[Kediri]] [[Jawa Timur]], [[Indonesia]] * Jalan Hang Tuah di [[Jakarta]] * Jalan Hang Tuah di [[Riau]] * Jalan Hang Tuah di [[Padang]] * STMIK dan STIKES Hang Tuah di [[Pekanbaru]] == Filemografi == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ {{sronly|List of films}} !scope="col"|Tahun !scope="col"|Tajuk !scope="col"|Pelakon !scope="col" class="unsortable" | Nota |- ! scope="row"|1959 | ''[[Hang Tuah (filem)|Hang Tuah]]'' | [[P. Ramlee]] | Filem ini diterbitkan oleh [[Malay Film Productions]] dengan menggunakan teknik pewarnaan Eastmancolor. |- ! scope="row"|1961 | ''[[Hang Jebat (filem 1961)|Hang Jebat]]'' | [[M. Amin]] | Filem ini diterbitkan oleh [[Cathay-Keris Film Productions]] secara hitam putih. |- ! scope="row"|1961 | ''[[Puteri Gunong Ledang (filem 1961)|Puteri Gunong Ledang]]'' | Pak Yem | Filem ini diterbitkan oleh Cathay-Keris Film Productions secara hitam putih. |- ! scope="row"|1989 | ''[[Tuah (filem)|Tuah]]'' | [[Jamal Abdillah]] | Filem ini diterbitkan oleh R J Filem Sdn Bhd secara berwarna. |- ! scope="row"|1995 | ''[[XX Ray II]]'' | [[Jalaluddin Hassan]] | Filem ini diterbitkan oleh Nizarman (M) Sdn. Bhd. dan Grand Brilliance secara berwarna. |- ! scope="row"|2004 | ''[[Puteri Gunung Ledang (filem 2004)|Puteri Gunung Ledang]]'' | [[M. Nasir]] | Filem ini diterbitkan oleh Enfiniti Productions secara berwarna. |- ! scope="row"|2010 | ''[[Magika]]'' | [[Saiful Apek]] | Filem ini diterbitkan oleh [[KRU Studios]] secara berwarna. |- ! scope="row"|2011 | ''Iklan Kit Kat'' | M. Nasir | Iklan komersial yang bersifat jenaka ini menampilkan Hang Tuah sedang menikmati coklat [[Kit Kat]] di sebuah kedai serbaneka. |- |} == Kesejarahan == Kewujudan Hang Tuah sering didebatkan oleh beberapa sarjana moden, seperti [[Khoo Kay Kim]] yang berpendapat bahawa tiada bukti bertulis dari sumber luar seperti dokumen Portugis atau Cina yang mengesahkan kewujudannya sebagai tokoh sejarah. Namun, pandangan ini dibidas oleh sarjana lain seperti Professor Dr. [[Nik Hassan Shuhaimi Nik Abdul Rahman]] dari [[Universiti Kebangsaan Malaysia]] dan Professor Dr. [[Hashim Musa]] dari [[Universiti Putra Malaysia]] yang menegaskan bahawa sumber catatan sejarah ''[[Sulalatus Salatin]]'' dan tradisi lisan yang kuat menyokong kewujudan Hang Tuah sebagai tokoh sejarah.<ref>{{cite web|url=https://www.ukm.my/news/archive/tahun-2014/october-2014/hang-tuah-did-indeed-exist-says-prof-nik-hassan-shuhaimi/|title=Hang Tuah memang wujud – Prof Nik Hassan|date=9 Oktober 2014|publisher=Universiti Kebangsaan Malaysia}}</ref> Selain itu, terdapat rujukan luar yang baru dikenalpasti seperti dalam ''[[Rekidai Hōan]]'' (Jepun) dan ''[[The Commentaries of the Great Afonso de Albuquerque]]'' (Portugis) yang menyebut tentang seorang laksamana Melaka pada zaman yang sama, walaupun tidak menamakan Hang Tuah secara langsung.<ref>{{cite web|url=https://iais.org.my/publications-sp-1447159098/articles/1456-is-hang-tuah-for-real|title=Is Hang Tuah for Real?|date=2016|publisher=IAIS Malaysia}}</ref> == Tapak dan Warisan == Beberapa lokasi di [[Melaka]] dikaitkan dengan Hang Tuah, antaranya: * '''[[Perigi Hang Tuah]]''' di Kampung Duyong * '''[[Makam Hang Tuah]]''' di [[Tanjung Kling]] * '''Perkampungan Hang Tuah''' yang dijadikan tapak pelancongan warisan oleh kerajaan negeri Melaka.<ref>{{cite web|url=https://www.melaka.gov.my/en/tourism/heritage/hang-tuah-village|title=Perkampungan Hang Tuah|publisher=Kerajaan Negeri Melaka}}</ref> == Dalam Budaya Moden == Hang Tuah telah diabadikan dalam pelbagai bentuk karya seni, termasuk filem ''[[Hang Tuah (filem 1956)]]'' lakonan [[P. Ramlee]], pementasan teater, dan novel moden seperti ''Hang Tuah: Catatan Kedua'' oleh [[Kassim Ahmad]] (1992).<ref>{{cite book|title=Hang Tuah: Catatan Kedua|author=Kassim Ahmad|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka|year=1992}}</ref> ==Lihat juga== * [[Hikayat Hang Tuah]] * [[Sulalatus Salatin]] * [[Perigi Hang Tuah]] * [[Makam Hang Tuah]] * [[Hang Jebat]] * [[Makam Hang Jebat]] * [[Hang Kasturi]] * [[Makam Hang Kasturi]] * [[Hang Lekir]] * [[Hang Lekiu]] * [[Kesultanan Melayu Melaka]] ==Rujukan== {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://unesco.org.my/v2/portfolio/hikayat-hang-tuah-inscribed-in-2001/ Hikayat Hang Tuah diiktiraf UNESCO Memory of the World] * [https://www.ukm.my/news/archive/tahun-2014/october-2014/hang-tuah-did-indeed-exist-says-prof-nik-hassan-shuhaimi/ Hang Tuah did indeed exist – UKM] * [https://iais.org.my/publications-sp-1447159098/articles/1456-is-hang-tuah-for-real IAIS Malaysia – Is Hang Tuah for Real?] * [http://mcp.anu.edu.au/N/Tuah_bib.html Hikayat Hang Tuah di malay concordance project.] {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Sejarah Melaka]] [[Kategori:Orang dari Melaka]] [[Kategori:Orang dari Pulau Bintan]] [[Kategori:Watak cerita rakyat Melayu]] [[Kategori:Tokoh Melayu]] 0r5su0nrs81frbqnxh5qc6ou5lesb6b 0 12289 7004304 6643399 2026-11-12T09:33:40Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004304 wikitext text/x-wiki {{Huraian pendek|Spesies mamalia}} {{Automatic taxobox | name = Paus Bryde | image = Balaenoptera brydei.jpg | image_alt = "Balaenoptera brydei" | image_caption = ''Balaenoptera brydei'' | image2 = Balaenoptera edeni.jpg | image2_alt = "Balaenoptera edeni" | image2_caption = ''Balaenoptera edeni'' | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Cooke, J.G. |author2=Brownell Jr. |author3=R.L. |year=2018 |title=''Balaenoptera edeni'' |page=e.T2476A50349178 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T2476A50349178.en}}</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref name="Appendices {{!}} CITES">{{Cite web|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=2022-01-14|website=cites.org}}</ref> | taxon = kelumpuk paus Bryde | authority = | synonyms = | synonyms_ref = | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = *''Balaenoptera brydei'' <small>Olsen, 1913</small> *''Balaenoptera edeni'' <small>[[John Anderson (zoologist)|Anderson]], 1879</small> | range_map = Balaenoptera brydei range.png | range_map_caption = Taburan paus Bryde }} '''Paus Bryde''' atau '''kelumpuk paus Bryde''' mungkin terdiri daripada tiga atau empat spesies [[rorkual]]. Ia disebut "[[Kompleks spesies|kelumpuk atau kompleks]]" kerana pengelasannya masih kabur lantaran kekurangan maklumat dan kajian. '''Paus Bryde biasa''' ('''''Balaenoptera brydei''''', Olsen, 1913) adalah jenis besar yang terdapat di [[Iklim sederhana|perairan sederhana]] dan [[tropika]] dunia, sedangkan '''paus Eden'''{{efn|juga '''paus edeni'''}} atau '''Sittang''' ('''''Balaenoptera edeni''''', Anderson, 1879) pula jenis kecil yang mungkin hanya ada di [[Hindi-Pasifik]].<ref>{{cite web|publisher=The MarineBio.org|title=Bryde's Whales, ''Balaenoptera edeni''|url=http://marinebio.org/species.asp?id=167|access-date=2015-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170909021752/http://marinebio.org/species.asp?id=167|archive-date=9 September 2017|url-status=dead}}</ref> Selain itu, jenis ''B. brydei'' yang lebih kecil di luar pantai selatan Afrika dan jenis lain di Hindi-Pasifik juga berbeza berdasarkan bentuk tengkorak, secara kelompok ia dirujuk sebagai '''paus Bryde Hindi-Pasifik'''. [[Paus Omura]] (''B. omurai'', Wada et al. 2003) yang [[Penerangan spesies|dihuraikan]] baru-baru ini, sebelumnya dianggap merupakan paus Bryde jenis kerdil, tetapi kini ia diterima sebagai spesies berbeza. [[Paus Rice]] (''B. ricei'') yang mendiami [[Teluk Mexico]], pula pernah dianggap sebagai populasi terpisah paus Bryde, namun pada 2021, ia telah dihuraikan sebagai spesies berbeza. ==Penamaan== ''B. brydei'' mendapat nama am dan spesifiknya daripada [[Johan Bryde]], konsul Norway di [[Afrika Selatan]], yang telah membantu mendirikan stesen perburuan paus pertama di negara itu, sedangkan ''B. edeni'' mendapat nama am dan spesifik dari Tuan Ashley Eden, bekas Pesuruhjaya Tinggi Burma. Paus [[Sittang]] pula merujuk kepada lokaliti tip spesiesnya. Paus ini juga dikenali sebagai ''luulumbo'' oleh orang [[Kadazan]] di [[Sabah]].<ref>{{Cite web |url=http://www.wildlife.sabah.gov.my/edu/tanah%20pamah%20tropika/bahagian%202.pdf |title=JABATAN HIDUPAN LIAR SABAH. |access-date=2013-01-10 |archive-date=2011-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111151339/http://www.wildlife.sabah.gov.my/edu/Tanah%20Pamah%20Tropika/BAHAGIAN%202.pdf |url-status=dead }}</ref> == Taksonomi == Paus Bryde dihuraikan buat pertama kali pada [[1878]], berdasarkan sebuah spesimen yang dinamai ''Balaenoptera edeni'' yang didapati terdampar di pantai [[Myanmar]]. Rupa paus Bryde amat serupa dengan [[paus sei]] dan hampir sama besar. Paus Bryde kelihatan terdiri daripada dua spesies, dengan kekeliruan antara dua. Pada [[1913]], paus yang terdapat berhampiran pantai [[Afrika Selatan]] dinamai ''Balaenoptera brydei'' sempena Johan Bryde, [[konsul]] [[Norway]] serta perintis industri [[pemburuan paus]] di [[Afrika Selatan]] semasa awal dekad [[1900-an]]. Menjelang dekad [[1950-an]], terdapat anggapan bahawa ada hanya satu [[spesies]] tunggal yang kemudian dikenali sebagai ''B. edeni'' tetapi mengekalkan nama "paus Bryde" sebagai nama am kerana nama pertama yang dicadangkan selalu diutamakan. Bagaimanapun, kajian genetik terkini menunjukkan kewujudan dua spesies yang berasingan: * Paus Bryde, ''Balaenoptera brydei'', dengan taburan tropika dan separa tropika di seluruh dunia, yang tumbuh sehingga 26 tan serta 15 meter panjang. * Paus Eden (''Balaenoptera edeni'' ) yang didapati di perairan pantai lautan-lautan [[Lautan India|India]] timur dan [[Lautan Pasifik|Pasifik]] barat. Paus Bryde berbeza dari segi bentuknya. Sebelum ini, lima jenis berlainan telah dikenal pasti, termasuk sekurang-kurangnya dua jenis yang lebih kecil dan yang hidup lebih dekat dengan pantai. Ujian [[DNA]] menunjukkan bahawa spesies kerdil di [[Asia Tenggara]] yang baru disahkan adalah tidak sama dengan paus kecil yang didapati di [[Karibia]] dan kelihatan hampir serupa. Walaupun demikian, kedua-dua spesies ini masih digolongkan bersama-sama atas alasan pemudahan [[taksonomi]]. Merumitkan lagi, terdapat juga bentuk-bentuk pertengahan antara paus Bryde dengan paus sei, merujuk kepada [[paus Omura]], ''Balaenoptera omurai''. == Ciri-ciri fizikal == Secara amnya, paus Bryde mempunyai kepala yang sangat lebar dan pendek, dengan antara 40 hingga 70 alur ventral, serta mata yang agak besar. Ia adalah [[paus balin]] dan terbilang unik kerana mempunyai tiga rabung memanjang di kepalanya, dari hujung muncung ke [[lubang hembus]]; rorkual-rorkual lain hanya mempunyai satu rabung. Menurut [[Tabung Alam Sedunia]], [[mamalia]] ini mempunyai lipatan atau alur pada leher dan dadanya yang membolehkan mulutnya kembang ketika dipenuhi air. Paus ini mempunyai lubang hembus kembar dengan satu pelindung deburan yang rendah di hadapan. Ia tidak bergigi tetapi mempunyai dua baris plat balin. Siripnya yang tajam dan melengkung dengan ketara mudah dilihat apabila paus Bryde timbul. Siripnya kecil dan sempit, dengan ekornya yang bertakuk dan lebar tidak pernah memecahkan permukaan air ketika ia timbul. Warna paus Bryde berubah-ubah, dengan bahagian belakang umumnya berwarna [[kelabu]] tua atau [[biru]] sehingga [[hitam]]. Bahagian ventral berwarna putih-kuning muda dan beransur-ansur menjadi [[ungu]] kekelabu-kelabuan menuju ke perut. Sesetengah paus mempunyai bintik-bintik kelabu keputih-putihan yang mungkin merupakan [[parut]], akibat serangan [[parasit]] atau [[yu]]. == Kelakuan == Paus Bryde ini kecil jika dibandingkan dengan piawai rorkual (tidak lebih 25 [[tan]]), dan lebih suka akan kawasan perairan bersuhu tropika dan sederhana daripada laut-laut kutub yang sering didiami oleh paus-paus lain dalam keluarga yang sama. Paus Bryde adalah paus pesisiran dan bukan paus laut terbuka. Walaupun paus ini mengekalkan plat-plat balin yang mencirikan paus balin dengan menggunakannya untuk menapis hidupan seni dari air, makanan paus Bryde terdiri hampir keseluruhannya daripada [[Ikan|ikan-ikan]], khususnya [[bilis]] dan [[Ikan hering|hering]]. === Pembiakan === Paus Bryde dipercayai [[Pembiakan|membiak]] pada sepanjang tahun dan [[tempoh bunting]]nya dianggarkan selama 12 bulan. Anak paus ini berukuran sekitar 4 m panjang ketika dilahirkan, dengan berat sehingga 1,000 kg. == Taburan == Paus ini banyak didapati di seluruh perairan [[tropika]] dan [[subtropika]], dengan suatu spesies kerdil yang lebih kecil didapati di kawasan [[Lautan Pasifik|Pasifik]] Barat serta [[Asia Tenggara]] [[tropika]]. == Pemuliharaan == Paus Bryde disenaraikan sebagai Kekurangan Data oleh [[Kesatuan Pemuliharaan Alam Sekitar Antarabangsa]] (IUCN). Ia juga disenaraikan dalam Lampiran I bagi [[CITES|Konvensyen Perdagangan Antarabangsa Spesies Terancam Fauna dan Flora Liar]] (CITES) yang melarang sebarang perdagangan antarabangsa untuk paus ini. ==Catatan== {{Notelist}} == Rujukan == {{Senarairujuk}} == Lihat juga == *[[Rorkual]] *[[Senarai spesies setasea]] == Pautan luar == {{Commons|Balaenoptera edeni}} {{wikispecies|Balaenoptera edeni}} *''National Audubon Society Guide to Marine Mammals of the World'', Reeves, Stewart, Clapham dan Powell, 2002, ISBN 0-375-41141-0 *''Whales & Dolphins Guide to the Biology and Behaviour of Cetaceans'', Maurizio Wurtz dan Nadia Repetto. ISBN 1-84037-043-2 *''Encyclopedia of Marine Mammals'', editor-editor Perrin, Wursig dan Thewissen, ISBN 0-12-551340-2 *''Whales, Dolphins and Porpoises'', Carwardine (1995, cetak kembali 2000), ISBN 978-0-7513-2781-6 * [http://www.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2006/12/16/nation/16342365&sec=nation Akhbar ''The Star'', &nbsp;16 Disember 2006: ''Dinamai sempena nama diplomat Norway''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220185144/http://www.thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F12%2F16%2Fnation%2F16342365&sec=nation |date=2009-02-20 }} *[http://www.acsonline.org/factpack/SeiBrydesWhales.htm Persatuan Setasea Amerika: Paus Bryde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927212353/http://www.acsonline.org/factpack/SeiBrydesWhales.htm |date=2006-09-27 }} [[Kategori:Mamalia|Paus Bryde]] [[Kategori:Cetacea|Paus Bryde]] ptyna0pcyt0tsezr14ggp67d0np5u4h 0 12290 7004326 6998571 2026-11-12T10:01:21Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004326 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | fossil_range = [[Pliosen]] – kini {{fossil range|Miosen Akhir|Kini|<ref>{{cite web|url=http://www.fossilworks.org/cgi-bin/bridge.pl?a=taxonInfo&taxon_no=64541|title=''Orcinus orca'' Linnaeus 1758|work=Fossilworks|access-date=7 Oktober 2022}}</ref> }} | name = Paus buding | image = Killerwhales jumping.jpg | image_alt = Two killer whales jump above the sea surface, showing their black, white and grey colouration. The closer whale is upright and viewed from the side, while the other whale is arching backward to display its underside. | image_caption = {{longitem|Paus-paus buding dekat [[Pulau Unimak]], timur [[Kepulauan Aleut]], [[Alaska]]}} | image2 = Orca size-2.svg | image2_alt = Diagram showing a killer whale and scuba diver from the side: The whale is about four times longer than a [[human]], who is roughly as long as the whale's dorsal fin. | image2_caption = {{longitem|Bandingan saiz paus buding dgn manusia 1.8 m}} | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="IUCN">{{cite iucn |author=Reeves|first1= R. |author2=Pitman|first2= R. L. |author3=Ford|first3= J. K. B. |date=2017 |title=''Orcinus orca'' |volume=2017 |page=e.T15421A50368125 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T15421A50368125.en |access-date=7 Oktober 2022}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref name = "CITES">{{Cite web|title=Appendices|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|website=CITES |access-date=7 Oktober 2022}}</ref> | regnum = [[Haiwan]] | phylum = [[Kordata]] | classis = [[Mamalia]] | ordo = [[Artiodactyla]] | infraordo = [[Cetacea]] | familia = [[Delphinidae]] | genus = '''''Orcinus''' | species = '''''O. orca''''' | binomial = ''Orcinus orca'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[edisi ke-10 Systema Naturae|1758]])<ref>{{ITIS |id=180469 |taxon=''Orcinus orca'' (Linnaeus, 1758) |access-date=March 9, 2011}}</ref> | synonyms = *''Delphinus orca'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} *''Delphinus gladiator'' {{small|Bonnaterre,&nbsp;1789}} *''Orca gladiator'' {{small|(Bonnaterre,&nbsp;1789)}} | range_map = Cypron-Range Orcinus orca.svg | range_map_alt = A world map shows killer whales are found throughout every ocean, except parts of the Arctic. They are also absent from the Black and Baltic seas. | range_map_caption = {{legend2|#0577AF| [[Taburan kosmopolitan|Taburan]] paus buding|outline=gray}} }} '''Paus buding''' (nama saintifik: ''Orcinus orca''){{sfn|Ekosistem-Ekosistem Di Sabah|2003|p=34}}{{sfn|Wildlife Conservation Enactment 1997 (Sabah No. 6 of 1997)|1997|p=77}} ialah spesies mamalia laut jenis [[lumba-lumba]]<ref name="WDC">{{cite web |title=Facts about orcas (killer whales) |url=https://us.whales.org/whales-dolphins/facts-about-orcas/ |date=2022 |website=Whale & Dolphin Conservation USA |access-date=7 Oktober 2022 }}</ref> dalam keluarga [[Delphinidae]].<ref>{{cite book |editor-last1=Wilson |editor-first1=D. E. |editor-last2=Reeder |editor-first2=D. M. |year=2005 |title=Mammal Species of the World |url=https://www.google.com.my/books/edition/Mammal_Species_of_the_World/JgAMbNSt8ikC |edition=ke-3 |location=Baltimore, Maryland, AS |publisher=Percetakan Universiti Johns Hopkins |page= 731 |ISBN=0-801-88221-4}}</ref> Ia spesies lelumba yang terbesar dan mampu membesar sepanjang 18 meter dan beratnya hampir 8 tan. Spesies ini dilindungi di bawah [[Enakmen Pemeliharaan Hidupan Liar 1997]] yang dikuatkuasakan di negeri [[Sabah]].{{sfn|Wildlife Conservation Enactment 1997 (Sabah No. 6 of 1997)|1997|p=77}} == Penamaan == Nama ''paus buding'' digunakan di Sabah.{{sfn|Ekosistem-Ekosistem Di Sabah|2003|p=34}}{{sfn|Wildlife Conservation Enactment 1997 (Sabah No. 6 of 1997)|1997|p=77}} == Ciri-ciri == Ikan yang jantan berukuran antara 6–8 meter panjang dengan berat timbangan lebih 6 tan metrik. Ikan betina lebih kecil antara 5–7 m dengan berat kira-kira 3–4 tan metrik.<ref>{{Cite book |last=Baird |first=Robin W. |title=Killer Whales of the World |year=2002 |location=Stillwater, Minnesota |publisher=Voyageur Press |url=https://books.google.com/books?id=Rjksm-5-ap4C&pg=PP1 |isbn=978-0-7603-2654-1|page=129}}</ref> Anak yang baru lahir mempunyai berat timbangan kira-kira 180 kg dengan panjang 2.4 m.<ref>{{cite magazine|last=Olsen|first= K. |date=2006 |title=Orcas on the edge |magazine=National Wildlife |volume= 44 |issue=6 |pages= 22–30 |ISSN=0028-0402}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Stewart |first= D. |title=Tales of two orcas |date=2001 |magazine=National Wildlife|volume= 39 |issue=1 |pages=54–59 |ISSN=0028-0402}}</ref> Suhu badan purata ikan paus ini antara 36–38 °C.<ref name="SeaWorld">{{cite web|url=http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/killer-whale/adaptations.htm |title=Killer Whales&nbsp;— Adaptations for an Aquatic Environment |publisher=Seaworld |archive-url=https://web.archive.org/web/20130904021401/http://www.seaworld.org/animal-info/info-books/killer-whale/adaptations.htm |archive-date=September 4, 2013 }}</ref><ref>N. W. Kasting, S. A. L. Adderly, T. Safford, K. G. Hewlett (1989). "Thermoregulation in Beluga (''Delphinapterus luecas'') and Killer (''Orcinus orca'') Whales"</ref> Ia mempunyai lapisan [[lemak paus|lemak]] tebal 7.6—10 sm bawah kulitnya menebatkan haba seperti banyak mamalia laut lain.<ref name="SeaWorld"/> == Tabiat == === Pemakanan === Paus ini makan [[ikan paus]] lain, [[sotong]], [[ikan]], [[gajah laut]] dan [[anjing laut]]. Puratanya, seekor paus buding makan sebanyak 227 kg makanan setiap hari.<ref>{{cite web|url=http://kids.nationalgeographic.com/kids/animals/creaturefeature/orca/|title=National Geographic creature feature|author=Hughes|first1= Catherine D.|access-date=25 Julai 2007|archive-date=11 Mei 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100511033248/http://kids.nationalgeographic.com/kids/animals/creaturefeature/orca/|url-status=live}}</ref> Ia [[pemangsa puncak]]. Ia memburu dalam kawanan besar seperti kawanan serigala.<ref name=MarineBio/> == Hubungan dengan manusia == Orang Haida di Kepulauan Haida, pantai barat laut benua Amerika Utara, melihat paus buding sebagai pelindung roh manusia yang mati lemas.{{sfn|Francis|Hewlett|2007|pp=115–120}} Orang Kwakwaka'wakw di barat daya [[Kanada]] melihat paus buding sebagai raja laut dalam yang menghambakan [[anjing laut|anjing-anjing laut]];{{sfn|Francis|Hewlett|2007|pp=115–120}} mereka percaya roh-roh datuk batin mereka menjadi haiwan ini.{{sfn|Francis|Hewlett|2007|pp=115–120}} Orang Tlingit di tenggara [[Alaska]] melihat paus buding sebagai penjaga laut.{{sfn|Ford|Ellis|Balcomb|2000|p=11}} Orang-orang di Eropah menakuti paus ini yang dilihat sebagai pemangsa berbahaya dan buas<ref name="GotW">{{Cite book |last1=Obee |first1=Bruce |first2=Graeme |last2=Ellis |year=1992 |editor-last1=Jones |editor-first1=Elaine |title=Guardians of the Whales: The Quest to Study Whales in the Wild |location=Vancouver Utara, Columbia British, Kanada |publisher=Whitecap Books |chapter= 1 |isbn=978-1-55110-034-0 }}</ref> selepas kelasi-kelasi menyaksikan haiwan ini memburu [[setasea]] yang lebih besar.<ref name="WDC"/><ref name=MarineBio>{{cite web |url=https://www.marinebio.org/species/orcas-killer-whales/orcinus-orca/|title= Orcas (Killer Whales) |publisher=MarineBio Conservation Society |access-date=16 September 2022}}</ref> Gambaran bertulis pertama paus ini diberikan oleh [[Plinius yang Tua]] sekitar tahun 70 Masihi yang menyatakan, "Orca (penampakannya tidak dapat digambarkan, selain daripada sebuah jisim daging bergigi yang buas) merupakan musuh [jenis-jenis ikan paus lain]... menyerang dan menusuk seperti kapal-kapal perang yang berlanggar."<ref>{{cite book |author=Gaius Plinius Secundus |author-link=Plinius yang Tua |title=Historia Naturalis |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Pliny_the_Elder/9*.html#v |page=9.5.12 |via= LacusCurtius }} Lihat juga terjemahan bahasa Inggeris {{cite book |chapter= 5. (6.) — The Balæna and The Orca |translator-last1=Bostock |translator-first1=John |translator-last2=Riley |translator-first2=Henry Thomas |year=1855 |chapter-url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0137:book=9:chapter=5 |title= [[Natural History (Pliny)|The Natural History]] |location=London, England, UK |publisher=Taylor and Francis |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604093248/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0137:book=9:chapter=5 |archive-date=June 4, 2011 }}</ref> Paus buding yang dikurung dalam taman hidupan laut lebih berbahaya dan menyerang manusia daripada paus buding yang berenang di habitat liarnya, sebanyak 24 kes serangan paus buding dalam kurungan yang berlaku sejak 1970-an.<ref name=abc2006>{{cite news |url=https://abcnews.go.com/GMA/story?id=2690153 |title=Killer Whale Attacks SeaWorld Trainer |date=30 November 2006 |work=Good Morning America |publisher=ABC News |access-date=3 January 2010 |archive-date=28 Februari 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100228172014/http://abcnews.go.com/GMA/story?id=2690153 |url-status=live }}</ref> Nelayan-nelayan yang [[pemburuan paus|memburu]] paus-paus di barat laut benua [[Amerika Utara]] dan pulau [[Iceland]] tidak menyukai keberadaan paus-paus buding yang dilihat mengganggu mereka, kerana paus-paus buding mencari-cari makanan dalam bangkai-bangkai paus lain yang mereka buru.<ref name="GotW"/><ref name="scavenging">{{cite journal |last1=Reeves |first1=Randall |last2=Whitehead |first2=Hal |year=2005 |title=Killer whales and whaling: the scavenging hypothesis |journal=Biology Letters |volume=1 |issue=4 |pages=415–418 |doi=10.1098/rsbl.2005.0348 |pmid=17148221 |pmc=1626385 }}</ref> == Rujukan == {{reflist|30em}} === Sumber-sumber === * {{Cite book |author=<!--ditulis kktgn, tdk ada nm--> |date=2003 |url=http://www.wildlife.sabah.gov.my/edu/tanah%20pamah%20tropika/bahagian%202.pdf |title=Ekosistem-Ekosistem Di Sabah |publisher=Jabatan Hidupan Liar Sabah |access-date=10 Januari 2013 |archive-date=11 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111151339/http://www.wildlife.sabah.gov.my/edu/Tanah%20Pamah%20Tropika/BAHAGIAN%202.pdf |url-status=dead }} * {{Cite book|last1=Ford |first1=John K. B. |last2=Ellis |first2=Graeme M. |last3=Balcomb |first3=Kenneth C. |year=2000 |title=Killer Whales |url=https://books.google.com/books?id=yTmbu_CFomAC&pg=PP1 |edition=kedua |location=Vancouver, British Columbia, Kanada |publisher=UBC Press |isbn=978-0-7748-0800-2}} * {{Cite book |last1=Francis |first1=Daniel |first2=Gil |last2=Hewlett |year=2007 |title=Operation Orca: Springer, Luna and the Struggle to Save West Coast Killer Whales |location=Madeira Park, British Columbia, Kanada |publisher=Harbour Publishing |isbn=978-1-55017-426-7}} * {{cite book |author=<!--ditulis kktgn, tdk ada nm--> |date=1997 |title=Wildlife Conservation Enactment 1997 (Sabah No. 6 of 1997) |url=https://sagc.sabah.gov.my/sites/default/files/law/WildlifeConservationEnactment1997.pdf |publisher=Jabatan Peguam Besar Negeri Sabah }} {{Cetacea}} [[Kategori: Mamalia laut]] [[Kategori: Cetacea]] [[Kategori: Pemangsa‏‎]] 3dfupp8rl1wd02112lu1x00vm1gff1g 0 12443 7004237 5026590 2026-11-12T08:54:55Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004237 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Pokok Selasih | image = Basil-Basilico-Ocimum basilicum-albahaca.jpg | image_width = 200px | regnum = [[Tumbuhan]] | divisio = [[Pokok berbunga|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Lamiaceae]] | genus = ''[[Ocimum]]'' | species = '''''O. basilicum''''' | binomial = ''Ocimum basilicum'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] }} '''Pokok Selasih''' ialah sejenis pokok ulam [[pokok saka|saka]] yang terdapat di kawasan beriklim tropika. Pokok Selasih berasal dari [[India]] dan sekitarnya. [[Nama botani]]nya ''Ocimum basilicum''. == Lihat juga == * [[Kemangi]] * [[Selasih hitam]] == Pautan luar == {{Commons|Ocimum basilicum}} * http://images.google.com/images?hl=en&q=%22Ocimum+basilicum%22&gbv=2 * http://www.melur.com/myherba.asp?plant_id=27 [[Kategori:Lamiaceae|Selasih]] [[Kategori:Pokok herba|Selasih]] [[Kategori:Pokok perubatan|Selasih]] bu9ldgilwz8wfm54jqe5wl0jeydeidj 0 13261 7004327 6626686 2026-11-12T10:02:04Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004327 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Paus nayan<ref name=MSW3>{{MSW3 Cetacea|id=14300128|page=737}}</ref> | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Kiszka, J. |author2=Braulik, G. |date=2020 |title=''Kogia breviceps'' |volume=2020 |page=e.T11047A50358334 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-2.RLTS.T11047A50358334.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite web|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=2022-01-14|website=cites.org}}</ref> | image = Pygmy_sperm_whale.jpg | image_caption = Individu yang terhanyut di Pulau Hutchinson, Florida | image2 = Pygmy_sperm_whale_size.svg | image2_caption = Ukuran berbanding manusia biasa | genus = Kogia | species = breviceps | authority = ([[Henri Marie Ducrotay de Blainville|Blainville]], 1838) | range_map = Kogia breviceps range.png | range_map_caption = Julat paus nayan | synonyms = ''Physeter breviceps'' }} '''Paus nayan'''<ref>{{Cite web |url=http://www.wildlife.sabah.gov.my/edu/tanah%20pamah%20tropika/bahagian%202.pdf |title=JABATAN HIDUPAN LIAR SABAH. |access-date=2013-01-10 |archive-date=2011-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111151339/http://www.wildlife.sabah.gov.my/edu/Tanah%20Pamah%20Tropika/BAHAGIAN%202.pdf |url-status=dead }}</ref> atau '''paus sperma pigmi''' ([[bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''pygmy sperm whale''; nama saintifik: ''Kogia breviceps'') ialah satu daripada dua spesies yang ada dalam keluarga [[Kogiidae]], dalam [[Physeteroidea|superkeluarga paus sperma]]. Mereka tidak selalu dilihat di laut, dan apa yang kebanyakan diketahui tentang mereka adalah daripada [[Paus terdampar|spesimen terdampar]]. Ia salah satu daripada [[haiwan terlindung]] yang terdapat di [[Malaysia]]. == Ciri-ciri == Paus nayan adalah haiwan berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak, dan mempunyai bulu di badan. [[Jantung]] paus nayan terdiri daripada empat kamar seperti [[manusia]]. Kamar atas dikenali sebagai [[Jantung#Struktur|atrium]], sementara kamar bawah dikenali sebagai [[Jantung#Struktur|ventrikel]]. == Pembiakan == Sebagai mamalia, paus nayan berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak sehingga mampu berdikari, dan mempunyai bulu di badan. ==Rujukan== <div class="references-small"> <references /> </div> * ''Sila lihat'': [[Ekologi Malaysia]] [[Kategori:Mamalia]] [[Kategori:Cetacea]] {{Tunas-mamalia}} 2lv8tn0wkib6aubmt42u84c99d0ei45 7004328 7004327 2026-11-12T10:02:39Z Gzyeah 37388 formatting source text 7004328 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Paus nayan<ref name=MSW3>{{MSW3 Cetacea|id=14300128|page=737}}</ref> | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Kiszka, J. |author2=Braulik, G. |date=2020 |title=''Kogia breviceps'' |volume=2020 |page=e.T11047A50358334 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-2.RLTS.T11047A50358334.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite web|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=2022-01-14|website=cites.org}}</ref> | image = Pygmy_sperm_whale.jpg | image_caption = Individu yang terhanyut di Pulau Hutchinson, Florida | image2 = Pygmy_sperm_whale_size.svg | image2_caption = Ukuran berbanding manusia biasa | genus = Kogia | species = breviceps | authority = ([[Henri Marie Ducrotay de Blainville|Blainville]], 1838) | range_map = Kogia breviceps range.png | range_map_caption = Julat paus nayan | synonyms = ''Physeter breviceps'' }} '''Paus nayan'''<ref>{{Cite web |url=http://www.wildlife.sabah.gov.my/edu/tanah%20pamah%20tropika/bahagian%202.pdf |title=JABATAN HIDUPAN LIAR SABAH. |access-date=2013-01-10 |archive-date=2011-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111151339/http://www.wildlife.sabah.gov.my/edu/Tanah%20Pamah%20Tropika/BAHAGIAN%202.pdf |url-status=dead }}</ref> atau '''paus sperma pigmi''' ({{langx|en|pygmy sperm whale}}; nama saintifik: ''Kogia breviceps'') ialah satu daripada dua spesies yang ada dalam keluarga [[Kogiidae]], dalam [[Physeteroidea|superkeluarga paus sperma]]. Mereka tidak selalu dilihat di laut, dan apa yang kebanyakan diketahui tentang mereka adalah daripada [[Paus terdampar|spesimen terdampar]]. Ia salah satu daripada [[haiwan terlindung]] yang terdapat di [[Malaysia]]. == Ciri-ciri == Paus nayan adalah haiwan berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak, dan mempunyai bulu di badan. [[Jantung]] paus nayan terdiri daripada empat kamar seperti [[manusia]]. Kamar atas dikenali sebagai [[Jantung#Struktur|atrium]], sementara kamar bawah dikenali sebagai [[Jantung#Struktur|ventrikel]]. == Pembiakan == Sebagai mamalia, paus nayan berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak sehingga mampu berdikari, dan mempunyai bulu di badan. ==Rujukan== <div class="references-small"> <references /> </div> * ''Sila lihat'': [[Ekologi Malaysia]] [[Kategori:Mamalia]] [[Kategori:Cetacea]] {{Tunas-mamalia}} 521c4098ut5rps3a4txj6a34k8stqec 0 13264 7004239 5849906 2026-11-12T08:56:56Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004239 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Napuh | image = Palm Beach Zoo At Dreher Park-10.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{IUCN2008|assessors=Timmins, R.J., Duckworth, J.W., Steinmetz, R. & Pattanavibool, A.|year=2008|id=41781|title=Tragulus napu|downloaded=29 March 2009}} Database entry includes a brief justification of why this species is of least concern</ref> | genus = Tragulus | species = napu | authority = ([[Frédéric Cuvier|F. Cuvier]], 1822) | range_map=Tragulus napu Distribution.png | synonyms = }} [[File:Tragulus napu.jpg|thumb|Kepala seekor napuh]] '''Napuh''' ([[bahasa Inggeris]]: ''greater mouse deer'') ialah spesies "''even-toed ungulate''" dalam keluarga [[Tragulidae]]. Nama sainsnya ''Tragulus napu''.<ref name=msw3>{{MSW3 Artiodactyla | id = 14200161 | page = 650 | heading = Tragulus napu}}</ref> Ia terdapat di [[Sumatera]], [[Borneo]] dan kepulauan kecil di [[Malaysia]] dan [[Indonesia]], dan di selatan [[Myanmar]], selatan [[Thailand]] dan [[Semenanjung Malaysia]]. Ia dipercayai pupus di daerah [[Singapura]] sehinggalah ia dijumpai di pulau luar pantai pada tahun 2008.<ref name=iucn/><ref>{{cite journal|last=Chua|first=M.|coauthors=N. Sivasothi, Teo. R|title=Rediscovery of the greater mousedeer (Tragulus napu) (Mammalia: Artiodactyla: Tragulidae) in Pulau Ubin, Singapore|journal=Nature in Singapore|year=2009|volume=2|pages=373–378|url=http://rmbr.nus.edu.sg/nis/bulletin2009/2009nis373-378.pdf|access-date=24 Jun 2013|archive-date=16 Jun 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120616094709/http://rmbr.nus.edu.sg/nis/bulletin2009/2009nis373-378.pdf|url-status=dead}}</ref> Lapuran mengenai kehadirannya di tempat lain kemungkinannya tidak tepat.<ref name=iucn/> Habitat semulajadinya adalah di hutan tanah rendah separa-tropika atau tropika. == Etimologi == ''Tragos'' adalah perkataan Yunani bagi "kambing" dan ''–ulus'' dalam bahasa Latin bererti "kecil". ''Napu'' merupakan nama tempatan, dari perkataan Melayu "Napuh". Nama Inggeris (rusa-tikus - "mouse-deer") merujuk kepada saiznya yang kecil dan bukannya ia sebagai rusa sebenar. Ia juga digelar "greater" (lebih besar) kerana ia lebih besar berbanding spesies ''Tragulus'' yang lain. == Morfologi == [[File:Greater Mouse-Deer.JPG|thumb|Seekor napuh di Smithsonian National Zoological Park, Washington, DC]] Walaupun sangat kecil untuk seekor ungulat, Kancil yang lebih besar adalah salah satu anggota genus terbesar. Ukurannya ditandingi oleh [[Pelanduk Williamson]]. Beratnya {{convert|5|to|8|kg|lb|abbr=on}}. Panjang kepala dan badannya adalah {{convert|70|to|75|cm|ft|abbr=on}} dan panjang ekornya adalah {{convert|8|to|10|cm|in|abbr=on}}. Tinggi bahunya sekitar {{convert|30|to|35|cm|in|abbr=on}} Ia mempunyai kepala segitiga kecil dengan hidung kecil, runcing, hitam dan mata besar. Kaki panjangnya setipis pensil. Kaki belakang kelihatan lebih panjang daripada kaki depan. Badan membulat. Bulu di bahagian atas badannya berwarna kelabu-buff ke oren-buff. Di sisi, bulu agak pucat, tetapi lebih gelap di sepanjang garis tengah. Ia berwarna putih di bawahnya, terutama pada leher, perut, dada dan dagu. Jantan tidak mempunyai tanduk atau tanduk, tetapi mempunyai "gading"kecil&nbsp;&ndash; taring memanjang di rahang atas. == Taburan == Napuh terdapat di [[Sumatera]], [[Borneo]] dan pulau kecil di [[Malaysia]] dan [[Indonesia]], dan di selatan [[Myanmar]], selatan [[Negara Thai]] dan [[Semenanjung Malaysia]]. Ia tinggal berhampiran dengan air, di hutan tropika dan semak berpaya. Dianggap telah punah di Singapura, mereka ditemui semula di sebuah pulau lepas pantai pada tahun 2008. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/IUCN_Red_List</ref><ref>{{Cite web |url=http://rmbr.nus.edu.sg/nis/bulletin2009/2009nis373-378.pdf |title=salinan arkib |access-date=24 Jun 2013 |archive-date=16 Jun 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616094709/http://rmbr.nus.edu.sg/nis/bulletin2009/2009nis373-378.pdf |url-status=dead }}</ref> Laporan kejadiannya di tempat lain mungkin tidak betul. <ref>https://www.iucnredlist.org/details/41781/0</ref> Ia merupakan haiwan darat, tetapi banyak menghabiskan masa di kawasan lecak berpaya. == Tabiat == Kancil yang lebih besar hidup bersendirian dan nokturnal. Ia menggunakan jalan kecil melalui sikat tebal di hutan. Apabila jantan sudah bersedia untuk berkahwin, ia menggosok kelenjar besar pada rahang bawahnya ke arah betina untuk menentukan sama ada ia sudah bersedia untuk mengawan. Sekiranya ia tidak bersedia, dia bertindak balas dengan berjalan pergi. Jantan sangat teritorial, [[tanda wilayah|menandakan wilayahnya]] dengan najis, air kencing dan rembesan dari kelenjar intermandibular di bawah dagu. Apabila marah, napuh jantan akan menghentak tanah dengan kuku dengan kadar empat kali sesaat. Mereka agak mempercayai tetapi haiwan halus. Mereka memakan buah-buahan yang jatuh, tanaman air, tunas, daun, pokok renek dan rumput. === Pembiakan === Pembiakan napuh yang lebih besar sepanjang tahun; napuh betina menghabiskan sebahagian besar kehidupan dewasa ketika hamil. Mereka biasanya menghasilkan satu anak muda setiap kelahiran, selepas kehamilan 152&ndash;155 hari. Haiwan yang baru lahir dapat berkembang dengan baik dan segera dapat berdiri; mereka aktif sepenuhnya selepas 30 minit. Anak muda berdiri dengan tiga kaki semasa menyusu. Napuh jantan dan napuh betina menjadi dewasa pada usia 4½ bulan. Jangka hayat seekor hapun ialah sehingga 14 tahun. == Hubungan dengan manusia == === Kepentingan ekonomi === Napuh yang lebih besar digunakan sebagai sumber makanan bagi penduduk tempatan. == Status pemuliharaan == Ancaman utama kepada ''T. napu'' ialah dia diburu oleh manusia secara berlebihan dan kehilangan habitatnya<ref name="iucn" /> melalui aktiviti penebangan hutan yang cepat. == Pengekalan == Napuh merupakan haiwan yang dilindungi dan memerlukan lesen pemburuan. == Lihat juga == * [[Kancil]] * [[Pelanduk]] ==Rujukan== {{reflist|2}} ==Pautan Luar== * {{URL|https://www.mybis.gov.my/sp/20542}} * {{URL|https://www.ecologyasia.com/verts/mammals/greater_mousedeer.htm}} * {{URL|https://wiki.nus.edu.sg/display/TAX/Tragulus+napu+-+Greater+Mouse+Deer}} * {{URL|http://www.ultimateungulate.com/Artiodactyla/Tragulus_napu.html}} * {{URL|https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tragulus_napu_3zz.jpg}} * {{URL|https://naturalis.github.io/trait-geo-diverse-ungulates/results/per_species/Tragulus_napu/}} [[Kategori:Pelanduk]] 3ayr4ehp2t3pjhrxgek733mky8qz554 7004241 7004239 2026-11-12T08:57:20Z Gzyeah 37388 formatting source text 7004241 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Napuh | image = Palm Beach Zoo At Dreher Park-10.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{IUCN2008|assessors=Timmins, R.J., Duckworth, J.W., Steinmetz, R. & Pattanavibool, A.|year=2008|id=41781|title=Tragulus napu|downloaded=29 March 2009}} Database entry includes a brief justification of why this species is of least concern</ref> | genus = Tragulus | species = napu | authority = ([[Frédéric Cuvier|F. Cuvier]], 1822) | range_map=Tragulus napu Distribution.png | synonyms = }} [[File:Tragulus napu.jpg|thumb|Kepala seekor napuh]] '''Napuh''' ({{langx|en|greater mouse deer}}) ialah spesies "''even-toed ungulate''" dalam keluarga [[Tragulidae]]. Nama sainsnya ''Tragulus napu''.<ref name=msw3>{{MSW3 Artiodactyla | id = 14200161 | page = 650 | heading = Tragulus napu}}</ref> Ia terdapat di [[Sumatera]], [[Borneo]] dan kepulauan kecil di [[Malaysia]] dan [[Indonesia]], dan di selatan [[Myanmar]], selatan [[Thailand]] dan [[Semenanjung Malaysia]]. Ia dipercayai pupus di daerah [[Singapura]] sehinggalah ia dijumpai di pulau luar pantai pada tahun 2008.<ref name=iucn/><ref>{{cite journal|last=Chua|first=M.|coauthors=N. Sivasothi, Teo. R|title=Rediscovery of the greater mousedeer (Tragulus napu) (Mammalia: Artiodactyla: Tragulidae) in Pulau Ubin, Singapore|journal=Nature in Singapore|year=2009|volume=2|pages=373–378|url=http://rmbr.nus.edu.sg/nis/bulletin2009/2009nis373-378.pdf|access-date=24 Jun 2013|archive-date=16 Jun 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120616094709/http://rmbr.nus.edu.sg/nis/bulletin2009/2009nis373-378.pdf|url-status=dead}}</ref> Lapuran mengenai kehadirannya di tempat lain kemungkinannya tidak tepat.<ref name=iucn/> Habitat semulajadinya adalah di hutan tanah rendah separa-tropika atau tropika. == Etimologi == ''Tragos'' adalah perkataan Yunani bagi "kambing" dan ''–ulus'' dalam bahasa Latin bererti "kecil". ''Napu'' merupakan nama tempatan, dari perkataan Melayu "Napuh". Nama Inggeris (rusa-tikus - "mouse-deer") merujuk kepada saiznya yang kecil dan bukannya ia sebagai rusa sebenar. Ia juga digelar "greater" (lebih besar) kerana ia lebih besar berbanding spesies ''Tragulus'' yang lain. == Morfologi == [[File:Greater Mouse-Deer.JPG|thumb|Seekor napuh di Smithsonian National Zoological Park, Washington, DC]] Walaupun sangat kecil untuk seekor ungulat, Kancil yang lebih besar adalah salah satu anggota genus terbesar. Ukurannya ditandingi oleh [[Pelanduk Williamson]]. Beratnya {{convert|5|to|8|kg|lb|abbr=on}}. Panjang kepala dan badannya adalah {{convert|70|to|75|cm|ft|abbr=on}} dan panjang ekornya adalah {{convert|8|to|10|cm|in|abbr=on}}. Tinggi bahunya sekitar {{convert|30|to|35|cm|in|abbr=on}} Ia mempunyai kepala segitiga kecil dengan hidung kecil, runcing, hitam dan mata besar. Kaki panjangnya setipis pensil. Kaki belakang kelihatan lebih panjang daripada kaki depan. Badan membulat. Bulu di bahagian atas badannya berwarna kelabu-buff ke oren-buff. Di sisi, bulu agak pucat, tetapi lebih gelap di sepanjang garis tengah. Ia berwarna putih di bawahnya, terutama pada leher, perut, dada dan dagu. Jantan tidak mempunyai tanduk atau tanduk, tetapi mempunyai "gading"kecil&nbsp;&ndash; taring memanjang di rahang atas. == Taburan == Napuh terdapat di [[Sumatera]], [[Borneo]] dan pulau kecil di [[Malaysia]] dan [[Indonesia]], dan di selatan [[Myanmar]], selatan [[Negara Thai]] dan [[Semenanjung Malaysia]]. Ia tinggal berhampiran dengan air, di hutan tropika dan semak berpaya. Dianggap telah punah di Singapura, mereka ditemui semula di sebuah pulau lepas pantai pada tahun 2008. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/IUCN_Red_List</ref><ref>{{Cite web |url=http://rmbr.nus.edu.sg/nis/bulletin2009/2009nis373-378.pdf |title=salinan arkib |access-date=24 Jun 2013 |archive-date=16 Jun 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616094709/http://rmbr.nus.edu.sg/nis/bulletin2009/2009nis373-378.pdf |url-status=dead }}</ref> Laporan kejadiannya di tempat lain mungkin tidak betul. <ref>https://www.iucnredlist.org/details/41781/0</ref> Ia merupakan haiwan darat, tetapi banyak menghabiskan masa di kawasan lecak berpaya. == Tabiat == Kancil yang lebih besar hidup bersendirian dan nokturnal. Ia menggunakan jalan kecil melalui sikat tebal di hutan. Apabila jantan sudah bersedia untuk berkahwin, ia menggosok kelenjar besar pada rahang bawahnya ke arah betina untuk menentukan sama ada ia sudah bersedia untuk mengawan. Sekiranya ia tidak bersedia, dia bertindak balas dengan berjalan pergi. Jantan sangat teritorial, [[tanda wilayah|menandakan wilayahnya]] dengan najis, air kencing dan rembesan dari kelenjar intermandibular di bawah dagu. Apabila marah, napuh jantan akan menghentak tanah dengan kuku dengan kadar empat kali sesaat. Mereka agak mempercayai tetapi haiwan halus. Mereka memakan buah-buahan yang jatuh, tanaman air, tunas, daun, pokok renek dan rumput. === Pembiakan === Pembiakan napuh yang lebih besar sepanjang tahun; napuh betina menghabiskan sebahagian besar kehidupan dewasa ketika hamil. Mereka biasanya menghasilkan satu anak muda setiap kelahiran, selepas kehamilan 152&ndash;155 hari. Haiwan yang baru lahir dapat berkembang dengan baik dan segera dapat berdiri; mereka aktif sepenuhnya selepas 30 minit. Anak muda berdiri dengan tiga kaki semasa menyusu. Napuh jantan dan napuh betina menjadi dewasa pada usia 4½ bulan. Jangka hayat seekor hapun ialah sehingga 14 tahun. == Hubungan dengan manusia == === Kepentingan ekonomi === Napuh yang lebih besar digunakan sebagai sumber makanan bagi penduduk tempatan. == Status pemuliharaan == Ancaman utama kepada ''T. napu'' ialah dia diburu oleh manusia secara berlebihan dan kehilangan habitatnya<ref name="iucn" /> melalui aktiviti penebangan hutan yang cepat. == Pengekalan == Napuh merupakan haiwan yang dilindungi dan memerlukan lesen pemburuan. == Lihat juga == * [[Kancil]] * [[Pelanduk]] ==Rujukan== {{reflist|2}} ==Pautan Luar== * {{URL|https://www.mybis.gov.my/sp/20542}} * {{URL|https://www.ecologyasia.com/verts/mammals/greater_mousedeer.htm}} * {{URL|https://wiki.nus.edu.sg/display/TAX/Tragulus+napu+-+Greater+Mouse+Deer}} * {{URL|http://www.ultimateungulate.com/Artiodactyla/Tragulus_napu.html}} * {{URL|https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tragulus_napu_3zz.jpg}} * {{URL|https://naturalis.github.io/trait-geo-diverse-ungulates/results/per_species/Tragulus_napu/}} [[Kategori:Pelanduk]] 8jlhdldx8da8qsdz9k33dj156drd16r 0 13333 7004242 5873075 2026-11-12T08:58:57Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004242 wikitext text/x-wiki {{Automatic Taxobox | name = Pelanduk | image = Lesser.malay.mouse.deer.arp.jpg | taxon = Tragulus | authority = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1762 }} '''Pelanduk''' merupakan sebuah rumpun [[Artiodactyla|ungulat berjari genap]] dalam keluarga [[Tragulidae]] yang terletak di bawah genus '''''Tragulus'''''.<ref>{{MSW3|id=14200128}}</ref> Nama genus terbentuk daripada campuran perkataan [[bahasa Yunani Kuno|Yunani]] {{lang|el|τράγος}} ''tragos'' ("kambing jantan")<ref name="lsj1">{{LSJ|tra/gos|τράγος|ref}}</ref> dengan imbuhan akhiran [[Bahasa Latin|Latin]] ''–ulus'' ("kenit/kecil"). Dengan berat {{convert|0.7|-|8.0|kg|lb|abbr=on}} dan panjang {{convert|40|-|75|cm|in|abbr=on}}, pelanduk merupakan [[ungulat]] yang kecil sekali di dunia, biarpun spesies pelanduk yang terbesar mengatasi beberapa spesies ''[[Neotragus]]''.<ref name=walker>Nowak, R. M. (eds) (1999). ''Walker's Mammals of the World.'' 6th edition. Johns Hopkins University Press.</ref> Taburan pelanduk terhad kepada [[Asia Selatan]] dari [[China]] selatan jauh ([[Yunnan]] selatan) hingga [[Filipina]] ([[Balabac, Palawan|Balabac]]) dan [[Pulau Jawa]] , [[Kajang]] .<ref name=walker/> Ekoran pindaan [[taksonomi]] terkini, sesetengah spesies pelanduk kurang dikenali, tetapi semuanya dipercayai bersifat [[nokturnal]] dan makan dedaun, buah-buahan, rumput dan lain-lain tumbuhan dalam semak hutan yang tebal.<ref name="walker" /> Pelanduk hidup secara bersendirian atau berpasangan, malah yang jantan tumbuh [[gigi taring]] panjang (jantan mahupun betina tidak tumbuh tanduk) yang digunakan untuk bertarung.<ref name="walker" /> Tidak seperti ahli Tragulidae yang lain, pelanduk tidak kelihatan belang atau tompok yang jelas pada bahagian belakang.<ref name="walker" /> ==Taksonomi== Pada mulanya, hanya dikenali dua spesies dalam genus ''Tragulus'', iaitu ''T. napu'' (napuh) yang besar dan ''T. javanicus'' (kancil atau pelanduk Jawa) yang kecil. Ekoran semakan pada 2004, ''T. nigricans'' dan ''T. versicolor'' dipecahkan dari ''T. napu'', dan ''T. kanchil'' dan ''T. williamsoni'' dipecahkan dari ''T. javanicus''.<ref name=taxonomy>Meijaard, I., and C. P. Groves (2004). ''A taxonomic revision of the Tragulus mouse-deer.'' Zoological Journal of the Linnean Society 140: 63-102.</ref> Dengan perubahan ini, ''T. kanchil'' dan ''T. napu'' adalah spesies yang paling meluas, sementara yang lain jauh lebih terhad taburannya (namun masih ada keraguan mengenai batas taburan sebenar pelbagai spesies di [[Indochina]]).<ref name=taxonomy/> * [[Pelanduk Jawa]] (''Tragulus javanicus'') * [[Kancil]] (''Tragulus kanchil'') * [[Napuh]] (''Tragulus napu'') * [[Pelanduk Filipina]] (''Tragulus nigricans'') * [[Pelanduk Vietnam]] (''Tragulus versicolor'') * [[Pelanduk Williamson]] (''Tragulus williamsoni'') <!--Bot notice: new species go here--> == Lihat juga == * [[Kancil]] * [[Napuh]] ==Rujukan== {{Reflist|30em}} ==Lihat Juga== * {{URL|https://www.mybis.gov.my/sp/20542}} {{Artiodactyla|R.}} [[Kategori:Pelanduk| ]] jf32zbi80i82bc37xewclloxomwulnt 0 13401 7004140 6994847 2026-11-12T05:23:34Z Michael Hermann CBE 424990 /* Demografi penduduk */ 7004140 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan | name = Padawan | other_name =ڤاداون | image_skyline = Padawan KartaView.jpg | coordinates = {{coord|1.427597|110.326150|region:MY_type:city(273485)|display=inline,title|format=dms}} | pushpin_map = Borneo | pushpin_label_position = top | pushpin_map_caption = Lokasi di Borneo | subdivision_type = Negara | subdivision_name = [[Malaysia]] | subdivision_type1 = [[Negeri di Malaysia|Wilayah]] | subdivision_name1 = [[Sarawak]] | subdivision_type2 = [[Bahagian di Malaysia|Bahagian]] | subdivision_name2 = [[Bahagian Kuching|Kuching]] | subdivision_type3 = Daerah | subdivision_name3 = Padawan | governing_body = [[Majlis Perbandaran Padawan]] |leader_title1 = Pengerusi |leader_name1 = Cr. Tan Kai |leader_title2 = Jumlah ahli |leader_name2 = 42 orang | area_footnotes = <ref name="keluasan" /> | area_total_km2 = 1,771.3 | population_footnotes = <ref name="penduduk" /> | population_total = 358,900 | population_density_km2 = auto | website = {{url|https://mpp.sarawak.gov.my}} }} '''Padawan''' atau juga dikenali sebagai '''Daerah Padawan''' ialah sebuah kawasan daerah di [[Sarawak]], [[Malaysia]]. Daerah [[Padawan]] terletak di dalam kawasan [[Bahagian Kuching]], meskipun ianya boleh dikategorikan sebagai sebuah daerah selain [[Bau, Sarawak|Daerah Bau]], [[Daerah Lundu]], dan [[Daerah Kuching]]. [[Padawan|Daerah Padawan]] mempunyai keluasan sebanyak 1,771.3 kliometer persegi.<ref name="keluasan">{{cite web|url=https://mpp.sarawak.gov.my/modules/web/pages.php?lang=bm&mod=webpage&sub=page&menu_id=0&sub_id=93&id=55&title=Council-Profile|title=Laman Web Rasmi Majlis Perbandaran Padawan|website=mpp.sarawak.gov.my|accessdate=25 Februari 2026}}</ref><ref name="penduduk">{{cite web|url=http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/03ringkasan_kawasan_PBT_Jadual1.pdf|title=Jadual 1: Ringkasan perangkaan penting bagi kawasan Pihak Berkuasa Tempatan, Malaysia, 2025|website=www.statistics.gov.my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150205090002/http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/03ringkasan_kawasan_PBT_Jadual1.pdf|archivedate=30 November 2025|deadurl=yes|accessdate=25 Februari 2026}}</ref> [[Majlis Perbandaran Padawan]] (MPP) adalah sebuah [[kerajaan tempatan|majlis kerajaan tempatan]] yang dipertanggungjawabkan untuk menguruskan, mengatur, dan melaksanakan mana-mana projek pembangunan yang semestinya dilaksanakan di kawasan daerah [[Padawan|Daerah Padawan]]. [[Padawan|Daerah Padawan]] terbahagi kepada tujuh sub-kawasan (''sub-areas'') : * '''[[Batu Kawa|Batu Kawah]] (bandar utama kawasan Daerah Padawan)''' * '''Kota Sentosa''' * '''Batu Kitang''' * '''Kota Padawan''' * '''Siburan (sebahagian kawasan kampung dan kawasan pinggir bandar yang kini berada dalam kawasan pentadbiran [[Majlis Perbandaran Padawan|MPP]]) * '''Telaga Air''' * '''Trombol''' == Sejarah == [[File: Greater Kuching map en.svg|thumb|center|280px|Kedudukan Daerah Padawan dalam peta Greater Kuching. Daerah Padawan kini terletak di bawah [[Majlis Perbandaran Padawan]] (MPP)]] [[Padawan]] pada mulanya telah diisytiharkan sebagai sebuah [[Daerah Kecil#Sarawak|daerah kecil]] pada 11 Ogos 1983. Ibu pejabat bagi kawasan daerah kecil [[Padawan]] pada masa itu adalah terletak di Teng Bukap, sebelum ianya dipindahkan ke ibu pejabat baharunya di [[Padawan|Kota Padawan]]. Pada tahun 1980-an, daerah kecil ini hanya mempunyai satu sistem jalan raya iaitu laluan jalan raya Jalan Padawan yang menghubungkan daripada Pasar Tapah sehingga Kampung Abang. Menjelang awal tahun 1990-an, sistem perhubungan jalan raya mula dinaiktaraf serta dilaksanakan sepenuhnya, sekaligus dapat menghubungkan antara kawasan [[Padawan]] dengan kawasan terdekatnya iaitu Kota Sentosa dan Kem Penrissen, sebelum laluan akses jalan raya berjaya dikembangkan sehingga ke kawasan [[Batu Kawa|Batu Kawah]] pada tahun berikutnya.<ref name="Pejabat Daerah Kuching 2019">{{cite web |url=http://kuchingdo.blogspot.com/2009/04/ringkasan-pejabat-daerah.html |title=Ringkasan Pejabat Daerah {{!}} Daerah-Daerah Kecil {{!}} Daerah Kecil Padawan |archive-url=https://web.archive.org/web/20180301012053/http://kuchingdo.blogspot.com/2009/04/ringkasan-pejabat-daerah.html |archive-date=2019-03-01 |language=ms |website= |publisher=Pejabat Daerah Kuching |access-date=20 Julai 2019 |date=2019 |author= |url-status=live }}</ref> Pembangunan daerah [[Padawan]] (yang merangkumi kawasan Kota Padawan, kawasan Landeh, Batu Kitang, Batu Kawah (bandar utama daerah Padawan), Kota Sentosa, Telaga Air, Trombol, dan juga sebahagian kawasan di Siburan) secara rasminya dimasukkan dalam pelan pembangunan strategik dan mampan Greater Kuching Coordinated Development Agency (GKCDA) mulai tahun 2023 sehingga kini. Pelaksanaan GKCDA di kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]] merangkumi : * Pembangunan kawasan perbandaran / kawasan bandar baharu yang lebih moden, bersepadu, kompleks, menyeluruh, dan berimpak tinggi. * Pembangunan ekonomi kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]] yang lebih fokus, berkembang pesat, dan berdaya maju. * Mengutamakan pembangunan sektor keusahawanan untuk golongan belia dan juga golongan wanita di kawasan daerah [[Padawan]]. * Mengutamakan amalan kesihatan persekitaran dan kesihatan masyarakat yang lebih holistik dan seimbang. * Mengutamakan hal ehwal kebajikan golongan masyarakat yang miskin, kurang upaya, dan golongan individu yang berpendapatan sangat rendah. * Pembangunan sistem teknologi digital termasuk transformasi teknologi kecerdasan buatan (A.I.), sektor kewangan digital, dan memperluaskan liputan jaringan internet kelajuan tinggi dengan lebih menyeluruh. * Memantapkan sepenuhnya pembangunan pendidikan rendah, pendidikan menengah, dan pendidikan pra-universiti di sekitar kawasan daerah [[Padawan]]. * Pemeliharaan ekosistem semula jadi serta mengekalkan keseimbangan biodiversiti alam di [[Sarawak]]. * Mengutamakan penggunaan teknologi hijau dan mesra alam seperti penggunaan tenaga elektrik berasaskan tenaga solar, penggunaan kenderaan elektrik (electric vehicles), penggunaan bas berkuasa hidrogen, serta menggalakkan masyarakat mengamalkan amalan kitar semula. * Menjamin dan melindungi seluruh keselamatan masyarakat komuniti di kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]] daripada sebarang aktiviti-aktiviti jenayah, aktiviti penyalahgunaan dadah dan alkohol, serta kegiatan vandalisme yang kian berleluasa. == Senarai kawasan di daerah Padawan == <big> '''Kawasan / pusat komersial yang ada di Daerah Padawan''' </big> * '''Bandar Baru Batu Kawah (''Batu Kawah New Township'')'','' Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Pines Square City (''Pines Square''), Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Pines Parade, Pines Square City, Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Pusat Komersial Emart Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Genesis Parade, Moyan, Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Gedung membeli-belah FARLEY MALL Kuching (6th Mile), Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Kuching Sentral Complex & Kuching Bus Terminal, 6th Mile, Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Kompleks komersial Westfield Points (''Westfield Points Commercial Complex''), 6th Mile, Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Pusat Komersial Sentosa Parade (''Sentosa Parade Commercial Center''), Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Kompleks residensi apartment AVA Eight (AVA 8), Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Pusat Komersial''' '''RH Park (''RH Park Commercial Center''), Batu 9, Kota Padawan, Kuching, Sarawak.''' * '''Gedung membeli-belah baharu H&L Xtra Kota Padawan ( juga dikenali sebagai Kota Padawan Mall ), Kota Padawan, Kuching, Sarawak.''' <big> '''Kawasan penempatan yang ada di Daerah Padawan''' </big> <br/> <big> '''1. Batu Kawah''' </big> * Taman Desa Wira, Batu Kawah * Kampung Sinar Budi Baru, Batu Kawah * Kampung Sinar Budi Lama, Batu Kawah * Rancangan Perumahan Rakyat (RPR) Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching * MJC One Residency, Batu Kawah, Kuching * MJC Courtyard Serviced Apartments, Batu Kawah, Kuching * Taman Royal Garden, Batu Kawah, Kuching * Taman Seri Emas, Batu Kawah, Kuching * HK Square Apartment, Jalan Stapok Utama, Batu Kawah, Kuching * RSS Residence, Batu Kawah, Kuching * SkyVilla Residences, Bandar Baru Batu Kawah, Batu Kawah, Kuching * Everbright Estate, Batu Kawah, Kuching * Yarra Park Apartments, Batu Kawah, Kuching * Docklands Residence, Batu Kawah, Kuching * The GLEN Residence, Jalan Ketitir, Batu Kawah, Kuching * Abbertton Avenue, Pines Square City, Batu Kawah, Kuching * SÓL Estate Residence (Kuching), Jalan SÓL Estate, Pines Square City, Batu Kawah, Kuching * Pines Residence 86, Pines Square, Jalan Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching * Kensho Residence, Pines Square, Jalan Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching * Residensi SRI PERTIWI Batu Kawa, Pines Square, Batu Kawah, Kuching * Kawasan-kawasan kediaman di sekitar Jalan Dogan, Batu Kawah, Kuching * Kawasan-kawasan kediaman di sekitar Jalan Arang (''juga dikenali sebagai Lorong Arang 13''), Batu Kawah, Kuching === Stapok === * Cambridge Villa, Stapok, Kuching * Taman Bigawa, Sungai Maong, Stapok, Kuching * Stapok Heights, Sungai Maong, Stapok, Kuching * Regent Heights, Sungai Maong, Stapok, Kuching * Kawasan-kawasan kediaman / kawasan residensi di kawasan Stapok Selatan, Stapok, Kuching (''Nota penting: Kawasan Stapok Selatan kini berada di bawah pentadbiran kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]], manakala kawasan Stapok Utara, kawasan Poh Kong Park, dan kawasan Taman Stapok pula masih di bawah pentadbiran kawasan [[Batu Lintang]]''). === Landeh (Kota Padawan) === * Taman Paramount, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Penrissen Estate, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Hillsdale, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Fu Yi, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Sri Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Modern Home, Landeh, Kota Padawan, Kuching * M10 RESIDENCY, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Central Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Landeh Heights (Phase 1), Landeh, Kota Padawan, Kuching * Landeh Heights (Phase 2), Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Indah Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Sri Permai (RPR Landeh), Landeh, Kota Padawan, Kuching == Sosioekonomi == Kawasan daerah [[Padawan]] sering mengalami perubahan menyeluruh dalam pelbagai sektor atau aktiviti. Secara logiknya, beberapa kegiatan aktiviti seharian dijalankan di kawasan daerah [[Padawan]]. Ini termasuk : * Aktiviti perniagaan kecil-kecilan seperti perniagaan runcit, aktiviti berniaga di pasar tamu mingguan / pasar malam, serta gerai-gerai tepi jalan. * Aktiviti perniagaan berskala besar seperti jualan barangan di pasar raya (''supermarket''), pasar raya mega (''hypermarket''), dan kedai-kedai makan / restoran. * Aktiviti-aktiviti perniagaan dan jualan yang melibatkan syarikat-syarikat perniagaan mikro, kecil dan sederhana (PMKS) serta syarikat-syarikat milik swasta yang lain. * Kegiatan aktiviti jualan mesra pengguna seperti stesen minyak, kedai barangan elektronik dan peralatan rumah, kedai-kedai roti, kedai gunting rambut, kedai gajet / telefon bimbit, kedai-kedai serbaneka 24 jam, dan perkhidmatan perbankan automatik (ATM). * Aktiviti-aktiviti sosial seperti kegiatan aktiviti sukan (bola sepak, badminton, ''basketball'', futsal, dan berjogging), aktiviti-aktiviti sukan lasak, aktiviti muzik jalanan (''buskers''), aktiviti memancing, dan aktiviti-aktiviti kemasyarakatan komuniti. * Aktiviti-aktiviti kebudayaan, kesenian dan kraf tradisi dari pelbagai kaum dan etnik masing-masing. * Kegiatan aktiviti keagamaan dan upacara-upacara khas keagamaan yang mengikut ajaran agama masing-masing. * Aktiviti tanaman dalam bandar atau kawasan perumahan / Program Pertanian Bandar bagi menggalakkan masyarakat bandar menanam sendiri sayur-sayuran / tanaman buah-buahan di kawasan kediaman atau perkarangan rumah masing-masing. == Demografi penduduk == <big> '''Populasi penduduk bagi setiap kawasan di Daerah Padawan''' </big> <big> '''• [[Batu Kawa|Batu Kawah]]''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Batu Kawah mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 170,955 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 62,873 |- | 2 | [[Orang Iban|Iban]] | 51,926 |- | 3 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 30,178 |- | 4 | [[Bidayuh]] | 21,815 |- | 6 | [[Orang Ulu]] | 2,993 |- | 6 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | 1,075 |- | 7 | [[Melanau]] | 95 |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• Kota Sentosa & Batu Kitang''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Kota Sentosa dan Batu Kitang mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 66,340 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 30,887 |- | 2 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 26,425 |- | 3 | [[Bidayuh]] | 4,173 |- | 4 | [[Orang Iban|Iban]] | 3,879 |- | 5 | [[Orang Ulu]] | 731 |- | 6 | [[Melanau]] | 140 |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | 105 |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• Padawan (Kota Padawan, Mambong, & Semadang)''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Kota Padawan, Mambong & Semadang mengikut etnik pada tahun 2025 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 61,214 | [[Bidayuh]] | 28,133 |- | 2 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 15,027 |- | 3 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 13,861 |- | 4 | [[Orang Iban|Iban]] | 4,120 |- | 5 | [[Orang Ulu]] | 73 |- | 6 | [[Melanau]] | – |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | – |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• [[Daerah Siburan|Siburan]] (dalam kawasan pentadbiran penuh [[Majlis Perbandaran Padawan|Majlis Perbandaran Padawan (MPP)]])''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Siburan mengikut etnik pada tahun 2025 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 50,668 | [[Bidayuh]] | 28,126 |- | 2 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 9,380 |- | 3 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 8,114 |- | 4 | [[Orang Iban|Iban]] | 5,007 |- | 5 | [[Melanau]] | 41 |- | 6 | [[Orang Ulu]] | – |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | – |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• Telaga Air dan Trombol''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Telaga Air & Trombol dan kawasan Trombol mengikut etnik pada tahun 2025 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 44,255 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 31,846 |- | 2 | [[Orang Iban|Iban]] | 6,314 |- | 3 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 5,900 |- | 4 | [[Melanau]] | 183 |- | 5 | [[Bidayuh]] | 12 |- | 6 | [[Orang Ulu]] | – |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | – |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [https://mpp.sarawak.gov.my Laman web rasmi Majlis Perbandaran Padawan] {{Sarawak}} [[Kategori:Bandar dan pekan di Sarawak]] [[Kategori:Perbandaran di Malaysia]] {{tunas-geo-Sarawak}} fcd06x70uxvhfp3sjq0e4uxejxyxqzg 7004141 7004140 2026-11-12T05:24:58Z Michael Hermann CBE 424990 /* Demografi penduduk */ 7004141 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan | name = Padawan | other_name =ڤاداون | image_skyline = Padawan KartaView.jpg | coordinates = {{coord|1.427597|110.326150|region:MY_type:city(273485)|display=inline,title|format=dms}} | pushpin_map = Borneo | pushpin_label_position = top | pushpin_map_caption = Lokasi di Borneo | subdivision_type = Negara | subdivision_name = [[Malaysia]] | subdivision_type1 = [[Negeri di Malaysia|Wilayah]] | subdivision_name1 = [[Sarawak]] | subdivision_type2 = [[Bahagian di Malaysia|Bahagian]] | subdivision_name2 = [[Bahagian Kuching|Kuching]] | subdivision_type3 = Daerah | subdivision_name3 = Padawan | governing_body = [[Majlis Perbandaran Padawan]] |leader_title1 = Pengerusi |leader_name1 = Cr. Tan Kai |leader_title2 = Jumlah ahli |leader_name2 = 42 orang | area_footnotes = <ref name="keluasan" /> | area_total_km2 = 1,771.3 | population_footnotes = <ref name="penduduk" /> | population_total = 358,900 | population_density_km2 = auto | website = {{url|https://mpp.sarawak.gov.my}} }} '''Padawan''' atau juga dikenali sebagai '''Daerah Padawan''' ialah sebuah kawasan daerah di [[Sarawak]], [[Malaysia]]. Daerah [[Padawan]] terletak di dalam kawasan [[Bahagian Kuching]], meskipun ianya boleh dikategorikan sebagai sebuah daerah selain [[Bau, Sarawak|Daerah Bau]], [[Daerah Lundu]], dan [[Daerah Kuching]]. [[Padawan|Daerah Padawan]] mempunyai keluasan sebanyak 1,771.3 kliometer persegi.<ref name="keluasan">{{cite web|url=https://mpp.sarawak.gov.my/modules/web/pages.php?lang=bm&mod=webpage&sub=page&menu_id=0&sub_id=93&id=55&title=Council-Profile|title=Laman Web Rasmi Majlis Perbandaran Padawan|website=mpp.sarawak.gov.my|accessdate=25 Februari 2026}}</ref><ref name="penduduk">{{cite web|url=http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/03ringkasan_kawasan_PBT_Jadual1.pdf|title=Jadual 1: Ringkasan perangkaan penting bagi kawasan Pihak Berkuasa Tempatan, Malaysia, 2025|website=www.statistics.gov.my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150205090002/http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/03ringkasan_kawasan_PBT_Jadual1.pdf|archivedate=30 November 2025|deadurl=yes|accessdate=25 Februari 2026}}</ref> [[Majlis Perbandaran Padawan]] (MPP) adalah sebuah [[kerajaan tempatan|majlis kerajaan tempatan]] yang dipertanggungjawabkan untuk menguruskan, mengatur, dan melaksanakan mana-mana projek pembangunan yang semestinya dilaksanakan di kawasan daerah [[Padawan|Daerah Padawan]]. [[Padawan|Daerah Padawan]] terbahagi kepada tujuh sub-kawasan (''sub-areas'') : * '''[[Batu Kawa|Batu Kawah]] (bandar utama kawasan Daerah Padawan)''' * '''Kota Sentosa''' * '''Batu Kitang''' * '''Kota Padawan''' * '''Siburan (sebahagian kawasan kampung dan kawasan pinggir bandar yang kini berada dalam kawasan pentadbiran [[Majlis Perbandaran Padawan|MPP]]) * '''Telaga Air''' * '''Trombol''' == Sejarah == [[File: Greater Kuching map en.svg|thumb|center|280px|Kedudukan Daerah Padawan dalam peta Greater Kuching. Daerah Padawan kini terletak di bawah [[Majlis Perbandaran Padawan]] (MPP)]] [[Padawan]] pada mulanya telah diisytiharkan sebagai sebuah [[Daerah Kecil#Sarawak|daerah kecil]] pada 11 Ogos 1983. Ibu pejabat bagi kawasan daerah kecil [[Padawan]] pada masa itu adalah terletak di Teng Bukap, sebelum ianya dipindahkan ke ibu pejabat baharunya di [[Padawan|Kota Padawan]]. Pada tahun 1980-an, daerah kecil ini hanya mempunyai satu sistem jalan raya iaitu laluan jalan raya Jalan Padawan yang menghubungkan daripada Pasar Tapah sehingga Kampung Abang. Menjelang awal tahun 1990-an, sistem perhubungan jalan raya mula dinaiktaraf serta dilaksanakan sepenuhnya, sekaligus dapat menghubungkan antara kawasan [[Padawan]] dengan kawasan terdekatnya iaitu Kota Sentosa dan Kem Penrissen, sebelum laluan akses jalan raya berjaya dikembangkan sehingga ke kawasan [[Batu Kawa|Batu Kawah]] pada tahun berikutnya.<ref name="Pejabat Daerah Kuching 2019">{{cite web |url=http://kuchingdo.blogspot.com/2009/04/ringkasan-pejabat-daerah.html |title=Ringkasan Pejabat Daerah {{!}} Daerah-Daerah Kecil {{!}} Daerah Kecil Padawan |archive-url=https://web.archive.org/web/20180301012053/http://kuchingdo.blogspot.com/2009/04/ringkasan-pejabat-daerah.html |archive-date=2019-03-01 |language=ms |website= |publisher=Pejabat Daerah Kuching |access-date=20 Julai 2019 |date=2019 |author= |url-status=live }}</ref> Pembangunan daerah [[Padawan]] (yang merangkumi kawasan Kota Padawan, kawasan Landeh, Batu Kitang, Batu Kawah (bandar utama daerah Padawan), Kota Sentosa, Telaga Air, Trombol, dan juga sebahagian kawasan di Siburan) secara rasminya dimasukkan dalam pelan pembangunan strategik dan mampan Greater Kuching Coordinated Development Agency (GKCDA) mulai tahun 2023 sehingga kini. Pelaksanaan GKCDA di kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]] merangkumi : * Pembangunan kawasan perbandaran / kawasan bandar baharu yang lebih moden, bersepadu, kompleks, menyeluruh, dan berimpak tinggi. * Pembangunan ekonomi kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]] yang lebih fokus, berkembang pesat, dan berdaya maju. * Mengutamakan pembangunan sektor keusahawanan untuk golongan belia dan juga golongan wanita di kawasan daerah [[Padawan]]. * Mengutamakan amalan kesihatan persekitaran dan kesihatan masyarakat yang lebih holistik dan seimbang. * Mengutamakan hal ehwal kebajikan golongan masyarakat yang miskin, kurang upaya, dan golongan individu yang berpendapatan sangat rendah. * Pembangunan sistem teknologi digital termasuk transformasi teknologi kecerdasan buatan (A.I.), sektor kewangan digital, dan memperluaskan liputan jaringan internet kelajuan tinggi dengan lebih menyeluruh. * Memantapkan sepenuhnya pembangunan pendidikan rendah, pendidikan menengah, dan pendidikan pra-universiti di sekitar kawasan daerah [[Padawan]]. * Pemeliharaan ekosistem semula jadi serta mengekalkan keseimbangan biodiversiti alam di [[Sarawak]]. * Mengutamakan penggunaan teknologi hijau dan mesra alam seperti penggunaan tenaga elektrik berasaskan tenaga solar, penggunaan kenderaan elektrik (electric vehicles), penggunaan bas berkuasa hidrogen, serta menggalakkan masyarakat mengamalkan amalan kitar semula. * Menjamin dan melindungi seluruh keselamatan masyarakat komuniti di kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]] daripada sebarang aktiviti-aktiviti jenayah, aktiviti penyalahgunaan dadah dan alkohol, serta kegiatan vandalisme yang kian berleluasa. == Senarai kawasan di daerah Padawan == <big> '''Kawasan / pusat komersial yang ada di Daerah Padawan''' </big> * '''Bandar Baru Batu Kawah (''Batu Kawah New Township'')'','' Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Pines Square City (''Pines Square''), Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Pines Parade, Pines Square City, Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Pusat Komersial Emart Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Genesis Parade, Moyan, Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Gedung membeli-belah FARLEY MALL Kuching (6th Mile), Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Kuching Sentral Complex & Kuching Bus Terminal, 6th Mile, Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Kompleks komersial Westfield Points (''Westfield Points Commercial Complex''), 6th Mile, Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Pusat Komersial Sentosa Parade (''Sentosa Parade Commercial Center''), Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Kompleks residensi apartment AVA Eight (AVA 8), Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Pusat Komersial''' '''RH Park (''RH Park Commercial Center''), Batu 9, Kota Padawan, Kuching, Sarawak.''' * '''Gedung membeli-belah baharu H&L Xtra Kota Padawan ( juga dikenali sebagai Kota Padawan Mall ), Kota Padawan, Kuching, Sarawak.''' <big> '''Kawasan penempatan yang ada di Daerah Padawan''' </big> <br/> <big> '''1. Batu Kawah''' </big> * Taman Desa Wira, Batu Kawah * Kampung Sinar Budi Baru, Batu Kawah * Kampung Sinar Budi Lama, Batu Kawah * Rancangan Perumahan Rakyat (RPR) Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching * MJC One Residency, Batu Kawah, Kuching * MJC Courtyard Serviced Apartments, Batu Kawah, Kuching * Taman Royal Garden, Batu Kawah, Kuching * Taman Seri Emas, Batu Kawah, Kuching * HK Square Apartment, Jalan Stapok Utama, Batu Kawah, Kuching * RSS Residence, Batu Kawah, Kuching * SkyVilla Residences, Bandar Baru Batu Kawah, Batu Kawah, Kuching * Everbright Estate, Batu Kawah, Kuching * Yarra Park Apartments, Batu Kawah, Kuching * Docklands Residence, Batu Kawah, Kuching * The GLEN Residence, Jalan Ketitir, Batu Kawah, Kuching * Abbertton Avenue, Pines Square City, Batu Kawah, Kuching * SÓL Estate Residence (Kuching), Jalan SÓL Estate, Pines Square City, Batu Kawah, Kuching * Pines Residence 86, Pines Square, Jalan Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching * Kensho Residence, Pines Square, Jalan Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching * Residensi SRI PERTIWI Batu Kawa, Pines Square, Batu Kawah, Kuching * Kawasan-kawasan kediaman di sekitar Jalan Dogan, Batu Kawah, Kuching * Kawasan-kawasan kediaman di sekitar Jalan Arang (''juga dikenali sebagai Lorong Arang 13''), Batu Kawah, Kuching === Stapok === * Cambridge Villa, Stapok, Kuching * Taman Bigawa, Sungai Maong, Stapok, Kuching * Stapok Heights, Sungai Maong, Stapok, Kuching * Regent Heights, Sungai Maong, Stapok, Kuching * Kawasan-kawasan kediaman / kawasan residensi di kawasan Stapok Selatan, Stapok, Kuching (''Nota penting: Kawasan Stapok Selatan kini berada di bawah pentadbiran kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]], manakala kawasan Stapok Utara, kawasan Poh Kong Park, dan kawasan Taman Stapok pula masih di bawah pentadbiran kawasan [[Batu Lintang]]''). === Landeh (Kota Padawan) === * Taman Paramount, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Penrissen Estate, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Hillsdale, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Fu Yi, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Sri Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Modern Home, Landeh, Kota Padawan, Kuching * M10 RESIDENCY, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Central Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Landeh Heights (Phase 1), Landeh, Kota Padawan, Kuching * Landeh Heights (Phase 2), Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Indah Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Sri Permai (RPR Landeh), Landeh, Kota Padawan, Kuching == Sosioekonomi == Kawasan daerah [[Padawan]] sering mengalami perubahan menyeluruh dalam pelbagai sektor atau aktiviti. Secara logiknya, beberapa kegiatan aktiviti seharian dijalankan di kawasan daerah [[Padawan]]. Ini termasuk : * Aktiviti perniagaan kecil-kecilan seperti perniagaan runcit, aktiviti berniaga di pasar tamu mingguan / pasar malam, serta gerai-gerai tepi jalan. * Aktiviti perniagaan berskala besar seperti jualan barangan di pasar raya (''supermarket''), pasar raya mega (''hypermarket''), dan kedai-kedai makan / restoran. * Aktiviti-aktiviti perniagaan dan jualan yang melibatkan syarikat-syarikat perniagaan mikro, kecil dan sederhana (PMKS) serta syarikat-syarikat milik swasta yang lain. * Kegiatan aktiviti jualan mesra pengguna seperti stesen minyak, kedai barangan elektronik dan peralatan rumah, kedai-kedai roti, kedai gunting rambut, kedai gajet / telefon bimbit, kedai-kedai serbaneka 24 jam, dan perkhidmatan perbankan automatik (ATM). * Aktiviti-aktiviti sosial seperti kegiatan aktiviti sukan (bola sepak, badminton, ''basketball'', futsal, dan berjogging), aktiviti-aktiviti sukan lasak, aktiviti muzik jalanan (''buskers''), aktiviti memancing, dan aktiviti-aktiviti kemasyarakatan komuniti. * Aktiviti-aktiviti kebudayaan, kesenian dan kraf tradisi dari pelbagai kaum dan etnik masing-masing. * Kegiatan aktiviti keagamaan dan upacara-upacara khas keagamaan yang mengikut ajaran agama masing-masing. * Aktiviti tanaman dalam bandar atau kawasan perumahan / Program Pertanian Bandar bagi menggalakkan masyarakat bandar menanam sendiri sayur-sayuran / tanaman buah-buahan di kawasan kediaman atau perkarangan rumah masing-masing. == Demografi penduduk == <big> '''Populasi penduduk bagi setiap kawasan di Daerah Padawan''' </big> <big> '''• [[Batu Kawa|Batu Kawah]]''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Batu Kawah mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 170,955 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 62,873 |- | 2 | [[Orang Iban|Iban]] | 51,926 |- | 3 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 30,178 |- | 4 | [[Bidayuh]] | 21,815 |- | 6 | [[Orang Ulu]] | 2,993 |- | 6 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | 1,075 |- | 7 | [[Melanau]] | 95 |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• Kota Sentosa & Batu Kitang''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Kota Sentosa dan Batu Kitang mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 66,340 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 30,887 |- | 2 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 26,425 |- | 3 | [[Bidayuh]] | 4,173 |- | 4 | [[Orang Iban|Iban]] | 3,879 |- | 5 | [[Orang Ulu]] | 731 |- | 6 | [[Melanau]] | 140 |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | 105 |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• Padawan (Kota Padawan, Mambong, & Semadang)''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Kota Padawan, Mambong & Semadang mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 61,214 | [[Bidayuh]] | 28,133 |- | 2 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 15,027 |- | 3 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 13,861 |- | 4 | [[Orang Iban|Iban]] | 4,120 |- | 5 | [[Orang Ulu]] | 73 |- | 6 | [[Melanau]] | – |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | – |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• [[Daerah Siburan|Siburan]] (dalam kawasan pentadbiran penuh [[Majlis Perbandaran Padawan|Majlis Perbandaran Padawan (MPP)]])''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Siburan mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 50,668 | [[Bidayuh]] | 28,126 |- | 2 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 9,380 |- | 3 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 8,114 |- | 4 | [[Orang Iban|Iban]] | 5,007 |- | 5 | [[Melanau]] | 41 |- | 6 | [[Orang Ulu]] | – |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | – |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• Telaga Air dan Trombol''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Telaga Air & Trombol dan kawasan Trombol mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 44,255 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 31,846 |- | 2 | [[Orang Iban|Iban]] | 6,314 |- | 3 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 5,900 |- | 4 | [[Melanau]] | 183 |- | 5 | [[Bidayuh]] | 12 |- | 6 | [[Orang Ulu]] | – |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | – |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [https://mpp.sarawak.gov.my Laman web rasmi Majlis Perbandaran Padawan] {{Sarawak}} [[Kategori:Bandar dan pekan di Sarawak]] [[Kategori:Perbandaran di Malaysia]] {{tunas-geo-Sarawak}} i9fmq00xhs9w4dbfyuzher5gwftwagj 7004194 7004141 2026-11-12T07:41:02Z Michael Hermann CBE 424990 /* Demografi penduduk */ 7004194 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan | name = Padawan | other_name =ڤاداون | image_skyline = Padawan KartaView.jpg | coordinates = {{coord|1.427597|110.326150|region:MY_type:city(273485)|display=inline,title|format=dms}} | pushpin_map = Borneo | pushpin_label_position = top | pushpin_map_caption = Lokasi di Borneo | subdivision_type = Negara | subdivision_name = [[Malaysia]] | subdivision_type1 = [[Negeri di Malaysia|Wilayah]] | subdivision_name1 = [[Sarawak]] | subdivision_type2 = [[Bahagian di Malaysia|Bahagian]] | subdivision_name2 = [[Bahagian Kuching|Kuching]] | subdivision_type3 = Daerah | subdivision_name3 = Padawan | governing_body = [[Majlis Perbandaran Padawan]] |leader_title1 = Pengerusi |leader_name1 = Cr. Tan Kai |leader_title2 = Jumlah ahli |leader_name2 = 42 orang | area_footnotes = <ref name="keluasan" /> | area_total_km2 = 1,771.3 | population_footnotes = <ref name="penduduk" /> | population_total = 358,900 | population_density_km2 = auto | website = {{url|https://mpp.sarawak.gov.my}} }} '''Padawan''' atau juga dikenali sebagai '''Daerah Padawan''' ialah sebuah kawasan daerah di [[Sarawak]], [[Malaysia]]. Daerah [[Padawan]] terletak di dalam kawasan [[Bahagian Kuching]], meskipun ianya boleh dikategorikan sebagai sebuah daerah selain [[Bau, Sarawak|Daerah Bau]], [[Daerah Lundu]], dan [[Daerah Kuching]]. [[Padawan|Daerah Padawan]] mempunyai keluasan sebanyak 1,771.3 kliometer persegi.<ref name="keluasan">{{cite web|url=https://mpp.sarawak.gov.my/modules/web/pages.php?lang=bm&mod=webpage&sub=page&menu_id=0&sub_id=93&id=55&title=Council-Profile|title=Laman Web Rasmi Majlis Perbandaran Padawan|website=mpp.sarawak.gov.my|accessdate=25 Februari 2026}}</ref><ref name="penduduk">{{cite web|url=http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/03ringkasan_kawasan_PBT_Jadual1.pdf|title=Jadual 1: Ringkasan perangkaan penting bagi kawasan Pihak Berkuasa Tempatan, Malaysia, 2025|website=www.statistics.gov.my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150205090002/http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/03ringkasan_kawasan_PBT_Jadual1.pdf|archivedate=30 November 2025|deadurl=yes|accessdate=25 Februari 2026}}</ref> [[Majlis Perbandaran Padawan]] (MPP) adalah sebuah [[kerajaan tempatan|majlis kerajaan tempatan]] yang dipertanggungjawabkan untuk menguruskan, mengatur, dan melaksanakan mana-mana projek pembangunan yang semestinya dilaksanakan di kawasan daerah [[Padawan|Daerah Padawan]]. [[Padawan|Daerah Padawan]] terbahagi kepada tujuh sub-kawasan (''sub-areas'') : * '''[[Batu Kawa|Batu Kawah]] (bandar utama kawasan Daerah Padawan)''' * '''Kota Sentosa''' * '''Batu Kitang''' * '''Kota Padawan''' * '''Siburan (sebahagian kawasan kampung dan kawasan pinggir bandar yang kini berada dalam kawasan pentadbiran [[Majlis Perbandaran Padawan|MPP]]) * '''Telaga Air''' * '''Trombol''' == Sejarah == [[File: Greater Kuching map en.svg|thumb|center|280px|Kedudukan Daerah Padawan dalam peta Greater Kuching. Daerah Padawan kini terletak di bawah [[Majlis Perbandaran Padawan]] (MPP)]] [[Padawan]] pada mulanya telah diisytiharkan sebagai sebuah [[Daerah Kecil#Sarawak|daerah kecil]] pada 11 Ogos 1983. Ibu pejabat bagi kawasan daerah kecil [[Padawan]] pada masa itu adalah terletak di Teng Bukap, sebelum ianya dipindahkan ke ibu pejabat baharunya di [[Padawan|Kota Padawan]]. Pada tahun 1980-an, daerah kecil ini hanya mempunyai satu sistem jalan raya iaitu laluan jalan raya Jalan Padawan yang menghubungkan daripada Pasar Tapah sehingga Kampung Abang. Menjelang awal tahun 1990-an, sistem perhubungan jalan raya mula dinaiktaraf serta dilaksanakan sepenuhnya, sekaligus dapat menghubungkan antara kawasan [[Padawan]] dengan kawasan terdekatnya iaitu Kota Sentosa dan Kem Penrissen, sebelum laluan akses jalan raya berjaya dikembangkan sehingga ke kawasan [[Batu Kawa|Batu Kawah]] pada tahun berikutnya.<ref name="Pejabat Daerah Kuching 2019">{{cite web |url=http://kuchingdo.blogspot.com/2009/04/ringkasan-pejabat-daerah.html |title=Ringkasan Pejabat Daerah {{!}} Daerah-Daerah Kecil {{!}} Daerah Kecil Padawan |archive-url=https://web.archive.org/web/20180301012053/http://kuchingdo.blogspot.com/2009/04/ringkasan-pejabat-daerah.html |archive-date=2019-03-01 |language=ms |website= |publisher=Pejabat Daerah Kuching |access-date=20 Julai 2019 |date=2019 |author= |url-status=live }}</ref> Pembangunan daerah [[Padawan]] (yang merangkumi kawasan Kota Padawan, kawasan Landeh, Batu Kitang, Batu Kawah (bandar utama daerah Padawan), Kota Sentosa, Telaga Air, Trombol, dan juga sebahagian kawasan di Siburan) secara rasminya dimasukkan dalam pelan pembangunan strategik dan mampan Greater Kuching Coordinated Development Agency (GKCDA) mulai tahun 2023 sehingga kini. Pelaksanaan GKCDA di kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]] merangkumi : * Pembangunan kawasan perbandaran / kawasan bandar baharu yang lebih moden, bersepadu, kompleks, menyeluruh, dan berimpak tinggi. * Pembangunan ekonomi kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]] yang lebih fokus, berkembang pesat, dan berdaya maju. * Mengutamakan pembangunan sektor keusahawanan untuk golongan belia dan juga golongan wanita di kawasan daerah [[Padawan]]. * Mengutamakan amalan kesihatan persekitaran dan kesihatan masyarakat yang lebih holistik dan seimbang. * Mengutamakan hal ehwal kebajikan golongan masyarakat yang miskin, kurang upaya, dan golongan individu yang berpendapatan sangat rendah. * Pembangunan sistem teknologi digital termasuk transformasi teknologi kecerdasan buatan (A.I.), sektor kewangan digital, dan memperluaskan liputan jaringan internet kelajuan tinggi dengan lebih menyeluruh. * Memantapkan sepenuhnya pembangunan pendidikan rendah, pendidikan menengah, dan pendidikan pra-universiti di sekitar kawasan daerah [[Padawan]]. * Pemeliharaan ekosistem semula jadi serta mengekalkan keseimbangan biodiversiti alam di [[Sarawak]]. * Mengutamakan penggunaan teknologi hijau dan mesra alam seperti penggunaan tenaga elektrik berasaskan tenaga solar, penggunaan kenderaan elektrik (electric vehicles), penggunaan bas berkuasa hidrogen, serta menggalakkan masyarakat mengamalkan amalan kitar semula. * Menjamin dan melindungi seluruh keselamatan masyarakat komuniti di kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]] daripada sebarang aktiviti-aktiviti jenayah, aktiviti penyalahgunaan dadah dan alkohol, serta kegiatan vandalisme yang kian berleluasa. == Senarai kawasan di daerah Padawan == <big> '''Kawasan / pusat komersial yang ada di Daerah Padawan''' </big> * '''Bandar Baru Batu Kawah (''Batu Kawah New Township'')'','' Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Pines Square City (''Pines Square''), Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Pines Parade, Pines Square City, Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Pusat Komersial Emart Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Genesis Parade, Moyan, Batu Kawah, Kuching, Sarawak.''' * '''Gedung membeli-belah FARLEY MALL Kuching (6th Mile), Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Kuching Sentral Complex & Kuching Bus Terminal, 6th Mile, Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Kompleks komersial Westfield Points (''Westfield Points Commercial Complex''), 6th Mile, Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Pusat Komersial Sentosa Parade (''Sentosa Parade Commercial Center''), Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Kompleks residensi apartment AVA Eight (AVA 8), Kota Sentosa, Kuching, Sarawak.''' * '''Pusat Komersial''' '''RH Park (''RH Park Commercial Center''), Batu 9, Kota Padawan, Kuching, Sarawak.''' * '''Gedung membeli-belah baharu H&L Xtra Kota Padawan ( juga dikenali sebagai Kota Padawan Mall ), Kota Padawan, Kuching, Sarawak.''' <big> '''Kawasan penempatan yang ada di Daerah Padawan''' </big> <br/> <big> '''1. Batu Kawah''' </big> * Taman Desa Wira, Batu Kawah * Kampung Sinar Budi Baru, Batu Kawah * Kampung Sinar Budi Lama, Batu Kawah * Rancangan Perumahan Rakyat (RPR) Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching * MJC One Residency, Batu Kawah, Kuching * MJC Courtyard Serviced Apartments, Batu Kawah, Kuching * Taman Royal Garden, Batu Kawah, Kuching * Taman Seri Emas, Batu Kawah, Kuching * HK Square Apartment, Jalan Stapok Utama, Batu Kawah, Kuching * RSS Residence, Batu Kawah, Kuching * SkyVilla Residences, Bandar Baru Batu Kawah, Batu Kawah, Kuching * Everbright Estate, Batu Kawah, Kuching * Yarra Park Apartments, Batu Kawah, Kuching * Docklands Residence, Batu Kawah, Kuching * The GLEN Residence, Jalan Ketitir, Batu Kawah, Kuching * Abbertton Avenue, Pines Square City, Batu Kawah, Kuching * SÓL Estate Residence (Kuching), Jalan SÓL Estate, Pines Square City, Batu Kawah, Kuching * Pines Residence 86, Pines Square, Jalan Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching * Kensho Residence, Pines Square, Jalan Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching * Residensi SRI PERTIWI Batu Kawa, Pines Square, Batu Kawah, Kuching * Kawasan-kawasan kediaman di sekitar Jalan Dogan, Batu Kawah, Kuching * Kawasan-kawasan kediaman di sekitar Jalan Arang (''juga dikenali sebagai Lorong Arang 13''), Batu Kawah, Kuching === Stapok === * Cambridge Villa, Stapok, Kuching * Taman Bigawa, Sungai Maong, Stapok, Kuching * Stapok Heights, Sungai Maong, Stapok, Kuching * Regent Heights, Sungai Maong, Stapok, Kuching * Kawasan-kawasan kediaman / kawasan residensi di kawasan Stapok Selatan, Stapok, Kuching (''Nota penting: Kawasan Stapok Selatan kini berada di bawah pentadbiran kawasan [[Padawan|Daerah Padawan]], manakala kawasan Stapok Utara, kawasan Poh Kong Park, dan kawasan Taman Stapok pula masih di bawah pentadbiran kawasan [[Batu Lintang]]''). === Landeh (Kota Padawan) === * Taman Paramount, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Penrissen Estate, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Hillsdale, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Fu Yi, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Sri Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Modern Home, Landeh, Kota Padawan, Kuching * M10 RESIDENCY, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Central Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Landeh Heights (Phase 1), Landeh, Kota Padawan, Kuching * Landeh Heights (Phase 2), Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Indah Landeh, Landeh, Kota Padawan, Kuching * Taman Sri Permai (RPR Landeh), Landeh, Kota Padawan, Kuching == Sosioekonomi == Kawasan daerah [[Padawan]] sering mengalami perubahan menyeluruh dalam pelbagai sektor atau aktiviti. Secara logiknya, beberapa kegiatan aktiviti seharian dijalankan di kawasan daerah [[Padawan]]. Ini termasuk : * Aktiviti perniagaan kecil-kecilan seperti perniagaan runcit, aktiviti berniaga di pasar tamu mingguan / pasar malam, serta gerai-gerai tepi jalan. * Aktiviti perniagaan berskala besar seperti jualan barangan di pasar raya (''supermarket''), pasar raya mega (''hypermarket''), dan kedai-kedai makan / restoran. * Aktiviti-aktiviti perniagaan dan jualan yang melibatkan syarikat-syarikat perniagaan mikro, kecil dan sederhana (PMKS) serta syarikat-syarikat milik swasta yang lain. * Kegiatan aktiviti jualan mesra pengguna seperti stesen minyak, kedai barangan elektronik dan peralatan rumah, kedai-kedai roti, kedai gunting rambut, kedai gajet / telefon bimbit, kedai-kedai serbaneka 24 jam, dan perkhidmatan perbankan automatik (ATM). * Aktiviti-aktiviti sosial seperti kegiatan aktiviti sukan (bola sepak, badminton, ''basketball'', futsal, dan berjogging), aktiviti-aktiviti sukan lasak, aktiviti muzik jalanan (''buskers''), aktiviti memancing, dan aktiviti-aktiviti kemasyarakatan komuniti. * Aktiviti-aktiviti kebudayaan, kesenian dan kraf tradisi dari pelbagai kaum dan etnik masing-masing. * Kegiatan aktiviti keagamaan dan upacara-upacara khas keagamaan yang mengikut ajaran agama masing-masing. * Aktiviti tanaman dalam bandar atau kawasan perumahan / Program Pertanian Bandar bagi menggalakkan masyarakat bandar menanam sendiri sayur-sayuran / tanaman buah-buahan di kawasan kediaman atau perkarangan rumah masing-masing. == Demografi penduduk == <big> '''Populasi penduduk bagi setiap kawasan di Daerah Padawan''' </big> <big> '''• [[Batu Kawa|Batu Kawah]]''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Batu Kawah mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 170,955 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 62,873 |- | 2 | [[Orang Iban|Iban]] | 51,926 |- | 3 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 30,178 |- | 4 | [[Bidayuh]] | 21,815 |- | 6 | [[Orang Ulu]] | 2,993 |- | 6 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | 1,075 |- | 7 | [[Melanau]] | 95 |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• Kota Sentosa & Batu Kitang''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Kota Sentosa dan Batu Kitang mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 66,340 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 30,887 |- | 2 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 26,425 |- | 3 | [[Bidayuh]] | 4,173 |- | 4 | [[Orang Iban|Iban]] | 3,879 |- | 5 | [[Orang Ulu]] | 731 |- | 6 | [[Melanau]] | 140 |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | 105 |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• Padawan (Kota Padawan, Mambong, & Semadang)''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Kota Padawan, Mambong & Semadang mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 61,214 | [[Bidayuh]] | 28,133 |- | 2 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 15,027 |- | 3 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 13,861 |- | 4 | [[Orang Iban|Iban]] | 4,120 |- | 5 | [[Orang Ulu]] | 73 |- | 6 | [[Melanau]] | – |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | – |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• [[Daerah Siburan|Siburan]] (dalam kawasan pentadbiran penuh [[Majlis Perbandaran Padawan|Majlis Perbandaran Padawan (MPP)]])''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Siburan mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 50,668 | [[Bidayuh]] | 28,126 |- | 2 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 9,380 |- | 3 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 8,114 |- | 4 | [[Orang Iban|Iban]] | 5,007 |- | 5 | [[Melanau]] | 41 |- | 6 | [[Orang Ulu]] | – |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | – |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} <big> '''• Telaga Air dan Trombol''' </big> {|class=wikitable |+ Jumlah keseluruhan populasi penduduk di kawasan Telaga Air & Trombol dan kawasan Trombol mengikut etnik pada tahun 2026 ! No. ! Kategori ! Jumlah (orang) ! Etnik ! Jumlah (orang) |- | 1 | rowspan = 8 | [[Kewarganegaraan Malaysia|Warganegara Malaysia]] | rowspan = 8 | 44,501 | [[Orang Melayu|Melayu]] | 32,912 |- | 2 | [[Orang Iban|Iban]] | 5,831 |- | 3 | [[Cina Malaysia|Cina]] | 5,640 |- | 4 | [[Melanau]] | 107 |- | 5 | [[Bidayuh]] | 11 |- | 6 | [[Orang Ulu]] | – |- | 7 | [[Orang India Malaysia|Hindu]] | – |- | 8 | Lain-lain etnik | – |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [https://mpp.sarawak.gov.my Laman web rasmi Majlis Perbandaran Padawan] {{Sarawak}} [[Kategori:Bandar dan pekan di Sarawak]] [[Kategori:Perbandaran di Malaysia]] {{tunas-geo-Sarawak}} qzsojarwsgeat7swhf9odfpsjcw7vmm 0 14000 7004195 6890029 2026-11-12T07:46:33Z Michael Hermann CBE 424990 /* Perbandaran komersial / bandar metropolitan baharu yang ada di Batu Kawah */ 7004195 wikitext text/x-wiki <table border="1" width="500" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; border:2px solid #1DACD6; font-size:100%; font-family:Arial,Helvetica" > <tr><th colspan="2" align="center" bgcolor="skyblue"></th></tr> <tr><td colspan="2">[[Fail: Lambang Sarawak.png|tengah|150px]]</td></tr> <tr><th colspan="2" align=""center"" bgcolor=""skyblue"">'''Geografi'''</th></tr> <tr><td>'''Status'''</td><td>Mukim</td></tr> <tr><td>'''Asal nama'''</td><td>N/A</td></tr> <tr><td>'''Negara'''</td><td>{{flag|Malaysia}}</td></tr> <tr><td>'''Wilayah'''</td><td>{{flag|Sarawak}}</td></tr> <tr><td>'''Bahagian'''</td><td>[[Bahagian Kuching|Kuching]]</td></tr> <tr><td>'''Daerah'''</td><td>[[Padawan]]</td></tr> <tr><td>'''Keluasan'''</td><td>N/A</td></tr> </table> '''Batu Kawah''' sebuah mukim merupakan pecahan kawasan pentadbiran di [[Bahagian Kuching]] bagi wilayah [[Sarawak]]. Asal nama Batu Kawah dikatakan berawal dari batuan yang terdapat di tepian Sungai Batu Kawah yang berbentuk seperti kawah. [[Batu Kawa|Batu Kawah]] sering dieja dengan ejaan Batu Kawa yang merupakan ejaan yang salah yang mana kawa tidak mempunyai sebarang maksud dalam Bahasa Melayu. Kawasan Batu Kawah ini sering popular dengan kegiatan penanaman [[nanas]], penanaman [[kelapa]], dan juga penternakan [[lebah madu]] & [[kambing]] mulai akhir tahun 1970-an sehingga pertengahan tahun 1990-an. == Senarai penempatan yang ada di Batu Kawa == === Kawasan perumahan / residensi kediaman === * '''Everbright Park, Batu Kawah''' * '''Phoenix Garden (Taman Phoenix), Batu Kawah''' * '''Taman Megajuta (''diwartakan sebagai Sunny Hill Garden, Batu Kawah, Kuching'')''' * '''McKenzie Avenue, Batu Kawah''' * '''Rose Garden, Batu Kawah''' * '''Pearl Park, Batu Kawah''' * '''Taman Stapok''' * '''Taman Stapok Selatan''' * '''Taman Park View, Batu Kawah''' * '''Taman Kit Fah (Kit Fah Garden), Batu Kawah''' * '''Taman Metro Park, Batu Kawah''' * '''Everbright Estate, Batu Kawah''' * '''Batu Kawah 1''' (merangkumi kawasan kediaman di sekitar Jalan Dogan, Jalan Burung Rawa, Jalan Burung Lilin, Jalan Burung Kawok, & Jalan Burung Bunga Api) * '''Batu Kawah 2''' (merangkumi kawasan kediaman di sekitar Jalan Arang, Jalan Capital Garden, Taman Wawasan, Taman Wawasan Indah, & sekitar Jalan Kung Phin) * '''88 Townhouse, Jalan Dogan, Batu Kawah''' * '''Docklands Kuching, Metro Park, Batu Kawah, Kuching''' * '''Rancangan Perumahan Rakyat (RPR) Batu Kawah (Fasa 1 & Fasa 2), Batu Kawah, Kuching''' * '''Taman Union (Union Garden), Jalan Kangkok, Batu Kawah''' * '''HK Square Apartment, Batu Kawah''' * '''HK Victoria, Ensing Timur, Batu Kawah''' * '''Inspire Heights Condominium, Jalan Stapok Utama, Batu Kawah''' * '''Carina Estate, Jalan Ensing Timur, Batu Kawah''' * '''Taman Royal (Royal Garden), Batu Kawah''' * '''Taman Seri Emas, Batu Kawah''' * '''RSS Residence, Batu Kawah''' * Kawasan kediaman di kawasan '''Bandar Baru Batu Kawah (Batu Kawah New Township / MJC Batu Kawah)''' – MJC One Residency, MJC Courtyard Sanctuary, Papillon MJC Batu Kawah, Skyvilla Residences, dan EAVEN Skyvilla Batu Kawah * '''Kung Phin Height, Batu Kawah''' * '''Kampung Sinar Budi Baru, Desa Wira, Batu Kawah''' * '''Kawasan kediaman di sekitar Kuching City Mall, Desa Wira, Batu Kawah, Kuching''' * '''Taman Desa Wira, Batu Kawah''' * '''P' Residence (Emart Batu Kawa), Desa Wira, Batu Kawah''' * '''MARQ Suites, Batu Kawah''' * '''Taman Botanika, Batu Kawah''' * '''Kawasan kediaman di sekitar Jalan Field Force, Batu Kawah, Kuching''' * '''E-Residence, Jalan Batu Kawa, Batu Kawah, Kuching''' * '''Kampung Segedup, Batu Kawah''' * '''Kampung Stapok, Batu Kawah''' * '''Taman Janting, Batu Kawah''' * '''Taman Lovelyland, Batu Kawah''' * '''Highfields (Phase 1), Batu Kawah''' * '''Highfields (Phase 2), Batu Kawah''' * '''Highfields (Phase 3), Batu Kawah''' * '''Kampung Sinar Budi Lama, Batu Kawah''' * '''Kampung Rantau Panjang, Batu Kawah''' * '''Pekan Lama Batu Kawa (Batu Kawah Old Town / Batu Kawah Bazaar), Batu Kawah, Kuching''' * '''Taman Banquet Square, Batu Kawah''' * '''Kampung Sungai Tapang, Batu Kawah''' * '''Aurora Square, Batu Kawah, Kuching''' * '''Aurora Heights, Batu Kawah, Kuching''' * '''Riccarton Avenue, Batu Kawah, Kuching''' * '''RPR Taman Sri Cahaya Tondong, Batu Kawah, Kuching''' * '''Moyan Heights, Jalan Sungai Moyan, Batu Kawah, Kuching''' === Pusat-pusat keagamaan yang ada di Batu Kawah === * '''Masjid Darul Ibadah, Batu Kawah, Kuching''' * '''Masjid Darus Sakinah, Desa Wira, Batu Kawah, Kuching''' * '''Masjid Darul Muttaqin, Rantau Panjang, Batu Kawah, Kuching''' * '''St. Mark Catholic Church, Batu Kawah, Kuching''' * '''St. Basil's Church, Batu Kawah, Kuching''' * '''Zhu En Methodist Church (SCAC), Batu Kawah, Kuching''' * '''Sungai Maong Methodist Church, Blessed Garden, Stapok, Batu Kawah, Kuching''' * '''Kuching Dhamma Vijaya Buddhist Centre, Jalan Kung Phin (Kong Ping), Batu Kawah, Kuching''' * '''Guang Loong Temple, Batu Kawa Bazaar, Batu Kawah, Kuching''' * '''Wat Somdet Sangkharat Sukkhaithuen, Jalan Stephen Yong, Batu Kawah, Kuching''' === Perbandaran komersial / bandar metropolitan baharu yang ada di Batu Kawah === * '''PINES SQUARE CITY (PINES SQUARE), BATU KAWAH, KUCHING, SARAWAK.''' – '''Kawasan perbandaran komersial baharu PINES SQUARE di [[Batu Kawa|Batu Kawah]] dengan keluasannya sebanyak 480 ekar tanah. PINES SQUARE Batu Kawah ini merangkumi :''' ** '''Pines Residence 84, Pines Square, Batu Kawah, Kuching.''' ** '''Pines Residence 86, Pines Square, Batu Kawah, Kuching.''' ** '''KENSHO Residence Batu Kawah.''' ** '''KENSHO Cove Townhouse Batu Kawah.''' ** '''SP Lodge Batu Kawah (Sri Pertiwi Apartments), Pines Square, Batu Kawah, Kuching.''' ** '''SÓL Estate Kuching, Pines Square, Batu Kawah, Kuching.''' ** '''PETROS Multi-Fuel Station (Pines Square), Batu Kawah, Kuching.''' ** '''Abbertton Avenue, Pines Square Batu Kawah, Batu Kawah, Kuching.''' ** '''PINES MALL (Emart Goceli Mall), Pines Parade, Pines Square Batu Kawah, Batu Kawah, Kuching.''' ** '''Batu Kawah Community Market (''Pasar Komuniti Batu Kawah''), Pines Parade, Pines Square City, Batu Kawah, Kuching.''' ** '''RESET Sportsplex (Batu Kawah Sports Complex), Pines Parade, Pines Square City, Batu Kawah, Kuching.''' ** '''Pine View Residence (Pines Square, Batu Kawah).''' ** '''Pines Parade Commercial Complex (Pines Parade), Pines Square Batu Kawah, Batu Kawah, Kuching.''' ** ** * '''THE GLEN APARTMENT, JALAN ARANG, BATU KAWAH, KUCHING, SARAWAK – Kawasan apartment kondominium yang baharu di Batu Kawah, Kuching. Terletak bersebelahan dengan dua kawasan perbandaran komersial baharu iaitu Pines Square Batu Kawah dan Pines Parade City, Batu Kawah, Kuching.''' awxafdnp57qp6fpbs9bm8rubt3b0h19 0 14335 7004109 6997505 2026-11-12T03:47:00Z Batiyah1980 401942 7004109 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district|name=Kulim-Bandar Baharu (P018)|fed-abolished=|demo-cd=|demo-area-ref=|demo-area=690|demo-electors-ref=|demo-electors-date=2022|demo-electors=90,141 |demo-pop-ref=|demo-pop=|demo-census-date=|fed-election-last=2022|fed-election-first=1959|fed-created=1958|state=Kedah|fed-status=active|fed-rep-party-link=|fed-rep-party=PN|fed-rep-link=|fed-rep=Roslan Hashim|coordinates_date=|coordinates_caption=|coordinates=|caption=|image_map=|image=|demo-csd=}}'''Kulim-Bandar Baharu''' merupakan kawasan pilihan raya persekutuan atau Parlimen di [[Kedah]], [[Malaysia]], yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] sejak 1959. Kawasan persekutuan ini diwujudkan pada 1958 dan mempunyai seorang wakil rakyat di Dewan Rakyat di bawah sistem pengundian pemenang undi terbanyak. Kawasan Parlimen ini dinamakan bersempena nama dua bandar yang ada di dalamnya iaitu Kulim dan Bandar Baharu. == Demografi == {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Kulim-Bandar Baharu setakat 2022<ref>{{Cite web|title=Pilihan Raya Umum Malaysia ke-14 (PRU14) - Gambaran Keseluruhan Keputusan|url=https://election.thestar.com.my/|access-date=2020-06-20|website=election.thestar.com.my}}</ref>|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=70.3|color1=green|label2=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value2=17.2|color2=red|label3=[[Orang India Malaysia|India]]|value3=12.3|color3=orange|label4=Etnik lain|value4=0.2|color4=yellow}} Setakat tahun 2020, Kulim-Bandar Baharu mempunyai populasi seramai 120,210 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.018 Kulim-Bandar Baharu Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref> {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Kulim-Bandar Baharu setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 6.19 | color1 = red | value2 = 21.96 | color2 = orange | value3 = 22.02 | color3 = yellow | value4 = 17.07 | color4 = green | value5 = 14.65 | color5 = blue | value6 = 10.82 | color6 = indigo | value7 = 5.14 | color7 = purple | value8 = 1.79 | color8 = brown | value9 = 0.35 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Kulim-Bandar Baharu setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 49.45 | color1 = blue | value2 = 50.55 | color2 = pink }} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 13 Julai 2023, kawasan pilihan raya Kulim-Bandar Baharu dibahagikan kepada 41 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="23" |Kulim (N35) |Kampung Tebuan |018/35/01 |SK Seri Lindungan Raja |- |Ulu Mahang |018/35/02 |SMK Mahang |- |Pekan Mahang |018/35/03 |SK Mahang |- |Ladang Sungai Dingin |018/35/04 |SK Ladang Dublin |- |FELDA Gunong Bongsu |018/35/05 |SK Gunung Bongsu |- |Karangan |018/35/06 |SJK (C) Khai Min |- |Terap |018/35/07 |SK Terap |- |Ladang Sungai Ular |018/35/08 |SJK (T) Ladang Sungai Ular |- |Ladang Anak Kulim |018/35/09 |SJK (T) Ladang Anak Kulim |- |Jalan Tunku Bendahara |018/35/10 |SJK (C) Chong Cheng |- |Taman Kenari |018/35/11 |SK Taman Kenari |- |Taman Tunku Putra |018/35/12 |SMK Taman Kenari |- |Taman Seri Kulim |018/35/13 |SK Kulim |- |Pekan Kulim |018/35/14 |SMA Tarbiyyah Diniah |- |Jalan Tunku Putra |018/35/15 |SMK St. Patrick |- |Jalan Ibrahim |018/35/16 |SMJK Chio Min |- |Bukit Awi |018/35/17 |SK Sri Kulim |- |Taman Bersatu |018/35/18 |SK Taman Jelutong |- |Ayer Merah |018/35/19 |Kolej MARA Kulim |- |Taman Anggerik |018/35/20 |Kolej Vokasional Kulim |- |Junjong |018/35/21 |SK Junjong |- |Padang Penyangga |018/35/22 |SJK (C) Sin Min |- |Durian Burong |018/35/23 |SJK (T) Ladang Somee |- | rowspan="18" |Bandar Baharu (N36) |Sungai Batu |018/36/01 |SK Sungai Batu |- |Sungai Taka |018/36/02 |SK Sungai Taka |- |Sungai Tengas |018/36/03 |SMK Selama |- |Selama |018/36/04 |SK Selama |- |Batu Lintang |018/36/05 |SK Sungai Salleh |- |Kampung Ee Guan |018/36/06 |SMK Serdang Baru |- |Pekan Serdang |018/36/07 |SK Jalan Selama |- |Batu 16 |018/36/08 |SK Dato' Hj Zainuddin |- |Relau |018/36/09 |SK Relau |- |Sungai Kechil Illir |018/36/10 |SK Sungai Kechil Ilir |- |Ayer Puteh |018/36/11 |SK Ayer Puteh |- |Telok Sera |018/36/12 |SK Lubok Buntar |- |Pekan Lubok Buntar |018/36/13 |SJK (C) Poay Chai |- |Permatang Kerat Telunjok |018/36/14 |SK Permatang Kerat Telunjuk |- |Sungai Kechil Ulu |018/36/15 |SK Sungai Kechil Ulu |- |Parit Nibong |018/36/16 | * Pusat Sumber KEMAS Kegiatan Desa Parit Nibong * Kompleks / Pejabat Penghulu Mukim Bagan Samak |- |Permatang Pasir |018/36/17 |SK Permatang Pasir |- |Bandar Baharu |018/36/18 |SK Bandar Baharu |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Kulim-Bandar Baharu |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada [[Kedah Selatan (kawasan persekutuan)|Kedah Selatan]]'' |- ! colspan="6" | Kulim-Bandar Bahru |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Persekutuan Tanah Melayu''' |- | Ke-1 | P014 | class="nowrap" | 1959–1963 | [[Tan Tye Chek]] (陈大泽) | style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''MCA''') | 11,317<br>69.59% |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Malaysia''' |- | Ke-1 | rowspan="2" | P014 | 1963–1964 | [[Tan Tye Chek]] (陈大泽) | rowspan="2" style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''MCA''') | 11,317<br>69.59% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-2|Ke-2]] | 1964–1969 | Tai Kuan Yang (戴观阳) | 15,077<br>68.77% |- | colspan="2" | | 1969–1971 | colspan="3" align="center" | Parlimen digantung<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |title=Hanya Yang di-Pertuan Agong ada kuasa panggil Parlimen bersidang |author=Ahmad Fauzi Mustafa |newspaper=Utusan Online |date=2012-03-12 |access-date=2016-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604045153/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |archive-date=2016-06-04 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-20021971.pdf |title=www.parlimen.gov.my |access-date=2016-05-16}}</ref> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-3|Ke-3]] | rowspan="2" | P014 | 1971–1973 | rowspan="2" | Tai Kuan Yang (戴观阳) | style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''MCA''') | rowspan="2" | 14,381<br>69.28% |- | 1973–1974 | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''MCA''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|Ke-4]] | rowspan="3" | P015 | 1974–1978 | [[Azahari Md. Taib]]<br>(ازاهاري مد. طائب) | rowspan="3" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 13,888<br>72.76% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|Ke-5]] | 1978–1982 | rowspan="2" | [[Abdul Kadir Sheikh Fadzir]]<br>(عبدالقادر بن شيخ فاضل) | 16,360<br>72.04% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|Ke-6]] | 1982–1986 | 17,097<br>64.48% |- ! colspan="6" | Kulim-Bandar Baharu |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P016 | 1986–1990 | rowspan="5" | [[Abdul Kadir Sheikh Fadzir]]<br>(عبدالقادر بن شيخ فاضل) | rowspan="5" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 21,043<br>73.91% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | 23,149<br>70.90% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="8" | P018 | 1995–1999 | 22,455<br>73.36% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | 20,764<br>62.05% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | 22,556<br>60.77% |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2010 | rowspan="2" | [[Zulkifli Noordin]]<br>(ذوالکيفلي نورالدين) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PKR''') | rowspan="2" | 22,255<br>57.17% |- | 2010–2013 | style="background:#D3D3D3; color:black;" | '''Bebas''' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | [[Abdul Aziz Sheikh Fadzir]]<br>(عبد. عزيز شيخ فاذر) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 26,782<br>51.81% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2022 | [[Saifuddin Nasution Ismail]]<br>( سيف الدين ناسوتيون بن اسماعيل) | style="background:{{party color|Pakatan Harapan|PH}}; color:white;" | '''PH''' ('''PKR''') | 22,159<br>42.62% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Roslan Hashim]] (روسلن هشيم) | style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''BERSATU''') | 34,469<br>49.00% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–kini |- | rowspan="2" |Kulim-Bandar Baharu | colspan="3" rowspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="4" |Bandar Baharu |- | colspan="4" |Kulim |- | rowspan="3" |Kulim-Bandar Bahru | rowspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |Bandar Bahru | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="2" |Kulim | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | |- | bgcolor="dcdcdc" | |Serdang | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="6" |Kawasan |- !1959 !1974 !1986 !1994 !2003 !2018 |- |Bandar Baharu | * Lubok Buntar * Selama * Serdang * Sungai Taka * Relau | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="4" | * Lubok Buntar * Selama * Serdang * Sungai Taka * Relau |- |Kulim | *FELDA Gunong Bongsu *Kulim *Mahang *Sungai Ular *Taman Kenari | *FELDA Gunong Bongsu *Kulim *Mahang *Taman Kenari *Terap | colspan="4" | *FELDA Gunong Bongsu *Kulim *Mahang *Sungai Ular *Taman Kenari |- |Serdang | bgcolor="dcdcdc" | | * Bandar Baharu * Lubok Buntar * Selama * Sungai Taka * Relau | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="200" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N35 ||[[Kulim (kawasan negeri)|Kulim]]|| [[Wong Chia Zhen]] || bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''GERAKAN''')}} |- | N36 ||[[Bandar Baharu (kawasan negeri)|Bandar Baharu]]||[[Mohd Suffian Yusoff]] || bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N35 |Kulim |Majlis Perbandaran Kulim | rowspan="2" | * 09700 Karangan * 09000 Kulim * 09800, 09810 Serdang * 14290, 14390, 34950 Bandar Baharu |- |N36 |Bandar Baharu |Majlis Daerah Bandar Baharu |} == Keputusan pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Roslan Hashim]]|34,469|49.00|+49.00}} {{MASelec||PH|[[Saifuddin Nasution Ismail]]|21,408|30.44|-12.18}} {{MASelec||BN|Muhar Hussain|13,872|19.72|-13.95}} {{MASelec||GTA|Muhamad Yusrizal Yusuf|591|0.84|+0.84}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|70,340| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|927|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|349|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|71,616|79.40}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|90,141|}} {{MASelec/total|Majoriti|13,061|}} {{MASelec/gain||PN|PH|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PH (2018)|[[Saifuddin Nasution Ismail]]|22,159|42.62|+42.62}} {{MASelec||BN|[[Abdul Aziz Sheikh Fadzir]]|18,299|33.67|-18.14}} {{MASelec||PAS|Abdul Raman Abdul Razak|12,885|23.71|+23.71}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|54,343|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|894|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|153|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|55,390|83.18}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|66,587|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,860|8.95}} {{MASelec/gain||PH (2018)|BN|+6.29}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Abdul Aziz Sheikh Fadzir]]|26,782|51.81|+8.98}} {{MASelec||PKR|[[Saifuddin Nasution Ismail]]|24,911|48.19|-8.98}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|51,693|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|839|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|234|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|52,766|86.63}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|60,910|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,871|3.62}} {{MASelec/gain||BN|PKR|+8.98}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PKR|[[Zulkifli Noordin]]|22,255|57.17|+17.94}} {{MASelec||BN|[[Abdul Aziz Sheikh Fadzir]]|16,672|42.83|-17.94}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|38,927|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,022|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|233|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|40,182|77.28}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|51,995|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,583|14.34}} {{MASelec/gain||PKR|BN|+17.94}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Abdul Kadir Sheikh Fadzir]]|22,556|60.77|-1.28}} {{MASelec||KEADILAN|Alwi Mohd Yusop|14,558|39.23|+1.28}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|37,114|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,181|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|494|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|38,789|77.54}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|50,024|}} {{MASelec/total|Majoriti|7,998|21.54}} {{MASelec/hold||BN|-1.28}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Kadir Sheikh Fadzir|20,764|62.05|-11.31}} {{MASelec||KEADILAN|Syeikh Azmi Ahmad|12,697|37.95|+37.95}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|33,461|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|898|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|422|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|34,781|73.85}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|47,096|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,067|24.10}} {{MASelec/hold||BN|-24.63}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Kadir Sheikh Fadzir|22,455|73.36|+2.46}} {{MASelec||S46|Abdul Aziz Mohamed|8,153|26.64|-2.46}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|30,608|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,491|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|339|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|32,438|70.60}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|45,946|}} {{MASelec/total|Majoriti|14,302|46.72}} {{MASelec/hold||BN|+2.46}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Kadir Sheikh Fadzir|23,149|70.90|-3.01}} {{MASelec||S46|Hashim Endut|9,499|29.10|+29.10}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|32,648|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,051|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|33,699|74.23}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|45,398|}} {{MASelec/total|Majoriti|13,650|41.80}} {{MASelec/hold||BN|-16.06}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Kadir Sheikh Fadzir|21,043|73.91|+9.43}} {{MASelec||PAS|Hassan Razak|7,429|26.09|+7.83}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|28,472|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|887|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|29,359|69.76}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|42,084|}} {{MASelec/total|Majoriti|13,614|47.82}} {{MASelec/hold||BN|+0.80}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1982|Kulim-Bandar Bahru (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Bahru|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Kadir Sheikh Fadzir|17,097|64.48|-7.56}} {{MASelec||PAS|Mohamed Salleh Mohamad|4,843|18.26|-9.70}} {{MASelec||DAP|Lee Chuan Sam @ Lee Chian Sum|4,576|17.26|+17.26}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|26,516|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|872|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|27,388|75.24}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|36,399|}} {{MASelec/total|Majoriti|12,254|}} {{MASelec/hold||BN|+1.07}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1978|Kulim-Bandar Bahru (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Bahru|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Kadir Sheikh Fadzir|16,360|72.04|-0.72}} {{MASelec||PAS|Abdul Aziz Kassim|6,351|27.96|+27.96}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|22,711|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|31,816|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,009|}} {{MASelec/hold||BN|-14.34}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1974|Kulim-Bandar Bahru (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Bahru|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Azahari Md. Taib|13,888|72.76|+3.48}} {{MASelec||BEBAS|Abdul Aziz Kassim|5,200|27.24|+27.24}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|19,088|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|975|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|20,063|71.81}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|27,940|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,688|}} {{MASelec/gain||BN|Perikatan|-11.88}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1969|Kulim-Bandar Bahru (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Bahru|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||Perikatan|Tai Kuan Yang|14,381|69.28|+0.51}} {{MASelec||PMIP|Khatib Shorbaini Hassan|6,378|30.72|+20.41}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|20,759|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,512|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|22,271|73.56}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|30,274|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,003|}} {{MASelec/hold||Perikatan|-9.95}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1964|Kulim-Bandar Bahru (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Bahru|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||Perikatan|Tai Kuan Yang|15,077|68.77|-0.82}} {{MASelec||Barisan Sosialis|A. K. Veeman Kanusamy|4,585|20.91|-9.50}} {{MASelec||PMIP|Mohamed Amin Che Mat|2,261|10.31|+10.31}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|21,923|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|887|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|22,810|75.20}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|30,332|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,492|}} {{MASelec/hold||Perikatan|+4.34}} {{end}} {{MASelec/top|umum Tanah Melayu|1959|Kulim-Bandar Bahru (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Bahru|percent=yes}} {{MASelec||Perikatan|Tan Tye Chek|11,317|69.59}} {{MASelec||Barisan Sosialis|Choong Ah Fong|4,946|30.41}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|16,263|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|344|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|16,607|71.38}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|23,264|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,371|}} {{MASelec/note|Kawasan persekutuan baru dicipta.}} {{end}} == Rujukan == * {{cite web|url=http://www.spr.gov.my/ms/keputusan-pilihanraya|title=Keputusan Pilihan Raya Suruhanjaya Pilihan Raya|work=[[Election Commission of Malaysia]]|format=|accessdate=2018-08-12|archive-date=2018-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812023355/http://www.spr.gov.my/ms/keputusan-pilihanraya|url-status=dead}} {{reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] d8pjdxuciui8czd8nsrkp7gzh49jfl8 0 14462 7004269 6637554 2026-11-12T09:18:21Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004269 wikitext text/x-wiki {{about|sihir yang merosakkan manusia di dunia sebenar|sihir dalam fantasi|Ahli sihir (fantasi)}} '''Sihir''' dari segi istilah merupakan satu perbuatan menyakiti atau mempengaruhi badan, hati atau akal orang yang disihir secara tersembunyi (ghaib) yang melibatkan [[makhluk halus]], dan dilakukan di luar hukum alam bagi mencapai tujuan tertentu, contohnya menyakiti seseorang, mengubati penyakit dan juga meramal masa hadapan. Penggunaan istilah sihir dalam alam [[Melayu]] pada kebiasaannya merujuk kepada [[ilmu hitam]]. [Ibnu Khaldun]] dalam buku Muqaddimah menjelaskan sihir seperti berikut: {{cquote| Ilmu sihir dan tilik adalah satu ilmu tentang persediaan jiwa manusia untuk mempengaruhi alam kebendaan sama ada tanpa bantuan atau dengan bantuan dari langit. Yang pertama adalah sihir dan yang kedua adalah tilik. Oleh kerana ilmu-ilmu ini ditolak di sisi syariat kerana berbahaya, dan kerana di antara syarat-syaratnya ialah berpaling daripada [[Allah]], maka kitab-kitab tentangnya telah lenyap di kalangan manusia kecuali yang terdapat dalam kitab-kitab bangsa-bangsa purba termasuk yang wujud sebelum [[Nabi Musa]] AS seperti wak pajar . }} == Sihir dalam sejarah masyarakat dahulu == Antara perkara yang dijumpai dalam catatan [[Mesir purba]] adalah mentera khusus untuk merawat kecederaan disebabkan kebakaran, seperti kata-kata [[Isis]] dalam satu lagenda Mesir "Isis dan Orisis" untuk menyembuhkan kanak-kanak bernama Horus yang dibakar oleh ahli sihir<ref>Abdul Razak Naufal, ''Tarut: Wa Sihir Harut Marut'', ms. 6, Pustaka Nasional, 1982</ref>: {{cquote| Keluarlah, wahai engkau yang datang di dalam gelap dan masuk secara sembunyi-sembunyi! Adakah engkau datang untuk mengucup kanak-kanak ini? Aku tidak mengizinkan mengucupnya. Adakah engkau datang untuk mengambilnya? Aku tidak mengizinkanmu mengambilnya dariku. Aku telah melindunginya darimu dengan rumput apis yang memedihkanmu, dengan bawang yang menyakitkanmu, dengan madu yang manis dirasa oleh makhluk-makhluk yang hidup dan pahit di mulut makhluk-makhluk yang mati, dengan beberapa bahagian yang busuk dari ikan abad dan dengan tulang ikan sungai. }} == Kisah sihir dalam Quran == *Dalam Quran terdapat kisah dua malaikat [[Harut dan Marut]] ([[Surah Al-Baqarah]], ayat 102), yang turun untuk menentang tukang-tukang sihir yang jahat pada zaman tersebut. Antara sihir yang diajar oleh Harut dan Marut kepada manusia adalah sihir yang boleh memisahkan antara suami dan isteri. Tujuan kedua-dua malaikat ini adalah untuk menunjukkan betapa sihir itu menuju ke jalan kekufuran. Sihir memisahkan suami dan isteri telah diajarkan di negeri Babil sebagaimana terdapat dalam beberapa mentera lama yang tertulis dalam bahasa Sumari, iaitu bahasa kuno yang wujud beberapa abad sebelum masihi.<ref>Abdul Razak Naufal, ms. 78-81</ref> *Setiap Nabi dikurniakan mukjizat yang merupakan lumrah di kalangan umatnya pada masa itu. [[Nabi Musa]] AS dikurniakan mukjizat untuk menentang tukang-tukang sihir yang bekerja untuk Firaun semasa zaman baginda, yang pada masa itu adalah pemimpin dan ketua-ketua kaum, sebagaimana dikisahkan dalam Surah Taha, ayat 63-69. *Kisah mengenai takhta [[Ratu Balqis]] semasa zaman [[Nabi Sulaiman]] yang dapat dipindahkan menggunakan sihir dengan sekelip mata oleh sejenis jin seperti yang diceritakan dalam [[Surah An-Naml]], ayat 38-42. *Rujukan mengenai sihir juga amat jelas dalam [[Surah Al-Falaq]] yang diturunkan setelah Nabi disihir oleh seorang Yahudi Arab. ==Kedudukan sihir dalam Islam== Penganut agama [[Islam]] dilarang keras daripada mengamalkan sihir, kerana dianggap mengingkari hukum Allah/alam dan boleh jatuh syirik. Ia seolah-olah cuba menyaingi kuasa Allah. Orang yang terkena sihir lazimnya dikatakan sebelum itu tiba-tiba meningkat nafsu syahwatnya seperti dia kerap/ketagihan melakukan seks di mana akhirnya mengakibatkan jiwa dan batinnnya menjadi lemah dan mudah kerasukan. {{fact}} Ini juga lantaran dirinya terdedah kepada badan yang tidak suci(tidak mandi wajib/hadas) dan syaitan amat menyukai orang yang demikian. Terdapat juga tanda kusam dan lesu pada wajahnya terutamanya pada bibir dan mata putih{{fact}}. Walau bagaimanapun sihir boleh dielak dengan mengamalkan beberapa ayat suci al-Quran seperti ayatul kursi dan lain-lain. Kedua-dua mazhab [[Sunni]] dan [[Shiah]] melarang penggunaan sihir. Di dalam aliran [[Sufi]] bagaimanapun terdapat konsep "barakah" yang merujuk kepada "rahmat" atau "kuasa Tuhan" yang diberikan kepada orang alim. Juga masih terdapat orang Islam yang menggunakan [[jin]] bagi tujuan yang baik seperti dalam perubatan dengan bantuan dari ayat [[Quran]] dan doa. Mazhab [[Wahhabi]] bagaimanapun melihat segala penggunaan jin atau makhluk halus walaupun untuk tujuan baik sebagai [[syirik]]. ==Sihir di Alam Melayu== [[File:KITLV - 6538 - Lambert & Co., G.R. - Singapore - Malay witch doctor in the Straits Settlements - circa 1890.tif|thumb|Bomoh Melayu dari Negeri-negeri Selat sekitar 1890-an]] Ilmu hitam yang dapat diamalkan masyarakat Melayu terbahagi kepada beberapa bahagian seperti berikut: # Melindung diri ##'''Kebal''' ##'''Perubatan''' # Mendapatkan kelebihan ##'''Pengasih''' - Sejenis ilmu hitam yang dapat membangkitkan rasa kasih seseorang terhadap seseorang. ##'''Gagah''' ##'''Penderas''' ##'''Pukau''' # Memusnahkan Musuh ##'''Penunduk''': digunakan untuk menundukkan orang lain seperti [[nasi tangas]] untuk menundukkan suami. ##'''Tuju''' - jampi untuk menyakiti orang dan boleh membawa maut. ##'''Pelalau''' — sihir untuk mencerai-beraikan suami isteri ##'''Pelalai''' ##'''Alimun''' Sihir yang diamalkan boleh dikelaskan menurut beberapa kelompok seperti berikut:- # [[Saka]] - Menggunakan jin/shaitan - kadam, toyol, datuk, suruhan, roh orang mati, [[hantu]] dll. # [[Azimat]] # Menggunakan [[mentera]],jampi, serapah - ayat-ayat tertentu. Mereka yang merawat sihir biasanya melalui beberapa kaedah atau cara:- # Menggunakan ayat-ayat suci # Menggunakan bantuan makhluk halus lain. Pengamal perubatan [[Melayu]] yang merawat mangsa sihir boleh digolongkan kepada beberapa bahagian seperti:- # [[Pawang]] - # [[Dukun]] - # [[Bomoh]] - menggunakan bantuan makhluk halus # Orang alim - melalui penggunaan ayat-ayat Al Quran. == Sihir dalam rujukan budaya pop == {{main|Ahli sihir (fantasi)}} Di dalam media barat terutamanya yang ditujukan kepada kanak-kanak, ahli sihir sering digambarkan sebagai wanita tua yang jahat dengan kulit yang berkedut dan topi berbucu tajam, berbaju hitam atau ungu, dengan hidung yang berketuat and kadang-kadang kuku yang panjang. Ahli sihir selalunya menaiki penyapu terbang seperti dalam cerita [[Harry Potter]] dan filem Hocus Pocus. Mereka selalunya didampingi dengan [[kucing]] hitam dan terdapat ahli sihir yang baik seperti dalam cerita Bewitched, [[Charmed]] dan The Craft. == Pautan luar == * https://web.archive.org/web/20040213193450/http://sg.geocities.com/bomohonline/index.html * [http://www.islamituindah.my/tanda-tanda-orang-kena-sihir/ Tanda-tanda Orang Kena Sihir] == Nota kaki == <references /> [[Kategori:Alam ghaib]] s2af32vthd9er7pyaxgsc3njoobkyng 0 15027 7004229 6353713 2026-11-12T08:52:15Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004229 wikitext text/x-wiki {{Cuisine}} {{pp-semi-indef}} {{Use dmy dates|date=March 2022}} {{Infobox food | name = Roti<!-- Jangan letak Jawi, ia akan merosakkan pautan kotak info --> | image = [[File:Korb mit Brötchen.JPG|alt=Loaves of bread in a basket|250px]] | caption = pelbagai jenis roti | main_ingredient = [[Tepung]], [[Air]], }} {|align=right |[[Fail:French bread DSC09293.jpg|thumb|250px|right|Roti Perancis mempunyai kerak yang keras.]] |- |[[Fail:Brood.jpg|thumb|250px|right|Penduduk [[Amerika Utara]] dan [[kepulauan British]] sering memakan roti yang siap dipotong.]] |- |[[Fail:YosriRotiPaun.jpg|thumb|250px|right|[[Roti Paun]], Tradisional [[Terengganu]] ]] |- |[[Fail:Strucla sweet bread02.jpg|thumb|250px|right|Strucla, Roti manis Eropah]] |- |[[Fail:Bread rolls.jpg|thumb|250px|right|Roti gulong]] |- | |- |[[Fail:Various grains.jpg|thumb|250px|[[bijiran cereal]] kadang kala bersama garam, [[yis]], minyak, air, dan kadang-kala rempah menhasilkan rodi dengan pelbagai rasa dan tekstur.]] |} '''Roti''' merupakan satu kumpulan [[makanan ruji]] yang diperbuat daripada doh tepung dan air yang disediakan selalunya melalui pembakaran. Sepanjang zaman, roti seringkali menjadi makanan yang popular di seluruh dunia dan juga merupakan makanan manusia yang paling lama dan penting semenjak wujudnya [[pertanian]]. Terdapat terlalu banyak kombinasi dan perkadaran jenis tepung serta bahan-bahan yang lain dan juga resepi tradisional dan cara penyediaan roti yang berbeza. Kesannya, seseorang akan mendapat pelbagai jenis,rupa,saiz dan tekstur roti dalam pelbagai rantau. Roti boleh di[[Yis|ragi]]<nowiki/>kan oleh banyak jenis proses sama ada melalui mikrob semulajadi (contohnya, doh masam) mahupun pengudaraan tekanan tinggi tiruan semasa dan/atau pembakaran. Walau bagaimanapun, ada juga sesetengah jenis roti yang tidak diragikan, sama ada kerana kesukaan diri atau kerana tradisi atau sebab-sebab keagamaan. Banyak bahan-bahan yang bukan bijirin boleh ditambah, dari buah buahan dan kacang kepada lemak yang pelbagai. Roti komersial khususnya mengandungi bahan tambahan yang sesetengahnya tidak bernutrisi untuk menambah rasa, tekstur, warna atau jangka hayat. Bergantung kepada adat tempatan dan kemudahan, roti boleh dihidangkan melalui beberapa bentuk pada bila-bila masa untuk makan. Roti juga dimakan sebagai makanan ringan, atau sebagai bahan dalam persiapan kulinari yang lain, seperti makanan bergoreng yang disaluti serbuk roti untuk mengelakkan lekitan atau rasa hambar komponen utama agar roti, ataupun bahan isian direka untuk mengisi kaviti atau mengekalkan jus yang mungkin mengalir keluar. Salah satu sebabnya adalah kerana ilmu kepentingan roti dari dahulu lagi sebagai makanan asas, secara tradisional, amat susah untuk mendapatkan makanan, roti telah mendapat kepentingan sosial dan emosi yang menjangkaui kepentingan nutrisi. Roti memainkan peranan yang penting dalam upacara keagamaan dan budaya sekular. == Etimologi == Perkataan "roti" itu sendiri barangkali berakar daripada perkataan [[bahasa Sanskrit]] iaitu रोटी ''roṭī .'' == Jenis == Roti merupakan makanan popular dalam masyarakat Barat. Ia seringkali dihasilkan daripada doh tepung gandum yang digaul dengan yis, dibenarkan naik, dan akhirnya dibakar dalam [[oven]]. Disebabkan kandungan [[gluten]] yang tinggi (yang memberikan doh rasa kekenyalan dan melantun), gandum merupakan bijiran paling biasa digunakan bagi penyediaan roti, tetapi roti juga dihasilkan daripada tepung [[rai]], [[barli]], [[jagung]], dan [[oat]], biasanya, tetapi tidak semestinya dicampur dengan tepung gandum. Terdapat juga roti yang tidak ditambah sebarang bahan penaik (seperti yis), antaranya seperti [[roti canai]], [[roti nan]], capati dan sebagainya, di mana kebanyakan daripada jenis roti tanpa penaik ini berasal dari negara-negara [[Asia]] Tengah seperti [[India]]. === Penaik === Penaik adalah proses menambah gas pada doh sebelum dibakar bagi menghasilkan roti yang lebih gebu, ringan dan mudah dimamah. Kebanyakan roti yang dimakan di Barat adalah lembut. Tetapi terdapat roti tanpa ragi yang merupakan simbol penting yang digunakan dalam agama Yahudi ([[Matzo]]) dan turut digunakan oleh sebahagian gereja [[kristian]]. ==== Penaik kimia ==== Teknik mudah bagi menaikkan roti adalah menggunakan bahan kimia penghasil gas. Terdapat dua kaedah. Yang pertama adalah menggunakan [[tepung penaik|tepung penaik (''baking powder'')]] atau [[tepung naik sendiri]] yang mengandungi tepong penaik. Yang kedua adalah menambah bahan berasid seperti [[lepa susu|lepa susu (''buttercup'')]] dan menambah [[baking soda]]. Reaksi asid dengan soda menghasilkan gas. Roti dengan bahan kimia penaik dikenali sebagai ''roti cepat'' dan ''[[roti soda]]''. Teknik ini biasa digunakan untuk menghasilkan [[muffin]] dan roti manis seperti [[kek pisang]]. ==== Penaik yis ==== Kebanyakan roti menggunakan fungi [[yis]]. Yis menapai karbohidrat dalam tepung dan sebarang gula, menghasilkan [[karbon dioksida]]. Kebanyakkan pembakar roti di rumah dan perdagangan di Amerika Syarikat menaikkan roti mereka menggunakan [[ibu roti]]. Ibu roti menghasilkan hasil yang sekata, cepat, dan tetap, tetapi tanpa rasa yang rumis seperti roti [[doh masam]]. Doh masam roti juga biasanya tahan lebih lama dan mempunyai rasa yang lebih baik (tidak sekata). Kebanyakan tukang roti di Europah masih menghasilkan roti doh masam, dan di Amerika Syarikat, semakin ramai artis tukang roti (termasuk sebagai hobi) kembali kepada seni roti doh masam. Kaedah doh masam menghasilkan roti gandum sepenuhnya dan rye yang bercitarasa. Sukar bagi menentukan bilakah manusia mula mengetahui penapaian sebagai cara menaik doh, tetapi roti lembut telah bermula di [[Mesir]] purba. Teori popular adalah penapai bir Mesir mungkin pada satu ketika menyedari bahawa apabila bekas penapaian bercampur aduk dengan doh, ia menhasilkan roti yang berangin dan lebih lembut. Penapai bir dan pembakar roti adalah bidang yang serupa dari banyak segi. Kedua-dua kaedah ibu roti, dan doh masam bagi membakar roti menurut pola yang sama. Air dicampurkan dengan tepung, garam dan agen penaik (ibu roti atau pecetus doh masam). Tambahan lain (rempah, herba, lemak, biji, buah, dll) tidak diperlukan untuk membakar roti, tetapi sering ditambah. Campuran doh itu dibiarkan naik seganda atau lebih (semakin lama rasanya semakin kuat, dengan itu pembuat roti sering ''menumbuk-numbuk'' doh dan membiarkannya naik semula), kemudian buku roti dibentuk dan (sekiranya mahu, dibiarkan naik kali) roti dibakar dalam [[oven]]. Kebanyakan roti (seperti [[baguette]] yang terkenal) dibuat daripada ''doh mudah'', yang bererti semua bahan dicampurkan sekali, dan doh dibakar selepas naik. Selain itu, doh boleh dibuat dengan ''kaedah pencetus'', apabila tepung, air, dan kemudiannya agen penaik dicampurkan sehari sebelum dibakar, dan dibenarkan diperam semalaman. Pada hari pembakaran, bahan lain ditambah, dan proses seterusnya adalah serupa bagi doh mudah. Ini menghasilkan roti berperisa dengan tekstur yang lebih baik. Ramai pembakar roti melihat kaedah pencetus sebagai tolak-ansur antara hasil yang terjamin oleh ibu roti , dan citarasa hasil penapaian lebih lama. Ia juga membenarkan pembakar roti untuk menggunakan hanya ibu roti minima, yang dahulunya sukar dan mahal semasa mula-mula diperkenalkan. Rasa masam doh masam sebenarnya datangnya bukan daripada yis, tetapi daripada [[laktobasillus]], dengan mana yis hidup secara [[simbiosis]]. Laktobasillus mendapat makanan hasil sampingan penapaian yis, dan ini menukarkan doh menjadi masam dengan menghasilkan [[asid laktik]], yang melindunginya daripada rosak (kerana kebanyakan mikrob tidak mampu tahan persekitaran berasid). Kesemua roti dahulunya menggunakan doh masam, dan proses penaik tidak difahami sehingga abad ke 19, apabila dengan kemajuan mikroskop, ahli sains mampu melihat mikrob yang menjadikan doh naik. Semenjak itu jenis keluarga yis telah dipilih dan dikultur terutamanya bagi kepantasan dan kesempurnaan menjadikan doh naik. Jutaan sel strain ini kemudiannya dibungkus dan dipasarkan sebagai "Ibu Roti". Roti yang dihasilkan dengan menggunakan ibu roti tidak masam kerana ketiadaan laktobasilus. Pembakar roti sekeliling dunia dengan cepat menggunakan ibu roti bagi memudahkan penghasilan roti, dengan itu membenarkan lebih ruang bagi masa kedai roti beroperasi. Ia menjadikan penghasilan pantas, membenarkan kedai roti menghasilkan roti segar dari awal sekerap tiga kali sehari. Sementara tukang roti Europah kekal menghasilkan roti doh masam, di Amerika Syarikat, sebahagian besar roti doh masam telah digantikan dengan ibu roti, dan hanya baru-baru kini doh masam kembali diterima, sekurang-kurangnya dikalangan tukang roti artis (''artisan bakeries''). Roti doh masam seringkali dihasilkan dengan ''pencetus doh masam (sourdough starter)'' (berlainan dengan kaedah pencetus yang dibincangkan di atas). Pencetus doh masam merupakan kultur yis dan laktobasillus. Ia merupakan campuran tepung/air berbentuk doh atau lempeng di mana yis dan laktobasillus hidup. Pencetus boleh dikekalkan tanpa had dengan membuang sebahagian daripadanya dan ''menyegarkan'' nya dengan menambah tepung baru dan air. (Apabila disimpan dalam peti sejuk, pencetus mampu kekal berminggu-minggu tanpa perlu diperbaharui - ''fed''.) Terdapat pencetus yang dimiliki oleh tukang roti dan keluarga yang setua beberapa generasi manusia, amat disanjung kerana menghasilkan tekstur atau rasa istimewa. Pencetus boleh didapati dengan mengambil sebahagian daripada pencetus lain (tukang roti doh masam biasanya sanggup memberikan sedikit daripada pencetus mereka) dan tambah padanya, atau ia boleh dihasilkan dari mula. Terdapat kumpulah peminat hobi di jaringan web yang akan menghantarkan pencetus mereka hanya dengan sampul surat beralamat sendiri, berstem, dan terdapat juga syarikat pesanan pos yang menjual pelbagai jenis pencetus roti seluruh dunia. Pencetus yang dibeli mempunyai kelebihan terbukti dan ''established'' (stabil dan boleh diharap, tahan rosak, boleh dipercayai) berbanding pencetus baru dibuat. Terdapat cara lain mengekalkan doh masam dan kultur roti. Cara tradisional adal proses yang dilakukan keluarga petani diseluruh Europah pada abad lalu. Keluarga itu (biasanya wanita yang bertanggung jawab bagi membuat roti) akan membakar pada jadual tetap, kemungkinannya sekali seminggu. Pencetus adalah baki yang disimpan dari doh minggu lepas. Pencetus ini dicampur dengan ramuan baru, hoh ditinggalkan untuk naik, kemudian sebahagian kecil disimpan (sebagai pencetus bagi roti minggu hadapan). Bakinya akan dibentuk menjadi buku roti yang ditanda dengan tanda keluarga (ini merupakan permulaan bagi hiasan ''hirisan'' pada buku roti), dan dibawa ke oven masyarakat untuk dibakar. Oven masyarakat kemudiannya berubah menjadi apa yang kita kenali hari ini sebagai kedai roti, apabila sebilangan orang khusus dalam pembuatan roti, dan kemudiannya meningkatkan proses sehinggakan mampu menghasilkan rotu murah secara pukal untuk semua orang dalam kampung itu. Roti doh masam paling terkenal di Amerika Syarikat adalah Doh masam San Francisco. Ia adalah roti putih, bercirikan rasa masam (bukan semua doh masam semasam Doh masam San Francisco), sehinggakan strain laktobasillusin pencetus doh masam itu dinamakan ''laktobasillussanfrancisco''. == Sejarah == [[Fail:Bread in a traditional oven.JPG|thumb|Roti dalam oven tradisi, di Portugis, dengan bara di hadapan]] Roti merupakan makanan tersedia paling tua, bertarikh semenjak zaman Neolitik apabila bijiran dan [[air]] dicampur menjadi pasta dan dimasak. Di zaman Mesir silam, penghasilan roti merupakan salah satu bahagian penting dalam penyediaan makanan, bersama dengan penghasilan bir; kedua-duanya mempunyai juga kepentingan keagamaan. Adalah dipercayai bahawa orang-orang Mesir mencipta oven tertutup pertama bagi pembakaran roti. Roti merupakan makanan ruji utama dalam diet bagi kebanyakan sejarah Eropah, seawal semenjak [[1000 BC]] sehingga masa kini. Sepanjang beberapa ratus tahun, jumlah pendapatan rumah Eropah yang dibelanjakan bagi membeli roti telah perlahan-lahan berkurangan secara tetap dengan pengurangan kos penghasilan dan penggunaan per kapital. [[Otto Frederick Rohwedder]] dianggap sebagai bapa bagi '''roti potong'''. Pada tahun [[1912]] Rohwedder mula memajukan mesin yang mampu memotong roti, tetapi kedai roti keberatan menggunakannya kerana mereka bimbang roti akan masuk angin dan menjadi keras. Hanya pada tahun [[1928]], apabila Rohwedder mencipta mesin yang memotong dan membungkus roti, barulah roti keping menjadi popular. Kedai roti di Chillicothe, Missouri adalah yang pertama menggunakan mesin ini bagi menghasilkan roti keping. Selama beberapa generasi, roti putih dianggap roti bagi orang kaya sementara orang miskin makan roti gelap. Bagaimanapun konotasi ini berubah pada [[abad ke-20]] dengan roti gelap dianggap mempunyai kandungan zat yang lebih tinggi berbanding roti putih sementara roti putih dikaitkan dengan kejahilan orang miskin mengenai zat pemakanan. Baru-baru ini, pembuat roti domestik yang menghasilkan roti secara automatik menjadi popular di rumah. == Resipi == Arahan berikut diambil daripada ''[[Household Cyclopedia]]'' tahun [[1881]]: :"Letakkan 28 paun [[tepung]] dalam kuali besar dan buatkan lubang dengan tangan di tengahnya seperti besen besar , into which strain a pint of brewer's yeast; this must be tested, and if too bitter a little flour sprinkled into it, and then strained directly, then pour in two quarts of water of the temperature of 100&nbsp;°F (about 40&nbsp;°C), or blood heat, and stir the flour round from the bottom of the hole formed by the hand till that part of the flour is quite thick and well mixed, though all the rest must remain unwetted; then sprinkle a little flour over the moist part and cover it with a cloth; this is called sponge, and must be left to rise. Some leave it only half an hour, others all night. :"When the sponge is light, however, add four quarts of water the same temperature as above, and well knead the whole mass into a smooth dough. This is hard work if done well. Then cover the dough and leave it for an hour. In cold weather both sponge and dough must be placed on the kitchen hearth, or in some room not too cold, or it will not rise well. Before the last water is put in two tablespoonful of salt must be sprinkled over the flour. Sometimes the flour will absorb another pint of water. :"After the dough has risen it should be made quickly into loaves; if much handled then the bread will be heavy. It will require an hour and a half to bake, if made into fourpound loaves. The oven should be well heated before the dough is put into it. To try its heat, throw a little flour into it; if it brown directly, it will do." === Resipi Roti Perancis === [[Fail:French bread, photo.jpg|thumb|250px|right|Roti Perancis, secara tradisinya dibuat dari tepung, garam, air dan yis]] Dari sumber yang sama: :Letakkan satu galon susu kepada tiga suku air. Semasa musim sejuk, biarkan ia menggelegak, tetapi semasa musim panas, jadikan ia sekadar panas saja. Masukkan garam secukup rasa. Ambil satu galon dan setengah yis, pastikan ia tidak masam, dan biarkan ia direndam dalam air untuk semalaman. Tuangkan yis ke dalam susu dan air, kemudian pecahkan ia sedikit kepada suku [[mentega]]. Cairkannya, kemudian pecahkan telur, kacaukan dalam mangkuk. Campurkan satu atau setengah tepung dengan air beralkohol, semasa musim sejuk, doh kelihatan seperti keras, tetapi agak lembek semasa di musim panas; dan gaulkan sehingga sebati. Kacaukan air beralkohol dengan tepung, seperti untuk membuat kulit pai, dan selepas doh dah dibuat, tutupkan dengan kain kecil, dan biarkan ia bangkit, ketika oven tengah dipanaskan. Bila, adunan doh tadi sudah nampak naiknya, masukkan ke dalam oven kira-kira 15 minit, tukarkan kedudukan posisi acuan adunan tadi (A(depan)→B(belakang) kepada B→A), lebih kurang 15 minit lagi. Keluarkan, potongkan sedikit supaya kelihatan seperti gebu, dan menjadi kuning elok. Nota: Roti Perancis sebenar tidak lebih dari tepung, [[garam]],[[air]] dan [[yis]] pada kandungannya. Selain dari itu adalah pengubahsuaian. == Pautan luar == {{Resipi|Roti}} [[Kategori:Roti| ]] sczep9b1emaymomfmiqnoj875nwfav0 0 15109 7004423 6996154 2026-11-12T11:57:53Z ~2026-57425-99 423114 /* */ Ulamak Su' 7004423 wikitext text/x-wiki {{pp-vandalism|expiry=17:27, 26 Oktober 2025|small=yes}} {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat#Yang Berhormat|Yang Berhormat]] [[Darjah kebesaran Melayu#Tan Sri|Tan Sri]] [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|Dato' Seri]] [[Tok Guru#Tradisi Melayu|Tuan Guru]] [[Haji]] | name = Abdul Hadi Awang | image = Majlis_pelancaran_pembangunan_Kompleks_PAS_Melaka_38_(Abdul_Hadi_Awang).jpg | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PSM|SSMT|AP}} | imagesize = | height = | caption = Abdul Hadi pada 2024 | birth_name = Abdul Hadi bin Awang | birth_date = {{birth date and age|1947|10|20|df=yes}} | birth_place = [[Rusila]], [[Terengganu]] | residence = [[Rusila]], [[Terengganu]] | office3 = Presiden Parti Islam Se-Malaysia | order3 = ke-7 | term_start3 = {{start date|2003|09|14}} <br> (''{{age in years, months and days|2003|9|14}}'') | term_end3 = | deputy3 = {{plainlist| * [[Tuan Ibrahim Tuan Man]] (2015-kini) * [[Mohamad Sabu]] (2011-2015) * [[Nasharudin Mat Isa]] (2005-2011) * [[Hassan Shukri]] (2003-2005) }} | predecessor3 = [[Fadzil Mohd Noor]] | office11 = [[Menteri Besar Terengganu]] | term_start11 = {{start date|1999|11|30}} | term_end11 = {{start date|2004|03|21}} <br> (''{{age in years, months and days|1999|11|30|2004|03|21}}'') | predecessor11 = [[Wan Mokhtar Ahmad]] | successor11 = [[Idris Jusoh]] | office4 = [[Duta Khas Perdana Menteri Malaysia]] ke [[Timur Tengah]] | term_start4 = 2 April 2020 | term_end4 = 10 Oktober 2022 <br> (''{{age in years, months and days|2020|4|2|2022|10|10}}'') | predecessor4 = | successor4 = | monarch4 = [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister4 = [[Muhyiddin Yassin]] (2020-2021)<br>[[Ismail Sabri Yaakob]] (2021-2022) | constituency_MP1 = {{Parlimen|Marang}} | parliament1 = Malaysia | term_start1 = [[8 Mac]] [[2008]] <br> (''{{age in years, months and days|2008|3|8}}'') | term_end1 = | predecessor1 = [[Abdul Rahman Bakar]] | successor1 = | majority1 = {{plainlist| * 41,729 (PRU-15) * 21,954 (PRU-14) * 5,124 (PRU-13) * 2,747 (PRU-12) }} | term_start2 = [[21 Oktober]] [[1990]] | term_end2 = [[4 Mac]] [[2004]] <br> (''{{age in years, months and days|1990|10|21|2004|3|4}}'') | predecessor2 = [[Abdul Rahman Bakar]] | successor2 = [[Abdul Rahman Bakar]] | majority2 = {{plainlist| * 12,700 (PRU-10) * 882 (PRU-9) * 161 (PRU-8) }} | constituency_AM5 = {{DUN|Ru Rendang}} | assembly5 = Negeri Terengganu | term_start5 = 1986 | term_end5 = 2018 | predecessor5 = ''Konstituensi baharu'' | successor5 = [[Ahmad Samsuri Mokhtar]] | constituency_AM6 = {{DUN|Marang}} | assembly6 = Negeri Terengganu | term_start6 = 1982 | term_end6 = 1986 | predecessor6 = [[Tengku Zahid Tengku Musa]] | successor6 = ''Kawasan dibubarkan'' | office13 = Timbalan Presiden [[Kesatuan Ulama Muslim Antarabangsa]] | term_start13 = 22 Ogos 2014 | term_end13 = 8 November 2018 | president13 = [[Yusuf al-Qaradawi]] | predecessor13 = [[Abdullah Bin Bayyah]] | successor13 = [[Salim Segaf Al-Jufri]] | alongside13 = {{plainlist| * [[Ahmad bin Hamad al-Khalili|Ahmad al-Khalili]] * [[Ahmad al-Raysuni]] }} | office14 = Yang Dipertua [[Kesatuan Ulama Muslim Antarabangsa]] Cawangan Malaysia | term_start14 = 2016 | term_end14 = 2018 | predecessor14 = [[Abdul Ghani Samsudin]] | successor14 = [[Wan Subki Wan Salleh]] | leader14 = [[Yusuf al-Qaradawi]] | deputy14 = [[Ahmad Awang]] | party = {{Logo kecil PAS}} [[Parti Islam Se-Malaysia]] | otherparty = | occupation = [[Ahli politik]] [[Ulamak Su']] | profession = [[Ulama|Agamawan]] | relations = | spouse = {{marriage|Puan Sri To' Puan Seri Zainab Awang Ngah|1976}} <br> <!--Isteri kedua tidak menggunakan gelaran yang dibawa oleh suami selagi isteri pertama belum meninggal dunia--> {{marriage|Dr. Norzita Taat|1991}} | children = 14 (termasuk [[Muhammad Khalil Abdul Hadi|Muhammad Khalil]]) | website = [http://presiden.pas.org.my/v2 Laman Presiden PAS.] | footnotes = }} [[Tan Sri]] [[Dato' Seri]] [[Tuan guru|Tuan Guru]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Abdul Hadi bin Awang''' ({{Jawi|عبد الهادي بن اواڠ}}, lahir 20 Oktober 1947) ialah seorang ahli politik [[Malaysia]] berketurunan Melayu. Beliau kini berkhidmat sebagai Ahli Parlimen Marang. Pada peringkat parti, beliau merupakan Presiden [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) sejak tahun 2002 Beliau sebelum ini berkhidmat sebagai Duta Khas [[Perdana Menteri Malaysia]] ke Timur Tengah di bawah [[Muhyiddin Yassin]] dan [[Ismail Sabri Yaakob]]. Pada penggal [[Parlimen Malaysia]] ke-10, [[Parti Islam Se-Malaysia]] bersama rakan komponen [[Barisan Alternatif]] memenangi [[Pilihan raya umum Malaysia 1999]] di [[Terengganu]]. Beliau dipilih sebagai YAB [[Menteri Besar Terengganu]] dari tahun 1999 hingga 2004. Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2004]], [[PAS]] bersama rakan komponen ditewaskan [[BN]]. Tan Sri [[Idris Jusoh]] menggantikannya sebagai Menteri Besar Terengganu. Tuan Guru kekal sebagai Ahli [[Dewan Undangan Negeri Terengganu]] {{DUN|Ru Rendang}} sehingga tahun 2018. Beliau juga menggantikan Almarhum Ustaz [[Fadzil Noor]] sebagai Ketua Pembangkang [[Dewan Rakyat]] selepas pemergiannya. == Kehidupan awal == Dilahirkan pada 6 [[Zulhijjah]] 1366 bersamaan [[20 Oktober]] [[1947]], di [[Kampung Rusila]], [[Marang]], [[Terengganu]]. Beliau merupakan anak ke-5 daripada 9 orang beradik tetapi 4 daripadanya telah meninggal dunia. Ayahandanya, Haji Awang Mohamad bin Abdul Rahman manakala bonda beliau Hajjah Aminah Yusuf. Kedua-duanya telah meninggal dunia.<ref>[http://partipas.tripod.com/faq/Tghadi_bio.htm Biodata Timbalan Presiden]</ref> Ayah dan bonda beliau merupakan anak jati di [[Rusila|Kampung Rusila]], tempat beliau tinggal sekarang. Ayahanda beliau yang merupakan Tok Guru di Kampung Rusila juga merupakan aktivis politik [[Hizbul Muslimin]] [[Terengganu]].<ref>Riduan Mohamad Nor. 2009. Abdul Hadi Awang: Murabbi, Ideolouge, Pemimpin. Kuala Lumpur: Jundi Resources. hlm. 6.</ref> Begitu juga dengan bondanya yang menjadi tempat rujukan dan tumpuan masyarakat terutama dalam hal-hal berkaitan agama.<ref name=":1">[https://www.thepatriots.asia/datuk-seri-abdul-hadi-awang-ahli-siasah-islam/ Datuk Seri Abdul Hadi Awang: Ahli Siasah Islam]</ref> [[Hizbul Muslimin]] diharamkan oleh penjajah [[Pentadbiran Tentera British (Tanah Melayu)|British]]. Beberapa tahun selepas pengharaman itu, Haji Awang Mohammad muncul pula sebagai salah seorang yang paling awal memperkenalkan perjuangan [[Parti Islam Se-Malaysia|Persatuan Islam Se-Tanah Melayu (PAS)]] di Terengganu. == Keluarga == Tuan Guru Abdul Hadi Awang telah mendirikan rumah tangga dengan To' Puan Seri Hajah Zainab binti Awang Ngah pada tahun 1976. Manakala perkahwinan beliau yang kedua pada tahun 1991 dengan Dr. Norzita Taat. Hasil perkahwinan beliau dengan kedua-dua isterinya telah dikurniakan 14 orang cahaya mata iaitu 11 orang daripada isteri pertama dan 3 orang daripada isteri kedua<ref name=":1" /><ref name=":1" />. Dalam keluarga yang lebih besar, beliau dikurniakan 11 orang menantu dan lebih 30 orang cucu. Anak sulung beliau, [[Muhammad Khalil Abdul Hadi|Ustaz Muhammad Khalil Abdul Hadi]] yang merupakan alumni [[Universiti Al-Iman]], [[Yaman]]<ref>[http://www.tranungkite.net/lama/d01/mbavoo02.htm TranungKite, Al Mahdi dan Anak Tuan Guru Hj Abdul Hadi]</ref> kini menggalas jawatan sebagai [[Dewan Undangan Negeri Terengganu|ADUN Batu Buruk, Terengganu]] dan [[Parti Islam Se-Malaysia|Ahli Jawatankuasa Kerja PAS Pusat]] merangkap Pengerusi Lajnah Antarabangsa PAS Pusat. Selain itu, terdapat juga anak dan menantu beliau yang lain yang turut aktif dalam organisasi parti politik PAS, antaranya: # [[Zaharudin Muhammad|Ustaz Zaharudin bin Muhammad]], suami kepada anak kedua beliau, merupakan Yang Dipertua PAS Kawasan Sungai Buloh (sesi 2019-2021) dan pernah menjadi [[Dewan Pemuda PAS|Ketua Penerangan Dewan Pemuda PAS Malaysia]] (sesi 2013-2015), [[Parti Islam Se-Malaysia|Ahli Jawatankuasa Kerja PAS Pusat]] (sesi 2015-2017) dan Yang Dipertua PAS Kawasan Subang (sesi 2015-2017) # [[Mohd Akmal Kamaruddin|Ustaz Mohd Akmal bin Kamaruddin]], suami kepada anak ketiga beliau, merupakan [[Dewan Undangan Negeri Perak|ADUN Selama, Perak]] (penggal 2018-2021) dan pernah menjadi [[Dewan Pemuda PAS|Ketua Dewan Pemuda PAS Negeri Perak]] (sesi 2015-2017 & sesi 2017-2019) # [[Yusof Abdul Hadi|Ustaz Yusof bin Abdul Hadi]], anak ke-7 beliau, merupakan [[Dewan Pemuda PAS|Ketua Dewan Pemuda PAS Kawasan Marang]] (sesi 2019-2021) yang juga Ahli [[Majlis Daerah Marang]] (penggal 2018-kini) # Ustaz Mohd Irham Nori bin Abidin, suami kepada anak ke-8 beliau, merupakan [[Dewan Pemuda PAS|Ahli Jawatankuasa Kerja Dewan Pemuda PAS Hulu Terengganu]] yang juga merupakan [[Pusat Asuhan Tunas Islam|Pengarah PASTI Kawasan Hulu Terengganu]]. Panggilan ‘[[Abdul Hadi bin Awang|Tuan Guru Haji Abdul Hadi]]’ mula menjadi popular di kalangan pengikut-pengikutnya dan para hadirin jemaah di Masjid Rusila. Manakala di kalangan murid-murid dan penyokong-penyokong yang rapat dengannya serta masyarakat kampung, dia lebih mesra pula dipanggil dengan panggilan ‘Ayah Cik’<ref>{{Cite web |url=https://www.teganukita.net/2019/08/ayah-chik-tak-balah-sejak-di-bangku.html |title=Ayah Chik Tak Balah Sejak Di Bangku Sekolah |access-date=2019-12-14 |archive-date=2019-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214133526/https://www.teganukita.net/2019/08/ayah-chik-tak-balah-sejak-di-bangku.html |url-status=dead }}</ref>. == Pendidikan == Tuan Guru Abdul Hadi Awang diberi pendidikan awal daripada ayahnya sendiri pada tahun [[1955]].<ref name=islam-soc-pol>{{cite book |last=Hooker |first=Virginia Matheson |coauthors=Norani Othman |title=Malaysia: Islam, society and politics |language=bahasa Inggeris |origyear=2003 |url=http://books.google.com/books?id=0W5t5lxigh8C&lpg=PP1&dq=malaysia%20islam%20society%20politics&pg=PP1#v=onepage&q&f=false |accessdate=5 Septemvber 2011 |quote=In his early childhood, Hadi Awang was taught by his own father}}</ref> Kemudian, beliau mendapat pendidikan secara formal di [[Sekolah Kebangsaan Rusila]] yang terletak tidak berapa jauh dari rumahnya. Beliau kemudian menyambung pendidikan peringkat menengah di [[Sekolah Menengah Agama Marang|Sekolah Agama Marang]], sebelum mengambil Sanawi di [[Sekolah Menengah Agama Sultan Zainal Abidin]], Kuala Terengganu. Dari tahun [[1965]] hingga [[1968]], beliau mendapat peluang melanjutkan pengajian peringkat Sanawi di [[Sekolah Menengah Agama (Atas) Sultan Zainal Abidin]], Kuala Terengganu. Di samping itu, beliau belajar agama, bahasa Arab serta politik daripada ayah sendiri iaitu Tuan Guru Haji Awang Muhamad bin Abdul Rahman. Beliau melanjutkan pelajaran ke [[Madinah|Universiti Islam Madinah]] untuk peringkat [[Syariah|Ijazah Sarjana Muda Syariah]], di bawah pembiayaan [[Arab Saudi|Kerajaan Arab Saudi]] dengan sokongan daripada Naib Presiden [[Universiti Islam Madinah]] ketika itu, [[Abdul Aziz bin Abdullah bin Baz|Sheikh Abdul Aziz bin Abdullah bin Baz.]] Setelah kira-kira empat tahun berada di Semenanjung Arab ([[1969]]-[[1973]]), beliau berjaya mendapat ijazah pertamanya dalam bidang Syariah Islam. Seterusnya, beliau melanjutkan pelajaran peringkat [[Syariah|Ijazah Sarjana]] di [[Universiti al-Azhar|Universiti Al-Azhar, Kaherah]], Mesir, dalam jurusan Siyasah Syar’iyyah (Sains Politik) dari tahun 1974 hingga 1976. == Penglibatan dalam Politik == Beliau mula aktif dalam politik sejak tahun [[1964]] iaitu semasa belajar di sekolah menengah lagi. Beliau pernah diamanahkan sebagai Setiausaha Ranting (sekarang cawangan) PAS Kampung Rusila, Marang. Pada tahun [[1976]], beliau dilantik menjadi Ketua [[Dewan Pemuda PAS Malaysia|Pemuda PAS]] Terengganu serta Exco [[Dewan Pemuda PAS Malaysia|Dewan Pemuda PAS Pusat]]. Pada tahun [[1977]], beliau dipilih menjadi Jawatankuasa Kerja PAS Pusat. Pada tahun [[1978]], beliau dilantik menjadi pemangku Naib Yang Dipertua PAS Pusat dan kemudiannya disahkan ke jawatan tersebut pada tahun [[1980]]. Pada tahun [[1983]], beliau bersama [[Mohd Nakhaie Haji Ahmad|Datuk Nakhaei Ahmad]] sekali lagi terpilih sebagai Naib Presiden PAS. Pada tahun [[1989]], beliau dipilih menjadi Timbalan Presiden PAS setelah [[Fadzil Mohd Noor|Dato' Fadzil Mohd Noor]] dipilih menjadi Presiden PAS.<ref>{{Cite web |url=http://pasjohorbahru.com/isu.php?no=263 |title=PAS Johor Bahru, Tuan Guru Hj Abd Hadi Awang - Tokoh Gerakan Islam Yang Hebat. |access-date=2013-05-24 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923004554/http://pasjohorbahru.com/isu.php?no=263 |url-status=dead }}</ref> Berikutan kematian Ustaz [[Fadzil Mohd Noor]], beliau dilantik memangku jawatan Presiden PAS pada tahun 2002.<ref>[http://www.malaysiakini.com/news/11909 Malaysiakini, Presiden PAS Fadzil Noor meninggal dunia, 23 Jun]</ref> Beliau menjadi Presiden PAS selepas disahkan di dalam muktamar pada tahun 2003.<ref name="PAS-Congress">{{cite book |last=Liow |first=Joseph, Dr |title=The 49th PAS Congress: Politics behind the Retorics |origyear=2003 |url=http://www.rsis.edu.sg/publications/Perspective/IDSS342003.pdf |accessdate=24 May 2013 |quote=confirmed Trengganu Mentri Besar and cleric Abdul Hadi Awang as party president }}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dalam [[Muktamar Tahunan PAS|Muktamar Tahunan PAS ke-61]], buat pertama kalinya beliau dicabar untuk jawatan Presiden PAS oleh [[Ahmad Awang|Ustaz Ahmad Awang]]. Walau bagaimanapun, beliau berjaya mengalahkan pencabar beliau dengan majoriti 695 undi.<ref>[http://www.buletinonline.net/v7/index.php/tuan-guru-abdul-hadi-awang-mempertahankan-jawatannya/ Tuan Guru Abdul Hadi Awang Mempertahankan Jawatannya] </ref> ==== Pilihan raya ==== Mula menyertai pilihan raya sebaik sahaja pulang ke tanah air pada tahun 1978. Diamanahkan oleh PAS untuk bertanding pada [[Pilihan raya umum Malaysia 1978|Pilihan Raya Umum Malaysia 1978]] di [[Marang|Dun Marang]] mewakili [[PAS]] tetapi kalah dengan kekurangan 64 undi kepada calon BN, Tengku Zahid Tengku Musa. Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 1982|Pilihan Raya Umum Malaysia 1982]], beliau dicalonkan mewakili [[PAS]] bagi DUN Marang dan berjaya merampasnya dengan majoriti 320 undi, tetapi tewas di Parlimen Dungun yang turut ditandinginya di tangan Haji Awang Jabar. Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 1982|Pilihan Raya Umum Malaysia 1982]] itu, empat orang lagi tokoh pimpinan PAS Terengganu turut memenangi kerusi DUN. Mereka ialah [[Mustafa Ali|Haji Mustafa Ali]] ([[Wakaf Mempelam|DUN Wakaf Mempelam]]), Haji [[Harun Taib]] (Manir), Haji [[Abu Bakar Chik]] (Jeram), dan Haji [[Wan Abdul Mutalib Embong]] (Batu Burok). Kelima-lima mereka ibarat lima jari yang jika digenggam akan menjadi penumbuk yang sangat menyakitkan kerajaan BN ketika itu. Dan kebimbangan itu menjadi realiti, terutama pada setiap kali berlangsungnya sidang DUN Terengganu. Diceritakan bahawa Menteri Besar, [[Wan Mokhtar Ahmad|Datuk Seri Amar Diraja Wan Mokhtar Ahmad]] sampai menitiskan air mata apabila wakil-wakil rakyat PAS membaca ayat-ayat suci al-Quran dan hadis perihal kemungkaran dan dosa tidak melaksanakan perintah dan hukum Allah dalam sesebuah pemerintahan. Pada [[1986]], beliau menang sekali lagi di [[Rhu Rendang|DUN Rhu Rendang]] (Nama baru bagi DUN Marang selepas persempadanan semula) dan beliau berjaya menewaskan [[Abdul Latif Muda]] dan mengekalkannya sehingga sekarang. Namun, bagi kerusi Parlimen Marang pada tahun itu, beliau kalah kepada [[Abdul Rahman Bakar|Datuk Abdul Rahman Bakar]] dan kembali merebutnya pada [[1990]], terus menang pada [[1995]] dan [[1999]]. Selepas kemenangan PAS di Terengganu pada November 1999, beliau dilantik menjadi [[Menteri Besar Terengganu]] sehingga Mac 2004 di samping menjadi Ahli Parlimen Marang. Beliau turut dipertanggungjawabkan menjadi [[Pembangkang (Malaysia)|Ketua Pembangkang]] dari tahun 2003 hingga 2004, menggantikan [[Fadzil Mohd Noor|Ustaz Fadzil Mohd Noor]] yang meninggal dunia. Beliau tewas sekali lagi kepada Abdul Rahman pada [[2004]] dan memenanginya semula pada [[2008]].<ref>{{Cite web |url=http://www.sinarharian.com.my/politik/giant-killer-sedia-cabar-presiden-pas-di-marang-1.90616 |title=Sinar Harian, 2 Oktober 2012, Giant Killer sedia cabar Presiden PAS di Marang. |access-date=2013-05-24 |archive-date=2012-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121206075826/http://www.sinarharian.com.my/politik/giant-killer-sedia-cabar-presiden-pas-di-marang-1.90616 |url-status=dead }}</ref> Dalam [[Pilihanraya Umum Malaysia 2013|Pilihan Raya Umum Malaysia 2013]], beliau berjaya mengekalkan kedua-dua kerusi yang ditandingi. Beliau menang di Parlimen [[Marang]] dengan majoriti 5124 undi,<ref>{{Cite web |url=http://www.sinarharian.com.my/politik/hadi-awang-kekal-di-marang-1.157284 |title=Sinar Harian, 5 Mei 2013, Hadi Awang kekal di Marang. |access-date=2013-05-24 |archive-date=2013-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508132732/http://www.sinarharian.com.my/politik/hadi-awang-kekal-di-marang-1.157284 |url-status=dead }}</ref> menewaskan Datuk [[Yahya Khatib Muhammad]] dari BN <ref>{{Cite web |url=http://www.sinarharian.com.my/pru13/p37-marang-1.58842 |title=Sinar Harian, 21 Jun, P37 Marang. |access-date=2013-05-24 |archive-date=2017-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170721234246/http://www.sinarharian.com.my/pru13/p37-marang-1.58842 |url-status=dead }}</ref>. Manakala beliau menang di DUN [[Rhu Rendang]] dengan majoriti 2819, menewaskan Nik Dir Nik Wan Ku dari BN.<ref>{{Cite web |url=http://www.sinarharian.com.my/pru13/n19-ru-rendang-1.58848 |title=Sinar Harian, 21 Jun, N19 Ru Rendang. |access-date=2013-05-24 |archive-date=2017-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170723163235/http://www.sinarharian.com.my/pru13/n19-ru-rendang-1.58848 |url-status=dead }}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parliamen Malaysia]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan="2" |[[Pilihan raya umum Malaysia 1982|1982]] | rowspan="2" |'''P036 {{Parlimen|Dungun}}''' | rowspan="2" {{Party shading/PAS}} | | rowspan="2" |Abdul Hadi Awang ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | rowspan="2" align="right" |10,172 | rowspan="2" |42.46% | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Awang Abdul Jabar''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right" |'''13,447''' |'''56.13%''' | rowspan="2" |24,789 | rowspan="2" |3,275 | rowspan="2" |79.79% |- |bgcolor={{party color|Parti Rakyat Malaysia}} | |Abdul Hamid Embong ([[Parti Rakyat Malaysia|PSRM]]) | align=right|337 | align=right|1.41% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1986|1986]] | rowspan=3|'''P034 [[Marang (kawasan persekutuan)|Marang]]''' | {{Party shading/PAS}} | |Abdul Hadi Awang ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align="right" |13,015 |48.80% | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Abdul Rahman Bakar]]''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right" |'''13,654''' |'''51.20%''' |27,433 |639 |82.61% |- | rowspan="2" |[[Pilihan raya umum Malaysia 1990|1990]] | rowspan="2" {{Party shading/PAS}} | | rowspan="2" |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | rowspan="2" align="right" |'''17,736''' | rowspan="2" |'''49.98%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Abdul Rahman Bakar]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |17,575 |49.53% | rowspan=2|36,172 | rowspan=2|161 | rowspan=2|84.70% |- | {{Party shading/Independent}} | |Wan Deraman Wan Nik ([[ahli politik bebas|BEBAS]]) | align="right" |176 | align="right" |0.50% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1995|1995]] | rowspan=10|'''P037 [[Marang (kawasan persekutuan)|Marang]]''' | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right" |'''21,945''' |'''51.03%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Abdul Rahman Bakar]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |21,063 |48.97% |44,212 |882 |81.69% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right" |'''30,183''' |'''63.18%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Muda Mamat ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |17,483 |36.60% |48,611 |12,700 |83.05% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] | {{Party shading/PAS}} | |Abdul Hadi Awang ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align="right" |27,913 |49.56% | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Abdul Rahman Bakar]]''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right" |'''28,076''' |'''49.85%''' |57,186 |163 |88.84% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right" |'''33,435''' |'''52.08%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Ahmad Ramzi Mohamad Zubir ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |30,688 |47.80% |65,008 |2,747 |86.89% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right" |'''42,984''' |'''53.04%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Yahya Khatib Mohamad ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |37,860 |46.72% |81,836 |5,124 |90.13% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/PAS}} | | rowspan=2|'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | rowspan=2 align=right|'''53,749''' | rowspan=2|'''51.02%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Mohamad Noor Endot ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|31,795 |35.06% | rowspan=2|92,046 | rowspan=2|21,954 | rowspan=2|87.75% |- |{{Party shading/Keadilan}} | |Zarawi Sulong ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | align=right|5,138 | align=right|5.67% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=3 {{Party shading/PAS}} | | rowspan=3|'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | rowspan=3 align=right|'''73,115''' | rowspan=3|'''67.04%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Jasmira Othman ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|31,386 |28.78% | rowspan=3|109,068 | rowspan=3|41,729 | rowspan=3|82.78% |- |{{Party shading/PH}} | |Azhar Abdul Shukur ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | align=right|4,140 | align=right|3.80% |- |bgcolor={{Parti Pejuang Tanah Air/meta/color}} | |Zarawi Sulong ([[Parti Bumiputera Perkasa Malaysia|PUTRA]]) | align=right|427 | align=right|0.39% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Terengganu]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Terengganu 1978|1978]] | rowspan=2|'''N21 Marang''' | {{Party shading/PAS}} | |Abdul Hadi Awang ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align="right" |2,618 |49.36% | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Tengku Zahid Tengku Musa''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right" |'''2,686''' |'''50.64%''' |7,142 |68 | |- |[[Pilihan raya negeri Terengganu 1982|1982]] | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right" |'''3,606''' |'''50.94%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Tengku Zahid Tengku Musa ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |3,473 |49.06% |7,251 |133 |85.33% |- |[[Pilihan raya negeri Terengganu 1986|1986]] | rowspan=7|'''N19 {{DUN|Ru Rendang}}''' | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right" |'''3,470''' |'''54.14%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Abdul Latif Muda ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |2,939 |45.86% |6,567 |531 |82.68% |- |[[Pilihan raya negeri Terengganu 1990|1990]] | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right" |'''4,750''' |'''54.93%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Abdul Latif Muda ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |3,897 |45.07% |8,799 |853 |83.54% |- |[[Pilihan raya negeri Terengganu 1995|1995]] | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right" |'''6,285''' |'''56.24%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Abu Bakar Othman ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |4,891 |43.76% |11,348 |1,394 |80.73% |- |[[Pilihan raya negeri Terengganu 1999|1999]] | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right" |'''7,881''' |'''66.02%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Tengku Zainuddin Tengku Zahid ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |4,038 |33.83% |12,125 |3,843 |81.37% |- |[[Pilihan raya negeri Terengganu 2004|2004]] | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ('''[[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]''') | align="right" |'''7,736''' |'''54.06%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Tengku Zainuddin Tengku Zahid ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |6,301 |44.04% |14,446 |1,435 |89.38% |- |[[Pilihan raya negeri Terengganu 2008|2008]] | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right" |'''9,379''' |'''58.36%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Razali Idris]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |6,693 |41.64% |16,209 |2,686 |86.23% |- |[[Pilihan raya negeri Terengganu 2013|2013]] | {{Party shading/PAS}} | |'''Abdul Hadi Awang''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right" |'''11,468''' |'''56.83%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Nik Dir Nik Wan Ku ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |8,649 |42.86% |20,347 |2,819 |89.78% |} ==== Kerajaan ==== ===== Kerajaan Negeri ===== Abdul Hadi Awang telah dilantik menjadi [[Menteri Besar Terengganu]] ke-11 dengan rasminya pada hari Selasa, 22 Syaaban 1420 bersamaan 30 November 1999, ketika berusia 52 tahun. Istiadat pengisytiharan pelantikan Menteri Besar dan 10 anggota Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri telah diadakan di [[Istana Maziah|Istana Maziah, Kuala Terengganu]], pada 2 Disember 1999. Beliau yang juga Pesuruhjaya PAS Negeri Terengganu ketika itu dilantik menjadi Menteri Besar bagi menggantikan Dato’ Seri Wan Mokhtar Ahmad setelah PAS berjaya memenangi 28 dari 32 kerusi Dewan Undangan Negeri Terengganu dalam Pilihan Raya Umum Malaysia ke-10. Parti itu juga memenangi tujuh daripada lapan kerusi Parlimen sementara satu lagi kerusi Parlimen dimenangi oleh [[Parti Keadilan Rakyat]].<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1999&dt=1201&pub=Utusan_Malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=fp_02.htm Abdul Hadi dilantik MB baru Terengganu.]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Berikut merupakan portfolio kepimpinan [[Terengganu|Kerajaan Terengganu]] sesi 1999 - 2004. {| class="wikitable" !Nama !Portfolio !DUN |- |[[Abdul Hadi Awang]], Datuk Seri Tuan Guru Haji |Jawatankuasa Tanah, Galian dan Perhutanan, Kewangan dan Pelaburan |Ru Rendang |- |[[Mustafa Ali]], Dato' Haji |Jawatankuasa Pembangunan Ekonomi, Petroleum, Perindustrian dan Sumber Manusia |Pengkalan Berangan |- |[[Harun Taib]], Dato' Tuan Guru Haji |Jawatankuasa Pendidikan, Dakwah dan Pelaksanaan Syariah |Manir |- |[[Wan Abdul Mutalib Embong]], Dato' Haji |Jawatankuasa Kerajaan Tempatan, Perumahan dan Alam Sekitar |Batu Buruk |- |[[Abu Bakar Chik]], Dato' Ustaz |Jawatankuasa Pertanian, Perikanan dan Ternakan |Batu Rakit |- |[[Mohamed Salleh Abas|Mohd Salleh Abas]], Tun Dato' |Jawatankuasa Hisbah dan Tugas-Tugas Khas |Jertih |- |[[Mohd Abdul Wahid Endut]], Tuan Haji |Jawatankuasa Pembangunan Usahawan, Peniaga Kecil dan Hal Ehwal Pengguna |Wakaf Mempelam |- |[[Yahaya Ali]], Tuan Haji |Jawatankuasa Pembangunan Infrastruktur, Kemudahan Awam dan Komunikasi |Alur Limbat |- |[[Abu Bakar Abdullah (Terengganu)|Abu Bakar Abdullah]], Ustaz Haji |Jawatankuasa Kebajikan, Sosial dan Kesihatan |Tepuh |- |[[Awang Dagang Jusoh]], Ustaz Haji |Jawatankuasa Hal Ehwal Wanita dan Bukan Islam |Cukai |- |[[Wan Hassan Mohd Ramli]], Ustaz Haji |Jawatankuasa Beliau, Sukan, Kebudayaan dan Pelancongan |Sura |- |[[Husain Awang]], Dato' Haji |Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri, Terengganu | - |} ===== Kerajaan Persekutuan ===== Abdul Hadi Awang telah dilantik menjadi Duta Khas YAB Perdana Menteri ke Timur Tengah Bertaraf Menteri dalam [[Kabinet Muhyiddin Yassin|Kabinet Malaysia 2020]]<ref name=":2" /> secara rasminya pada 2 April 2020. Pelantikannya diumumkan menerusi sebuah kenyataan media yang dikeluarkan oleh Pejabat Perdana Menteri<ref>[https://www.pmo.gov.my/wp-content/uploads/2020/04/KENYATAAN-MEDIA-PMO-DUTAKHASTIMURTENGAH-02042020-1.pdf Kenyataan Media Pejabat Perdana Menteri Malaysia]</ref>. Beliau sekali lagi dilantik dengan jawatan yang sama dalam [[Kabinet Ismail Sabri|Kabinet Malaysia 2021]] dari September 2021 hingga Oktober 2022<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/09/859000/lantikan-tiga-duta-khas-diteruskan|title=Lantikan tiga Duta Khas diteruskan|date=September 2, 2021|website=BH|url-status=live|access-date=28 Februari 2023}}</ref>. == Penglibatan dalam masyarakat == === Pendidikan masyarakat === ==== Pengajian di Masjid Rusila ==== Beliau amat dikenali dengan pengajian mingguan beliau di Masjid Rusila, Terengganu<ref name=":0" />. Beliau mula memberikan Kuliah Dhuha Jumaat di masjid tersebut bagi menyambung pengajian yang sebelum ini disampaikan oleh bapanya pada Januari 1976<ref>{{Cite web |url=https://www.teganukita.net/2019/12/pengajian-ilmu-di-rusila-lahirkan.html |title=Pengajian Ilmu Di Rusila Lahirkan Masyarakat Bertamadun |access-date=2019-12-14 |archive-date=2019-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214133523/https://www.teganukita.net/2019/12/pengajian-ilmu-di-rusila-lahirkan.html |url-status=dead }}</ref>. Sepanjang pengajian tersebut, beliau telah khatam kuliah tafsir al-Quran kali kedua pada tahun 2016, selepas kali pertama pada 1996<ref>https://www.malaysiakini.com/news/341453</ref>. Selain tafsir, beliau turut menyampaikan kuliah Aqidah, Sirah dan Hadis Nabawi. ==== Pengajian di Lembah Klang. ==== Beliau pernah menyampaikan kuliah bulanan secara tetap di Lembah Klang sejak awal 1980-an, di Masjid Mujahidin, Damansara. Bagaimanapun, kuliah bulanan yang membawa tajuk Aqidah Islam itu telah lama terhenti disebabkan faktor-faktor tertentu. Bermula Oktober 2017, beliau telah diberikan ruang untuk menyampaikan kuliah bertajuk Dunia Islam Masa Kini (Hadir al-`Alam al-Islami) dalam Kuliah Dhuha Perdana anjuran [[Kolej Universiti Islam Zulkifli Muhammad]].<ref>http://kuizm.org/index.php/rangkaian-2/maqtar/48-news/208-kuliahdhuhaperdana</ref>. === Badan bukan kerajaan === Beliau pernah memegang jawatan Pegawai [[Yayasan Islam Terengganu]] dari tahun [[1977]] hingga [[1978]], dalam masa yang sama Ketua [[Angkatan Belia Islam Malaysia]] ([[ABIM]]) [[Terengganu|Negeri Terengganu]] <ref>[http://presiden.pas.org.my/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=22%3Apendidikan&catid=13%3Akenali-presiden&Itemid=109 Laman Presiden, Pendidikan.]</ref>. Pada tahun [[1978]], beliau mula menjadi tenaga pengajar [[Institut Berakan|Maahad Al-Ikhwan (Institut Berakan)]], sebuah sekolah swasta yang ditubuhkan oleh beberapa anak muda PAS di [[Mengadang Akar]], [[Kuala Terengganu]]. Pada [[1982]], apabila Presiden ABIM, Datuk Seri [[Anwar Ibrahim]] meninggalkan ABIM dan menyertai [[UMNO]], Abdul Hadi aktif secara serius dalam PAS bersama Ustaz [[Fadzil Mohd Noor]] dan Datuk [[Nakhaie Ahmad]] <ref>[http://www.anwaraidc.com/?p=1763 AnwarAIDC, Ibrahim Ali pernah tegur Anwar semasa Presiden ABIM.]</ref>. Ramai dalam kalangan pimpinan ABIM yang masuk PAS selain mereka bertiga, antaranya, Tuan Haji [[Mohamad Sabu]] (Beralih ke [[Parti Amanah Negara|Amanah]], 2015), Ustaz [[Abdul Ghani Samsudin]] (Beralih ke [[Parti Amanah Negara|Amanah]], 2015), Datuk Paduka [[Husam Musa]] (Beralih ke [[Parti Amanah Negara|Amanah]], 2015), Datuk [[Tuan Ibrahim Tuan Man]], Ustaz [[Abu Bakar Chik]], Ustaz Muhammad Mustafa, Datuk [[Muhammad Daud Iraqi]] dan ramai lagi.<ref>{{Cite web |url=http://anwaribrahimblog.com/2012/10/30/ucapan-pimpinan-abim-era-70-an-dan-80-an |title=Blog Anwar Ibrahim, Ucapan Pimpinan ABIM Era 70-an dan 80-an. |access-date=2013-05-24 |archive-date=2013-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130314162447/http://anwaribrahimblog.com/2012/10/30/ucapan-pimpinan-abim-era-70-an-dan-80-an/ |url-status=dead }}</ref> == Anugerah dan pengiktirafan == === Darjah kebesaran di Malaysia === * {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:Order_of_Loyalty_to_the_Crown_of_Malaysia_-_PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) – '''Tan Sri''' (2021)<ref>{{Cite web|date=13 November 2021|title=Agong kurnia 'Tun' kepada Malanjum, Raja Muhammad Alias|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/11/886821/agong-kurnia-tun-kepada-malanjum-raja-muhammad-alias|url-status=live|access-date=13 November 2021|website=[[Berita Harian]]}}</ref> * {{flag|Terengganu}} : ** [[Fail:MY-TER Order of Sultan Mahmud I of Terengganu - SSMT.svg|bingkai|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|Darjah Seri Setia Sultan Mahmud Terengganu]] (SSMT) – '''Dato' Seri''' (2001)<ref>[http://www.mail-archive.com/hizb@hizbi.net/msg27920.html Hadi Dahului Senarai Penerima Darjah Kebesaran Terengganu.]</ref> === Anugerah ketokohan === # Pada 1 September 2019, beliau dianugerahkan sebagai '''Tokoh Maal Hijrah''' peringkat Negeri Terengganu bagi tahun 1441H yang disampaikan oleh [[Sultan Mizan Zainal Abidin ibni Almarhum Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah|DYMM Sultan Mizan Zainal Abidin]], [[Sultan Terengganu]].<ref>{{Cite web |url=https://www.teganukita.net/2019/09/abdul-hadi-dinobat-tokoh-maal-hijrah.html |title=salinan arkib |access-date=2019-09-06 |archive-date=2019-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906142237/https://www.teganukita.net/2019/09/abdul-hadi-dinobat-tokoh-maal-hijrah.html |url-status=dead }}</ref> #Pada 15 Jun 2019, beliau dianugerahkan sebagai '''Tokoh Perpaduan Ummah''' oleh [[Dewan Muslimat PAS|Dewan Muslimat PAS Malaysia]] dalam Muktamar Dewan Muslimat PAS Malaysia (DMPM) kali ke-59 di Kuantan, Pahang.<ref>http://muktamar.pas.org.my/dato-seri-tuan-guru-haji-abdul-hadi-awang-dinobat-sebagai-tokoh-perpaduan-ummah/</ref> #Pada 13 April 2019, beliau dianugerahkan dengan Anugerah '''Tokoh Mursyid Ummah''' sempena Himpunan Pendidik Islam Malaysia 6.0 yang dianjurkan oleh [[Persatuan Gerakan Kebangkitan Pendidik Kebangsaan]] di Stadium Negeri Terengganu.<ref>{{Cite web |url=https://www.utusan.com.my/berita/nasional/abdul-hadi-dianugerahkan-tokoh-mursyid-ummah-1.881768 |title=salinan arkib |access-date=2019-09-07 |archive-date=2019-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417092939/http://www.utusan.com.my/berita/nasional/abdul-hadi-dianugerahkan-tokoh-mursyid-ummah-1.881768 |url-status=dead }}</ref> #Pada 16 Mei 2015, beliau dianugerahkan dengan Anugerah '''Tokoh Murabbi Ummah''' sempena Himpunan Pendidik Islam Malaysia 3.0 yang dianjurkan oleh [[Persatuan Gerakan Kebangkitan Pendidik Kebangsaan]] di Kompleks PAS Negeri Kedah.<ref>[http://www.harakahdaily.net/index.php/kesatuan-fikrah/35459-guru-membina-ilmu-menyempurnakan-akhlak Guru : Membina Ilmu, Menyempurnakan Akhlak]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> #Pada 26 September 2014, beliau dipilih sebagai '''Ikon Tani Terengganu''' 2014 dalam Karnival Petani, Penternak dan Nelayan Terengganu 2014 di Dataran Itqanul Muluk, [[Kuala Berang|Kuala Berang, Terengganu]] anjuran PAS Terengganu.<ref>[http://www.buletinonline.net/v7/index.php/ustaz-abdul-hadi-ikon-tani-terengganu-2014/ Ustaz Abdul Hadi "Ikon Tani Terengganu" 2014]</ref> #Pada 15 April 2011, beliau telah dianugerahkan anugerah '''Tokoh Alim Rabbani''' oleh [[Universiti Islam Yala]], [[Pattani]], [[Thailand]] sempena Multaqa Muslimat Universiti Islam Yala. Beliau merupakan individu luar Thailand yang pertama mendapat pengiktirafan tersebut.<ref>[http://bm.harakahdaily.net/index.php?option=com_content&view=article&id=2814 Harakahdaily, 15 April, Presiden PAS dianugerah Tokoh Alim Rabbani.]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mislah (Jubah Anugerah) telah dipakaikan oleh Dr Ismail Lutfi bin Abdul Rahman Japakiya, Rektor Universiti tersebut.<ref>[http://islahperlis.blogspot.com/2011/10/dr-ismail-lutfi-haji-eae-permata-ilmu.html Islah Perlis, Oktober 2011, Dr Ismail Lutfi "Haji Eae" : Permata Ilmu Pattani Darus Salam.]</ref> == Bibliografi == {{Utama|Bibliografi Abdul Hadi Awang}} == Menteri Besar Terengganu == Pencapaian Abdul Hadi Awang sebagai Menteri Besar Terengganu adalah seperti berikut. Beliau telah meningkatkan pungutan zakat kepada tahap yang lebih tinggi antara tahun 2000-2004 dengan jumlah pungutan sebanyak RM122.4juta berbanding tahun 1990-1999 di bawah pentadbiran UMNO tahun dengan jumlah kutipan hanya sebanyak RM85juta. Beliau juga mengurangkan premium caj tanah dari 20% ke 10% dan melebihi sasaran untuk menyelesaikan 50,000 tunggakan kes pertikaian tanah setiap tahun; Aktiviti pembalakan telah ditingkatkan (premium RM60.6juta untuk 15,000ha pada tahun 2003 berbanding dengan premium sebanyak RM17.9juta untuk jumlah hektar yang sama semasa pentadbiran UMNO tahun 1997) ==Kontroversi== ===Mengulas tentang G25=== Pada 31 Januari 2020, kumpulan bekas penjawat tinggi awam, G25 menuntut permohonan maaf secara terbuka daripada Abdul Hadi Awang, atas kenyataan presiden PAS itu terhadap mereka.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/509014|title=G25 tuntut permohonan maaf dari Hadi|date=2020-01-31|website=Malaysiakini|url-status=live|access-date=}}</ref> Abdul Hadi dalam satu kenyataan pada 17 Januari menyifatkan G25 sebagai kumpulan makhluk perosak, jahil dan bebal serta lebih bahaya daripada kumpulan militan al-Maunah.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/507484|title='Kumpulan ini lebih bahaya dari al-Maunah'|date=2020-01-17|website=Malaysiakini|url-status=live|access-date=}}</ref> Kenyataan itu dibuat susulan laporan G25 bertajuk "Administration of Matters Pertaining Islam" yang menyuarakan kritikan terhadap undang-undang Islam terhadap Muslim dengan mengatakan tindakan murtad misalnya adalah urusan seseorang dengan tuhan.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/506732|title=G25: Jika mahu tinggalkan Islam, itu antara dia dan Tuhan|last=Wahid|first=Ramieza|date=2020-01-11|website=Malaysiakini|url-status=live|access-date=}}</ref> Pada 19 Februari 2020, jurucakap G25, Noor Farida Ariffin, berkata kenyataan dibuat Abdul Hadi pada pertengahan Jan lalu mengaibkan, malah dikhuatiri akan mengapi-apikan golongan tertentu untuk bertindak di luar undang-undang. Katanya, kata-kata tersebut merupakan kesalahan mengikut Seksyen 505 (c) Kanun Keseksaan, iaitu membuat kenyataan dengan niat hendak mengapi-apikan atau mungkin mengapikan golongan atau kaum melakukan kesalahan ke atas golongan atau kaum lain.<ref name="Mahathir">{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/511451|title=Hadi disaran baca laporan sebelum label G25 lebih bahaya dari al-Maunah|last=Ramlan|first=Yasmin|date=2020-02-19|website=Malaysiakini|url-status=live|access-date=}}</ref>{{cquote|Dia telah kata macam-macam terhadap kami dan ia serangan yang tidak adil sebab ternyata dia tak pernah membaca buku (laporan) itu dan salah sangka mengenai isi kandungannya.}}{{cquote|Kandungan buku (laporan) itu bukan tenets of Islam (rukun Islam) tapi merupakan laporan dan kajian terhadap pentadbiran Islam di Malaysia, khususnya melihat kepada peranan dan fungsi Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (Jakim).<ref name="Mahathir"/>}} ===Mengulas tentang agama Kristian=== Pada 9 Disember 2020, dua penganut Kristian dari Sabah memfailkan saman terhadap Abdul Hadi Awang atas kenyataan yang didakwa menghasut pengikut agama itu. Kedua-dua plaintif menyaman Abdul Hadi Awang berhubung kenyataan yang diterbitkan dalam organ parti, [[Harakah]] pada 18 Januari 2016. Mereka meminta pengisytiharan bahawa defendan tidak layak memegang sebarang jawatan dalam pemerintahan Malaysia, termasuk jawatan yang setara dengan jawatan menteri.<ref name="NoorSuzailyMukhtar">{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/555344|title=Dua warga Sabah saman Hadi isu kenyataan mubaligh Kristian|last=Rashid|first=Hidir Reduan Abdul|date=2020-12-15|website=Malaysiakini|url-status=live|access-date=}}</ref>{{cquote|Kami dengan hormat menyatakan bahwa terdakwa telah membuat pernyataan yang tidak berasas terhadap orang Kristian dan / atau mubaligh Kristian.}}{{cquote|Kenyataan defendan telah memburuk-burukkan masyarakat Kristian di negara ini dan dengan demikian telah menjadi kepentingan awam.}}{{cquote|Namun, sudah lebih dari empat tahun sejak defenden mengeluarkan pernyataan menghasut ini tetapi tidak ada pendakwaan yang dilakukan terhadapnya.<ref name="NoorSuzailyMukhtar"/>}} Pada 7 May 2021, Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur membenarkan permohonan Abdul Hadi Awang untuk membatalkan saman pemula saman terhadap presiden PAS itu yang didakwa menghasut pengikut agama Kristian. Hakim Mahkamah Tinggi Akhtar Tahir dalam penghakimannya membenarkan permohonan Hadi untuk membatalkan saman yang difailkan oleh plaintif pertama dan kedua dan berkata bahawa saman itu tidak mempunyai locus standi, remeh dan penyalahgunaan proses mahkamah.<ref name="wikitable">{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/573724|title=Mahkamah tolak saman hasutan ke atas Hadi Awang|last=Rashid|first=Hidir Reduan Abdul|date=2021-05-07|website=Malaysiakini|url-status=live|access-date=}}</ref>{{cquote|Ketika saya meneliti keseluruhan saman itu, sebenarnya jika ada pihak yang hendak dipersalahkan kerana kecenderungan menghasut adalah plaintif sendiri.}}{{cquote|Mereka (plaintif) telah membangkitkan semula perkara yang berlaku pada 2016 dan menjadikan ia sebagai isu baharu.}}{{cquote|Oleh demkian, saya membenarkan permohonan defendan (Hadi) untuk membatalkan saman pemula itu kerana ia remeh dan menyalahgunakan proses mahkamah.<ref name="wikitable"/>}} Hakim Akhtar juga memerintahkan setiap plaintif membayar kos tindakan RM50,000 kepada defendan.<ref name="wikitable"/> ===Hina mahkamah=== Pada 25 Februari 2021, barisan sembilan hakim Mahkamah Persekutuan sebulat suara menyatakan Seksyen 28 Enakmen Jenayah Syariah (Selangor) 1995 tidak sah.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/564261|title=Undang-undang syariah S'gor isu seks luar tabii tak sah - Mahkamah Persekutuan|last=Rashid|first=Hidir Reduan Abdul|date=2021-02-25|website=Malaysiakini|url-status=live|access-date=}}</ref> Pada 4 Mac 2021, Abdul Hadi Awang dalam satu kenyataan yang disiarkan di Harakahdaily, tidak menamakan hakim tertentu tetapi merujuk kepada Seksyen 28 Enakmen Jenayah Syariah (Selangor) 1995. Beliau kemudian mengatakan ada orang yang tidak peka terhadap Islam dan menyamakannya dengan makhluk tertentu.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/565283|title='Tiba-tiba buaya itu mendongakkan kepalanya'|date=2021-03-04|website=Malaysiakini|url-status=live|access-date=}}</ref> Pada 7 Mac 2021, bekas hakim Mahkamah Persekutuan [[Gopal Sri Ram]] mahu prosiding penghinaan mahkamah dimulakan terhadap Abdul Hadi Awang. Gopal mengatakan bahawa tidak boleh ada pilih kasih mengenai tindakan penghinaan mahkamah.<ref name="Mahathir Mohamad">{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/565652|title=Bekas hakim mahu prosiding hina mahkamah terhadap Hadi - laporan|date=2021-03-07|website=Malaysiakini|url-status=live|access-date=}}</ref>{{cquote|}}{{cquote|}}{{cquote|}}{{cquote}} == Rujukan == {{reflist|2}} == Pautan luar == * [http://presiden.pas.org.my Laman Presiden PAS] * Laman media sosial **{{Facebook}} **{{Instagram}} **[https://t.me/hadiawang Abdul Hadi Awang] di [[Telegram (perisian)|Telegram]] **{{TikTok|abdulhadiawang}} **{{Twitter}} **[https://www.linkedin.com/in/abdulhadiawang/ Abdul Hadi Awang] di [[LinkedIn]] * Laman buku dan penerbitan **[https://pts.com.my/penulis/abdul-hadi-awang Abdul Hadi Awang] di [[PTS Media Group Sdn Bhd|PTS Publishing House]] **[https://www.goodreads.com/author/show/569165.Abdul_Hadi_Awang Abdul Hadi Awang] di [[Goodreads]] **[http://raffy.me/author/30035/%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%A8%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%AC Abdul Hadi Awang] di [http://raffy.me/ Raffy] **[https://www.google.com.my/search?tbo=p&tbm=bks&q=inauthor:%22Abdul+Hadi+Awang%22 Abdul Hadi Awang] di [[Google Books]] **[https://harakahdaily.net/index.php/category/kolumnis/abdul-hadi-awang/ Abdul Hadi Awang] di [[Harakah|Harakahdaily]] **[https://bukutghh.onpay.my/ Abdul Hadi Awang] di [[Pustaka Permata Ummah]] * Laman [[siniar]] dan penstriman **{{YouTube channel}} **{{Spotify}} {{navboxes |title= Jawatan yang pernah disandang {{laman}} |state=collapsed |list= {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Fadzil Mohd Noor|Dato Haji Fadzil Mohd Noor]]| Jawatan=[[Parti Islam Se-Malaysia|Presiden PAS]]<br>[[14 September]] [[2003]] &ndash; Kini| penyandang kemudian=Penyandang}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Abdul Rahman Bakar|Dato' Sri Haji Abdul Rahman Bakar]]| Jawatan=[[Dewan Rakyat|Ahli Parlimen Marang]]<br>[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] &ndash; Kini| penyandang kemudian=Penyandang}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=Pemula| Jawatan=[[Dewan Undangan Negeri Terengganu|ADUN Ru Rendang]]<br>[[Pilihan raya umum Malaysia 1986|1986]] &ndash; [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]]| penyandang kemudian=[[Ahmad Samsuri Mokhtar|Dato' Seri Dr. Ahmad Samsuri Mokhtar]]}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Wan Mokhtar Ahmad|Tan Sri Wan Mokhtar Ahmad]]| Jawatan=[[Menteri Besar Terengganu]]<br>[[2 Disember]] [[1999]] &ndash; [[25 Mac]] [[2004]]| penyandang kemudian=[[Idris bin Jusoh|Dato' Seri Idris Jusoh]]}} }} {{navboxes |title= Rencana berkenaan {{laman}} |state=collapsed |list= {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Menteri Besar Terengganu}} {{Ketua Pembangkang Malaysia}} {{Menteri Besar daripada PAS}} {{Presiden PAS}} }} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1947|}} [[Kategori:Abdul Hadi Awang| ]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Terengganu]] [[Kategori:Alumni Universiti Islam Madinah]] [[Kategori:Alumni Universiti Al-Azhar]] [[Kategori:Anggota Parti Islam Se-Malaysia]] [[Kategori:Presiden Parti Islam Se-Malaysia]] [[Kategori:Menteri Besar Terengganu]] [[Kategori:ADUN Terengganu]] [[Kategori:Ketua Pembangkang Dewan Rakyat Malaysia]] [[Kategori:Anggota Majlis Syura Ulama PAS]] [[Kategori:Anggota Kesatuan Ulama Muslim Antarabangsa]] [[Kategori:Anggota Angkatan Belia Islam Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Terengganu ke-6]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Terengganu ke-7]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Terengganu ke-8]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Terengganu ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Terengganu ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Terengganu ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Terengganu ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Terengganu ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Sarjana Islam Sunni Malaysia]] [[Kategori:Timbalan Presiden PAS]] [[Kategori:Duta khas Perdana Menteri Malaysia]] hzbqms9mwqd5jlq0ei13rvbdyrjkgk0 0 15255 7004272 5313963 2026-11-12T09:19:08Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004272 wikitext text/x-wiki {{HP lokasi |imej=[[Fail:Hogwarts castle.jpg|center|300px|Hogwarts]]<small>Kota Istana Hogwarts seperti di dalam filem ''[[Harry Potter]]'' </small> |imej2=[[Fail:Hogwarts.jpg|center|150px|Hogwarts]] |bgcolor=#603|fgcolor=#ff9 |nama=Sekolah Sihir Hogwarts |lokasi=Utara United Kingdom ([[Scotland]]) |ketua=[[Albus Dumbledore]]{{HP1}}<sup>-</sup>{{HP6}}<br />[[Minerva McGonagall]]{{HP6}}<br />[[Severus Snape]]{{HP7}}<br />[[Minerva McGonagall]]{{HP7}}| penduduk=[[Rubeus Hagrid]], [[Firenze (Harry Potter)|Firenze]], [[Sybill Trelawney]], [[Argus Filch]], [[Peeves]], [[Hantu Hogwarts#Nearly Headless Nick|Nearly Headless Nick]], [[Hantu Hogwarts#Baron Berdarah|Baron Berdarah]], [[Hantu Hogwarts#The Grey Lady|The Grey Lady]], [[Hantu Hogwarts#Friar Gemuk|Friar Gemuk]], [[Moaning Myrtle]]| motto=''Draco Dormiens Nunquam Titillandus''<br />Jangan Mengganggu Naga yang Tidur| kemunculan=''[[Harry Potter and the Sorcerer's Stone (filem)|Harry Potter and the Sorcerer's Stone]]'' }} '''Sekolah Sihir Hogwarts''' (''Hogwarts, School of Witchcraft and Wizardry'') ialah sebuah sekolah sihir rekaan [[J.K.Rowling]] yang menjadi latar utama dalam siri novel khayalan beliau, [[Harry Potter]]. == Sinopsis == {{spoiler}} Hogwarts ialah sebuah sekolah berasrama yang dibina dari sebuah istana kota yang terletak di kawasan pergunungan, berhampiran dengan sebuah tasik. Lokasinya tidak diketahui secara terperinci, tetapi melalui buku, kita boleh mengetahui yang Hogwarts berada di bahagian Utara United Kingdom. Perkarangan Hogwarts mempunyai gelanggang Quidditch yang menjadi tempat tumpuan utama tahunan bagi sukan [[Quidditch]] antara rumah, tasik, [[Hutan Larangan]], rumah pekerja dan rumah hijau. Pelajar Hogwarts dibahagikan kepada rumah pasukan masing-masing yang terdiri dari empat rumah iaitu [[Rumah Hogwarts #Gryffindor|Gryffindor]], [[Rumah Hogwarts #Hufflepuff|Hufflepuff]], [[Rumah Hogwarts #Ravenclaw|Ravenclaw]] dan [[Rumah Hogwarts #Slytherin|Slytherin]]. Pelajar didatangkan ke Hogwarts dengan sebuah kereta api yang diberi nama [[Ekspres Hogwarts]]. Tambahan pula, [[Penjelmaan Muncul Tiba-tiba]] tidak boleh digunakan di perkarangan Hogwarts seperti yang tercatat dalam "Sejarah:Hogwarts". Walau bagaimanapun, pengangkutan keluar masuk seperti bas disediakan di perkampungan Hogsmeade dan penyapu juga boleh dipakai sebagai kenderaan. Perjalanan sihir seperti penggunaan Serbuk Floo juga turut boleh digunapakai sebagai cara untuk bergerak keluar masuk Hogwarts melalui pendiangan. Sekolah ini mempunyai jampi yang kuat dalam mengelakkan dari dijumpai oleh [[Muggle]]. Malah, apabila Muggle mendekati, Hogwarts hanya kelihatan seperti sebuah tinggalan lama yang mempunyai tanda amaran. Manakala peranti elektronik juga tidak boleh digunakan di sekolah ini kerana terlalu banyak kuasa ajaib di sana. [[Staf Hogwarts]]lah yang mencorakkan kesinambungan pelajar dan sekolah itu, di mana setiap orang pengajar (atau digelar profesor) mempunyai pengkhususan dan [[Mata pelajaran Hogwarts]] masing-masing. Terdapat juga pekerja yang berkhidmat sebagai jururawat, pustakawan, penjaga dan penjaga mergastua. Terdapat juga lebih kurang seratus elf rumah bekerja di dapur Hogwarts yang menjadikan Hogwarts sebagai kediaman yang mempunyai paling ramai elf rumah di Britain. Ia tidak jelas bagaimana Hoqwarts dibiayai. Dikatakan pelajar menanggung belanja pelajaran mereka sendiri. Terdapat juga yang menyatakan bahawa pelajar yang tidak berkemampuan akan diberi bantuan. Pelajaran Muncul Tiba-tiba yang merupakan suatu pelajaran pilihan adalah ditawarkan kepada pelajar tahun enam atau yang berumur tujuh belas tahun dengan bayaran 12 galleon. Pengurusan pembelajaran dan kelas agak menakjubkan di Hogwarts. Setiap professor akan mengajar satu subjek untuk ketujuh-tujuh tahun (Lima tahun untuk sesetengah pelajaran seperti [[Mata pelajaran Hogwarts #Peramalan|Peramalan]], [[Mata pelajaran Hogwarts #Arithmansi|Arithmansi]] dan yang lain) dan sekurang-kurang terdapat dua sesi setiap tahun dari tahun ketiga hingga tahun kelima (tahun pertama hingga kelima bagi mata pelajaran teras seperti [[Mata pelajaran Hogwarts #Posyen|Posyen]], [[Mata pelajaran Hogwarts #Sejarah Sihir|Sejarah Sihir]], [[Mata pelajaran Hogwarts #Transfigurasi|Transfigurasi]], [[Mata pelajaran Hogwarts #Mantera|Mantera]] dan [[Mata pelajaran Hogwarts #Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam|Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam]]) kerana pelajar Gryffindor sering digabungkan bersama pelajar Slytherin bagi mata pelajaran Posyen atau dengan Hufflepuff bagi Herbologi. Bagi tahap [[U.S.S.M]], pelajar tahun enam dan tujuh tidak diberi pilihan yang sebegitu. Sekurang-kurangnya, apabila suatu kelas itu berjalan, ia akan mengambil masa lebih kurang satu jam setengah. Jika semua kelas ditakrifkan berjalan selama itu, seorang professor mata pelajaran teras akan mengajar sekurang-kurangnya 36 jam seminggu untuk mana-mana kelas pun jika setiap minggu mereka mengajar dua kali sesuatu kelas dan 90 jam jika mengajar lima kali satu-satu kelas. Profesor bagi mata pelajaran bukan teras pula mengajar di antara 24 hingga 60 jam seminggu. Jika diikutkan, tanpa [[Pemutar Masa]], perkara ini seolah-olah mustahil. Rowling dikatakan telah mengambil perkataan Hogwarts dari buku Molesworth. ''The Hogwarts'' merupakan salah satu tajuk rekaan Molesworth, dan Hoggwart juga merupakan nama pengetua Porridge Court, pesaing St. Custard, sekolah persediaan yang paling teruk yang pernah Molesworth pergi. Jawatan pengetua Hogwarts kemudiannya disandang Profesor [[Minerva McGonagall]]. Beliau mengambil alih jawatan ini selepas pengetua sebelumnya [[Albus Dumbledore]] dibunuh oleh [[Severus Snape]] di perkarangan sekolah itu. Walau bagaimanapun, keadaan kucar-kacir dalam dunia sihir menyebabkan [[Lord Voldemort]] menguasai [[Kementerian Sihir]] dan Hogwarts lalu meletakkan Profesor [[Severus Snape]] sebagai pengetua Hogwarts yang baru. [[J. K. Rowling]] mendedahkan yang Profesor [[Minerva McGonagall]] mengambil alih pucuk kepimpinan Hogwarts setelah kematian Profesor [[Severus Snape]] dan kejatuhan [[Lord Voldemort]] dan [[Death Eater]].<ref>{{cite news|url=http://today.msnbc.msn.com/id/19935372/|title=Stop your sobbing! More Potter to come|date=[[2007-04-26]]|accessdate=2007-06-22|publisher=NBC's website|archive-date=2007-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20070820095303/http://today.msnbc.msn.com/id/19935372/|url-status=dead}}</ref> == Subjek, pemarkahan dan disiplin == === Subjek === Bagi senarai mata pelajaran, sila lihat [[Mata pelajaran Hogwarts]] === Pemarkahan === Bagi pelajar yang mengambil [[P.S.B]], terdapat satu set piawat pemarkahan bagi tahun kelima, dan [[U.S.S.M.]] iaitu peperiksaan yang lebih sukar bagi tahun ketujuh, mereka diberi markah berdasarkan skala berikut: * C = Cemerlang * B = Baik * A = Agak Baik * L = Lemah * D = Dahsyat * T = Trol (Gagal teruk) ''(Asalnya diingatkan bahawa gred ini adalah suatu jenaka [[Fred dan George Weasley]] tetapi ia adalah gred yang sebenar)'' Pada empat tahu pertama, lazimnya pelajar dikehendaki meluluskan mata pelajaran yang diambil sebelum melangkah ke tahap yang lebih tinggi pada tahun mendatang. === Markah Rumah === Sebagai tambahan bagi proses pemarkahan Hogwarts, rumah pasukan Hogwarts turut boleh memperoleh markah sebagai ganjaran atau hukuman bagi seluruh pasukan. Suatu pencapaian atau kegagalan pelajaran mahupun dalam disiplin bakal menyebabkan rumah pasukan mereka memperoleh atau kehilangan markah. Peraturan ini diwujudkan bagi menguatkan lagi semangat sepasukan. Tiada markah yang ditetapkan untuk diberi atau ditolak bagi sesuatu perkara tetapi markah tersebut diberi oleh seseorang pengajar mengikut budi bicara mereka. Mungkin boleh terlalu sedikit dan muungkin boleh terlalu besar. Seperti dalam buku pertama, penambahan 160 markah bagi rumah Gryffindor telah dilakukan oleh Dumbledore kerana Harry, Hermione dan Ron telah berjaya bersama-sama menumpaskan muslihat [[Lord Voldemort]], manakala dalam buku keenam, 30 markah diberikan dalam masa lima minit dalam satu tempoh pembelajaran Posyen. Walau bagaimanapun, perbezaan ini bergantung kepada setiap pengajar kerana setiapnya berlainan citarasa. Pada penghujung tahun persekolahan, kesemua markah dijumlahkan bagi setiap rumah dan rumah yang memperoleh markah tertinggi akan digelar juara dan mendapat Piala Rumah. === Hal-hal Disiplin === Selain dari kehilangan markah, sebarang perlanggaran undang-undang di Hogwarts juga boleh dikenakan tahanan. Yang mengejutkan, dalam buku [[Harry Potter dengan Batu Hikmat]], pelajar ditahan kerana berkeliaran di waktu malam (yang dikategorikan sebagai bahaya) dan sebagai "tahanan", mereka dihantar ke [[Hutan Larangan]] yang merupakan lebih berbahaya sebagai peringatan. Bagi kesalahan yang lebih serius, pelajar mungkin digantung atau dibuang dari Hogwarts mengikut budi bicara Ketua Rumah. == Tahun Persekolahan == Terdapat sebatang pena bulu pelepah sihir di Hogwarts yang mengesan sebarang kelahiran manusia sihir dana akan merekodkan namanya. Setiap tahun, ketua guru akan menghantar surat penerimaan sebagai pelajar Hogwarts kepada nama yang disenaraikan itu apabila mereka mencecah sebelas tahun. Jika terdapat perkara yang menyebabkan surat itu tidak sampai penerimanya, burung hantu akan terus menghantar sehingga surat itu diterima oleh penerimanya sendiri. Surat penerimaan sebagai pelajar Hogwarts itu turut mengandungi senarai bekalan yang diperlukan termasuk buku jampi dan kawah. Lazimnya, penerimanya akan mencari semua bekalan tersebut di [[Diagon Alley]]. Bagi surat untuk Muggle, penghantar istimewa akan menghantarnya untuk menerangkan kepada mereka tentang dunia sihir. Penggal bermula pada 1 September. Pelajar akan mengambil kereta api [[Ekspres Hogwarts]] di stesen [[King’s Cross]]. Setibanya di perkarangan luar Hogwarts, pelajar tahun pertama, akan mengikuti penjaga mergastua sekolah, iaitu sekarang ini dipegang oleh [[Rubeus Hagrid]], untuk menaiki perahu yang disihir untuk menyeberangi tasik ke Hogwarts. Bagi pelajar lain, mereka akan menaiki pedati yang ditarik [[thestral]]. Thestral merupakan binatang yang hanya boleh dilihat oleh orang yang pernah menyaksikan kematian. Pelajar tahun pertama akan tiba lebih lewat dari pelajar yang lebih tua dan mereka akan dialu-alukan oleh ketua pengajar, yang akan memberi taklimat ringkas mengenai system rumah pasukan. Setelah mereka dibawa masuk ke Dewan Besar, [[Topi Pengisih]] akan menyanyikan lagu yang berkaitan dengan keempat-empat rumah pasukan. Lagunya berlainan setiap tahun dan akan diselitkan sedikit amaran dan nasihat jika ketika itu sekolah berada di dalam waktu bahaya. Setelah nyanyian selesai, topi itu akan dileakkan di atas kepala pelajar lalu mengagihkan pelajar ke pasukan yang sesuai dengan kebolehan pelajar. Setelah upacara tersebut selesai, jamuan awal penggal akan bermula. Setelah jamuan tamat, pengawas akan mengetuai pelajar tahun pertama ke ruang umum setiap rumah masing-masing. Kelas akan bermula pada keesokan harinya. Perlawanan [[Quidditch]] pula akan berlangsung tak lama selepas itu. Bagi pelajar tahun pertama, mereka akan belajar penerbangan dengan [[Madam Hooch]]. [[Halloween]] diraikan setiap tahun. Dewan Besar akan dihiasi sempena perayaan ini. Lazimnya, Halloween akan berlaku perkara yang besar (kecuali buku ke-5 dan 6). Pelajar dibenarkan pulang ke rumah pada cuti [[Krismas]]. Pelajar yang tidak pulang akan diberikan jamuan [[Krismas]]. Seperti perayaan yang lain, Dewan Besar sekali lagi akan dihias dengan pokok Krismas dan lain hiasan lagi. Kelas akan bermula seperti biasa setelah cuti Krismas berakhir. Perayaan lain seperti [[Hari Valentine]] dan [[Easter]] disambut dikalangan pelajar sahaja. (Melainkan tahun kedua Harry, kerana [[Gilderoy Lockhart]] menguruskan perayaan Hari Valentine. Walau bagaimanapun, Easter tidak begitu meriah memandangkan peperiksaan akan berlangsung tidak berapa lama selepas itu dan mereka dibebani dengan kerja yang banyak sebagai persediaan peperiksaan. Bagi cuti musim panas iaitu selepas berakhirnya setahun penggal persekolahan, pelajar tidak dibenarkan menggunakan sihir sehingga mereka mencecah umut tujuh belas tahun. Di dalam buku, uniform pelajar Hogwarts ialah jubah hitam, topi bermuncung hitam disertakan selendang musim sejuk. Di dalam filem, pelajar memakai uniform yang hampir menyamai uniform sekolah England. Mereka disertakan sweater kelabu, kemeja berkolar putih, jubah yang disulam lencana rumah dan tali leher yang mengikut warna rumah. Pelajar lelaki akan memakai selua panjang berwarna gelap manakala pelajar perempuan akan memakai skirt dan stoking yang panjang ke lutut. == Lagu Sekolah == :Hogwarts, Hogwarts, Hoggy, Warty, Hogwarts, :Tolong tunjuk ajar kami, :Walau jadi tua atau tiada rambut di kepala, :Atau jadi budak yang berkudis di kaki, :Kepala kami boleh diisi, :Dengan ilmu, serapah dan jampi, :Kerana kini lapang dan kosong, :Berdangkal dan penuh daki, :Ajarlah kami apa yang patut, :Ingatkan apa yang kami lupa, :Lakukan sahaja sebaik-baiknya, :Kami lakukan selebihnya, :Belajar sebanyak-banyaknya. == Petunjuk Tingkat == [[Fail:The Great Hall, Hogwarts.jpg|thumb|250px|Set filem The Great Hall, Hogwarts]] Senarai ini berdasarkan senarai yang dibuat oleh Harry Potter Lexicon[http://www.hp-lexicon.org/], laman yang menganggarkan setiap bilik darjah melainkan kelas [[Mata pelajaran Hogwarts#Transfigurasi|Transfigurasi]]. Terdapat pernyataan yang mengatakan yang beberapa bilik "bergerak" tetapi menurut [[Joanne Kathleen Rowling|J. K. Rowling]], hal tersebut mungkin disebabkan keajaiban sekolah itu ataupun kelemahan beliau dalam mengingat. Filem Harry Potter menunjukkan sedikit hal tersebut berkaitan Hogwarts: * Hogwarts dipisahkan oleh parit besar di antara daratan dan pulau berbatu yang besar serta hampir tidak kelihatan kerana Hogwarts berada di atasnya. * Bahagian atas pulau itu dipanggil '''Istana Barat''' yang mempunyai Dewan Besar, Dewan Masuk, Dapur, Asrama Hufflepuff, menara Astronomi, Sayap Hospital, Dewan Sario, Dataran Barat, Dataran Barat-laut dan beberapa tempat lain seperti pejabat, kuarters pengajar dan bilih darjah. * '''Istana Utara''' merupakan bahagian terbesar keseluruhan istana kota itu. Di situlah terletaknya Asrama Gryffindor, Ravenclaw dan Slytherin. Asrama Gryffindor terletak di aras tujuh di hujung barat laut semua asrama. Ravenclaw di aras keempat mengadap Dataran Utara, bersebelahan Dewan Fervens dan Tugu Stela si Penyelamat. === Bilik Rahsia === Bilik Rahsia terletak jauh di bawah bilik bawah tanah. Tempat itu menjadi kediaman [[basilisk]] yang digunakan untuk menghapuskan pelajar kelahiran [[Muggle]]. Bilik Rahsia tersebut boleh dimasuki melalui tandas [[Myrtle Mengerang]] di bahagian sinki(yang tidak pernah digunakan) yang terdapat goresan kecil ular [[Salazar Slytherin]] di kepala paip. Bilik tersebut mengandungi patung ular pada dindingnya dan patung besar [[Salazar Slytherin]] bertentangan dengan pintu masuk.Lebih kurang 1000 tahun dahulu (waktu itu [[Harry Potter]] sudah memasuki Hogwarts),terdapat empat orang ahli sihir yang bersahabat baik bertemu iaitu [[Godric Gryffindor]], [[Salazar Slytherin]], [[Rowena Ravenclaw]], [[Helga Hufflepuff]]. Mereka bercadang untuk membina sebuah sekolah ahli sihir jauh dari pandangan [[muggle]](kerana ketika itu [[muggle]] takutkan ahli sihir) untuk mengajar kanak-kanak yang layak mempelajari ilmu sihir. Mereka turut menyumbang nama keluarga mereka untuk acara pengisihan di Hogwarts. [[Salazar Slytherin]] yang memulakan isu tentang kemasukan pelajar [[muggle]] kedalam sekolah itu. ini kerana dia merasakan ilmu sihir ini hanya layak dipelajari oleh golongan yang berdarah tulen sahaja. [[Slytherin]] pun mengasingkan diri dari yang lain lalu membina sebuah bilik rahsia jauh dari pandangan yang lain. Bilik itu hanya boleh dimasuki oleh waris-waris [[Salazar Slytherin]] kerana hanya golongan mereka sahaja yang mahir bertutur dalam bahasa Parseltongue (kecuali [[Harry Potter]] kerana [[Voldemort]] telah menurunkan sebahagian kuasanya kepadanya). Mereka harus menyebut perkataan 'buka' di dalam bahasa parseltongue pada goresan kecil ular [[Salazar Slytherin]]. Sinki-sinki yang lain akan terbahagi dan masuk kedalam lorong bawah tanah. Apabila sampai dipehghujung lorong tersebut,terdapat timbunan rangka dan tulang-tulang haiwan.Di bahagian kawasan ini terlalu gelap sehinggakan hanya boleh nampak(dengan menggunakan cahaya)berdekatan dengan mereka sahaja.Setelah itu, jalan terus sehingga ternampak sebuah tembok yang terdapat lukisan ular dan menyebut perkataaan 'buka' dalam bahasa parseltongue sekali lagi. Akhirnya barulah boleh ternampak patung ular pada dindingnya dan patung besar [[Salazar Slytherin]] bertentangan dengan pintu masuk. [[Basilisk]] yang menghuni bilik ini hanya akan datang apabila diseru dalam bahasa Parseltongue lalu keluar dari mulut patung besar [[Salazar Slytherin]]. Bilik ini pernah dibuka pada tahun 1942 oleh [[Tom Marvolo Riddle]] iaitu keturunan [[Slytherin]] yang kemudiannya dikenali sebagai [[Lord Voldemort]]. Bilik tersebut terbuka sekali lagi pada 1992 oleh [[Ginny Weasley]] yang dibawah pengaruh [[horcrux]] [[Lord Voldemort]]. Walau bagaimanapun, raksasa [[Basilisk]] telah dibunuh oleh [[Harry Potter]] lalu menyelamatkan keadaan di sekolah. === Bilik Bawah Tanah === ====Kelas Posyen==== Posyen diajar di bilik bawah tanah yang cukup besar untuk menampung dua kelas serentak. Keadaan lebih sejuk di dalamnya berbanding di tempat lain dan dindingnya dipenuhi haiwan yang diawet dan dijeruk yang menyeramkan sebahagian pelajar. ====Pejabat [[Severus Snape]]==== Pejabat [[Severus Snape]] terletak di bilik bawah tanah, bersebelahan dengan kelas Posyen. Bilik ini turut mengandungi balang yang berisi binatang yang pelik. Snape juga mempunyai stor peribadi yang menyimpan ramuan posyen. Dalam buku keenam, beliau tidak menerima pejabat yang bersebelahan dengan kelas barunya iaitu [[Mata pelajaran Hogwarts#Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam|Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam]] dan lebih memilih bilik bawah tanah itu. ====Asrama [[Slytherin]]==== Asrama Slytherin berada di dalam satu dari bilik bawah tanah dan akan terbuka apabila kata laluan diberikan pada dinding batu. Asrama tersebut mempunyai siling yang rendah dan lampu api berwarna hijau. Sebahagian asrama tersebut terletak di bawah tasik. === Bilik Bawah === ====Asrama [[Hufflepuff]]==== Asrama Hufflepuff terletak di dalam bilik bawah, bersebelahan dapur.[http://www.jkrowling.com/textonly/fansite_view.cfm?id=2]. ====Dapur==== Dapur terletak betul-betul di bawah Dewan Besar dan terdapat meja yang sama seperti yang terdapat di atasnya. Makanan akan diletakkan di atas meja tersebut dan akal muncul di meja tingkat atas. Dapur tersebut menjadi tempat bekerja lebih 100 elf rumah termasuk [[Elf Rumah#Dobby|Dobby]], [[Elf Rumah#Kreacher|Kreacher]] dan [[Elf Rumah#Winky|Winky]]. Untuk memasuki dapur tersebut, hanya perlu menggeletek sebiji pear dalam sebuah lukisan potret buah-buahan. === Aras Bawah === ====Dewan Masuk==== Dewan Masuk bolek dimasuki melalui pintu oak yang mengadap ke barat. Dewan Masuk sangat besar hingga boleh memuatkan kesuluruhan rumah [[Keluarga Dursley]] dan mempunyai tangga marmar putih yang lebar menuju ke aras satu.Temboknya juga disinari obor-obor yang menyala seperti di [[Gringotts]], silingnya tinggi menjulang.Terdapat dua tangga menuju ke Asrama Hufflepuff dan dapur, manakala yang lain menuju ke bilih bawah tanah. Di sini jugalah terletaknya keempat-empat jam yang menunjukkan markah rumah pasukan untuk dilihat semua. ====Dewan Besar==== Dewan Besar dapat dimasuki dengan melalui dua buah pintu berkembar di Dewan Masuk. Terdapat lima buah meja panjang di dalamnya. Empat buah untuk keempat-empat rumah dan satu meja untuk para guru yang digelar profesor dan staf. Di atas meja panjang,terdapat susunan pinggan dan piala keemasan. Apabila pelajar duduk di meja panjang,pelajar dapat melihat dengan jelas meja tertinggi yang disediakan untuk para guru dan staff. Dewan ini disinari cahaya daripada beribu-ribu lilin yang bergantungan di udara di atas empat buah meja panjang,tempat semua pelajar lain duduk. Siling dewan ini amat menarik kerana pada satu-satu masa, ia akan memaparkan keadaan langit (kerana telah disihir). Di dewan ini jugalah tempat makan pelajar dan dijadikan juga dewan peperiksaan. ====Bilik Staf==== Bilik staf amat panjang dan mempunyai pecahan-pecahan yang tidak padan dengan kerusi kayu yang berwarna gelap. Terdapat juga sebuah almari yang digunakan untuk mengurung haiwan ajaib. ====Pejabat Argus Filch==== [[Argus Filch]] merupakan penjaga sekolah. Beliau mempunyai pejabat yang mengandungi kabinet fail beserta rekod pelajar yang pernah dihukumnya dan barang rampasan. === Aras Pertama === ====Kelas Kajian [[Muggle]]==== Bilik ini tidak pernah ditunjukkan melainkan hanya disebut sahaja. ====Kelas Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam==== [[Fail:Defense_class.jpg|right|thumb|Latar kelas Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam yang sering digunakan dalam filem sejak [[Harry Potter and the Chamber of Secrets (filem)|Harry Potter and the Chamber of Secrets.]]]] Bilik ini mengandungi lampu candeliar besi. Semasa [[Profesor Quirrell]] mengajar, bilik ini berbau bawang putih yang dikatakan akan melindunginya dari pontianak yang pernah dijumpainya di [[Romania]]. ====Kelas Sejarah Sihir==== Kelas ni mengandungi sebuah papan hitam yang dilalui oleh [[Guru Hogwarts#Profesor Binns|Profesor Binns]] kerana beliau ialah hantu. Terdapat juga sebuah bilik yang mengadap ke tasik. ====Pejabat Minerva McGonagall==== Pejabat ini kepunyaan [[Minerva McGonagall]] yang berhampiran tangga marmar di Dewan Masuk dan laluan ke dewan. ====Sayap Hospital==== Sayap hospital ini mempunyai beberapa buah katil, dan menjadi pejabat jururawat sekolah iaitu [[Poppy Pomfrey]]. === Aras Kedua === ====Bilik Air Myrtle Mengerang==== Bilik air [[Myrtle Mengerang]] asalnya ialah bilik air perempuan dan menjadi pintu masuk ke Bilik Rahsia yang hanya dapat dibuka oleh seseorang yang boleh bercakap dalam bahasa [[Parseltongue]], dan muat untuk seseorang menyusur masuk. Apabila [[Lord Voldemort|Tom Riddle]] membuka Bilik Rahsia pada 1940-an, seorang gadis bernama Myrtle terbunuh. Bilik ini masih boleh digunakan, Cuma tidak berani digunakan oleh pelajar kerana kewujudan Myrtle. ====Pintu Masuk ke [[Pejabat Pengetua]]==== Pejabat ini hanya akan memberi laluan masuk jika [[kata laluan]] yang dikatakan betul. (Dumbldore sering menggunakan nama gula-gula "Sherbet Lemon", "Cockroach Cluster", "Acid Pops", and "Fizzing Whizbee"). Jika betul kata laluan itu, sebuah tugu keemasan akan bergerak dan tangga batu berpilin akan bergerak seperti escalator ke depan pintu pejabat. ====Pejabat Profesor Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam==== Pejabat Profesor Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam mengadap ke selatan, maka turut kelihatan juga tasik dan gelanggang Quidditch. Ketika [[Gilderoy Lockhart]] mengajar, bilik tersebut dipenuhi gambar beliau. Apabila [[Remus Lupin]] mengambil alih, bilik itu dipenuhi pula dengan haiwan yang akan digunakan untuk mengajar. [[Alastor Moody]] (yang disamar [[Barty Crouch Jr.]]) memenuhkan bilik itu dengan alat pengesan. [[Dolores Umbridge]] pula dengan hiasan berwarna pink dan piring tembikar yang dicat diatasnya gambar anak kucing. [[Severus Snape]] pula menggunakan ruang tersebut dengan meletakkan gambar mangsa Ilmu Hitam === Aras Ketiga === ====Bilik Trofi==== Bilik Trofi adalah di mana anugerah, trofi, piala, lencana dan segala pingat diletakkan. Di situ juga terletaknya senarai nama Ketua Pelajar Lelaki dan Perempuan. Bilik tersebut bersebelahan galeri perisai. ====Kelas Mantera==== Kelas ini digunakan sebagai kelas [[Mata pelajaran Hogwarts#Mantera|Mantera]] yang diajar oleh [[Filius Flitwick|Profesor Flitwick]]. Bilik darjah ini terletak di koridor Mantera. ====Bilik Larangan==== Bilik ini menyerupai koridor yang tidak bernama tetapi pada tahun pertama Harry, bilik tersebut telah dimasuki dan mengandungi patung-patung yang menyeramkan. Di hujung bilik tersebut terdapat sebuah pintu yang berkunci dan di balik pintu itulah bernah ditempatkan Fluffy untuk menjaga Batu Hikmat. === Aras Keempat === ====Perpustakaan==== Perpustakaan ini mengandungi puluhan ribu buah buku. Buku di kawasan terlarang mengandungi buku yang berkuasa Ilmu Hitam dan tidak diajar di Hogwarts atau dikawal penggunaannya. Untuk menggunakan buku dari kawasan ini, pelajar perlu mendapat kebenaran kebenaran bertanda tangan guru yang mengajar. [[Irma Pince]] merupakan ahli pustakawan dan menjaga buku-buku dan peraturan di dalam perpustakaan. Buku-buku diletakkan jampi untuk tidak disalah gunakan. === Aras Kelima === ====Bilik Air Pengawas==== Bilik Air Pengawas terlindung di pintu lima di kiri patung Boris yang Meliarkan. Bilik air ini juga boleh digunakan oleh Kapten Pasukan [[Quidditch]] dan memerlukan kata laluan. Terdapat sebuah kolam renang yang dipasang beratus-ratus kepala paip. Terdapat lukisan gambar duyung yang sudah tentu hidup. === Aras Keenam === Aras ini digunakan khas untuk simpanan dan bukan untuk kegunaan pelajar. === Aras Ketujuh === ====Pintu Masuk ke Menara Gryffindor==== Menara Gryffindor boleh dimasuki melalui potret perempuan gemuk berpakaian sutera berwarna pink dan disertakan kata laluan. Pintu yang pernah juga dijaga oleh Sir Cardogan ini menghala terus ke ruang umum Gryffindor. ====Pintu Masuk ke Menara Utara==== Untuk ke Menara Utara, pelajar boleh menaiki tangga melalui sebuah pintu jebakan. ====Pejabat Profesor Flitwick==== Pejabat [[Filius Flitwick]] terletak di aras ketujuh dan tangga ketiga belas dari kanan menara barat. ====[[Bilik Keperluan]]==== Bilik ini hanya boleh dijumpai oleh seseorang yang mempunyai permintaan terdesak. Seseorang itu perlu berjalan mengelilingi koridor itu sebanyak tiga kali dengan tumpuan yang penuh terhadap permintaan mereka. Bilik itu akan muncul kemudian dengan mengandungi apa yang kita perlukan. Bilik ini pernah digunakan oleh ramai penghuni Hogwarts termasuk Harry dan Dumbledore. == Menara == [[Fail:Astronomi_class.jpg|right|thumb|190px|Latar kelas Astronomi yang digunakan dalam filem]] * '''Menara Astronomi''': Untuk kelas Astronomi kerana menara yang tertinggi dan baik sesuai untuk mencerap langit. * '''Menara Pengetua''': Di mana terletaknya pejabat pengetua. * '''Menara Utara''': disinilah terletaknya pejabat [[Sybill Trelawney]] dan kelas [[Mata pelajaran Hogwarts #Peramalan|Peramalan]]. Kelas itu berbentuk bulat dan dindingnya diletakkan rak. * '''Menara Gryffindor''': Di mana terletaknya Asrama Gryffindor yang terbahagi dua antara asrama lelaki dan perempuan. Pelajar lelaki tidak dibenarkan memasuki asrama perempuan tetapi tidak sebaliknya. Ini kerana pengasas Hogwarts merasakan perempuan lebih dipercayai daripada lelaki. Tangga akan bertukar kepada gelongsor jika pelajar lelaki menaikinya ke asrama perempuan. * '''Menara Barat''': Sarang kediaman Burung Hantu. * '''Menara Ravenclaw''': Menara ini terletak di bahagian barat istana kota itu. Di sinilah Asrama Ravenclaw dan ruang tamu mereka. == Perkarangan Tanah == === Pondok Hagrid === [[Rubeus Hagrid]] tinggal di pondok kecil dipinggir Hutan Larangan. === Hutan Larangan === Hutan Larangan ialah sebuah hutan di perkarangan Hogwarts. Hagrid sering memasuki hutan tersebut. Walaupun tidak selalu disebut sebagai larangan, tetapi hutan inilah yang sering diselitkan di dalam cerita. Hutan ini menjadi kediaman banyak haiwan ajaib yang di antaranya: * [[Sentora]] * [[Serigala Jadian]], menurut [[Draco Malfoy]] * kereta ajaib [[Ford Anglia]] * Sekumpulan [[Akromantula]] * [[Grawp]], (seorang [[gergasi]], dibawa oleh [[Rubeus Hagrid]]) * [[Trol]] * [[Unikorn]] * [[Thestral]] === Rumah Hijau === Terdapat 3 buah rumah hijau untuk kegunaan kelas Herbologi. Lihat [[Mata pelajaran Hogwarts#Herbologi|Herbologi]]. === Dedalu Perkasa === Dedalu Perkasa ialah sebatang pohon ajaib di perkarangan Hogwarts. Pokok ini sangat ganas dan akan menyerang sesiapa yang berani untuk mendekatinya dengan dahannya. Pokok itu ditanam oleh [[Albus Dumbledore]] ketika kedatangan [[Remus Lupin]] pada 1971 untuk menjaga laluan rahsia ke Gubuk Menjerit yang digunakan ketika menjelma kepada serigala jadian. === Tasik === Tasik yang terletak bersebelahan istana kota itu menjadi tempat tinggal banyak makhluk ajaib yang tinggal dalam air seperti sotong gergasi, duyung dan grindylow. Dumbledore juda dikebumikan berhampiran tasik tersebut. Harry Potter pernah menyelam di tasik tersebut ketika pertandingan "Trio Wizard" ketika tahun keempat disitu. Harry Potter terpaksa menelan sejenis rumpai laut yang bernama "Gillyweed" untuk membolehkan beliau bernafas didalam air selama sejam. === Gelanggang Quidditch === Gelanggang Quidditch ialah di mana Quidditch diadakan dan latihan permainan itu berlangsung. Terdapat tiga gelung di setiap hujung untuk dijaringkan. Terdapat juga tempat untuk penonton. === Makam Putih === Tempat persemadian mayat [[Albus Dumbledore]]. == Ekspres Hogwarts == [[Fail:Hogwarts Express.jpg|right|thumb|Kereta api Ekspres Hogwarts, seperti yang dikihat dalam filem adaptasi buku pertama.]] '''Ekspres Hogwarts''' ({{lang-en|Hogwarts Express}}) ialah kereta api ajaib yang mengangkut para pelajar antara kota London dan Hogsmeade. Kereta api bermula dari Platform 9¾ [[stesen kereta api King's Cross]]. Para pengawas sekolah menumpang dalam gerabak berasingan di kawasan hadapan kereta api. Dalam novel ''Batu Hikmat'', Harry bertemu dua kawan karibnya, Ron dan Hermione, dalam kali pertama dia menaiki Ekspres Hogwarts. Sepanjang siri novel, Harry telah menaiki kereta api ini sebanyak 10 kali: dua kali dalam jilid pertama, ketiga, keempat, dan kelima, san sekali dalam buku keduadan keenam. Selepas setiap dari enam tahun pertamanya, Harry bertemu dengan ibu bapa saudaranya selepas turun; meski benci pada anak saudara sendiri, namun mereka tetap tidak lupa untuk menjemputnya. Kereta enjin wap yang digunakan dalam adaptasi filem ialah [[GWR 4900 Class 5972 Olton Hall]], tetapi bukan lokomotif sebenar pertama yang disamarkan menjadi Ekspres Hogwarts. Sebagai langkah mempromosi buku-bukunya, lokomotif [[Southern Railway]] [[SR West Country Class|Taw Valley]] dicat semula dan dinamakan semula buat sementara, tetapi ditolak oleh Chris Columbus gara-gara kelihatan ‘terlalu moden’ bagi filemnya. Lokasi pernggambaran untuk babak-babak Ekspres Hogwarts termasuk [[stesen kereta api Goathland|Goathland]] di [[North Yorkshire Moors Railway]], [[stesen kereta api King's Cross]] dan laluan Ekspres Jacobite yang mengikut [[laluan West Highland]] ke [[Stesen kereta api Mallaig|Mallaig]] di [[Scotland]], merentasi [[Vidauk Glenfinnan]].<ref>{[citeweb|url=http://www.steamtrain.info/harry.htm|title=Harry{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Potter Express|publisher=steamtrain.info|accessdate=2008-10-26}}</ref> == Sejarah == === Sejarah Awal === Hogwarts dijumpai lebih seribu tahun dahulu oleh empat orang ahli sihir: [[Pengasas Hogwarts#Godric Gryffindor|Godric Gryffindor]], [[Pengasas Hogwarts #Salazar Slytherin|Salazar Slytherin]], [[Pengasas Hogwarts #Rowena Ravenclaw|Rowena Ravenclaw]], dan [[Pengasas Hogwarts#Helga Hufflepuff|Helga Hufflepuff]]. Selepas penubuhan sekolah ini, Slytherin mengasingkan diri dari pengasas yang lain dan membina Bilik Rahsia untuk keturunannya buka dan membebaskan raksasa [[Basilisk]] untuk menghapuskan pelajar kelahiran Muggle. === Sejarah Pertengahan === Lebih kurang tiga ratus tahun selepas sekolah dibuka, Kejohanan Ahli Sihir Trio diwujudkan di antara tiga sekolah sihir yang hebat di Eropah iaitu [[Hogwarts]], [[Beauxbatons]] dan [[Durmstrang]]. Kejohanan ini dianggap sebagai acara terbaik untuk berinteraksi dengan ahli sihir dari negara lain. Kejohanan ini berterusan sehingga hampir enam abad kemudiannya dan diberhentikan kerana jumlah kematian yang meningkat sehingga 1994. Harry Potter menjadi peserta termuda pernah dicatatkan dalam sejarah apabila tanpa pengetahuannya, seseorang telah memasukkan namanya menjadi salah seorang peserta kejohanan tersebut. === Sejarah Kini === Kewujudan Bilik Rahsia mengancam ketenteraman Hogwarts apabila ia dibuka pada 1942 oleh [[Lord Voldemort|Tom Riddle]] iaitu keturunan Slytherin yang kemudiannya dikenali sebagai [[Lord Voldemort]]. Bilik tersebut terbuka lagi pada 1992 oleh [[Ginny Weasley]] yang di bawah pengaruh [[Horcrux]] [[Lord Voldemort]]. Walau bagaimanapun, raksasa [[Basilisk]] telahpun dibunuh oleh [[Harry Potter]] lalu menyelamatkan keadaan di sekolah. Pada 1994, Kejohanan Ahli Sihir Trio diadakan semula setelah dipertimbangkan semua keselamatan. Walau bagaimanapun, terdapat kesilapan apabila [[Barty Crouch Jr.]] menyamar sebagai [[Alastor Moody]] dan menyebabkan Kejohanan itu terganggu apabila kali pertama dalam sejarah, wujudnya wira keempat iaitu [[Harry Potter]]. Diikuti pula dengan kematian seorang lagi wira iaitu [[Cedric Diggory]] dan kebangkitan Voldemort. Pada 1995, ancaman muncul pula dari Kementerian Sihir apabila mereka menjejaskan sistem Dekri Pendidikan dan membuatkan pengurusan di Hogwarts menjadi kucar-kacir. == Jata == ''Shield renaissance, Quarterly, I gules lion segreant to sinister Or, II vert serpent argent, III Or badger reguardant proper, IV azure eagle Or, in fesse couped Or scroll with letter H sable, top riband for the name Hogwarts, base riband for the motto "draco dormiens nunquam titillandus".'' == Lihat juga == * [[Hogsmeade]] * [[Rumah Hogwarts]] * [[Beauxbatons]] * [[Durmstrang]] == References == {{reflist|2}} [[Kategori:Harry Potter]] [[Kategori:Lokasi Harry Potter]] [[Kategori:Hogwarts]] [[de:Handlungsorte der Harry-Potter-Romane#Hogwarts]] fuz7448gmgw8ub84pj66p9ounycefos 7004275 7004272 2026-11-12T09:19:57Z Gzyeah 37388 formatting source text 7004275 wikitext text/x-wiki {{HP lokasi |imej=[[Fail:Hogwarts castle.jpg|center|300px|Hogwarts]]<small>Kota Istana Hogwarts seperti di dalam filem ''[[Harry Potter]]'' </small> |imej2=[[Fail:Hogwarts.jpg|center|150px|Hogwarts]] |bgcolor=#603|fgcolor=#ff9 |nama=Sekolah Sihir Hogwarts |lokasi=Utara United Kingdom ([[Scotland]]) |ketua=[[Albus Dumbledore]]{{HP1}}<sup>-</sup>{{HP6}}<br />[[Minerva McGonagall]]{{HP6}}<br />[[Severus Snape]]{{HP7}}<br />[[Minerva McGonagall]]{{HP7}}| penduduk=[[Rubeus Hagrid]], [[Firenze (Harry Potter)|Firenze]], [[Sybill Trelawney]], [[Argus Filch]], [[Peeves]], [[Hantu Hogwarts#Nearly Headless Nick|Nearly Headless Nick]], [[Hantu Hogwarts#Baron Berdarah|Baron Berdarah]], [[Hantu Hogwarts#The Grey Lady|The Grey Lady]], [[Hantu Hogwarts#Friar Gemuk|Friar Gemuk]], [[Moaning Myrtle]]| motto=''Draco Dormiens Nunquam Titillandus''<br />Jangan Mengganggu Naga yang Tidur| kemunculan=''[[Harry Potter and the Sorcerer's Stone (filem)|Harry Potter and the Sorcerer's Stone]]'' }} '''Sekolah Sihir Hogwarts''' ({{langx|en|Hogwarts, School of Witchcraft and Wizardry}}) ialah sebuah sekolah sihir rekaan [[J.K.Rowling]] yang menjadi latar utama dalam siri novel khayalan beliau, [[Harry Potter]]. == Sinopsis == {{spoiler}} Hogwarts ialah sebuah sekolah berasrama yang dibina dari sebuah istana kota yang terletak di kawasan pergunungan, berhampiran dengan sebuah tasik. Lokasinya tidak diketahui secara terperinci, tetapi melalui buku, kita boleh mengetahui yang Hogwarts berada di bahagian Utara United Kingdom. Perkarangan Hogwarts mempunyai gelanggang Quidditch yang menjadi tempat tumpuan utama tahunan bagi sukan [[Quidditch]] antara rumah, tasik, [[Hutan Larangan]], rumah pekerja dan rumah hijau. Pelajar Hogwarts dibahagikan kepada rumah pasukan masing-masing yang terdiri dari empat rumah iaitu [[Rumah Hogwarts #Gryffindor|Gryffindor]], [[Rumah Hogwarts #Hufflepuff|Hufflepuff]], [[Rumah Hogwarts #Ravenclaw|Ravenclaw]] dan [[Rumah Hogwarts #Slytherin|Slytherin]]. Pelajar didatangkan ke Hogwarts dengan sebuah kereta api yang diberi nama [[Ekspres Hogwarts]]. Tambahan pula, [[Penjelmaan Muncul Tiba-tiba]] tidak boleh digunakan di perkarangan Hogwarts seperti yang tercatat dalam "Sejarah:Hogwarts". Walau bagaimanapun, pengangkutan keluar masuk seperti bas disediakan di perkampungan Hogsmeade dan penyapu juga boleh dipakai sebagai kenderaan. Perjalanan sihir seperti penggunaan Serbuk Floo juga turut boleh digunapakai sebagai cara untuk bergerak keluar masuk Hogwarts melalui pendiangan. Sekolah ini mempunyai jampi yang kuat dalam mengelakkan dari dijumpai oleh [[Muggle]]. Malah, apabila Muggle mendekati, Hogwarts hanya kelihatan seperti sebuah tinggalan lama yang mempunyai tanda amaran. Manakala peranti elektronik juga tidak boleh digunakan di sekolah ini kerana terlalu banyak kuasa ajaib di sana. [[Staf Hogwarts]]lah yang mencorakkan kesinambungan pelajar dan sekolah itu, di mana setiap orang pengajar (atau digelar profesor) mempunyai pengkhususan dan [[Mata pelajaran Hogwarts]] masing-masing. Terdapat juga pekerja yang berkhidmat sebagai jururawat, pustakawan, penjaga dan penjaga mergastua. Terdapat juga lebih kurang seratus elf rumah bekerja di dapur Hogwarts yang menjadikan Hogwarts sebagai kediaman yang mempunyai paling ramai elf rumah di Britain. Ia tidak jelas bagaimana Hoqwarts dibiayai. Dikatakan pelajar menanggung belanja pelajaran mereka sendiri. Terdapat juga yang menyatakan bahawa pelajar yang tidak berkemampuan akan diberi bantuan. Pelajaran Muncul Tiba-tiba yang merupakan suatu pelajaran pilihan adalah ditawarkan kepada pelajar tahun enam atau yang berumur tujuh belas tahun dengan bayaran 12 galleon. Pengurusan pembelajaran dan kelas agak menakjubkan di Hogwarts. Setiap professor akan mengajar satu subjek untuk ketujuh-tujuh tahun (Lima tahun untuk sesetengah pelajaran seperti [[Mata pelajaran Hogwarts #Peramalan|Peramalan]], [[Mata pelajaran Hogwarts #Arithmansi|Arithmansi]] dan yang lain) dan sekurang-kurang terdapat dua sesi setiap tahun dari tahun ketiga hingga tahun kelima (tahun pertama hingga kelima bagi mata pelajaran teras seperti [[Mata pelajaran Hogwarts #Posyen|Posyen]], [[Mata pelajaran Hogwarts #Sejarah Sihir|Sejarah Sihir]], [[Mata pelajaran Hogwarts #Transfigurasi|Transfigurasi]], [[Mata pelajaran Hogwarts #Mantera|Mantera]] dan [[Mata pelajaran Hogwarts #Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam|Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam]]) kerana pelajar Gryffindor sering digabungkan bersama pelajar Slytherin bagi mata pelajaran Posyen atau dengan Hufflepuff bagi Herbologi. Bagi tahap [[U.S.S.M]], pelajar tahun enam dan tujuh tidak diberi pilihan yang sebegitu. Sekurang-kurangnya, apabila suatu kelas itu berjalan, ia akan mengambil masa lebih kurang satu jam setengah. Jika semua kelas ditakrifkan berjalan selama itu, seorang professor mata pelajaran teras akan mengajar sekurang-kurangnya 36 jam seminggu untuk mana-mana kelas pun jika setiap minggu mereka mengajar dua kali sesuatu kelas dan 90 jam jika mengajar lima kali satu-satu kelas. Profesor bagi mata pelajaran bukan teras pula mengajar di antara 24 hingga 60 jam seminggu. Jika diikutkan, tanpa [[Pemutar Masa]], perkara ini seolah-olah mustahil. Rowling dikatakan telah mengambil perkataan Hogwarts dari buku Molesworth. ''The Hogwarts'' merupakan salah satu tajuk rekaan Molesworth, dan Hoggwart juga merupakan nama pengetua Porridge Court, pesaing St. Custard, sekolah persediaan yang paling teruk yang pernah Molesworth pergi. Jawatan pengetua Hogwarts kemudiannya disandang Profesor [[Minerva McGonagall]]. Beliau mengambil alih jawatan ini selepas pengetua sebelumnya [[Albus Dumbledore]] dibunuh oleh [[Severus Snape]] di perkarangan sekolah itu. Walau bagaimanapun, keadaan kucar-kacir dalam dunia sihir menyebabkan [[Lord Voldemort]] menguasai [[Kementerian Sihir]] dan Hogwarts lalu meletakkan Profesor [[Severus Snape]] sebagai pengetua Hogwarts yang baru. [[J. K. Rowling]] mendedahkan yang Profesor [[Minerva McGonagall]] mengambil alih pucuk kepimpinan Hogwarts setelah kematian Profesor [[Severus Snape]] dan kejatuhan [[Lord Voldemort]] dan [[Death Eater]].<ref>{{cite news|url=http://today.msnbc.msn.com/id/19935372/|title=Stop your sobbing! More Potter to come|date=[[2007-04-26]]|accessdate=2007-06-22|publisher=NBC's website|archive-date=2007-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20070820095303/http://today.msnbc.msn.com/id/19935372/|url-status=dead}}</ref> == Subjek, pemarkahan dan disiplin == === Subjek === Bagi senarai mata pelajaran, sila lihat [[Mata pelajaran Hogwarts]] === Pemarkahan === Bagi pelajar yang mengambil [[P.S.B]], terdapat satu set piawat pemarkahan bagi tahun kelima, dan [[U.S.S.M.]] iaitu peperiksaan yang lebih sukar bagi tahun ketujuh, mereka diberi markah berdasarkan skala berikut: * C = Cemerlang * B = Baik * A = Agak Baik * L = Lemah * D = Dahsyat * T = Trol (Gagal teruk) ''(Asalnya diingatkan bahawa gred ini adalah suatu jenaka [[Fred dan George Weasley]] tetapi ia adalah gred yang sebenar)'' Pada empat tahu pertama, lazimnya pelajar dikehendaki meluluskan mata pelajaran yang diambil sebelum melangkah ke tahap yang lebih tinggi pada tahun mendatang. === Markah Rumah === Sebagai tambahan bagi proses pemarkahan Hogwarts, rumah pasukan Hogwarts turut boleh memperoleh markah sebagai ganjaran atau hukuman bagi seluruh pasukan. Suatu pencapaian atau kegagalan pelajaran mahupun dalam disiplin bakal menyebabkan rumah pasukan mereka memperoleh atau kehilangan markah. Peraturan ini diwujudkan bagi menguatkan lagi semangat sepasukan. Tiada markah yang ditetapkan untuk diberi atau ditolak bagi sesuatu perkara tetapi markah tersebut diberi oleh seseorang pengajar mengikut budi bicara mereka. Mungkin boleh terlalu sedikit dan muungkin boleh terlalu besar. Seperti dalam buku pertama, penambahan 160 markah bagi rumah Gryffindor telah dilakukan oleh Dumbledore kerana Harry, Hermione dan Ron telah berjaya bersama-sama menumpaskan muslihat [[Lord Voldemort]], manakala dalam buku keenam, 30 markah diberikan dalam masa lima minit dalam satu tempoh pembelajaran Posyen. Walau bagaimanapun, perbezaan ini bergantung kepada setiap pengajar kerana setiapnya berlainan citarasa. Pada penghujung tahun persekolahan, kesemua markah dijumlahkan bagi setiap rumah dan rumah yang memperoleh markah tertinggi akan digelar juara dan mendapat Piala Rumah. === Hal-hal Disiplin === Selain dari kehilangan markah, sebarang perlanggaran undang-undang di Hogwarts juga boleh dikenakan tahanan. Yang mengejutkan, dalam buku [[Harry Potter dengan Batu Hikmat]], pelajar ditahan kerana berkeliaran di waktu malam (yang dikategorikan sebagai bahaya) dan sebagai "tahanan", mereka dihantar ke [[Hutan Larangan]] yang merupakan lebih berbahaya sebagai peringatan. Bagi kesalahan yang lebih serius, pelajar mungkin digantung atau dibuang dari Hogwarts mengikut budi bicara Ketua Rumah. == Tahun Persekolahan == Terdapat sebatang pena bulu pelepah sihir di Hogwarts yang mengesan sebarang kelahiran manusia sihir dana akan merekodkan namanya. Setiap tahun, ketua guru akan menghantar surat penerimaan sebagai pelajar Hogwarts kepada nama yang disenaraikan itu apabila mereka mencecah sebelas tahun. Jika terdapat perkara yang menyebabkan surat itu tidak sampai penerimanya, burung hantu akan terus menghantar sehingga surat itu diterima oleh penerimanya sendiri. Surat penerimaan sebagai pelajar Hogwarts itu turut mengandungi senarai bekalan yang diperlukan termasuk buku jampi dan kawah. Lazimnya, penerimanya akan mencari semua bekalan tersebut di [[Diagon Alley]]. Bagi surat untuk Muggle, penghantar istimewa akan menghantarnya untuk menerangkan kepada mereka tentang dunia sihir. Penggal bermula pada 1 September. Pelajar akan mengambil kereta api [[Ekspres Hogwarts]] di stesen [[King’s Cross]]. Setibanya di perkarangan luar Hogwarts, pelajar tahun pertama, akan mengikuti penjaga mergastua sekolah, iaitu sekarang ini dipegang oleh [[Rubeus Hagrid]], untuk menaiki perahu yang disihir untuk menyeberangi tasik ke Hogwarts. Bagi pelajar lain, mereka akan menaiki pedati yang ditarik [[thestral]]. Thestral merupakan binatang yang hanya boleh dilihat oleh orang yang pernah menyaksikan kematian. Pelajar tahun pertama akan tiba lebih lewat dari pelajar yang lebih tua dan mereka akan dialu-alukan oleh ketua pengajar, yang akan memberi taklimat ringkas mengenai system rumah pasukan. Setelah mereka dibawa masuk ke Dewan Besar, [[Topi Pengisih]] akan menyanyikan lagu yang berkaitan dengan keempat-empat rumah pasukan. Lagunya berlainan setiap tahun dan akan diselitkan sedikit amaran dan nasihat jika ketika itu sekolah berada di dalam waktu bahaya. Setelah nyanyian selesai, topi itu akan dileakkan di atas kepala pelajar lalu mengagihkan pelajar ke pasukan yang sesuai dengan kebolehan pelajar. Setelah upacara tersebut selesai, jamuan awal penggal akan bermula. Setelah jamuan tamat, pengawas akan mengetuai pelajar tahun pertama ke ruang umum setiap rumah masing-masing. Kelas akan bermula pada keesokan harinya. Perlawanan [[Quidditch]] pula akan berlangsung tak lama selepas itu. Bagi pelajar tahun pertama, mereka akan belajar penerbangan dengan [[Madam Hooch]]. [[Halloween]] diraikan setiap tahun. Dewan Besar akan dihiasi sempena perayaan ini. Lazimnya, Halloween akan berlaku perkara yang besar (kecuali buku ke-5 dan 6). Pelajar dibenarkan pulang ke rumah pada cuti [[Krismas]]. Pelajar yang tidak pulang akan diberikan jamuan [[Krismas]]. Seperti perayaan yang lain, Dewan Besar sekali lagi akan dihias dengan pokok Krismas dan lain hiasan lagi. Kelas akan bermula seperti biasa setelah cuti Krismas berakhir. Perayaan lain seperti [[Hari Valentine]] dan [[Easter]] disambut dikalangan pelajar sahaja. (Melainkan tahun kedua Harry, kerana [[Gilderoy Lockhart]] menguruskan perayaan Hari Valentine. Walau bagaimanapun, Easter tidak begitu meriah memandangkan peperiksaan akan berlangsung tidak berapa lama selepas itu dan mereka dibebani dengan kerja yang banyak sebagai persediaan peperiksaan. Bagi cuti musim panas iaitu selepas berakhirnya setahun penggal persekolahan, pelajar tidak dibenarkan menggunakan sihir sehingga mereka mencecah umut tujuh belas tahun. Di dalam buku, uniform pelajar Hogwarts ialah jubah hitam, topi bermuncung hitam disertakan selendang musim sejuk. Di dalam filem, pelajar memakai uniform yang hampir menyamai uniform sekolah England. Mereka disertakan sweater kelabu, kemeja berkolar putih, jubah yang disulam lencana rumah dan tali leher yang mengikut warna rumah. Pelajar lelaki akan memakai selua panjang berwarna gelap manakala pelajar perempuan akan memakai skirt dan stoking yang panjang ke lutut. == Lagu Sekolah == :Hogwarts, Hogwarts, Hoggy, Warty, Hogwarts, :Tolong tunjuk ajar kami, :Walau jadi tua atau tiada rambut di kepala, :Atau jadi budak yang berkudis di kaki, :Kepala kami boleh diisi, :Dengan ilmu, serapah dan jampi, :Kerana kini lapang dan kosong, :Berdangkal dan penuh daki, :Ajarlah kami apa yang patut, :Ingatkan apa yang kami lupa, :Lakukan sahaja sebaik-baiknya, :Kami lakukan selebihnya, :Belajar sebanyak-banyaknya. == Petunjuk Tingkat == [[Fail:The Great Hall, Hogwarts.jpg|thumb|250px|Set filem The Great Hall, Hogwarts]] Senarai ini berdasarkan senarai yang dibuat oleh Harry Potter Lexicon[http://www.hp-lexicon.org/], laman yang menganggarkan setiap bilik darjah melainkan kelas [[Mata pelajaran Hogwarts#Transfigurasi|Transfigurasi]]. Terdapat pernyataan yang mengatakan yang beberapa bilik "bergerak" tetapi menurut [[Joanne Kathleen Rowling|J. K. Rowling]], hal tersebut mungkin disebabkan keajaiban sekolah itu ataupun kelemahan beliau dalam mengingat. Filem Harry Potter menunjukkan sedikit hal tersebut berkaitan Hogwarts: * Hogwarts dipisahkan oleh parit besar di antara daratan dan pulau berbatu yang besar serta hampir tidak kelihatan kerana Hogwarts berada di atasnya. * Bahagian atas pulau itu dipanggil '''Istana Barat''' yang mempunyai Dewan Besar, Dewan Masuk, Dapur, Asrama Hufflepuff, menara Astronomi, Sayap Hospital, Dewan Sario, Dataran Barat, Dataran Barat-laut dan beberapa tempat lain seperti pejabat, kuarters pengajar dan bilih darjah. * '''Istana Utara''' merupakan bahagian terbesar keseluruhan istana kota itu. Di situlah terletaknya Asrama Gryffindor, Ravenclaw dan Slytherin. Asrama Gryffindor terletak di aras tujuh di hujung barat laut semua asrama. Ravenclaw di aras keempat mengadap Dataran Utara, bersebelahan Dewan Fervens dan Tugu Stela si Penyelamat. === Bilik Rahsia === Bilik Rahsia terletak jauh di bawah bilik bawah tanah. Tempat itu menjadi kediaman [[basilisk]] yang digunakan untuk menghapuskan pelajar kelahiran [[Muggle]]. Bilik Rahsia tersebut boleh dimasuki melalui tandas [[Myrtle Mengerang]] di bahagian sinki(yang tidak pernah digunakan) yang terdapat goresan kecil ular [[Salazar Slytherin]] di kepala paip. Bilik tersebut mengandungi patung ular pada dindingnya dan patung besar [[Salazar Slytherin]] bertentangan dengan pintu masuk.Lebih kurang 1000 tahun dahulu (waktu itu [[Harry Potter]] sudah memasuki Hogwarts),terdapat empat orang ahli sihir yang bersahabat baik bertemu iaitu [[Godric Gryffindor]], [[Salazar Slytherin]], [[Rowena Ravenclaw]], [[Helga Hufflepuff]]. Mereka bercadang untuk membina sebuah sekolah ahli sihir jauh dari pandangan [[muggle]](kerana ketika itu [[muggle]] takutkan ahli sihir) untuk mengajar kanak-kanak yang layak mempelajari ilmu sihir. Mereka turut menyumbang nama keluarga mereka untuk acara pengisihan di Hogwarts. [[Salazar Slytherin]] yang memulakan isu tentang kemasukan pelajar [[muggle]] kedalam sekolah itu. ini kerana dia merasakan ilmu sihir ini hanya layak dipelajari oleh golongan yang berdarah tulen sahaja. [[Slytherin]] pun mengasingkan diri dari yang lain lalu membina sebuah bilik rahsia jauh dari pandangan yang lain. Bilik itu hanya boleh dimasuki oleh waris-waris [[Salazar Slytherin]] kerana hanya golongan mereka sahaja yang mahir bertutur dalam bahasa Parseltongue (kecuali [[Harry Potter]] kerana [[Voldemort]] telah menurunkan sebahagian kuasanya kepadanya). Mereka harus menyebut perkataan 'buka' di dalam bahasa parseltongue pada goresan kecil ular [[Salazar Slytherin]]. Sinki-sinki yang lain akan terbahagi dan masuk kedalam lorong bawah tanah. Apabila sampai dipehghujung lorong tersebut,terdapat timbunan rangka dan tulang-tulang haiwan.Di bahagian kawasan ini terlalu gelap sehinggakan hanya boleh nampak(dengan menggunakan cahaya)berdekatan dengan mereka sahaja.Setelah itu, jalan terus sehingga ternampak sebuah tembok yang terdapat lukisan ular dan menyebut perkataaan 'buka' dalam bahasa parseltongue sekali lagi. Akhirnya barulah boleh ternampak patung ular pada dindingnya dan patung besar [[Salazar Slytherin]] bertentangan dengan pintu masuk. [[Basilisk]] yang menghuni bilik ini hanya akan datang apabila diseru dalam bahasa Parseltongue lalu keluar dari mulut patung besar [[Salazar Slytherin]]. Bilik ini pernah dibuka pada tahun 1942 oleh [[Tom Marvolo Riddle]] iaitu keturunan [[Slytherin]] yang kemudiannya dikenali sebagai [[Lord Voldemort]]. Bilik tersebut terbuka sekali lagi pada 1992 oleh [[Ginny Weasley]] yang dibawah pengaruh [[horcrux]] [[Lord Voldemort]]. Walau bagaimanapun, raksasa [[Basilisk]] telah dibunuh oleh [[Harry Potter]] lalu menyelamatkan keadaan di sekolah. === Bilik Bawah Tanah === ====Kelas Posyen==== Posyen diajar di bilik bawah tanah yang cukup besar untuk menampung dua kelas serentak. Keadaan lebih sejuk di dalamnya berbanding di tempat lain dan dindingnya dipenuhi haiwan yang diawet dan dijeruk yang menyeramkan sebahagian pelajar. ====Pejabat [[Severus Snape]]==== Pejabat [[Severus Snape]] terletak di bilik bawah tanah, bersebelahan dengan kelas Posyen. Bilik ini turut mengandungi balang yang berisi binatang yang pelik. Snape juga mempunyai stor peribadi yang menyimpan ramuan posyen. Dalam buku keenam, beliau tidak menerima pejabat yang bersebelahan dengan kelas barunya iaitu [[Mata pelajaran Hogwarts#Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam|Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam]] dan lebih memilih bilik bawah tanah itu. ====Asrama [[Slytherin]]==== Asrama Slytherin berada di dalam satu dari bilik bawah tanah dan akan terbuka apabila kata laluan diberikan pada dinding batu. Asrama tersebut mempunyai siling yang rendah dan lampu api berwarna hijau. Sebahagian asrama tersebut terletak di bawah tasik. === Bilik Bawah === ====Asrama [[Hufflepuff]]==== Asrama Hufflepuff terletak di dalam bilik bawah, bersebelahan dapur.[http://www.jkrowling.com/textonly/fansite_view.cfm?id=2]. ====Dapur==== Dapur terletak betul-betul di bawah Dewan Besar dan terdapat meja yang sama seperti yang terdapat di atasnya. Makanan akan diletakkan di atas meja tersebut dan akal muncul di meja tingkat atas. Dapur tersebut menjadi tempat bekerja lebih 100 elf rumah termasuk [[Elf Rumah#Dobby|Dobby]], [[Elf Rumah#Kreacher|Kreacher]] dan [[Elf Rumah#Winky|Winky]]. Untuk memasuki dapur tersebut, hanya perlu menggeletek sebiji pear dalam sebuah lukisan potret buah-buahan. === Aras Bawah === ====Dewan Masuk==== Dewan Masuk bolek dimasuki melalui pintu oak yang mengadap ke barat. Dewan Masuk sangat besar hingga boleh memuatkan kesuluruhan rumah [[Keluarga Dursley]] dan mempunyai tangga marmar putih yang lebar menuju ke aras satu.Temboknya juga disinari obor-obor yang menyala seperti di [[Gringotts]], silingnya tinggi menjulang.Terdapat dua tangga menuju ke Asrama Hufflepuff dan dapur, manakala yang lain menuju ke bilih bawah tanah. Di sini jugalah terletaknya keempat-empat jam yang menunjukkan markah rumah pasukan untuk dilihat semua. ====Dewan Besar==== Dewan Besar dapat dimasuki dengan melalui dua buah pintu berkembar di Dewan Masuk. Terdapat lima buah meja panjang di dalamnya. Empat buah untuk keempat-empat rumah dan satu meja untuk para guru yang digelar profesor dan staf. Di atas meja panjang,terdapat susunan pinggan dan piala keemasan. Apabila pelajar duduk di meja panjang,pelajar dapat melihat dengan jelas meja tertinggi yang disediakan untuk para guru dan staff. Dewan ini disinari cahaya daripada beribu-ribu lilin yang bergantungan di udara di atas empat buah meja panjang,tempat semua pelajar lain duduk. Siling dewan ini amat menarik kerana pada satu-satu masa, ia akan memaparkan keadaan langit (kerana telah disihir). Di dewan ini jugalah tempat makan pelajar dan dijadikan juga dewan peperiksaan. ====Bilik Staf==== Bilik staf amat panjang dan mempunyai pecahan-pecahan yang tidak padan dengan kerusi kayu yang berwarna gelap. Terdapat juga sebuah almari yang digunakan untuk mengurung haiwan ajaib. ====Pejabat Argus Filch==== [[Argus Filch]] merupakan penjaga sekolah. Beliau mempunyai pejabat yang mengandungi kabinet fail beserta rekod pelajar yang pernah dihukumnya dan barang rampasan. === Aras Pertama === ====Kelas Kajian [[Muggle]]==== Bilik ini tidak pernah ditunjukkan melainkan hanya disebut sahaja. ====Kelas Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam==== [[Fail:Defense_class.jpg|right|thumb|Latar kelas Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam yang sering digunakan dalam filem sejak [[Harry Potter and the Chamber of Secrets (filem)|Harry Potter and the Chamber of Secrets.]]]] Bilik ini mengandungi lampu candeliar besi. Semasa [[Profesor Quirrell]] mengajar, bilik ini berbau bawang putih yang dikatakan akan melindunginya dari pontianak yang pernah dijumpainya di [[Romania]]. ====Kelas Sejarah Sihir==== Kelas ni mengandungi sebuah papan hitam yang dilalui oleh [[Guru Hogwarts#Profesor Binns|Profesor Binns]] kerana beliau ialah hantu. Terdapat juga sebuah bilik yang mengadap ke tasik. ====Pejabat Minerva McGonagall==== Pejabat ini kepunyaan [[Minerva McGonagall]] yang berhampiran tangga marmar di Dewan Masuk dan laluan ke dewan. ====Sayap Hospital==== Sayap hospital ini mempunyai beberapa buah katil, dan menjadi pejabat jururawat sekolah iaitu [[Poppy Pomfrey]]. === Aras Kedua === ====Bilik Air Myrtle Mengerang==== Bilik air [[Myrtle Mengerang]] asalnya ialah bilik air perempuan dan menjadi pintu masuk ke Bilik Rahsia yang hanya dapat dibuka oleh seseorang yang boleh bercakap dalam bahasa [[Parseltongue]], dan muat untuk seseorang menyusur masuk. Apabila [[Lord Voldemort|Tom Riddle]] membuka Bilik Rahsia pada 1940-an, seorang gadis bernama Myrtle terbunuh. Bilik ini masih boleh digunakan, Cuma tidak berani digunakan oleh pelajar kerana kewujudan Myrtle. ====Pintu Masuk ke [[Pejabat Pengetua]]==== Pejabat ini hanya akan memberi laluan masuk jika [[kata laluan]] yang dikatakan betul. (Dumbldore sering menggunakan nama gula-gula "Sherbet Lemon", "Cockroach Cluster", "Acid Pops", and "Fizzing Whizbee"). Jika betul kata laluan itu, sebuah tugu keemasan akan bergerak dan tangga batu berpilin akan bergerak seperti escalator ke depan pintu pejabat. ====Pejabat Profesor Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam==== Pejabat Profesor Pertahanan Terhadap Ilmu Hitam mengadap ke selatan, maka turut kelihatan juga tasik dan gelanggang Quidditch. Ketika [[Gilderoy Lockhart]] mengajar, bilik tersebut dipenuhi gambar beliau. Apabila [[Remus Lupin]] mengambil alih, bilik itu dipenuhi pula dengan haiwan yang akan digunakan untuk mengajar. [[Alastor Moody]] (yang disamar [[Barty Crouch Jr.]]) memenuhkan bilik itu dengan alat pengesan. [[Dolores Umbridge]] pula dengan hiasan berwarna pink dan piring tembikar yang dicat diatasnya gambar anak kucing. [[Severus Snape]] pula menggunakan ruang tersebut dengan meletakkan gambar mangsa Ilmu Hitam === Aras Ketiga === ====Bilik Trofi==== Bilik Trofi adalah di mana anugerah, trofi, piala, lencana dan segala pingat diletakkan. Di situ juga terletaknya senarai nama Ketua Pelajar Lelaki dan Perempuan. Bilik tersebut bersebelahan galeri perisai. ====Kelas Mantera==== Kelas ini digunakan sebagai kelas [[Mata pelajaran Hogwarts#Mantera|Mantera]] yang diajar oleh [[Filius Flitwick|Profesor Flitwick]]. Bilik darjah ini terletak di koridor Mantera. ====Bilik Larangan==== Bilik ini menyerupai koridor yang tidak bernama tetapi pada tahun pertama Harry, bilik tersebut telah dimasuki dan mengandungi patung-patung yang menyeramkan. Di hujung bilik tersebut terdapat sebuah pintu yang berkunci dan di balik pintu itulah bernah ditempatkan Fluffy untuk menjaga Batu Hikmat. === Aras Keempat === ====Perpustakaan==== Perpustakaan ini mengandungi puluhan ribu buah buku. Buku di kawasan terlarang mengandungi buku yang berkuasa Ilmu Hitam dan tidak diajar di Hogwarts atau dikawal penggunaannya. Untuk menggunakan buku dari kawasan ini, pelajar perlu mendapat kebenaran kebenaran bertanda tangan guru yang mengajar. [[Irma Pince]] merupakan ahli pustakawan dan menjaga buku-buku dan peraturan di dalam perpustakaan. Buku-buku diletakkan jampi untuk tidak disalah gunakan. === Aras Kelima === ====Bilik Air Pengawas==== Bilik Air Pengawas terlindung di pintu lima di kiri patung Boris yang Meliarkan. Bilik air ini juga boleh digunakan oleh Kapten Pasukan [[Quidditch]] dan memerlukan kata laluan. Terdapat sebuah kolam renang yang dipasang beratus-ratus kepala paip. Terdapat lukisan gambar duyung yang sudah tentu hidup. === Aras Keenam === Aras ini digunakan khas untuk simpanan dan bukan untuk kegunaan pelajar. === Aras Ketujuh === ====Pintu Masuk ke Menara Gryffindor==== Menara Gryffindor boleh dimasuki melalui potret perempuan gemuk berpakaian sutera berwarna pink dan disertakan kata laluan. Pintu yang pernah juga dijaga oleh Sir Cardogan ini menghala terus ke ruang umum Gryffindor. ====Pintu Masuk ke Menara Utara==== Untuk ke Menara Utara, pelajar boleh menaiki tangga melalui sebuah pintu jebakan. ====Pejabat Profesor Flitwick==== Pejabat [[Filius Flitwick]] terletak di aras ketujuh dan tangga ketiga belas dari kanan menara barat. ====[[Bilik Keperluan]]==== Bilik ini hanya boleh dijumpai oleh seseorang yang mempunyai permintaan terdesak. Seseorang itu perlu berjalan mengelilingi koridor itu sebanyak tiga kali dengan tumpuan yang penuh terhadap permintaan mereka. Bilik itu akan muncul kemudian dengan mengandungi apa yang kita perlukan. Bilik ini pernah digunakan oleh ramai penghuni Hogwarts termasuk Harry dan Dumbledore. == Menara == [[Fail:Astronomi_class.jpg|right|thumb|190px|Latar kelas Astronomi yang digunakan dalam filem]] * '''Menara Astronomi''': Untuk kelas Astronomi kerana menara yang tertinggi dan baik sesuai untuk mencerap langit. * '''Menara Pengetua''': Di mana terletaknya pejabat pengetua. * '''Menara Utara''': disinilah terletaknya pejabat [[Sybill Trelawney]] dan kelas [[Mata pelajaran Hogwarts #Peramalan|Peramalan]]. Kelas itu berbentuk bulat dan dindingnya diletakkan rak. * '''Menara Gryffindor''': Di mana terletaknya Asrama Gryffindor yang terbahagi dua antara asrama lelaki dan perempuan. Pelajar lelaki tidak dibenarkan memasuki asrama perempuan tetapi tidak sebaliknya. Ini kerana pengasas Hogwarts merasakan perempuan lebih dipercayai daripada lelaki. Tangga akan bertukar kepada gelongsor jika pelajar lelaki menaikinya ke asrama perempuan. * '''Menara Barat''': Sarang kediaman Burung Hantu. * '''Menara Ravenclaw''': Menara ini terletak di bahagian barat istana kota itu. Di sinilah Asrama Ravenclaw dan ruang tamu mereka. == Perkarangan Tanah == === Pondok Hagrid === [[Rubeus Hagrid]] tinggal di pondok kecil dipinggir Hutan Larangan. === Hutan Larangan === Hutan Larangan ialah sebuah hutan di perkarangan Hogwarts. Hagrid sering memasuki hutan tersebut. Walaupun tidak selalu disebut sebagai larangan, tetapi hutan inilah yang sering diselitkan di dalam cerita. Hutan ini menjadi kediaman banyak haiwan ajaib yang di antaranya: * [[Sentora]] * [[Serigala Jadian]], menurut [[Draco Malfoy]] * kereta ajaib [[Ford Anglia]] * Sekumpulan [[Akromantula]] * [[Grawp]], (seorang [[gergasi]], dibawa oleh [[Rubeus Hagrid]]) * [[Trol]] * [[Unikorn]] * [[Thestral]] === Rumah Hijau === Terdapat 3 buah rumah hijau untuk kegunaan kelas Herbologi. Lihat [[Mata pelajaran Hogwarts#Herbologi|Herbologi]]. === Dedalu Perkasa === Dedalu Perkasa ialah sebatang pohon ajaib di perkarangan Hogwarts. Pokok ini sangat ganas dan akan menyerang sesiapa yang berani untuk mendekatinya dengan dahannya. Pokok itu ditanam oleh [[Albus Dumbledore]] ketika kedatangan [[Remus Lupin]] pada 1971 untuk menjaga laluan rahsia ke Gubuk Menjerit yang digunakan ketika menjelma kepada serigala jadian. === Tasik === Tasik yang terletak bersebelahan istana kota itu menjadi tempat tinggal banyak makhluk ajaib yang tinggal dalam air seperti sotong gergasi, duyung dan grindylow. Dumbledore juda dikebumikan berhampiran tasik tersebut. Harry Potter pernah menyelam di tasik tersebut ketika pertandingan "Trio Wizard" ketika tahun keempat disitu. Harry Potter terpaksa menelan sejenis rumpai laut yang bernama "Gillyweed" untuk membolehkan beliau bernafas didalam air selama sejam. === Gelanggang Quidditch === Gelanggang Quidditch ialah di mana Quidditch diadakan dan latihan permainan itu berlangsung. Terdapat tiga gelung di setiap hujung untuk dijaringkan. Terdapat juga tempat untuk penonton. === Makam Putih === Tempat persemadian mayat [[Albus Dumbledore]]. == Ekspres Hogwarts == [[Fail:Hogwarts Express.jpg|right|thumb|Kereta api Ekspres Hogwarts, seperti yang dikihat dalam filem adaptasi buku pertama.]] '''Ekspres Hogwarts''' ({{lang-en|Hogwarts Express}}) ialah kereta api ajaib yang mengangkut para pelajar antara kota London dan Hogsmeade. Kereta api bermula dari Platform 9¾ [[stesen kereta api King's Cross]]. Para pengawas sekolah menumpang dalam gerabak berasingan di kawasan hadapan kereta api. Dalam novel ''Batu Hikmat'', Harry bertemu dua kawan karibnya, Ron dan Hermione, dalam kali pertama dia menaiki Ekspres Hogwarts. Sepanjang siri novel, Harry telah menaiki kereta api ini sebanyak 10 kali: dua kali dalam jilid pertama, ketiga, keempat, dan kelima, san sekali dalam buku keduadan keenam. Selepas setiap dari enam tahun pertamanya, Harry bertemu dengan ibu bapa saudaranya selepas turun; meski benci pada anak saudara sendiri, namun mereka tetap tidak lupa untuk menjemputnya. Kereta enjin wap yang digunakan dalam adaptasi filem ialah [[GWR 4900 Class 5972 Olton Hall]], tetapi bukan lokomotif sebenar pertama yang disamarkan menjadi Ekspres Hogwarts. Sebagai langkah mempromosi buku-bukunya, lokomotif [[Southern Railway]] [[SR West Country Class|Taw Valley]] dicat semula dan dinamakan semula buat sementara, tetapi ditolak oleh Chris Columbus gara-gara kelihatan ‘terlalu moden’ bagi filemnya. Lokasi pernggambaran untuk babak-babak Ekspres Hogwarts termasuk [[stesen kereta api Goathland|Goathland]] di [[North Yorkshire Moors Railway]], [[stesen kereta api King's Cross]] dan laluan Ekspres Jacobite yang mengikut [[laluan West Highland]] ke [[Stesen kereta api Mallaig|Mallaig]] di [[Scotland]], merentasi [[Vidauk Glenfinnan]].<ref>{[citeweb|url=http://www.steamtrain.info/harry.htm|title=Harry{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Potter Express|publisher=steamtrain.info|accessdate=2008-10-26}}</ref> == Sejarah == === Sejarah Awal === Hogwarts dijumpai lebih seribu tahun dahulu oleh empat orang ahli sihir: [[Pengasas Hogwarts#Godric Gryffindor|Godric Gryffindor]], [[Pengasas Hogwarts #Salazar Slytherin|Salazar Slytherin]], [[Pengasas Hogwarts #Rowena Ravenclaw|Rowena Ravenclaw]], dan [[Pengasas Hogwarts#Helga Hufflepuff|Helga Hufflepuff]]. Selepas penubuhan sekolah ini, Slytherin mengasingkan diri dari pengasas yang lain dan membina Bilik Rahsia untuk keturunannya buka dan membebaskan raksasa [[Basilisk]] untuk menghapuskan pelajar kelahiran Muggle. === Sejarah Pertengahan === Lebih kurang tiga ratus tahun selepas sekolah dibuka, Kejohanan Ahli Sihir Trio diwujudkan di antara tiga sekolah sihir yang hebat di Eropah iaitu [[Hogwarts]], [[Beauxbatons]] dan [[Durmstrang]]. Kejohanan ini dianggap sebagai acara terbaik untuk berinteraksi dengan ahli sihir dari negara lain. Kejohanan ini berterusan sehingga hampir enam abad kemudiannya dan diberhentikan kerana jumlah kematian yang meningkat sehingga 1994. Harry Potter menjadi peserta termuda pernah dicatatkan dalam sejarah apabila tanpa pengetahuannya, seseorang telah memasukkan namanya menjadi salah seorang peserta kejohanan tersebut. === Sejarah Kini === Kewujudan Bilik Rahsia mengancam ketenteraman Hogwarts apabila ia dibuka pada 1942 oleh [[Lord Voldemort|Tom Riddle]] iaitu keturunan Slytherin yang kemudiannya dikenali sebagai [[Lord Voldemort]]. Bilik tersebut terbuka lagi pada 1992 oleh [[Ginny Weasley]] yang di bawah pengaruh [[Horcrux]] [[Lord Voldemort]]. Walau bagaimanapun, raksasa [[Basilisk]] telahpun dibunuh oleh [[Harry Potter]] lalu menyelamatkan keadaan di sekolah. Pada 1994, Kejohanan Ahli Sihir Trio diadakan semula setelah dipertimbangkan semua keselamatan. Walau bagaimanapun, terdapat kesilapan apabila [[Barty Crouch Jr.]] menyamar sebagai [[Alastor Moody]] dan menyebabkan Kejohanan itu terganggu apabila kali pertama dalam sejarah, wujudnya wira keempat iaitu [[Harry Potter]]. Diikuti pula dengan kematian seorang lagi wira iaitu [[Cedric Diggory]] dan kebangkitan Voldemort. Pada 1995, ancaman muncul pula dari Kementerian Sihir apabila mereka menjejaskan sistem Dekri Pendidikan dan membuatkan pengurusan di Hogwarts menjadi kucar-kacir. == Jata == ''Shield renaissance, Quarterly, I gules lion segreant to sinister Or, II vert serpent argent, III Or badger reguardant proper, IV azure eagle Or, in fesse couped Or scroll with letter H sable, top riband for the name Hogwarts, base riband for the motto "draco dormiens nunquam titillandus".'' == Lihat juga == * [[Hogsmeade]] * [[Rumah Hogwarts]] * [[Beauxbatons]] * [[Durmstrang]] == References == {{reflist|2}} [[Kategori:Harry Potter]] [[Kategori:Lokasi Harry Potter]] [[Kategori:Hogwarts]] [[de:Handlungsorte der Harry-Potter-Romane#Hogwarts]] l6qpwwvz3izg3ww8uo9acf4ot3o8vra 0 15595 7004043 6974679 2026-11-12T00:41:27Z ~2026-60025-15 425168 /* Pencapaian Cemerlang */ 7004043 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Raja Dr. Nazrin Shah |Tarikh = {{birth date and age|2000|4|14}} |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Agama Negeri]], [[Sekolah Agama Bantuan Kerajaan]] |Pengetua =Tuan Haji Mohd Suhaimi Bin Ismail |GPK 1 =Puan Razana binti Abdul Rahman |GPK HEM =Puan Fadzilah Binti Salleh |GPK KOKO =Ustaz Zainal Abidin Bin Masri |Kod sekolah =AFA8001 |Bandar = [[Kampung Gajah]] |Daerah = [[Perak Tengah]] |Negeri = [[Negeri Perak|Perak Darul Ridzuan]] |Negara = {{MAS}} |Singkatan = SARJANA |Telefon = 05 631 1646 |Faks =05 631 1641 |Alamat=Sekolah Menengah Raja Dr. Nazrin Shah, Jalan Tanjung Tualang,|Slogan=نحو الإمتياز|E-mel=AFA8001@moe.edu.my|PPD=PPD Perak Tengah, [[Jabatan Agama Islam Perak]] (JAIPk)|Poskod=36800|Logo Sekolah=Lencana Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah.jpg}} '''Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah'''<ref>[http://www.mdpt.gov.my/sekolah-menengah1 Majlis Daerah Perak Tengah]</ref> (SARJANA) ialah sebuah [Https://www.e-smanperak.my/ sekolah menengah agama berasrama penuh] yang ditadbir oleh Jabatan Agama Islam Perak (JAIPK) dibawah kerajaan Negeri Perak. Sekolah ini terletak di daerah [[Perak Tengah]], [[negeri Perak]]. == Sejarah == '''Sekolah Menengah Agama Kampung Gajah''' (SEMEGAH) telah mula beroperasi pada tanggal 1 September 1939 dengan pelajar perintisnya seramai 199 orang sebagai penuntut perintis tingkatan satu. Ia merupakan sekolah berasrama yang penuh ketiga didirikan di daerah Perak Tengah selepas [[Kolej Vokasional Seri Iskandar]] dan [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Sultan Azlan Shah|SMKA Sultan Azlan Shah, Bota]]. Sekolah ini dibawah pentadbiran [[Jabatan Agama Islam Perak]] (JAIPk). Penubuhan sekolah ini telah diilhamkan oleh YAB Tan Sri (Dr) , semasa beliau memegang jawatan '''.''' Letaknya kira-kira 2.5 km dari pekan Kampung Gajah. Pembinaannya telah bermula pada tahun 1933 hingga tahun 1939 di atas tapak seluas 47 Ekar dengan kos bernilai RM1 . Setelah 2 tahun beroperasi, pada tanggal Jun 22 1941 bersamaan 28 Jamadil Awal 1360H, sekolah ini telah disempurnakan perasmiannya. Nama sekolah ditukarkan kepada''' Sekolah Agama Menengah Raja Dr. Nazrin Shah''' dengan singkatan sebagai '''SARJANA'''. Nama SARJANA diperoleh daripada pertandingan mencipta logo oleh pelajar-pelajar ''Sekolah Menengah Agama Kerajaan Negeri Perak''. Lebih daripada 20 orang pelajar telah mengambil bahagian. Logo-logo yang terpilih kemudiannya dibawa ke mesyuarat pentadbiran JAIPk bagi memilih logo yang sesuai untuk dinobatkan sebagai juara secara automatiknya digunakan sebagai logo sekolah ini. Singkatan nama '''SARJANA''' telah dipersetujui oleh semua pihak untuk diguna kerana berdasarkan nama sekolah ini yang baru iaitu :-{{fakta}} '''SA''' - '''S'''''ekol'''''a'''''h Menegah'' '''RJA''' - '''RAJA DR.''' '''NA''' - Nazrin Shah Perkataan ini juga mempunyai maksud yang tersendiri, sebagai bayangan terhadap matlamat dan cita-cita sekolah ini diwujudkan. Merujuk kepada Kamus Dewan, maksudnya adalah orang yang bijak pandai, berilmu pengetahuan, cendekiawan atau keahlian. Ustaz Mohd Darwis Bin Hj. Zakaria merupakan Pengetua yang pertama sekolah ini iaitu dari tahun 2000 hingga 2001. Pada tahun 2001 hingga tahun 2016 sekolah ini diambil alih pentadbirannya oleh Tuan Haji Omar Bin Bakar sebagai Pengetua. Sepanjang kewujudannya di Perak Tengah, ianya telah menunjukkan tahap pencapaian yang gemilang. Sekolah ini sentiasa dipandang rendah kerana sering tidak mendapat tempat dalam pertandingan yang disertai. Ia memberi saingan lemah kepada sekolah-sekolah lain milik Kementerian Pendidikan di Perak dalam bidang akademik mahupun kegiatan kokurikulum.{{fakta}} Ini terbukti apabila buat pertama kali pada tahun 2002, kumpulan pelajar sulungnya telah membuat kejutan terhadap dunia pendidikan di Perak Tengah. Berjaya mendapat tempat keenam-belas dalam peperiksaan Penilaian Menengah Rendah (PMR) dengan peratus keseluruhan 18.4%. Sering sahaja memberi saingan hebat dalam beberapa pertandingan seperti badminton, ping pong, tenis, olahraga, bola sepak, kawad kaki, nasyid, tahfiz, dan tilawah al-Quran. Ketika Ulangtahun Sambutan Kemerdekaan Negara Ke-67 di Bota pada 11 September 2001, sekolah ini telah mencipta rekod peribadi apabila ketiga-tiga pasukan kawad kaki yang mengambil bahagian memperolehi kemenangan masing-masing. Dua pasukan puteri berjaya menjadi Johan bagi kategori Pasukan Sekolah dan Unit Beruniform, sementara pasukan putera pula mendapat tempat ketiga bagi kategori Pasukan Sekolah. Tiga pelajarnya berjaya mencipta mesin Pembakar [[Lemang]] Bersistem atau ITQUN AXY040 <ref>[http://web10.bernama.com/maritime/news.php?id=156918&lang=en Three Students Invent Quick-Cooking Lemang Machine]</ref>Tiga pelajar tersebut ialah Muhammad Alif Ahmad Kamal, Mohamad Izharuddin Abd Halim dan Mohd Alias Hazwan Mohamad Hassan. Mesin itu berjaya meraih Anugerah Khas Projek Terbaik Intel Technologies Sdn Bhd pada Karnival Pendidikan Sains dan Teknologi Kebangsaan 2005 di Pulau Pinang pada 25 Ogos 2005. Guru pembimbing mereka ialah Fauziah Zainuddin dan Fadzilah Salleh. == Objektif Visi & Misi Sekolah == Di akhir persekolahan di SARJANA, pelajar-pelajar akan menjadi insan yang :- * Berilmu, beriman dan beramal soleh. * Berakhlak mulia yang seimbang daripada segi rohani, emosi, mental dan fizikal. * Ceria dan kreatif serta berwawasan. * Mempunyai ciri kepimpinan yang berjiwa Islam dan berkarisma. == Rukun 15 Sekolah == Pelajar-pelajar di sekolah ini akan mengamalkan prinsip rukun ini dalam kehidupannya. Antara rukunnya ialah: * Al-Quran kami amal * Solat kami di masjid * Peraturan kami patuh * Akedemik kami mumtaz * Belajar kami tekun * Koku kami kebangsaan * Adab kami jaga * Guru kami hormat * Penampilan kami kemas * Kelas kami bersih * Dorm kami ceria * Ibu bapa kami muliakan * Katil kami rapi * Sampah kami kutip * Masa kami tepat == Senarai Pengetua == {| class="wikitable" |+Senarai Pengetua Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah !No !Nama Pengetua !Tahun Berkhidmat |- |1 |Tuan Haji Mohd Darwis Bin Haji Zakaria |2000 - 2001 |- |2 |Tuan Haji Omar Bin Bakar <small>A.M.P., P.P.T</small>. |2001 - 2016 |- |3 |Tuan Haji Ridzuan Bin Ahmad |2016 - 2017 |- |4 |Tuan Ahmad Faisal Bin Yahya |2017 - 2018 |- |5 |Tuan Musanif Bin Muhamad Noh |2018 - 2020 |- |6 |Tuan Haji Ahmad Tazally Bin Mohamad Zain <small>P.P.T.</small> |2020 - 2024 |- |7 |Tuan Haji Mohd Suhaimi Bin Ismail |2025 - Kini |} == Lagu Sekolah == {{Clear|left}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Allah Lanjutkan Usia Sultan |- !Bahasa Melayu <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /> !Tulisan Jawi |- align="center" |<poem>Dilanjutkan Allah usianya Sultan <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></br> Adil dan murah memerintah watan <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></br> Ditaati rakyat kiri dan kanan <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></br> Iman yang soleh Allah kurniakan <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></br> Allah berkati Perak Ridzuan <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></br> Allah selamatkan Negeri dan Sultan. <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></poem> |دلنجوتکن ﷲ اوسياڽ سلطان عاديل دان موره ممرينته وطن دطاعتي رعيت کيري دان کانن ايمان يڠ صالح ﷲ کورنياکن ﷲ برکتي ڤيراق رضوان ﷲ سلامتکن نݢري دان سلطان |} == Senarai Nama Ketua Umum == Berikut adalah senarai nama Ketua Umum yang pernah berkhidmat di Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah {| class="wikitable" |+Senarai Nama Ketua Umum Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah !No !Nama Pelajar !Tahun Berkhidmat |- |1 |Mohd Zharif Bin Mohd Nor |2000 - 2002 |- |2 |Mohd Zailani Bin Sharif |2003 - 2004 |- |3 |Mohd Faizal Bin Hj. Salleh |2005 |- |4 |Ahmad Salahudin Bin Harun |2006 |- |5 |Faridu Inhaekal Bin Azizi |2008 |- |6 |Zainuddin Hakimi Bin Zakaria |2009 |- |7 |Muhammad Fadhlullah Al-Amin Bin Abdul Razak |2010 |- |8 |Muhammad Afiqh Bin Yunos |2011 |- |10 |Satria Kamarin Azrai |2012 |- |11 |Khairul Hadi Bin Khairuddin |2013 |- |12 |Wan Muhammad Hafizi |2014 |- |13 |Khairul Falah Bin Shamsul Bahrain |2015 |- |14 |Abdul Rahim Bin Mohd Noor |2016 |- |15 |Muhammad Dzikrin A'zim Bin Ramli |2017 |- |16 |Ahmad Amimuddin Bin Yazid |2018 |- |17 |Muhammad Nor Syamrin Bin Ezamudin |2019 |- |18 |Muhammad Luqmanul Hakim Bin Ismail |2020 - 2021 |- |19 |Muhammad Huzairi Naim Bin Mohammad Khalil |2021 - 2022 |- |20 |Muhammad bin Mat Tahor |2022 - 2023 |- |21 |Ahmad Fakhri Al-Hafiz bin Ahmad Faizal |2024 - 2025 |- |22 |Adlan Hakimi bin Ahmad Fadzli |2025 - 2026 |} == Pencapaian Cemerlang == Antara pencapaian cemerlang yang pernah dilakar oleh pelajar-pelajar Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah (SARJANA) [https://www.bharian.com.my/node/116683 8 Orang Pelajar Sijil Tinggi Agama Malaysia (STAM) dari SARJANA mendapat Mumtaz dengan salah seorangnya memperolehi 10 A1 dalam peperiksaan STAM 2015] [https://www.utusan.com.my/nasional/2023/06/spm-anak-pemandu-grab-tidak-sangka-dapat-10a/ Sijil Pelajaran Malaysia 2022:] Anak pemandu grab peroleh 10A == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [https://www.facebook.com/SARJANA.my/ Facebook Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah] * [https://www.e-smanperak.my/ E-SMAN Perak] * [https://www.usim.edu.my/ms/berita/pelajar-sekolah-menengah-agama-raja-dr-nazrin-shah-kg-gajah-sertai-program-campuslifeusim/ Sekolah Menengah Dr Raja Nazrin Shah sertai program Campuslife@USIM] * [http://peraktoday.com.my/2015/01/jpbm-perak-laksana-program-turun-padang-pasca-banjir/ JPBM Perak Laksana Program Turun Padang Pasca Banjir] [[Kategori:Sekolah menengah di Perak|Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah]] [[Kategori:Sekolah Menengah Agama Negeri]] [[Kategori:Sekolah Agama Bantuan Kerajaan]] kslgzk88kas79yzan92xt7m6ej2m6q7 0 15682 7003968 6998977 2026-11-11T19:23:28Z ~2026-59576-79 424884 7003968 wikitext text/x-wiki {{about|syarikat rangkaian internet di Malaysia|pembangunan permainan video The Sim|Maxis Software}} {{Kotak info syarikat | nama = Maxis Berhad | logo_syarikat = Maxis-logo.png | saiz_logo = 230px | alt_logo = | kapsyen_logo = Logo digunakan sejak Ogos 2020 | imej = Maxis Tower, Kuala Lumpur.jpg | saiz_imej = | alt_imej = | kapsyen_imej = [[Menara Maxis]] di Kuala Lumpur, ibu pejabat syarikat sejak 1998 | nama_dagang = Maxis Berhad<br><small>(7 Ogos 2009 – kini)</small> | nama_asal = | bahasa_nama_asal = | nama_rumi = | nama_dahulu = | jenis = [[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]] | bentuk_sah = | didagangkan_sebagai = {{myx|6012}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|MYL6012OO008}} | industri = [[Telekomunikasi]] | genre = | nasib = | pendahulu = {{unbulleted list| *Binariang Sendirian Berhad<br>{{small|(19 Disember 1986 – 1 April 1993)}} *Binariang Berhad<br>{{small|(1 April 1993 – 12 Julai 1999)}} *Maxis Communications Berhad<br/>{{small|(12 Julai 1999 – 7 Ogos 2009)}} }} | pengganti = | ditubuhkan = {{Start date and age|2009|08|07}} (disenaraikan pada tahun 2009)<ref>{{cite web|title=MAXIS-Cover to Page 112|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156387 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=MAXIS-Page 113 to ProxyForm|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156389 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=MAXIS-eDividend|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156388 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref> | pengasas = [[Ananda Krishnan]] | dibubarkan = | lokasi = [[Menara Maxis]], [[Pusat Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Jalan Ampang]] | bandar_lokasi = 50088 [[Kuala Lumpur]] | negara_lokasi = Malaysia | kawasan_diberi_khidmat = Asia (tidak termasuk Korea Utara dan Nepal), Timur Tengah dan Afrika Utara, Amerika Selatan (termasuk Peru dan Chile) | orang_penting = Datuk Johan Idris ([[Pengerusi]])<br>[[Puan Chan Cheong]] akan digantikan oleh Goh Seow Eng ([[Ketua Pegawai Eksekutif]]) | keluaran = {{ublist|[[Telefon bimbit|Telefoni mudah alih]]|[[Jalur lebar|Internet jalur lebar]]}} | jenama = {{hlist|Maxis|[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet By Maxis Ooredoo stc)]]|[[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]]}} | pengeluaran = | tahun_pengeluaran = | perkhidmatan = [[Perkhidmatan rangkaian|Perkhidmatan selular]], [[Talian tetap]] dan MIDI (Multimedia Data Internet) | hasil = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]105.36 Bilion | tahun_hasil = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024>{{cite web|title=Maxis Group Berhad 2024 Annual Report|url=https://maxis.listedcompany.com/misc/ar2024 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref> | pendapatan_kendalian = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]187.7 Bilion | tahun_pendapatan = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | pendapatan_bersih = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]139.6 Bilion | tahun_pendapatan_bersih = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | modal = | tahun_modal = | hutang = | tahun_hutang = | aset = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]223.23 Bilion | tahun_aset = ''Fiscal Year Ended 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | ekuiti = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]590.5 Bilion | tahun_ekuiti = ''Fiscal Year Ended 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | ahli = | tahun_ahli = | bilangan_kakitangan = 3,288 | tahun_bilangan_kakitangan = 2024 | pemilik = {{unbulleted list| * BGSM Equity Holdings Sdn. Bhd. (62%) {{small|(sendiri dimiliki bersama oleh [[Ananda Krishnan]] melalui [[Usaha Tegas]])}} * Harapan Nusantara Sdn. Bhd. (62%) {{small|("amanah budi bicara untuk (tuju)an [[bumiputra]]")}}<ref>{{Cite web |title=News {{!}} Maxis |url=https://maxis.listedcompany.com/news.html/id/631336 |access-date=2023-12-24 |website=maxis.listedcompany.com}}</ref> * [[Saudi Telecom Company|stc Group]] (62%) |'''Akan digabungkan''' * Straits Mobile Investment Pte. Ltd. (31%~ melalui {{ill|ST Telemedia|en}}) <small>(jualan kepada [[Ooredoo]] belum selesai)</small> }} | syarikat_induk = [[Usaha Tegas|Usaha Tegas Sdn. Bhd.]] | pembahagian = | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | modul = | nisbah = {{hlist|Maxis|[[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]]}} | laman_web = {{URL|www.maxis.com.my}} | catatan_kaki = }} '''Maxis Berhad''' ([[Nama dagang|menjalankan perniagaan sebagai]] '''Maxis''', dinamakan semula '''Maxis Ooredoo stc'''), nombor syarikat '''200901024473''' ('''867573-A'''), merupakan pengendali perkhidmatan [[telefon bimbit]] di [[Malaysia]], selain daripada syarikat [[TIME dotCom]], [[CelcomDigi]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[U Mobile|U Mobile (Nuance)]]. Syarikat ini mempunyai 8 juta pelanggan pada tahun 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.gadwinter.com/cara-langgan-internet-maxis/|title=5 Cara Langgan Internet Maxis 2025 - Gadwinter.com|date=2024-12-08|language=en-US|access-date=2025-01-07}}</ref> Maxis mengendalikan talian ''012'', ''017'' dan ''014-2''.<ref name="TelcoBuyout1">{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/SB117791894575386727?mod=googlenews_wsj |title= Malaysia's Maxis Receives Takeover Bid From Parent |accessdate=30 April 2007 |author=E-Ling, Liaw |date=30 April 2007 |publisher=[[The Wall Street Journal]]}}</ref><ref name="Cara Daftar Paket Internet Smartfren Terbaru 2014">{{cite web |url=http://infocekkuotainternet.blogspot.com/2014/02/cara-daftar-paket-internet-smartfren-terbaru.html |title= Cara Daftar Paket Internet Smartfren Terbaru 2014 |accessdate=5 February 2014 |author= |date=5 February 2014 |publisher=Cek kuota}}</ref><ref name="TelcoBuyout3">{{cite web |url=http://investing.reuters.co.uk/news/articleinvesting.aspx?type=media&storyID=nKLR149714 |title=UPDATE 5-Malaysian tycoon to buy out telco Maxis |accessdate=30 April 2007 |author=Azman, Syed |date=30 April 2007 |publisher=[[Reuters]] }}{{Pautan putus|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Cara Daftar Paket Internet Simpati Loop 12GB February 2014">{{cite web |url=http://infocekkuotainternet.blogspot.com/2014/02/cara-daftar-internet-simpati-loop-12gb.html |title= Announcement: Cara Daftar Paket Internet Simpati Loop 12GB February 2014 |accessdate=5 February 2014 |author= |date=5 April 2014 |publisher=Cek kuota}}{{unreliable source?|date=September 2017}}</ref><ref>[http://www.bursamalaysia.com/market/listed-companies/list-of-companies/plc-profile.html?stock_code=5051 Maxis Communications Berhad (MYX: 5051)], bursamalaysia.com</ref>. Jaringan Internet mencapai dari Bandar [[Arau]] ([[Kedah]]) sampai ke kampung [[Long Pasia]] ([[Sabah]]). ==Sejarah== Maxis Mobile (''GSM 900''), dan juga [[MEASAT]] 1, 2, dan 3, ({{lang-en|Malaysia East Asia Satellite}}, dan juga {{lang-ms|Satelit Asia Timur Malaysia}}), merupakan salah sebuah pembekal perkhidmatan rangkaian penuh. Setakat ini, MEASAT digunakan terutamanya untuk membekalkan perkhidmatan penyiaran DTH di bawah perkhidmatan penyiaran [[Astro Malaysia|Astro]], [[Anak syarikat|anak syarikatnya]] MEASAT. Ia juga bercadang untuk menawarkan perkhidmatan [[telekomunikasi]] kepada rantau [[Asia]], terutamanya negara-negara yang masih belum memiliki [[satelit]]. Binariang telahpun secara agresifnya membina [[infrastruktur]] telekomunikasi di kawasan penempatan baru dan kompleks [[perniagaan]]. Pendekatan ini dijangka akan dapat membuka pasaran telekomunikasi di kawasan penempatan baru serta zon perniagaan. Namun demikian Binariang telahpun mengalami krisis kewangan yang teruk. Kebelakangan ini, dalam percubaan [[syarikat]] tersebut untuk memfokuskan halatuju perniagaannya kepada perkhidmatan bimbit yang lebih lumayan, Binariang telah membuat keputusan untuk memberhentikan sebanyak 400 pekerjanya daripada [[Astro Malaysia|Astro]] dan 300 lagi daripada bahagian rangkaian perkhidmatan tetap. Pemiliknya, [[Ananda Krishnan]], memegang 22% saham, manakala majoriti saham dimiliki oleh [[Usaha Tegas]], sebuah [[syarikat]] yang diterajui bersama Ananda dan Tabung Amanah [[Mohammad Fuad Stephens|Tun Fuad Stephens]]. Binariang mendapat perhatian luas apabila terdapat khabar angin yang mengatakan bahawa ia akan dibeli dan dimiliki oleh [[syarikat]] asing. [[Hutchison Asia Telecom Group]] dipercayai telah memperolehi baki 61% saham, iaitu sebanyak RM1.4 [[bilion]] yang dibenarkan untuk pelabur asing. Sebaliknya, apa yang telah berlaku adalah [[BT Group|British Telecom]] (BT) membayar sebanyak RM1.8 bilion untuk memperolehi hanya satu pertiga [[Ekuiti (kewangan)|ekuiti]] [[syarikat]] Binariang. Maxis Communications yang diterajui oleh [[Jamaludin Ibrahim|Dato' Jamaludin Ibrahim]] sebagai [[Ketua Pegawai Eksekutif]] (CEO) dan Edward Ying sebagai Ketua Pegawai Operasi (COO). Ibu pejabatnya terletak di Menara Maxis, bersebelahan dengan Menara KLCC. Pada 2002, Maxis telah mengambil alih '''ADAM''' (kemudiannya '''TIMECel''', dan akhirnya '''Hotlink'''), ialah jenama di bawah dan seterusnya menggunakan talian 017. ==Anak syarikat== ===Maxis terdiri daripada 3 segmen perniagaan utama<ref>{{cite web|title=Annual Report 2024|url=https://maxis.listedcompany.com/misc/ar2025.pdf}}</ref>=== ====Maxis==== * Maxis Broadband Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Bina Sat-Com Network Sendirian Berhad, nombor syarikat 199201002549 (234053-D) ** Enterprise Managed Services Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai MyKRIS Asia Sdn. Bhd., nombor syarikat 200001010593 (513199-T) * MAI Sdn. Berhad (100%), dahulunya dikenali sebagai Malaysie Originals Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Industries Berhad, nombor syarikat 196501000473 (6261-U)* ** Maxis Collections Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 199601010926 (383275-M) * Maxis Mobile Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Binariang Communications Sendirian Berhad, nombor syarikat 199101019555 (229892-M), berjenama sebagai Maxis, pendahulu Maxis Mobile * Maxis Mobile Services Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Electronics and Telematique (Malaysia) Sendirian Berhad, Sapura Digital Sendirian Berhad, TIME PCN Sendirian Berhad, TIME Wireless Sendirian Berhad, kemudiannya TIMECel Sendirian Berhad, dan akhirnya Malaysian Mobile Services Sendirian Berhad, nombor syarikat 198101007199 (73315-V), berjenama sebagai Hotlink, pendahulu ADAM 017, dan kemudiannya TIMECel 017, dinamakan semula Planet By Maxis Ooredoo stc * Maxis International Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 199201008568 (240071-T) ** Green Packet (S) Pte. Ltd. (72.9%), dahulunya dikenali sebagai Packet One (S) Pte. Ltd., nombor syarikat (200919726-H)* * Advanced Wireless Technologies Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 200001014945 (517551-U) ** UMTS (Malaysia) Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 200001017815 (520422-D) ** ComeBy Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202201005948 (1451645-D) ** Maxis Green Solutions Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202401020843 (1566692-W) * Teledata Sendirian Berhad (55%), dahulunya dikenali sebagai Perunding Teknik Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Marketing Sdn. Bhd., nombor syarikat 197301003361 (16813-P)* ** Komtel Sdn. Bhd. (55%), nombor syarikat 198001003656 (57440-V)* ** Sija Sdn. Bhd. (55%), nombor syarikat 198401004729 (117248-D)* ** Sapura Marketing (Malaysia) Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Lavish Sensation Sendirian Berhad, dan kemudiannya Sapura Marketing Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Services Sdn. Bhd., nombor syarikat 199401041358 (327045-M)* * Swiftnet (M) Sdn. Bhd. (75%), nombor syarikat 199301028526 (283264-K)* ** Jernih Unggul Sendirian Berhad (75%), dahulunya dikenali sebagai Swiftcom Sendirian Berhad, dan kemudian High-Tech ASP Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Platforms Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501041049 (370253-H)* ''*Maxis akan mengambil alih 8 syarikat. ====[[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]]==== * U Mobile Multimedia Sdn. Bhd. (50%), berdaftar sebagai Nuance Multimedia Sdn. Bhd., atau kemudiannya Nuance Networks Sdn. Bhd., nombor syarikat 201901015461 (1324789-W), berjenama sebagai [[U Mobile]], dinamakan semula Nuance, dan kemudiannya Nuance by Maxis Ooredoo stc** ** U Mobile Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai GrafiMatix Sendirian Berhad, dan kemudiannya MiTV Networks Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Wireless Sdn. Bhd., nombor syarikat 199101013657 (223969-U)** *** Telekomunikasi Indonesia International (Malaysia) Sdn. Bhd. (50%), nombor syarikat 201301022571 (1052400-A), berjenama sebagai [[Telkom Indonesia#Anak syarikat|Telin Malaysia]]** ** U Telemedia Sdn. Bhd. (50%), berdaftar sebagai Nuance Properties Sdn. Bhd., nombor syarikat 200701038507 (796537-P)** *** U Mobile Services Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai Dazzling Moments Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Trading Sdn. Bhd., nombor syarikat 200401034375 (672884-H)** ** Mawar Setia Sdn. Bhd. (50%), nombor syarikat 202401014808 (1560658-M)** ** U Mobile Holdings Berhad (50%), berdaftar sebagai Nuance Intelligence Berhad, nombor syarikat 202301048360 (1542274-H)** *** U Interactive Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai Ikram Bisnes (M) Sendirian Berhad, kemudiannya Shasta Broadband Sendirian Berhad, dan akhirnya MiTV Broadband Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Interactive Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501037019 (366221-H)** ''**Maxis akan penggabungan 7 syarikat. ===[[Digital Nasional]]=== * Mobikom Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 198901013346 (190656-M), pendahulu Mobikom (dihentikan)* ** Digital Nasional Berhad (3%), dahulunya dikenali sebagai MKD Sejahtera Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701005338 (1219503-P), berjenama sebagai [[Digital Nasional|DNB 5G]] ** P1.Com Sdn. Bhd. (72.9%), nombor syarikat 200701011968 (769973-T)* ** RuumzNation Sdn. Bhd. (72.9%), nombor syarikat 200801021528 (822845-P)* ''*Maxis akan mengambil alih 3 syarikat. ==Produk dan perkhidmatan== Maxis menawarkan pelbagai keluaran dan perkhidmatan telekomunikasi kepada penduduk Malaysia, seperti pelan [[telefon bimbit prabayar|panggilan prabayar]] Hotlink (Planet By Maxis Ooredoo stc), pelan langganan bulanan, perantauan global, {{ill|MMS|en|Multimedia Messaging Service}}, [[Titik akses tanpa wayar|WAP]] (dalam sistem [[GSM]] dan [[GPRS]]), perkhidmatan talian tetap perumahan, Internet [[jalur lebar]], dan seperti pada awal [[2005]], perkhidmatan [[3G]] bagi pelanggan prabayar dan pascabayar. Bagi pelanggan perniagaan, Maxis menawarkan perkhidmatan {{ill|VSAT|en|Very-small-aperture-terminal}} (komunikasi berasaskan [[satelit]]) and perkhidmatan mobil berasaskan [[BlackBerry]] selain perkhidmatan biasa. Maxis juga menyediakan kedai muzik atas talian bagi semua pelanggannya untuk memuat turun kandungan multimedia. Perkhidmatan paling popular yang ditawarkan Maxis ialah jenama prabayar Hotlink yang kini dilanggan oleh 6.3 juta orang di Malaysia. Selain tiu mereka juga menawarkan perkhidmatan IDD 132, yang menawarkan panggilan berdiskaun ke talian tetap di negara-negara terpilih pada kadar 20 sen seminit, iaitu pada masa tertentu bagi kebanyakan pelanggan, lebih murah berbanding panggilan tempatan. Maxis kini terlibat dalam perang harga dengan pesaingnya [[TIME dotCom]], [[CelcomDigi]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]] dalam pasaran SIM prabayar yang menyebabkan pek permulaan Hotlinknya menjunam sehingga RM6. Terdapat ramai selebriti yang menjadi "jurucakap" Maxis, seperti [[Siti Nurhaliza]], bintang-bintang [[Akademi Fantasia]] dan ramai lagi. ==Maxis [[3G]]== Maxis merasmikan perkhidmatan [[3G]]nya pada [[1 Julai]] [[2005]] (perkhidmatan kad data 3G dilancarkan secara kecilan pada bulan Februari 2005). Perkhidmatan 3G ini terdapat dalam kawasan-kawasan terpilih dalam negara sahaja. Kawasan-kawasan liputan utama termasuk: * Lembah Klang (merangkumi Kuala Lumpur dan sebahagian besar Selangor) - pelancaran asal pada Julai 2005 * Pualu Pinang - Dec 2005 * Johor Bahru - Jan 2006 * Kuantan - Sept 2006 Maxis kelihatan sedang mengambil strategi "liputan tebal" bagi 3G. Ini bererti perkhidmatan 3G ini hanya dilaksanakan dalam kawasan-kawasan di mana aliran data amat berat, atau kawasan-kawasan yang mempunyai kepentingan strategik (contohnya, [[Putrajaya]] sebagai pusat pentadbiran kerajaan). Kawasan-kawasan lain dalam negara pula di bawah perkhidmatan 2.5G ([[GPRS]]; liputan seluruh negara) yang sedang dinaik taraf secara progresif ke 2.75G ([[EDGE]] atau E-GPRS). Ciri-ciri utama Maxis 3G termasuk: * Panggilan video dan mel video * Khidmat pengaliran video ''packet-switched'' (termasuk saluran siaran langsung, video-on-demand dan muat turun klip video) * Pantauan lalulintas (Maxis mengaku mempunyai 50 buah kamera video yang dipasang sekitar Lembah Klang, Pulau Pinang dan Johor Bahru) * Muat turun lagu penuh * Kad data 3G Pada bulan september 2006, Maxis melancarkan 3.5G ([[HSDPA]]) sebagai sebahagian perkhidmatan "modem jalur lebar tanpa wayar" yang disasarkan kepada pengguna "pasaran massa/rumah" (dan bukannya pengguna perniagaan). Maxis sedang menaik taraf keseluruhan rangkaian 3G kepada 3.5G secara berperingkat. Seperti pada bulan Disember 2006, seluruh Pulau Pinang, dan sebahagian Lembah Klang, Johor Bahru dan Kuantan sudah diliputi kemudahan 3.5G. == Pesaing == Maxis/[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet By Maxis stc Ooredoo)]]|[[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]] bersaing dengan telco [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), [[CelcomDigi]], dan [[TIME dotCom]]. ==Lihat juga== * [[Kawasan Stesen Tapak Maxis]] * [[Menara Maxis]] * [[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== *{{Official website}} *{{Official website|www.hotlink.com.my|Laman sesawang rasmi Hotlink (Planet By Maxis Ooredoo stc)}} *{{Official website|www.u.com.my|Laman sesawang rasmi U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)}} *{{Official website|business.maxis.com.my|Laman sesawang rasmi Maxis Business}} {{Telekomunikasi di Malaysia}} {{Syarikat Indeks Komposit Kuala Lumpur}} [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1993]] [[Kategori:Syarikat telefon mudah alih Malaysia]] [[Kategori:Penyedia perkhidmatan internet Malaysia]] [[Kategori:Jenama Malaysia]] b4kaayijxtgrnuupldjy2m9gr5rkc7o 7003984 7003968 2026-11-11T20:27:15Z ~2026-46919-99 414838 /* Pesaing */ Baiki ejaan. 7003984 wikitext text/x-wiki {{about|syarikat rangkaian internet di Malaysia|pembangunan permainan video The Sim|Maxis Software}} {{Kotak info syarikat | nama = Maxis Berhad | logo_syarikat = Maxis-logo.png | saiz_logo = 230px | alt_logo = | kapsyen_logo = Logo digunakan sejak Ogos 2020 | imej = Maxis Tower, Kuala Lumpur.jpg | saiz_imej = | alt_imej = | kapsyen_imej = [[Menara Maxis]] di Kuala Lumpur, ibu pejabat syarikat sejak 1998 | nama_dagang = Maxis Berhad<br><small>(7 Ogos 2009 – kini)</small> | nama_asal = | bahasa_nama_asal = | nama_rumi = | nama_dahulu = | jenis = [[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]] | bentuk_sah = | didagangkan_sebagai = {{myx|6012}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|MYL6012OO008}} | industri = [[Telekomunikasi]] | genre = | nasib = | pendahulu = {{unbulleted list| *Binariang Sendirian Berhad<br>{{small|(19 Disember 1986 – 1 April 1993)}} *Binariang Berhad<br>{{small|(1 April 1993 – 12 Julai 1999)}} *Maxis Communications Berhad<br/>{{small|(12 Julai 1999 – 7 Ogos 2009)}} }} | pengganti = | ditubuhkan = {{Start date and age|2009|08|07}} (disenaraikan pada tahun 2009)<ref>{{cite web|title=MAXIS-Cover to Page 112|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156387 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=MAXIS-Page 113 to ProxyForm|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156389 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=MAXIS-eDividend|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156388 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref> | pengasas = [[Ananda Krishnan]] | dibubarkan = | lokasi = [[Menara Maxis]], [[Pusat Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Jalan Ampang]] | bandar_lokasi = 50088 [[Kuala Lumpur]] | negara_lokasi = Malaysia | kawasan_diberi_khidmat = Asia (tidak termasuk Korea Utara dan Nepal), Timur Tengah dan Afrika Utara, Amerika Selatan (termasuk Peru dan Chile) | orang_penting = Datuk Johan Idris ([[Pengerusi]])<br>[[Puan Chan Cheong]] akan digantikan oleh Goh Seow Eng ([[Ketua Pegawai Eksekutif]]) | keluaran = {{ublist|[[Telefon bimbit|Telefoni mudah alih]]|[[Jalur lebar|Internet jalur lebar]]}} | jenama = {{hlist|Maxis|[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet By Maxis Ooredoo stc)]]|[[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]]}} | pengeluaran = | tahun_pengeluaran = | perkhidmatan = [[Perkhidmatan rangkaian|Perkhidmatan selular]], [[Talian tetap]] dan MIDI (Multimedia Data Internet) | hasil = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]105.36 Bilion | tahun_hasil = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024>{{cite web|title=Maxis Group Berhad 2024 Annual Report|url=https://maxis.listedcompany.com/misc/ar2024 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref> | pendapatan_kendalian = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]187.7 Bilion | tahun_pendapatan = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | pendapatan_bersih = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]139.6 Bilion | tahun_pendapatan_bersih = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | modal = | tahun_modal = | hutang = | tahun_hutang = | aset = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]223.23 Bilion | tahun_aset = ''Fiscal Year Ended 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | ekuiti = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]590.5 Bilion | tahun_ekuiti = ''Fiscal Year Ended 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | ahli = | tahun_ahli = | bilangan_kakitangan = 3,288 | tahun_bilangan_kakitangan = 2024 | pemilik = {{unbulleted list| * BGSM Equity Holdings Sdn. Bhd. (62%) {{small|(sendiri dimiliki bersama oleh [[Ananda Krishnan]] melalui [[Usaha Tegas]])}} * Harapan Nusantara Sdn. Bhd. (62%) {{small|("amanah budi bicara untuk (tuju)an [[bumiputra]]")}}<ref>{{Cite web |title=News {{!}} Maxis |url=https://maxis.listedcompany.com/news.html/id/631336 |access-date=2023-12-24 |website=maxis.listedcompany.com}}</ref> * [[Saudi Telecom Company|stc Group]] (62%) |'''Akan digabungkan''' * Straits Mobile Investment Pte. Ltd. (31%~ melalui {{ill|ST Telemedia|en}}) <small>(jualan kepada [[Ooredoo]] belum selesai)</small> }} | syarikat_induk = [[Usaha Tegas|Usaha Tegas Sdn. Bhd.]] | pembahagian = | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | modul = | nisbah = {{hlist|Maxis|[[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]]}} | laman_web = {{URL|www.maxis.com.my}} | catatan_kaki = }} '''Maxis Berhad''' ([[Nama dagang|menjalankan perniagaan sebagai]] '''Maxis''', dinamakan semula '''Maxis Ooredoo stc'''), nombor syarikat '''200901024473''' ('''867573-A'''), merupakan pengendali perkhidmatan [[telefon bimbit]] di [[Malaysia]], selain daripada syarikat [[TIME dotCom]], [[CelcomDigi]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[U Mobile|U Mobile (Nuance)]]. Syarikat ini mempunyai 8 juta pelanggan pada tahun 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.gadwinter.com/cara-langgan-internet-maxis/|title=5 Cara Langgan Internet Maxis 2025 - Gadwinter.com|date=2024-12-08|language=en-US|access-date=2025-01-07}}</ref> Maxis mengendalikan talian ''012'', ''017'' dan ''014-2''.<ref name="TelcoBuyout1">{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/SB117791894575386727?mod=googlenews_wsj |title= Malaysia's Maxis Receives Takeover Bid From Parent |accessdate=30 April 2007 |author=E-Ling, Liaw |date=30 April 2007 |publisher=[[The Wall Street Journal]]}}</ref><ref name="Cara Daftar Paket Internet Smartfren Terbaru 2014">{{cite web |url=http://infocekkuotainternet.blogspot.com/2014/02/cara-daftar-paket-internet-smartfren-terbaru.html |title= Cara Daftar Paket Internet Smartfren Terbaru 2014 |accessdate=5 February 2014 |author= |date=5 February 2014 |publisher=Cek kuota}}</ref><ref name="TelcoBuyout3">{{cite web |url=http://investing.reuters.co.uk/news/articleinvesting.aspx?type=media&storyID=nKLR149714 |title=UPDATE 5-Malaysian tycoon to buy out telco Maxis |accessdate=30 April 2007 |author=Azman, Syed |date=30 April 2007 |publisher=[[Reuters]] }}{{Pautan putus|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Cara Daftar Paket Internet Simpati Loop 12GB February 2014">{{cite web |url=http://infocekkuotainternet.blogspot.com/2014/02/cara-daftar-internet-simpati-loop-12gb.html |title= Announcement: Cara Daftar Paket Internet Simpati Loop 12GB February 2014 |accessdate=5 February 2014 |author= |date=5 April 2014 |publisher=Cek kuota}}{{unreliable source?|date=September 2017}}</ref><ref>[http://www.bursamalaysia.com/market/listed-companies/list-of-companies/plc-profile.html?stock_code=5051 Maxis Communications Berhad (MYX: 5051)], bursamalaysia.com</ref>. Jaringan Internet mencapai dari Bandar [[Arau]] ([[Kedah]]) sampai ke kampung [[Long Pasia]] ([[Sabah]]). ==Sejarah== Maxis Mobile (''GSM 900''), dan juga [[MEASAT]] 1, 2, dan 3, ({{lang-en|Malaysia East Asia Satellite}}, dan juga {{lang-ms|Satelit Asia Timur Malaysia}}), merupakan salah sebuah pembekal perkhidmatan rangkaian penuh. Setakat ini, MEASAT digunakan terutamanya untuk membekalkan perkhidmatan penyiaran DTH di bawah perkhidmatan penyiaran [[Astro Malaysia|Astro]], [[Anak syarikat|anak syarikatnya]] MEASAT. Ia juga bercadang untuk menawarkan perkhidmatan [[telekomunikasi]] kepada rantau [[Asia]], terutamanya negara-negara yang masih belum memiliki [[satelit]]. Binariang telahpun secara agresifnya membina [[infrastruktur]] telekomunikasi di kawasan penempatan baru dan kompleks [[perniagaan]]. Pendekatan ini dijangka akan dapat membuka pasaran telekomunikasi di kawasan penempatan baru serta zon perniagaan. Namun demikian Binariang telahpun mengalami krisis kewangan yang teruk. Kebelakangan ini, dalam percubaan [[syarikat]] tersebut untuk memfokuskan halatuju perniagaannya kepada perkhidmatan bimbit yang lebih lumayan, Binariang telah membuat keputusan untuk memberhentikan sebanyak 400 pekerjanya daripada [[Astro Malaysia|Astro]] dan 300 lagi daripada bahagian rangkaian perkhidmatan tetap. Pemiliknya, [[Ananda Krishnan]], memegang 22% saham, manakala majoriti saham dimiliki oleh [[Usaha Tegas]], sebuah [[syarikat]] yang diterajui bersama Ananda dan Tabung Amanah [[Mohammad Fuad Stephens|Tun Fuad Stephens]]. Binariang mendapat perhatian luas apabila terdapat khabar angin yang mengatakan bahawa ia akan dibeli dan dimiliki oleh [[syarikat]] asing. [[Hutchison Asia Telecom Group]] dipercayai telah memperolehi baki 61% saham, iaitu sebanyak RM1.4 [[bilion]] yang dibenarkan untuk pelabur asing. Sebaliknya, apa yang telah berlaku adalah [[BT Group|British Telecom]] (BT) membayar sebanyak RM1.8 bilion untuk memperolehi hanya satu pertiga [[Ekuiti (kewangan)|ekuiti]] [[syarikat]] Binariang. Maxis Communications yang diterajui oleh [[Jamaludin Ibrahim|Dato' Jamaludin Ibrahim]] sebagai [[Ketua Pegawai Eksekutif]] (CEO) dan Edward Ying sebagai Ketua Pegawai Operasi (COO). Ibu pejabatnya terletak di Menara Maxis, bersebelahan dengan Menara KLCC. Pada 2002, Maxis telah mengambil alih '''ADAM''' (kemudiannya '''TIMECel''', dan akhirnya '''Hotlink'''), ialah jenama di bawah dan seterusnya menggunakan talian 017. ==Anak syarikat== ===Maxis terdiri daripada 3 segmen perniagaan utama<ref>{{cite web|title=Annual Report 2024|url=https://maxis.listedcompany.com/misc/ar2025.pdf}}</ref>=== ====Maxis==== * Maxis Broadband Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Bina Sat-Com Network Sendirian Berhad, nombor syarikat 199201002549 (234053-D) ** Enterprise Managed Services Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai MyKRIS Asia Sdn. Bhd., nombor syarikat 200001010593 (513199-T) * MAI Sdn. Berhad (100%), dahulunya dikenali sebagai Malaysie Originals Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Industries Berhad, nombor syarikat 196501000473 (6261-U)* ** Maxis Collections Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 199601010926 (383275-M) * Maxis Mobile Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Binariang Communications Sendirian Berhad, nombor syarikat 199101019555 (229892-M), berjenama sebagai Maxis, pendahulu Maxis Mobile * Maxis Mobile Services Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Electronics and Telematique (Malaysia) Sendirian Berhad, Sapura Digital Sendirian Berhad, TIME PCN Sendirian Berhad, TIME Wireless Sendirian Berhad, kemudiannya TIMECel Sendirian Berhad, dan akhirnya Malaysian Mobile Services Sendirian Berhad, nombor syarikat 198101007199 (73315-V), berjenama sebagai Hotlink, pendahulu ADAM 017, dan kemudiannya TIMECel 017, dinamakan semula Planet By Maxis Ooredoo stc * Maxis International Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 199201008568 (240071-T) ** Green Packet (S) Pte. Ltd. (72.9%), dahulunya dikenali sebagai Packet One (S) Pte. Ltd., nombor syarikat (200919726-H)* * Advanced Wireless Technologies Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 200001014945 (517551-U) ** UMTS (Malaysia) Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 200001017815 (520422-D) ** ComeBy Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202201005948 (1451645-D) ** Maxis Green Solutions Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202401020843 (1566692-W) * Teledata Sendirian Berhad (55%), dahulunya dikenali sebagai Perunding Teknik Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Marketing Sdn. Bhd., nombor syarikat 197301003361 (16813-P)* ** Komtel Sdn. Bhd. (55%), nombor syarikat 198001003656 (57440-V)* ** Sija Sdn. Bhd. (55%), nombor syarikat 198401004729 (117248-D)* ** Sapura Marketing (Malaysia) Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Lavish Sensation Sendirian Berhad, dan kemudiannya Sapura Marketing Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Services Sdn. Bhd., nombor syarikat 199401041358 (327045-M)* * Swiftnet (M) Sdn. Bhd. (75%), nombor syarikat 199301028526 (283264-K)* ** Jernih Unggul Sendirian Berhad (75%), dahulunya dikenali sebagai Swiftcom Sendirian Berhad, dan kemudian High-Tech ASP Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Platforms Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501041049 (370253-H)* ''*Maxis akan mengambil alih 8 syarikat. ====[[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]]==== * U Mobile Multimedia Sdn. Bhd. (50%), berdaftar sebagai Nuance Multimedia Sdn. Bhd., atau kemudiannya Nuance Networks Sdn. Bhd., nombor syarikat 201901015461 (1324789-W), berjenama sebagai [[U Mobile]], dinamakan semula Nuance, dan kemudiannya Nuance by Maxis Ooredoo stc** ** U Mobile Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai GrafiMatix Sendirian Berhad, dan kemudiannya MiTV Networks Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Wireless Sdn. Bhd., nombor syarikat 199101013657 (223969-U)** *** Telekomunikasi Indonesia International (Malaysia) Sdn. Bhd. (50%), nombor syarikat 201301022571 (1052400-A), berjenama sebagai [[Telkom Indonesia#Anak syarikat|Telin Malaysia]]** ** U Telemedia Sdn. Bhd. (50%), berdaftar sebagai Nuance Properties Sdn. Bhd., nombor syarikat 200701038507 (796537-P)** *** U Mobile Services Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai Dazzling Moments Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Trading Sdn. Bhd., nombor syarikat 200401034375 (672884-H)** ** Mawar Setia Sdn. Bhd. (50%), nombor syarikat 202401014808 (1560658-M)** ** U Mobile Holdings Berhad (50%), berdaftar sebagai Nuance Intelligence Berhad, nombor syarikat 202301048360 (1542274-H)** *** U Interactive Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai Ikram Bisnes (M) Sendirian Berhad, kemudiannya Shasta Broadband Sendirian Berhad, dan akhirnya MiTV Broadband Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Interactive Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501037019 (366221-H)** ''**Maxis akan penggabungan 7 syarikat. ===[[Digital Nasional]]=== * Mobikom Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 198901013346 (190656-M), pendahulu Mobikom (dihentikan)* ** Digital Nasional Berhad (3%), dahulunya dikenali sebagai MKD Sejahtera Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701005338 (1219503-P), berjenama sebagai [[Digital Nasional|DNB 5G]] ** P1.Com Sdn. Bhd. (72.9%), nombor syarikat 200701011968 (769973-T)* ** RuumzNation Sdn. Bhd. (72.9%), nombor syarikat 200801021528 (822845-P)* ''*Maxis akan mengambil alih 3 syarikat. ==Produk dan perkhidmatan== Maxis menawarkan pelbagai keluaran dan perkhidmatan telekomunikasi kepada penduduk Malaysia, seperti pelan [[telefon bimbit prabayar|panggilan prabayar]] Hotlink (Planet By Maxis Ooredoo stc), pelan langganan bulanan, perantauan global, {{ill|MMS|en|Multimedia Messaging Service}}, [[Titik akses tanpa wayar|WAP]] (dalam sistem [[GSM]] dan [[GPRS]]), perkhidmatan talian tetap perumahan, Internet [[jalur lebar]], dan seperti pada awal [[2005]], perkhidmatan [[3G]] bagi pelanggan prabayar dan pascabayar. Bagi pelanggan perniagaan, Maxis menawarkan perkhidmatan {{ill|VSAT|en|Very-small-aperture-terminal}} (komunikasi berasaskan [[satelit]]) and perkhidmatan mobil berasaskan [[BlackBerry]] selain perkhidmatan biasa. Maxis juga menyediakan kedai muzik atas talian bagi semua pelanggannya untuk memuat turun kandungan multimedia. Perkhidmatan paling popular yang ditawarkan Maxis ialah jenama prabayar Hotlink yang kini dilanggan oleh 6.3 juta orang di Malaysia. Selain tiu mereka juga menawarkan perkhidmatan IDD 132, yang menawarkan panggilan berdiskaun ke talian tetap di negara-negara terpilih pada kadar 20 sen seminit, iaitu pada masa tertentu bagi kebanyakan pelanggan, lebih murah berbanding panggilan tempatan. Maxis kini terlibat dalam perang harga dengan pesaingnya [[TIME dotCom]], [[CelcomDigi]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]] dalam pasaran SIM prabayar yang menyebabkan pek permulaan Hotlinknya menjunam sehingga RM6. Terdapat ramai selebriti yang menjadi "jurucakap" Maxis, seperti [[Siti Nurhaliza]], bintang-bintang [[Akademi Fantasia]] dan ramai lagi. ==Maxis [[3G]]== Maxis merasmikan perkhidmatan [[3G]]nya pada [[1 Julai]] [[2005]] (perkhidmatan kad data 3G dilancarkan secara kecilan pada bulan Februari 2005). Perkhidmatan 3G ini terdapat dalam kawasan-kawasan terpilih dalam negara sahaja. Kawasan-kawasan liputan utama termasuk: * Lembah Klang (merangkumi Kuala Lumpur dan sebahagian besar Selangor) - pelancaran asal pada Julai 2005 * Pualu Pinang - Dec 2005 * Johor Bahru - Jan 2006 * Kuantan - Sept 2006 Maxis kelihatan sedang mengambil strategi "liputan tebal" bagi 3G. Ini bererti perkhidmatan 3G ini hanya dilaksanakan dalam kawasan-kawasan di mana aliran data amat berat, atau kawasan-kawasan yang mempunyai kepentingan strategik (contohnya, [[Putrajaya]] sebagai pusat pentadbiran kerajaan). Kawasan-kawasan lain dalam negara pula di bawah perkhidmatan 2.5G ([[GPRS]]; liputan seluruh negara) yang sedang dinaik taraf secara progresif ke 2.75G ([[EDGE]] atau E-GPRS). Ciri-ciri utama Maxis 3G termasuk: * Panggilan video dan mel video * Khidmat pengaliran video ''packet-switched'' (termasuk saluran siaran langsung, video-on-demand dan muat turun klip video) * Pantauan lalulintas (Maxis mengaku mempunyai 50 buah kamera video yang dipasang sekitar Lembah Klang, Pulau Pinang dan Johor Bahru) * Muat turun lagu penuh * Kad data 3G Pada bulan september 2006, Maxis melancarkan 3.5G ([[HSDPA]]) sebagai sebahagian perkhidmatan "modem jalur lebar tanpa wayar" yang disasarkan kepada pengguna "pasaran massa/rumah" (dan bukannya pengguna perniagaan). Maxis sedang menaik taraf keseluruhan rangkaian 3G kepada 3.5G secara berperingkat. Seperti pada bulan Disember 2006, seluruh Pulau Pinang, dan sebahagian Lembah Klang, Johor Bahru dan Kuantan sudah diliputi kemudahan 3.5G. == Pesaing == Maxis/[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet)]]/[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]] bersaing dengan telco [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), [[CelcomDigi]], dan [[TIME dotCom]]. ==Lihat juga== * [[Kawasan Stesen Tapak Maxis]] * [[Menara Maxis]] * [[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== *{{Official website}} *{{Official website|www.hotlink.com.my|Laman sesawang rasmi Hotlink (Planet By Maxis Ooredoo stc)}} *{{Official website|www.u.com.my|Laman sesawang rasmi U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)}} *{{Official website|business.maxis.com.my|Laman sesawang rasmi Maxis Business}} {{Telekomunikasi di Malaysia}} {{Syarikat Indeks Komposit Kuala Lumpur}} [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1993]] [[Kategori:Syarikat telefon mudah alih Malaysia]] [[Kategori:Penyedia perkhidmatan internet Malaysia]] [[Kategori:Jenama Malaysia]] ib93tmbly41xd374t1huy73aiyxqlv9 7003988 7003984 2026-11-11T20:44:09Z ~2026-59576-79 424884 7003988 wikitext text/x-wiki {{about|syarikat rangkaian internet di Malaysia|pembangunan permainan video The Sim|Maxis Software}} {{Kotak info syarikat | nama = Maxis Berhad | logo_syarikat = Maxis-logo.png | saiz_logo = 230px | alt_logo = | kapsyen_logo = Logo digunakan sejak Ogos 2020 | imej = Maxis Tower, Kuala Lumpur.jpg | saiz_imej = | alt_imej = | kapsyen_imej = [[Menara Maxis]] di Kuala Lumpur, ibu pejabat syarikat sejak 1998 | nama_dagang = Maxis Berhad<br><small>(7 Ogos 2009 – kini)</small> | nama_asal = | bahasa_nama_asal = | nama_rumi = | nama_dahulu = | jenis = [[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]] | bentuk_sah = | didagangkan_sebagai = {{myx|6012}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|MYL6012OO008}} | industri = [[Telekomunikasi]] | genre = | nasib = | pendahulu = {{unbulleted list| *Binariang Sendirian Berhad<br>{{small|(19 Disember 1986 – 1 April 1993)}} *Binariang Berhad<br>{{small|(1 April 1993 – 12 Julai 1999)}} *Maxis Communications Berhad<br/>{{small|(12 Julai 1999 – 7 Ogos 2009)}} }} | pengganti = | ditubuhkan = {{Start date and age|2009|08|07}} (disenaraikan pada tahun 2009)<ref>{{cite web|title=MAXIS-Cover to Page 112|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156387 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=MAXIS-Page 113 to ProxyForm|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156389 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=MAXIS-eDividend|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156388 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref> | pengasas = [[Ananda Krishnan]] | dibubarkan = | lokasi = [[Menara Maxis]], [[Pusat Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Jalan Ampang]] | bandar_lokasi = 50088 [[Kuala Lumpur]] | negara_lokasi = Malaysia | kawasan_diberi_khidmat = Asia (tidak termasuk Korea Utara dan Nepal), Timur Tengah dan Afrika Utara, Amerika Selatan (termasuk Peru dan Chile) | orang_penting = Datuk Johan Idris ([[Pengerusi]])<br>[[Puan Chan Cheong]] akan digantikan oleh Goh Seow Eng ([[Ketua Pegawai Eksekutif]]) | keluaran = {{ublist|[[Telefon bimbit|Telefoni mudah alih]]|[[Jalur lebar|Internet jalur lebar]]}} | jenama = {{hlist|Maxis|[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet)]]|[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]]}} | pengeluaran = | tahun_pengeluaran = | perkhidmatan = [[Perkhidmatan rangkaian|Perkhidmatan selular]], [[Talian tetap]] dan MIDI (Multimedia Data Internet) | hasil = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]105.36 Bilion | tahun_hasil = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024>{{cite web|title=Maxis Group Berhad 2024 Annual Report|url=https://maxis.listedcompany.com/misc/ar2024 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref> | pendapatan_kendalian = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]187.7 Bilion | tahun_pendapatan = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | pendapatan_bersih = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]139.6 Bilion | tahun_pendapatan_bersih = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | modal = | tahun_modal = | hutang = | tahun_hutang = | aset = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]223.23 Bilion | tahun_aset = ''Fiscal Year Ended 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | ekuiti = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]590.5 Bilion | tahun_ekuiti = ''Fiscal Year Ended 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | ahli = | tahun_ahli = | bilangan_kakitangan = 3,288 | tahun_bilangan_kakitangan = 2024 | pemilik = {{unbulleted list| * BGSM Equity Holdings Sdn. Bhd. (62%) {{small|(sendiri dimiliki bersama oleh [[Ananda Krishnan]] melalui [[Usaha Tegas]])}} * Harapan Nusantara Sdn. Bhd. (62%) {{small|("amanah budi bicara untuk (tuju)an [[bumiputra]]")}}<ref>{{Cite web |title=News {{!}} Maxis |url=https://maxis.listedcompany.com/news.html/id/631336 |access-date=2023-12-24 |website=maxis.listedcompany.com}}</ref> * [[Saudi Telecom Company]] (62%) |'''Akan digabungkan''' * Straits Mobile Investment Pte. Ltd. (31%~ melalui {{ill|ST Telemedia|en}}) <small>(jualan kepada [[Ooredoo]] belum selesai)</small> }} | syarikat_induk = [[Usaha Tegas|Usaha Tegas Sdn. Bhd.]] | pembahagian = | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | modul = | nisbah = {{hlist|Maxis|[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]]}} | laman_web = {{URL|www.maxis.com.my}} | catatan_kaki = }} '''Maxis Berhad''' ([[Nama dagang|menjalankan perniagaan sebagai]] '''Maxis''', dinamakan semula '''Maxis Ooredoo stc'''), nombor syarikat '''200901024473''' ('''867573-A'''), merupakan pengendali perkhidmatan [[telefon bimbit]] di [[Malaysia]], selain daripada syarikat [[TIME dotCom]], [[CelcomDigi]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[U Mobile|U Mobile (Nuance)]]. Syarikat ini mempunyai 8 juta pelanggan pada tahun 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.gadwinter.com/cara-langgan-internet-maxis/|title=5 Cara Langgan Internet Maxis 2025 - Gadwinter.com|date=2024-12-08|language=en-US|access-date=2025-01-07}}</ref> Maxis mengendalikan talian ''012'', ''017'' dan ''014-2''.<ref name="TelcoBuyout1">{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/SB117791894575386727?mod=googlenews_wsj |title= Malaysia's Maxis Receives Takeover Bid From Parent |accessdate=30 April 2007 |author=E-Ling, Liaw |date=30 April 2007 |publisher=[[The Wall Street Journal]]}}</ref><ref name="Cara Daftar Paket Internet Smartfren Terbaru 2014">{{cite web |url=http://infocekkuotainternet.blogspot.com/2014/02/cara-daftar-paket-internet-smartfren-terbaru.html |title= Cara Daftar Paket Internet Smartfren Terbaru 2014 |accessdate=5 February 2014 |author= |date=5 February 2014 |publisher=Cek kuota}}</ref><ref name="TelcoBuyout3">{{cite web |url=http://investing.reuters.co.uk/news/articleinvesting.aspx?type=media&storyID=nKLR149714 |title=UPDATE 5-Malaysian tycoon to buy out telco Maxis |accessdate=30 April 2007 |author=Azman, Syed |date=30 April 2007 |publisher=[[Reuters]] }}{{Pautan putus|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Cara Daftar Paket Internet Simpati Loop 12GB February 2014">{{cite web |url=http://infocekkuotainternet.blogspot.com/2014/02/cara-daftar-internet-simpati-loop-12gb.html |title= Announcement: Cara Daftar Paket Internet Simpati Loop 12GB February 2014 |accessdate=5 February 2014 |author= |date=5 April 2014 |publisher=Cek kuota}}{{unreliable source?|date=September 2017}}</ref><ref>[http://www.bursamalaysia.com/market/listed-companies/list-of-companies/plc-profile.html?stock_code=5051 Maxis Communications Berhad (MYX: 5051)], bursamalaysia.com</ref>. Jaringan Internet mencapai dari Bandar [[Arau]] ([[Kedah]]) sampai ke kampung [[Long Pasia]] ([[Sabah]]). ==Sejarah== Maxis Mobile (''GSM 900''), dan juga [[MEASAT]] 1, 2, dan 3, ({{lang-en|Malaysia East Asia Satellite}}, dan juga {{lang-ms|Satelit Asia Timur Malaysia}}), merupakan salah sebuah pembekal perkhidmatan rangkaian penuh. Setakat ini, MEASAT digunakan terutamanya untuk membekalkan perkhidmatan penyiaran DTH di bawah perkhidmatan penyiaran [[Astro Malaysia|Astro]], [[Anak syarikat|anak syarikatnya]] MEASAT. Ia juga bercadang untuk menawarkan perkhidmatan [[telekomunikasi]] kepada rantau [[Asia]], terutamanya negara-negara yang masih belum memiliki [[satelit]]. Binariang telahpun secara agresifnya membina [[infrastruktur]] telekomunikasi di kawasan penempatan baru dan kompleks [[perniagaan]]. Pendekatan ini dijangka akan dapat membuka pasaran telekomunikasi di kawasan penempatan baru serta zon perniagaan. Namun demikian Binariang telahpun mengalami krisis kewangan yang teruk. Kebelakangan ini, dalam percubaan [[syarikat]] tersebut untuk memfokuskan halatuju perniagaannya kepada perkhidmatan bimbit yang lebih lumayan, Binariang telah membuat keputusan untuk memberhentikan sebanyak 400 pekerjanya daripada [[Astro Malaysia|Astro]] dan 300 lagi daripada bahagian rangkaian perkhidmatan tetap. Pemiliknya, [[Ananda Krishnan]], memegang 22% saham, manakala majoriti saham dimiliki oleh [[Usaha Tegas]], sebuah [[syarikat]] yang diterajui bersama Ananda dan Tabung Amanah [[Mohammad Fuad Stephens|Tun Fuad Stephens]]. Binariang mendapat perhatian luas apabila terdapat khabar angin yang mengatakan bahawa ia akan dibeli dan dimiliki oleh [[syarikat]] asing. [[Hutchison Asia Telecom Group]] dipercayai telah memperolehi baki 61% saham, iaitu sebanyak RM1.4 [[bilion]] yang dibenarkan untuk pelabur asing. Sebaliknya, apa yang telah berlaku adalah [[BT Group|British Telecom]] (BT) membayar sebanyak RM1.8 bilion untuk memperolehi hanya satu pertiga [[Ekuiti (kewangan)|ekuiti]] [[syarikat]] Binariang. Maxis Communications yang diterajui oleh [[Jamaludin Ibrahim|Dato' Jamaludin Ibrahim]] sebagai [[Ketua Pegawai Eksekutif]] (CEO) dan Edward Ying sebagai Ketua Pegawai Operasi (COO). Ibu pejabatnya terletak di Menara Maxis, bersebelahan dengan Menara KLCC. Pada 2002, Maxis telah mengambil alih '''ADAM''' (kemudiannya '''TIMECel''', dan akhirnya '''Hotlink'''), ialah jenama di bawah dan seterusnya menggunakan talian 017. ==Anak syarikat== ===Maxis terdiri daripada 3 segmen perniagaan utama<ref>{{cite web|title=Annual Report 2024|url=https://maxis.listedcompany.com/misc/ar2025.pdf}}</ref>=== ====Maxis==== * Maxis Broadband Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Bina Sat-Com Network Sendirian Berhad, nombor syarikat 199201002549 (234053-D) ** Enterprise Managed Services Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai MyKRIS Asia Sdn. Bhd., nombor syarikat 200001010593 (513199-T) * MAI Sdn. Berhad (100%), dahulunya dikenali sebagai Malaysie Originals Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Holdings Berhad, nombor syarikat 196501000473 (6261-U)* ** Maxis Collections Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 199601010926 (383275-M) * Maxis Mobile Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Binariang Communications Sendirian Berhad, nombor syarikat 199101019555 (229892-M), berjenama sebagai Maxis, pendahulu Maxis Mobile * Maxis Mobile Services Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Electronics and Telematique (Malaysia) Sendirian Berhad, Sapura Digital Sendirian Berhad, TIME PCN Sendirian Berhad, TIME Wireless Sendirian Berhad, kemudiannya TIMECel Sendirian Berhad, dan akhirnya Malaysian Mobile Services Sendirian Berhad, nombor syarikat 198101007199 (73315-V), berjenama sebagai Hotlink, pendahulu ADAM 017, dan kemudiannya TIMECel 017, dinamakan semula Planet * Maxis International Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 199201008568 (240071-T) ** Green Packet (S) Pte. Ltd. (72.9%), dahulunya dikenali sebagai Packet One (S) Pte. Ltd., nombor syarikat (200919726-H)* * Advanced Wireless Technologies Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 200001014945 (517551-U) ** UMTS (Malaysia) Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 200001017815 (520422-D) ** ComeBy Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202201005948 (1451645-D) ** Maxis Green Solutions Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202401020843 (1566692-W) * Teledata Sendirian Berhad (55%), dahulunya dikenali sebagai Perunding Teknik Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Marketing Sdn. Bhd., nombor syarikat 197301003361 (16813-P)* ** Komtel Sdn. Bhd. (55%), nombor syarikat 198001003656 (57440-V)* ** Sija Sdn. Bhd. (55%), nombor syarikat 198401004729 (117248-D)* ** Sapura Marketing (Malaysia) Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Lavish Sensation Sendirian Berhad, dan kemudiannya Sapura Marketing Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Services Sdn. Bhd., nombor syarikat 199401041358 (327045-M)* * Swiftnet (M) Sdn. Bhd. (75%), nombor syarikat 199301028526 (283264-K)* ** Jernih Unggul Sendirian Berhad (75%), dahulunya dikenali sebagai Swiftcom Sendirian Berhad, dan kemudian High-Tech ASP Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Platforms Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501041049 (370253-H)* ''*Maxis akan mengambil alih 8 syarikat. ====[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]]==== * U Mobile Multimedia Sdn. Bhd. (50%), berdaftar sebagai Nuance Multimedia Sdn. Bhd., atau kemudiannya Nuance Networks Sdn. Bhd., nombor syarikat 201901015461 (1324789-W), berjenama sebagai [[U Mobile]], dinamakan semula Nuance** ** U Mobile Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai GrafiMatix Sendirian Berhad, dan kemudiannya MiTV Networks Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Wireless Sdn. Bhd., nombor syarikat 199101013657 (223969-U)** *** Telekomunikasi Indonesia International (Malaysia) Sdn. Bhd. (50%), nombor syarikat 201301022571 (1052400-A), berjenama sebagai [[Telkom Indonesia#Anak syarikat|Telin Malaysia]]** ** U Telemedia Sdn. Bhd. (50%), berdaftar sebagai Nuance Properties Sdn. Bhd., nombor syarikat 200701038507 (796537-P)** *** U Mobile Services Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai Dazzling Moments Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Trading Sdn. Bhd., nombor syarikat 200401034375 (672884-H)** ** Mawar Setia Sdn. Bhd. (50%), nombor syarikat 202401014808 (1560658-M)** ** U Mobile Holdings Berhad (50%), berdaftar sebagai Nuance Intelligence Berhad, nombor syarikat 202301048360 (1542274-H)** *** U Interactive Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai Ikram Bisnes (M) Sendirian Berhad, kemudiannya Shasta Broadband Sendirian Berhad, dan akhirnya MiTV Broadband Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Interactive Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501037019 (366221-H)** ''**Maxis akan penggabungan 7 syarikat. ===[[Digital Nasional]]=== * Mobikom Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 198901013346 (190656-M), pendahulu Mobikom (dihentikan)* ** Digital Nasional Berhad (3%), dahulunya dikenali sebagai MKD Sejahtera Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701005338 (1219503-P), berjenama sebagai [[Digital Nasional|DNB 5G]] ** P1.Com Sdn. Bhd. (72.9%), nombor syarikat 200701011968 (769973-T)* ** RuumzNation Sdn. Bhd. (72.9%), nombor syarikat 200801021528 (822845-P)* ''*Maxis akan mengambil alih 3 syarikat. ==Produk dan perkhidmatan== Maxis menawarkan pelbagai keluaran dan perkhidmatan telekomunikasi kepada penduduk Malaysia, seperti pelan [[telefon bimbit prabayar|panggilan prabayar]] Hotlink (Planet By Maxis Ooredoo stc), pelan langganan bulanan, perantauan global, {{ill|MMS|en|Multimedia Messaging Service}}, [[Titik akses tanpa wayar|WAP]] (dalam sistem [[GSM]] dan [[GPRS]]), perkhidmatan talian tetap perumahan, Internet [[jalur lebar]], dan seperti pada awal [[2005]], perkhidmatan [[3G]] bagi pelanggan prabayar dan pascabayar. Bagi pelanggan perniagaan, Maxis menawarkan perkhidmatan {{ill|VSAT|en|Very-small-aperture-terminal}} (komunikasi berasaskan [[satelit]]) and perkhidmatan mobil berasaskan [[BlackBerry]] selain perkhidmatan biasa. Maxis juga menyediakan kedai muzik atas talian bagi semua pelanggannya untuk memuat turun kandungan multimedia. Perkhidmatan paling popular yang ditawarkan Maxis ialah jenama prabayar Hotlink yang kini dilanggan oleh 6.3 juta orang di Malaysia. Selain tiu mereka juga menawarkan perkhidmatan IDD 132, yang menawarkan panggilan berdiskaun ke talian tetap di negara-negara terpilih pada kadar 20 sen seminit, iaitu pada masa tertentu bagi kebanyakan pelanggan, lebih murah berbanding panggilan tempatan. Maxis kini terlibat dalam perang harga dengan pesaingnya [[TIME dotCom]], [[CelcomDigi]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[U Mobile|U Mobile (Nuance By Maxis Ooredoo stc)]] dalam pasaran SIM prabayar yang menyebabkan pek permulaan Hotlinknya menjunam sehingga RM6. Terdapat ramai selebriti yang menjadi "jurucakap" Maxis, seperti [[Siti Nurhaliza]], bintang-bintang [[Akademi Fantasia]] dan ramai lagi. ==Maxis [[3G]]== Maxis merasmikan perkhidmatan [[3G]]nya pada [[1 Julai]] [[2005]] (perkhidmatan kad data 3G dilancarkan secara kecilan pada bulan Februari 2005). Perkhidmatan 3G ini terdapat dalam kawasan-kawasan terpilih dalam negara sahaja. Kawasan-kawasan liputan utama termasuk: * Lembah Klang (merangkumi Kuala Lumpur dan sebahagian besar Selangor) - pelancaran asal pada Julai 2005 * Pualu Pinang - Dec 2005 * Johor Bahru - Jan 2006 * Kuantan - Sept 2006 Maxis kelihatan sedang mengambil strategi "liputan tebal" bagi 3G. Ini bererti perkhidmatan 3G ini hanya dilaksanakan dalam kawasan-kawasan di mana aliran data amat berat, atau kawasan-kawasan yang mempunyai kepentingan strategik (contohnya, [[Putrajaya]] sebagai pusat pentadbiran kerajaan). Kawasan-kawasan lain dalam negara pula di bawah perkhidmatan 2.5G ([[GPRS]]; liputan seluruh negara) yang sedang dinaik taraf secara progresif ke 2.75G ([[EDGE]] atau E-GPRS). Ciri-ciri utama Maxis 3G termasuk: * Panggilan video dan mel video * Khidmat pengaliran video ''packet-switched'' (termasuk saluran siaran langsung, video-on-demand dan muat turun klip video) * Pantauan lalulintas (Maxis mengaku mempunyai 50 buah kamera video yang dipasang sekitar Lembah Klang, Pulau Pinang dan Johor Bahru) * Muat turun lagu penuh * Kad data 3G Pada bulan september 2006, Maxis melancarkan 3.5G ([[HSDPA]]) sebagai sebahagian perkhidmatan "modem jalur lebar tanpa wayar" yang disasarkan kepada pengguna "pasaran massa/rumah" (dan bukannya pengguna perniagaan). Maxis sedang menaik taraf keseluruhan rangkaian 3G kepada 3.5G secara berperingkat. Seperti pada bulan Disember 2006, seluruh Pulau Pinang, dan sebahagian Lembah Klang, Johor Bahru dan Kuantan sudah diliputi kemudahan 3.5G. == Pesaing == Maxis/[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet)]]/[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]] bersaing dengan telco [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), [[CelcomDigi]], dan [[TIME dotCom]]. ==Lihat juga== * [[Kawasan Stesen Tapak Maxis]] * [[Menara Maxis]] * [[U Mobile|U Mobile (Nuance)]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== *{{Official website}} *{{Official website|www.hotlink.com.my|Laman sesawang rasmi Hotlink (Planet)}} *{{Official website|www.u.com.my|Laman sesawang rasmi U Mobile (Nuance)}} *{{Official website|business.maxis.com.my|Laman sesawang rasmi Maxis Business}} {{Telekomunikasi di Malaysia}} {{Syarikat Indeks Komposit Kuala Lumpur}} [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1993]] [[Kategori:Syarikat telefon mudah alih Malaysia]] [[Kategori:Penyedia perkhidmatan internet Malaysia]] [[Kategori:Jenama Malaysia]] 03azn8oczrwgwd1wt1l3fxspu3m6lme 7003989 7003988 2026-11-11T20:47:30Z ~2026-46919-99 414838 /* Produk dan perkhidmatan */ Baiki ejaan. 7003989 wikitext text/x-wiki {{about|syarikat rangkaian internet di Malaysia|pembangunan permainan video The Sim|Maxis Software}} {{Kotak info syarikat | nama = Maxis Berhad | logo_syarikat = Maxis-logo.png | saiz_logo = 230px | alt_logo = | kapsyen_logo = Logo digunakan sejak Ogos 2020 | imej = Maxis Tower, Kuala Lumpur.jpg | saiz_imej = | alt_imej = | kapsyen_imej = [[Menara Maxis]] di Kuala Lumpur, ibu pejabat syarikat sejak 1998 | nama_dagang = Maxis Berhad<br><small>(7 Ogos 2009 – kini)</small> | nama_asal = | bahasa_nama_asal = | nama_rumi = | nama_dahulu = | jenis = [[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]] | bentuk_sah = | didagangkan_sebagai = {{myx|6012}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|MYL6012OO008}} | industri = [[Telekomunikasi]] | genre = | nasib = | pendahulu = {{unbulleted list| *Binariang Sendirian Berhad<br>{{small|(19 Disember 1986 – 1 April 1993)}} *Binariang Berhad<br>{{small|(1 April 1993 – 12 Julai 1999)}} *Maxis Communications Berhad<br/>{{small|(12 Julai 1999 – 7 Ogos 2009)}} }} | pengganti = | ditubuhkan = {{Start date and age|2009|08|07}} (disenaraikan pada tahun 2009)<ref>{{cite web|title=MAXIS-Cover to Page 112|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156387 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=MAXIS-Page 113 to ProxyForm|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156389 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=MAXIS-eDividend|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156388 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref> | pengasas = [[Ananda Krishnan]] | dibubarkan = | lokasi = [[Menara Maxis]], [[Pusat Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Jalan Ampang]] | bandar_lokasi = 50088 [[Kuala Lumpur]] | negara_lokasi = Malaysia | kawasan_diberi_khidmat = Asia (tidak termasuk Korea Utara dan Nepal), Timur Tengah dan Afrika Utara, Amerika Selatan (termasuk Peru dan Chile) | orang_penting = Datuk Johan Idris ([[Pengerusi]])<br>[[Puan Chan Cheong]] akan digantikan oleh Goh Seow Eng ([[Ketua Pegawai Eksekutif]]) | keluaran = {{ublist|[[Telefon bimbit|Telefoni mudah alih]]|[[Jalur lebar|Internet jalur lebar]]}} | jenama = {{hlist|Maxis|[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet)]]|[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]]}} | pengeluaran = | tahun_pengeluaran = | perkhidmatan = [[Perkhidmatan rangkaian|Perkhidmatan selular]], [[Talian tetap]] dan MIDI (Multimedia Data Internet) | hasil = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]105.36 Bilion | tahun_hasil = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024>{{cite web|title=Maxis Group Berhad 2024 Annual Report|url=https://maxis.listedcompany.com/misc/ar2024 |website=Maxis |accessdate=15 July 2021|date=31 December 2024}}</ref> | pendapatan_kendalian = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]187.7 Bilion | tahun_pendapatan = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | pendapatan_bersih = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]139.6 Bilion | tahun_pendapatan_bersih = ''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | modal = | tahun_modal = | hutang = | tahun_hutang = | aset = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]223.23 Bilion | tahun_aset = ''Fiscal Year Ended 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | ekuiti = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]590.5 Bilion | tahun_ekuiti = ''Fiscal Year Ended 31 Disember 2024''<ref name=ar2024 /> | ahli = | tahun_ahli = | bilangan_kakitangan = 3,288 | tahun_bilangan_kakitangan = 2024 | pemilik = {{unbulleted list| * BGSM Equity Holdings Sdn. Bhd. (62%) {{small|(sendiri dimiliki bersama oleh [[Ananda Krishnan]] melalui [[Usaha Tegas]])}} * Harapan Nusantara Sdn. Bhd. (62%) {{small|("amanah budi bicara untuk (tuju)an [[bumiputra]]")}}<ref>{{Cite web |title=News {{!}} Maxis |url=https://maxis.listedcompany.com/news.html/id/631336 |access-date=2023-12-24 |website=maxis.listedcompany.com}}</ref> * [[Saudi Telecom Company]] (62%) |'''Akan digabungkan''' * Straits Mobile Investment Pte. Ltd. (31%~ melalui {{ill|ST Telemedia|en}}) <small>(jualan kepada [[Ooredoo]] belum selesai)</small> }} | syarikat_induk = [[Usaha Tegas|Usaha Tegas Sdn. Bhd.]] | pembahagian = | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | modul = | nisbah = {{hlist|Maxis|[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]]}} | laman_web = {{URL|www.maxis.com.my}} | catatan_kaki = }} '''Maxis Berhad''' ([[Nama dagang|menjalankan perniagaan sebagai]] '''Maxis''', dinamakan semula '''Maxis Ooredoo stc'''), nombor syarikat '''200901024473''' ('''867573-A'''), merupakan pengendali perkhidmatan [[telefon bimbit]] di [[Malaysia]], selain daripada syarikat [[TIME dotCom]], [[CelcomDigi]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[U Mobile|U Mobile (Nuance)]]. Syarikat ini mempunyai 8 juta pelanggan pada tahun 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.gadwinter.com/cara-langgan-internet-maxis/|title=5 Cara Langgan Internet Maxis 2025 - Gadwinter.com|date=2024-12-08|language=en-US|access-date=2025-01-07}}</ref> Maxis mengendalikan talian ''012'', ''017'' dan ''014-2''.<ref name="TelcoBuyout1">{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/SB117791894575386727?mod=googlenews_wsj |title= Malaysia's Maxis Receives Takeover Bid From Parent |accessdate=30 April 2007 |author=E-Ling, Liaw |date=30 April 2007 |publisher=[[The Wall Street Journal]]}}</ref><ref name="Cara Daftar Paket Internet Smartfren Terbaru 2014">{{cite web |url=http://infocekkuotainternet.blogspot.com/2014/02/cara-daftar-paket-internet-smartfren-terbaru.html |title= Cara Daftar Paket Internet Smartfren Terbaru 2014 |accessdate=5 February 2014 |author= |date=5 February 2014 |publisher=Cek kuota}}</ref><ref name="TelcoBuyout3">{{cite web |url=http://investing.reuters.co.uk/news/articleinvesting.aspx?type=media&storyID=nKLR149714 |title=UPDATE 5-Malaysian tycoon to buy out telco Maxis |accessdate=30 April 2007 |author=Azman, Syed |date=30 April 2007 |publisher=[[Reuters]] }}{{Pautan putus|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Cara Daftar Paket Internet Simpati Loop 12GB February 2014">{{cite web |url=http://infocekkuotainternet.blogspot.com/2014/02/cara-daftar-internet-simpati-loop-12gb.html |title= Announcement: Cara Daftar Paket Internet Simpati Loop 12GB February 2014 |accessdate=5 February 2014 |author= |date=5 April 2014 |publisher=Cek kuota}}{{unreliable source?|date=September 2017}}</ref><ref>[http://www.bursamalaysia.com/market/listed-companies/list-of-companies/plc-profile.html?stock_code=5051 Maxis Communications Berhad (MYX: 5051)], bursamalaysia.com</ref>. Jaringan Internet mencapai dari Bandar [[Arau]] ([[Kedah]]) sampai ke kampung [[Long Pasia]] ([[Sabah]]). ==Sejarah== Maxis Mobile (''GSM 900''), dan juga [[MEASAT]] 1, 2, dan 3, ({{lang-en|Malaysia East Asia Satellite}}, dan juga {{lang-ms|Satelit Asia Timur Malaysia}}), merupakan salah sebuah pembekal perkhidmatan rangkaian penuh. Setakat ini, MEASAT digunakan terutamanya untuk membekalkan perkhidmatan penyiaran DTH di bawah perkhidmatan penyiaran [[Astro Malaysia|Astro]], [[Anak syarikat|anak syarikatnya]] MEASAT. Ia juga bercadang untuk menawarkan perkhidmatan [[telekomunikasi]] kepada rantau [[Asia]], terutamanya negara-negara yang masih belum memiliki [[satelit]]. Binariang telahpun secara agresifnya membina [[infrastruktur]] telekomunikasi di kawasan penempatan baru dan kompleks [[perniagaan]]. Pendekatan ini dijangka akan dapat membuka pasaran telekomunikasi di kawasan penempatan baru serta zon perniagaan. Namun demikian Binariang telahpun mengalami krisis kewangan yang teruk. Kebelakangan ini, dalam percubaan [[syarikat]] tersebut untuk memfokuskan halatuju perniagaannya kepada perkhidmatan bimbit yang lebih lumayan, Binariang telah membuat keputusan untuk memberhentikan sebanyak 400 pekerjanya daripada [[Astro Malaysia|Astro]] dan 300 lagi daripada bahagian rangkaian perkhidmatan tetap. Pemiliknya, [[Ananda Krishnan]], memegang 22% saham, manakala majoriti saham dimiliki oleh [[Usaha Tegas]], sebuah [[syarikat]] yang diterajui bersama Ananda dan Tabung Amanah [[Mohammad Fuad Stephens|Tun Fuad Stephens]]. Binariang mendapat perhatian luas apabila terdapat khabar angin yang mengatakan bahawa ia akan dibeli dan dimiliki oleh [[syarikat]] asing. [[Hutchison Asia Telecom Group]] dipercayai telah memperolehi baki 61% saham, iaitu sebanyak RM1.4 [[bilion]] yang dibenarkan untuk pelabur asing. Sebaliknya, apa yang telah berlaku adalah [[BT Group|British Telecom]] (BT) membayar sebanyak RM1.8 bilion untuk memperolehi hanya satu pertiga [[Ekuiti (kewangan)|ekuiti]] [[syarikat]] Binariang. Maxis Communications yang diterajui oleh [[Jamaludin Ibrahim|Dato' Jamaludin Ibrahim]] sebagai [[Ketua Pegawai Eksekutif]] (CEO) dan Edward Ying sebagai Ketua Pegawai Operasi (COO). Ibu pejabatnya terletak di Menara Maxis, bersebelahan dengan Menara KLCC. Pada 2002, Maxis telah mengambil alih '''ADAM''' (kemudiannya '''TIMECel''', dan akhirnya '''Hotlink'''), ialah jenama di bawah dan seterusnya menggunakan talian 017. ==Anak syarikat== ===Maxis terdiri daripada 3 segmen perniagaan utama<ref>{{cite web|title=Annual Report 2024|url=https://maxis.listedcompany.com/misc/ar2025.pdf}}</ref>=== ====Maxis==== * Maxis Broadband Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Bina Sat-Com Network Sendirian Berhad, nombor syarikat 199201002549 (234053-D) ** Enterprise Managed Services Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai MyKRIS Asia Sdn. Bhd., nombor syarikat 200001010593 (513199-T) * MAI Sdn. Berhad (100%), dahulunya dikenali sebagai Malaysie Originals Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Holdings Berhad, nombor syarikat 196501000473 (6261-U)* ** Maxis Collections Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 199601010926 (383275-M) * Maxis Mobile Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Binariang Communications Sendirian Berhad, nombor syarikat 199101019555 (229892-M), berjenama sebagai Maxis, pendahulu Maxis Mobile * Maxis Mobile Services Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Electronics and Telematique (Malaysia) Sendirian Berhad, Sapura Digital Sendirian Berhad, TIME PCN Sendirian Berhad, TIME Wireless Sendirian Berhad, kemudiannya TIMECel Sendirian Berhad, dan akhirnya Malaysian Mobile Services Sendirian Berhad, nombor syarikat 198101007199 (73315-V), berjenama sebagai Hotlink, pendahulu ADAM 017, dan kemudiannya TIMECel 017, dinamakan semula Planet * Maxis International Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 199201008568 (240071-T) ** Green Packet (S) Pte. Ltd. (72.9%), dahulunya dikenali sebagai Packet One (S) Pte. Ltd., nombor syarikat (200919726-H)* * Advanced Wireless Technologies Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 200001014945 (517551-U) ** UMTS (Malaysia) Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 200001017815 (520422-D) ** ComeBy Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202201005948 (1451645-D) ** Maxis Green Solutions Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202401020843 (1566692-W) * Teledata Sendirian Berhad (55%), dahulunya dikenali sebagai Perunding Teknik Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Marketing Sdn. Bhd., nombor syarikat 197301003361 (16813-P)* ** Komtel Sdn. Bhd. (55%), nombor syarikat 198001003656 (57440-V)* ** Sija Sdn. Bhd. (55%), nombor syarikat 198401004729 (117248-D)* ** Sapura Marketing (Malaysia) Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Lavish Sensation Sendirian Berhad, dan kemudiannya Sapura Marketing Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Services Sdn. Bhd., nombor syarikat 199401041358 (327045-M)* * Swiftnet (M) Sdn. Bhd. (75%), nombor syarikat 199301028526 (283264-K)* ** Jernih Unggul Sendirian Berhad (75%), dahulunya dikenali sebagai Swiftcom Sendirian Berhad, dan kemudian High-Tech ASP Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Maxis Green Platforms Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501041049 (370253-H)* ''*Maxis akan mengambil alih 8 syarikat. ====[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]]==== * U Mobile Multimedia Sdn. Bhd. (50%), berdaftar sebagai Nuance Multimedia Sdn. Bhd., atau kemudiannya Nuance Networks Sdn. Bhd., nombor syarikat 201901015461 (1324789-W), berjenama sebagai [[U Mobile]], dinamakan semula Nuance** ** U Mobile Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai GrafiMatix Sendirian Berhad, dan kemudiannya MiTV Networks Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Wireless Sdn. Bhd., nombor syarikat 199101013657 (223969-U)** *** Telekomunikasi Indonesia International (Malaysia) Sdn. Bhd. (50%), nombor syarikat 201301022571 (1052400-A), berjenama sebagai [[Telkom Indonesia#Anak syarikat|Telin Malaysia]]** ** U Telemedia Sdn. Bhd. (50%), berdaftar sebagai Nuance Properties Sdn. Bhd., nombor syarikat 200701038507 (796537-P)** *** U Mobile Services Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai Dazzling Moments Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Trading Sdn. Bhd., nombor syarikat 200401034375 (672884-H)** ** Mawar Setia Sdn. Bhd. (50%), nombor syarikat 202401014808 (1560658-M)** ** U Mobile Holdings Berhad (50%), berdaftar sebagai Nuance Intelligence Berhad, nombor syarikat 202301048360 (1542274-H)** *** U Interactive Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai Ikram Bisnes (M) Sendirian Berhad, kemudiannya Shasta Broadband Sendirian Berhad, dan akhirnya MiTV Broadband Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Nuance Interactive Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501037019 (366221-H)** ''**Maxis akan penggabungan 7 syarikat. ===[[Digital Nasional]]=== * Mobikom Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 198901013346 (190656-M), pendahulu Mobikom (dihentikan)* ** Digital Nasional Berhad (3%), dahulunya dikenali sebagai MKD Sejahtera Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701005338 (1219503-P), berjenama sebagai [[Digital Nasional|DNB 5G]] ** P1.Com Sdn. Bhd. (72.9%), nombor syarikat 200701011968 (769973-T)* ** RuumzNation Sdn. Bhd. (72.9%), nombor syarikat 200801021528 (822845-P)* ''*Maxis akan mengambil alih 3 syarikat. ==Produk dan perkhidmatan== Maxis menawarkan pelbagai keluaran dan perkhidmatan telekomunikasi kepada penduduk Malaysia, seperti pelan [[telefon bimbit prabayar|panggilan prabayar]] Hotlink (Planet), pelan langganan bulanan, perantauan global, {{ill|MMS|en|Multimedia Messaging Service}}, [[Titik akses tanpa wayar|WAP]] (dalam sistem [[GSM]] dan [[GPRS]]), perkhidmatan talian tetap perumahan, Internet [[jalur lebar]], dan seperti pada awal [[2005]], perkhidmatan [[3G]] bagi pelanggan prabayar dan pascabayar. Bagi pelanggan perniagaan, Maxis menawarkan perkhidmatan {{ill|VSAT|en|Very-small-aperture-terminal}} (komunikasi berasaskan [[satelit]]) and perkhidmatan mobil berasaskan [[BlackBerry]] selain perkhidmatan biasa. Maxis juga menyediakan kedai muzik atas talian bagi semua pelanggannya untuk memuat turun kandungan multimedia. Perkhidmatan paling popular yang ditawarkan Maxis ialah jenama prabayar Hotlink yang kini dilanggan oleh 6.3 juta orang di Malaysia. Selain tiu mereka juga menawarkan perkhidmatan IDD 132, yang menawarkan panggilan berdiskaun ke talian tetap di negara-negara terpilih pada kadar 20 sen seminit, iaitu pada masa tertentu bagi kebanyakan pelanggan, lebih murah berbanding panggilan tempatan. Maxis kini terlibat dalam perang harga dengan pesaingnya [[TIME dotCom]], [[CelcomDigi]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[U Mobile|U Mobile (Nuance)]] dalam pasaran SIM prabayar yang menyebabkan pek permulaan Hotlinknya menjunam sehingga RM6. Terdapat ramai selebriti yang menjadi "jurucakap" Maxis, seperti [[Siti Nurhaliza]], bintang-bintang [[Akademi Fantasia]] dan ramai lagi. ==Maxis [[3G]]== Maxis merasmikan perkhidmatan [[3G]]nya pada [[1 Julai]] [[2005]] (perkhidmatan kad data 3G dilancarkan secara kecilan pada bulan Februari 2005). Perkhidmatan 3G ini terdapat dalam kawasan-kawasan terpilih dalam negara sahaja. Kawasan-kawasan liputan utama termasuk: * Lembah Klang (merangkumi Kuala Lumpur dan sebahagian besar Selangor) - pelancaran asal pada Julai 2005 * Pualu Pinang - Dec 2005 * Johor Bahru - Jan 2006 * Kuantan - Sept 2006 Maxis kelihatan sedang mengambil strategi "liputan tebal" bagi 3G. Ini bererti perkhidmatan 3G ini hanya dilaksanakan dalam kawasan-kawasan di mana aliran data amat berat, atau kawasan-kawasan yang mempunyai kepentingan strategik (contohnya, [[Putrajaya]] sebagai pusat pentadbiran kerajaan). Kawasan-kawasan lain dalam negara pula di bawah perkhidmatan 2.5G ([[GPRS]]; liputan seluruh negara) yang sedang dinaik taraf secara progresif ke 2.75G ([[EDGE]] atau E-GPRS). Ciri-ciri utama Maxis 3G termasuk: * Panggilan video dan mel video * Khidmat pengaliran video ''packet-switched'' (termasuk saluran siaran langsung, video-on-demand dan muat turun klip video) * Pantauan lalulintas (Maxis mengaku mempunyai 50 buah kamera video yang dipasang sekitar Lembah Klang, Pulau Pinang dan Johor Bahru) * Muat turun lagu penuh * Kad data 3G Pada bulan september 2006, Maxis melancarkan 3.5G ([[HSDPA]]) sebagai sebahagian perkhidmatan "modem jalur lebar tanpa wayar" yang disasarkan kepada pengguna "pasaran massa/rumah" (dan bukannya pengguna perniagaan). Maxis sedang menaik taraf keseluruhan rangkaian 3G kepada 3.5G secara berperingkat. Seperti pada bulan Disember 2006, seluruh Pulau Pinang, dan sebahagian Lembah Klang, Johor Bahru dan Kuantan sudah diliputi kemudahan 3.5G. == Pesaing == Maxis/[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet)]]/[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]] bersaing dengan telco [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), [[CelcomDigi]], dan [[TIME dotCom]]. ==Lihat juga== * [[Kawasan Stesen Tapak Maxis]] * [[Menara Maxis]] * [[U Mobile|U Mobile (Nuance)]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== *{{Official website}} *{{Official website|www.hotlink.com.my|Laman sesawang rasmi Hotlink (Planet)}} *{{Official website|www.u.com.my|Laman sesawang rasmi U Mobile (Nuance)}} *{{Official website|business.maxis.com.my|Laman sesawang rasmi Maxis Business}} {{Telekomunikasi di Malaysia}} {{Syarikat Indeks Komposit Kuala Lumpur}} [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1993]] [[Kategori:Syarikat telefon mudah alih Malaysia]] [[Kategori:Penyedia perkhidmatan internet Malaysia]] [[Kategori:Jenama Malaysia]] 1qllbo2vp787arcfk3dnuu2151isp28 0 20882 7004342 5978196 2026-11-12T10:12:06Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004342 wikitext text/x-wiki {{kegunaanlain}} {{Taxobox | name = Merpati<br>Kumba | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name = "BI"/> | image = Blue Rock Pigeon (Columba livia) in Kolkata I IMG 9762.jpg | image_caption = Seekor burung ''C. l. intermedia'' dewasa di India | regnum = [[Haiwan]] | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Burung]] | ordo = [[Columbiformes]] | familia = [[dove|Columbidae]] | genus = ''[[Columba (genus)|Columba]]'' | species = '''''C. livia''''' | binomial = ''Columba livia'' | binomial_authority = [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789<ref>{{cite web| title =Columba livia Gmelin, 1789 | publisher =ITIS Report | url =http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=177071 | format =Web data | accessdate =2008-02-23 }}</ref> | range_map=Columba livia distribution map.png | range_map_caption = Taburan }} '''Merpati''' atau '''kumba''' (nama saintifik: ''Columba domestica'') merupakan spesies [[burung]] yang paling dikenali dari keluarga [[Columbidae]] yang merangkumi sekitar 310 spesies. Ia dicirikan badan gempal dengan leher pendek dan halus, paruh langsing dengan ''cere pangkal paruh'' berisi. Mereka makan biji benih, buah-buahan dan tumbuh-tumbuhan. Keluarga ini terdapat di seluruh dunia, tetapi pelbagai yang paling besar adalah di [[Ekozon|ekozon-ekozon]] [[Ekozon Indomalaya|Indomalaya]] dan [[ekozon]] [[Australasia]]. Columbidae biasanya dibahagikan kepada lima subfamili, mungkin tidak tepat. Sebagai contoh, merpati tanah dan puyuh merpati Amerika, yang biasanya diletakkan di Columbinae, seolah-olah menjadi dua subfamili berbeza.<ref>Pada asasnya, pembahagian konvensional mempunyai dua subfamili besar, satu untuk merpati buah-buahan, burung merpati imperial, dan burung merpati buah, dan satu lagi untuk hampir semua spesies yang berbaki. Selain itu, tiga subfamili monotip dicatat, masing-masing setiap satu '' Goura '', '', dan '' Didunculus '' Otidiphaps ''. Subfamili lama Colobinae terdiri daripada lima warisan yang berbeza, manakala empat kumpulan lain lebih atau kurang mewakilikan dengan tepat hubungan evolusi.</ref> Aturan yang ditunjukkan di sini menurut Baptista et al. (1997)<ref name="HBW" /> dengan sedikit kemas kini.<ref>{{cite journal|author=Johnson, Kevin P. & Clayton, Dale H. |year=2000|title= Nuclear and Mitochondrial Genes Contain Similar Phylogenetic. Signal for Pigeons and Doves (Aves: Columbiformes)|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=14|issue=1|pages=141–151|url=http://www.inhs.uiuc.edu/~kjohnson/kpj_pdfs/MPE.Johnson.Clayton.2000.pdf|doi=10.1006/mpev.1999.0682|pmid=10631048}}</ref><ref>{{cite journal|author=Johnson, Kevin P.; de Kort, Selvino; Dinwoodey, Karen, Mateman, A. C.; ten Cate, Carel; Lessells, C. M. & Clayton, Dale H. |year=2001|title= A molecular phylogeny of the dove genera ''Streptopelia'' and ''Columba''|journal=[[Auk (journal)|Auk]] |volume=118|issue=4|pages=874–887|url=http://www.inhs.uiuc.edu/~kjohnson/kpj_pdfs/Auk.2001.pdf|doi=10.1642/0004-8038(2001)118[[0874:AMPOTD]]2.0.CO;2}}</ref><ref name="Shapiro">{{cite journal|author=Shapiro, Beth; Sibthorpe, Dean; Rambaut, Andrew; Austin, Jeremy; Wragg, Graham M.; Bininda-Emonds, Olaf R. P.; Lee, Patricia L. M. & Cooper, Alan |doi=10.1126/science.295.5560.1683|title=Flight of the Dodo|year=2002|journal=Science|volume=295|issue=5560|page=1683|pmid=11872833}} [http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/295/5560/1683/DC1 Supplementary information]</ref> ==Etimologi== Perkataan "merpati" dalam [[bahasa Melayu]] berasal daripada [[bahasa Sanskrit]] पारापत ''pārāpata.''<ref name="KosakataSanskerta">{{cite book|title=A Sanskrit-English Dictionary|last1=Monier-Williams|first1=Monier|publisher=Motilal Banarsidass|year=1981|isbn=|place=Delhi, Varanasi, Patna|pages=620}} - melalui {{Cite book|title=Kosakata Bahasa Sanskerta dalam Bahasa Melayu Masa Kini|last=Edi Sedyawati dkk.|first=|publisher=Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan Republik Indonesia|year=1994|isbn=979-459-416-4|location=Jakarta, Indonesia|pages=118}}</ref><ref name="SpSan">{{Cite web|url=https://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&tran_input=pArApata&script=ia&anz=100&direct=se|title=पारापत ''pārāpata''|last=|first=|date=|website=Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=24 Julai 2020}}</ref> ''Kumba'' (juga dieja ''komba'', yakni ''burung komba'') pula datang dari [[Bahasa Melayu Baba|dialek Baba]].<ref>{{cite dictionary|title=burung|dictionary=Baba Malay Dictionary: The First Comprehensive Compendium of Straits Chinese Terms and Expressions|url=https://books.google.com.my/books?id=XrxGCgAAQBAJ&pg=PA51|first1=William Thian Hock|last1=Gwee|publisher=Tuttle Publishing|page=51|year=2006|ISBN=978-0-8048-3778-1}}</ref> == Ciri-ciri == Paruh burung merpati tidak bergigi. == Tabiat == Burung merpati membina sarang yang agak rapuh - sering menggunakan kayu dan serpihan lain - yang mungkin diletakkan di pokok-pokok, pada anjung, atau di atas tanah, bergantung kepada spesies. Mereka bertelur satu atau dua telur pada satu masa, dan kedua-dua ibu bapa menjaga anak mereka, yang akan meninggalkan sarang selepas tujuh hingga 28 hari.<ref name="EoB">{{cite book |editor=Forshaw, Joseph|author= Crome, Francis H.J.|year=1991|title=Encyclopaedia of Animals: Birds|publisher= Merehurst Press|place=London|pages= 115–116|isbn= 1-85391-186-0}}</ref> Tidak seperti burung, kedua-dua jantina burung merpati menghasilkan suatu "susu" dirembeskan dengan meluruhkan sel berisi cecair dari selaput [[tembolok]] untuk memberi makan kepada anak mereka. ==Galeri== <gallery> File:Columba livia in Malaysia.jpg|Burung merpati mencari makanan File:Columba livia in Malaysia 2.jpg| File:MerpatiMalaysia.JPG|Seekor Merpati di Malaysia </gallery> == Lihat juga == * [[Merpati utusan]] * [[Merpati hias]] ==Rujukan== {{reflist|2}} ==Pautan luar == * [http://www.utusan.com.my/berita/wilayah/kelantan/hobi-mahal-pulangan-lumayan-1.75401 Hobi mahal, pulangan lumayan, Burung merpati bawa rezeki kepada pemilik] * [http://clubofpigeons.blogspot.my/2014/03/sejarah-ringkas-perkembangan-merpati_5.html SEJARAH RINGKAS PERKEMBANGAN MERPATI HIAS DI MALAYSIA] * [http://nangimam.blogspot.my/2013/07/cara-ternak-burung-dara-atau-burung.html CARA TERNAK BURUNG DARA ATAU BURUNG MERPATI] * [http://www.aak-share.com/2015/05/budidaya-merpati-untuk-pemula.html Budidaya Merpati Untuk Pemula] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160302062814/http://www.aak-share.com/2015/05/budidaya-merpati-untuk-pemula.html |date=2016-03-02 }} {{tunas-burung}} [[Kategori:Burung]] [[Kategori:Columbidae]] 53yw00mh1vhiqjlvipgtkboyhuta12d 0 25484 7004287 6608752 2026-11-12T09:24:07Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004287 wikitext text/x-wiki {{Kotak info taksonomi | name = Katak | image = Frog žába.gif | image_caption = Seekor katak yang berenang | regnum = [[Haiwan]] | phylum = [[Kordata]] | subphylum = [[Vertebrat]] | classis = [[Amfibia]] | ordo = '''Anura''' | ordo_authority = [[André Marie Constant Duméril|Duméril]], 1806 (sebagai Anoures) | range_map = Distribution.anura.1.png | range_map_width = 240px | range_map_caption = Taburan asli katak (hijau) | subdivision_ranks = Subdivisi | subdivision = [[Archaeobatrachia]]<br />[[Mesobatrachia]]<br />[[Neobatrachia]] }} '''Katak''' ialah sejenis haiwan [[amfibia]] berbadan gemuk dan tanpa [[ekor]] dalam [[order]] '''Anura'''.<ref name="AOTW">{{cite web |url= https://amphibiansoftheworld.amnh.org/Amphibia/Anura |title= Anura |last= Frost |first= Darrel R. |date=2021 |orig-date= 1998 |website= Amphibian Species of the World |publisher=Muzium Sejarah Alam Semula Jadi Amerika Syarikat |access-date= 29 November 2022}}</ref> Kira-kira 88% spesies amfibia dikelasklan dalam order ini<ref name="Pou92">{{cite book |last=Pough |first1=F. H. |last2=Andrews |first2=R. M. |last3= Cadle |first3=J. E. |last4= Crump |first4=M. L. |last5= Savitsky |first5=A. H. |last6= Wells |first6= K. D. |title=Herpetology |edition=third |year=2003 |publisher=Benjamin Cummings |isbn=978-0-13-100849-6 }}</ref> termasuk lebih daripada 7,500 spesies<ref name="AOTW"/> dalam 55 [[keluarga (biologi)|keluarga]]. Katak tersebar luas dan boleh didapati dari kawasan [[tropika]] ke [[subartik]], tetapi kebanyakan spesies katak terdapat di [[hutan hujan tropika]]. Katak merupakan antara kumpulan [[vertebrata]] yang paling banyak kepelbagaian, merangkumi lebih 5,000 spesis yang dikenali. Namun begitu, populasi spesies katak tertentu kian merosot. Populasi katak telah menurun dengan ketara sejak tahun 1950-an. Lebih daripada satu pertiga daripada spesies dianggap sebagai terancam dengan kepupusan dan lebih seratus dua puluh dipercayai telah pupus sejak 1980-an.<ref name="Stuart">{{cite journal| last1=Stuart| first1=S. N.| last2=Chanson |first2=J. S.| last3=Cox |first3=N. A.| last4=Young, |first4=B. E. |last5=Rodrigues |first5=A. S. L.| last6=Fischman |first6=D. L. |last7=Waller |first7=R. W.| year=2004| title=Status and trends of amphibian declines and extinctions worldwide| journal=Science| volume=306| pages=1783–1786| doi=10.1126/science.1103538| pmid=15486254| issue=5702| url=http://www.natureserve.org/library/gaa_science120304.pdf| bibcode=2004Sci...306.1783S| access-date=27 Oktober 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171027232036/http://www.natureserve.org/library/gaa_science120304.pdf| archive-date=27 Oktober 2017| url-status=dead| citeseerx=10.1.1.225.9620| s2cid=86238651}}</ref> Bilangan kecacatan di kalangan katak semakin meningkat dan ancaman yang baru muncul adalah penyakit kulat, chytridiomycosis, yang telah merebak di seluruh dunia. Biologi pemuliharaan sedang berusaha untuk memahami punca-punca masalah ini dan untuk menyelesaikannya. == Taksonomi == Nama order ''Anura''—dan ejaan asalnya ''Anoures''—dijejak daripada awalan [[bahasa Yunani Purba]] {{lang|el|ἀν-}} ''an''- daripada {{lang|el|ἀ-}} ''a''- sebelum vokal "tanpa"<ref>{{cite web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=a)1 |title=ἀ |last1=Liddell |first1=Henry George |last2=Scott |first2=Robert |work=A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library |date= 1940 }}</ref> dan kata {{lang|el|οὐρά}} ''ourá'' "ekor"<ref>{{cite web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=ou)ra/ |title=οὐρά |last1=Liddell |first1=Henry George |last2=Scott |first2=Robert |work=A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library |date= 1940 }}</ref> bermaksud "tanpa [[ekor]]".<ref name="BaillyBook">{{Cite book |last=Bailly |first=Anatole |date= 1981 |title=Abrégé du dictionnaire grec français |location=Paris |publisher=Hachette |isbn=978-2010035289 |oclc=461974285 }}</ref><ref name="BaillyWeb">{{Cite web |url=http://www.tabularium.be/bailly/ |title=Greek-french dictionary online |last=Bailly |first=Anatole |website=www.tabularium.be |access-date=December 9, 2018}}</ref><ref>{{cite OED|anuran, n. and adj.}}</ref> == Ciri-ciri == === Berudu === [[Larva|Anak]] katak yang menetas dari telur dipanggil "[[berudu]]". Berudu hidup dalam air; ia mempunyai ekor untuk berenang dan [[insang]] dalaman untuk bernafas.<ref name="Duellman">{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/29023/Anura/40603/From-tadpole-to-adult |title=Anura: From tadpole to adult |last1=Duellman |first1=W. E. |last2=Zug |first2=G. R. |date=n.d. |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=29 November 2022}}</ref> === Dewasa === [[Fail:Magnificent tree frog (Litoria splendida) crop.jpg|thumb|Katak spesies ''Litoria splendida''.]] Katak dewasa mempunyai badan yang pendek dan gempal, kaki belakang yang dilipat dan panjang, jari berselaput, [[mata]] terjojol dan tiada [[ekor]]. Katak boleh ditemukan hinggap berdekatan air, tetapi spesies katak yang hidup dalam air sepenuhnya sedikit.<ref>{{cite book |last1=Mattison |first1=Chris |year=2011 |title=Frogs and Toads of the Worlds |publisher=Princeton University Press |page=107 |isbn=978-0-691-14968-4}}</ref> Selain daripada tinggal di air tawar dan di tempat kering, katak dewasa beberapa spesies disesuaikan untuk hidup di bawah tanah atau di pokok. Kebanyakan katak menjalani hidup mata jongang, tetapi juga mudah bergerak di daratan dengan melompat atau memanjat. [[Kulit]] katak separa telap dan mudah terdedah kepada kekeringan. Oleh itu, katak tinggal sama ada di tempat-tempat yang lembap atau mempunyai penyesuaian khas untuk menangani habitat kering. Kulit katak 'berbeza dari segi warna dari samaran yang baik perang berbalam, kelabu dan hijau sehingga pada corak yang jelas merah terang atau kuning dan hitam untuk memberi amaran kepada pemangsa. Kulit katak mempunyai kelenjar yang merembeskan bahan toksik yang tidak disukai pemangsa. Katak paling dikenali dengan bunyi menguaknya yang boleh didengari tanpa kira siang atau malam, terutamanya ketika [[kitar estrus|musim mengawan]]. == Tabiat == === Pemakanan === Anak atau berudu kata mempunyai bahagian mulut mengikis yang khusus bagi diet herbivor, maserba atau plankton. Katak dewasa gemar [[karnivor|memakan haiwan]] [[artropod]] (terutamanya [[serangga]]), [[annelid]] dan [[gastropoda|gastropod]]. Ada beberapa spesies katak yang [[omnivor]] memakan buah-buahan. Katak amat cekap menukarkan apa yang dimakan menjadi jisim badan. Katak merupakan sumber makanan yang penting bagi pemangsa dan sebahagian daripada jaringan makanan dinamik bagi kebanyakan ekosistem di dunia. === Pembiakan === Katak biasanya bertelur di dalam air lopak, [[kolam]] atau [[tasik]]. Beberapa spesies bertelur di atas tanah atau mengabaikan bentuk berudu. Fosil tertua "katak-proto" muncul pada awal Triassic di Madagascar, tetapi pentarikhan jam molekul mencadangkan asal mereka menjurus kebelakang sehingga Permian, 265 juta tahun dahulu. Katak tersebar luas, dari wilayah tropika sehingga subartik, tetapi pemusatan terbesar kepelbagaian spesies terdapat di hutan hujan tropika. Terdapat sekitar 4,800 spesies direkod, menyumbang pada 85% keseluruhan spesies afimbia. Mereka juga merupakan satu dari lima aturan vertebrata yang paling pelbagai. Kitaran hidup sempurna apabila mereka berubah bentuknya menjadi katak dewasa. Katak menghasilkan pelbagai bunyi, terutamanya semasa musim pembiakan mereka, dan mempamerkan pelbagai jenis tingkah laku kompleks untuk menarik pasangan, untuk menangkis pemangsa dan secara amnya untuk terus hidup. Katak dinilai sebagai makanan oleh manusia dan juga mempunyai banyak peranan budaya dalam kesusasteraan, simbolisme dan agama. == Famili Anura == '''Anura''' merupakan orde dari alam [[amfibia]] dan terbahagi kepada beberapa famili seperti berikut:- # Leiopelmatidae # Discoglossidae # Pipidae # Rhinophrynidae # Bufonidae # Leptodactylidae # Hylidae # Ranidae # Sooglossidae # Rhacophoridae # Microhylidae == Jenis katak == * [[Katak damak]] * [[Katak pisang]] * [[Katak puru]] * [[Katak takang]] * [[Katak wong]] * [[katak podtung]] == Rujukan == {{reflist|30em}} {{commons|Frog}} == Pautan luar == * http://commons.wikimedia.org/wiki/Frog [[Kategori:Amfibia]] qnx1dfmppwr7aok5yar9i20c5dh8zlw 0 26044 7004262 6875699 2026-11-12T09:14:03Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004262 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Ia tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]], menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Ia juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Ia dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Ia telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal dan untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur, dengan fasad baharu direka bentuk Populous yang meliputi bahagian luar stadium dengan louvre menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning-hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) akan dimulakan, dan akan menambah bumbung boleh ditarik balik, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput zeon zoysia dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang Zeon Zoysia seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk: * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade''''"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day''''"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == {{commons category|Stadium Nasional}} <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] bz9y1mhymh21glrox2hd59bnxpaf1vo 7004271 7004262 2026-11-12T09:19:00Z Jeluang Terluang 179706 7004271 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang Zeon Zoysia seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk: * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade''''"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day''''"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == {{commons category|Stadium Nasional}} <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] p1zli9vh37ulhhpsqe3kdhp65eh3xtm 7004273 7004271 2026-11-12T09:19:37Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004273 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium bola sepak terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang Zeon Zoysia seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk: * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade''''"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day''''"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == {{commons category|Stadium Nasional}} <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] 5tiar1rcs7lhtajq0vb7z1n4i503p1q 7004276 7004273 2026-11-12T09:20:22Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004276 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium bola sepak terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] berfungsi sebagai stadium kebangsaan Malaysia. == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang Zeon Zoysia seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk: * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade''''"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day''''"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == {{commons category|Stadium Nasional}} <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] 9iy2i6jq6spcmlu0pl3192kwf4yde1q 7004280 7004276 2026-11-12T09:21:18Z Jeluang Terluang 179706 7004280 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium bola sepak terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] berfungsi sebagai stadium kebangsaan Malaysia. == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang ''Zeon Zoysia'' seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk: * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade''''"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day''''"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == {{commons category|Stadium Nasional}} <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] 80yhpjubs1gdvny7e7xqb44ws8ah2hr 7004283 7004280 2026-11-12T09:22:30Z Jeluang Terluang 179706 /* Kegunaan hiburan */ 7004283 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium bola sepak terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] berfungsi sebagai stadium kebangsaan Malaysia. == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang ''Zeon Zoysia'' seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == {{Bahagian tiada rujukan|date=November 2026}} Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk:{{fakta}} * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade''''"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day''''"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == {{commons category|Stadium Nasional}} <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] akz8scrlcix1bjvwn177nxfjoebug24 7004286 7004283 2026-11-12T09:23:37Z Jeluang Terluang 179706 /* Kegunaan hiburan */ 7004286 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium bola sepak terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] berfungsi sebagai stadium kebangsaan Malaysia. == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang ''Zeon Zoysia'' seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == {{Bahagian tiada rujukan|date=November 2026}} Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk:{{fakta}} * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == {{commons category|Stadium Nasional}} <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] i38cbjxurvh16d3t6a57pd6rk438imz 7004288 7004286 2026-11-12T09:24:24Z Jeluang Terluang 179706 /* Rujukan */ 7004288 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium bola sepak terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] berfungsi sebagai stadium kebangsaan Malaysia. == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang ''Zeon Zoysia'' seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == {{Bahagian tiada rujukan|date=November 2026}} Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk:{{fakta}} * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == <references/> {{commons category|Stadium Nasional}} [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] fzf6y6vdbsm71o22bvtvf2ll4o911zn 7004289 7004288 2026-11-12T09:24:45Z Jeluang Terluang 179706 /* Rujukan */ 7004289 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium bola sepak terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] berfungsi sebagai stadium kebangsaan Malaysia. == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang ''Zeon Zoysia'' seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == {{Bahagian tiada rujukan|date=November 2026}} Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk:{{fakta}} * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] coy0ebo5u9widi7b52e46wgmk33d0e2 7004291 7004289 2026-11-12T09:25:14Z Jeluang Terluang 179706 /* Lihat juga */ 7004291 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium bola sepak terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] berfungsi sebagai stadium kebangsaan Malaysia. == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang ''Zeon Zoysia'' seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == {{Bahagian tiada rujukan|date=November 2026}} Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk:{{fakta}} * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== {{commons category|Stadium Nasional}} * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] 8ktxgorzcj5rcdl7egado9cv1nkmhar 7004292 7004291 2026-11-12T09:25:29Z Jeluang Terluang 179706 7004292 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium bola sepak terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] berfungsi sebagai stadium kebangsaan Malaysia. == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang ''Zeon Zoysia'' seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == {{Bahagian tiada rujukan|date=November 2026}} Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk:{{fakta}} * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] coy0ebo5u9widi7b52e46wgmk33d0e2 7004293 7004292 2026-11-12T09:25:45Z Jeluang Terluang 179706 /* Galeri */ 7004293 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium bola sepak terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] berfungsi sebagai stadium kebangsaan Malaysia. == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang ''Zeon Zoysia'' seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == {{Bahagian tiada rujukan|date=November 2026}} Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk:{{fakta}} * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == {{commons category|Stadium Nasional}} <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|Stadium pada tahun 2007[[Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|thumb|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan ASEAN Championship 2024 antara Malaysia menentang Singapura]] Fail:Gate_in_front_of_Stadium_Nasional,_Bukit_Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] p1m6b4le6nc0rg8iw44wijc1uq7yocm 7004298 7004293 2026-11-12T09:27:15Z Jeluang Terluang 179706 /* Galeri */ 7004298 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stadium bola sepak di Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia}} {{Infobox venue | stadium_name = Stadium Nasional Bukit Jalil | image = | image_size = 270px | caption =Stadium Nasional Bukit Jalil selepas di naik taraf | location = [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | built = {{Start date and age|df=y|1995|1|1}} | renovated = 1998, 2015–2017 | expanded = {{Start date and age|df=y|2017|7}} | opened = {{Start date and age|df=y|1998|7|11}} | owner = [[Kerajaan Persekutuan Malaysia]] | operator = [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur]] | surface = Rumput Zeon Zoysia<br>[[Balapan dan padang|Balapan]] | scoreboard = Panel LED dari [[Samsung]]<ref>{{Cite web|url=https://displaysolutions.samsung.com/showcase/success-stories/detail/national-stadium-kl-sports-city|title = Samsung.com – National Stadium, KL Sports City}}</ref> | architect = Arkitek FAA<br>Weidleplan Consulting Gmbh<br>Schlaich Bergermann Partner<br>[[Populous (perusahaan)|Populous]] (Renovasi 2017) | main_contractors = [[Kumpulan UEM]]<br>[[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (Renovasi 2017) | tenants = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] (1998–sekarang)<br>[[Malaysia Valke]] (2020) | publictransit = {{RapidKL Rail code|SP|17}} [[Stesen LRT Bukit Jalil]] | dimensions = {{convert|105|by|68|m|abbr=on}} | construction_cost = RM1 billion<ref>{{Cite news|url=http://stadiumdb.com/designs/mas/bukit_jalil_stadium/|title=Bukit Jalil National Stadium – Malaysia {{!}} Football Tripper|date=12 Julai 2014|work=Football Tripper|access-date=26 Ogos 2017|language=en-GB}}</ref> |stadium_seating Sub-Contractor=PMS Prestige Multi system & Camatic|capacity=100,000 (1998–2017)<br>90,000 (Hanya 87,411 digunakan)(2017–sekarang)<ref>{{cite news |title='This is a football stadium, not a concert stadium': Sports fans in Malaysia protest upcoming Jay Chou concert |url=https://www.asiaone.com/entertainment/football-stadium-not-concert-stadium-sports-fans-malaysia-protest-jay-chou-concert-bukit-jalil-aff-cup |access-date=5 Jun 2023 |work=AsiaOne |date=6 Januari 2023}}</ref>|record_attendance=98,543 ([[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] lwn [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], 26 Disember 2010)|native_name=Stadium Kebangsaan}} '''Stadium Nasional Bukit Jalil''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ستاديوم ناسيونل بوکيت جليل) yang kini dengan nama '''[[Telekom Malaysia|TM]] Stadium Nasional'''<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/stadium-nasional-stadium-putra-dijenamakan-semula-kepada-tm-stadium-nasional-dan-unifi-arena|title=Stadium Nasional, Stadium Putra dijenamakan semula kepada TM Stadium Nasional dan Unifi Arena {{!}} Awani|date=2026-03-13|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-03-13}}</ref> disebabkan penajaan ialah stadium serba guna in [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] dengan kapasiti sebanyak 87,000.<ref name="kiat.net" /> Stadium ini juga merupakan stadium bola sepak terbesar di [[Asia Tenggara]],{{fakta}} pertama terbesar di [[Asia]]{{fakta}} dan kesembilan terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=http://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html|title=The Largest Football (Soccer) Stadiums In The World|work=WorldAtlas|access-date=25 Ogos 2017|language=en|archive-date=27 Julai 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727141545/https://www.worldatlas.com/articles/the-largest-football-soccer-stadiums-in-the-world.html}}</ref> Stadium Nasional Bukit Jalil telah dirasmikan oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ketika itu [[Mahathir Mohamad]] pada 11 Julai 1998 menjelang [[Sukan Komanwel 1998]] dan mengadakan upacara pembukaannya.<ref name="kiat.net">{{cite web |title=National Sport Complex |url=http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121116123806/http://www.kiat.net/malaysia/KL/nsc.html |archive-date=16 November 2012 |access-date=16 Disember 2012 |website=kiat |df=dmy-all}}</ref><ref name="stadium.gov.my">{{cite web|url=http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|title=Perbadanan Stadium Malaysia – National Stadium|access-date=22 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212232727/http://stadium.gov.my/2017/index.php/my/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil/stadium-nasional|archive-date=12 Disember 2017|url-status=dead}}</ref> Sejak itu, stadium ini juga menjadi tempat utama untuk acara pelbagai sukan antarabangsa yang lain seperti [[Sukan Asia Tenggara 2001]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]],<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|title=KL to be main venue for 2017 SEA Games|work=Free Malaysia Today|access-date=25 Ogos 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617172439/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/06/17/kl-to-be-main-venue-for-2017-sea-games/|archive-date=17 Jun 2015|url-status=dead}}</ref> dan pada masa kini{{bila}} menjadi tuan rumah kebanyakan [[Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia|perlawanan bola sepak antarabangsa Malaysia]], pertandingan akhir pertandingan bola sepak peringkat kebangsaan seperti [[Piala FA Malaysia]], [[Piala Malaysia]], acara olahraga dan konsert muzik. Stadium Nasional Bukit Jalil dibina bersama tempat sukan lain di Kompleks Sukan Negara oleh [[Kumpulan UEM|United Engineers Malaysia]], dan direka oleh Arkitek FAA, Weidleplan Consulting GMBH dan Schlaich Bergermann Partner. Struktur membran digunakan untuk bumbung manakala kebanyakan bahan yang digunakan adalah konkrit bertetulang.<ref>{{Cite web|url=https://structurae.net/structures/national-stadium-bukit-jalil|title=National Stadium, Bukit Jalil (Kuala Lumpur, 1997) {{!}} Structurae|website=Structurae|language=en|access-date=26 Ogos 2017}}</ref> Sebelum stadium ini, [[Stadium Merdeka]] berfungsi sebagai stadium kebangsaan Malaysia. == Sejarah == Stadium ini dibina pada 1 Januari 1995 untuk menjadi tuan rumah [[Sukan Komanwel 1998]]. Pembinaan tamat tepat pada 1 Januari 1998. Selepas [[Sukan Komanwel 1998]] pada bulan September, stadium itu menjadi stadium rumah bagi [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] lantas menggantikan [[Stadium Shah Alam]] dan [[Stadium Merdeka]]. Stadium Nasional Bukit Jalil juga berfungsi sebagai stadium utama [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan FESPIC 2006]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]] dan [[Sukan Asia Tenggara 2017]].{{Perlu rujukan}} Kapasiti Stadium Nasional menjadikannya stadium ke-21 terbesar di dunia dan stadium bola sepak [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|ke-9 terbesar]] di dunia. Stadium ini dibina oleh United Engineers Malaysia Sdn. Bhd. dan direka oleh Arkitek FAA.{{Perlu rujukan}} Stadium ini telah disiapkan tiga bulan lebih awal daripada jadual. Direka bentuk untuk menganjurkan pelbagai acara, Stadium Nasional adalah pusat dan tempat sukan paling menonjol di [[Bandaraya Sukan Kuala Lumpur|Kompleks Sukan Negara]] seluas 1.2 km<sup>2</sup> di Bukit Jalil.{{Perlu rujukan}} Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum Kompleks Sukan Negara dibina. Malaysia juga menggunakan stadium lain untuk perlawanan bola sepak mereka seperti [[Stadium Bola Sepak Kuala Lumpur|Stadium KLFA]], [[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] dan [[Stadium Shah Alam]].{{Perlu rujukan}} Stadium itu bersama-sama Kompleks Sukan Negara kini{{bila}} sedang menjalani pengubahsuaian besar-besaran dengan kos gabungan RM1.34 bilion<ref>{{Cite web |title=MRCB's subsidiary hands over Project 1 of KL Sports City - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/08/08/mrcbs-subsidiary-hands-over-project-1-of-kl-sports-city/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> sebagai sebahagian daripada projek KL Sports City dalam 2 fasa. Projek 1 (Fasa 1) telah disiapkan lebih awal untuk Sukan SEA 2017 di Kuala Lumpur dengan fasad baharu direka bentuk ''Populous'' yang meliputi bahagian luar stadium dengan ''louvre'' menegak berpintal yang juga berlampu LED,<ref>{{Cite news|url=http://populous.com/news/2017/05/12/kl-sports-city-rejuvenated-and-ready-to-host-the-south-east-asian-games/|title=KL Sports City Rejuvenated And Ready To Host The South East Asian Games {{!}} POPULOUS|work=POPULOUS|access-date=26 Ogos 2017|language=en-US}}</ref> serta mewarnakan semula tempat duduk kepada reka bentuk kuning dan hitam dan kemudahan yang dinaik taraf. Selepas [[Sukan Para ASEAN 2017]], Projek 2 (Fasa 2) dimulakan dan bumbung boleh ditarik balik dibina, tempat duduk boleh ditarik balik, pengudaraan yang selesa dan kemudahan sukan dan gaya hidup baharu.<ref>{{Cite web |title=Supplemental pact for 2nd phase of KL Sports City project delayed - Business News {{!}} The Star Online |url=http://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/01/27/supplemental-agreement-for-2nd-phase-of-kl-sports-city-project-delayed/ |access-date=26 Ogos 2017 |website=thestar Malaysia}}</ref> === Isu padang === Pada 18 Februari 2020, bagi mengelakkan satu lagi isu mengenai padang bola sepak di masa hadapan, Perbadanan Stadium Malaysia (PSM) dan [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] (KBS) merancang untuk menaik taraf padang daripada rumput lembu kepada rumput ''zeon zoysia'' dengan anggaran kos sebanyak RM10 Juta. Kos termasuk penggunaan mesin dan peralatan khusus untuk rumput. Naik taraf pelan itu akan bermula akhir tahun ini dan dijangka siap dalam tempoh tiga bulan akan datang.<ref>{{Cite web |title=Stadium Nasional Bukit Jalil bakal dinaik taraf dengan padang baharu {{!}} Stadium Astro |url=http://www.stadiumastro.com/sukan/sukan-lain/artikel/stadium-nasional-bukit-jalil-bakal-dinaik-taraf-dengan-padang-baharu/162141/ |access-date=18 Februari 2020 |website=stadiumastro}}</ref> == Kemudahan stadium == Stadium ini dilengkapi dengan kemudahan seperti berikut:<ref>{{cite web|url=http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|title=Perbadanan Stadium Malaysia - Bukit Jalil National Sports Complex|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203083424/http://www.stadium.gov.my/index.php/en/arena/kompleks-sukan-negara-bukit-jalil|archive-date=3 Disember 2014|df=dmy-all}}</ref> * Padang ''Zeon Zoysia'' seluas 105 m x 68 m * 9 lorong trek sintetik 400m * Trek memanaskan badan seluas 6m x 60m * 1,500 lampu limpah fluks * Studio Penyiaran * Papan Skor Matriks Video Berwarna * Papan Skrin Video Tiub Sinar Katod berteknologi tinggi * "Dayung" individu yang mengandungi piksel [[Diod pemancar cahaya|LED]] di tempat duduk == Kegunaan hiburan == {{Bahagian tiada rujukan|date=November 2026}} Stadium Nasional telah menjadi tuan rumah kepada acara penting lain selain perlawanan bola sepak. Artis muzik terkenal yang pernah membuat persembahan di stadium termasuk:{{fakta}} * [[Jacky Cheung]] ''Live In Malaysia Concert'' ，23 April 1999. * [[Sammi Cheng]] ''"Shocking color" World Tour Concert'' , 16 Mac 2002. * Jacky Cheung ''"Music Odyssey" World Tour Concert'', 23 Mac 2002. * [[S.H.E]] (''Fantasy Land World Tour''), 6 November 2004. * [[Siti Nurhaliza]] ''"Fantasia Tour Finale Live In Bukit Jalil"'' , 21 Ogos 2004. * [[Fish Leong]] ''"Love Parade"'' ''Live in Malaysia'', 1 Oktober 2005. * [[David Tao]] ''(Love Can) World Tour in Malaysia 2006'', 28 Oktober 2006. * [[Rain (penghibur)|Rain]] ''Rain's Coming'' ''World Tour'', 27 Januari 2007. * [[The Corrs]] ''[[Talk on Corners World Tour]] and [[In Blue]].'' * [[A-Mei]] ''Star Tour Concert.'' * [[Fish Leong]] ''"Today is our Valentine's Day"'' ''Live in Malaysia'', 13 Jun 2009. * [[Wang Leehom|Wang Lee Hom]] ''Music Man Tour 2009.'' * [[Good Charlotte]] ''(MTV Event).'' * [[S.H.E]] ''(S.H.E is the One World Tour)'', 6 Mac 2010. * [[Kelly Clarkson]] ''All I Ever Wanted Tour'', April 2010. * [[Usher]] ''OMG Tour'', 7 Julai 2010. * [[Paramore]] ''Brand New Eyes World Tour'', 19 Oktober 2010. * [[G-Dragon]] ''1st World Tour: One Of A Kind'', 22 Jun 2013. * [[Linkin Park]] ''Living Things World Tour'', 19 Ogos 2013. * [[Ed Sheeran]] ''÷ Tour'', 13 April 2019. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 World Tour 2022"'', 18 Disember 2022. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 15 Januari 2023. * [[Mayday (band Taiwan)|Mayday]] ''"Fly to 2023 World Tour"'', 11 Februari 2023. * [[Blackpink]] ''"[[Born Pink World Tour|2nd World Tour [BORN PINK]]] In Asia"'', 4 Mac 2023. * [[Muse]] ''"Will of People World Tour"'', 29 Julai 2023. * [[Coldplay]] ''"[[Music of the Spheres World Tour]]"'', 22 November 2023. * Ed Sheeran ''"+–=÷× Tour"'', 24 Februari 2024. * [[Jay Chou]] ''"Carnival World Tour"'', 26 Oktober 2024. * Joker Xue "Extraterrestrial World Tour" , 23 November 2024. * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour"'', 15 Februari 2025. * [[JJ Lin]] ''“JJ20 Final Lap World Tour"'', 10 Mei 2025. * [[Thalapathy Thiruvizha]] (Jana Nayagan Audio Launch) , 27 December 2025 * G.E.M ''"I Am Gloria World Tour 2.0"'', 6 Jun 2026. * [[Jay Chou]] ''"Carnival II World Tour"'', 23 Januari 2027. == Acara sukan == * [[Olahraga]] – [[Sukan Komanwel 1998]], [[Sukan Asia Tenggara 2001]], [[Sukan Para ASEAN 2001]], [[Sukan Universiti ASEAN 2008]], [[Sukan Para ASEAN 2009]], Sukan Perkhidmatan Awam ASEAN 2015, [[Sukan Asia Tenggara 2017]], dan [[Sukan Para ASEAN 2017]]. * Pentas akhir [[Piala Malaysia]] * Pentas akhir [[Piala FA Malaysia]] * Piala Asia Liga Perdana FA 2003 * [[Piala Asia AFC 2007]] * Piala Belia Juara 2007 * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Jelajah Asia 2001, 2009 * [[Piala AFF 2010]], Pentas akhir suku pertama * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia 2011 * Lawatan [[Chelsea F.C.]] musim panas 2011 ke Asia<ref>[https://archive.today/20140608092914/http://www.chelseafc.com/news-article/article/2134873 Return Journey to Kuala Lumpur] Retrieved at 8 Jun 2014</ref> * [[Arsenal F.C.]] Jelajah Asia Pramusim 2011, 2012<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2011/may/24/arsenal-tour-malaysia-china-july|title=Arsenal to undertake pre-season tour of Malaysia and China this July|access-date=13 Disember 2012|date=24 Mei 2011|newspaper=[[The Guardian|guardian.co.uk]]}}</ref> * Piala Super Franciscan Akhir 2013 * [[Piala Suzuki AFF 2014]], Pentas akhir suku kedua * [[Liverpool F.C.]] Jelajah Asia kedua 2015 * [[Piala AFF 2018]], Pentas akhir suku pertama * [[Pentas Akhir Piala FA Malaysia 2019|Pentas akhir Piala FA Malaysia 2019]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2022]] * [[Pentas Akhir Piala AFC 2022|Pentas akhir Piala AFC 2022]] * [[Pestabola Merdeka 2023]] * [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2026]] * ''[[Battle of The Red]]'' ([[Manchester United F.C.|Manchester United]] lwn [[Liverpool F.C.]]) * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Maybank Challenge Cup 2025 == Keputusan kejohanan == === [[Piala Tiger 2004|Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2004]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |8 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|PHI}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' | rowspan="9" |Peringkat kumpulan | rowspan="10" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|TLS}} |- | rowspan="2" |10 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|THA}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|MYA|1974}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|PHI}} |- | rowspan="2" |12 Disember 2004 |18:00 |{{Fb|TLS}} |style="text-align:center;"|0–8 |'''{{Fb|THA}}''' |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |- | rowspan="2" |14 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|PHI}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|TLS}} |- |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|THA}} |- |16 Disember 2004 |18:00 |'''{{Fb|MYA|1974}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|TLS}} |- |3 Januari 2005 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|IDN}}''' |Separuh akhir suku kedua |} === [[Piala Asia AFC 2007]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |10 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–5 |'''{{Fb|CHN}}''' | rowspan="5" |Kumpulan C |style="text-align:center;"|21,155 |- |11 Julai 2007 | rowspan="3" |18:15 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fb|UZB}} |style="text-align:center;"|1,863 |- |14 Julai 2007 |'''{{Fb|UZB}}''' |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|7,137 |- |15 Julai 2007 |{{Fb|CHN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|5,938 |- |18 Julai 2007 |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fb|IRN}}''' |style="text-align:center;"|4,520 |- |22 Julai 2007 | rowspan="2" |18:15 |{{Fb|IRN}} |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|2–4}} |'''{{Fb|KOR}}''' |Suku akhir |style="text-align:center;"|8,629 |- |25 Julai 2007 |'''{{Fb|IRQ}}''' |style="text-align:center;"|0–0 {{Aet}} {{Pen|4–3}} |{{Fb|KOR}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|12,500 |} === [[Piala AFF 2010]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |15 Disember 2010 | rowspan="2" |20:00 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|VIE}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|45,000 |- |26 Disember 2010 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|IDN}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|98,543 |} === [[Piala Suzuki AFF 2012]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |25 November 2012 |18:00 |{{Fb|IDN}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|LAO}} | rowspan="5" |Peringkat kumpulan | rowspan="6" style="text-align:center;"|N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–3 |'''{{Fb|SIN}}''' |- | rowspan="2" |28 November 2012 |18:00 |'''{{Fb|IDN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|SIN}} |- |20:45 |{{Fb|LAO}} |style="text-align:center;"|1–4 |'''{{Fb|MAS}}''' |- |1 Disember 2012 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|2–0 |{{Fb|IDN}} |- |9 Disember 2012 |20:00 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |} === [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |20 September 2018 | rowspan="4" |16:30 |'''{{Fbu|17|MAS}}''' |style="text-align:center;"|6–2 |{{Fbu|17|TJK}} | rowspan="8" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|723 |- |21 September 2018 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|IDN}}''' |style="text-align:center;"|3,431 |- |23 September 2018 |'''{{Fbu|17|THA}}''' |style="text-align:center;"|4–2 |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|8,596 |- | rowspan="2" |24 September 2018 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IRN}} |style="text-align:center;"|186 |- |20:45 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|1–1 |{{Fbu|17|VIE}} |style="text-align:center;"|11,201 |- | rowspan="3" |27 September 2018 |11:00{{Efn|Disebabkan keadaan cuaca (hujan lebat dan kilat), kedua-dua perlawanan Matchday 3 dalam Kumpulan A telah ditangguhkan dari 26 September, 16:30 (dan pada mulanya ditolak ke 17:30) kepada 27 September, 11:00.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/afc-u-16-championship/latest/news/group-a-matchday-three-matches-cancelled-rescheduled-to-thursday|title=Group A Matchday Three matches cancelled, rescheduled to Thursday|publisher=AFC|date=26 September 2018}}</ref>}} |{{Fbu|17|MAS}} |style="text-align:center;"|0–2 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|8,378 |- |16:30 |'''{{Fbu|17|YEM}}''' |style="text-align:center;"|5–1 |{{Fbu|17|JOR}} |style="text-align:center;"|531 |- |20:45 |{{Fbu|17|IND}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|11,388 |- |30 September 2018 | rowspan="3" |16:30 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|2–1 |{{Fbu|17|OMA}} | rowspan="2" |Suku akhir |style="text-align:center;"|267 |- |1 Oktober 2018 |{{Fbu|17|IDN}} |style="text-align:center;"|2–3 |'''{{Fbu|17|AUS}}''' |style="text-align:center;"|13,743 |- |4 Oktober 2018 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fbu|17|AUS}} |Separuh akhir |style="text-align:center;"|224 |- bgcolor=gold |7 Oktober 2018 |20:45 |'''{{Fbu|17|JPN}}''' |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fbu|17|TJK}} |Pentas akhir |style="text-align:center;"|352 |} {{Notelist}} === [[Piala AFF 2018]] === {| class="wikitable" |+ !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |12 November 2018 |20:45 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–1 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|12,127 |- |24 November 2018 |20:30 |'''{{Fb|MAS}}''' |style="text-align:center;"|3–0 |{{Fb|MYA}} |style="text-align:center;"|83,777 |- |1 Disember 2018 | rowspan="2" |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|87,545 |- |11 Disember 2018 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|2–2 |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir suku pertama |style="text-align:center;"|88,482 |} === [[Piala Airmarine 2019]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- | rowspan="2" |20 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|AFG}} | rowspan="2" |Separuh akhir | rowspan="4" style="text-align:center;" |N/A |- |20:45 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|0–1 |{{Fb|SIN}} |- |23 Mac 2019 |16:30 |{{Fb|AFG}} |style="text-align:center;"|1–2 |{{Fb|MAS}} |Tempat ke-3 play-off |- bgcolor=gold |23 Mac 2019 |20:45 |{{Fb|OMA}} |style="text-align:center;"|1–1 {{Pen|5–4}} |{{Fb|VIE}} |Pentas akhir |} === [[Piala AFF 2022]] === {| class="wikitable" !Tarikh !Masa ([[UTC+8]]) !Pasukan 1 !{{Abbr|Kpts.|Keputusan}} !Pasukan 2 !Pusingan !Kehadiran |- |24 Disember 2022 | rowspan="3" |20:30 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|5–0 |{{Fb|LAO}} | rowspan="2" |Peringkat kumpulan |style="text-align:center;"|29,961 |- |3 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|4–1 |{{Fb|SIN}} |style="text-align:center;"|65,147 |- |7 Januari 2023 |{{Fb|MAS}} |style="text-align:center;"|1–0 |{{Fb|THA}} |Separuh akhir suku pertama |style="text-align:center;"|62,989 |} == Galeri == {{commons category|Stadium Nasional}} <gallery> Fail:Bjalilinterior.jpg|Stadium pada tahun 2007 Fail:BukitJalilStadium-ASEANChampionship2024.jpg|Stadium Bukit Jalil ketika perlawanan Kejohanan ASEAN 2024 antara Malaysia menentang Singapura Fail:Gate in front of Stadium Nasional, Bukit Jalil.jpeg|Pintu depan stadium </gallery> ==Lihat juga== * [[Sukan Malaysia]] * [[Senarai stadium di Malaysia]] * [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] * [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti]] * [[Senarai stadium bola sepak berdasarkan kapasiti]] == Rujukan == <references/> [[Kategori:Stadium di Kuala Lumpur|Bukit Jalil]] [[Kategori:Tempat bola sepak di Malaysia|Bukit Jalil]] etqf200cy0d6ea3db3moyc6ncpjgps0 4 27360 7004148 5320405 2026-11-12T06:17:13Z ~2026-59928-05 425186 /* Sebab tidak hentam pengguna baru */ 7004148 wikitext text/x-wiki {{jalan pintas|[[WP:BITE]]}} {{Panduan}} '''Hentam orang baru''' merupakan sejenis tabiat buruk manusia. Perkara ini seharusnya dielakkan oleh semua ahli Wikipedia kerana Wikipedia merupakan satu komuniti yang terbuka. Sesiapa yang berminat untuk belajar adalah digalakkan menyertai komuniti ini. °≈≤−[[Khas:Sumbangan/~2026-59928-05|~2026-59928-05]] ([[Perbincangan pengguna:~2026-59928-05|bincang]]) 06:17, 12 November 2026 (UTC)<ref>''Teks condong''</ref>== Sebab tidak hentam pengguna baru == *Kita seharusnya menghargai pengguna baru. Kerana dengan adanya penyertaan pengguna baru, komuniti Wikipedia dapat berkembang dan seterusnya dapat memajukan Wikipedia sendiri. Ingat, Wikipedia merupakan suatu ensiklopedia yang disunting oleh sukarelawan semata-mata! *Pengguna baru adalah mereka yang harus dimaafkan apabila mereka melakukan kesalahan teknikal. Sebagai orang baru, mereka adalah tidak biasa dengan fungsi-fungsi penyuntingan, maka dengan itu mereka mudah melakukan kesalahan dengan tidak sengaja, maka maafkanlah mereka, seterusnya memberikan tunjuk ajar yang wajar. *"'''Berani menyunting!'''" inilah moto Wikipedia! Di Wikipedia, semua orang adalah diberi kuasa untuk menyunting dan pegemaskini adalah sangat digalakkan. Maka, berilah galakkan kepada pengguna baru untuk menyunting, dan bukan menghentam mereka! == Tindakan yang boleh ditakrifkan sebagai menghentam == *Menggunakan bahasa kesat, ugutan dan memperkecilkan seseorang. *Memberi komen yang keras kepada suntingan yang dibuat. *Melakukan perubahan yang mendadak ke atas hasil suntingan pengguna baru. == Lihat juga == {{Polisi dan garis panduan Wikipedia}} [[Kategori:Wikipedia]] [[Kategori:Polisi dan panduan Wikipedia]] 735l1l829e7qqgsmqwobl6am1szeisn 0 27685 7004368 6873855 2026-11-12T10:31:38Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004368 wikitext text/x-wiki {{Tiada rujukan|tarikh=Jun 2026}}[[Fail:Vandalism trento 1.jpg|thumb|Laku musnah di [[lampu isyarat]].]] '''Laku musnah''' ataupun '''vandalisme''' merujuk kepada tabiat seseorang yang telah membinasakan harta benda awam dan juga harta benda milik orang lain. Perkataan vandalisme berasal daripada nama sebuah puak di [[Eropah]], ''[[Vandal]]'', yang telah membinasakan kota [[Rome]] pada tahun 445 Masihi. Pada lazimnya, laku musnah dianggap sebagai satu bentuk [[jenayah]], tetapi pada keadaan tertentu, vandalisme merupakan satu bentuk ritual yang dilakukan oleh golongan manusia yang tidak berpuas hati terhadap kondisi masyarakat. == Laku musnah sebagai ritual == [[Fail:Genseric sacking Rome 455 The Sack of Rome, Karl Briullov, 1833-1836.jpg|right|300px|thumb|Pelaku musnah merompak penduduk kota [[Rom]]]] Semasa suatu masyarakat sedang mengalami revolusi, ataupun sedang mengalami transisi kuasa secara keras, golongan yang mencabar autoriti lama mungkin akan membinasakan sebarang harta benda yang dianggap sebagai simbol rejim lama, seperti tugu. Perbuatan mereka itu adalah untuk menyampaikan suatu mesej "'''mencabar'''". Dalam keadaan pengalihan kuasa telah berjaya, pemusnahan harta benda yang dianggap simbol rejim lama akan dilakukan untuk menandai tamatnya rejim lama. Vandalisme yang paling besar dalam sejarah dekat adalah vandalisme yang dilaksanakan dalam kempen "[[Empat Barang Lama]]" ([[Hanzi]]: 破四旧 ; dibaca: Po Si Jiu) semasa [[Revolusi Kebudayaan]] di [[Republik Rakyat China]]. Dalam kempen ini, para pengganas telah memusnahkan bangunan bersejarah, harta benda artifak dengan alasan benda-benda ini menandai [[feudalisme]] lama. Di negara Malaysia, vandalisme secara ritual juga pernah dilakukan oleh [[Parti Komunis Malaya]], apabila mereka telah membinasakan tugu negara. == Laku musnah sebagai Jenayah == Jenayah laku musnah biasanya merujuk kepada perbuatan merosakan harta benda awam seperti papan tanda, kerusi awam, perhentian bus, telefon awam dan juga tandas awam. Kelakuan ini biasanya diasiosiasikan remaja yang terlibat dalam [[budaya lepak]]. Motif untuk vandalisime adalah terletak pada aspek emosi. Vandalisme biasanya dianggap sebagai satu cara untuk melepaskan rasa geram, ataupun satu cara untuk menghilangkan kebosanan semata-mata. Walaupun motif mereka adalah begitu ringan, tetapi masyarakat awam terpaksa menanggung kerugian yang besar untuk memenuhi nafsu mereka yang hina. == Laku musnah di Wikipedia == {{utama|Wikipedia:Laku musnah}} Vandalisme di [[Wikipedia]] adalah satu bentuk jenayah di sisi [[moral]]. Sebarang tindakan menconteng, mengubah, ataupun memadamkan isi kandungan dalam Wikipedia, dengan niat membinasakan Wikipedia dianggap sebagai vandalisme. Tindakan terkutuk ini adalah hinaan terhadap sahsiah diri pelakunya. Kita boleh lihat kesan yang mendalam jika di biarkan oleh itu, banyak guru sekolah, pensyarah tidak membenarkan merujuk kepada [[wikipedia]] kerana khuatiri maklumat yang diperolehi tidak tepat apa yang sebenarnya. == Pautan Luar == * [http://aplikasi.kpkt.gov.my/ucapan.nsf/0/bf3dec50d55a2f0a48256e6e00351329?OpenDocument Teks Ucapan Menteri mengenai Vandalisme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929101051/http://aplikasi.kpkt.gov.my/ucapan.nsf/0/bf3dec50d55a2f0a48256e6e00351329?OpenDocument |date=2007-09-29 }} * [http://www.tutor.com.my/tutor/arkib2002.asp?e=SPM&s=BM&b=FEB&m=1&r=m&i=NOTA Faktor-faktor Berlakunya Vandalisme] [[Kategori:Jenayah|V]] cb3v93om3dp83jor24mu0hd3t98vw4v 0 28897 7004080 5837638 2026-11-12T03:05:54Z Mat Kiyan 289669 + gabung bbrp ptkn 1 rjkn sm 7004080 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Mertajam | status = | image = Gardenology.org-IMG 7668 qsbg11mar.jpg | image_caption = | regnum = [[Tumbuhan]] | unranked_divisio = [[Tumbuhan pembuluh|Tracheophyta]] |unranked_phylum = [[Angiosperma]]e |unranked_classis = [[Eudikotiledon]] |unranked_ordo = [[Rosids]] |ordo = [[Sapindales]] | familia = [[Sapindaceae]] | genus = ''[[Lepisanthes]]'' | species = '''''Lepisanthes rubiginosa''''' | binomial = ''Lepisanthes rubiginosa'' | binomial_authority = ([[William Roxburgh|Roxb.]]) Leenhouts | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = {{collapsible list | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | * ''Erioglossum edule''<ref name="Wilkinson">{{Cite dictionary|url=https://nla.gov.au/nla.obj-60272783/view?partId=nla.obj-436228206#page/n142/|title=mĕrtajam |dictionary=A Malay-English dictionary (romanised) |last=Wilkinson |first=Richard James |publisher=Salavopoulos & Kinderlis |location=Mytilini, Yunani |date=1932 |volume=II |page=137 |via=TROVE, [[Perpustakaan Negara Australia]]}}</ref> <small>Blume</small> * ''Erioglossum rubiginosum''<ref>{{Cite dictionary|title=Erioglossum rubiginosum |date=2017 |dictionary=Kamus Bahasa Melayu |url=https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=Erioglossum+rubiginosum&d=102572&#LIHATSINI |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka Malaysia}}</ref> <small>Gagnep</small> * ''Lepisanthes stilaginea'' <small>Noronha ex [[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]</small> * ''Lepisanthes stilaginea'' <small>Noronha ex [[Jacques Cambessèdes|Cambess.]]</small> * ''Lepisanthes edulis'' <small>[[Ernst Gottlieb von Steudel|Steud.]]</small> * ''Lepisanthes rubiginosus'' <small>[[William Roxburgh|Roxb.]]</small> * ''Lepisanthes pinnatus'' <small>[[William Roxburgh|Roxb.]] ex [[William Philip Hiern|Hiern]]</small> * ''Lepisanthes longifolius'' <small>Buch.-Ham. ex [[Robert Wight|Wight]] & [[George Arnott Walker Arnott|Arn.]]</small> * ''Lepisanthes fraxinifolius'' <small>DC.</small> * ''Lepisanthes edulis'' <small>[[Carl Ludwig Blume|Bl.]]</small> * ''Lepisanthes alternifolius'' <small>Buch.-Ham. ex [[Robert Wight|Wight]] & [[George Arnott Walker Arnott|Arn.]]</small> * ''Lepisanthes cupanioides'' <small>[[Jacques Cambessèdes|Cambess.]]</small> * ''Lepisanthes hirta'' <small>[[Henry Nicholas Ridley|Ridl.]]</small> * ''Lepisanthes balansaeana'' <small>[[François Gagnepain|Gagnep.]]</small> * ''Lepisanthes rubiginosum'' <small>[[Ludwig Radlkofer|Radlk.]]</small> * ''Lepisanthes rubiginosum villosum'' <small>[[François Gagnepain|Gagnep.]]</small> * ''Lepisanthes rubiginosum'' <small>([[William Roxburgh|Roxb.]]) [[Carl Ludwig Blume|Bl.]]</small> * ''Lepisanthes edule'' <small>[[Carl Ludwig Blume|Bl.]]</small> }} |synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:783524-1#synonyms|title=''Lepisanthes rubiginosa'' (Roxb.) Leenh.|website=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanical Gardens, Kew|language=|url-status=live|access-date=8 Mei 2023}}</ref> }} '''Mertajam''', '''mentajam''', '''terajam''', '''kelayu''', '''kelat jantan''' atau '''arang para''' (nama botani: ''Lepisanthes rubiginosa'')<ref>{{cite book |editor=Toh Suat Loo |author-link= |date=2004 |title=The Cyber Plant Conservation Project: Promoting Plant Biodiversity Conservation through ICT |url=http://books.google.com.my/books?id=_a2quY2924IC&pg=PA43&lpg=PA43& |location=Serdang, Selangor Darul Ehsan, Malaysia |publisher=[[Pertubuhan Makanan dan Pertanian]] dan Institut Sumber Genetik Tumbuhan Antarabangsa |page=43 |ISBN=92-9043-626-3}}</ref> ialah spesies pokok dalam genus [[Lepisanthes]] keluarga [[Sapindaceae]] yang ditemukan dari utara India ke [[Indochina]], [[Malesia]] dan barat laut [[Australia]].<ref name="POWO"/>{{sfn|Adema|Leenhouts|van Welzen|1994|p=649}} Pokok-pokoknya tumbuh meliar di sekitar kawasan-kawasan kampung dan pinggir hutan.<ref name="Pokok2">{{cite book |author=Adnan Mohamad<!-- nama tpt --> |date=2003 |title=Pokok-pokok untuk tanaman bandar |url=https://books.google.com.my/books?id=kxHbAAAAMAAJ&q=mertajam&dq=mertajam&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiA7tu3gbr9AhVDxXMBHShyDzYQ6AF6BAgEEAI |location=Kuala Lumpur, Malaysia |publisher=Institut Penyelidikan Perhutanan Malaysia |page=52 |isbn=983-2181-51-8}}</ref> == Botani == Pokok mertajam jenis renek yang tumbuh mencapai ketinggian hingga 16 meter. Dahan-dahan mudanya berbulu halus. Daunnya berbentuk pelepah terdiri daripada 2–9 helai anak setangkai berbentuk bujur atau mata lembing dengan ukuran 4.5–25 sm panjang dan 2–11 sm lebar.{{sfn|Adema|Leenhouts|van Welzen|1994|p=649}} Bunganya berbentuk bulat dan mengeluarkan bau harum. Sekuntum bunga terdiri daripada 4 atau 5 kelopak berwarna putih, sulurnya panjang.{{sfn|Adema|Leenhouts|van Welzen|1994|p=649}} Buahnya kecil dan mempunyai 1–3 ulas. Kulitnya berwarna kuning semasa muda dan bertukar menjadi merah dan kundang gelap atau hitam apabila matang.{{sfn|Adema|Leenhouts|van Welzen|1994|p=649}} == Kegunaan == Pokok mertajam sering digunakan bagi merawat kudis dan bagi rawatan luar sahaja.{{petikan diperlukan}} Pucuk daun mudanya boleh dimakan sebagai sayur, buahnya boleh dimakan.{{sfn|Adema|Leenhouts|van Welzen|1994|p=650}} == Rujukan == {{reflist|30em}} === Sumber-sumber === * {{cite journal |last1=Adema |first1=F. |last2=Leenhouts |first2=P.W. |last3=van Welzen |first3=P.C. |title=Sapindaceae |date=1994 |url=https://repository.naturalis.nl/pub/532629 |journal=Flora Malesiana |volume=11 |issue=3 |pages=419–768 |via=Naturalis Institutional Repository}} * http://pkukmweb.ukm.my/~ahmad/tugasan/s3_99/parimala.htm [[Kategori: Lepisanthes]] 8enucp6gkwq1c7ru0kogva4os0xufo7 0 30425 7004299 6436495 2026-11-12T09:29:44Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004299 wikitext text/x-wiki [[Imej:YosriTelurPidang.jpg|right|212x212px|thumb|Sepinggan telur pindang dijamu]] '''Telur pindang''' adalah [[Masakan China|makanan tradisi orang Cina]]<ref>{{Cite web |url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2008&dt=1111&pub=kosmo&sec=varia&pg=va_01.htm |title=Buah tangan warisan. |access-date=2014-01-12 |archive-date=2014-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140112033312/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2008&dt=1111&pub=kosmo&sec=varia&pg=va_01.htm |url-status=dead }}</ref> terhasil dari [[perebusan]] [[Telur (makanan)|telur]] dengan sebatian [[rempah]] atau [[herba]] khusus tertentu sehingga memiliki rasa, aroma, dan kenampakan yang khas. Ia lazim dimakan dalam kalangan orang Cina sebagai suatu [[makanan ringan]] dijual [[Makanan jalanan|di pasar malam dan tepi jalan]], namun ia sudah dilanjutkan sebagai hidangan istimewa dalam perayaan tertentu termasuk kenduri kahwin (khususnya dalam kalangan [[orang Melayu]] [[Johor]]).. ==Asal-usul== Tidak terdapat sejarah yang jelas bagi masakan ini. Namun, dianggap telur pindang ini dibuat pada zaman dahulu sebagai lauk bekalan bagi pedagang-pedagang serta pengembara, sesuai dengan sifatnya yang tahan lama. Masyarakat Johor silam banyak terdiri daripada pedagang (orang Arab) serta pengembara dan pelaut ([[Orang Bugis|orang Bugis]] dan [[Orang Jawa|Jawa]]), yang memerlukan makanan bekal yang tahan lama serta mudah untuk dibawa ke mana-mana. Telur pindang memenuhi ciri-ciri ini. ==Penyediaan== Telur [[ayam]] merupakan jenis telur yang lazim digunakan, namun ada juga resipi telur pindang yang menggunakan telur [[itik]] seperti di [[Jogjakarta]].<ref name="IPB">Jurusan Teknologi Pangan dan Gizi-IPB. [http://www.warintek.ristek.go.id/pangan_kesehatan/pangan/ipb/Telur%20pindang.pdf Cookies, Pengolahan Jamur Komersial, Jahe Instan, Ikan Asap, Telur Pindang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140413123332/http://www.warintek.ristek.go.id/pangan_kesehatan/pangan/ipb/Telur%20pindang.pdf |date=2014-04-13 }}, hal. 103-104. Bogor.</ref><ref name="sajian">Sajian Sedap. [http://www.sajiansedap.com/recipe/detail/19382/pindang-telur#.U0TkWaKup8c PINDANG TELUR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304130959/http://www.sajiansedap.com/recipe/detail/19382/pindang-telur#.U0TkWaKup8c |date=2016-03-04 }}.</ref> Telur mentah yang sudah dibersihkan direbus dengan dain herba [[rempah]] ratus dan daun-daun tertentu untuk seberapa waktu yang lama, biasanya dalam 3 hari atau sehingga seminggu. Kandungan kimia [[tanin]] dalam air rebusan ini menyebabkan [[protein]] di permukaan telur terdenaturasi atau menggumpal sehingga semua liang dalam telur tertutup melindungi isi telur yang dimasak daripada sebarang unsur yang mampu merosakkan,<ref name="IPB" /> kandungan tannin ini juga memberikan warna gelap keperangan cangkerang dan isi telur yang tersendiri. Masa merebus bergantung kepada resipi, namun biasanya melibatkan masa panjang (sehingga beberapa hari). [[Katekin]] turut mengikat dengan [[albumin]] (protein) telur sehingga menyebabkannya gumpalan dapat memanjangkan hayat telur hingga satu bulan.<ref name="ternak">Prasetyo. Peternakan (Animal-Husbandry), [http://karanhtengahraharjo.blogspot.com/2011/10/teknik-pengawetan-telur.html Teknik Pengawetan Telur].</ref> Disebabkan rasanya yang unik dan berempah, serta proses masakannya yang agak rumit, telur pindang bukan menjadi menu bagi makanan harian. Telur ini dibuat lebih untuk hari-hari keraian serta untuk kenduri kahwin. Biasanya telur ini akan diberikan sebagai hadiah tradisi di kenduri kahwin orang Melayu Johor kepada tetamu. Satu lagi kelebihannya ialah telur pindang ini boleh tahan lama untuk dimakan, dan tidak basi sehingga 2 minggu. === Rempah-rempah utama === Berikut adalah beberapa herba, rempah dan jenis-jenis daun yang digunakan untuk merebus telur pindang. {{columns-list|2| '''Daun''' *[[Manggis]] *[[Senduduk]] *[[Jambu batu]]<ref name=balai>Roswita Sunarlim dan Celly H. Sirait. Balai Penelitian Ternak, Bogor. [http://peternakan.litbang.deptan.go.id/fullteks/wartazoa/wazo13-9.pdf Survei Pengolahan Telur dan Daging Itik Tradisional di Daerah Hulu Sungai Kalimantan Selatan].</ref> '''Herba''' *[[Serai]] *[[Lengkuas]] *[[Halia]] *[[Jintan manis]] *[[Jintan putih]] *[[Ketumbar]] *[[Buah pelaga]] *[[Bunga cengkih]] *[[Cili]] Kering *[[Kayu manis]] }} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar == * {{en}} [http://www.bernama.com/bernama/v5/newsindex.php?id=369701 'Telur Pindang' And `Telur Merah' In Malay Weddings] {{Telur}} [[Kategori:Masakan Malaysia]] [[Kategori:Masakan Melayu]] [[Kategori:Hidangan telur|Pindang]] 07vnm2mpljbfn87phhn1gc4x5k0iclf 0 31529 7004254 6155687 2026-11-12T09:11:34Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004254 wikitext text/x-wiki {{kegunaanlain}} [[File:Kitesflying.jpg|right|thumb|250 px|Layang-layang aneka warna dan rupa yang diterbangkan.]] [[File:Lachender Drachen in Sternform.JPG|thumb|250 px|]] '''Layang-layang''' atau '''wau''' merupakan satu alatan dibina dari lembaran bahan tipis seperti [[kertas]] berkerangka yang diterbangkan (atau "dilayangkan") ke [[udara]] ditambat dengan [[tali]] atau [[benang]] yang dipegang di darat. Layang-layang memanfaatkan kekuatan hembusan [[angin]] yang bergeser mengelilingi badan layang-layang mewujudkan [[tekanan udara|tekanan]] rendah di atas badan dan tekanan tinggi di bawah badan; perbezaan tekanan ini memberikan [[daya angkat]] kepada layang-layang tersebut.<ref>{{cite web |url=http://www.grc.nasa.gov/WWW/K-12/airplane/guided.htm |title=Beginner's Guide to Aeronautics |publisher=NASA |access-date=3 Oktober 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150325054529/http://www.grc.nasa.gov/WWW/K-12/airplane/guided.htm |archive-date=25 Mac 2015 |url-status=dead }}</ref> Bentuk layang-layang ini adakala ditambahkan hujung ber"ekor" agar senang mengemudikan layang-layang sambil ia dibawa tiupan angin.<ref>{{Cite book|title = The Magnificent Book of Kites: Explorations in Design, Construction, Enjoyment & Flight|last = Eden|first = Maxwell|publisher = Sterling Publishing Company, Inc.|year = 2002|isbn = 9781402700941|location = New York, New York|pages = 18}}</ref> Alat wau atau layang-layang ini sering dimainkan untuk tujuan hiburan pelbagai peringkat umur. Permainan wau juga diadakan untuk pertandingan. Pertandingan yang melihat bentuk kecantikannya diukur dari segi keindahannya kepada bentuk, corak ciptaan, warna, keaslian ciptaan dan ukurannya.) ==Peristilahan== Perkataan ''layang-layang'' gandaan kata dasar ''layang'' turunan kata akar [[Bahasa Proto-Austronesia|Proto-Austronesia]] *''layaŋ''₁ "menerbang"<ref>{{cite web|url=https://acd.clld.org/cognatesets/32926#4/3.76/111.19|title= *''layaŋ''₁: to fly, soar through the air|last1=Blust|first1=Robert|last2=Trussel|first2=Stephen|website=Austronesian Comparative Dictionary|date=2010|publisher=Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology|url-status=live|access-date=15 Disember 2022}}</ref> digunakan di kebanyakan negeri-negeri seperti di pantai barat dan selatan Semenanjung Malaysia seperti [[Selangor]], [[Melaka]] dan [[Johor]]. Ini dapat dibuktikan menerusi catatan Tun Seri Lanang yang menyatakan bahawa Raja Ahmad bermain layang-layang bersama pemuda-pemuda serta kerabat DiRaja. Perkataan “wau” dikatakan berasal daripada perkataan kerajaan Melayu Pattani (Thai) memandangkan negeri seperti [[Kelantan]], [[Terengganu]], [[Perlis]] dan [[Kedah]] menggunakan perkataan tersebut. Nama ''wau'' juga dikaitkan dengan bunyi yang terhasil daripada busur yang diikat pada wau; apabila dinaikkan ke udara, daun ibus yang dipasang pada busur tersebut akan menghasilkan bunyi "wau" secara berirama. == Sejarah wau == === Di Indonesia === Layang-layang tertua di dunia mungkin dicipta oleh orang-orang pulau Muna, Sulawesi Tenggara, [[Indonesia]]. Penggambaran mengenai layang-layang tertua adalah dari lukisan gua zaman [[mesolitik]] di pulau Muna, [[Sulawesi Tenggara]], yang telah wujud sejak 9500-9000 tahun SM.<ref>{{Cite web|url=http://en.gocelebes.com/kaghati-worlds-first-kite/|title=Kaghati, World’s First Kite|last=|first=|date=|website=Go Celebes!|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=24 July 2019}}</ref> Lukisan itu menggambarkan layang-layang yang disebut ''kaghati'', yang masih digunakan oleh orang Muna moden.<ref>{{Cite web|url=http://wolfgangbieck.gmxhome.de/Der-erste-Drachenflieger.html|title="The First Kiteman" -Proof by a prehistoric cave-painting in Indonesia|last=Bieck|first=Wolfgang|date=July 2002|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=24 July 2019}}</ref> Layang-layang diperbuat daripada daun ''kolope'' (umbi hutan) untuk layar utama, kulit buluh sebagai bingkai, dan serat nenas hutan dibungkus sebagai tali, walaupun layang-layang moden menggunakan ''string'' sebagai tali.<ref>{{Cite news|url=https://seasia.co/2018/06/02/the-top-10-must-know-facts-about-the-world-s-first-oldest-kite|title=The Top 10 Must-Know Facts About The World's First & Oldest Kite|last=Salikha|first=Adelaida|date=2 June 2018|access-date=24 July 2019|work=Seasia}}</ref> === Di Malaysia === Kedatangan permainan layang-layang di Malaysia tidak dapat dipastikan kesahihan. tarikh serta asal-usulnya. Pada masa dahulu, orang-orang Melayu di [[Singapura]] turut menggunakan layang-layang bagi menangkap ikan.<ref>[http://books.google.com.my/books?id=K9Ly7Q9p-dgC&pg=PA475&dq=cock+fighting+malay&hl=en&ei=1KgFTrHcFIOGrAe418i4DA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC0Q6AEwAA#v=snippet&q=for%20fishing%20purposes&f=false Malay magic: an introduction to the folklore and popular religion of the ... By Walter William Skeat]</ref> === Mitos permainan wau === Mengikut satu cerita, wau itu pada awalnya ialah permainan tanpa nama. Permainan yang dimainkan oleh kanak-kanak ini diperbuat daripada daun tertentu yang diikat pada tulang belakang daun tersebut dengan tali kelopak batang pisang atau urat-urat daun nanas. Wau dimainkan di tempat yang berangin. Suatu waktu, permainan tanpa nama itu putus talinya, dan anak itu pun menangis “wa,wa,wa,wa…”, maka, menurut yang empunya cerita, lahirlah perkataan "Wau". Mengikut asal usul yang lain, yang lebih dekat dengan mitos, ia bermula apabila Dewi Dewa Dani bersalinkan Dewa Muda. Bidan Ketujuh membuang tembuni Dewa Muda ke laut. Maka Mak si Dewa Dewa yang sedang bertapa di kayangan merasa tidak selesa duduk di kayangan, lalu dia turun ke Medan Kulum Laman Yang Rata, dan dilihatnya tembuni Dewa Muda terapung-apung di Sungai Nil. Tembuni itu dipulihkan menjadi seorang dewa yang dinamakan Awang si Jambul Lebat dan selaput tembuni Dewa Muda itulah dijadikan “rangka” Wau untuk Dewa Muda. Untuk menyiapkan Wau itu, Mak si Dewa Dewa mengambil panau Dewa Muda untuk dijadikan bunga Wau, tangan Dewa Muda untuk sayap Wau, laras kaki Dewa Muda dijadikan tangan dan badan wau serta rambut Dewa Muda dijadikan jambul Wau. Apabila Wau ini dinaikkan, maka busurnya berbunyi dua belas bahasa dan dua belas ragam. Daripada bunyi busur itulah wujudnya nama "Wau". Mengikut asal usul ini juga, wau yang tidak ada busur atau busurnya tidak berbunyi dua belas bahasa dan dua belas ragam dipanggil "layang-layang". Mengikut asal usul yang lain pula, wau wujud daripada semangat padi. Pada satu hari, seorang petani bersama isterinya yang tidak mempunyai anak terjumpa dengan seorang anak perempuan yang cantik, lalu dipelihara oleh mereka. Si suami tiap-tiap hari membawakan minuman dan makanan kepada anak perempuan itu di tempat dia bermain di rumah padi, yang akhirnya menimbulkan perasaan cemburu di hati isteri. Anak perempuan itu dipukul oleh si isteri lantas melarikan diri dari rumah petani tersebut menghala angin barat. Berikutan dengan kejadian itu, padi petani suami isteri tadi, tidak berbuah dan diserang penyakit. Mengikut nujum, anak perempuan yang dihalau tadi ialah semangat padi. Untuk memohon ampun, petani itu harus membuat satu lembaga merupai Wau Bulan sekarang ini dan dinaikkan setelah menuai. Mengikut asal usul yang lain, Wau Bulan lahir sebagai lambang penyatuan kembali Empayar Srivijaya oleh Dewa Muda. Setelah kemangkatan pembina Empayar Srivijaya iaitu Sri Maharaja Sri Jayanaga, maka empayar yang meliputi seluruh Asia Tenggara ini mulai berpecah diperintah secara berasingan dari negara induk Srivijaya iaitu Medang Bhumi. Di awal abad ke-8 muncul seorang tokoh, iaitu cucu Sri Maharaja Sri Jayanaga yang bernama Jaya Sinha. Beliau mempunyai pelbagai gelaran, antaranya Sabjaya atau Sanjaya Putera, Inu Dewa, Seri Panji, Mahisa Kelana Seri Panji, Raden Inu Kertapati atau Raden Asmarajaya dan Hyang Kamajaya, tetapi dia lebih terkenal dalam cerita-cerita tradisi sebagai Dewa Muda. Dewa Muda telah mengadakan beberapa serangan untuk menyatukan kembali Empayar Srivijaya. Sebelum Dewa Muda mengadakan serangan, dia telah lama bertapa dan apabila selesai, dia pulang dari gua tempatnya bertapa dengan membawa rangka atau ‘lembaga’ wau bulan yang baginya merupakan peta penyerangan dan penaklukan kembali Empayar Srivijaya atau Asia Tenggara itu.Dewa Muda menakluk kembali empayar yang agung itu kira-kira pada tahun 713 hingga 779 Masihi. Setelah mendapat kemenangan, Wau Bulan yang menjadi lambang Empayar Srivijaya dikenali sebagai ‘Sejagat Tanah Jawa’. Kepala dan tengkuk wau bulan yang berbentuk garuda itu melambangkan raja segala burung yang sebenarnya seorang wali. Namanya ialah Riah, dalam Bahasa Arab disebut ‘Nabi Mahlail Alaihissalam’ antara 313 rasul dan dalam Bible, beliau disebut dengan nama ‘Mahalelselt’. Dalam cerita-cerita tradisi dia digelar ‘Burung Petala Indera’. Oleh itu, kepala Wau Bulan ini melambangkan roh dan semangat Empayar Srivijaya dan memberi erti asas kebudayaan dan asas peradaban dalam empayar ini. Dikisahkan bahawa busur wau ini memiliki dua belas bahasa, dua belas ragam yang melambangkan negeri atau daerah yang disatukan kembali dengan negara pusat Empayar Srivijaya. Dua belas negeri tersebut ialah Filipina, Vietnam, Segenting, Kemboja-Laos-Thailand Tengah dan Utara, Burma, Burma Barat dan Benggala Timur menganjur ke Kepulauan Andaman, Pulau Irian dan Pulau Sulawesi. Sementara dua belas ragam bererti dua belas suku terdapat di dua belas daerah/negeri tersebut tadi. Bulatan bulan pada Wau Bulan melambangkan negeri-negeri daratan yang dinamakan Nusarantang-kawasan yang bersambung. Bintang yang terletak di antara bulatan bulan sabit penuh dilambangkan sebagai ‘negara pusat’ atau ‘kawasan pusat pemerintahan’ yang dinamakan ‘Nusa Kencana-Kawasan Emas dan bulan sabit penuh yang menjadi bahagian bawah wau ini dilambangkan dengan negeri-negeri kepulauan yang dinamakan Nusantara-Kawasan yang dirantai oleh laut-laut. Wau Bulan ini memiliki tiga teraju yang melambangkan tiga bahagian empayar Srivijaya dan tiga teraju ini diikat oleh satu tali, yang melambangkan Empayar Srivijaya ini diperintah oleh satu pentadbiran pusat. Dalam asal usul yang lain pula, wau dinyatakan berasal dari Kembayat Negara di zaman Siti Zubaidah dan wau ini bernama Wau Lenggang Kembayat. Wau inilah yang dinaikkan oleh Pembina Empayar Srivijaya iaitu Dewa Muda. Bentuknya tidaklah seperti Wau Bulan seperti yang dinyatakan dalam asal usul di atas. Wau Lenggang Kembayat ini bentukya seperti Wau Ikan yang wujudnya sekarang ini. Banyak lagi terdapat asal usul wau, tetapi hampir semuanya menyerupai asal usul yang telah dicatat. == Jenis wau == [[Fail:YosriWauBulan.jpg|thumb|right|Wau bulan.]] Pelbagai jenis dan bentuk wau telah dicipta. Antaranya wau burung, wau pari, wau katak, wau bayan, wau merak, wau kucing, wau jala budi, wau lenggang kebayan, wau sewah, wau barat dan yang sangat digemari oleh orang Melayu ialah [[wau bulan]]. # [[Wau barat]] -- lihat Wau daun. # [[Wau bayan]] # [[Wau bulan]] -- Wau yang bahagian ekornya menyerupai bulan sabit atau tanduk dan mengandungi bulan penuh di bahagian labu iaitu di antara bulan sabit dengan sayapnya.<ref>{{Cite web | title = wau bulan - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+bulan+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau burung]] <ref>[http://books.google.com.my/books?id=SWQgY1gXHf8C&pg=PA430&dq=wau+focus+ace+spm&hl=en#v=onepage&q=wau&f=false Focus Ace Spm 2009 Pen.seni Visual By Kathleen]</ref> # [[Wau ceduk]] -- Wau tanpa tulang.<ref>{{Cite web | title = wau ceduk - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+ceduk+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau daun]] -- Wau yang menyerupai wau bulan tetapi tidak mempunyai bulan penuh. Ekornya lebih rapat ke sayapnya yang panjang dan dapat diterbangkan oleh angin sederhana kerana ringan dan berasal dari Siam atau Patani.<ref>{{Cite web | title = wau daun - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+daun+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau gubah]] -- Wau yang direka mengikut daya cipta pembuatnya sendiri lazimnya berunsur tumbuhan, haiwan, peralatan sosiobudaya, ciptaan sains dan teknologi dan alam khayalan.<ref>{{Cite web | title = wau gubah - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+gubah+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau gubah kain]] -- Wau gubah yang dicipta daripada pelbagai bahan kecuali kertas.<ref>{{Cite web | title = wau gubah kain - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+gubah+kain+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau gubah kertas]] -- Wau gubah yang dicipta daripada kertas.<ref>{{Cite web | title = wau gubah kertas - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+gubah+kertas+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau helang]] -- Wau yang menyerupai burung khususnya di bahagian ekor dan berasal dari Perlis.<ref>{{Cite web | title = wau helang - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+helang+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau jala budi]] -- (Kedah) Wau yang menyerupai lembaga manusia yang bahagian ekornya berbentuk seperti punggung manusia. Wau ini dikenali dengan wau kangkang dan wau orang. Ia juga mengambil nama sempena bentuk daun budi.<ref>{{Cite web | title = wau jala budi - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+jala+budi | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau kangkang]] -- lihat Wau jala budi. # [[Wau kapal]] -- Wau yang bahagian ekornya berbentuk kapal laut atau kapal layar dan berasal dari Selangor.<ref>{{Cite web | title = wau kapal - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+kapal+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau katak]] -- Wau tanpa tulang.<ref>{{Cite web | title = wau katak - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+katak+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau kikik]] -- Nama lain bagi [[wau kemetek]], sejenis wau ringkat berbentuk empat segi. # [[Wau kucing]] -- Wau yang bahagian ekornya menyerupai kepala kucing jika diterbalikkan secara grafik.<ref>{{Cite web | title = wau kucing - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+kucing+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau legu]] -- Wau kucing yang berekor.<ref>{{Cite web | title = wau legu - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+legu+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau lenggang kebayak]] -- Wau kucing yang berekor.<ref>{{Cite web | title = wau lenggang kebayak - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+lenggang+kebayak+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau merak]] -- Wau yang menyerupai bentuk burung merak.<ref>{{Cite web | title = wau merak - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+merak+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau orang]] -- lihat Wau jala budi. # [[Wau pari]] # [[Wau payang]] -- Wau yang menyerupai bentuk perahu payang.<ref>{{Cite web | title = wau payang - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+payang+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau pepek]] # [[Wau sewah]] -- Wau yang menyerupai bentuk burung sewah.<ref>{{Cite web | title = wau sewah - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+sewah+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Wau sobek]] -- Wau rekaan tradisi daripada kertas dengan menggunakan kaedah meretas, menebuk, melorek atau tampal-cantum bertujuan untuk dipamerkan dan bukan untuk dinaikkan.<ref>{{Cite web | title = wau sobek - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+sobek+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> # [[Layang-layang Melayu]] == Cara bermain == Pada kebiasaannya wau akan dimainkan oleh dua orang, iaitu seorang juruanjung yang memegang wau dan seorang jurutarik yang memegang [[tali]]. Apabila [[angin]] bertiup maka tali akan ditarik melawan arus angin dengan cara menghulur dan menarik talinya sehinggalah wau tersebut tinggi di udara. Kilauan cahaya matahari akan menambah cantik lagi wau yang dihias berwarna-warni. Di masa kini, walaupun wau masih mendapat tempat di kalangan masyarakat Melayu, layang-layang juga tidak kurangnya telah mendapat perhatian oleh masyarakat tempatan dan juga antarabangsa. Pelbagai bentuk dan corak layang-layang telah dicipta, ada layang-layang yang berbentuk orang, kapal berangkai dan ada yang dimainkan dengan menggunakan dua utas tali. Kebanyakkan pertunjukan wau dan layang-layang masih mendapat tempat di Malaysia, terutama ketika hari-hari sambutan perayaan atau pertandingan wau antarabangsa. === Istilah === * anjun<ref name="anjun">{{Cite web | title = anjun - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=anjun+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> / anjung<ref>{{Cite web | title = anjung - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=anjung+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> (Kelantan) / lambung<ref>{{Cite web | title = lambung - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=lambung+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> -- Proses menjulang wau untuk naik ke udara.<ref name="anjun"/> * gelanggang permainan -- Tempat untuk menaikkan wau lazimnya disempadani oleh pagar, pokok, parit dan khemah di sekelilingnya.<ref>{{Cite web | title = gelanggang permainan - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=gelanggang+permainan+wau+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * hulur -- Keadaan menghulurkan tali memanjangkan tali wau.<ref>{{Cite web | title = hulur - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=hulur+wau+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * indang -- Kedudukan wau yang dinaikkan yang terkawal dalam kedudukan 90°.<ref>{{Cite web | title = indang - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=indang+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * juruanjung -- Orang yang menganjung atau melambung wau.<ref>{{Cite web | title = juruanjung - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=juruanjung | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * jurutarik -- Orang yang menarik atau mengendalikan tali wau semasa dinaikkan.<ref>{{Cite web | title = jurutarik - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=jurutarik | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * juruwau -- Orang yang menyediakan peralatan permainan dan padang serta perundangan wau dan juga mengetahui peraturan wau dalam satu-satu pertandingan.<ref>{{Cite web | title = juruwau - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=juruwau | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * kawasan permainan -- Kawasan keseluruhan tempat pertandingan wau diadakan.<ref>{{Cite web | title = kawasan permainan - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=kawasan+permainan+wau+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * markah dengung -- Markah yang dikira pada bunyi dengung semasa wau dinaikkan.<ref>{{Cite web | title = markah dengung - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=markah+dengung+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * markah kecantikan -- Markah yang dikira daripada aspek daya cipta, bentuk, corak, hiasan dan warna semasa wau di bumi.<ref>{{Cite web | title = markah kecantikan - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=markah+kecantikan+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * markah ketahanan -- Markah yang dikira daripada aspek berapa lama wau dapat bertahan di udara dalam jangka masa sekurang-kurangnya lima minit atau yang telah ditetapkan.<ref>{{Cite web | title = markah ketahanan - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=markah+ketahanan+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * markah ketinggian -- Markah yang dikira dari bacaan pancang meter semasa wau berada di udara.<ref>{{Cite web | title = markah ketinggian - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=markah+ketinggian+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * masuk pancang -- Kedudukan wau yang melayang tinggi yang dapat dikesan melalui pancang meter.<ref>{{Cite web | title = masuk pancang - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=masuk+pancang+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * ngedap<ref name="ngedap">{{Cite web | title = ngedap - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=ngedap+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> / selat<ref>{{Cite web | title = selat - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=selat+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> (Pahang) / selangkung<ref>{{Cite web | title = selangkung - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=selangkung+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> (Kedah, PI.) -- Keadaan wau yang terbalik jatuh menjunam.<ref name="ngedap"/> * sarut -- Keadaan tali beberapa buah wau yang bersimpul atau bersilang di udara.<ref>{{Cite web | title = sarut - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=sarut+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * senget -- Keadaan wau yang berat sebelah.<ref>{{Cite web | title = senget - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=senget+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> == Menghasilkan wau == Pembuatan sesebuah wau agak rumit dan memakan masa, dari kerja-kerja meraut [[buluh]] untuk dijadikan rangka, mengimbangkan kepak sehingga melekatkan kertas pada rangka wau tersebut mengambil masa dua minggu untuk siap. Rangka buluh tulang belakang wau lebih besar daripada kepaknya, kemudian diikat dengan menggunakan benang mengikut bentuk serta jenisnya. [[Rangka]] yang telah disiapkan akan ditampal dengan tiga lapis kertas nipis dan lutsinar dengan berlainan warna. Lapisan pertama menggunakan kertas berkilat, lapisan kedua menggunakan warna yang berbeza dan bercorak awan larat iaitu bercorak pucuk rebung atau bunga cengkih yang telah ditebuk. Pada lapisan ketiga pula corak berlainan yang telah ditebuk ditampalkan. Di bahagian kepala atau muncungnya serta dihujung kiri dan kanan kepak, akan dihiasi dengan rambu-rambu halus yang berwarna warni menambah cantik lagi rupanya. Busul akan diregangkan di bahagian belakang tengkuk wau agar ia mengeluarkan bunyi dengung apabila diterbangkan diudara. Busul diperbuat daripada daun rembia atau mengkuang yang telah direndam dan dilurut lalu dibiarkan kering. Ia berbentuk seperti alat memanah. Tali teraju diikatkan di antara bahu kepak dan tulang belakang sebelah bawah wau bagi mengimbangi wau - Teraju Tiga. == Bahagian-bahagian wau == * belalai -- Rambu tambahan pada hujung kepala wau bulan berukuran melebihi 15 cm.<ref>{{Cite web | title = belalai - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=belalai+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * bilah ekor -- Bahan daripada buluh yang diraut atau dibentuk untuk dijadikan rangka ekor wau.<ref>{{Cite web | title = bilah ekor - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=bilah+ekor+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * bilah sayap -- Bahan daripada buluh yang diraut atau dibentuk untuk dijadikan rangka sayap wau.<ref>{{Cite web | title = bilah sayap - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=bilah+sayap+wau+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * bok<ref name="bok">{{Cite web | title = bok - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=bok+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> / batang busur<ref>{{Cite web | title = batang busur - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=batang+busur+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> -- Bahagian busur daripada buluh untuk menyemat tali busur.<ref name="bok"/> ** tali busur -- rotan atau sebagainya, yang dipasang pada bok yang boleh mengeluarkan bunyi apabila ditiup angin.<ref>{{Cite web | title = tali busur - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=tali+busur+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * bulan penuh -- Bulatan yang dipasang di antara sayap dengan bulan sabit pada wau bulan. Lebarnya sama dengan lebar kepala dan dikenali juga dengan nama ''labu'' di Kelantan.<ref>{{Cite web | title = bulan penuh - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=bulan+penuh+wau+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * bulan sabit -- Ekor wau bulan yang berbentuk bulan sabit lazimnya 1/3 daripada bahagian ekor yang dikenali juga dengan nama ''tanduk''.<ref>{{Cite web | title = bulan sabit - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=bulan+sabit+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * cakah -- Lebar di antara sayap dengan ekor.<ref>{{Cite web | title = cakah - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=cakah+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * dengung (Kedah) -- Bunyi yang dihasilkan apabila wau dinaikkan.<ref>{{Cite web | title = dengung - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=dengung+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * ekor -- Bahagian bawah wau.<ref>{{Cite web | title = ekor - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=ekor+wau+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * hujung tali -- Bahagian tali wau yang diikat pada tali teraju.<ref>{{Cite web | title = hujung tali - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=hujung+tali+wau+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * kertas jagung -- Kertas nipis, berwarna surih, digunakan untuk membuat wau.<ref>{{Cite web | title = kertas jagung - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=kertas+jagung+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * kertas perada -- Kertas berwarna dan berkilat untuk membuat wau.<ref>{{Cite web | title = kertas perada - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=kertas+perada+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * kertas wau -- Kertas nipis, berwarna, digunakan untuk membuat wau.<ref>{{Cite web | title = kertas wau - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=kertas+wau+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * lengkok bulan -- Bahagian lengkung dalam wau bulan dari sayap dan bulan sabit ke bulan penuh, dikenali juga dengan nama ''cakah'' di Kelantan.<ref>{{Cite web | title = lengkok bulan - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=lengkok+bulan+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * paha dalam -- Bahagian dalam hujung ekor wau jala budi.<ref>{{Cite web | title = paha dalam - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+jala+budi+paha+dalam+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * paha luar -- Bahagian luar hujung ekor wau jala budi.<ref>{{Cite web | title = paha luar - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=wau+jala+budi+paha+luar+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * pancang meter -- Alat untuk mengukur ketinggian wau yang dinaikkan.<ref>{{Cite web | title = pancang meter - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=pancang+meter+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * pangkal tali -- Bahagian tali wau yang diikat pada pancang meter.<ref>{{Cite web | title = pangkal tali - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=pangkal+tali+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * penyemat -- Buluh atau bahan lain untuk melekatkan busur pada kepala wau.<ref>{{Cite web | title = penyemat - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=penyemat+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> ** simpai penyemat -- Tali atau rotan untuk mengikat penyemat pada bok. Apabila dipasang busur, kepala wau diapit dengan bok dan penyemat.<ref>{{Cite web | title = simpai penyemat - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=simpai+penyemat+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * rambu -- pada wau terutama di bahagian kepala dan kiri kanan sayap dan hujung ekor.<ref>{{Cite web | title = rambu - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=rambu+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> ** rambu panjang - Rambu yang dipotong panjang, lazimnya diikat di bahagian bawah jerabut pendek.<ref>{{Cite web | title = rambu panjang - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=rambu+panjang+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> ** rambu pendek -- Rambu yang dipotong pendek, lazimnya diikat di atas rambu panjang.<ref>{{Cite web | title = rambu pendek - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=rambu+pendek+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * sayap -- Bahagian tengah wau.<ref>{{Cite web | title = sayap - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=sayap+wau+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * sundari<ref name="sundari">{{Cite web | title = sundari - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=sundari+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> / busur<ref>{{Cite web | title = busur - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=busur+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> (Kelantan, Terengganu, Pahang) / senderen<ref>{{Cite web | title = senderen - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=senderen+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> (Selangor) -- Alat yang dipasang pada kepala wau untuk mengeluarkan dengung dan mengimbangkan antara berat kepala dengan berat ekor.<ref name="sundari"/> * tali adang angin -- Tali yang diikat pada sayap dan ekor wau bertujuan menahan kertas daripada tiupan angin supaya tidak koyak dan untuk mengimbangi wau dalam keadaan imbangan semerti.<ref>{{Cite web | title = tali adang angin - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=tali+adang+angin+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * tali ikat -- Bahan daripada benang, dawai, nilon, atau sebagainya digunakan untuk mengikat rangka wau.<ref>{{Cite web | title = tali ikat - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=tali+ikat+wau+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * tali teraju -- Tali yang diikat pada sayap dan tulang belakang untuk keseimbangan keseluruhan. Tali wau diikat pada teraju apabila wau dinaikkan.<ref>{{Cite web | title = tali teraju - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=tali+teraju+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> ** tali teraju atas -- Tali teraju yang diikat pada bilah sayap atas, bertujuan untuk mengimbang antara kiri dan kanan.<ref>{{Cite web | title = tali teraju atas - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=tali+teraju+atas+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> ** tali teraju bawah -- Tali yang diikat pada teraju atas dan bilah sayap bawah. Bertujuan untuk mengimbangkan keadaan angin.<ref>{{Cite web | title = tali teraju bawah - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=tali+teraju+bawah+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> *** teraju keras -- Keadaan simpulan teraju bawah yang paling bawah daripada pusat sayap.<ref>{{Cite web | title = teraju keras - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=teraju+keras+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> *** teraju lembut -- Kedudukan simpulan tali teraju bawah yang paling atas daripada pusat sayap.<ref>{{Cite web | title = teraju lembut - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=teraju+lembut+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * tali wau -- Tali daripada benang, tali tangsi, nilon atau sebagainya, digunakan untuk menaikkan wau.<ref>{{Cite web | title = tali wau - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=tali+wau+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * teraju dua -- Keadaan tali yang diikat pada dua poin pada wau.<ref>{{Cite web | title = teraju dua - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=teraju+dua+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * teraju tiga -- Keadaan tali yang diikat pada tiga poin pada wau.<ref>{{Cite web | title = teraju tiga - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=teraju+tiga+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * tiang pelilit tali -- Tiang untuk melilit tali wau ketika wau dinaikkan.<ref>{{Cite web | title = tiang pelilit tali - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=tiang+pelilit+tali+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> * tulang belakang -- Bahan seperti buluh, nibung, bertam, batang pinang atau bahan gentian yang dibentuk untuk batang tengah wau.<ref>{{Cite web | title = tulang belakang - Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP | url = http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=tulang+belakang+kesenian | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | date = | work = Istilah Malaysia | accessdate = 19 November 2012}}</ref> == Perincian wau == Terdapat lima komponen asas bagi sebuah wau tradisional iaitu terdiri daripada kepala wau, busur atau dengung, sayap wau, torek atau bahagian pinggang dan ekor wau. === Teknik pembuatan wau tradisional === Antara bahan mentah yang diperlukan untuk membuat wau ialah buluh, kulit rotan, gam daripada pokok kayu dan lain-lain keperluan yang bersesuaian untuk menghasilkan sebuah wau. Selain daripada itu, kepakaran dan kemahiran juga merupakan aspek utama untuk menghasilkan sebuah wau yang bermutu seperti kepakaran dalam pemilihan bahan mentah, kemahiran kraftangan serta pengetahuan di dalam bidang aerodinamik. Bagi memastikan wau yang akan dihasilkan mempunyai kualiti, bahan mentah seperti buluh terutamanya perlu dipilih dengan lebih teliti. Oleh itu terdapat beberapa petua serta pantang-larang yang terlibat semasa ingin menebang dan menyimpan buluh tersebut. ==== Petua dan pantang larang pemilihan buluh ==== # Rumpun [[buluh]] mestilah di kawasan yang tinggi dan lapang, bukan di dalam semak atau dusun. # Pilih buluh yang kelihatan kering, seelok-eloknya di tengah rumpun. # Jangan tebang buluh yang mempunyai pucuk muda kerana buluh tersebut mempunyai banyak kanji dan mudah diserang serangga perosak. # Buluh yang condong ke arah matahari naik adalah lebih baik kerana mempunyai semangat yang kuat menurut kepercayaan orang tua-tua. # Keadaan cuaca kering dan panas adalah sangat sesuai untuk menebang buluh seperti di waktu tengahari. # Jika menebang buluh pada waktu pagi, pastikan penebang menindih bayangnya. # Sebelum menebang buluh, digalakkan membaca doa dan selawat terlebih dahulu # Adalah lebih baik buluh yang sudah ditebang dipotong di situ juga. # Petua orang tua-tua di Kelantan pula semasa membawa balik buluh yang sudah ditebang, akan meninggalkan pesan kepada Sang Bubuk iaitu, “Wahai Sang Bubuk, hak aku tinggal ini ialah hak mu, hak aku wat kelik ni ialah hak aku, mu tok sah ikut akulah, mu make hok sini”. ==== Penyimpanan buluh ==== Buluh akan disimpan dahulu sekurang-kurangnya setahun sebelum diraut menjadi rangka wau. Biasanya tempat penyimpanan mestilah tinggi untuk mengelakkan buluh daripada dilangkah manusia. Antara petua-petua yang diguna pakai untuk memastikan buluh tersebut tahan dan kuat ialah :- # Buluh disimpan di dalam paya atau direndam di dalam selut. # Buluh ditanam di dalam pasir dan dinyalakan unggun api di atasnya selama satu jam. # Menyalai kepingan buluh pada bara api. ==== Meraut buluh ==== Buluh perlu diraut untuk membuang bahagian-bahagian yang tidak diperlukan seperti ruas dan kulit. Selain itu tujuannya adalah untuk memberi keseimbangan pada bentuk dan berat bahagian sayap wau. Pisau khas digunakan untuk meraut dan mestilah benar-benar tajam bagi memastikan kerja-kerja tersebut dapat dijalankan dengan mudah dan mengelakkan daripada kesilapan. Antara bahagian buluh yang perlu diraut adalah seperti :- # Bahagian tulang belakang diraut sehingga 1.0 sentimeter dengan kadar lembut dan sederhana keras. # Bahagian bilah sayap di kedua-dua bahagian diraut sehingga 1.5 sentimeter dan semakin halus di hujung bilah tersebut iaitu sebesar lidi kelapa. # Bahagian ekor yang mempunyai dua bahagian juga perlu diraut sehingga 0.5 sentimeter. # Raut bilah-bilah buluh untuk bahagian pinggang dan bulatan berbentuk bulan. Rautan di bahagian tersebut adalah lebih nipis dan bersaiz kecil 0.5 sentimeter untuk memudahkan ia dibentuk. Selepas semua buluh diraut, proses seterusnya ialah semua bilah tersebut akan digosok pula dengan kertas pasir. ==== Membuat bingkai ==== Bingkai wau terdiri daripada beberapa bahagian utama iaitu tulang belakang, tulang rentas sayap, rangka sayap dan rangka ekor. Buluh yang sudah diraut akan dipotong mengikut ukuran wau yang dikehendaki iaitu dua keping buluh untuk sayap, satu keping untuk tulang belakang dan dua keping lagi untuk rangka ekor. Kepingan buluh yang hendak dibuat sayap perlulah diseimbangkan dengan menandakan di tengah-tengah kepingan buluh. Rangka bingkai wau kemudian akan diikat: # Tulang belakang wau diukur kepada 3 bahagian dan kemudiannya ditanda 3 bahagian tersebut. # Bahagian sayap wau akan diikat terlebih dahulu. # Sayap yang sudah diikat akan diikat pula pada tulang belakang. # Ikat di bahagian atas dan bawah ekor pada tulang belakang. Pastikan bahagian tersebut seimbang di kedua-kedua belah. # Cantumkan hujung bahagian ekor kemudian tautkan pada hujung bahagian sayap. # Untuk bahagian pinggang terutamanya jenis wau bulan, kepingan buluh ditaut membentuk separa bulatan pada bahagian sayap dan ekor wau. Seterunya kepingan buluh yang diraut lebih nipis dibentuk menjadi bulatan untuk diikat di tengah pinggang wau. Saiznya ditentukan dengan mengikut nisbah iaitu bersamaan dengan keluasan kepala wau. # Langkah terakhir ialah membuat kepala wau iaitu dengan mengikat separuh daripada kepala wau dengan sayap dengan jarak 2 inci dari tulang belakang. Setelah bingkai wau siap, satu lapisan asas yang dipanggil ‘tanah’ akan dipasang pada wau. Tujuannya supaya wau tersebut tahan lasak kerana sifat utama kertas tersebut lebih kenyal dan tidak ditembusi angin. Pemasangan melibatkan beberapa langkah: # Ukur kertas dengan saiz bingkai. # Kemudian kertas ditanda dengan pensil dan perlu dilebihkan dua sentimeter dari rangka bingkai. # Potong kertas wau tersebut dan lebihan tadi dipotong dalam bentuk ‘V’. # Lekatkan kertas pada bingkai dengan menggunakan gam kanji. ==== Mengukur, melukis dan menyobek corak ==== Ukiran lukisan pada badan wau adalah antara elemen utama yang menjadikan wau tersebut unik dan istimewa. Antara langkah-langkah yang terlibat: # Lipat empat kertas warna untuk bahagian sayap, dan lipat dua untuk bahagian ekor. # Mulakan melukis dari bahagian dada sehingga ke hujung sayap dengan mengosongkan satu ruang kosong untuk ruang tapak kijang, bagi bahagian ekor pula, corak yang hendak dilukis mestilah sama dengan corak di bahagian sayap. # Corak perlu dipotong menggunakan pisau tajam khas dan corak ini menjadi corak asas bagi wau. # Corak akan ditampal pada kertas warna lain, biasanya warna emas dengan menyapu gam di belakang kertas corak. Gam perlu dicampur dengan air terlebih dahulu untuk elakkan daripada berkedut. Kertas bercorak akan diletakkan di atas kain lembap. Kertas berwarna diletakkan perlahan-lahan ke atas kertas corak dan kemudiannya diratakan dengan menggunakan seterika panas di atas kain lembap tadi. # Potong semula corak yang hendak disobek dan tampal sekali lagi dengan kertas berlainan warna sehingga siap sepenuhnya. # Tampal ukiran sobek tadi pada tanah wau dengan hanya menyapu gam kanji pada bahagian tepinya sahaja. Bahagian yang tidak lekat dikemaskan dengan menyapu gam menggunakan berus lukisan. Bagi wau hiasan akan ditampal kertas hiasan di belakang wau untuk menutup kecacatan iaitu kerangka buluh dan tulang rentas sayap wau. Berlainan pula dengan wau yang hendak diterbangkan mestilah menggunakan kertas yang tidak menyerap air. Selain itu, belakang wau tersebut tidak ditampal kertas hiasan dan ukiran sobek hanya mempunyai tiga atau empat lapis sahaja berbanding dengan wau hiasan yang mempunyai sehingga lapan warna. ==== Memasang jambul atau rambu ==== Jambul atau rambu dipasang dengan dililitkan pada rangka ekor atau sayap wau. Jambu biasanya diperbuat daripada kertas ‘crepe’ yang dipotong dengan gunting secara memanjang untuk membentuk rambu. ==== Memasang belalai ==== Belalai menggunakan bahan yang sama dengan jambul tetapi dipasang pada kepala wau. ==== Memasang busur ==== Fungsi utama busur adalah untuk mengeluarkan bunyi semasa wau diterbangkan. Terdiri daripada empat komponen iaitu ‘bok’, daun ibus, inas dan buluh penyepit. # Potong kepingan buluh dengan ukuran separuh daripada panjang sayap wau. # Raut kepingan tersebut, belah daun ibus yang sudah dikeringkan ikut kesesuaian bunyi yang dikehendaki. # Untuk membuat inas, buluh cina sesuai digunakan dan dipotong sepanjang dua sentimeter dan ditebuk di bahagian tengahnya sebesar saiz busur. # Setelah ketiga-tiga komponen dicantumkan, lekatkan busur tersebut pada kepala wau dengan menggunakan buluh penyepit dan kemudiannya diikat menggunakan benang nilon. == Rujukan == {{reflist|2}} == Sumber == * Pogadaev, Victor. "Svetly Mesyatz-Zmei Kruzhitsa" (My Lord Moon Kite) - “Vostochnaya Kollektsia” (Oriental Collection). M.: Russian State Library. N 4 (38), 2009, 129-134. ISSN 1681—7559 == Pautan luar == {{Commons}} * [http://malaysiana.pnm.my/03/0314wau.htm Perpustakaan Negara malaysia - Wau.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430155530/http://malaysiana.pnm.my/03/0314wau.htm |date=2008-04-30 }} * [http://helmycasanova.pasblog.com/TLG-b1/Kerkaj-Khusus-Sejarah-PMR-2008-b1-p2.htm Khusus Sejarah PMR 2008 Wau.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004164955/http://helmycasanova.pasblog.com/TLG-b1/Kerkaj-Khusus-Sejarah-PMR-2008-b1-p2.htm |date=2008-10-04 }} * {{en}} [http://www.dancingfrog.net/malaysia2001/wau.html Malaysian National Wau Competition - Pasir Gudang 2001] * [http://ohmcs226.blogspot.com/2005_10_01_archive.html Keluaran 14 - Layang-Layang Tradisional]{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Wau Malaysia}} [[Kategori:Permainan]] [[Kategori:Wau| ]] 0ay07ixj949c3w00vy785puro23699n 0 33766 7004345 5684496 2026-11-12T10:13:59Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004345 wikitext text/x-wiki {{More citations needed|date=Oktober 2022}} [[File:Ferris-wheel.jpg|thumb|[[Roda Ferris]] Chicago asal, dibina untuk [[Eksposisi Dunia Columbia]] pada tahun 1893]] [[File:Great Wheel.jpg|thumb|[[Great Wheel]] di Earls Court, London, setinggi 94 m adalah roda Ferris tertinggi 1895–1900]] [[File:La grande roue, Paris, France, ca. 1890-1900.jpg|thumb|[[Grande Roue de Paris]], setinggi 100 m adalah roda Ferris tertinggi 1900–1920]] [[File:London Eye Twilight April 2006.jpg|thumb|350px|[[London Eye]], adalah roda Ferris tertinggi 1999 - 2006]] [[Image:Ferris.wheel.arp.750pix.jpg|thumb|right]] '''[[Roda]] Ferris''' (kadang kala dipanggil sebagai '''roda besar''', '''roda pemerhatian''', atau sekiranya struktur yang tinggi '''roda gergasi''') adalah sejenis struktur bukan bangunan yang terdiri daripada roda tegak yang berputar dengan komponen yang boleh membawa penumpang (biasanya dirujuk sebagai kabin penumpang, kabin, kapsul, [[gondola]], atau pod) yang dipasang pada [[rim]] yang mana apabila roda berputar, ia akan kekal tegak di sebabkan oleh tarikan graviti. ==Sejarah== Roda Ferris telah dicipta oleh [[George Washington Gale Ferris, Jr.]], seorang jurubina jambatan dari Pittsburgh, Pennsylvania [[Amerika Syarkat]] sebagai sebuah [[mercu tanda]] acara [[Eksposisi Dunia Columbus]] di [[Chicago]] pada tahun 1893. Pameran ini diadakan bersempena ulang tahun ke-400 pendaratan [[Christopher Columbus]] di Amerika.<ref name="WDL">{{cite web |url = http://www.wdl.org/en/item/11369/ |title = Bird's-Eye View of the World's Columbian Exposition, Chicago, 1893 |website = [[World Digital Library]] |date = 1893 |accessdate = 2013-07-17 }}</ref> Ia bermula apabila pihak penganjur pameran dikatakan menghadapi kesukaran untuk memilih rekaan atau ciptaan yang menepati citarasa orang ramai. Sehinggalah pada suatu hari, semasa George Ferris sedang menikmati makan malam dan mendapat idea, beliau kemudian melakar draf rekaan beliau di atas sehelai [[napkin]]. Struktur roda beliau terdiri daripada bahagian roda yang berdiameter 250 kaki dengan 825 kaki lilitan. Roda ini disokong oleh dua buah menara besi dan pasak yang setinggi 45 kaki. Ia merupakan besi tempa yang terbesar pernah dihasilkan pada masa itu. Dua buah enjin dengan 1,000 kuasa kuda diperlukan untuk roda ini berfungsi. Terdapat 36 buah kereta kayu yang boleh memuatkan 60 orang bagi setiap pusingan. Setiap orang akan dikenakan bayaran sebanyak lima puluh sen. Permainan ini berjaya mengutip keuntungan sebanyak AS$726,805.50 sepanjang tempoh pameran ini. Sejak pengenalan [[Roda Ferris Chicago]] asal pada tahun 1893, terdapat sembilan buah roda ferris tertinggi yang pernah dibina. Pemegang rekod roda ferris tertinggi pada masa sekarang adalah [[High Roller (roda Ferris)|High Roller]] di [[Las Vegas Strip|Las Vegas]], Amerika Syarikat yang setinggi {{Convert|167.6|m|ft|0|adj=on}}. Ia telah dibuka kepada orang awam pada bulan Mac 2014. == Rujukan == {{reflist}} {{tunas-kejuruteraan}} [[Kategori:Permainan]] [[Kategori:Taman tema]] [[Kategori:Struktur bukan bangunan]] cqd29o1aoiae12a1w1kusjrt1u18bk8 0 35019 7004210 5601223 2026-11-12T08:33:32Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004210 wikitext text/x-wiki {{Bagi|kartunis|Lengkuas (kartunis)}}{{Bagi|mukim di [[Kota Setar]], [[Kedah]]|Lengkuas, Kota Setar}} {{Taxobox | color = lightgreen | image = YosriLengkuas.jpg | name = Lengkuas | regnum = [[Tumbuhan]] | divisio = [[Tumbuhan berbunga|Magnoliophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Zingiberales]] | familia = [[Zingiberaceae]] | subfamilia = | tribus = |genus = Alpinia |species = galanga | binomial = ''Alpinia galanga'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Carl Ludwig Willdenow|Willd.]] }} '''Lengkuas''' (nama botani: ''Alpinia galanga''<ref name="Duke2002">{{cite book |last1=Duke |first1=James A. |last2=Bogenschutz-Godwin |first2=Mary Jo |last3=duCellier |first3=Judi |author4=Peggy-Ann K. Duke |title=Handbook of Medicinal Herbs |url=https://books.google.com/books?id=8AJkBmPDRUUC |access-date=1 March 2011 |edition=2nd |year=2002 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, Florida |isbn=978-0-8493-1284-7 |page=350}}</ref>) merupakan sejenis [[rizom]] dengan kegunaan masakan dan perubatan, dan banyak digunakan di [[Asia Tenggara]]. Rupanya hampir sama dengan [[halia]]. Lengkuas merupakan tanaman tempatan di Asia Tenggara. ==Nama== Perkataan "lengkuas" dalam bahasa Melayu berasal daripada [[Bahasa-bahasa Melayu-Polinesia|akar Melayu-Polinesia Barat]] ''*laŋkuas'' yang sama maksudnya, malah seasal dengan [[bahasa Ilokano]] (''langkuás''); bahasa-bahasa [[Bahasa Tagalog|Tagalog]], [[Bahasa-bahasa Bikol|Bikol]], [[Bahasa Kapampangan|Kapampangan]], [[Bahasa-bahasa Visayan|Visayan]], dan [[Bahasa Manobo|Manobo]] (''langkáuas'' atau ''langkáwas''); [[bahasa Aklanon]] (''eangkawás''); [[bahasa Kadazandusun]] (''hongkuas''); [[bahasa Ida'an]] (''lengkuas''); [[bahasa Ngaju Dayak]] (''langkuas''); dan [[bahasa Iban]] (''engkuas'').<ref>{{Cite web|url=https://www.trussel2.com/acd/acd-s_l.htm#30555|title=''*laŋkuas'' — a plant: ''Alpinia galanga''|work=Blust's Austronesian Comparative Dictionary|url-status=live|accessdate=9 Februari 2022}}</ref> == Kegunaan == Lengkuas sentiasa digunakan dalam masakan untuk menambah aroma seperti masakan pedas, [[laksa penang]], [[sup singgang]] dan boleh digunakan untuk masakan goreng. Dalam bidang perubatan, lengkuas boleh melegakan [[sakit perut]], [[selsema]] dan agen antibakteria. <gallery> Imej:YosriLengkuas1.jpg|Akar lengkuas Imej:YosriLengkuas2.jpg </gallery> ==Lihat juga== Senarai pokok: {{senaraipokok}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{ms}} [http://kesihatan.jbdirectory.com/Lengkuas_dalam_perubatan_tradisional Kesihatan: Lengkuas dalam perubatan tradisional] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110623132845/http://kesihatan.jbdirectory.com/Lengkuas_dalam_perubatan_tradisional |date=2011-06-23 }} [[Kategori:Zingiberales]] [[Kategori:Rempah]] 6u7ata8ahnb0byh04feqy3pfswng0kq 0 36915 7004371 5332290 2026-11-12T10:32:32Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004371 wikitext text/x-wiki [[Fail:Commerce-alimentation-generale-paris.jpg|thumb|Gerai buah-buahan.]] '''Perdagangan''' atau '''dagang''' ialah penukaran barang-barang, perkhidmatan-[[perkhidmatan]], atau kedua-dua ini secara sukarela. Mekanisme yang membenarkan perdagangan dipanggil [[pasaran]]. Bentuk perdagangan yang asal ialah [[barter]], iaitu penukaran barang dan perkhidmatan secara langsung. Secara amnya, pedagang-pedagang moden berunding melalui media pertukaran seperti [[wang]]. Oleh itu, '''pembelian''' boleh diasingkan daripada '''penjualan''', atau [[pendapatan]]. Rekaan wang (dan kemudiannya kredit, wang kertas, dan wang bukan fizikal) amat memudahkan dan mempromosikan perdagangan. Perdagangan antara dua orang pedagang dipanggil 'perdagangan dua hala', manakala perdagangan antara melebihi dua orang pedagang digelarkan 'perdagangan berbilang hala'. Perdagangan wujud disebabkan banyak alasan. Disebabkan [[pengkhususan]] dan [[pembahagian kerja]], kebanyakan orang menumpukan usaha mereka pada suatu aspek pengeluaran yang kecil, dan menukarkan hasil-hasil mereka dengan produk-produk yang lain. Perdagangan wujud antara kawasan-kawasan disebabkan setiap kawasan mempunyai [[faedah berbanding]] dalam [[pengeluaran]] sesuatu atau sebilangan [[komoditi]] yang tertentu, atau kerana saiz kawasan itu memberikan manfaat [[pengeluaran besar-besaran]]. Oleh itu, perdagangan pada [[harga pasaran]] antara kawasan-kawasan memanfaatkan semua kawasan. == Pautan luar == <!--Please do not put advertising links in this section--> * [http://www.globalissues.org/TradeRelated/TradeRelated.asp Persoalan-persoalan berkait perdagangan] * [http://www.i-caps.com Pembiayaan Perdagangan Eksport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161005042006/http://i-caps.com/ |date=2016-10-05 }} * [http://directory.google.com/Top/Business/International_Business_and_Trade/Import_and_Export/Portals/Trade_Boards/ Dmoz: Direktori Lembaga Perdagangan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615055635/http://directory.google.com/Top/Business/International_Business_and_Trade/Import_and_Export/Portals/Trade_Boards/ |date=2006-06-15 }} [[Kategori:Perdagangan| ]] tchzf2ob5calwl2lasowu2uo4bd826f 0 38119 7004379 6205060 2026-11-12T10:37:18Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004379 wikitext text/x-wiki [[Fail:Flickr - Nic's events - London - 14-15 Dec 2007 - 034.jpg|thumb|250px|Wang [[Wang kertas|bentuk kertas]] dan [[wang logam|logam]] bernilai.]] '''Wang''' ({{small|Mal., Bru.}}<ref name="MABBIM">{{Cite web|url=http://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=wang&d=376296|title='wang' - Istilah MABBIM|last=|first=|date=|website=Pusat Rujukan Persuratan Melayu|publisher=Dewan Bahasa da Pustaka Malaysia|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=4 Disember 2020}}</ref>), '''uang''' ({{small|sesetengah kawasan spt Sulawesi}},<ref name="SuLang">{{Cite web|url=http://sulang.org/sites/default/files/sulanglextopics004-v1.pdf|title=Coins of the Realm: Some Coins of the Dutch Colonial Period|last=Mead|first=David|date=2011|website=Topics in Lexicography Series|publisher=Sulawesi Language Alliance|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> {{small|Ind.}}<ref name="MABBIM" />) atau '''[[duit]]''' merujuk sesuatu objek atau barang yang diterima masyarakat umum dan sah di sisi undang-undang sebagai [[medium pertukaran]] dalam urusan jual beli dan urusniaga lain. Wang juga berfungsi sebagai [[penyimpan nilai]], [[unit akaun]], dan [[piawai langsaian hutang]].<ref>http://www.amosweb.com/cgi-bin/awb_nav.pl?s=wpd&c=dsp&k=standard%20of%20deferred%20payment</ref> Dalam kegunaan harian, wang dirujuk sebagai mata wang atau wang kertas dan syiling yang berada dalam edaran sesebuah negara yang mempunyai status [[tender sah]] seperti ringgit; dan juga dalam pelbagai bentuk akaun deposit kewangan seperti akaun simpanan, akaun semasa dan sijil deposit. Dalam sistem ekonomi moden, mata wang adalah komponen terkecil dalam [[bekalan wang]]. Wang tidak mempunyai nilai benar tetapi digunakan sebagai pengukur nilai yang menjadi alternatif mudah kepada [[sistem barter]]. Tanpa wang, sistem ekonomi menjadi tidak cekap kerana sistem barter memerlukan [[keperluan serentak]] antara mereka yang mahu menukar barang, dan persetujuan bahawa pertukaran barangan ini mestilah sama nilai sebelum pertukaran barter berlaku. Dengan wang, seseorang hanya perlu membayar wang kepada penjual untuk mendapatkan barang berkenaan. Penjual pula boleh menggunakan wang tersebut untuk mendapatkan barang yang diperlukannya. Penggunaan wang dalam masyarakat menggalakkan perdagangan yang meningkatkan pembahagian kerja, yang menaikkan produktiviti dan [[kekayaan]] secara menyeluruh. == Etimologi == Perkataan "wang" mula datang dari bentuk nilai tukaran berupa sekeping logam iaitu "uang"; tiga keping "uang" diikat menjadi satu ''tali'' yang bernilai seperlapan daripada sekeping [[Real Sepanyol|ringgit perak Sepanyol]].<ref name="SuLang" /> "Duit" yang merupakan kata seerti menyerap dari [[bahasa Belanda]] daripada nama suatu kepingan wang [[tembaga]] pernah dipakai [[Syarikat Hindia Timur Belanda]] yang juga bernama [[Duit|''duit'']]. Catatan [[Frank Athelstane Swettenham|Frank Swettenham]] mengenai bahasa digunakan di [[Negeri-Negeri Selat]] ada menghuraikan perbezaan antara "duit" dan wang" yang pernah ada: 4 keping "duit" bersamaan 1 sen dan 2 1/2 sen bersamaan satu "wang".<ref>{{Cite book|title=Vocabulary of the English and Malay languages, with notes|url=https://archive.org/details/vocabularyofengl01swet/page/n43/mode/2up?q=wang|last=Swettenham|first=Frank Athelstane|publisher=W. B. Whittingham.|year=1887|isbn=|edition=ke-2|volume=2: Malay–English.|location=London|pages=128}}</ref> == Sejarah wang == [[Fail:YosriWangTampangPelbagaiSaiz.jpg|thumb|right|Wang tampang pelbagai saiz dan nilai.]] {{utama|Sejarah wang}} Perkembangan wang bermula daripada emas, perak, tembaga, loyang, besi, batu, atau kulit kerang kepada wang kertas, atau catatan elektronik yang dikendali oleh sistem perbankan kompleks antarabangsa. [[Wang komoditi]] seperti [[emas]] dan [[logam perak|perak]] merupakan antara bentuk terawal wang. Di bawah sistem wang komoditi, objek seperti duit syiling emas mempunyai [[nilai intrinsik]] iaitu nilainya yang tetap kekal walaupun [[inflasi]], berbanding nilai wang kertas yang bergantung kepada nilai yang dicop semata-mata. [[Wang komoditi]] biasanya digunakan untuk memudahkan urus niaga dalam ekonomi [[barter]], jadi ia lebih berfungsi sebagai perantara pertukaran, dan kemudian mula berfungsi sebagai simpanan nilai. [[Wang fiat]] adalah wang zaman moden yang direka oleh pihak berkuasa pusat (kerajaan) dan tidak mempunyai atau tidak mementingkan nilai intrinsik. Pengiktirafan meluas terhadap wang fiat berlaku kerana kerajaan pusat bertindak sebagai penjamin nilai wang yang sah sebagai tender di sisi undang-undang sebagai bayaran untuk cukai dan lain-lain. Perkembangan wang fiat berlaku apabila kerajaan mengeluarkan [[nota janji]] yang telah kemudiannya bertukar menjadi mata wang fiat (contoh, [[Dolar Amerika]]) dan mata wang fiat telah bertukar menjadi bentuk mata wang komoditi (contoh, [[franc Switzerland]]). == Fungsi wang == Sesuatu barang dianggap sebagai wang jika ia memenuhi syarat-syarat berikut: === Bahan pertukaran === [[Bahan pertukaran]] merupakan satu perantara yang digunakan dalam [[perdagangan]] bagi mengelakkan kesulitan satu sistem [[sistem barter|tukar barang]] murni. * Ia juga mudah di bawa atau diangkut; [[logam berharga]] mempunyai nisbah [[nilai (ekonomi)|nilai]] kepada berat yang tinggi. Sebab itulah [[petroleum|minyak]], [[arang]] atau [[air]] tidak sesuai sebagai duit walaupun mudah dibawa. Wang kertas dibuktikan sesuai dengan hal ini. * Ia juga haruslah tahan lama. Wang sering tertinggal di dalam saku ketika mencuci. Wang 20 [[Peso Mexico]] dibuat daripada [[plastik]] untuk ketahanannya. Syiling emas juga dicampurkan [[tembaga]] untuk meningkatkan ketahanannya dan [[Isaac Newton]] turut memperkenalkan syiling yang dibuat berserta lurah ditepinya untuk mengelakkan dipotong atau dikikis dan dicairkan. === Unit akaun === Satu [[unit akaun]] adalah satu unit ukuran nombor piawai bagi nilai pasaran bagi barangan, perkhidmatan dan urusan lain. Ia juga perlu bagi persetujuan perdagangan yang melibatkan hutang. * Ia haruslah boleh dibahagikan kepada unit kecil tanpa memusnahkan nilainya; logam berharga boleh ditempa daripada jongkong logam, atau dileburkan menjadi jongkong semula. Ini menyebabkan kulit haiwan atau haiwan itu sendiri tidak sesuai dijadikan wang. * Ia haruslah bersamaan dengan yang lain: iaitu satu unit atau benda itu haruslah serupa dengan yang lain yang kerana itulah [[berlian]], hasil [[seni]] dan [[harta tanah]] tidak sesuai sebagai wang. * Ia haruslah mempunyai berat atau saiz atau ukuran tertentu untuk memudahkan pengiraan. === Penyimpan nilai === Untuk menjadi sebagai satu [[penyimpan nilai]], satu [[komoditi]], dalam bentuk [[wang]], atau [[modal kewangan]] mestilah boleh disimpan dengan selamat dan boleh didapat kembali - dan boleh dijangkakan sebagai berguna apabila ia didapatkan kembali. * Ia haruslah tahan lama, tahan lasak, tidak mudah musnah atau reput. Disebabkan itu, makanan, [[rempah-ratus]], [[sutera]] halus dan [[ambal]] tidak sesuai dijadikan wang. * Ia haruslah mempunyai nilai yang stabil. * Ia haruslah sukar untuk dipalsukan dan yang tulen mudah dikenali. === Kecairan pasaran === Wang merupakan bentuk [[kecairan pasaran]]. Kecairan menentukan betapa mudahnya sesuatu benda [[perdagangan|didagangkan]] untuk benda yang lain. Wang memberikan kemudahan untuk memiliki benda lain tanpa perlu menggunakan sistem barter. * Ia haruslah mempunyai nilai kembangan yang rendah antara harga untuk jual beli yang dalam kata lain [[kos transaksi]] yang rendah. * Wang juga haruslah paling kurang penurunan kebergunaan marjinal, yang membawa maksud apabila anda menambah unit tersebut, setiap unit harganya sama seperti unit sebelumnya dan tidak berkurang dengan banyak. Kerana itulah, [[emas]] dan [[logam perak|perak]] sering dipilih dalam [[sejarah wang]] dalam kebanyakan masyarakat dan budaya. [[Platinum]] dan [[Palladium]] tidak dikenali dan ditulenkan hinggalah dua ratus tahun kebelakangan ini, maka tidak mepunyai sejarah yang panjang tetapi mungkin mengubah masa depan. == Jenis wang == Terdapat tiga jenis wang: wang komoditi, wang fiat dan wang kredit. Setiap jenis wang mempunyai kekuatan dan liabiliti ekonomi yang berbeza. === Wang komoditi === [[Wang komoditi]] ialah wang yang boleh digunakan sebagai medium pertukaran dan sebagai komoditi yang boleh didagangkan pada masa yang sama <ref name="Mises">Mises, Ludwig von. The Theory of Money and Credit. Indianapolis, IN: Liberty Fund, Inc.. 1981, trans. H. E. Batson, 1981. [Online] available from http://www.econlib.org/library/mises/msT1.html; accessed 9 May 2007; Internet. [http://www.econlib.org/library/mises/msT1.html#Part%20I,Ch.3 Chapter I, section 3, paragraph 25].</ref>. Mata wang berasaskan komoditi sering dilihat lebih stabil, namun nilainya masih boleh berubah. Contoh wang komoditi ialah emas, perak dan logam berharga lain. Tiada wang yang sempurna walaupun [[emas]] adalah yang paling hampir. Emas bukanlah aset cairan memandangkan ia berkembang lebih kurang 4% untuk jual dan beli. Tambahan pula, emas kini adalah relatif kepada pasaran kecil dan [[harga emas]] boleh berubah sangat tinggi jika beberapa bilion dolar cuba untuk membeli emas. Walaupun emas itu sendiri tidak mereput, syiling emas mudah calar atau rosak ataupun dicairkan, dan ini akan mengurangkan nilainya dan mengurangkan juga kemampuan untuk keberkesanan atau penukaran syiling emas. Syiling emas sering dibuat dengan 10% [[tembaga]] untuk menambahkan ketahanannya seperti [[Kruggerrand]], tetapi emas kini bukanlah selalunya 99.9% tulen mahupun .999 baik. Dari tahun [[1980]] hingga [[2001]], emas mempunyai nilai simpanan yang rendah dan tidak mempunyai nilai yang stabil apabila [[harga emas]] turun daripada $850 per auns kepada $255 per auns, dan ia juga diukur dalam dolar yang juga nilai rugi, maka pada ketinggian yang pada 1980 akan jadi lebih kurang $1600 per auns, tetapi nilai tepat adalah mustahil untuk diukur. Wang memanglah dijadikan ukuran dan timbangan yang jujur dan tulus tetapi tidak mudah mengukur nilai tukaran emas dengan dolar yang masing-masing berubah nilainya. Pada tahun-tahun 1500 dan 1600-an, emas dan perak dijumpai dalam kuantiti yang banyak di Dunia Baru dan dibawa pulang ke Eropah untuk ditukar menjadi syiling. Disebabkan lambakan ini, nilai membeli syiling emas turun antara 60% hingga 80%, dalam kata lain harga barangan lain, kerana bekalan barang untuk dijual tidak dapat bersaing dengan peningkatan bekalan wang <ref> Galbraith, J.K., ''Money: Whence it came, where it went'', Penguin, UK, 1975, p.20-21.</ref>. Tambahan lagi, nilai relatif [[logam perak|perak]] terhadap emas turut jatuh <ref> Weatherford, J., "Indian Givers: How the Indians of the Americas Transformed the World", Ballantine Books, US 1988, p16</ref>. Namun kelebihan emas dan perak ialah bekalannya tidak dapat ditambah sewenang-wenang oleh bank pusat. Satu lagi ciri wang komoditi ialah nilai dagangan komoditi tersebut boleh jadi lebih tinggi dari nilai perantara pertukaran. Apabila ini terjadi, orang akan meleburkan syiling untuk dijual semula seperti yang terjadi di Amerika Syarikat. === Wang fiat === [[Wang fiat]] adalah wang yang nilainya ditentukan oleh undang-undang dan bukan adanya barangan dan perkhidmatan. Wang fiat, contohnya wang kertas, merupakan simbol komoditi atau janji kerajaan <ref name="Mises"/>. Walaupun dipanggil dan dianggap wang, wang kertas bukanlah wang yang sebenar. Nota wang kertas adalah berasaskan janji untuk membayar wang sekiranya dituntut. Wang fiat menyelesaikan beberapa masalah wang komoditi. Wang kertas lebih mudah disimpan dan diangkut berbanding ketulan emas dan perak. Buku cek dan urus niaga elektronik memudahkan lagi pertukaran. Namun kegagalan besar [[wang kertas]] (dan [[syiling]]) adalah sebagai nilai simpanan. [[Dolar Amerika Syarikat]] (atau Nota Simpanan Persekutuan) telah kehilangan 95% daripada nilainya sejak 1913. Wang kertas sering kehilangan nilainya melalui inflasi, kerana wang kertas sentiasa diisukan atau dikeluarkan. Wang kertas turut mempunyai kekusutan apabila pengeluar wang kertas tidak boleh membuat pertukaran dengan janji untuk membayar dengan emas atau perak. Kekusutan pertama Nota Simpanan Persekutuan adalah pada 1933 apabila rakyat Amerika tidak boleh lagi menebus atau menukar dolar kepada emas pada $20 per auns. Kegagalan kedua pula pada adalah pada 1971 apabila orang luar yang ke Amerika tidak boleh menebus nota untuk emas pada kadar $35 per auns. Pada 2006, nilai dolar telah merudum kepada lebih kurang $700 per auns. Wang fiat, terutamanya dalam bentuk kertas dan syiling, mudah rosak atau hilang. Namun kelebihannya terhadap wang komoditi ialah undang-undang yang mencipta wang fiat juga menyatakan bahawa wang yang rosak atau binasa boleh diganti semula. Sebagai contoh, kerajaan AS akan menggantikan wang kertas yang cacat atau rosak sekiranya sekurang-kurangnya separuh wang itu dapat disusun semula <ref>[http://www.bep.treas.gov/section.cfm/8/39 Shredded and multilated] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091018013943/http://www.bep.treas.gov/section.cfm/8/39 |date=2009-10-18 }}. Bureau of engraving and printing. Last accessed 2007-05-09</ref>. Disebabkan wang kertas amat mudah rosak, sesetengah kerajan seperti Malaysia, New Zealand dan Singapura mula menggunakan wang plastik. Satu lagi kelemahan wang kertas adalah ia bergantung kepada sistem undang-undang (kerajaan) yang mengeluarkannya. Sekiranya kerajaan tersebut jatuh, mata wang yang bergantung padanya akan turut serta. === Wang kredit === [[Wang kredit]] merupakan tuntutan terhadap orang (sama ada dari segi fizikal atau undang-undang) yang boleh digunakan untuk membeli barangan dan perkhidmatan <ref name="Mises"/>. Perbezaan besar wang kredit berbanding wang komoditi dan fiat ada dua: ia tidak dapat dibayar dengan segera apabila dituntut dan terdapat sedikit unsur [[risiko]] nilai bayaran akan tidak sama dengan nilai yang dipersetujui semasa belian. Risiko ini perlu ditanggung kedua-dua pembeli dan penjual. Pembeli mungkin tidak dapat (atau tidak mahu) membayar. Sekiranya ini berleluasa, pembekal dan pemberi khidmat tidak dapat terus menghasilkan barangan atau menawarkan perkhidmatan. Ini akan mengurangkan bekalan dan meninggikan harga, dan mungkin mencetuskan stagflasi. Dalam kes ekstrem, ia boleh menyebabkan [[kemelesetan ekonomi]]. Sebagai contoh, amalan ingkar terhadap wang kredit dianggap sebagai antara sebab utama [[Kemelesetan Besar]] pada 1930-an <ref>[http://www.bis.org/publ/work137.htm Barry Eichengreen and Kris Mitchener. The ][[Great Depression]]<span> as a Credit Boom Gone Wrong</span>. Last accessed 2007-05-08.</ref>. Risiko kedua ialah masa. Wang kredit merupakan janji untuk pembayaran ''akan datang''. Jika kadar faedah tidak dapat mengimbangi kadar [[inflasi]] (atau [[deflasi]]) dan [[nilai masa wang]], penjual akan menerima nilai wang yang kurang berbanding yang sepatutnya. Begitu juga sebaliknya. == Ekonomi kewangan == Wang merupakan topik utama yang dipelajari dalam bidang [[ekonomi]] dan mempunyai kaitan yang sangat rapat dengan [[kewangan]]. [[Monetarisme]] adalah teori ekonomi yang kebanyakannya berkisar tentang penawaran dan keperluan untuk wang tunai. Kestabilan keperluan untuk wang tunai sebelum tahun 1980-an merupakan hasil kajian utama kerja [[Milton Friedman]], [[Anna Schwartz]], [[David Laidler]] dan banyak lagi. Perubahan teknikal, institusi dan perundangan telah mengubah ciri-ciri keperluan wang tunai semasa tahun 1980-an. Perubahan teknikal, keinstitusian dan undang-undang telah mengubah keadaan permintaan wang semasa 1980-an dan sejak itu pengaruh monetarisme makin berkurang. [[Polisi kewangan]] merupakan proses [[kerajaan]], [[bank pusat]] atau pihak berkuasa dalam kewangan menguruskan [[penawaran wang]] untuk mencapai matlamat tertentu. Biasa matlamat polisi kewangan ialah untuk memberi ruang bagi pembangunan ekonomi dalam persekitaran harga yang stabil. Sebagai contoh, adalah jelas dicatatkan di dalam [[Akta Simpanan Persekutuan]] A.S. bahawa [[Lembaga Gabenor]] dan [[Jawatankuasa Pasaran Terbuka Persekutuan]] harus dapat "mempromosi secara berkesan matlamat memaksimumkan buruh, menstabilkan harga dan mengawal selia kadar faedah jangka panjang." <ref> The Federal Reserve. [http://www.federalreserve.gov/pf/pdf/pf_2.pdf 'Monetary Policy and the Economy".] ''Board of Governors of the Federal Reserve System'', (2005-07-05). Dicapai 2007-05-15.</ref> Polisi kewangan yang gagal boleh menjejaskan ekonomi dan masyarakat yang bergantung kepadanya. Ini termasuklah [[hiperinflasi]], [[stagflasi]], [[kemelesetan]], [[pengangguran]] berleluasa, kekurangan barangan import, ketidakupayaan mengeksport barangan, bahkan kegagalan sistem kewangan hingga terpaksa kembali sistem ekonomi barter yang sememangnya kurang efisien. Ini berlaku di Rusia contohnya, setelah [[Sejarah Kesatuan Soviet (1985-1991)|kejatuhan Kesatuan Soviet]]. Kerajaan dan bank pusat telah mengambil kedua-dua pendekatan pengawalan dan pasaran bebas berkenaan polisi kewangan. Antara cara yang digunakan untuk mengawal penawaran wang termasuklah: * pembelian atau penjualan mata wang * peningkatan atau penurunan perbelanjaan kerajaan * peningkatan atau penurunan peminjaman kerajaan * penukaran [[kadar faedah|kadar]] peminjaman atau pemberian pinjaman * pemanipulasian kadar pertukaran wang * cukai atau pelepasan cukai modal yang diimport atau dieksport * peningkatan atau penuruanan keperluan simpanan bank * pengawalan atau larangan mata wang persendirian Terdapat banyak hujah sejarah tentang kombinasi fungsi wang, sesetengah pihak berhujah bahawa mereka memerlukan lebih banyak pengasingan dan satu unit tunggal tidak mencukupi untuk mewakili kesemua fungsi tersebut. [[Modal kewangan]] adalah definisi yang lebih umum dan merangkumi semua instrumen cair, tidak mengira sama ada instrumen tersebut merupakan tender yang seragam. == Mata wang persendirian == {{Utama|Mata wang persendirian}} Dikebanyakan negara, pengisuan wang kertas persendirian adalah dikawal dengan ketat mengikut [[undang-undang]] negara masing-masing. [[Fail:Delaware Bridge Company Dollar.jpg|thumb|300px|right|Wang kertas persendirian 1 dolar, yang dikeluarkan oleh "Syarikat Jambatan Delaware" di [[New Jersey]] 1836-1841.]] Di [[Amerika Syarikat]], ketika [[Era Perbankan Bebas]] yang berlaku antara [[1837]] dan [[1866]], pelbagai [[negeri]], [[munisipal]], [[bank persendirian]], [[syarikat keretapi]] serta [[syarikat pembinaan]], [[kedai runcit]], [[restoran]], [[gereja]] dan para individu telah mencetak lebihkurang 8,000 jenis wang kertas menjelang tahun 1860. Sekiranya pengisu wang kertas jatuh [[muflis]], tutup kedai atau meninggalkan pekan tersebut, maka matawangnya tidak akan bernilai lagi. Organisasi-organisasi tersebut diberi nama jolokan "wildcat banks" atau bank harimau liar kerana reputasi mereka yang tidak boleh dipercayai dan juga lokasi mereka ditempat terpencil yang mempunyai penduduk yang berperangai seperti "harimau liar" dan bukannya manusia. Namun demikian, menurut Lawrence H. White's dalam artikelnya [http://www.fee.org/publications/the-freeman/article.asp?aid=2046 The Freeman: Ideas on Liberty - October 1993] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014163259/http://www.fee.org/publications/the-freeman/article.asp?aid=2046 |date=2008-10-14 }} "''rupanya sebahagian besar tentang perbankan "harimau liar" adalah mitos semata-mata. Walaupun kisah bank tersebut menghiburkan; dan akibatnya ia sering diulangi dalam buku-buku teks; para sejarah ekonomi moden mendapati hanya segelintir bank sahaja yang boleh didefinasikan sebagai bank harimau liar"''. Akta Bank Nasional 1863 telah menamatkan era "bank harimau liar". Di [[Australia]], [[Akta Cukai Nota Bank 1910]] telah menutup pengedaran matawang persendirian dengan mengenakan cukai yang tinggi kepada amalan tersebut. Banyak negara lain telah melaksanakan polisi yang sama untuk membasmi saingan dari sektor swasta. Manakala di [[Scotland]] dan [[Ireland Utara]] bank-bank swasta telah diberi lesen oleh kerajaan untuk mencetak matawang kertas mereka sendiri. Matawang ini adalah dipanggil "currency notes" dan hanya boleh digunapakai sebagai matawang di kawasan dimana ia diisukan. Pada hari ini, [[wang elektonik]] persendirian adalah dalam pengedaran. Sebahagian daripadanya adalah disokong seperti matawang yang lalu iaitu dalam bentuk emas, seperti [[matawang emas digital]]. Transaksi matawang ini adalah berjumlah beberapa bilion Dolar Amerika dalam setahun. Di samping [[emas]], [[platinum]] dan [[perak]], terdapat kemungkinan wang keluaran persendiran disokong oleh bahan lain seperti tenaga (diukur dalam [[joules]]) atau pengangkutan (diukur dalam kilogram*kilometer/jam) atau makanan [http://www.economist.com/markets/bigmac/displayStory.cfm?story_id=3503641] dan ianya boleh diterima oleh masyarakat awam, sekiranya ia disahkan oleh [[undang-undang]]. Adalah penting untuk memahami bahawa selagi wang adalah persetujuan untuk menggunakan sesuatu sebagai medium pertukaran, ia adalah bergantung kepada komuniti (atau pihak yang berkuasa atas komuniti tersebut) untuk menentukan sama ada wang disokong oleh sebarang bahan atau wujud di [[alam maya]]. == Bekalan wang == {{Utama|Bekalan wang}} [[Fail:Components of the United States money supply.svg|thumb|right|U.S. Bekalan Wang AS dari 1959-2006]] Bekalan wang adalah jumlah wang yang terdapat dalam ekonomi khusus tersedia bagi membeli barangan atau perkhidmatan. Bekalan ini dianggap sebagai empat kategori meningkat M0, M1, M2 and M3. <!--The categories grow in size with M3 representing all forms of money (including credit) and M0 being just base money (coins, bills, and central bank deposits). M0 is also money that can satisfy private banks' reserve requirements. In the [[United State]]s, the [[Federal Reserve]] is responsible for controlling the money supply, while in the [[Euro area]] the respective institution is the [[European Central Bank|ECB]]. Other central banks with greater impact on global finances are the [[Bank of Japan]], [[People's Bank of China]] and the [[Bank of England]].---> Apabila [[emas]] digunakan sebagai wang, bekalan wang boleh meningkat melalui dua cara. Pertama, bekalan wang boleh meningkat bersama dengan peningkatan emas baru dilombong pada 2% setiap tahun, tetapi ia juga mampu meningkat dengan lebih tinggi pada ketika tempoh serbuan emas dan jumpaan baru, sebagaimana apabila [[Christopher Columbus|Columbus]] menjumpai dunia baru dan membawa [[emas]] kembali ke [[Sepanyol]], atau apabila [[emas]] dijumpai di [[California]] pada tahun [[1849]]. Peningkatan sebegini membantu penghutang, dan menyebabkan [[inflasi]], kerana nilai emas menurun. Kedua, [[bekalan wang]] boleh meningkat apabila nilai [[emas]] meningkat, kerana ini menjadikan stok emas semasa semakin berharga. Peningkatan ini membantu penyimpan dan pemiutang dan dikenali sebagi [[deflasi]], di mana barangan jualan semakin murah berbanding emas. Deflasi merupakan keadaan yang lebih biasa selama 100 tahun, apabila emas digunakan sebagai wang di AS dari 1792 hingga 1913. Kegagalan matawang kertas yang paling ketara ialah sebagai penyimpan nilai yang stabil. Semua matawang kertas dilanda dengan [[inflasi]], dan penurunan nilai dalam masa akan datang. Walaupun inflasi adalah baik bagi pemberi hutang, ia adalah khabar buruk bagi penyimpan. Para [[pelabur]] ingin mengekalkan atau menambahkan kekayaan mereka, dan mereka akan membeli matawang yang tetap kukuh dan bernilai. Pada 2006, perdagangan pasaran matawang adalah melebihi $1 trilion setiap hari. Selain itu pada tahun yang sama, semua emas didunia mempunyai nilai sebanyak $3.5 trilion. === Penguncupan bekalan matawang kertas === Mungkin cara yang paling mudah untuk menghapuskan matawang kertas adalah dengan membakar matawang tersebut ataupun mengeluarkannya dari edaran bank pusat. Tetapi perlu diingat wang yang sah diperlakukan ini hanya membentuk kurang 4% bekalan wang secara keseluruhannya. Sistem perbankan sekarang adalah berdasarkan pecahan simpanan, bermakna wang boleh dimusnahkan jika para penyimpan mengeluarkan wang dari bank. Apabila wang telah dikeluarkan, wang tersebut tidak boleh lagi digunakan untuk peminjaman dan hanya sebagai sebahagian pecahan sistem simpanan yang memberi pengaruh kepada pewujudan wang, juga memberi pengaruh kepada pemusnahan wang. [[Simpanan]] bank sebenarnya adalah suatu bentuk pinjaman — penyimpan meminjamkan wang mereka kepada bank pada kadar faedah yang rendah atau sekadar tukaran kepada faedah atas kemudahan atau keselamatan (menerima bahawa mereka akan kehilangan sedikit nilai atas inflasi). Bank boleh menggunakan pinjaman ini untuk menguruskan tanggungan (tanggungan deposit mereka dicipta melalui pinjaman). Perlu diingat bahawa sistem perbankan simpanan persekutuan "kebanyakannya" adalah sistem tertutup. Cek yang dikeluarkan oleh bank A dideposit ke dalam bank B dan cek yang dikeluarkan di bank B dideposit di bank C dan cek yang dikeluarkan di bank C dideposit di bank A. Pada hari yang baik, terlalu sedikit peminjaman perlu dibuat kerana bank mendapat nilai deposit baru sebanyak nilai yang tabungan yang dikeluarkan. Malahan jika bank kekurangan simpanan, bank boleh meminjam simpanan dari bank lain pada kadar "diskaun". <!-- Satu lagi cara wang boleh dimusnahkan ialah apabila sebarang pinjaman bank telah dibayar atau sebarang bon kerajaan atau T-Bill dibeli oleh sektor swasta. The money value of the contract or bond is destroyed — taken out of circulation. If a bank loan is [[default (finance)|defaulted]] upon then the "interest" paid by other borrowers will be employed to cover the default. A very large part of the "interest" paid on bank loans is actually a finance charge employed to cover bad loans. The group of good borrowers pay the loan instead of the original borrower. In cases where the default is huge such as loans to foreign governments Fed intervention has, in the past, rescued the banks. In this instance it would seem that the taxpayers and/or money holders (savers) will pay the debt. The effects on the money supply will be controlled, again, by the level of bond purchase or redemption or the level of T-Bill sales or purchases by the Treasury. In extreme forms, a [[bank run]] or panic may drive a bank into [[insolvency]] and, if uninsured, the savings of all its [[deposit]]ors are lost. Such bank failures were a major cause of the tremendous contraction in the money supply that occurred during the [[Great Depression]], particularly in the United States. In that country many [[bank reform|banking reforms]] were subsequently enacted during the [[New Deal]], including the creation of the [[Federal Deposit Insurance Corporation]] to guarantee private bank deposits. --> == Penanda Aras Matawang Dunia == Berikut ialah senarai matawang utama yang digunakan di dalam perdagangan antarabangsa <ref>[http://www.bloomberg.com/markets/currencies/fxc.html benchmark World Currencies at Bloomberg]</ref>. * Australia - [[Dolar Australia]] (AUD) * Kanada - [[Dolar Kanada]] (CAD) * Kesatuan Kewangan Eropah (EUR-12) - [[Euro]] (EUR) * Hong Kong - [[Dolar Hong Kong]] (HKD) * Jepun - [[Yen Jepun]] (JPY) * Switzerland - [[Franc Swiss]] (CHF) * United Kingdom - [[Paun Sterling]] (GBP) * Amerika Syarikat- [[Dolar Amerika Syarikat|Dolar Amerika]] (USD) Selain matawang tersebut di atas, emas dan perak juga didagangkan di seluruh dunia di dalam pasaran matawang:<br /> Emas (XAU) disebut dalam 1 auns menaik<br /> Perak (XAG) disebut dalam 1000 auns menaik <!-- == Lihat juga == {{portalpar|Numismatik|United States penny, obverse, 2002.jpg}} {{wiktionary|wang}} {{Commons|Money|Wang}} * [[List of finance topics]] * [[Coin of account]] * [[Credit money]] * [[Currency market]] * [[Electronic money]] * [[Federal Reserve]] * [[List of songs about money]] * [[Local Exchange Trading Systems]] * [[Numismatics]] - Collection and study of money * [[Seignorage]] * [[Standard of deferred payment]] * [[Free Market]] * [[Gift economy]] * [[Wealth]]---> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == {{portal|Wang}} * [http://www.bu.edu/wcp/Papers/Econ/EconShep.htm Philosophy of Money] oleh Alla Sheptun * [https://web.archive.org/web/20160929080232/http://www.metrum.org/measures/heraion.htm The Heraion Standard.] (Internet Archive) * [http://www.exeter.ac.uk/~RDavies/arian/llyfr.html History of Money from Ancient Times to the Present Day oleh Glyn Davies] {{Authority control}} [[Kategori:Wang| ]] [[Kategori:Kewangan| ]] nf3wjskstjpf7j1c9480k0ts4gpinkb 0 38536 7004380 5894864 2026-11-12T10:37:51Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004380 wikitext text/x-wiki {{for|bentuk nilai tukaran dagang secara umum|wang}} [[File:VOC duit.jpg|thumb|185px|Duit ditera lambang jata Belanda dan [[Syarikat Hindia Timur Belanda|Syarikat Hindia Timur]].]] '''Duit''' ({{lang-nl|duit}}; {{lang-de|deut}}) merupakan suatu kepingan [[wang logam]] digunakan dalam perdagangan di [[Belanda]] serta wilayah di barat Jerman yang bersempadanan ([[Kleve]] dan [[Geldern]]) pada abad ke-17 dan ke-18. Ia turut dilanjutkan oleh [[Syarikat Hindia Timur Belanda]] sebagai suatu nilai mata wang berdagang semasa ia mula muncul di [[Alam Melayu]] menerus ke [[Hindia Belanda Timur|penjajahan ia]] di kepulauan Nusantara. Wang ini digunakan di Belanda sampai tahun 1854. Secara etimologi, kata ''duit/deut'' berasal dari kata bahasa Norse Kuno ''thveit'' yang pada dasarnya bererti "kepingan". == Nilai == Menurut penggunaannya di Belanda, 8 kepingan ''duit'' setara dengan satu [[stuiver]] dan 160 kepingan ''duit'' setara dengan satu [[gulden]]. Kepingan ini umumnya dibuat dari [[tembaga]], namun ada pula yang ditempa dari [[perak]] dan [[emas]].<ref>[http://members.chello.nl/c.vanderley/ Catalogus van de gouden en zilveren duiten geslagen in de voormalige provincies der Nederlanden 1578-1794].</ref> Apabila nilai ini diterapkan dalam pemerintahan jajahan [[Hindia Timur Belanda]] pada 1726, ia disamakan dengan seperempat ''stuiver'' (yakni 4 ''duit'' = 1 ''stuiver''.<ref>{{cite book|author1=Stephen Chia|author2=Velat Bujeng|title=Arkeologi Di Malaysia: Sejarah, Warisan Dan Kebudayaan|url=https://bukudbp.com.my/ms/products/arkeologi-di-malaysia-sejarah-warisan-dan-kebudayaan|year=2021|publisher=Dewan Bahasa Dan Pustaka Malaysia|ISBN=9789834921972|access-date=2021-07-03|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182702/https://bukudbp.com.my/ms/products/arkeologi-di-malaysia-sejarah-warisan-dan-kebudayaan|url-status=dead}}</ref> Penyerapan "duit" dalam alam Melayu serta bahasa dituturkan memberikan nilai tersendiri. [[Singapura]] dan [[Melaka]] semasa ditadbir dalam [[Negeri-Negeri Selat]] pernah menggunakan nama "duit" sebagai unit terkecil dalam mata wang ia di mana 4 kepingan "duit" bersamaan 1 sen, 2 1/2 bersamaan satu "wang".<ref>{{Cite book|title=Vocabulary of the English and Malay languages, with notes|last=Swettenham|first=Frank Athelstane|publisher=W. B. Whittingham.|year=1887|isbn=|edition=ke-2|volume=2: Malay–English.|location=London|pages=128}}</ref> == Ungkapan Belanda == Dalam [[bahasa Belanda]], terdapat banyak ungkapan, peribahasa atau ucapan yang mengandung kata duit, antara lain: * ''Een duit in het zakje doen'' (memasukan duit ke dalam saku), ertinya "menyumbangkan sesuatu" * ''duitendief'' (pencuri duit), ertinya "serakah" * ''Hij heeft veel kak, maar weinig duiten'' (dia banyak sampah, tetapi sedikit duit), ertinya "dia banyak berbual kosong" * ''Moed hebben als een schelvis van drie duiten'' (berani bagaikan ikan haddock/ikan asap tiga duit), ertinya "menjadi takut/pengecut" * ''Iemand van vier duiten weerom geven'' (mengembalikan empat duit kepada seseorang), ertinya "menceritakan hal yang sebenarnya kepada seseorang" == Lihat pula == * [[Stuiver]] * [[Gulden]] == Rujukan == {{reflist|2}} [[Kategori:Ekonomi Belanda]] [[Kategori:Wang Eropah]] [[Kategori:Syarikat Hindia Timur Belanda]] bku5jxnqrq644lrz9yag39l1nv3snui 7004381 7004380 2026-11-12T10:38:17Z Gzyeah 37388 formatting source text 7004381 wikitext text/x-wiki {{for|bentuk nilai tukaran dagang secara umum|wang}} [[File:VOC duit.jpg|thumb|185px|Duit ditera lambang jata Belanda dan [[Syarikat Hindia Timur Belanda|Syarikat Hindia Timur]].]] '''Duit''' ({{langx|nl|duit}}; {{langx|de|deut}}) merupakan suatu kepingan [[wang logam]] digunakan dalam perdagangan di [[Belanda]] serta wilayah di barat Jerman yang bersempadanan ([[Kleve]] dan [[Geldern]]) pada abad ke-17 dan ke-18. Ia turut dilanjutkan oleh [[Syarikat Hindia Timur Belanda]] sebagai suatu nilai mata wang berdagang semasa ia mula muncul di [[Alam Melayu]] menerus ke [[Hindia Belanda Timur|penjajahan ia]] di kepulauan Nusantara. Wang ini digunakan di Belanda sampai tahun 1854. Secara etimologi, kata ''duit/deut'' berasal dari kata bahasa Norse Kuno ''thveit'' yang pada dasarnya bererti "kepingan". == Nilai == Menurut penggunaannya di Belanda, 8 kepingan ''duit'' setara dengan satu [[stuiver]] dan 160 kepingan ''duit'' setara dengan satu [[gulden]]. Kepingan ini umumnya dibuat dari [[tembaga]], namun ada pula yang ditempa dari [[perak]] dan [[emas]].<ref>[http://members.chello.nl/c.vanderley/ Catalogus van de gouden en zilveren duiten geslagen in de voormalige provincies der Nederlanden 1578-1794].</ref> Apabila nilai ini diterapkan dalam pemerintahan jajahan [[Hindia Timur Belanda]] pada 1726, ia disamakan dengan seperempat ''stuiver'' (yakni 4 ''duit'' = 1 ''stuiver''.<ref>{{cite book|author1=Stephen Chia|author2=Velat Bujeng|title=Arkeologi Di Malaysia: Sejarah, Warisan Dan Kebudayaan|url=https://bukudbp.com.my/ms/products/arkeologi-di-malaysia-sejarah-warisan-dan-kebudayaan|year=2021|publisher=Dewan Bahasa Dan Pustaka Malaysia|ISBN=9789834921972|access-date=2021-07-03|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182702/https://bukudbp.com.my/ms/products/arkeologi-di-malaysia-sejarah-warisan-dan-kebudayaan|url-status=dead}}</ref> Penyerapan "duit" dalam alam Melayu serta bahasa dituturkan memberikan nilai tersendiri. [[Singapura]] dan [[Melaka]] semasa ditadbir dalam [[Negeri-Negeri Selat]] pernah menggunakan nama "duit" sebagai unit terkecil dalam mata wang ia di mana 4 kepingan "duit" bersamaan 1 sen, 2 1/2 bersamaan satu "wang".<ref>{{Cite book|title=Vocabulary of the English and Malay languages, with notes|last=Swettenham|first=Frank Athelstane|publisher=W. B. Whittingham.|year=1887|isbn=|edition=ke-2|volume=2: Malay–English.|location=London|pages=128}}</ref> == Ungkapan Belanda == Dalam [[bahasa Belanda]], terdapat banyak ungkapan, peribahasa atau ucapan yang mengandung kata duit, antara lain: * ''Een duit in het zakje doen'' (memasukan duit ke dalam saku), ertinya "menyumbangkan sesuatu" * ''duitendief'' (pencuri duit), ertinya "serakah" * ''Hij heeft veel kak, maar weinig duiten'' (dia banyak sampah, tetapi sedikit duit), ertinya "dia banyak berbual kosong" * ''Moed hebben als een schelvis van drie duiten'' (berani bagaikan ikan haddock/ikan asap tiga duit), ertinya "menjadi takut/pengecut" * ''Iemand van vier duiten weerom geven'' (mengembalikan empat duit kepada seseorang), ertinya "menceritakan hal yang sebenarnya kepada seseorang" == Lihat pula == * [[Stuiver]] * [[Gulden]] == Rujukan == {{reflist|2}} [[Kategori:Ekonomi Belanda]] [[Kategori:Wang Eropah]] [[Kategori:Syarikat Hindia Timur Belanda]] buypm7181m5bm7f9we8hr6vsz6a4af4 0 40787 7004231 6849324 2026-11-12T08:53:01Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004231 wikitext text/x-wiki [[File:Various types of potatoes for sale.jpg|thumb|Variasi ubi kentang]] [[File:Wheat products.jpg|thumb|Makanan berasaskan tepung]] '''Makanan ruji''' merupakan [[makanan]] utama bagi sesuatu kaum atau kelompok [[manusia]]. Ia berbeza mengikut tempat, namun biasanya adalah makanan ber[[kanji]] yang tidak mahal dari sumber [[sayur]]an. Ia juga mempunyai [[tenaga makanan]] yang tinggi dan boleh disimpan atau diperolxehi sepanjang tahun. Walaupun berkhasiat, makanan ruji tidak mempunyai semua [[nutrien]], dan perlu ditambah dengan makanan lain untuk mengelakkan [[pemakanan tidak seimbang]]. Sebagai contoh, makanan ruji rakyat [[Malaysia]] ialah [[nasi]]. Makanan ruji tertentu berbeza dari satu tempat ke tempat lain, tetapi biasanya makanan yang murah atau mudah didapati yang menyediakan satu atau lebih makronutrien yang diperlukan untuk kelangsungan hidup dan kesihatan: [[karbohidrat]], [[protein]], lemak, [[mineral]], dan [[vitamin]].<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10408398.2015.1082966?journalCode=bfsn20 Non-Destructive and rapid evaluation of staple foods quality by using spectroscopic techniques: A review". Critical Reviews in Food Science and Nutrition.]</ref> ==Rujukan== {{reflist}} == Lihat juga == * [[Bijian]] * [[Kekacang]] * [[Mi]] * [[Nasi]] * [[Pasta]] * [[Roti]] * [[Sayur akar]] [[Kategori:Makanan]] tb72um958mov3bkeyey5gad2e1h633w 0 42531 7004002 7000733 2026-11-11T21:21:58Z ~2026-46919-99 414838 /* Pesaing */ Baiki ejaan dan tambah kandungan. 7004002 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"TM" dilencongkan di sini.}} {{Infobox company |nama_syarikat = Telekom Malaysia Berhad<br/>تيليكوم مليسيا برحد |company_logo = Telekom Malaysia logo (2023).svg |logo_upright = 0.8 |caption = |image = TM Pontian.jpg |image_caption = Pejabat cawangan Telekom Malaysia di [[Pontian]], [[Johor]]. |company_type = {{ublist|[[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]]|[[Perusahaan milik negara|Milik negara]]}} |trade_name = Telekom Malaysia Berhad<br/>{{small|(sejak 9 September 1990)}} |former_name = Jabatan Telekomunikasi Malaya<br/>{{small|(1 April 1946 – 1957)}} Jabatan Talikom Malaysia<br/>{{small|(1957 – 1 Januari 1987)}} Syarikat Telekom Malaysia Berhad<br/>{{small|(1 Januari 1987 – 9 September 1990)}} |foundation = Dikorporatkan pada {{start date and age|1946|04|01|df=yes}} | |location = [[Menara Telekom]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]| |key_people = {{unbulleted list|Dato' Zainal Abidin Putih ([[Pengerusi]])|Amar Huzaimi Md. Deris ([[Ketua Pegawai Eksekutif]] Kumpulan)}} |num_employees = 26,407 (2017)<ref>{{cite web|title=Telekom Malaysia Annual & Sustainability Report 2017|url=https://www.tm.com.my/annualreport/#life-moments}}</ref> | |revenue = {{profit}} RM 12.087 bilion (2017)<ref>{{cite web|title=Telekom Malaysia's FY17 earnings at RM929.7m, Div 12.1c|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2018/02/27/telekom-malaysia-fy17-earnings-at-rm929pt7m/}}</ref>| |operating_income = {{profit}} RM1.101 bilion (2017)<ref>{{cite web|title=Telekom Malaysia's FY17 operating income|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2018/02/27/telekom-malaysia-fy17-earnings-at-rm929pt7m/}}</ref> |products = Perkhidmatan telekomunikasi |industry = [[Telekomunikasi]] | parent = [[Khazanah Nasional]] | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | nisbah = TM |homepage = {{URL|www.tm.com.my}} }} '''Telekom Malaysia Berhad''' (menjalankan perniagaan sebagai '''TM''', {{myx|4863}}) merupakan syarikat telekomunikasi [[Malaysia]] ketiga terbesar di Malaysia. TM memegang hak [[monopoli]] untuk penyediaan rangkaian telefon talian darat serta mempunyai pegangan yang kukuh dalam pasaran komunikasi [[telefon bimbit|telefon mudah alih]] setelah mengambil alih [[Celcom]] dan menggabungkannya dengan perkhidmatan mudah alih sendiri, TMTouch (kini diperolehi [[CelcomDigi]]). TM juga memiliki anak syarikat yang menawarkan perkhidmatan [[internet]] [[TM Net|TMNet]] (kini dikenali sebagai [[UniFi|Unifi]]) yang menawarkan perhubungan jalur nipis dan [[jalur lebar]]. Perhubungan jalur lebar disalurkan melalui [[DSL]] di bawah jenama [[Streamyx]] dan HyppTV (kini dikenali sebagai [[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]). Oleh sebab hampir memonopoli{{fact}} kesemua perkhidmatan perhubungan pengguna akhir, TMNet juga merupakan satu-satunya penyumbang jalur lebar [[DSL]] broadband di negara ini.{{fact}}. ==Sejarah== Sebelumnya ia merupakan sebuah badan kerajaan, namun Jabatan Telekom Malaysia diperbadankan dan diswastakan pada 1 Januari 1987 dan ia dikenali sebagai Syarikat Telekom Malaysia Berhad. TM telah disenaraikan dalam [[Bursa Malaysia]] pada 9 September 1990. ===Penubuhan dan tahun-tahun terawal=== British, yang mempunyai kehadiran di Malaysia dari abad ke-18, bertanggungjawab bagi membuka kemudahan telekomunikasi terawal di negara ini, yang dari semasa ke semasa berkembang menjadi TM. Pertama pemasangan rangkaian telegraf di bawah Jabatan Pos & Telegraf, telefon turut disenarai dalam abad ke-19, Magneto tangan engkol terawal mengendalikan peranti yang digunakan di [[Perak]] pada tahun 1880-an. Pertukaran telefon awam pertama di negara ini juga telah ditubuhkan di Ipoh, pada tahun 1902. Pada tahun 1891, telefon mula bertapak di [[Kuala Lumpur]]. Pada awal abad ini, garis telefoni utama dari [[Seberang Perai|Province Wellesley (Seberang Prai)]] di [[Pulau Pinang]] ke [[Johor Bahru]] telah dibina, dan pada tahun 1915 kabel bawah tanah yang pertama telah dibentangkan menghubungkan [[Ipoh]], [[Taiping]], [[Kampar]] dan [[Teluk Intan|Teluk Anson]]. Bersama-sama dengan peningkatan perdagangan dan pembangunan perbandaran, bilangan pelanggan telefon di [[Semenanjung Malaysia]] meningkat dengan ketara. Menjelang 1930, untuk berurusan dengan jumlah trafik telefoni, pertukaran magneto automatik telah ditugaskan di Kuala Lumpur di Jalan Weld. Dalam tahun 1930-an, semua pertukaran telefon dalam Sistem Trunk Malayan boleh berkomunikasi dengan bursa di [[Jawa]], [[Filipina]], [[Amerika Syarikat]], [[Kanada]] dan [[Mexico]] menggunakan pemancar radio-telefon gelombang pendek. Menjelang akhir dekad ini, Terminal Radio Marconi telah dipasang di Pertukaran Telefon Kuala Lumpur untuk mengendalikan panggilan di luar negara. Banyak infrastruktur telekomunikasi ini telah rosak semasa [[Perang Dunia Kedua]] dan penjajahan Jepun. Pada tahun 1946, apabila British semula ditubuhkan kedudukan mereka di Tanah Melayu, mereka dibaiki laluan utama, dipulihkan tiang telefon jatuh dan memasang wayar tembaga yang telah sama ada telah rosak atau dicuri. Semasa [[Pendudukan Jepun di Tanah Melayu, Borneo Utara dan Sarawak|Pendudukan Jepun]], Jabatan Pos & Telegraf telah berpecah kepada dua unit yang berasingan. Apabila British kembali, mereka pada mulanya semula bersatu-dua entiti, tetapi usaha ini tidak kekal lama. Bersama-sama dengan pembentukan [[Malayan Union]] pada 1 April 1946, Jabatan Telekom Malaysia dan [[pos Malaysia|Jabatan Perkhidmatan Pos]] diwujudkan, dengan bekas telegraf mengawal, telefon dan perkhidmatan tanpa wayar dan mel menghadap kedua, kiriman wang dan akaun simpanan. Semasa [[Darurat Tanah Melayu|Darurat (1948-1960)]], terdapat tumpuan kepada menyediakan pautan komunikasi untuk pihak polis dan angkatan tentera. Ini termasuk pemasangan stesen radio di dalam hutan serta Kekerapan Sangat Tinggi (VHF) radiotelefoni melalui rangkaian keadaan biasa. Pada tahun 1953, semua stesen perhentian bukit diperlukan untuk rangkaian VHF polis telah selesai, membolehkan setiap balai polis dan kenderaan polis untuk berkomunikasi dengan ibu pejabat dan antara satu sama lain. Perkhidmatan radio polis telah dianggap sebagai skim yang terbesar seumpamanya di dunia.<ref>{{Cite book|title = Transforming A Legacy|last = George|first = Matt|publisher = TM Group Corporate Communications|year = 2007|isbn = 9789834358808|location = |pages = 59}}</ref> Pada masa yang sama, walaupun Pekerjaan, aktiviti perdagangan mula berkembang dan permintaan untuk perkhidmatan telekomunikasi makin bertambah banyak. Ini memerlukan Kerajaan tingkat tiga yang akan dibina di bangunan pertukaran telefon di [[Kuala Lumpur]]. Bersama-sama dengan isu 10 syiling peratus, pondok telefon mula muncul di Kuala Lumpur dan [[Pulau Pinang]]. Dari tahun 1950 hingga 1953, pendapatan Jabatan lebih daripada dua kali ganda daripada $ 8.000.000 $ 17 juta bilangan telefon dipasang meningkat daripada 20,000 kepada 39,000. Oleh itu, batang dan persimpangan rangkaian berkembang, dan bilangan stesen radio meningkat sebanyak 10 kali ganda kepada lebih daripada 1,000. Pada tahun 1953, juga, Pertukaran Auto Pulau Pinang telah membuka katering untuk 5000 baris. Pada tahun 1954, Main Trunk Route menghubungkan [[Singapura]] ke [[Melaka]], Kuala Lumpur dan Pulau Pinang telah siap. pertukaran Satelit mula muncul. Dalam tempoh ini, sambungan antarabangsa juga telah meningkat, yang menghubungkan Malaysia dengan negara lain di dunia. Apabila [[Hari Kebangsaan Malaysia|kemerdekaan]] pasti akan berlaku, program Malayanisation komprehensif telah memulakan untuk memastikan Jabatan akan terus dijalankan oleh kakitangan tempatan yang berkebolehan. Dari seawal 1954, tidak kurang daripada 21 rakyat Malaysia yang mengikuti pengajian dalam bidang yang berkaitan telekomunikasi di Britain dan Australia. Bilangan mereka telah dirangsang oleh belia mendaftar di Sekolah Latihan Gracelyn Jabatan. ===Pertumbuhan=== Berikutan kemerdekaan negara pada tahun 1957, Jabatan Telekom Malaya telah ditukar nama kepada Jabatan Telekom. Salah satu tugas pertama adalah untuk memberi kemudahan telekomunikasi di seluruh negara, sebagai sebahagian daripada Rancangan Pembangunan Luar Bandar. Pautan gelombang mikro radio telah diwujudkan, pada 1962, melitupi kebanyakan kawasan bandar di Semenanjung Malaysia. Pada tahun 1962 juga, Kerajaan telah mengambil kawalan panggilan dari Cable & Wireless, yang beroperasi perkhidmatan telekomunikasi luar negara Malaysia selama hampir 10 tahun. pelanggan pendailan (STD) diperkenalkan, membolehkan pemilik telefon di Kuala Lumpur untuk memanggil Singapura secara langsung, tanpa perlu melalui operator, dengan menggunakan pautan gelombang mikro radio jarak jauh pertama. panggilan luar negara telah dipertingkatkan lagi dengan Seacom, yang merupakan sebahagian daripada Skim Kabel Komanwel.<ref>{{Cite book|title = The Commonwealth at Work: The Commonwealth and International Library: Commonwealth Affairs Division|url = http://afraf.oxfordjournals.org/content/69/277/396.extract|publisher = Elsevier|date = 2013-10-22|isbn = 9781483155098|first = Derek|last = Ingram}}</ref> Pada tahun 1961, [[Persekutuan Tanah Melayu]] dan [[Singapura]] menjadi rakan kongsi dalam inisiatif ini, dengan Malaya melabur kira-kira $ 12 juta pada ia. Fasa pertama Seacom antara Singapura dan [[Kota Kinabalu|Jesselton (Kota Kinabalu)]], di Sabah, telah dibuka pada 15 Januari 1964. Pada 30 Mac 1967, keseluruhan sistem telah ditugaskan. Rangkaian gelombang mikro yang semakin berkembang membolehkan Jabatan Telekom untuk melancarkan perkhidmatan televisyen di Semenanjung Malaysia pada tahun 1963, dengan menggunakan sistem yang sama. Walaupun [[Radio Televisyen Malaysia]] (RTM) yang mengawal kandungan TV tempatan, Jabatan Telekom menguruskan penghantaran ketuhar gelombang mikro dari studio ke rumah. Kerana sebelum 1963, Sabah dan Sarawak bukan sebahagian daripada Persekutuan Tanah Melayu, perkhidmatan telekomunikasi di negeri-negeri Malaysia Timur telah diuruskan secara bebas, oleh Jabatan Telekomunikasi Sabah dan Sarawak. Pada tahun 1968, jabatan ini digabungkan dengan Semenanjung Malaysia untuk membentuk Jabatan Telekom Malaysia. Pada tahun 1970, mengembangkan lagi hubungan antarabangsa Malaysia, stesen satelit bumi dibina di [[Kuantan]] untuk komunikasi melalui satelit Indian Ocean Intelsat III. Stesen, berharga $ 9 juta, telah siap pada rekod 12 bulan oleh sebuah syarikat tempatan sepenuhnya. Stesen ini adalah untuk berkhidmat telefon, telegraf dan teleks komunikasi terutamanya luar, namun ia juga meningkatkan penerimaan program televisyen antarabangsa. Pada tahun 1975, Pertukaran Telex Antarabangsa telah dibuka, membolehkan perniagaan untuk menghantar telex. Empat tahun kemudian, perkhidmatan International Direct Dialing (IDD) telah diperkenalkan dan pertukaran elektronik pertama telah ditugaskan di Johor Bahru. Jumlah pembangunan baru adalah seperti yang, pada awal tahun 1980, Jabatan telah dipaksa untuk melantik kontraktor untuk membantu membina barisan baru dan memperluaskan rangkaian kabel. Dari segi sistem, tahun 1985 adalah titik perubahan. Ini adalah apabila automatik Telefon Menggunakan Radio (ATUR) 450 - pelopor terawal di Malaysia dengan perkhidmatan mudah alih hari ini - telah diperkenalkan. Perkhidmatan ini memberi liputan yang hampir universal dengan pemasangan lima pertukaran telefon mudah alih dan banyak stesen pangkalan radio. Berdasarkan teknologi Scandinavia, perkhidmatan yang terbukti menjadi popular, meningkatkan kira-kira $ 50 juta dalam pendapatan dalam tempoh dua tahun. Selaras dengan agenda penswastaan Kerajaan, dan bagi mengiktiraf manfaat Jabatan Telekom akan menikmati tiada halangan untuk menggunakannya oleh dasar dan bajet, langkah-langkah ke arah ini telah memulakan awal pada tahun 1985. Pada 1 Januari 1987, Syarikat Telekom Malaysia (STM) yang dikorporatkan telah diwujudkan, di bawah Akta Perkhidmatan Telekomunikasi (Syarikat Pengganti) 1985. Syarikat itu segera berhadapan dengan pelbagai cabaran termasuk hutang yang besar, inventori yang telah digunakan selama bertahun-tahun dan tenaga kerja yang masih beroperasi pada mentaliti penjawat awam. Walaupun syarikat itu telah memulakan program yang komprehensif untuk mengubah organisasi, dengan tumpuan kepada perkhidmatan pelanggan, keputusan mengambil masa. Sesetengah pelanggan tidak puas hati juga mencadangkan bahawa persaingan dibenarkan dalam industri untuk meningkatkan taraf. Cabaran diketepikan, STM terus menerima pakai teknologi baru kerana mereka muncul dan menawarkan ini kepada pelanggannya. Corporate Information Superhighway (COINS) telah dilancarkan, tulang belakang gentian optik dikaitkan global mampu menghantar isyarat digital pada 10 Mbit/s, yang merupakan antara yang paling cepat penyampaian di dunia. Pada masa yang sama, proses mengubah rangkaian Main Trunk Route dari analog kepada digital bermula, dan telah siap pada tahun 2000. Transformasi ini menerima rangsangan apabila kabel gentian optik dasar laut Kuantan-Kota Kinabalu yang berharga RM150 juta mula beroperasi. Buat pertama kali juga, STM melabur dalam sistem kabel dasar laut gentian optik yang menghubungkan Malaysia, Singapura, Hong Kong, Taiwan dan Jepun. Setiap gentian optik dalam sistem kabel itu boleh membawa trafik di 560 Mbit/s, bersamaan dengan 30,000 panggilan telefon serentak. Langkah logik sebelah penampan kewangannya adalah untuk menjalani penyenaraian. STM telah disenaraikan pada 7 November 1990, mencapai nilai pasaran sebanyak RM27 bilion atau 10% daripada jumlah permodalan pasaran [[Bursa Malaysia|Bursa Saham Kuala Lumpur (kini Bursa Malaysia)]]. Jumlah perdagangan adalah seperti yang BSKL terpaksa menggantung aktiviti di saham selama 10 minit untuk menghalang sistem daripada kesesakan, kerana ia tidak dapat mengendalikan bilangan semata-mata pesanan masuk. Mengikuti penyenaraiannya, STM telah berkembang yang dikenali sebagai Telekom Malaysia Berhad (TMB), dan Syarikat menolak ke hadapan dengan produk-produk baru untuk meningkatkan asas pelanggannya, perkhidmatan seperti TELECAJ, pilihan pengebilan bagi mereka yang mengembara banyak melancarkan; Malaysia Direct untuk mereka yang melancong ke luar negara; dan Telestock, kemudahan "dial-up" untuk mendapatkan "up-to-date" harga saham. Pada tahun 1992, ia memperkenalkan kemudahan persidangan video di seluruh negara serta Centrex, sistem PABX maya yang membolehkan organisasi yang lebih besar pilihan untuk berfungsi tanpa pengendali, membolehkan pelanggan untuk mencapai kakitangan secara langsung. Pada tahun 1993, rangkaian penghantaran digital di seluruh negara dan projek perintis Rangkaian Digital Perkhidmatan Bersepadu (ISDN) telah selesai. ===Perkhidmatan Mudah Alih Selular=== [[Fail:Logo of the Telekom Malaysia.svg|thumb|Logo lama Telekom Malaysia daripada 2006 hingga 2022]] Malah sebelum penyenaraian, STM telah memasuki ke dalam perkongsian dengan Kumpulan Fleet Sdn. Bhd. untuk melancarkan [[Celcom]] pemilik [[Daim Zainuddin|Tun Dr. Abdul Daim Zainuddin]], sistem mudah alih swasta pertama negara (ART 900) menggunakan Total Access Communication System Ericsson (TACS). Sistem mudah alih swasta diperlukan untuk menambah ATUR, yang tidak lagi dapat mengendalikan jumlah trafik ia menerima. Tidak lama kemudian, STM telah menjual pegangan 51% dalam Celcom kepada Alpine Resources, dengan wawasan untuk memulakan perusahaan mudah alih sendiri berdasarkan Advanced Mobile Phone System berpangkalan di Amerika Syarikat (AMPS). Selepas itu, Kerajaan mengedarkan enam lesen Sistem Global untuk Komunikasi Mudah Alih (GSM), tetapi tidak seorang pun daripada ini adalah untuk STM. Hanya pada tahun 1996 yang STM dapat memperkenalkan perkhidmatan TMTOUCH digital 1800 MHz yang selular. Pada tahun 2003, TMTOUCH bergabung dengan Celcom untuk membentuk operator selular terbesar di negara ini. Dua tahun kemudian, operator selular ini melancarkan perkhidmatan [[3G (Generasi Ketiga)|3G]] pertama di negara ini. Sementara itu, TMB juga menceburi perniagaan mudah alih di luar negara dan ia memperoleh lesen GSM pertama di [[Sri Lanka]] pada tahun 1994. Ini diikuti oleh lesen di [[India]] dan [[Ghana]], walaupun ia melepaskan perniagaannya di negara-negara dalam beberapa tahun kerana keadaan politik. Tidak terhalang, TMB terus membuat penerokaan di luar negara dan, pada tahun 2000, mempunyai kehadiran di [[Afrika Selatan]], Guinea, Malawi, Kemboja, Thailand dan Bangladesh. Akhirnya syarikat itu memutuskan untuk menyatukan pelaburan di luar negara dan menumpukan perhatian kepada pasaran lebih dekat dengan rumah. Oleh itu pada tahun 2004, kehadiran antarabangsa mudah alih tertumpu di Malaysia, Singapura, Sri Lanka, Bangladesh, Kemboja, India, Iran dan Pakistan. Pada tahun 2005, TMB menjalani penjenamaan semula sebagai TM. Pada akhir tahun 2007, jumlah pelanggan selular antarabangsa TM berjumlah 30.3 juta.<ref>{{Cite web|title = Telekom Malaysia Posts Higher Q1 Profit|url = http://www.malaysianwireless.com/2007/05/telekom-malaysia-posts-higher-q1-profit/|website = MalaysianWireless|accessdate = 2015-11-17|language = en-US}}</ref> ===Pengasingan=== Pada 28 September 2007, TM telah mengumumkan satu pembaharuan iaitu penstrukturan semula syarikatnya, Pengasingan antara talian tetap dan talian mudah alih kepada dua syarikat berlainan: "FixedCo" dan "RegionCo". FixedCo akan menguruskan talian tetap, membekalkan Internet dan lain-lain perniagaan sampingan. RegionCo akan menguruskan [[Celcom]] dan semua operasi antarabangsa. Latihan pengasingan telah dijadualkan dan tamat pada 2008 dan keduanya FixedCo dan RegionCo akan disenaraikan di [[Bursa Malaysia]] pada Jun 2008.<ref>http://www.theedgedaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_4a3f886f-cb73c03a-1ed1dbe0-7461fb03 TM akan melakukan pembaharuan</ref><ref>http://www.theedgedaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_d53f9ac6-cb73c03a-17ebe660-4ec5a05b Celcom disenaraikan pada Jun 2008</ref> Pada 10 Disember 2007, TM mengumumkan dividen khas bernilai RM 1.6 bilion untuk pemegang sahamnya. Fixed Co. ditubuhkan selepas pengasingan tersebut bertanggungjawab ke atas polisi dividen minimum RM 700 juta atau 90% daripada keuntungan.<ref>http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/12/11/business/19724032&sec=business Bayaran dividen khas RM 1.6 bilion</ref> Pada 11 April 2008, Telekom Malaysia mengumumkan iaitu TM International akan disenaraikan di [[Bursa Malaysia]] pada 28 April 2008.<ref>{{cite news| title=TM International disenaraikan pada 28 April 2008| url=http://biz.thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/4/12/business/20935233&sec=business| publisher=The Star| accessdate=12 April 2008}}</ref> ===Kembali ke Wayarles=== ====TMNet==== [[File:Tmnet logo.png|alt=TM Net logo|thumb|180px|Logo TM Net]] Pada tahun 1995, TMB telah dianugerahkan lesen untuk menjadi yang kedua Pembekal Perkhidmatan Internet (ISP) di negara ini, yang menjadi [[Institut Sistem Mikroelektronik Malaysia|MIMOS]] pertama dengan perkhidmatan, [[Jaring]]. [[TM Net]], perkhidmatan TMB telah dipanggil, menandakan permulaan transformasi TMB ke dalam pembekal perkhidmatan telekomunikasi bersepadu. Salah satu perkembangan yang pertama ke arah ini adalah pengenalan COINS, penyelesaian rangkaian multimedia berasaskan teknologi Asynchronous Transfer Mode (ATM). Ini dilihat sebagai salah satu daripada beberapa prasyarat untuk kejayaan pelaksanaan [[Koridor Raya Multimedia]] (MSC). ====Streamyx==== [[File:Streamyx2015.jpeg|alt=Streamyx logo|thumb|180px|Logo Streamyx]] Membina penawaran data, pada tahun 2001 TMB melancarkan [[Streamyx]], perkhidmatan jalur lebar yang pertama bagi penduduk umum dan BlueHyppo.com, portal internet gaya hidup. Pada tahun yang sama, TM Net telah diakui sebagai ISP yang terbesar di Asia Tenggara;<ref>{{Cite web|title = New Report Profiles 13 Major Asian Telcos {{!}} Business Wire|url = http://www.businesswire.com/news/home/20071220005696/en/Report-Profiles-13-Major-Asian-Telcos|website = www.businesswire.com|accessdate = 2015-11-20}}</ref> dan syarikat itu juga melancarkan CDMA tetap telefoni tanpa wayar. Pada September 2008, ia menandatangani perkongsian awam-swasta dan kerajaan untuk melancarkan jalur lebar berkelajuan tinggi (HSBB) dan perkhidmatan untuk menyampaikan kelajuan 10 Mbit/s (Megabit sesaat) untuk 100 Mbit/s melalui infrastruktur gentian optik untuk pelanggan kediaman dan sehingga 1G bit/s (Gigabit sesaat) kepada perniagaan impak ekonomi yang tinggi. Program berterusan menjangkau tempoh 10 tahun, dengan pelaburan Kerajan sebanyak bilion RM2.4 dan TM, RM8.9 bilion. Fasa penting, untuk berhijrah rangkaian teras kepada platform semua-IP, telah siap pada 2014. ====UniFi==== [[File:Unifi-logo.svg|alt=UniFi logo|thumb|180x180px|Logo UniFi]] Pada 24 Mac 2010, [[UniFi]], perkhidmatan HSBB pertama negara, telah dilancarkan. UniFi terdiri daripada tiga serangkai internet, suara dan perkhidmatan [[IPTV]] (dikenali sebagai [[HyppTV]]). Pada akhir 2012, TM telah mengerahkan rangkaian HSBB untuk 1.377.000 premis, mengikut jadual dan di bawah bajet. akses sambungan akhir ke rumah-rumah dan perniagaan sedang dicapai dengan gentian ke rumah (FTTH), ethernet-to-the-home (ETTH) dan talian pelanggan digital kelajuan yang sangat tinggi (VDSL2). BT Teleconsult, sebuah firma telekomunikasi perunding yang berpangkalan di UK, telah dikreditkan HSBB rangkaian roll keluar sebagai salah satu kos yang paling cepat dan paling rendah di dunia.<ref>{{Cite web|title = TM Annual Report 2012|url = https://www.tm.com.my/AboutTM/InvestorRelations/Documents/Annual%2520and%2520Sustainability/TM2012_AR_ENG.pdf|website = www.tm.com.my|accessdate = 2015-11-17}}</ref> Sehingga Jun 2015, TM mempunyai 2.9 juta pelanggan jalur lebar, yang mana 51% adalah pada jalur lebar berkelajuan tinggi. Bilangan pelanggan UniFi setakat Jun 2015 adalah berhampiran dengan 782,000, mewakili kadar ambilan sebanyak kira-kira 46%. Pada November 2015, HyppTV menawarkan sebanyak 124 saluran dengan 49 saluran dalam [[Televisyen definisi tinggi|definisi tinggi (HD)]] - terdiri daripada 57 saluran premium, 22 saluran percuma, lima saluran Radio, 15 saluran Video-On-Demand (VOD) dan 25 saluran interaktif dalam pelbagai pakej atau melalui a-la-carte pilihan. Pada tahun 2015, TM telah dianugerahkan dengan fasa 2 projek Jalur Lebar Berkelajuan Tinggi (HSBB2) serta Projek Sub Urban Broadband (SUBB) oleh Kerajaan, untuk menggunakan rangkaian teras domestik untuk menyampaikan infrastruktur rangkaian jalur lebar akhir-ke-hujung dan perkhidmatan. ===Perkongsian dan kerjasama=== Dalam tahun-tahun kebelakangan ini, TM telah berusaha untuk meningkatkan pertumbuhan dengan memasuki ke dalam perkongsian strategik sama ada untuk meningkatkan jualan produk atau perkhidmatan, atau untuk membangun dan menawarkan produk dan perkhidmatan yang lebih inovatif untuk memenuhi permintaan yang semakin meningkat pelanggan untuk data dan ICT. Pada tahun 2010, untuk mengukuhkan rangkaian serantaunya, ia memasuki ke dalam perkongsian dengan NTT Communication Corporation untuk membangunkan kabel swasta, Cahaya Malaysia. Ini merupakan sebahagian daripada kabel Submarine Asia Express (ASE) yang menghubungkan Malaysia dengan Hong Kong dan Jepun. TM juga telah melabur dalam Sistem Kabel Batam-Dumai-Melaka baru, menghubungkan negara ini dengan Indonesia. Bagi memenuhi keperluan kapasiti semakin meningkat daripada pelanggan, TM juga bekerjasama dengan PCCW Global berpangkalan di Hong Kong untuk membuka baru Point-of-Presence (PoP) di pusat data di Kuala Lumpur, menyediakan pelanggan perniagaan dengan fleksibel, berskala dan masa depan-bukti penyelesaian rangkaian global. Ke arah meningkatkan liputan HSBB, pada tahun 2011, ia memulakan program perkongsian pintar dengan pemaju hartanah tempatan untuk menyediakan infrastruktur rangkaian HSBB kepada pembangunan kediaman dan komersial baru. Tujuannya adalah untuk mencapai penembusan jalur lebar isi rumah sebanyak 75% pada akhir tahun 2015, mengikut sasaran yang ditetapkan dalam Pelan Jalur Lebar Kebangsaan. Baru-baru ini, ia telah menubuhkan sebuah syarikat usaha sama dengan [[Kumpulan UEM|UEM Sunrise]] dan Iskandar Investment Berhad untuk mereka bentuk dan membina infrastruktur bandar pintar dan menyediakan perkhidmatan bandar pintar di [[Nusajaya]], [[Johor]]. TM juga telah memeterai pelbagai kerjasama untuk mempromosikan perkhidmatan ICT dan BPO negara. Melalui anak syarikatnya [http://www.vads.com/ VADS], TM telah menandatangani perjanjian dengan Cisco untuk membina infrastruktur TelePresence Exchange pertama, yang membolehkan pelanggan di rantau ini untuk menjalankan mesyuarat maya. VADS juga menjalin kerjasama dengan MIMOS untuk menawarkan perkhidmatan pengkomputeran awan. Untuk meningkatkan kapasitinya untuk trafik internet, ia membentuk kerjasama dengan Akamai Technologies berpangkalan di Amerika Syarikat untuk menjadi tuan rumah pusat Netstorage di Malaysia. Pada tahun 2012, VADS menjadi syarikat ICT yang berpangkalan di Malaysia yang pertama untuk mencapai pensijilan Cisco Managed Services Master Channel Partner, membolehkannya menawarkan perkhidmatan terurus berasaskan Cisco di peringkat global. Satu perkembangan penting pada tahun-tahun kebelakangan ini telah kemasukan TM dalam teknologi mudah alih kerana ia bertujuan untuk menawarkan pelanggan manfaat penumpuan benar. Pada bulan Ogos 2014, ia melancarkan penawaran jalur lebar 4G pertama, TMgo. Ini diikuti dengan pengambilalihan Packet One Networks (Malaysia) Sendirian Berhad ([[Packet One Networks|P1 Networks]]) pada 30 September 2014. Melalui P1, TM akan memulakan Evolusi Jangka Panjang (LTE) rangkaian teknologi wayarles. Sementara itu, mengukuhkan lagi kedudukannya dalam ruang hiburan, pada bulan November 2014, TM telah menandatangani perjanjian dengan MYTV Broadcasting Sdn. Bhd. ([[MYTV Broadcasting|MYTV]]) untuk menerajui transformasi digital landskap penyiaran Malaysia. ==Jenama TM== ===MMU=== [[File:Multimedia University.JPG|thumb|Universiti Multimedia]] [[Universiti Multimedia]] (MMU) telah ditubuhkan melalui anak syarikat milik penuh TM, Universiti Telekom Sdn. Bhd. (UTSB) pada tahun 1996, dan merupakan universiti swasta pertama di Malaysia. tiga kampus - di Melaka, Cyberjaya dan Nusajaya - mempunyai sejumlah 18.382 pelajar, 1,600 daripada mereka adalah warga asing. Universiti itu mempunyai reputasi yang baik dalam industri, dengan 96% daripada graduan mendapat pekerjaan dalam tempoh enam bulan selepas tamat pengajian mereka. MMU disenaraikan oleh World University Rankings QS.com sebagai Top 200 universiti dunia Sains Komputer dan Teknologi Maklumat. Ia juga merupakan salah satu Institut Pendidikan Swasta Terbaik Asia, menurut World Consulting & Research Corporation (WCRC). Terdapat tumpuan kepada R&D serta keusahawanan di universiti, melalui cabang pengkomersilan, Cnergy, yang memasarkan produk dibangunkan secara dalaman untuk industri. ===MMC=== [[File:Kuala Lumpur Malaysia TM-Multimedia-College-02.jpg|thumb|Kolej Multimedia]] MMC menawarkan program vokasional dalam bidang Multimedia dan IT. Ini termasuk lapan program diploma yang diiktiraf oleh MQA dalam Teknologi (Kejuruteraan Telekomunikasi), Kejuruteraan Elektronik, Kejuruteraan Perisian, Sistem Maklumat Perniagaan, Teknologi Maklumat, Media Baru Kreatif, dan Pengurusan dan Perakaunan. Di samping itu, kampus di Terengganu telah menjadi satu-satunya kolej swasta di Pantai Timur untuk menawarkan Program Sijil Kemahiran Malaysia atau Program Sijil Kemahiran Malaysia (SKM) kepada pembangunan kandungan multimedia. Sehingga Mac 2015, graduan SKM akan dapat melanjutkan pengajian mereka di peringkat diploma (Tahap 4). MMC mempunyai cawangan di Kuala Lumpur, Perak, Terengganu, Sabah dan Sarawak. Bersama-sama, semua lima kampus bermegah jumlah pelajar yang 1768-kuat. Sejak penubuhannya pada tahun 1997, MMC telah menghasilkan sejumlah 7067 graduan. ===[[Menara Kuala Lumpur]] (Menara KL)=== [[File:MenaraKL.JPG|alt=KL Tower dusk shot|thumb|Menara Kuala Lumpur pada waktu senja]] 421 meter MKL adalah menara telekomunikasi ketujuh tertinggi di dunia dan yang tertinggi di Asia Tenggara. Seorang ahli The World Federation of Great Towers (WFGT), ia mempunyai kelebihan sebagai mungkin satu-satunya menara di dunia yang akan dibina dalam hutan simpan. Selama ini, MKL telah membangunkan acara-acara seperti Heritage Xplorace 1Malaysia Kuala Lumpur, KL Challenge Towerthon International Tower dan Menara KL International Jump. Menara ini dibuka secara rasmi pada tahun 1996. ===[[Menara Alor Setar]]=== [[File:Menara Alor Setar - panoramio (1).jpg|thumb|Menara Alor Setar]] Pada 165.5m, MAS adalah menara telekomunikasi ke-22 tertinggi di dunia. Setiap tahun, menara ini di Alor Setar, ibu negeri Kedah, menarik ratusan ribu pengunjung, terutamanya rakyat Malaysia, Thailand, Indonesia dan Singapura. ===[[Muzium Telekom]]=== [[File:Muzium Telekom.jpg|thumb|Muzium Telekom]] Muzium ini terletak di dalam sebuah bangunan neo-klasik, dibina pada tahun 1928 untuk berkhidmat sebagai pertukaran telefon. Hari ini, ia mempamerkan koleksi peranti telekomunikasi yang menggambarkan evolusi industri telekomunikasi Malaysia. ===Jenama yang dibubarkan=== ====BlueHyppo==== BlueHyppo.com adalah portal tempatan yang paling popular di Malaysia. Bermula pada bulan April 2001 oleh TM Net Sdn. Bhd., BlueHyppo.com merupakan portal gaya hidup menyampaikan maklumat terkini mengenai isu-isu global dan tempatan, terbaru dari dunia kewangan, sukan, berita hiburan, acara kemuncak fesyen, dan tips kerjaya. BlueHyppo.com kemudiannya berubah menjadi kids-centric portal dipenuhi dengan tujuan dan permohonan bagi memenuhi keperluan pendidikan dan hiburan pada April 2009. Tapak di kemuncaknya mempunyai purata 3 juta paparan halaman setiap bulan dan lebih 1 juta ahli berdaftar, oleh itu mencapai status sebagai portal internet terulung di Malaysia. ====TM Net==== TM Net Sdn. Bhd. merupakan anak syarikat milik penuh Telekom Malaysia Berhad (TM). Adalah diharapkan untuk menyokong Kumpulan TM dalam era perniagaan baru di mana media telah berkumpul dengan akses dalam memenuhi keperluan pelanggan. Seperti gelombang bermain tiga atau empat yang telah dilihat dalam pasaran yang lebih matang, peranan utamanya adalah untuk mewujudkan permintaan bagi perkhidmatan yang berkaitan dengan media. Pada tahun 2007, Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia memberikan TM Net lesen CASP untuk mengendalikan perkhidmatan IPTV di Malaysia. perkhidmatan utama TM Net adalah HyppTV, perkhidmatan IPTV gaji tempatan yang menawarkan berkualiti tinggi kandungan up-to-date, dan yang membentuk komponen utama penawaran tiga serangkai TM melalui pakej VIP UniFi. Setelah menetapkan kedudukannya sebagai TV pilihan bagi fleksibiliti dalam pilihan kandungan dan paparan, HyppTV semakin berkembang untuk menawarkan lebih banyak saluran premium, video atas permintaan dan perkhidmatan interaktif. ====CDMA==== CDMA (Kod Bahagian Akses Pelbagai) dari TM adalah tetap tanpa wayar perkhidmatan telefon. Ia bermula pada tahun 2002 untuk pelayan perkhidmatan PSTN dan lokasi di mana TM tidak meletakkan infrastruktur bagi perkhidmatan PSTN lagi. Bermula 1 Januari 2003, perkhidmatan itu ditawarkan di seluruh negara, tidak terhad kepada pelanggan niche sahaja. Ia menggunakan teknologi radio untuk membolehkan pemanggil untuk membuat dan menerima perkhidmatan suara dan data. sambungan wayarles adalah berdasarkan kepada frekuensi radio 450 MHz melalui Transceiver Station Base (BTS). Perkhidmatan CDMA menggunakan dua jenis akses penomboran; penomboran normal PSTN (contoh 03-2240xxxx, 04-5422xxx, 07-8725xxx) dan nombor mudah alih (011 - 18xxxxxx). melanggan pelanggan untuk PSTN penomboran akan dibekalkan dengan set telefon dipanggil Wireless Terminal Tetap (FWT) sebagai alat komunikasi, manakala 011 - 18xxxxxx pelanggan akan menggunakan Mobile Fixed Wireless untuk membuat panggilan. Pelanggan dengan FWT akan disediakan dengan antena luaran jika perlu, untuk membolehkan set telefon untuk memindahkan suara atau data dalam bentuk frekuensi radio. Kedua-dua FWT dan Bergerak Tetap set telefon wayarles memerlukan bekalan elektrik untuk berfungsi atau mengecas bateri. CDMA juga boleh menyediakan perkhidmatan SMS. Perkhidmatan CDMA mengenakan caj yang sama perkhidmatan PSTN. Walau bagaimanapun, ia mempunyai sewa tambahan untuk set telefon FWT, yang dibekalkan oleh TM dengan jaminan seumur hidup. Perkhidmatan ini adalah penting untuk pengguna dalam-langkah kerana pelanggan boleh menikmati perkhidmatan mudah alih seperti dengan caj seperti PSTN. ==Pemasaran== ===TM dalam Media Sosial=== Bermula pada tahun 2012, TM telah melibatkan diri dengan pelanggan dan orang ramai melalui media sosial. Kehadiran TM di media sosial wujud melalui beberapa entiti. ====TM Corp==== Dua akaun utama Twitter mewakili TM sebagai sebuah entiti korporat: @TMCorp, menyediakan maklumat terkini mengenai produk dan perkhidmatan serta menyediakan sokongan komunikasi untuk semua akaun media sosial TM yang lain yang berkaitan; dan @TMConnects, berkhidmat pelanggan suara, UniFi dan Streamyx. ====Everyone Connects==== [[File:Everyone Connects Logo.jpeg|alt=Everyone Connects logo|thumb|110x110px|Logo Everyone Connects seperti yang boleh dilihat di Facebook dan Twitter]] Satu platform media sosial berasingan, Everyone Connects, membawa bersama-sama peminat dan rakan-rakan TM dengan pelbagai topik dan minat yang menghubungkan masyarakat. Ini termasuk tetapi tidak terhad kepada: teknologi, muzik, permainan (video), budaya popular dan memes internet. Everyone Connects hadir melalui Facebook dan Twitter. ====Team Malaysia==== [[File:Logo team malaysia.png|alt=Team Malaysia logo|thumb|Logo Team Malaysia seperti yang boleh dilihat di Facebook, Twitter dan Instagram]] Bermain dalam cinta rakyat Malaysia terhadap sukan, dan untuk menyiapkan sokongan untuk atlet negara di peringkat bertemu antarabangsa, TM juga mencipta platform Team Malaysia, dengan akaun Facebook, Twitter & Instagram sendiri. ====Hab Media Sosial VADS==== Pada Disember 2013, ia melancarkan Hab Media Sosial VADS; dan untuk memastikan pengikut mengemaskini notis penting, TM menggunakan hashtag pengumuman #TMAlerts, #TMNews and #TMTips. ===TM dalam Pembangunan Kebangsaan=== TM merupakan salah satu beberapa organisasi di Malaysia yang telah memeluk konsep tanggungjawab korporat. Beberapa program telah dilaksanakan dan yang menjurus ke arah meningkatkan kehidupan yang terpinggir secara mampan; serta inisiatif untuk memacu kelestarian alam sekitar. ====Program Sejahtera==== Antara inisiatif yang berakar umbi ialah Program Sejahtera, di mana ia menyediakan geran latihan keusahawanan dan pilihan kepada ibu tunggal untuk membantu mereka meningkatkan pendapatan tetap mereka dan, dengan itu, kualiti hidup keluarga mereka. Di samping itu, anak-anak ibu tunggal ini yang menunjukkan kebolehan untuk kajian IT diberi biasiswa untuk mengikuti program sama ada di MMU atau MMC. ====Yayasan PINTAR==== Pada peringkat sekolah rendah, TM telah bekerjasama dengan Yayasan PINTAR pada program sekolah angkat sejak tahun 2003. Program ini bertujuan untuk meningkatkan taraf sosio-ekonomi melalui pencapaian pendidikan. Inisiatif ini adalah selaras dengan seruan Kerajaan di bawah Rancangan Malaysia Kesepuluh (RMK-10) untuk mencapai negara berpendapatan tinggi. Setakat ini, TM telah memperuntukkan lebih daripada RM2.0 juta kepada 12 sekolah di bawah program ini sejak 2003, menyentuh kehidupan lebih 19,000 pelajar, guru, ibu bapa dan ahli masyarakat setempat. Pada tahun 2014 itu sendiri, lebih daripada RM186,000 telah dibelanjakan untuk empat sekolah angkat. ====Yayasan TM==== Yayasan syarikat ini, Yayasan TM, sementara itu telah mengagihkan biasiswa kepada pelajar Malaysia sejak tahun 1994. Sehingga kini, ia telah melabur lebih RM462 juta untuk membantu lebih 13,000 pelajar cemerlang melanjutkan akademik luar negara dan di Malaysia di peringkat pengajian tinggi. ====Mengurangkan Jejak Karbon==== TM juga komited untuk memainkan peranannya dalam menangani perubahan iklim. Sejak Kerajaan Malaysia telah mengumumkan matlamat untuk mengurangkan intensiti pelepasan CO2 sebanyak 25% pada tahun 2020 di Copenhagen Summit 2008, TM telah membuat usaha sedar untuk mengurangkan jejak karbon di samping meningkatkan kesedaran alam sekitar di kalangan pekerja dan orang ramai. Ia telah menjalankan audit karbon operasi dan set sasaran untuk mengurangkan ini pada setiap tahun. ====TM Earth Camp dan BumiKu==== [[File:TMEarthCamp2014.png|alt=TM Earth Camp 2014 di sebuah gua di Taman Negeri Gunung Stong, Kelantan|thumb|TM Earth Camp 2014, Zon Utara diadakan di Taman Negeri Gunung Stong, Kelantan]] Inisiatif tambahan mengenai kelestarian alam sekitar termasuk program TM Earth Camp untuk kanak-kanak sekolah untuk mewujudkan lebih besar eko-kesedaran di kalangan belia; dan program Bumiku untuk kakitangan bagi tujuan yang sama. ==Anak syarikat== ===Syarikat-syarikat dikawal oleh TM dan subsidari-subsidari dimiliki sepenuhnya=== [[Image:Menara_telekom.jpg|thumb|right|Ibu pejabat korporat TM di Kuala Lumpur]] TM mempunyai sebuah jumlah syarikat terbanyak dalam kawalan di dalam dan di luar Malaysia. Melalui cabang pelaburan [[Axiata]], TM telah membeli dan mengawal beberapa telekom permulaan yang mana kebanyakannya berada di kedudukan terdekat dengan rantau negara. ====[[UniFi|Unifi, TM One, dan TM Global]]==== * TM Technology Services Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai MIB Comm Sendirian Berhad, kemudiannya Packet One Networks (Malaysia) Sendirian Berhad, dan akhirnya WeBe Digital Sdn. Bhd., nombor syarikat 200201003726 (571389-H), berjenama sebagai [[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]], pendahulu [[Streamyx]] dan HyppTV, kemudiannya P1 (POne), dan akhirnya WeBe (We Believe/Kami percaya atau We Be/Kita Menjadi) ====Subsidari tempatan==== * GITN Sdn. Berhad, nombor syarikat 199601007212 (379558-V) * TM DC Holdings Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Intelsec Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501033148 (362350-T) ** TM DC Educity Sdn. Bhd., nombor syarikat 202401020055 (1565904-V) *** ST Dynamo DC Sdn. Bhd. (51%), nombor syarikat 202301040685 (1534604-U) * VADS Berhad, dahulunya dikenali sebagai Dashwin Sendirian Berhad, nombor syarikat 199001017070 (208739-W) ** VADS Business Process Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai VADS Contact Centre Services Sendirian Berhad, nombor syarikat 200601001306 (721053-W) * Awesome Broadcasting Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai SNR Multi Tech Sendirian Berhad, nombor syarikat 200301014463 (616883-X), berjenama sebagai [[Awesome TV]]* * Cyber Music Asia Sendirian Berhad, berdaftar sebagai TM Technology Solutions Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701004464 (419960-K)* ''*Telekom Malaysia akan mengambil alih 2 syarikat. ====Subsidari milik penuh yang lain==== * TM Digital Innovation Sdn. Bhd., nombor syarikat 202201005135 (1450832-K) * TM Facilities Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai TM Facilities Management Sendirian Berhad, nombor syarikat 199501036435 (365637-X) ** TMF Autolease Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Mobilink Sendirian Berhad, kemudiannya Telekom Autolease Sendirian Berhad, dan akhirnya TM Autolease Sendirian Berhad, nombor syarikat 199301015347 (270087-T) * Parkside Properties Sendirian Berhad, nombor syarikat 199301027637 (282375-V) * [[Universiti Multimedia|Universiti Telekom Sdn. Bhd.]], nombor syarikat 199701021324 (436821-T) ** Telekom Research & Development Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Telekom Laboratories Sendirian Berhad, nombor syarikat 199701021836 (437333-A) ** Unitele Multimedia Sdn. Bhd., nombor syarikat 199901000983 (475883-U) *** MMU Creativista Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Lensa MMU JV Sendirian Berhad, nombor syarikat 200201001932 (569595-X) * Tulip Maple Berhad, nombor syarikat 201501000584 (1125916-H) * Showcase Communications Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai Fleet Communications Sendirian Berhad dan kemudiannya Publicolor Sendirian Berhad, berdaftar sebagai TM Technical Services Sdn. Bhd., nombor syarikat 197601003987 (29718-V)* ''*Telekom Malaysia akan mengambil alih syarikat utama. ====Subsidari bukan milik penuh==== * Fiberail Sdn. Bhd. (54%), dahulunya dikenali sebagai Telekom Terminal Sendirian Berhad, nombor syarikat 198901013420 (190730-W) * Fibrecomm Network (M) Sdn. Bhd. (51%), dahulunya dikenali sebagai Celcom Advance Network Services Sendirian Berhad, dan kemudiannya Fibre Communication Network (M) Sendirian Berhad, nombor syarikat 199201009356 (240859-H) * Net2One Sdn. Bhd. (50%), nombor syarikat 201401005357 (1081436-W)* ''*Telekom Malaysia akan mengambil alih syarikat utama ====Subsidari luar negara==== * Telekom Malaysia (S) Pte. Ltd., nombor syarikat (200202948-G) * Telekom Malaysia (USA) Inc., nombor syarikat (F10000005071) * Telekom Malaysia (UK) Limited, nombor syarikat (4051350) * Telekom Malaysia (Hong Kong) Limited, nombor syarikat (31447609) * Telekom Malaysia DMCC * Telekom Malaysia (Australia) Pty. Ltd., nombor syarikat (ABN 22 167 289 698) * PT. VADS Indonesia, nombor syarikat (216456) ==Penggabungan== Pada 1 April 2009, salah sebuah anak syarikat TM iaitu VADS Berhad telah digabungkan dengan bahagian TM Retail menjadi TM Enterprise. ==Stesen Satelit Bumi dan Ibu Sawat TM== Terdapat lebih dari tujuh buah stesen satelit bumi dan ibu sawat: * [[Stesen Satelit Bumi Kuantan]] * Stesen Satelit Bumi Cyberjaya * Ibu Sawat Wangsa Maju * Ibu Sawat Melaka Sentral * Ibu Sawat Sistem Kabel Dasar Laut Cherating * Ibu Sawat Petaling Jaya Sentral * Ibu Sawat Labuan * Ibu Sawat Sabah * Ibu Sawat Sarawak ==Mercu tanda== TM juga terkenal dengan mercu tanda yang terkemuka; * [[Menara Telekom]], direka bentuk oleh arkitek terkenal di Malaysia, [[Hijjas Kasturi]] * [[Menara Kuala Lumpur]] * [[Menara Alor Star]] ==Galeri logo== <gallery> ?|Logo Telekom Malaysia versi pertama ''(1984 - 1990)'' Fail:Old Logo of the Telekom Malaysia.svg|Logo Telekom Malaysia versi kedua ''(1990 - 2005)'' Fail:Logo of the Telekom Malaysia.svg|Logo Telekom Malaysia versi ketiga ''(2005 - 2023)'' Fail:Telekom Malaysia logo (2023).svg|Logo Telekom Malaysia versi keempat ''(sejak 2023)'' </gallery> == Pesaing == Telekom Malaysia/[[Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]) bersaing dengan telco Maxis/[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet)]]/[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]], [[CelcomDigi]], dan [[TIME dotCom]]. ==Lihat juga== * [[Khazanah Nasional]] * [[Telekomunikasi di Malaysia]] * [[Sejarah komunikasi di Malaysia]] * [[UniFi|Unifi]] * [[Unifi TV]] * [[Packet One Networks|Unifi Mobile]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{Commons category|Telekom Malaysia}} * {{Official website|www.tm.com.my}} * {{Official website|unifi.com.my|Laman sesawang rasmi Unifi}} * {{Official website|biz.unifi.com.my|Laman sesawang rasmi Unifi Business}} * {{Official website|unifi.com.my/tv|Laman sesawang rasmi Unifi TV}} * {{Official website|unifi.com.my/mobile|Laman sesawang rasmi Unifi Mobile}} *{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140127030503/http://www.nbcnews.com/id/12247590 |title=Malaysian man hit with $218 trillion phone bill, ordered to pay up or face prosecution |website=[[MS NOW]] |language=en|archive-date=2006-10-04 |url-status=dead|access-date=2013-01-04|nolink=http://www.msnbc.msn.com/id/12247590}} *{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140127030503/http://www.nbcnews.com/id/12247590 |title=Telekom Malaysia's investment overseas RM6 Billion as at June 30, 2007 |website=[[MS NOW]] |language=en|archive-date=2006-10-04 |url-status=dead|access-date=2013-01-04|nolink=http://www.msnbc.msn.com/id/12247590}} * {{Official website|www.tm.com.my/about_TM/announcement.pdf|Regional Asset}} {{Syarikat Indeks Komposit Kuala Lumpur}} {{Telekomunikasi di Malaysia}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Telekom Malaysia| ]] [[Kategori:Khazanah Nasional]] [[Kategori:Jenama Malaysia]] [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat telefon mudah alih Malaysia]] [[Kategori:Syarikat milik kerajaan di Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1984]] [[Kategori:Penubuhan 1984 di Malaysia]] fjk5w031kpezk8ud2e4i3h9ge3r6azh 0 43216 7004259 6862710 2026-11-12T09:13:32Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004259 wikitext text/x-wiki '''Raja Permaisuri''',<ref>{{Cite web|url=http://prpmv1.dbp.gov.my/Search.aspx?k=raja+permaisuri|title=DBP: Istilah "Raja permaisuri"|last=|first=|date=|website=Pusat Rujukan Persuratan Melayu|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=24 Januari 2019}}</ref> ialah seorang [[isteri]] kepada [[Raja]] atau pemerintah sesebuah [[monarki|kerajaan]] yang bertakhta dan berdaulat. Istilah tersebut terbit daripada perkataan '''permaisuri''' yang berasal daripada [[bahasa Sanskrit]] iaitu परमेश्वरी (''Parameśvarī'', bermaksud "Wanita Tertinggi" atau '''Permaisuri Damping'''; [[bahasa Inggeris]]: ''Queen Consort''). Kuasa permaisuri terhad dan lebih ke arah pengurusan istana, rakyat jelata serta golongan wanita dan kanak-kanak berbanding dengan peranan [[Ratu]] yang lebih berkuasa memerintah. Permaisuri atau suri dalam [[bahasa istana]] juga bermaksud isteri. == Kelaziman == === Di Malaysia === Dalam kebudayaan [[Melayu]] ([[Indonesia]], [[Malaysia]], dan sekitarnya), gelaran permaisuri digunakan untuk merujuk pada isteri utama kepada penguasa monarki yang berjantina lelaki, baik [[raja]] mahupun [[sultan]]. Sebagaimana kedudukan permaisuri yang lebih tinggi dari pasangan raja yang lain, anak-anak raja dan permaisuri juga memiliki kedudukan yang lebih tinggi dari anak-anak dari pasangan raja yang lain. Hal ini menjadikan putera-putera permaisuri biasanya didahulukan untuk menjadi pewaris takhta. Raja-raja Permaisuri yang sedang bertakhta: * [[Sultanah Nur Zahirah]] (''Sultanah Terengganu'') * [[Tengku Fauziah binti Almarhum Tengku Abdul Rashid|Tengku Fauziah]] (''Raja Perempuan Perlis'') * [[Tengku Permaisuri Norashikin]] (''Tengku Permaisuri Selangor'') * [[Tuanku Aishah Rohani]] (''Tunku Ampuan Besar Negeri Sembilan'') * [[Raja Zarith Sofiah]] (''Permaisuri Johor'') * [[Sultanah Nur Diana Petra Abdullah|Sultanah Nur Diana Petra]] (''Sultanah Kelantan'') * [[Tuanku Zara Salim]] (''Raja Permaisuri Perak'') * [[Sultanah Maliha binti Almarhum Tengku Ariff|Sultanah Maliha]] (''Sultanah Kedah'') * [[Tunku Azizah Aminah Maimunah Iskandariah]] (''Tengku Ampuan Pahang'') === Perbezaan gelaran permaisuri di Malaysia === Bagi sesetengah negeri-negeri Melayu beraja, gelaran bagi Permaisuri yang berketurunan raja dengan Permaisuri yang bukan berketurunan raja atau berasal dari golongan kebanyakan adalah berbeza untuk menunjukkan perbezaan status asal usul baginda. Pengurniaan gelaran kepada Permaisuri ini adalah hak Sultan atau Raja Pemerintah. Berikut merupakan peruntukan gelaran untuk Permaisuri yang bertakhta di negeri-negeri Melayu beraja: * '''Persekutuan -''' Gelaran '''Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda [[Raja Permaisuri Agong]]''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri ketua utama Malaysia. * '''Negeri Sembilan -''' Gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Tunku Ampuan Besar''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri pemerintah [[Negeri Sembilan]] yang berketurunan raja. Manakala gelaran '''Duli Yang Teramat Mulia Che' Ampuan Besar''' adalah gelaran rasmi bagi isteri pemerintah yang berasal dari orang kebanyakan (rakyat biasa). * '''Selangor -''' Gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Tengku Ampuan''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri pemerintah Selangor yang berketurunan raja. Manakala gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Tengku Permaisuri''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri pemerintah Selangor yang berasal dari orang kebanyakan (rakyat biasa). * '''Perlis -''' Gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Raja Perempuan''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri pemerintah Perlis. * '''Terengganu -''' Gelaran '''Kebawah Duli Yang Maha Mulia Tengku Ampuan Besar''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri pemerintah yang berketurunan raja. Manakala gelaran '''Kebawah Duli Yang Maha Mulia Permaisuri''' merupakan gelaran bagi isteri pemerintah yang berasal dari orang kebanyakan (rakyat biasa). Gelaran '''Kebawah Duli Yang Maha Mulia Sultanah''' merupakan gelaran bagi isteri pemerintah yang dikurniakan secara khas oleh Sultan. * '''Kedah -''' Gelaran '''Kebawah Duli Yang Maha Mulia Sultanah''' merupakan gelaran bagi isteri pemerintah, sama ada berketurunan raja atau tidak. * '''Kelantan -''' Gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Raja Perempuan''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri pemerintah yang berketurunan raja. Manakala gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Sultanah''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri pemerintah yang berasal dari orang kebanyakan (rakyat biasa). * '''Pahang -''' Gelaran '''Kebawah Duli Paduka Baginda Tengku Ampuan''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri pemerintah yang berketurunan raja. Manakala gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Sultanah''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri pemerintah yang berasal dari orang kebanyakan (rakyat biasa). * '''Johor -''' Gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Permaisuri''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri sultan yang berketurunan raja berstatus puteri langsung kepada seorang sultan di luar dari susur galur darah keturunan Kesultanan Johor. Manakala gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Sultanah''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri sultan sama ada kerabat diraja yang bukan berstatus anak sultan atau yang berasal dari orang kebanyakan(rakyat biasa). Gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Tunku Ampuan''' (gelaran lama) merupakan gelaran bagi pasangan Sultan jika berasal dari susur galur darah keturunan Kesultanan Johor. * '''Perak -''' Gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Raja Perempuan''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri pemerintah Perak yang berketurunan raja. Manakala gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Raja Permaisuri''' merupakan gelaran rasmi bagi isteri pemerintah Perak yang berasal dari orang kebanyakan (rakyat biasa). === Di Brunei === * Gelaran '''Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Baginda Raja Isteri''' merupakan gelaran rasmi bagi pasangan Sultan. * Gelaran '''Duli Yang Teramat Mulia Paduka Seri Pengiran Isteri''' merupakan gelaran rasmi bagi pasangan Sultan yang lebih muda. * Gelaran '''Duli Yang Maha Mulia Tengku Ampuan''' merupakan gelaran rasmi bagi pasangan Sultan berketurunan raja yang bukan berasal dari susur galur keturunan Kesultanan Brunei. Gelaran ini pernah disandang oleh [[Tengku Ampuan Raihani]] (30 April 1934 - 4 Jun 1950). == Peranan setaraf == === Asia Timur === Sebagaimana kebudayaan Melayu, monarki di Asia Timur juga memiliki kedudukan yang dapat disejajarkan dengan permaisuri. Disebabkan kedudukan maharaja lebih tinggi kedudukannya dari raja, permaisuri maharaja atau "[[maharani]]" juga berkedudukan lebih tinggi dari permaisuri raja. Gelaran untuk raja permaisuri ditulis dengan dua aksara Cina 王妃 dan dibaca ''ōhi'' di Jepun dan ''wangbi'' di Korea, sedangkan gelaran untuk maharani ditulis dengan huruf 皇后 dan dibaca ''huánghòu'' dalam bahasa Cina, ''hwanghu'' dalam bahasa Korea, dan ''kōgō'' dalam bahasa Jepun. Permaisuri tidak hanya bertindak sebagai isteri utama raja atau maharaja, tetapi juga sebagai "Ibunda Negara" (國母, ''Guómǔ''). Hampir semua dinasti penguasa di Cina mensyaratkan kedudukan permaisuri hanya diisi oleh satu orang, kecuali pada masa [[Dinasti Yuan]] dan pada masa [[Maharaja Xuan]] dari [[Dinasti Zhou]] Utara. Sebagaimana di China, posisi permaisuri di Korea juga hanya dapat diisi satu orang dalam satu waktu. Pada awalnya, isteri pertama atau gundik tertinggi boleh menjadi permaisuri ketika jawatan permaisuri kosong. Namun mulai tahun 1701, keputusan dibuat untuk melarang para selir naik menjadi raja permaisuri. Pada tahun 1897, [[Gojong dari Korea|Raja Gojong]] menyatakan dirinya sebagai maharaja dan mengubah [[Dinasti Joseon|Kerajaan Joseon]] menjadi sebuah empayar yang berumur singkat, iaitu hanya sampai tahun 1910. Pada masa itu, [[Permaisuri Sunjeong|Sunjeong]] merupakan satu-satunya wanita yang menjadi maharani secara rasmi ketika masih hidup. Wanita lain dianugerahi gelaran maharani secara anumerta. Di Jepun, seorang maharaja hanya dapat memiliki satu permaisuri sampai pada [[zaman Heian]]. Setelahnya, maharaja dapat memiliki dua permaisuri, satu permaisuri bergelar ''kōgō'', sedangkan yang lain bergelar ''chūgū'' (中宮). Larangan berpoligami mulai diperkenalkan pada masa Restorasi Meiji, menjadikan [[Kaisar Meiji|maharaja Meiji]] sebagai maharaja terakhir yang memiliki lebih dari satu isteri. === Eropah === Di Eropah, gelaran kebangsawanan memiliki bentuk lelaki dan perempuan, seperti gelaran bahasa Inggeris "''prince''–''princess''", "''king''–''queen''", dan "''emperor–empress''". Dalam konteks penguasa monarki, biasanya seorang permaisuri menyandang gelaran yang sama sebagaimana pemimpin monarki wanita. Di [[United Kingdom]], gelaran ''queen'' dapat digunakan untuk penguasa monarki wanita bertaraf ratu (contoh: [[Elizabeth II]]) dan raja permaisuri (contoh: [[Elizabeth Bowes-Lyon|Elizabeth Boweys-Lyon]]). Biasanya isteri seorang raja akan dimahkotakan atau ditabalkan sebagai raja permaisuri. Namun wacana terhangat di United Kingdom berkenaan pewarisan takhta terkait dengan kedudukan Camilla, isteri Putera Charles. Beberapa pihak menyatakan bahawa ketika [[Charles, Putera Wales|Charles]] naik takhta sebagai raja, [[Camilla, Duchess Cornwall|Camilla]] tidak akan menerima gelaran ''queen'' sebagai para permaisuri sebelumnya, tetapi akan menyandang gelaran puteri damping atau setara dengan puteri. Dalam sesetengah keadaan, permaisuri yang kematian rajanya (iaitu [[permaisuri balu]] dan [[bonda ratu]]) boleh menjadi [[pemangku raja]] kepada putera-puteri baginda yang masih kecil. Sebagai contoh: * [[Anne dari Kiev]], permaisuri [[Henry I dari Perancis]] * [[Marie de' Medici]], bonda [[Louis XIII dari Perancis]] * [[Mary dari Guise]], bonda [[Mary, Ratu Scots]] === Timur Tengah === Kedudukan isteri pemerintah monarki di Timur Tengah adalah bermacam-macam, tergantung adat dan undang-undang di setiap negara. [[Arab Saudi]] tidak memberikan gelaran rasmi yang dapat disepadankan dengan permaisuri bagi isteri-isteri Raja Saudi. Di [[Jordan]], isteri raja dianugerahi gelaran ''malikah'' (ملكة) dan gelaran ini juga dapat digunakan oleh seorang ratu dalam konteks seorang pemerintah monarki. Di [[Maghribi]], permaisuri raja dianugerahi gelaran ''amirah'' (أميرة), gelaran yang sama dengan yang disandang oleh puteri. Pada masa [[Mesir Kuno]], isteri utama kepada [[firaun]] yang lelaki bergelar ''ḥmt nswt wrt'', yang dapat disejajarkan dengan permaisuri. Pada masa [[Empayar Uthmaniyah|Kekhalifahan Uthmaniyyah]], pada umumnya para pasangan sultan memiliki kedudukan yang cenderung setara. Namun pada abad keenam belas, pasangan utama sultan dianugerahi gelaran ''haseki sultan'', gelaran yang dapat disejajarkan dengan maharani atau permaisuri.<ref name=":0">{{Cite book|title=The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire|last=Peirce|first=Leslie P.|publisher=Oxford University Press|year=1993|isbn=0-19-508677-5|location=New York|pages=}}</ref> Pemegang gelaran ini memiliki pangkat superioriti yang jauh mengungguli pasangan sultan yang lain, terlihat dari perbandingan pendapatan berkala yang diperoleh. Awalnya gelaran ini hanya disandang satu orang saja pada satu-satu masa, tetapi lama-kelamaan gelaran ini disandang banyak wanita dalam satu masa,contoh: ketika pemerintahan Sultan Ibrahim I, baginda mempunyai 8 permaisuri haseki sultan sekaligus yang pertama dan terakhir perkara sedemikian sehinggalah baginda digulingkan pada tahun 1648, dan kemudian tidak lagi digunakan pada abad kelapan belas. Setelah tidak digunakannya kembali gelaran ''haseki sultan'' kedudukan para pasangan sultan kembali cenderung setara tanpa perbezaan status yang menonjol. Gelaran "Kadinefendi" dan "Hanimefendi" mula digunakan untuk pasangan sultan atau isteri sultan yang sah ketika era Sultan Suleiman II sehinggalah pembubaran Empayar Uthmaniyyah pada abad ke-20. == Lihat juga == * [[Permaisuri (catur)]] *[[Ratu]] *[[Bandar Permaisuri]], Terengganu ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Keluarga diraja]] [[Kategori:Permaisuri| ]] [[Kategori:Ratu]] 21h1h394z39oatwrmtds3grk0oxjjb1 0 43755 7004061 6283743 2026-11-12T02:08:25Z Atcovi 124854 7004061 wikitext text/x-wiki {{Islam}} [[Fail:Chapter 38, Sad (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|thumb|Surah Saad]] '''Surah Saad''' '''(سورة ص)''' adalah surah ke-38 dalam [[Al-Quran]] (kitab suci agama [[Islam]]). Surah yang terdiri atas 88 ayat ini termasuk golongan surah [[Makkiyyah]] dan diturunkan sesudah [[Surah Al-Qamar]]. Dinamai dengan ''Saad'' kerana surah ini dimulai dengan huruf ''Shaad''. == Isi kandungan == # Keimanan: Dalil-dalil tentang kenabian [[Muhammad]] s.a.w., iaitu bahawa dia mengetahui hal-hal yang hanya dapat diketahui dengan jalan wahyu; sumpah iblis untuk menyesatkan manusia seluruhnya kecuali hamba- hamba Allah yang ikhlas; Al Quran diturunkan untuk menjadi pelajaran bagi jin dan manusia seluruhnya. # Kisah-kisah: Kisah Daud a.s. dan kisah Sulaiman a.s.; kisah Ayyub a.s. # Dan lain-lain: Kaum musyrikin tercengang mendengar pengakuan Nabi Muhammad s.a.w. bahwa Allah adalah Maha Esa; rahsia yang terdapat pada kejadian alam; pertengkaran antara orang-orang yang sesat dan pengikut mereka di neraka; nikmat-nikmat yang dilimpahkan kepada penduduk syurga dan azab yang ditimpakan atas isi neraka. == Rujukan == Mukaddimah terjemahan Al Qur'an versi Depag RI == Pautan luar == [http://alquran.cz.cc/2010/04/038-shaad.html Dengar bacaan di sini] {{sister | position = {{{position|}}} | project = wikisource | text = [[Wikisource]] mempunyai teks ayat suci Al-Quran beserta terjemahan bagi: <div style="margin-left: 10px;">'''''[http://wikisource.org/wiki/Al-Quran/38 Surah Saad (سورة ص)]'''''</div> }} {{Surah Quran}} {{Surah|38|[[Surah As-Saaffat]]|[[Surah Az-Zumar]]}} [[Kategori:Surah|Saad]] na47j9bcz80lh5m6m0kn8a6tvtnpt62 0 43831 7004314 6614639 2026-11-12T09:51:16Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004314 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Hiu|kapal milik Angkatan Laut Indonesia|KRI Hiu}} {{Redirect|Iu|penyanyi Korea Selatan bernama sama|IU (penyanyi)}} {{Automatic taxobox | name = Yu / iu / hiu<br>Jerung | fossil_range = {{fossilrange|Jurasik Awal|Kini}} | image = Carcharhinus longimanus 1.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''Carcharhinus longimanus'' | display_parents = 2 | taxon = Selachimorpha | authority = | subdivision_ranks = Order | subdivision = [[Carcharhiniformes]]<br /> [[Heterodontiformes]]<br /> [[Hexanchiformes]]<br /> [[Lamniformes]]<br /> [[Orectolobiformes]]<br /> [[Pristiophoriformes]]<br /> [[Squaliformes]]<br /> [[Squatiniformes]]<br /> | synonyms = :Pleurotremata :Selachii }} '''Yu''', '''iu''', '''hiu''' atau '''jerung''' ialah sekelompok jenis [[ikan]] dalam superorder '''Selachimorpha''' dengan kerangka tulang muda yang lengkap dan tubuh yang ramping. Sebanyak 500 spesies ikan jerung yang diketahui wujud; kebanyakan ikan ini ditemukan di lautan.<ref>{{cite book | last=Allen | first=Thomas B. |year=1999 | title=The Shark Almanac | url=https://archive.org/details/sharkalmanac0000alle | url-access=registration |location=New York | publisher=The Lyons Press |isbn= 978-1-55821-582-5 | oclc=39627633}}</ref> Ikan yu mencakup spesies [[yu pigmi]] (''Euprotomicrus bispinatus'') dari laut dalam yang berukuran sebesar telapak tangan panjangnya hanya 22 sentimeter, hingga [[yu paus]] (''Rhincodon typus'') yang paling besar dan tumbuh hingga sekitar 12 meter dan hanya makan plankton seperti [[ikan paus]] melalui alat penyaring di mulutnya. [[Yu banteng]], ''Carcharhinus leucas'', adalah yang paling terkenal dari beberapa spesies yang berenang di air laut mahupun air tawar (jenis ini ditemukan di Tasik Nicaragua, di Amerika Tengah) dan di delta-delta. Beberapa spesies jerung ini merupakan [[pemangsa puncak]] dalam [[rantai makanan]] habitat didiami. Ikan yu sebenarnya jarang menyerang manusia kecuali kalau terasa terancam tidak seperti yang ditanggap orang ramai. Ikan yu atau jerung bernafas dengan menggunakan lima pasang liang [[insang]] (kadang-kadang enam atau tujuh, bergantung pada spesies) di sisi, atau di belakang kepalanya. Kulit tubuh ikan-ikan jenis ini dilapisi [[dentikel dermis]] untuk melindungi kulit dari dirosakkan jangkitan parasit serta memperbaiki [[dinamik bendalir]] semasa berenang dalam air. Jerung juga mempunyai beberapa deret gigi yang dapat diganti.<ref name="Budker">{{cite book | last= Budker |first=Paul | year=1971 |title=The Life of Sharks | location=London, England, UK |publisher=Weidenfeld and Nicolson | id= SBN 297003070}}</ref> == Peristilahan == Nama-nama ''yu'', ''hiu'' dan ''iu'' diturunkan daripada kata akar *''qiSu'' dalam [[Bahasa Proto-Austronesia]].<ref>{{cite web |url=https://acd.clld.org/cognatesets/27816#3/6.09/115.46 |title=*''qiSu'' – shark |last1=Blust |first1=Robert |last2=Trussel |first2=Stephen |website=Austronesian Comparative Dictionary |date=2010 |publisher=Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology |url-status=live |access-date=15 November 2022}}</ref> Perkataan ''yu'' ({{Jawi|يو}}),<ref name="KI"/> dicatat lazim di [[Semenanjung Melayu]] dan [[Sumatera]].<ref>{{Cite dictionary |title=yu |dictionary=Kamus Melayu Sumatera Utara-Indonesia |year=2018 |publisher=Balai Bahasa Sumatera Utara Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa Republik Indonesia |page=253}}</ref> Perkataan ''iu'' dan ''hiu'' lebih didapati di [[kepulauan Riau]]<ref name="KII">{{cite dictionary|title=hiu|dictionary=Kamus Bahasa Indonesia-Melayu Riau|publisher=Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan Republik Indonesia|date=1997|quote=hiu ''n''. iu;...|isbn=979 459 785 6|page=145}}</ref> malah "hiu" sendirinya digunakan dalam [[Bahasa Indonesia|bahasa baku Indonesia]].<ref name="KI">Lihat: * {{Cite dictionary|url=http://prpm.dbp.gov.my/cari1?keyword=yu|title=yu|dictionary=Kamus Dewan|edition=ke-4|via=Pusat Rujukan Persuratan Melayu|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka Malaysia|date=2017}} * {{Cite dictionary |title=y u|url=https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/yu |date=2016|dictionary=Kamus Besar Bahasa Indonesia |publisher=Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa, Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan Republik Indonesia|edition=ke-3 |quote=→ hiu}} * [https://kbbi.kemdikbud.go.id/entri/hiu "hiu"], ibid. 2016</ref> == Taburan habitat == Aneka spesies jerung berbeza boleh ditemui di semua lautan dan semua habitat marin. Ia sering dilihat berhampiran pantai dengan sumber makanan yang banyak. Di samping itu, selain dari perairan pantai cetek, ikan yu juga hidup di kawasan lautan dan laut dalam. Sesetengah spesies hidup khusus di dasar laut (bental), manakala spesies lain yang kebanyakannya besar lebih cenderung hidup di kawasan air terbuka (pelagik). Terdapat juga spesies jerung air tawar genus ''[[Glyphis]]'' atau "jerung lembu"<ref name="ADW (Bull sharks)">{{cite web|url=http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Carcharhinus_leucas.html|title=''Carcharhinus leucas''|publisher=University of Michigan Museum of Zoology, Animal Diversity Web|access-date=2006-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605105452/http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Carcharhinus_leucas.html|archive-date=2011-06-05|url-status=dead}}</ref> yang hidup lazimnya atau secara eksklusif dalam air payau serta tawar dalam sistem sungai atau tasik bersambungkan lautan. == Taksonomi == {{cladogram|align=right| {{clade |label1=[[Elasmobranchii]] |1={{clade |1=[[Batoidea]] [[File:Dasyatis brevicaudata 4x3.jpg|60px]] |2={{clade |label1='''Selachimorpha''' |1={{clade |label1=[[Galeomorphii]] |1={{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Lamniformes]] [[File:Carcharodon carcharias drawing.jpg|60px]] |2=[[Carcharhiniformes]] [[File:Sphyrna lewini Gervais.jpg|60px]] }} |2=[[Orectolobiformes]] [[File:Rhinodon typicus (white background).jpg|60px]] }} |2=[[Heterodontiformes]] [[File:Heterodontus japonicus.jpg|60px]] }} |label2=[[Squalomorphii]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Squatiniformes]] [[File:Squatina angelus - Gervais.jpg|60 px]] |2={{clade |1=[[Pristiophoriformes]] [[File:Pristiophorus nudipinnis McCoy.jpg|60px]] |2=[[Squaliformes]] [[File:Squalus acanthias Gervais.jpg|60px]] }} }} |2=[[Hexanchiformes]] [[File:Chlamydoselachus anguineus 3.jpg|60px]] }} }} }} }} }} |caption=Filogeni order-order ikan yu berdasarkan [[DNA mitokodria]].<ref>{{cite journal|last1=Amaral|first1=Cesar|last2=Pereira|first2=Filipe|last3=Silva|first3=Dayse|last4=Amorim|first4=António|last5=de Carvalho|first5=Elizeu F|year=2017|title=The mitogenomic phylogeny of the Elasmobranchii (Chondrichthyes)|journal=Mitochondrial DNA Part A|volume=29|issue=6|pages=1–12|doi=10.1080/24701394.2017.1376052|pmid=28927318 |s2cid=3258973 |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/The_mitogenomic_phylogeny_of_the_Elasmobranchii_Chondrichthyes_/5422609 }}</ref> }} Ikan yu tergolong dalam [[superorder]] Selachimorpha [[subkelas|cabang]] [[Elasmobranchii]] dalam [[Kelas (biologi)|kelas]] rumpun ikan bertulang rawan, [[Chondrichthyes]]. Kelas Elasmobranchii juga termasuk [[ikan pari]] dan ikan ''skate'', dan Chondrichthyes juga termasuk [[ikan kimera]]. Sebelum ini, ikan yu dipercayai membentuk kumpulan [[polifili]]: sesetengah jerung lebih berkait rapat dengan ikan pari berbanding dengan beberapa jerung lain.,<ref name="Taxonomy">{{cite web|url=http://www.fao.org/docrep/006/y5261e/y5261e08.htm|title=Sharks (Chondrichthyes)|publisher=FAO|access-date=2009-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080802000017/http://www.fao.org/docrep/006/y5261e/y5261e08.htm|archive-date=2008-08-02|url-status=live}}</ref> tetapi kajian data molekul mendukung monofili dalam ikan yu serta pari.<ref name="MolBiol2014Jan">{{Cite journal|last1=Pavan-Kumar|first1=A.|last2=Gireesh-Babu|first2=P.|last3=Babu |first3=P. P. Suresh|last4=Jaiswar|first4=A. K.|last5=Hari Krishna|first5=V.|last6=Prasasd|first6=K. Pani|last7=Chaudhari|first7=Aparna|last8=Raje|first8=S. G.|last9=Chakraborty|first9=S. K.|date=January 2014 |title=Molecular phylogeny of elasmobranchs inferred from mitochondrial and nuclear markers |journal=Molecular Biology Reports |volume=41 |issue=1 |pages=447–457 |doi=10.1007/s11033-013-2879-6 |pmid=24293104|s2cid=16018112}}</ref><ref name="MitoDNA2017Sep">{{Cite journal |last1=Amaral |first1=Cesar R. L. |last2=Pereira|first2=Filipe|last3=Silva|first3=Dayse A.|last4=Amorim|first4=António|last5=de Carvalho|first5=Elizeu F. |date=2017-09-20|title=The mitogenomic phylogeny of the Elasmobranchii (Chondrichthyes)|journal=Mitochondrial DNA Part A|volume=29 |issue=6 |pages=867–878|doi=10.1080/24701394.2017.1376052 |pmid=28927318|s2cid=3258973 |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/The_mitogenomic_phylogeny_of_the_Elasmobranchii_Chondrichthyes_/5422609 }}</ref> Superorder Selachimorpha dibahagikan kepada [[Galeomorphii]]) dan [[Squalomorphii]]. Ikan Galeomorphii ialah [[Heterodontiformes]], [[Orectolobiformes]], [[Lamniformes]] dan [[Carcharhiniformes]]. Lamniformes dan Carcharhiniformes biasanya diletakkan dalam satu [[klad]], tetapi kajian terbaru menunjukkan kedua-duanya adalah terpisah. Sesetengah saintis kini berpendapat bahawa Heterodontiformes mungkin berada di bawah Squalomorphii. Squalomorphii pula dibahagikan kepada [[Hexanchiformes]] dan Squalomorpha. Klad pertama termasuk [[yu garang]] dan [[yu berjumbai]], walaupun sesetengah pengarang mencadangkan kedua-dua keluarga dipindahkan ke order berasingan. Squalomorpha mengandungi [[Squaliformes]] dan Hypnosqualea. Hypnosqualea mungkin tidak sah. Ia termasuk [[Yu pari|Squatiniformes]], dan Pristorajea, yang mungkin juga tidak sah, tetapi termasuk [[Pristiophoriformes]] dan ikan pari.<ref name="Taxonomy"/><ref name="CompagnoFAO">{{cite web|url=http://www.elasmo.com/frameMe.html?file=selachin/fao/shark_gn.html&menu=bin/menu_topics-alt.html|title=Compagno's FAO Species List - 1984|publisher=Elasmo.com|access-date=2009-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528014328/http://www.elasmo.com/frameMe.html?file=selachin%2Ffao%2Fshark_gn.html&menu=bin%2Fmenu_topics-alt.html|archive-date=2010-05-28|url-status=dead}}</ref><ref name="WoRMS">{{cite web|url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=1517433|title=Echinorhiniformes|publisher=WoRMS|access-date=2022-01-29}}</ref> == Ciri-ciri fizikal == === Gigi === Gigi yu terlekat pada gusi berbanding terus ke rahang, dan sering diganti-ganti sepanjang hayat. Lapisan-lapisan gigi pengganti tumbuh dalam ruang dalam rahang dan bergerak perlahan-lahan ibarat tali sawat; sesetengah ikan yu hilang lebih 30 ribu batang gigi dalam hayatnya. Kadar penggantian gigi berjulat dari sekali setiap 8-10 hari hingga beberapa bulan. Dalam kebanyakan spesies, gigi digantikan sekali satu masa berbanding sebaris gigi serentak seperti dalam Isistius.<ref>{{cite web|url=http://www.elasmo-research.org/education/white_shark/teeth.htm|title=Teeth of the Skin|last=Martin|first=R. Aidan|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012160555/http://elasmo-research.org/education/white_shark/teeth.htm|archive-date=2007-10-12|access-date=2007-08-28}}</ref> Bentuk gigi bergantund dengan dietnya: ikan yu yang makan [[moluska]] dan [[krustasea]] memiliki gigi yang padat dan rata bagi tujuan kunyahan, dan yang makan ikan lain memiliki gigi tajam bagi tujuan cengkaman, dan ikan yu yang memakan mangsa besar seperti [[mamalia]] memiliki gigi bawahan tajam bagi cengkaman dan gigi atasan bergerigi bagi menguyah. Gigi yu pemakan [[plankton]] lazimnya kecil dan tiada fungsi.<ref name="Gilbertson">{{cite book| last = Gilbertson| first = Lance|title = Zoology Laboratory Manual| publisher = McGraw-Hill Companies, Inc.| year = 1999| location = New York|isbn= 978-0-07-237716-3}}</ref> === Kerangka === Kerangka yu sangat berbeda dibandingkan dengan ikan-ikan bertulang seperti ikan lazim, rangka yu diperbuat dari [[rawan]] yang sangat ringan dan lentur, meskipun sebahagian ikan yu yang lebih tua kadangkala boleh [[pengalsiuman|mengeras]] sehingga lebih berupakan tulang. Rahang yu beraneka ragam dan diduga telah berevolusi dari rongga insang terawal. Rahang ini tidak melekat pada tengokrak dan mempunyai deposit mineral tambahan yang memberikannya kekuatan yang lebih besar. Ikan yu umumnya lama dalam mencapai kematangan seks, dan menghasilkan zuriat yang sedikit dibandingkan dengan ikan-ikan lain. Ini telah menimbulkan keperihatinan dalam kalangan ahli biologi tatkala kes penangakapan ikan yu meningkat, dan banyak spesies yang kini dianggap terancam. Beberapa organisasi seperti misalnya Shark Trust, mengiat kempen mengehadkan penangkapan yu. == Serangan yu == Hanya beberapa spesies yu sahaja yang berbahaya kepada manusia. Dalam kalangan lebih 470 spesies, hanya tiga sahaja yang diketahui mengancam secara sahih: [[yu putih]], [[yu harimau]] dan [[yu lembu]];<ref name="isaf">{{cite web|url=http://www.flmnh.ufl.edu/fish/sharks/statistics/species2.htm|title=Statistics on Attacking Species of Shark|publisher=ISAF|archive-url=https://web.archive.org/web/20090724033127/http://www.flmnh.ufl.edu/fish/Sharks/Statistics/species2.htm|archive-date=2009-07-24|access-date=2006-09-12}}</ref><ref name="reefquest">{{cite web|url=http://www.elasmo-research.org/education/shark_profiles/carcharhinidae.htm|title=Biology of sharks and rays|publisher=ReefQuest Centre for Shark Research|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060206201309/http://www.elasmo-research.org/education/shark_profiles/carcharhinidae.htm|archive-date=2006-02-06|access-date=2014-01-17}}</ref> [[yu perang]] juga diduga menyerang manusia, tetapi belum disahihkan dalam statistik.<ref name="howstuffdangerous4">{{cite web|url=http://animals.howstuffworks.com/fish/most-dangerous-shark2.htm|title=HowStuffWorks "Dangerous Shark 4: Oceanic Whitetip Shark"|last=Edmonds|first=Molly|date=5 June 2008|publisher=Animals.howstuffworks.com|access-date=23 September 2010}}</ref> Ikan-ikan yu ini bersaiz besar, kuat dan kadangkala membawa maut. Pada 2006, pertubuhan pengawasan serangan jerung menyiasan 96 serangan ikan yu, dan mengesahkan 62 daripadanya tidak melibatkan provokasi. Bilangan kematian global dari serangan tak provokatif, 2001-2006, ialah 4.3.<ref>{{cite web|url=http://www.flmnh.ufl.edu/fish/sharks/statistics/2006attacksummary.htm|title=Worldwide shark attack summary|publisher=[[International Shark Attack File]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070818045339/http://www.flmnh.ufl.edu/fish/sharks/statistics/2006attacksummary.htm|archive-date=2007-08-18|access-date=2007-08-28}}</ref> Persepsi ancaman ikan yu dipelopori beberapa serangan tak provokatif berasingan, serta bahan fiksyen popular seperti siri ''[[Jaws (film)|Jaws]]''. Dalam hal ini, pihak pembikin ''Jaws'' kemudian cuba untuk menerbalikkan imej ikan yu sebagai pemangsa manusia.<ref>{{cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2002/06/0606_shark5.html|title=Jaws Author Peter Benchley Talks Sharks|last=Handwerk|first=Brian|date=7 June 2002|publisher=National Geographic Society|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090825091739/http://news.nationalgeographic.com/news/2002/06/0606_shark5.html|archive-date=25 August 2009|access-date=2009-08-29}}</ref> Secara umum, jerung tidak menunjukkan kecenderungan ketara dalam menyerang manusia secara khusus. Penyelidikan menunjukkan bahawa apabila manusia menjadi mangsa yu, ada kemungkinan yu itu tersalah nampak manusia sebagai haiwan mangsa seperti anjing laut.<ref name="bbc 2018">[https://www.bbc.com/future/article/20190808-why-do-sharks-attack-humans The real reasons why sharks attack humans], By Richard Gray, 8th August 2019.</ref><ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0964569116302058 Global shark attack hotspots: Identifying underlying factors behind increased unprovoked shark bite incidence], by Blake K.Chapman Daryl McPhee. September 16, 2016. sciencedirect.com.</ref> == Dalam budaya == Yu sangat menonjol dalam mitologi [[orang Hawaii]]. Ada cerita-cerita tentang manusia yu yang mempunyai rahang yu di belakang mereka. Mereka dapat berubah bentuk antara yu dan manusia pada waktu-waktu yang mereka inginkan. Sebuah tema umum dalam cerita-cerita ini adalah bahwa manusia-manusia yu ini akan memperingatkan orang-orang yang ke pantai bahawa di perairan itu terdapat yu. Orang-orang yang ke pantai itu akan menertawai dan mengabaikan peringatan-peringatan mereka dan akan tetap berenang, dan kerana itu kemudian mereka dimakan oleh manusia yu yang sama, yang memberikan peringatan kepada mereka agar tidak turun ke air. Mitologi Hawaii juga mengandung banyak dewa yu. Mereka percaya bahwa yu adalah penjaga samudera, dan disebut Aumakua: * '''Kamohoali'i''' – Dewa yu yang paling terkenal dan dihormati. Ia lebih tua dan menyukai saudara dari Pele,[5] dan menolong serta berjalan bersamanya ke Hawaii. Ia mampu mengambil rupa manusia dan ikan. Sebuah tebing yang tinggi di kawah [[Kilauea]] dianggap sebagai salah satu tempatnya yang paling suci. Di salah satu tempat itu, ia mempunyai sebuah he'iau (kuil) yang dipersembahkan baginya di setiap potong tanah yang menjorok ke laut di pulau Moloka'i. * '''Ka'ahupahau''' – Dewi ini dilahirkan sebagai manusia, dengan ciri khasnya karena rambutnya yang merah. Ia belakangan berubah ke dalam bentuk yu dan diyakini melindungi rakyat yang hidup di O'ahu dari ikan-ikan yu. Ia juga diyakini hidup dekat Pearl Harbor. * '''Kaholia Kane''' – Ini adalah dewa yu dari ali'i Kalaniopu'u dan diyakini tinggal di sebuah gua di Puhi, Kaua'i. * '''Kane'ae''' – Dewi yu yang berubah menjadi manusia agar dapat mengalami suka cita menari. * '''Kane'apua''' – Yang paling umum, ia diyakini sebagai saudara laki-laki dari Pele dan Kamohoali'i. Ia adalah dewa yang suka mempermainkan orang yang melakukan banyak tindakan kepahlawanan, termasuk menenangkan dua bukit legendaries yang konon bertabrakan sehingga menghancurkan perahu-perahu yang berusaha melewatinya. * '''Kawelomahamahai'a''' – Asalnya manusia, ia kemudian diubah menjadi yu. * '''Keali'ikau 'o Ka'u''' – Ia adalah sepupu dari Pele dan anak laki-laki dari Kua. Ia disebut pelindung rakyat Ka'u. Ia pernah mengadakan hubungan dengan seorang gadis manusia, yang melahirkan seekor yu hijau. * '''Kua''' – ini adalah dewa yu yang utama dari rakyat Ka'u, dan diyakini merupakan nenek moyang mereka. * '''Kuhaimoana''' – Ia adalah saudara laki-laki dari Pele dan tinggal di pulau Ka'ula. Panjangnya konon 55 m dan merupakan suami dari Ka'ahupahau. * '''Kauhuhu''' – Ia adalah raja yu yang kejam yang hidup di sebuah gua di Kipahulu di pulau Maui. Kadang-kadang ia pindah ke gua yang lain di sisi angin bertiup dari pulau Moloka'i. * '''Kane-i-kokala''' – Sejenis dewa yu yang menyelamatkan orang-orang yang karam kapalnya dengan membawa mereka ke pantai. Orang-orang yang menyembahnya tidak mahu memakannya, menyentuh atau melintasi asap kokala, ikannya yang suci. Dalam budaya-budaya Samudra Pasifik lainnya, Dakuwanga adalah dewa yu yang juga merupakan pemakan jiwa-jiwa yang tersesat. Di Yunani kuno, orang dilarang makan daging yu pada perayaan-perayaan perempuan. === Dalam budaya popular === Bertentangan dengan gambaran rumit yu dalam budaya Hawai'i dan budaya Pasifik lain, budaya Barat sering melihat ikan yu sebagai makhluk yang ngeri.<ref name="Dean">{{cite book|title=Shark|author=Crawford, Dean|publisher=Reaktion Books|year=2008|isbn=978-1861893253|pages=47–55}}</ref> Ikan yu seringkali diapaparkan sebagai sang pemakan dan ancaman, terutamanya dalam novel ''[[Jaws (novel)|Jaws]]'' dan [[Jaws (filem)|filem bertajuk sama]], serta [[Jaws (francais)|karya susulannya]].<ref>{{Cite journal|last1=Jøn|first1=A. Asbjørn|last2=Aich|first2=Raj S.|date=2015|title=Southern shark lore forty years after Jaws: The positioning of sharks within Murihiku, New Zealand|url=https://www.researchgate.net/publication/292815843|journal=Australian Folklore: A Yearly Journal of Folklore Studies|issue=30}}</ref> Ikan yu juga dilihat sebagai pengancam dalam filem-filem seperti ''[[Deep Blue Sea]]'', ''[[The Reef]]'' dan lain-lain, tetapi kadang-kadang dipaparkan dalam konteks komedi seperti dalam ''[[Finding Nemo]]'' dan siri ''[[Austin Powers (siri filem)|Austin Powers]]''. Ikan yu lazim dapat dilihat dalam kartun yang melibatkan latar lautan, seperti kartun ''[[Tom and Jerry]]'' dan ''[[Jabberjaw]]''. === Mitos === Ada mitos yang popular bahawa yu kebal terhadap penyakit dan barah; namun hal ini tidak benar. Ada penyakit dan parasit yang mempengaruhi yu. Bukti bahawa yu setidak-tidaknya tahan terhadap kanser dan penyakit boleh dikatakan hanya penyembuh dan kalaupun ada, sedikit sekali pembelajaran ilmiah atau statistik yang membuktikan bahawa yu dapat meningkatkan kekebalan terhadap penyakit. == Ancaman kepupusan == Pada 2008, dianggarkan hampir 100 juta jerung dibunuh oleh manusia setiap tahun akibat pancingan komersial dan rekreasi.<ref>[http://animals.howstuffworks.com/fish/shark-fishing.htm HowStuffWorks "How many sharks are killed recreationally each year - and why?"]. Animals.howstuffworks.com. Retrieved on 2010-09-16. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130307145446/http://animals.howstuffworks.com/fish/shark-fishing.htm |date=March 7, 2013 }}</ref><ref name="sharkfinsoupcnn">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/12/10/pip.shark.finning/index.html|work=CNN|title=Shark fin soup alters an ecosystem—CNN.com|date=2008-12-15|access-date=2010-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100326060120/http://www.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/12/10/pip.shark.finning/index.html|archive-date=2010-03-26|url-status=live}}</ref> Daging ikan yu seringkali dipancing sebagai makanan. Contoh ketara ialah [[sup sirip yu]], suatu hidangan sup asal Asia (China, Taiwan,<ref>{{Cite news|last=Simon Denyer|date=2018|title=Even as China turns away from shark fin soup, the prestige dish is gaining popularity elsewhere in Asia|newspaper=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2018/02/14/even-as-china-turns-away-from-shark-fin-soup-the-prestige-dish-is-gaining-popularity-elsewhere-in-asia/}}</ref><ref>{{Cite web|last=[[Adam Sweeting]]|date=2011-01-17|title=Gordon Ramsay: Shark Bait/ Dispatches: Fish Unwrapped, Channel 4|url=https://theartsdesk.com/tv/gordon-ramsay-shark-bait-dispatches-fish-unwrapped-channel-4|website=[[The Arts Desk]]|language=en}}</ref> dan Asia Tenggara<ref>{{Cite web|last=[[Saeed Kamali Dehghan]]|date=2019-06-04|title=Marine 'gold rush': demand for shark fin soup drives decimation of fish|url=http://www.theguardian.com/environment/2019/jun/04/marine-gold-rush-demand-shark-fin-soup|access-date=2021-07-14|website=the Guardian|language=en}}</ref>) yang lazim dihidangkan dalam majlis perkahwinan atau makanan mewah.<ref name="NYT Bradsher">Keith Bradsher, [https://www.nytimes.com/2005/06/17/business/worldbusiness/disneyland-in-china-offers-a-soup-and-lands-in-a-stew.html Disneyland in China Offers a Soup and Lands in a Stew], 17 June 2005 ''[[The New York Times]]''</ref> Kira-kira 72 juta ekor ikan yu dibunuh bagi memperoleh siripnya.<ref>[http://www.hsi.org/issues/shark_finning/ Shark Finning]. Humane Society International.</ref> Kini, gantian hidangan ini dihasilkan tanpa memerlukan sirip yu,<ref>[https://www.forbes.com/sites/lesliewu/2018/07/30/faux-fins-and-mock-meat-is-clean-meat-the-answer-to-reforming-shark-fin-and-foie-gras/ Faux fins and mock meat]</ref><ref>[http://thefuturemarket.com/faux-fin Alpha Food Lab Faux fin]</ref> sekaligus mengekang pengancaman terhadap ikan ini. == Rujukan == {{Reflist|2}} == Pautan luar == *{{Commonscat-inline|Selachimorpha}} {{Taxonbar|from=Q7372}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Ikan]] [[Kategori:Ikan yu]] [[Kategori:Pemangsa]] 88iu40bjocpliwcgjsc4gzvf9wkouz4 0 48010 7003930 7003584 2026-11-11T14:32:52Z DayakSibiriak 215585 /* Pautan luar */ 7003930 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | honorific_suffix = <small> [[Ahli Mangku Negara|AMN]] </small> | name = Kasma Booty | image = Kasma_booty.jpg | image_size = 200px | caption = Kasma Booty | birth_name = Kasmah binti Abdullah | birth_date = 1932 | birth_place = Kisaran, Keresidenan [[Sumatera Timur]] ([[Sumatera Utara]]), [[Hindia Timur Belanda]] ([[Indonesia]]) | death_date = 1 {{Death year and age|2007|1932|6}} | death_place = Hospital Ampang, [[Selangor]], [[Malaysia]] | death_cause = Komplikasi paru-paru berair | resting_place = Tanah Perkuburan Islam Kampung Klang Gates, Selangor | occupation = Pelakon | employer = | years_active = 1948–1992 | nationality = | homepage = | notable role = | spouse = Booty Jacobs | children = 5 (Chempaka, Asmara, Kesuma (1951-2020), Surya dan Purnama) |parents = * Abdullah (bapa) * Kasminik (ibu) (1914-1985) * Ulong Jawa (bapa tiri) * Jaafak Siddik (bapa tiri) | relatives = * Raja Iskandar (anak saudara) * [[Raja Ema]] (anak saudara) * Raja Izat (anak saudara) * Raja Emey (anak saudara) * Raja Irna (anak saudara) |family = * Jaafar Siddik (bapa tiri) * Ulong Jawa (bapa tiri) * Rosli Ulong (adik seibu) * Rosnah Ulong (adik seibu) * [[Yusni Jaafar]] (adik seibu) * Yusnah Jaafar (adik seibu) * Yoosno Jaafar (adik seibu) * Sukarni Jaafar (adik tiri) * Herman Jaafar (adik seibu) * Amri Abdullah (menantu) * Zubaidah Thambi (menantu) * Rubiah Ahmad (menantu) * Sabrina Laila Hashim (menantu) * Zalika Borhan (menantu) * Imambrika Amri (cucu) * Jeng Tuti Booty (cucu) * Jeng Rina Booty (cucu) * Alfa Booty (cucu) * Mas Rumie Booty (cucu) * Jeng Suri Booty (cucu) * Mas Yana Booty (cucu) * Jeng Sofia Yarina Booty (cucu) * Jeng Riema Booty (cucu) * Mas Indra Booty (cucu) }} '''Kasmah Abdullah''' {{post-nominals|post-noms=[[Ahli Mangku Negara|AMN]]}} atau lebih dikenali sebagai '''Kasma Booty'''<ref>{{cite book |first1=Hang Tuah Arshad |last1=Sharifah Zinjuaher H. M. Ariffin |title=Sejarah Filem Melayu (The History of Malay Motion Pictures) |year=1980 |publisher=Penerbitan Sri Sharifah}}</ref> ({{Jawi|'''كسم بوتي'''}}; 1932 – 1 Jun 2007) merupakan seorang seniwati dan primadona filem [[Melayu]] era 40-an, 50-an dan sehinggalah ke penghujung 60-an. Dilahirkan di Kisaran, [[Indonesia]], beliau berdarah kacukan [[Belanda]] dan [[Jawa]] berasal dari keluarga seni. Sama seperti [[P. Ramlee]], Kasma telah diuji bakat oleh [[B. S. Rajhans]] dan menjadi pelakon di [[Malay Film Productions]]. Kasma pernah menjadi pasangan kepada P. Ramlee dalam [[Bakti (filem)|Bakti]], [[Sejoli]], [[Juwita (filem)|Juwita]], dan [[Ragam P. Ramlee]] (bahagian ''Damaq'').<ref name="kasma">{{cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=0602&pub=Utusan_Malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_04.htm&arc=hive|title=Pelakon veteran Kasma Booty meninggal|work=Utusan Malaysia|date=2 June 2007|accessdate=3 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180803194933/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=0602&pub=Utusan_Malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_04.htm&arc=hive|archive-date=3 August 2018|url-status=dead}}</ref><ref name="in memories">{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2007/06/02/screen-icon-of-1940s-kasma-booty-dies/|title=Screen icon of 1940s Kasma Booty dies|work=Bernama|publisher=The Star|date=2 June 2007|accessdate=3 August 2018}}</ref><ref name="life journey">{{cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=0602&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_06.htm|title=Perginya seorang ibu seni misali|author=Mohammad Arif Nizam Abdullah|work=Utusan Malaysia|date=2 June 2007|accessdate=3 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180803194854/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=0602&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_06.htm|archive-date=3 August 2018|url-status=dead}}</ref> ==Kehidupan awal== [[imej:Rachun Dunia.jpg|200px|right]] Sebelum bergelar bintang filem, Kasma terlebih dahulu bergiat sebagai pelakon ikut menyanyi dalam teater muzikal tradisional [[wayang bangsawan]] dengan kumpulan Asmara Dhana di [[Medan]] pada usia sepuluh tahun. Kasma berusia empat belas tahun bersama kelompok teaternya yang sudah salin nama jadi Rayuan Asmara hijrah ke Malaysia (saat itu [[Malaya]]) dan mendapat pekerjaan sebagai pelakon bangsawan di [[Pulau Pinang]] dan Singapura guna menghindari penyiksaan Jepang. Di sini ia tak lagi menyanyi sahaja, namun juga bermain pelakon filem. ==Kerjaya lakonan filem== Filem pertama yang dibintanginya ialah filem ''[[Chempaka (filem)|Chempaka]]'' (1947), diikuti ''[[Pisau Berachun]]'', ''[[Noor Asmara]]'', ''[[Rachun Dunia]]'', ''[[Bakti]]'', ''[[Dewi Murni]]'', ''[[Sejoli]]'', ''[[Juwita]]'', ''[[Manusia (filem)|Manusia]]'', ''[[Mahsuri (filem)|Mahsuri]]'', ''[[Keris Sempena Riau]]'', ''[[Selendang Merah]]'', ''[[Siti Payong (filem)|Siti Payong]]'', ''Ratapan Ibu'', ''[[Tangkap Basah]]'', ''[[Anak Manja]]'' dan ''[[Ragam P. Ramlee]]''. Pada tahun 1952 pula, beliau berhadapan dengan kontroversi terhadap pengurusan Shaw Brothers sehingga berlarutan ke mahkamah. Namun, demi mempertahankan prinsip dan maruah beliau membuat keputusan menarik diri daripada membintangi filem ''[[Antara Senyum dan Tangis]]''. [[imej:Kasmah Booty in 1952.jpg|thumb|right|''Kasmah Binti Abdullah'' gambar 1952.]] Pada tahun 1958, atas permintaan Almarhum [[Tunku Abdul Rahman]], Kasma berlakon [[filem Mahsuri]] terbitan Cathay Keris. Pada era akhir pembabitannya dalam lakonan, Kasma banyak berlakon dalam filem terbitan Studio Merdeka di Hulu Klang. Antaranya filem Keris Sempena Riau, Selindang Merah, Ratapan Ibu ([[L. Krishnan]]), Siti Payong, Tangkap Basah, Anak Manja ([[Salleh Ghani]]) dan Ragam P. Ramlee (P. Ramlee). Di zaman kegemilangannya juga beliau pernah mendapat jolokan sebagai '''[[Elizabeth Taylor]] Malaya''' dan '''Ratu Filem Melayu''' kerana kejelitaan paras wajahnya. Tidak hanya memiliki rupa paras yang jelita, beliau mempunyai segala aura dan karisma yang diperlukan sebagai seorang '''Primadona Melayu''' pada zaman meledaknya filem Melayu klasik di [[Jalan Ampas]], Singapura satu ketika dulu. Tidak hairanlah mengapa beliau turut dihormati seniman dan seniwati seperjuangannya pada zaman itu, tidak terkecuali Seniman Agung, [[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] sendiri. Namun setelah membintangi hampir 20 buah filem Kasma bertekad meninggalkan dunia seni pada tahun 1992. Di usia tuanya, beliau banyak menghadapi masalah kesihatan dan banyak menghabiskan masa menumpukan perhatian terhadap ibadahnya dan duduk bersama anak-anak dan cucunya di kediamannya di Klang Gate, [[Hulu Kelang|Hulu Klang]]. ==Kehidupan peribadi== Beliau telah mendirikan rumahtangga dengan dengan Jacob Booty dan dikurniakan lima orang anak. Nama kelima-lima anak beliau diambil bersempena dengan judul filem yang pernah dilakonkannya. ==Kematian== Beliau menghembuskan nafas terakhir pada hari Jumaat, 1 Jun 2007, jam 2 pagi di [[Hospital Ampang]] ketika berusia 75 tahun selepas sekian lama menghidap komplikasi paru-paru berair.<ref>[http://www.bernama.com/bernama/v3/printable.php?id=265162 Veteran Actress Kasma Booty Dies]</ref> Jenazah beliau selamat dikebumikan di Tanah Perkuburan Kampung Klang Gate, [[Selangor]] pada hari yang sama. ==Kontroversi== Seniwati Kasma Booty mula muncul dalam filem [[Chempaka (filem)|''Chempaka'']]. Dengan wajahnya yang cantik menawan, Kasma terus diangkat sebagai Primadona baru filem Melayu. Tetapi diatas desakan suaminya Booty Jacobs, Kasma terpaksa membatalkan kontraknya dengan Shaw Brothers ketika sedang shooting filem ''[[Antara Senyum dan Tangis]]''. Ia disebabkan Kasma hampir diperkosakan oleh pengurus produksi di bilik persalinan. Pakaian nya hampir terkoyak rabak akibat pergelutan itu. Kes dibawa ke mahkamah oleh suami Kasma. Watak Kasma dalam filem ''Antara Senyum dan Tangis'' digantikan dengan [[Rokiah Jaafar]]. Kasma Booty terus menghilangkan diri dari dunia perfileman dan tumpu masa sepenuhnya bersama group bangsawan milik suaminya. Tetapi empat tahun kemudiannya, atas desakan [[Tunku Abdul Rahman]], Kasma kembali semula ke dunia perfileman dalam filem [[Mahsuri (filem)|''Mahsuri'']] terbitan Cathay Keris. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" style="text-align:; font-size:85%; line-height:20px;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="2"|1948 | ''[[Chempaka (filem)|Chempaka]]'' | Chempaka | Filem pertama |- | ''[[Pisau Berachun]]'' | | |- | 1949 | [[Noor Asmara|''Noor Asmara'']] | Zaharah | |- | rowspan="3"|1950 | ''[[Rachun Dunia]]'' | Aminah | |- | ''[[Bakti]]'' | Saadiyah | |- | ''[[Dewi Murni]]'' | | |- | rowspan="3"|1951 | ''[[Sejoli]]'' | Mariam | |- | ''[[Juwita]]'' | Juwita | |- | ''[[Manusia (filem)|Manusia]]'' | | |- | 1955 | ''[[Selamat Tinggal Kekasehku]]'' | | |- | rowspan="2"|1959 | ''[[Mahsuri (filem)|Mahsuri]]'' | Mahsuri | |- | ''[[Rasa Sayang Eh]]'' | Dr. Faridah | |- | 1961 | ''[[Keris Sempena Riau]]'' | Tun Zaleha | |- | rowspan="3"|1962 | ''[[Selendang Merah]]'' | Lela | |- | ''[[Siti Payong (filem)|Siti Payong]]'' | | |- | ''Ratapan Ibu'' | | |- | rowspan="3"|1963 | ''[[Anak Manja]]'' | Minah | |- | ''Fajar Menyinsing'' | | |- | ''[[Tangkap Basah]]'' | Mawar | |- | 1964 | ''[[Ragam P. Ramlee]]'' | Kenanga | Filem terakhir, bahagian dalam segmen ''Damaq'' |- |} ==Anugerah dan pencapaian== {| class="wikitable" !Tahun !Anugerah !Filem !Kategori !Keputusan |- |1990 |Filem Asia Pasifik ke-35 | - |Anugerah Khas Juri |{{Menang}} |- |1987 | rowspan="6" |[[Festival Filem Malaysia]] |'''-''' |Anugerah Khas Juri |{{Menang}} |- |1963 |''[[Anak Manja]]'' |Pelakon Terbaik |{{Tercalon}} |- |1961 |''[[Keris Sempena Riau]]'' |Pelakon Pembantu Wanita Terbaik |{{Menang}} |- |1959 |''[[Mahsuri (filem)|Mahsuri]]'' |Pelakon Wanita Terbaik |{{Tercalon}} |- |1951/1952 |''[[Juwita]]'' |Pelakon Wanita Terbaik |{{Menang}} |- |1947/1950 |''[[Pisau Berachun]]'' |Pelakon Wanita Terbaik |{{Tercalon}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|0095864}} [[Kategori:Kelahiran 1932]] [[Kategori:Kematian 2007]] [[Kategori:Pelakon Melayu]] [[Kategori:Pelakon wanita Hindia Timur Belanda]] [[Kategori:Pelakon pentas Indonesia]] [[Kategori:Pelakon kanak-kanak Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Singapura]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon wanita Singapura]] [[Kategori:Penyanyi wanita Indonesia]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi Malaysia 1960-an]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Kematian akibat radang paru-paru]] [[Kategori:Muslim Indonesia]] [[Kategori:Jawa Indonesia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Belanda]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Jawa]] [[Kategori:Orang dari Medan]] jjirmkjnrjkv21zypgixme3gj6928ct 0 48426 7004344 5684423 2026-11-12T10:12:58Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004344 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Burung raja udang | image = European Kingfisher.jpg | image_caption = [[Pekaka cicit]] | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Coraciiformes]] | subordo = '''Alcedines''' | familia = '''Alcedinidae''' | familia_authority = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1815 | display_parents = 2 | range_map = Kingfisher range.png | range_map_caption = Taburan burung raja udang seluruh dunia | subdivision_ranks = Subkeluarga | subdivision ={{plainlist| * [[Alcedininae]] * [[Halcyoninae]] * [[Cerylinae]] }} }} '''Burung raja udang''', '''pekaka''' atau '''pekakak''' ialah sejenis [[burung]] berbulu pelepah berwarna-warni dalam keluarga '''Alcedinidae'''. Kebanyakan spesies ini ditemukan di kawasan [[tropika]] [[Afrika]], [[Asia]] dan [[Oceania]] tetapi juga dapat dilihat di [[Eropah]]. Burung-burung ini dapat ditemukan di hutan tebal berdekatan tasik tenang dan sungai kecil. == Penamaan == Nama ''burung raja udang'' datang daripada penangkapan [[udang]] sebagai sumber makanan utama.<ref name="Wilk1">{{Cite dictionary|url=https://nla.gov.au/nla.obj-60272783/view?partId=nla.obj-436327625#page/n630|title=udang|dictionary=A Malay-English dictionary (romanised)|last=Wilkinson|first=Richard James|publisher=Salavopoulos & Kinderlis|isbn=|location=Mytilini, Yunani|date=1932|volume=II|page=625|via=TROVE, Perpustakaan Negara Australia}}</ref> Perkataan ''pekaka'' dan ''pekakak'' datang daripada bunyi dihasilkan burung ini.<ref name="Wilk2">{{Cite dictionary|url=https://nla.gov.au/nla.obj-60272783/view?partId=nla.obj-436247938#page/n233|title=pĕkakak|dictionary=A Malay-English dictionary (romanised)|last=Wilkinson|first=Richard James|publisher=Salavopoulos & Kinderlis|year=|isbn=|location=Mytilini, Yunani|quote=|date=1932|volume=II|page=228|via=TROVE, Perpustakaan Negara Australia}}</ref> == Ciri-ciri == Tubuh burung raja udang diselubungi [[bulu pelepah]] yang terang berwarna hijau dan biru. Warna-warni ini disebabkan struktur bulu-bulu ini yang [[serakan|menyerakkan]] cahaya biru ([[kesan Tyndall]]).<ref>{{cite journal | last1=Bancroft | first1=Wilder | last2=Chamot | first2=Emile M. | last3=Merritt | first3=Ernest | last4=Mason | first4=Clyde W. | year=1923 | title=Blue feathers | journal=The Auk | volume=40 | issue=2 | pages=275–300 | url=http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v040n02/p0275-p0300.pdf | doi=10.2307/4073818 | jstor=4073818 | access-date=3 March 2013 | archive-date=12 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150712223333/http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v040n02/p0275-p0300.pdf | url-status=live }}</ref> Tidak ada perbezaan terang antara jantan dan betina kebanyakan spesies, perbezaan yang ada hanya kurang daripada 10%.<ref name="HBW">{{Cite book | last=Woodall | first=Peter | editor-first=Josep | editor-last=del Hoyo | editor2-first=Andrew | editor2-last=Elliott | editor3-last=Sargatal | editor3-first=Jordi | contribution=Family Alcedinidae (Kingfishers) | title=Handbook of the Birds of the World | volume=6, Mousebirds to Hornbills | year=2001 | pages= 103–187 | place=Barcelona | publisher=Lynx Edicions | isbn=978-84-87334-30-6 | url=https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/103 }}</ref> Paruh burung ini berbentuk seperti pisau. Spesies yang memburu ikan mempunyai paruh lebih panjang daripada spesies yang memburu mangsa di darat. Paruh burung raja udang tidak bergigi. == Tabiat == === Makanan === Banyak spesies burung ini menangkap dan memakan [[ikan]]; tetapi ada juga spesies yang memburu jenis [[kerang]], [[serangga]], [[katak]] yang bersaiz kecil dan [[amfibia]] lain, [[reptilia]] (termasuk ular) bahkan juga [[burung]] dan [[mamalia]]. Spesies yang mempunyai taburan besar seluruh dunia akan mempunyai kelompok dengan pemakanan yang berbeza. === Pembiakan === Telur burung-burung ini putih dan bercengkerang keras. Bilangan telur dalam [[sangkak]] dihasilkan bergantung kepada spesies, ada spesies yang paling kecil dan yang paling besar bertelur 2 biji sekaligus manakala ada spesies yang bertelur 10 biji sekaligus; purata telur yang ada dihasilkan ialah 3–6 biji. Kedua-dua burung jantan dan betina [[pengeraman telur|mengeramkan]] telur. Anak-anak yang menetas dari telur duduk dengan induk selama 3–4 bulan.<ref name="HBW"/> == Galeri == <gallery> File:Flickr - don macauley - Kingfishers.jpg </gallery> == Rujukan == {{reflist|30em}} == Pautan luar == * http://images.google.com/images?svnum=10&hl=en&lr=&q=%22Alcedo+atthis%22 [[Kategori: Alcedinidae]] [[Kategori: Burung|Raja Udang]] 6jnyvj8g1r2ffhozhtrdu74b9cc6x1y 0 48431 7004318 6773585 2026-11-12T09:53:30Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004318 wikitext text/x-wiki [[Fail:Human skeleton front ms.svg|thumb|350px|Pandangan hadapan rangka manusia dewasa]] [[Fail:Human skeleton back ms.svg|thumb|350px|Pandangan belakang rangka manusia dewasa]] '''Rangka manusia''' disokong oleh struktur seperti [[ligamen]], [[tendon]], [[otot]], dan [[organ manusia]] yang lain Sejumlah 206 tulang membentuk sistem rangka manusia dewasa. Tulang dinamakan mengikut tempatnya. 2 bahagian sistem rangka manusia iaitu: # Rangka paksi #* [[Tengkorak]] #* '''''Turus vertebra''''' #* '''''Sangkar rusuk''''' # Rangka apendaj #* Lengkungan pektoral #* lengkungan plevis #* Tulang-tulang anggota hadapan #* Tulang-tulang anggota Belakang == Rangka paksi == === Tengkorak === Rangka atau tulang-tulang tengkorak ini melindungi kepala dan organ-organ dalam kepala. Bahagian-bahagian tengkorak ialah: # Kranium #* Berfungsi untuk melindungi otak. #* Mempunyai 8 kepingan tulang yang berasingan bercantum melalui satur(sendi tak bergerak). # Soket mata (atau Orbit) #* Berfungsi untuk melindungi kedua-dua bebola mata. # Tulang hidung #* Berfungsi untuk menyokong tisu-tisu hidung yang lembut. # Lubang telinga #* Berfungsi untuk melindungi bahagian dalam telinga. # Rahang atas (atau Maksila) #* Berfungsi menyokong barisan gigi atas. # Rahang bawah (atau Mendibel) #* Berfungsi menyokong barisan gigi bawah. #* Rahang berkebolehan untuk bergerak, iaitu untuk menguyah makanan dan sebagainya. # Bukaan pada dasar tengkorak #* Berfungsi untuk menyambung tengkorak dengan turus vertebra. === Turus vertebra === Tulang-tulang vertebra terdiri daripada 33 ruas tulang bersendi. Pada setiap hujungnya terbentuk satu turus yang boleh luntur. Turus vertebra berfungsi untuk melindungi saraf tunjang yang terletak di bahagian tengahnya. Diantara tulang-tulang vertebra, terdapat cakera rawan yang bertindak sebagai kusyen untuk penyerap hentakan(daya) dan mengurangkan geseran semasa pergerakan. Bahagian-bahagian turus vertebra ialah: * 7 vertebra serviks - Bahagian leher * 12 vertebra toraks - Bahagian toraks * 5 vertebra lumbar - Bahagian pinggang * 5 vertebra sakrum - Bahagian punggung * 4 vertebra koksiks - Bahagian hujung tulang belakang Bahagian-bahagian vertebrata # Sentrum #* Bersifat Pejal dan tegar #* Memberi sokongan #* Menentang daya mampatan # Arka #* Merupakan lengkuk saraf #* Terletak pada bahagian dorsal sentrum #* Melindungi saraf tunjang # Salur saraf #* Merupakan salur rongga kosong #* Berfungsi sebagai laluan saraf tunjang # Zigapofisis #* Merupakan muka sendi antara 2 vertebra. #* Prazigapofisis mengarah ke atas. #* Postzigapofisis mengarah ke bawah. # Cuaran spina #* Berfungsi untuk melekatkan otot # Cuaran melintang #* Berfungsi untuk melekatkan otot === Sangkar rusuk === Sangkar rusuk berfungsi untuk melindungi jantung dan peparu. Tulang-tulang yang membentuk sangkar rusuk ialah: * 12 pasang tulang rusuk bersendi dengan vertebra toraks dan melengkung ke hadapan. * 7 pasang tulang rusuk bersendi dengan sternum secara terus. * 3 pasang yang lain dihubung secara tidak langsung dengan rawan. * 3 pasang tulang rusuk terakhir tergantung bebas dan tidak dihubungkan kepada sternum. == Rangka apendaj == [[Fail:Skeleton.jpg|thumb|150px|Model rangka manusia]] Rangka apendaj bersendi dengan rangka paksi pada bahagian bahu dan punggung. === Lengkungan pektoral === Terdiri daripada 2 tulang iaitu: # Tulang klavikel #* Berbentuk rod dan melengkung sedikit. #* Bersendi dengan manubrium pada suatu hujung dan cuaran akromion pada suatu hujung yang lain. #* Berfungsi untuk mengalirkan daya daripada lengan kepada badan manusia. # Tulang skapula #* Berbentuk sekeping tulang leper yang berupa segitiga. #* Membentuk cuaran akromion dan cuaran korakoid yang dianjur daripada spina skapula. #* Lesung glenoid(bahagian tulang skapula) bersendi dengan kepala tulang humerus anggota hadapan. === Lengkungan pelvis === Terdiri daripada 2 tulang kiri dan kanan yang simetri. Tulang-tulang pada kedua-dua bahagian ini bercantum antara satu sama lain di simfisis pubis pada bahagian ventral. Lengkungan ini terbahagi kepada: * Ilium yang bersendi dengan sakrum. * Iskium (atau tulang pelana) * Pubis (atau tulang ari-ari) {{Sistem organ}} [[Kategori:Anatomi manusia]] [[Kategori:Sistem rangka]] a4nyrfjfn1i39qysmysjqbnmsvpxfuw 0 52966 7004044 6223674 2026-11-12T00:47:21Z ~2026-60025-15 425168 7004044 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Maktab Tentera Diraja |Logo Sekolah = [[fail:Rmc-logo.jpg|150px]] |Moto = Berkhidmat Memimpin |Tarikh = 3 Julai, 1952 |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = Sekolah Berasrama Penuh |Pengetua = Brigedier Jeneral Shaiful Azuar Bin Ariffin TUDM |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = |Bandar = [[Sungai Besi]] |Daerah = |Negeri = [[Kuala Lumpur]] |Negara = |Kemasukan = |Singkatan = MTD / RMC |Laman = [http://www.rmc.edu.my Laman rasmi MTD] |Telefon = |Faks = |footnotes = }} '''Maktab Tentera Diraja''' (Bahasa Inggeris: '''Royal Military College''' atau '''RMC''') atau dikenali sebagai "'''Sandhurst Malaya'''" adalah sebuah sekolah tentera yang ditubuhkan untuk melatih anak-anak muda Malaysia untuk berkhidmat dalam Angkatan Tentera Malaysia. Ia kadangkala digelar "'''Sandhurst Tanah Melayu'''". Kampus RMC meliputi kawasan seluas 1,200 ekar (4.9 km2) berhampiran bandar Sungai Besi (kira-kira 10 batu (16 km) dari Kuala Lumpur) dengan pemandangan Mines Resort dan Stadium Bukit Jalil. RMC berkongsi tanah dengan Universiti Pertahanan Nasional Malaysia. Seorang pelajar semasa menunutut di RMC dikenali sebagai ''"Present Putera"'', manakala graduan institusi itu dikenali sebagai ''Old Putera'' atau "OP" secara ringkas. Istilah Putera, yang secara harfiah bermaksud putera dalam bahasa Melayu, dikaitkan dengan status diraja RMC. Sehingga 3 Julai 2015 (bersempena dengan ulang tahunnya ke 63), RMC telah menerima kebenaran untuk menjadi IB World School dan melaksanakan Program Diploma Baccalaureate Antarabangsa (IBDP). ==Sejarah== Sebelum tahun 1952, ia disebut "Depot Latihan Rejimen Melayu" di [[Port Dickson]]. Di sini kursus diadakan dalam isyarat, taktik dan pentadbiran tentera. Depot juga menyediakan kemudahan pendidikan untuk membawa ahli-ahli Rejimen terpilih sehingga standard akademik yang diperlukan untuk penerimaan di Akademi Ketenteraan Diraja, Sandhurst, untuk latihan ketenteraan yang lebih tinggi, dengan tujuan untuk memenuhi syarat untuk pangkat yang ditugaskan. Pada 3 Julai 1952, Encik M.E.B. David, Setiausaha Pertahanan, dalam Mesyuarat Majlis Perundangan Persekutuan, mengumumkan keputusan untuk mengembangkan Depot Latihan Rejimen Melayu. Peluasan ini adalah untuk membentuk Pembentukan Pusat Latihan Rejimen Melayu, iaitu untuk membentuk dua bahagian tambahan: Unit Latihan Kadet Pra-Pegawai (Pra-OCTU) dan Syarikat Boys antar-kaum. The Boys Company menjadi sebahagian daripada [[Tentera Darat Malaysia]], bertugas di Rejimen Melayu dan Rejimen Persekutuan. Fungsi Kompeni Lelaki adalah untuk memberi pendidikan kepada anak-anak pegawai berkhidmat dan pangkat lain dalam Rejimen Melayu, yang membawa kepada tahap Sijil Sekolah, ditambah pula dengan asas latihan ketenteraan. Pengambilan pertama 74 Boys ke Boys Company direkrut pada bulan Ogos 1952, daripada sejumlah 100 pemohon. Umur Boys berumur antara 14 dan 15 tahun. Kelayakan pendidikan mereka, menurut buletin akhbar 1952, adalah bersamaan dengan Standard 4 (bahasa Inggeris-sederhana). Di samping keperluan akademik, mereka yang disenarai pendek terpaksa menjalani pelbagai ujian bakat juga. Tugas untuk menjaga aspek akademik di Boys Wing diamanahkan kepada Pengarah Pengajian (DOS) - Pegawai Pendidikan Senior awam. Beliau bertanggungjawab kepada Komandan untuk menjalankan dasar skolastik yang dikeluarkan oleh Lembaga Gabenor Kolej dan dengan demikian penasihat kepada Komandan tentang dasar pendidikan umum. DOS mempunyai dua orang Penolong Kanan masing-masing yang bertanggungjawab untuk mengajar sekumpulan mata pelajaran - yang dipanggil Ketua Jabatan Sains dan Matematik (HOS) dan Ketua Jabatan Sastera (HOA). Untuk tujuan latihan ketenteraan, dan penyelarasan pentadbiran ketenteraan domestik yang diperlukan dalam Boys Wing, seorang Pegawai yang Menjaga (O.C.) (kemudian dikenali sebagai Ketua Jurulatih - ''"Chief Instructor"'') telah diposkan. Beliau bertanggungjawab kepada Pengarah Pengajian (DOS) dan akhirnya kepada Komandan. Pada bulan September 1954, Hari Yayasan Peringatan telah diraikan. Hadir untuk menyaksikan Perarakan Hari Peringatan ialah Pesuruhjaya Tinggi, Sir [[Donald MacGilivray|Donald MacGillivray]], Yang Mulia, [[Sultan Selangor]], [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]], Perdana Menteri Tunku Abdul Rahman, Timbalan Perdana Menteri Tun Abdul Razak dan yang besar bilangan pembesar. Pada tahun 1958, laporan mengenai cadangan bernilai $ 20 juta, meliputi kawasan 1,200 ekar (4.9 km2), yang terletak berhampiran Sungai Besi (kira-kira 10 batu (16 km) dari Kuala Lumpur) mula muncul dalam akhbar tempatan. Seluruh projek yang dijangka siap pada tahun 1963, dibiayai oleh Kerajaan British di bawah Dana Grants-in-aid United Kingdom. Kawasan seluas 200 ekar (0.81 km2) telah diperuntukkan untuk Kolej Tentera Persekutuan (Federal Military College, FMC) yang baharu. Tanah yang disediakan untuk Kolej ini terdiri daripada persekitaran yang indah. Rumah baru FMC terletak di atas bukit yang menghadap kolam perlombongan yang tidak digunakan. Bangunan kolej perlu dimodelkan dengan beberapa akademi ketenteraan terbaik di luar negara seperti West Point di Amerika Syarikat dan Kolej Tentera Diraja Kanada. Mereka terdiri daripada dewan perhimpunan, asrama, bilik darjah, gimnasium, makmal, kira-kira 140 orang yang berkahwin untuk semua pangkat dan pekerja awam dan banyak bidang bermain. Pada 20 Jun 1961, Yang di-Pertuan Agong, sebagai Panglima Tertinggi Angkatan Bersenjata Tanah Melayu, secara rasminya membuka kompleks baru. FMC mengiktiraf sumbangan besar [[Pesuruhjaya Tinggi Tanah Melayu]] ''[[Fil Marsyal]]'' Tun Sir [[Gerald Templer]], apabila Dewan Perhimpunannya telah dinamakan Tun Templer Hall (Dewan Tun Templer). Pada 9 Disember 1966, dalam satu majlis yang diadakan di kolej, Yang Di-Pertuan Agong menganugerahkan gelaran "Diraja" kepada FMC. Ini adalah penghormatan besar bagi kolej itu kerana tiada institusi pendidikan lain dalam sejarah negara ini mempunyai gelaran "Diraja" yang diberikan kepadanya. Oleh itu sejak tahun 1966, Maktab Tentera Persekutuan dikenali sebagai Maktab Tentera Diraja. ==Pautan luar== *[http://www.rmc.edu.my/ Laman web rasmi Maktab Tentera Diraja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219020918/http://www.rmc.edu.my/mtd/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1 |date=2008-12-19 }} ==Rujukan == <references /> {{Angkatan Tentera Malaysia}} {{Koord|3.036672|101.725333|region:MY_type:edu|display=title|format=dms}} [[Kategori:Sekolah menengah di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Sekolah lelaki di Malaysia]] [[Kategori:Sekolah ketenteraan di Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1952 di Persekutuan Tanah Melayu]] {{Navbox SBP}} {{Portal sekolah}} hzp1lasde6bfmw47mc6f7rduuifwq4t 0 55203 7003941 6385527 2026-11-11T15:18:15Z ~2026-59397-43 424779 /* */ 7003941 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|“Astrid” dilencongkan di sini. Jangan dikelirukan dengan [[asteroid]].}} {{Infobox musical artist |name = Astrid |image = |imagesize = |caption = |background = solo_singer |birth_date = {{birth date and age|1982|1|27}} |birth_place = [[Surabaya]], [[Jawa Timur]], Indonesia |birth_name = Astrid Sartiasari Basjar |other_name = Astrid Basjar |deathplace = |occupation = [[Penyanyi]] |years_active = 2003–kini |module = {{Infobox musical artist |embed = yes |genre = {{flatlist| *[[Pop]] }} |instrument = {{hlist|[[Vokal]]}} |label = {{flatlist| *[[Sony Music Indonesia]] *[[Columbia Records]] *[[Epic Records]] *[[Musica Studio's]] }} |associated_acts = {{flatlist| *Andy /rif *[[Padi]] *Saint Loco *Ello }} |website = {{URL|astridmusics.com}} }} }} '''Astrid Sartiasari''' (lahir 27 Januari 1982 di [[Surabaya]], [[Jawa Timur]]) atau lebih dikenali sebagai '''Astrid''' adalah seorang [[penyanyi]] [[wanita]] [[Indonesia]]. Suara beliau pernah digunakan dalam beberapa runut bunyi [[filem]] di Indonesia dan pernah berduet dengan beberapa ahli muzik lainnya di Indonesia dalam urusan menyanyi. == Biografi == Astrid Sartiasari dilahirkan kepada pasangan Drs. HM Ali Basjar dan Dra. Siti Kustiiyah pada 27 Januari 1982 di Surabaya. Beliau mendapat pendidikan di SDN. Dr Soetomo VIII Surabaya, SMPN 1 Surabaya, SMUN 2 Surabaya dan Perguruan Tinggi Sekolah Tinggi Teknik Surabaya. == Kerjaya == Ketertarikan Astrid pada dunia nyanyian sudah terlihat sejak kecil. Semasa SMA, Astrid sempat bergabung dalam sebuah band, namun akhirnya Astrid memilih berkerjaya solo kerana band yang selama ini bersamanya bubar kerana sesuatu hal. Astrid pun bersolo dengan bernyanyi dari kafe ke kafe. Dan selama dua tahun Astrid rajin mengirimkan demo ke beberapa label rakaman. Hingga akhirnya “Sony BMG” pun tertarik dan mengajak Astrid untuk bekerja sama untuk mengisi runut bunyi filem “Tusuk Jelangkung”, lagu yang berjudul “Ratu Cahaya”. Setelah itu kerjayanya pun melonjak, pada tahun 2003 Astrid diajak bergabung dalam album kompilasi berjudul “ A Portrait of Yovie” dengan membawakan single terbaru dari Yovie berjudul “Tak 100%”. Selain itu dia juga mengisi runut bunyi filem berjudul “Vina Bilang Cinta”. Di tahun 2005 Astrid menegeluarkan sebuah album dengan single hitsnya “Cinta Itu” dengan mengusung warna yang berbeza, ''dark-pop''. Lagu ini terdengar sangat gelap yang menjadi sebuah runut bunyi filem layar lebar yang dibintangi oleh “Nirina Zubir” berjudul “Mirror”. Tidak hanya itu lagu lainnya yang diisi oleh astrid di antaranya “Ku Mau kamu Selamanya”, “Cahaya Cinta”, dan “Perpisahan”. Di album Astrid juga berduet dengan Andi Rif di lagu “Ku Mau Kamu Selamanya”. Pada tahun 2007, Astrid mengeluarkan album ''repackage'' dengan menampilkan hit-singlenya “Jadikan Aku Yang Kedua”. Lagu ini pernah menjadi juara di pertandingan CILAPOP 2006 yang merupakan lagu karya M. Novi Umar. == Single == * Cinta Itu * Mengapa * Ku Mau Kau Selamanya (duet dengan Andy Rif) * Cemburu * Tak Bisa Kembali * Perpisahan * Curiga * Cahaya Cinta * Ku Cinta Dia * Kosong * Tentang Rasa == Diskografi == * Indie Colors (1998, Aku Jiwaku) * OST Tusuk Jelangkung (Ratu Cahaya, 2003) * ''Backing vocal'' album Padi Save My Soul (Sesuatu Yang Tertunda, 2003) * Album Portrait of Yovie (Tak 100%, Juli 2005) * OST. Vina Bilang Cinta (Didadaku Ada Kamu, Cinta, 2005) * Astrid (2005) * Jadikan Aku Yang Ke-2 (2007) * Kedamaian, kerjasama dengan Saint Loco (2007) * Lihat Aku Sekarang (2010) == Pautan luar == * [http://www.sonybmg.co.id/?action=af&id=438 Astrid Ost.Mirror Minor, Charming and Unique] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070315130902/http://www.sonybmg.co.id/?action=af&id=438 |date=2007-03-15 }} * [http://www.kapanlagi.com/h/0000090789.html Astrid Sartiasari Bawakan Soundtrack 'MIRROR'] * [http://www.bintang-indonesia.com/contentd.php?pcid=2138 astrid sartiasari: melambung kembali berkat lagu "jadikan aku yang kedua"] * [http://www.kafegaul.com/musik/article.php?id=25141&cat=5 Debut Astrid, Bukan Si Ratu Cahaya] * [http://www.friendster.com/cahayaastrid Astrid Sartiasari]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategori:Kelahiran 1982]] [[Kategori:Penyanyi Indonesia]] sgtp54rtxw07b7ifs43xhq3drg08byp 0 58118 7004302 5763062 2026-11-12T09:32:15Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004302 wikitext text/x-wiki {{hatnote|Rencana ini adalah berkenaan telur secara biologi. Untuk telur sebagai makanan, lihat [[telur (makanan)]]. Untuk kegunaan lain, lihat [[Telur (nyahkekaburan)]].}} {{for|organ sulit lelaki diistilahkan setajuk dalam bahasa kasar|testis}} [[Image:Oeufs002b.jpg|Telur dari pelbagai [[burung]], satu [[penyu|reptilia]], pelbagai [[ikan berawan]], satu [[sefalopod|sotong]] dan pelbagai [[rama-rama dan kupu-kupu]]. (Klik untuk senarai)|right|thumb]] '''Telur''' merupakan [[zigot]] yang dihasilkan melalui [[pensenyawaan]] [[ovum|sel pembiakan]] organisma [[betina]]. Telur merupakan berongga yang organik di mana satu [[embrio]] [[haiwan]] yang pertama sedang membentuk. Telur boleh membentuk dengan sendiri di luar rahim ibunya. Telur mempunyai embrio yang sedang membentuk sehingga ia selamat menetas sambil berhadapan dengan bahaya. Kebanyakan [[artropod]], [[vertebrat]], dan [[moluska]] bertelur. Sesetengah haiwan ini mengekalkan telur disenyawakan di dalam betina, contohnya [[kala jengking]] dan kebanyakan [[Therian|mammalia]], dan melahirkan anak tanpa menggunakan rahim. Telur haiwan besar datang daripada seekor [[yu paus]] dengan ukuran 30 sentimeter panjang, 14 sm lebar dan 9 sm tebal.<ref>{{cite web |title=Whale Shark – Cartilaginous Fish |url=http://seaworld.org/en/animal-info/animal-bytes/cartilaginous-fish/whale-shark/ |publisher=SeaWorld Parks & Entertainment |access-date=27 Jun 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140609153809/http://seaworld.org/en/animal-info/animal-bytes/cartilaginous-fish/whale-shark/ |archive-date=9 Jun 2014 }}</ref> Telur [[burung unta]] adalah telur [[burung]] yang paling besar dengan berat 1.5 kilogram dan ukuran 17.8 kali 14 sm,<ref name="Khanna2005">{{cite book|last1=Khanna |first=D.R. |year=2005 |title=Biology of Birds |url=https://books.google.com/books?id=fDblIChi7KwC&pg=PA130 |location=New Delhi, India |publisher=Discovery Publishing House |isbn=978-81-7141-933-3 }}</ref>{{rp|130}} [[burung madu lebah]] menghasilkan telur paling kecil dengan ukuran 6.35–11.4 milimeter panjang dan berat hanya setengah gram.<ref name="Khanna2005"/>{{rp|132}} Telur beberapa jenis reptilia dan kebanyakan ikan mungkin lebih kecil, dan beberapa serangga dan lain-lain [[invertebrat]] mungkin jauh lebih kecil. Haiwan [[ovipar]] adalah haiwan yang bertelur, dengan sedikit atau tiada langsung pembentukan lain dalam ibunya. Kajian atau mengumpul telur, terutamanya telur burung, dipanggil [[oologi]]. == Etimologi == Perkataan ''telur'' diturunkan daripada kata akar [[Bahasa Proto-Austronesia|Proto-Austronesia]] *''qateluR''.<ref name="truss">{{cite web|url=https://acd.clld.org/cognatesets/27662#4/-0.62/114.96 |title=*''qateluR'' — egg, testicle |last1=Blust |first1=Robert |last2=Trussel |first2=Stephen |date=2010 |website=Austronesian Comparative Dictionary |publisher= Institut Antropologi Evolusi Max Planck |url-status=live |access-date=19 Disember 2022}}</ref> Perkataan ini turut dilanjutkan menerangkan objek berbentuk menyerupai telur dalam barang kemas.<ref name="Wilkinson">{{Cite dictionary|url=https://nla.gov.au/nla.obj-60272783/view?partId=nla.obj-436316522#page/n561/ |title=tĕlur |dictionary=A Malay-English dictionary (romanised) |last=Wilkinson |first=Richard James |publisher=Salavopoulos & Kinderlis |location=Mytilini, Yunani |date=1932 |volume=II |page=556 |via=TROVE, [[Perpustakaan Negara Australia]]}}</ref> Istilah "telur" digunakan secara berbeza di luar [[Animalia|alam haiwan]], untuk [[gametofit|sel telur]] (kadang-kadang dipanggil ''[[ovum]]''). Struktur pembiakan serupa dengan telur dalam lain [[alam (biologi)|alam]] dipanggil [[spora]], atau (dalam [[spermatofit]]) [[benih]]. == Ciri == Telur reptilia, telur burung, dan telur monotrem, yang bertelur di luar air, dikelilingi oleh perlindungan [[kulit telur|cangkerang]], sama ada fleksibel atau tidak fleksibel. Membran khas yang menyokong telur ini adalah sifat-sifat semua [[amniot]], termasuk [[mamalia]] s. Telur diletakkan di atas tanah atau di sarang biasanya disimpan dalam julat suhu yang sesuai (suam) sambil embrio berkembang. Apabila embrio berkembang secukupnya ia keluar daripada cengkerang telur itu. Proses keluar dari telur dikenali sebagai penetasan (''hatching''). Haiwan bayi yang baru sahaja menetas adalah anak tetasan (''hatchlings''), walaupun nama-nama standard untuk bayi spesies tertentu terus terpakai, seperti anak ayam untuk bayi [[ayam]]. Sesetengah embrio mempunyai [[gigi telur]] sementara yang boleh digunakan untuk meretak, mematuk, atau memecahkan kulit telur atau penutup. === Kuning telur === Telur beberapa spesies [[sefalopoda]] dan [[vertebrata]] mempunyai [[kuning telur|kuning]] yang besar (''macrolecithal'') membekalkan makanan yang cukup kepada embrio yang membesar.<ref name="Romer & Parson">{{cite book |last1=Romer |first1=Alfred S. |last2=Parsons |first2=T. S. |date=1985 |title=The Vertebrate Body |edition=ke-6 |location=Philadelphia, Pennsylvania, Amerika Syarikat |publisher=Saunders}}</ref><ref>{{cite book |editor-last1=Nixon |editor-first1=M. |editor-last2=Messenger |editor-first2=J.B. |year=1977 |title=The Biology of Cephalopods |location= |publisher= Symposium of the Zoological Society of London |page=38–615}}</ref> == Telur burung == Telur yang dihasilkan oleh burung [[Pengeraman telur|dieram]] pada tempoh yang berbeza-beza, mengikut [[spesies]]nya; seekor anak burung ditetas daripada setiap biji telur. Saiz sangkak purata berbeza-beza antara sebiji, umpamanya untuk [[kondor]], sehingga lebih kurang 17 untuk burung ''Perdix perdix''. Sebilangan burung bertelur walaupun telurnya tidak disenyawakan; tidaklah luar biasa untuk para pemilik burung kesayangan untuk menemukan burung tunggal mereka menetas telur-telur yang mandul. Telur burung yang bersarang di tebing tinggi sering berbentuk kerucut agar tidak mudah jatuh tetapi berguling dalam bulatan; telur burung yang bersarang dalam lubang berbentuk sfera.<ref>{{cite journal |author=Yutaka Nishiyama |title=The Mathematics of Egg Shape |url=https://ijpam.eu/contents/2012-78-5/8/8.pdf |year=2012 |journal=International Journal of Pure and Applied Mathematics |volume=78 |number=5 |pages=679–689 }}</ref> Warna utama telur ialah putih daripada bahan [[kalsium karbonat]] cangkerang, [[pigmen|pigmen-pigmen]] terkumpul di atas lapisan kalsium karbonat tersebut. [[Biliverdin]], [[kelat]] zinknya, dan [[bilirubin]] mewarnakan telur hijau atau biru, [[protoporfirin IX]] mewarnakan merah atau perang atau membintik-bintikkannya.<ref name="ABCN">{{cite news |last1=Rääbus |first1=Carol |date=18 Februari 2018 |title=The chemistry of eggshell colours |url=https://www.abc.net.au/news/2018-02-19/chemistry-of-eggshell-colour/9455660 |work=ABC News |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]] |access-date=22 January 2023}}</ref> == Lihat juga == * [[Telur (makanan)]] * [[Kuning telur]] * [[Putih telur]] * [[Telur masin]] * [[Telur padi]] * [[Telur pindang]] == Rujukan == {{Reflist|2}} == Pautan luar == {{Cookbook|Eggs}} {{commons|Egg}} * [http://www.aeb.org/ Lembaga Telur Amerika] * [http://www.aeb.org/LearnMore/NutrientBreakdown.htm Nilai pemakanan telur] * [http://www.motherearthnews.com/eggs/ Nilai pemakanan telur ayam cara lepas berbanding dengan telur kilang] * [http://www.EggCruelty.com/ Penyiasatan pengintipan tentang kekejaman terhadap haiwan di kilang telur Ohio yang terbesar] * [http://www.eggscam.com/ Kritikan terhadap kesahan logo "Penjagaan Haiwan Disahkan" yang digunakan oleh Pengeluar-pengeluar Telur Bersatu (UEP)] * [http://www.britegg.co.uk Industri Telur British dan Cap Singa] {{Telur}} [[Kategori:Telur| ]] [[Kategori:Sistem pembiakan]] [[Kategori:Oologi]] [[Kategori:Avikultur]] t5a5h21ohha54kkzy3nfqabra4rjo7s 0 58123 7004213 5280983 2026-11-12T08:35:25Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004213 wikitext text/x-wiki {{redirect|Telur ayam|dilema biasa tentang telur|Ayam atau telur}} [[File:Coturnix coturnix eggs.jpg|thumb|upright=1.4|Sebiji telur [[ayam]] (kiri), jenis yang selalu dimakan oleh [[manusia]], dan dua biji telur [[Burung Puyuh|puyuh]] (kanan)]] '''Telur''' ialah [[ovum]] yang dihasilkan oleh [[haiwan]] [[betina]] untuk [[pembiakan]]. Ia sering dipergunakan sebagai [[makanan]], dan merupakan salah satu sumber [[protein]] yang baik. Kebanyakan telur yang boleh dimakan, termasuk telur-telur [[burung]] dan [[penyu]], terdiri daripada [[kulit telur]] yang keras dan berbentuk bujur, putih telur atau [[albumen]], [[kuning telur]], serta berbagai-bagai selaput yang nipis. Setiap bahagian telur boleh dimakan, walaupun kulitnya biasanya dibuang. Selain itu, [[telur ikan]] serta [[kaviar]] juga boleh dimakan. Kuning telur merupakan kandungan utama untuk [[protein]] dan [[kolina]],<ref name="USDA_Home_and_Garden_no_264"/><ref name="USDA_Food_Choline_Chart">{{Cite journal|title=USDA Database for the Choline Content of Common Foods|url=http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/Data/Choline/Choline.pdf|date=March 2004|last=Howe|first=Juliette C.|last2=Williams|first2=Juhi R.|last3=Holden|first3=Joanne M.|publisher=United States Department of Agriculture ([[USDA]])|page=10|postscript=<!--None-->|journal=|access-date=2014-05-24|archive-date=2010-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20101205060719/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/Data/Choline/Choline.pdf|url-status=dead}}</ref> dan digunakan secara meluas dalam masakan. Oleh kerana kandungan proteinnya, [[Jabatan Pertanian Amerika Syarikat]] mengkategorikan telur sebagai ''Daging'' dalam [[Piramid Makanan]].<ref name="USDA_Home_and_Garden_no_264">{{Cite journal|title=How to Buy Eggs|publisher=United States Department of Agriculture ([[USDA]])|author=Agricultural Marketing Service|journal=Home and Garden Bulletin|page=1|issue=264|postscript=<!--None-->}}</ref> Walaupun nilai pemakanan telur, terdapat beberapa isu-isu kesihatan yang bakal timbul daripada kualiti telur, penyimpanan, dan alahan individu. Telah diketahui bahawa hanya ayam betina yang mampu menghasilkan telur. Tetapi amat kurang pengetahuan masyarakat bahawa kebanyakan telur ayam betina perdagangan yang bertujuan untuk dimakan manusia tidak [[Persenyawaan|disenyawakan]] kerana peneluran berlaku tanpa kehadiran ayam jantan. Ayam betina mampu bertelur walaupun tanpa mengawan dengan ayam jantan. Ayam betina tetap menghasilkan telur ayam yang boleh dimakan dan berkhasiat. Cuma perbezaannya telur yang tidak disenyawakan tidak mampu hidup subur walaupun diperam untuk menghasilkan anak ayam, manakala telur yang tersenyawa mampu menetaskan anak ayam. Persenyawaan telur dalam ovari ayam betina mestilah berlaku sebelum telur menjadi matang. Telur-telur subur juga dapat dibeli dan dimakan, tanpa sebarang perbezaan [[khasiat]]nya. Telur tersebut tidak mengandungi [[embrio]] kerana penyejukan melarang sebarang pertumbuhan sel.<ref>Localharvest.org. 2011. Facts about Fertilized Chicken Eggs : Fertile Chicken Eggs | Chicken Egg Incubators. (dalam talian) Boleh diperolehi dari: http://www.localharvest.org/blog/26992/entry/facts_about_fertilized_chicken_eggs (Dicapai pada: 15 Ogos 2013)</ref> Telur ayam dipergunakan secara meluas untuk berbagai-bagai hidangan, baik yang manis mahupun yang tidak. Telur juga boleh [[Penjerukan|dijeruk]], direbus keras dan disejukkan, atau juga dimakan secara mentah walaupun cara ini tidak disyorkan untuk mereka yang mudah terjejas oleh [[salmonela]], umpamanya orang tua, orang uzur, dan wanita yang [[Kehamilan|mengandung]]. Selain itu, hanya 51% daripada [[protein]] telur mentah boleh diserap ke dalam badan, berbanding dengan telur masak yang 91% dapat diserap. Dengan kata yang lain, penyerapan protein telur masak adalah hampir dua kali penyerapan protein telur mentah. <ref>Evenepoel, P., Geypens, B., Luypaerts, A., Hiele, M., Ghoos, Y., & Rutgeerts, P. (1998). Digestibility of Cooked and Raw Egg Protein in Humans as Assessed by Stable Isotope Techniques. ''The Journal of Nutrition, 128 (10),'' 1716-1722. [http://jn.nutrition.org/cgi/content/abstract/128/10/1716 petikan]</ref> == Lihat juga == {{Portal|Makanan}} * [[Telur ikan]] * [[Telur ayam jantan]] * [[Unit Haugh]] * [[Senarai makanan]] == Rujukan == {{reflist|colwidth=30em}} == Pautan luar == {{Sister project links|Egg}} * [http://www.britegg.co.uk/ British Egg Industry and the Lion Mark] * [http://www.ithaca.edu/staff/jhenderson/chooks/chooks.html Henderson's Chicken Breed Chart] * [https://web.archive.org/web/20080617163340/http://www.cfsan.fda.gov/~dms/fs-eggs6.html Fact Sheet on FDA's Proposed Regulation: Prevention of Salmonella Enteritidis in Shell Eggs During Production] * [http://lancaster.unl.edu/4h/Embryology/ 4-H Embryology and EGG Cam] University of Nebraska-Lincoln Extension in Lancaster County * [http://www.altitude.org/boil_egg.php How long it takes to boil an egg at different temperatures and altitudes.] * [http://www.fda.gov/Food/FoodSafety/Product-SpecificInformation/EggSafety/default.htm Egg Safety] U.S. Food and Drug Administration (2011) *[http://www.fsis.usda.gov/fact_sheets/Focus_On_Shell_Eggs Shell Eggs from Farm to Table] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130302221425/http://www.fsis.usda.gov/Fact_Sheets/Focus_On_Shell_Eggs/ |date=2013-03-02 }} United States Department of Agriculture, Food Safety and Inspection Service (2011) * [http://anrcatalog.ucdavis.edu/Details.aspx?itemNo=8154 Egg Basics for the Consumer: Packaging, Storage, and Nutritional Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140525200738/http://anrcatalog.ucdavis.edu/Details.aspx?itemNo=8154 |date=2014-05-25 }}. (2007) University of California Agriculture and Natural Resources. Accessed May 23, 2014. {{Eggs}} {{DEFAULTSORT:Telur (Makanan)}} [[Category:Telur (makanan)| Telur (makanan)]] 2wcb4vybfun1rlx60ysjkj1jka66n3a 0 65445 7003923 6900829 2026-11-11T14:18:55Z DayakSibiriak 215585 /* Rujukan */ kategorisasi 7003923 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Rokiah Jaafar}} {{Infobox actor | name = Rokiah Wan Dah | image = [[imej:Lagu Melayu Klasik Vol 2.jpg|thumb|centre]] | caption = Rokiah Wan Dah penyanyi, pelakon filem Melayu. | birthname = Fatimah binti Ali | birthdate = {{birth year|1926}} | birthplace = [[Muar]], [[Johor]], [[Malaysia]] | deathdate = {{death date and age|1994|7|5|1926}} | deathplace = [[Singapura]] | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = [[Penyanyi]], [[Pelakon]] | yearsactive = 1940-an | notable role = | spouse = | domesticpartner = | children = | parents = | influences = | influenced = | website = | academyawards = | afiawards = | arielaward = | baftaawards = | cesarawards = | emmyawards = | filmfareawards = | geminiawards = | goldenglobeawards = | goldenraspberryawards = | goyaawards = | grammyawards = | iftaawards = | laurenceolivierawards = | naacpimageawards = | nationalfilmawards = | sagawards = | tonyawards = | awards = }} '''Fatimah binti Ali''', lebih dikenali dengan nama '''Rokiah Wan Dah''' atau '''Rokiah Wanda''' (turut dikreditkan sebagai '''Rokiah Hanafi''' atau '''Rokiah Hanaffi'''), merupakan seorang [[penyanyi]] dan juga pelakon [[Melayu]] sekitar [[1940-an]] dan [[1950-an]] yang sering mendendangkan [[lagu|lagu-lagu]] di [[radio]] [[Malaysia]]. == Pengenalan == Beliau dilahirkan di Jalan Abdul Rahman, [[Muar]], [[Johor]]. Nama sebenarnya ialah '''Fatimah binti Ali'''. Wanda adalah nama timangan bagi suami keduanya, Syed Muhammad Murtadha. Dia menceburi bidang seni melalui pentas bangsawan ketika berusia 18 tahun. Kumpulan bangsawan yang pertama disertainya ialah Laila Sinaran Bulan. Kumpulan ini dipimpin oleh Encik Hanafi, yang kemudian menjadi suaminya. Melalui kumpulan bangsawan, dia dapat mengasah bakatnya dalam bidang nyanyian yang sememangnya diminatinya semenjak kecil. Bersama-sama kumpulan Laila Sinaran Bulan, dia menjelajah ke Singapura, Kelang, Melaka dan beberapa negeri lain di [[Malaya British|Malaya]]. Selain Laila Sinaran Bulan, Rokiah Wanda juga mengikuti kumpulan bangsawan Seri City Opera of Malacca, di Melaka, dan Seri Rani Opera, di Singapura. ==Diskografi== * [[Album Lagu Melayu Klasik Vol. 2]] terbitan semula ===Lagu-lagu=== * "Hilang Jiwa Tak Mengapa" * "Sri Bulan" * "Rindu Asmara" (1951) * "Awan Beralih" (1951) * "Kota Melaka" * "Hasrat Terpendam" * "Tetap Sayang Tetap Cinta" * "Kain Songket" (& [[Hamzah Dolmat]]) * Budi Bahasa - Rokiah Wandah & Abdullah Chik * Menanti Idaman - Rokiah Wandah * Tetapkan Iman - Rokiah Wandah & Abdullah Chik * Sri Bulan - Rokiah Wandah * Terukir Di Bintang - Rokiah Wandah * Bulan Ditutup Awan - Rokiah Wandah (1961) ==Filemografi== ===Filem=== * ''[[Seruan Merdeka]]'' (1947) * ''[[Pisau Berachun]]'' (1948) * ''[[Perkahwinan Rahsia]]'' (1950) ==Rujukan== * [http://hamlau.proboards44.com/index.cgi?action=display&board=filempelakon&thread=537&page=1 Muzik Nusantara.] {{tunas|pelakon}} [[Kategori:Pelakon Melayu]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang dari Muar]] [[Kategori:Kelahiran 1926]] [[Kategori:Kematian 1994]] etrdjcyjpqrduvdw8g0hrfmi0jula8r 7003931 7003923 2026-11-11T14:34:41Z DayakSibiriak 215585 /* Rujukan */ 7003931 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Rokiah Jaafar}} {{Infobox actor | name = Rokiah Wan Dah | image = [[imej:Lagu Melayu Klasik Vol 2.jpg|thumb|centre]] | caption = Rokiah Wan Dah penyanyi, pelakon filem Melayu. | birthname = Fatimah binti Ali | birthdate = {{birth year|1926}} | birthplace = [[Muar]], [[Johor]], [[Malaysia]] | deathdate = {{death date and age|1994|7|5|1926}} | deathplace = [[Singapura]] | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = [[Penyanyi]], [[Pelakon]] | yearsactive = 1940-an | notable role = | spouse = | domesticpartner = | children = | parents = | influences = | influenced = | website = | academyawards = | afiawards = | arielaward = | baftaawards = | cesarawards = | emmyawards = | filmfareawards = | geminiawards = | goldenglobeawards = | goldenraspberryawards = | goyaawards = | grammyawards = | iftaawards = | laurenceolivierawards = | naacpimageawards = | nationalfilmawards = | sagawards = | tonyawards = | awards = }} '''Fatimah binti Ali''', lebih dikenali dengan nama '''Rokiah Wan Dah''' atau '''Rokiah Wanda''' (turut dikreditkan sebagai '''Rokiah Hanafi''' atau '''Rokiah Hanaffi'''), merupakan seorang [[penyanyi]] dan juga pelakon [[Melayu]] sekitar [[1940-an]] dan [[1950-an]] yang sering mendendangkan [[lagu|lagu-lagu]] di [[radio]] [[Malaysia]]. == Pengenalan == Beliau dilahirkan di Jalan Abdul Rahman, [[Muar]], [[Johor]]. Nama sebenarnya ialah '''Fatimah binti Ali'''. Wanda adalah nama timangan bagi suami keduanya, Syed Muhammad Murtadha. Dia menceburi bidang seni melalui pentas bangsawan ketika berusia 18 tahun. Kumpulan bangsawan yang pertama disertainya ialah Laila Sinaran Bulan. Kumpulan ini dipimpin oleh Encik Hanafi, yang kemudian menjadi suaminya. Melalui kumpulan bangsawan, dia dapat mengasah bakatnya dalam bidang nyanyian yang sememangnya diminatinya semenjak kecil. Bersama-sama kumpulan Laila Sinaran Bulan, dia menjelajah ke Singapura, Kelang, Melaka dan beberapa negeri lain di [[Malaya British|Malaya]]. Selain Laila Sinaran Bulan, Rokiah Wanda juga mengikuti kumpulan bangsawan Seri City Opera of Malacca, di Melaka, dan Seri Rani Opera, di Singapura. ==Diskografi== * [[Album Lagu Melayu Klasik Vol. 2]] terbitan semula ===Lagu-lagu=== * "Hilang Jiwa Tak Mengapa" * "Sri Bulan" * "Rindu Asmara" (1951) * "Awan Beralih" (1951) * "Kota Melaka" * "Hasrat Terpendam" * "Tetap Sayang Tetap Cinta" * "Kain Songket" (& [[Hamzah Dolmat]]) * Budi Bahasa - Rokiah Wandah & Abdullah Chik * Menanti Idaman - Rokiah Wandah * Tetapkan Iman - Rokiah Wandah & Abdullah Chik * Sri Bulan - Rokiah Wandah * Terukir Di Bintang - Rokiah Wandah * Bulan Ditutup Awan - Rokiah Wandah (1961) ==Filemografi== ===Filem=== * ''[[Seruan Merdeka]]'' (1947) * ''[[Pisau Berachun]]'' (1948) * ''[[Perkahwinan Rahsia]]'' (1950) ==Rujukan== * [http://hamlau.proboards44.com/index.cgi?action=display&board=filempelakon&thread=537&page=1 Muzik Nusantara.] {{tunas|pelakon}} [[Kategori:Pelakon Melayu]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi Malaysia 1960-an]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang dari Muar]] [[Kategori:Kelahiran 1926]] [[Kategori:Kematian 1994]] b8ebutpdpzaxickmo15j96msrq58ngo 0 67211 7003985 6928315 2026-11-11T20:30:23Z ~2026-60109-28 425145 /* */ 7003985 wikitext text/x-wiki {{Kotak info sekolah | name = Victoria johannians | logo = [[Image:vicrest.jpg|150px]] | logo_saiz = | motto = "Be Yet stupider" | established = {{start date and age|1969|05 13df=yes}} | type = [[Sekolah kerajaan|Kerajaan]] (bukan berasrama penuh) [[sekolah menengah]] [[sekolah satu jantina|lelaki]] | affiliations = [[Kementerian Pendidikan Malaysia]] | principal = En Abd Samad bin Othman | founder = Manloppezzz | founders = • William Hood Treacher<br>• Thamboosamy<br>• Loke Yew<br>• Yap Kwan Seng<br>• K. Thamboosamy Pillay<br>• Sultan Abdul Samad | chaplain = Manloppezzz | enrolment = 1969513 | grades = Tingkatan 1 - Tingkatan 2 | free_label_1 = Singkatan | free_1 = S.J.I | colours = [[Oxford Blue]] dan [[Cambridge Blue]] (diambil selepas [[Universiti Oxford]] dan [[Universiti Cambridge]]) | campus = Asrama Malaysia (Apal nepal) Kuala Lumpur | city = Jalan Hang Tuah, 55200 | state = Keramat | country = [[Malaysia]] | website = {{URL|https://sites.google.com/moe-dl.edu.my/victoria-institution/}} }} '''Victoria Institution''' ('''VI'''), kembali ke nama asalnya pada tahun 2009. Ia dikenali sebagai '''Sekolah Menengah Kebangsaan Victoria''' untuk seketika. Victoria Institution merupakan sebuah [[sekolah menengah kebangsaan]] lelaki (dan perempuan untuk tingkatan enam) di [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Ditubuhkan pada tahun 1893, sekolah ini merupakan sekolah tertua di ibu negara. {{Cite web |url=http://www.utusan.com.my/berita/nasional/victoria-institution-rai-ulang-tahun-ke-125-1.586594 |title=Victoria Institution rai ulang tahun ke-125. |access-date=2018-05-22 |archive-date=2018-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180117060335/http://www.utusan.com.my/berita/nasional/victoria-institution-rai-ulang-tahun-ke-125-1.586594 |url-status=dead }}<ref>{{Cite web |url=https://www.moe.gov.my/index.php/my/statistik-kpm/bilangan-sekolah-mengikut-kumpulan-jenis-dan-negeri |title=Senarai Sekolah Mengikut Kumpulan Jenis Dan Negeri |access-date=2018-05-22 |archive-date=2018-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710100827/http://moe.gov.my/index.php/my/statistik-kpm/bilangan-sekolah-mengikut-kumpulan-jenis-dan-negeri |url-status=dead }}</ref> Moto sekolah adalah "Be Yet Wiser" diterjemahkan, "Menjadi Lebih Bijaksana". ==Sejarah== Victoria Institution telah diasaskan oleh Sultan Abdul Samad, William Hood Treacher dan [[K. Thamboosamy Pillay|Thamboosamy Pillai]] pada 14 Ogos 1893. Ia berjaya mengekalkan kecemerlangannya dalam melahirkan ramai tokoh termasuk Sultan Brunei Sultan Hassanal Bolkiah serta menteri-menteri Kabinet terdahulu dan sekarang seperti Tan Sri Rafidah Aziz, Datuk Seri Zulhasnan Rafique, Datuk Seri Dr Ng Yen Yen dan bekas hakim Datuk Mahadev Shankar. Sekolah itu juga, merupakan sekolah menengah Inggeris yang pertama di Tanah Melayu dan turut memainkan peranan dalam sejarah tanah air apabila digunakan oleh askar Jepun pada [[Perang Dunia Kedua]]. Pada 2009, ''Sekolah Menengah Kebangsaan Victoria'' telah disenaraikan sebagai Warisan Kebangsaan. Menteri Perpaduan, Kebudayaan, Kesenian dan Warisan Datuk Seri Mohd Shafie Apdal turut mengumumkan bahawa ia akan dikenali semula sebagai Victoria Institution (VI) mulai 14 Februari 2009. Sekolah itu diangkat sebagai Warisan Kebangsaan kerana ia memenuhi kriteria berdasarkan Akta Warisan 2005.<ref>[http://www.mstar.com.my/berita/berita-semasa/2009/02/14/smk-victoria-dikenali-semula-victoria-institution/ SMK Victoria dikenali semula Victoria Institution]</ref> == Lagu sekolah == {| !Versi [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] !style="width:25px;" rowspan="2"| !Versi [[Bahasa Melayu|Melayu]] |- | Let us now with thankfulness<br /> Praise the founders of our School.<br /> Let us now with thankfulness<br /> Praise the founders of our School<br /> For their foresight and devotion,<br /> Some who came across the ocean,<br /> Some Malaysia's own sons,<br /> All true Victorians.<br /> <br /> Let us next remember here<br /> All who passed through this our School.<br /> Let us next remember here<br /> All who passed through this our School,<br /> Not one race but one in feeling<br /> For a school to each appealing<br /> That instruction be not all<br /> Nor this School just roof and wall.<br /> <br /> Let us lastly pledge ourselves<br /> Ever to uphold our School.<br /> Let us lastly pledge ourselves<br /> Ever to uphold our School.<br /> In our work and in our leisure,<br /> With such zeal and in such measure<br /> That the new Victorians<br /> Match with Old Victorians.<br /> <small>'''''Lirik oleh:'''G. F. Jackson''</small> | Sanjungan didendangkan<br> Pengasas nan budiman<br> Sanjungan didendangkan<br> Pengasas nan budiman<br> Kerana jasa khidmat mulia<br> Yang mengharung samuderaya<br> Dan putera Malaysia<br> Kekal cita Victoria<br> <br> Kenangan dilayangkan<br> Pada semua lepasan<br> Kenangan dilayangkan<br> Pada semua lepasan<br> Lain bangsa satu cita<br> Diingatkan pada semua<br> Ilmu zahir utama<br> Rohani pun setara<br> Ikrar pula lafazkan<br> Junjung sekolah pujaan<br> Ikrar pula lafazkan<br> Junjung sekolah pujaan<br> Dalam usaha gerak laku<br> Warisan lama dan baru<br> Bergandingan, bersatu<br> Hidup Victoria diaju <br> <small>'''''Lirik oleh''': Zainab bt Yusop''</small> |} == Alumni == *[[Hassanal Bolkiah|Sultan Hassanal Bolkiah]], [[Senarai Sultan Brunei|Sultan Brunei]] *[[Ananda Krishnan]], Ahli Perniagaan *[[Francis Yeoh]], Ahli Perniagaan *[[Mokhtar Dahari]], arwah, bekas pemain [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|bolasepak Malaysia]] *[[Lall Singh]], bekas pemain [[Kriket]] *[[Raja Petra Kamarudin]] *[[Sinnathamby Rajaratnam|S. Rajaratnam]], bekas Timbalan Perdana Menteri [[Singapura]] *[[Rafidah Aziz|Datuk Seri Rafidah Aziz]], menteri, Kementerian Industri dan Perdagangan, ahli Dewan Rakyat Kuala Kangsar *[[Zulhasnan Rafique]], menteri, Wilayah Persekutuan Malaysia *[[Mani Jegathesan|Datuk Dr Mani Jegathesan]], Timbalan presiden [[Majlis Olimpik Malaysia]] (MOM) *[[Tengku Abdul Halim ibni al-Marhum Sultan Ibrahim|Tengku Abdul Halim]], Tengku Laksamana Kelantan *[[R. Thampipillay]], pendidik *[[Mohd Zaman Khan]], ketua penjara *[[Shahnon Ahmad]], penulis puisi *[[Misbun Sidek]], pemain badminton Malaysia *[[Rashid Sidek]], [[Senarai pemain badmintion Malaysia|pemain badminton Malaysia]] *[[Shahrin Majid]], pemain Bolasepak Malaysia *[[Aidit Alfian]], muzik komposer, "Keliru" Juara Lagu TV3 ke-17 tahun 2002 *[[Syed Shaidali]] : pendidik *[[Iedil Putra]] : Pelakon <ref> http://www2.nst.com.my/channels/learning-curve/my-schooldays-don-t-get-into-silly-fights-1.87971 </ref> *Mohamad Shafiq Bin Kamaruddin : Mantan YDP Majlis Perwakilan Pelajar (MPP) [[Universiti Sains Malaysia]] (USM) Sidang 2013/2014 dan 2014/2015, Mantan YDP Majlis Perundingan Pelajar Kebangsaan (MPPK) Sidang 2013/2014 dan Pemilik Kafe The Kapit's USM. *[[Prabowo Subianto]] : [[Kementerian Pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan Indonesia]] , Presiden Indonesia *[[Paul Tan]], Blogger automotif, pengasas blog automotif no.1 Malaysia, paultan.org. *[[Wayne Soo]], Chartered Accountant, VIOBA(S) President. == Alamat== :Sekolah Menengah Kebangsaan Victoria :Jalan Hang Tuah, [[Kuala Lumpur]] :Telefon = 320782489 :Fax = 320316854 == Rujukan == <references /> == Pautan luar == * [http://victorians.biz Portal Victoria Institution] - portal untuk Victorians, ''the Victorian Times'' {{en}} {{Koord|3.138607|101.702320|region:MY_type:edu|display=title|format=dms}} [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Sekolah menengah di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Sekolah lelaki di Malaysia]] 48a0sfoqtzicoxic9szp1ghfxfph1a8 7003986 7003985 2026-11-11T20:33:50Z ~2026-60109-28 425145 /* */ 7003986 wikitext text/x-wiki {{Kotak info sekolah | name = Victoria sekolah kuat tm | logo = [[Image:vicrest.jpg|150px]] | logo_saiz = | motto = "Be Yet stupider" | established = {{start date and age|1969|05 13df=yes}} | type = [[Sekolah kerajaan|Kerajaan]] (bukan berasrama penuh) [[sekolah menengah]] [[sekolah satu juta jantina]] | affiliations = [[Kementerian Pendidikan Malaysia]] | principal = En Abd Samad bin Othman | founder = Manloppezzz | founders = • Vi sekolah gayboy<br>• Thamboosamy<br>• Loke Yew<br>• Yap Kwan Seng<br>• K. Thamboosamy Pillay<br>• Sultan Abdul Samad | chaplain = F2 | enrolment = 1969513 | grades = Tingkatan 1 - Tingkatan 2 | free_label_1 = Singkatan | free_1 = SMKSBS | colours = [[Oxford Blue]] dan [[Cambridge Blue]] (diambil selepas [[Universiti Oxford]] dan [[Universiti Cambridge]]) | campus = Asrama Malaysia (Apal nepal) Kuala Lumpur | city = Jalan Hang Tuah, 55200 | state = Pudu | country = [[Malaysia]] | website = {{URL|https://sites.google.com/moe-dl.edu.my/victoria-institution/}} }} '''Victoria Institution''' ('''VI'''), kembali ke nama asalnya pada tahun 2009. Ia dikenali sebagai '''Sekolah Menengah Kebangsaan Victoria''' untuk seketika. Victoria Institution merupakan sebuah [[sekolah menengah kebangsaan]] lelaki (dan perempuan untuk tingkatan enam) di [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Ditubuhkan pada tahun 1893, sekolah ini merupakan sekolah tertua di ibu negara. {{Cite web |url=http://www.utusan.com.my/berita/nasional/victoria-institution-rai-ulang-tahun-ke-125-1.586594 |title=Victoria Institution rai ulang tahun ke-125. |access-date=2018-05-22 |archive-date=2018-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180117060335/http://www.utusan.com.my/berita/nasional/victoria-institution-rai-ulang-tahun-ke-125-1.586594 |url-status=dead }}<ref>{{Cite web |url=https://www.moe.gov.my/index.php/my/statistik-kpm/bilangan-sekolah-mengikut-kumpulan-jenis-dan-negeri |title=Senarai Sekolah Mengikut Kumpulan Jenis Dan Negeri |access-date=2018-05-22 |archive-date=2018-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710100827/http://moe.gov.my/index.php/my/statistik-kpm/bilangan-sekolah-mengikut-kumpulan-jenis-dan-negeri |url-status=dead }}</ref> Moto sekolah adalah "Be Yet Wiser" diterjemahkan, "Menjadi Lebih Bijaksana". ==Sejarah== Victoria Institution telah diasaskan oleh Sultan Abdul Samad, William Hood Treacher dan [[K. Thamboosamy Pillay|Thamboosamy Pillai]] pada 14 Ogos 1893. Ia berjaya mengekalkan kecemerlangannya dalam melahirkan ramai tokoh termasuk Sultan Brunei Sultan Hassanal Bolkiah serta menteri-menteri Kabinet terdahulu dan sekarang seperti Tan Sri Rafidah Aziz, Datuk Seri Zulhasnan Rafique, Datuk Seri Dr Ng Yen Yen dan bekas hakim Datuk Mahadev Shankar. Sekolah itu juga, merupakan sekolah menengah Inggeris yang pertama di Tanah Melayu dan turut memainkan peranan dalam sejarah tanah air apabila digunakan oleh askar Jepun pada [[Perang Dunia Kedua]]. Pada 2009, ''Sekolah Menengah Kebangsaan Victoria'' telah disenaraikan sebagai Warisan Kebangsaan. Menteri Perpaduan, Kebudayaan, Kesenian dan Warisan Datuk Seri Mohd Shafie Apdal turut mengumumkan bahawa ia akan dikenali semula sebagai Victoria Institution (VI) mulai 14 Februari 2009. Sekolah itu diangkat sebagai Warisan Kebangsaan kerana ia memenuhi kriteria berdasarkan Akta Warisan 2005.<ref>[http://www.mstar.com.my/berita/berita-semasa/2009/02/14/smk-victoria-dikenali-semula-victoria-institution/ SMK Victoria dikenali semula Victoria Institution]</ref> == Lagu sekolah == {| !Versi [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] !style="width:25px;" rowspan="2"| !Versi [[Bahasa Melayu|Melayu]] |- | Let us now with thankfulness<br /> Praise the founders of our School.<br /> Let us now with thankfulness<br /> Praise the founders of our School<br /> For their foresight and devotion,<br /> Some who came across the ocean,<br /> Some Malaysia's own sons,<br /> All true Victorians.<br /> <br /> Let us next remember here<br /> All who passed through this our School.<br /> Let us next remember here<br /> All who passed through this our School,<br /> Not one race but one in feeling<br /> For a school to each appealing<br /> That instruction be not all<br /> Nor this School just roof and wall.<br /> <br /> Let us lastly pledge ourselves<br /> Ever to uphold our School.<br /> Let us lastly pledge ourselves<br /> Ever to uphold our School.<br /> In our work and in our leisure,<br /> With such zeal and in such measure<br /> That the new Victorians<br /> Match with Old Victorians.<br /> <small>'''''Lirik oleh:'''G. F. Jackson''</small> | Sanjungan didendangkan<br> Pengasas nan budiman<br> Sanjungan didendangkan<br> Pengasas nan budiman<br> Kerana jasa khidmat mulia<br> Yang mengharung samuderaya<br> Dan putera Malaysia<br> Kekal cita Victoria<br> <br> Kenangan dilayangkan<br> Pada semua lepasan<br> Kenangan dilayangkan<br> Pada semua lepasan<br> Lain bangsa satu cita<br> Diingatkan pada semua<br> Ilmu zahir utama<br> Rohani pun setara<br> Ikrar pula lafazkan<br> Junjung sekolah pujaan<br> Ikrar pula lafazkan<br> Junjung sekolah pujaan<br> Dalam usaha gerak laku<br> Warisan lama dan baru<br> Bergandingan, bersatu<br> Hidup Victoria diaju <br> <small>'''''Lirik oleh''': Zainab bt Yusop''</small> |} == Alumni == *[[Hassanal Bolkiah|Sultan Hassanal Bolkiah]], [[Senarai Sultan Brunei|Sultan Brunei]] *[[Ananda Krishnan]], Ahli Perniagaan *[[Francis Yeoh]], Ahli Perniagaan *[[Mokhtar Dahari]], arwah, bekas pemain [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|bolasepak Malaysia]] *[[Lall Singh]], bekas pemain [[Kriket]] *[[Raja Petra Kamarudin]] *[[Sinnathamby Rajaratnam|S. Rajaratnam]], bekas Timbalan Perdana Menteri [[Singapura]] *[[Rafidah Aziz|Datuk Seri Rafidah Aziz]], menteri, Kementerian Industri dan Perdagangan, ahli Dewan Rakyat Kuala Kangsar *[[Zulhasnan Rafique]], menteri, Wilayah Persekutuan Malaysia *[[Mani Jegathesan|Datuk Dr Mani Jegathesan]], Timbalan presiden [[Majlis Olimpik Malaysia]] (MOM) *[[Tengku Abdul Halim ibni al-Marhum Sultan Ibrahim|Tengku Abdul Halim]], Tengku Laksamana Kelantan *[[R. Thampipillay]], pendidik *[[Mohd Zaman Khan]], ketua penjara *[[Shahnon Ahmad]], penulis puisi *[[Misbun Sidek]], pemain badminton Malaysia *[[Rashid Sidek]], [[Senarai pemain badmintion Malaysia|pemain badminton Malaysia]] *[[Shahrin Majid]], pemain Bolasepak Malaysia *[[Aidit Alfian]], muzik komposer, "Keliru" Juara Lagu TV3 ke-17 tahun 2002 *[[Syed Shaidali]] : pendidik *[[Iedil Putra]] : Pelakon <ref> http://www2.nst.com.my/channels/learning-curve/my-schooldays-don-t-get-into-silly-fights-1.87971 </ref> *Mohamad Shafiq Bin Kamaruddin : Mantan YDP Majlis Perwakilan Pelajar (MPP) [[Universiti Sains Malaysia]] (USM) Sidang 2013/2014 dan 2014/2015, Mantan YDP Majlis Perundingan Pelajar Kebangsaan (MPPK) Sidang 2013/2014 dan Pemilik Kafe The Kapit's USM. *[[Prabowo Subianto]] : [[Kementerian Pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan Indonesia]] , Presiden Indonesia *[[Paul Tan]], Blogger automotif, pengasas blog automotif no.1 Malaysia, paultan.org. *[[Wayne Soo]], Chartered Accountant, VIOBA(S) President. == Alamat== :Sekolah Menengah Kebangsaan Victoria :Jalan Hang Tuah, [[Kuala Lumpur]] :Telefon = 320782489 :Fax = 320316854 == Rujukan == <references /> == Pautan luar == * [http://victorians.biz Portal Victoria Institution] - portal untuk Victorians, ''the Victorian Times'' {{en}} {{Koord|3.138607|101.702320|region:MY_type:edu|display=title|format=dms}} [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Sekolah menengah di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Sekolah lelaki di Malaysia]] 9vvy4gtws6xdrzyu6ie3of278dqgqmv 7003987 7003986 2026-11-11T20:39:42Z ~2026-60109-28 425145 /* */ 7003987 wikitext text/x-wiki {{Kotak info sekolah | name = sekolah kuat tm ini sekolah batch 12 punya | logo = [[Image:vicrest.jpg|150px]] | logo_saiz = | motto = "Be Yet stupider" | established = {{start date and age|1969|05 13df=yes}} | type = [[Sekolah kerajaan|Kerajaan]] (bukan berasrama penuh) [[sekolah menengah]] [[sekolah satu juta jantina]] | affiliations = [[Kementerian Pendidikan Malaysia]] | principal = En Abd Samad bin Othman | founder = Manloppezzz | founders = • Vi sekolah gayboy,sekolah bele sekolah tm br>• Thamboosamy<br>• Loke Yew<br>• Yap Kwan Seng<br>• K. Thamboosamy Pillay<br>• Sultan Abdul Samad | chaplain = Ini sekolah batch 12 punya | enrolment = 1969513 | grades = Tingkatan 1 - Tingkatan 2 | free_label_1 = Singkatan | free_1 = SMKSBS | colours = [[Oxford Blue]] dan [[Cambridge Blue]] (diambil selepas [[Universiti Oxford]] dan [[Universiti Cambridge]]) | campus = Asrama Malaysia (Apal nepal) Kuala Lumpur | city = Jalan Hang Tuah, 676767 | state = Pudu | country = [[Malaysia]] | website = {{URL|https://sites.google.com/moe-dl.edu.my/victoria-institution/}} }} '''Victoria Institution''' ('''VI'''), kembali ke nama asalnya pada tahun 2009. Ia dikenali sebagai '''Sekolah Menengah Kebangsaan Victoria''' untuk seketika. Victoria Institution merupakan sebuah [[sekolah menengah kebangsaan]] lelaki (dan perempuan untuk tingkatan enam) di [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Ditubuhkan pada tahun 1893, sekolah ini merupakan sekolah tertua di ibu negara. {{Cite web |url=http://www.utusan.com.my/berita/nasional/victoria-institution-rai-ulang-tahun-ke-125-1.586594 |title=Victoria Institution rai ulang tahun ke-125. |access-date=2018-05-22 |archive-date=2018-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180117060335/http://www.utusan.com.my/berita/nasional/victoria-institution-rai-ulang-tahun-ke-125-1.586594 |url-status=dead }}<ref>{{Cite web |url=https://www.moe.gov.my/index.php/my/statistik-kpm/bilangan-sekolah-mengikut-kumpulan-jenis-dan-negeri |title=Senarai Sekolah Mengikut Kumpulan Jenis Dan Negeri |access-date=2018-05-22 |archive-date=2018-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710100827/http://moe.gov.my/index.php/my/statistik-kpm/bilangan-sekolah-mengikut-kumpulan-jenis-dan-negeri |url-status=dead }}</ref> Moto sekolah adalah "Be Yet Wiser" diterjemahkan, "Menjadi Lebih Bijaksana". ==Sejarah== Victoria Institution telah diasaskan oleh Sultan Abdul Samad, William Hood Treacher dan [[K. Thamboosamy Pillay|Thamboosamy Pillai]] pada 14 Ogos 1893. Ia berjaya mengekalkan kecemerlangannya dalam melahirkan ramai tokoh termasuk Sultan Brunei Sultan Hassanal Bolkiah serta menteri-menteri Kabinet terdahulu dan sekarang seperti Tan Sri Rafidah Aziz, Datuk Seri Zulhasnan Rafique, Datuk Seri Dr Ng Yen Yen dan bekas hakim Datuk Mahadev Shankar. Sekolah itu juga, merupakan sekolah menengah Inggeris yang pertama di Tanah Melayu dan turut memainkan peranan dalam sejarah tanah air apabila digunakan oleh askar Jepun pada [[Perang Dunia Kedua]]. Pada 2009, ''Sekolah Menengah Kebangsaan Victoria'' telah disenaraikan sebagai Warisan Kebangsaan. Menteri Perpaduan, Kebudayaan, Kesenian dan Warisan Datuk Seri Mohd Shafie Apdal turut mengumumkan bahawa ia akan dikenali semula sebagai Victoria Institution (VI) mulai 14 Februari 2009. Sekolah itu diangkat sebagai Warisan Kebangsaan kerana ia memenuhi kriteria berdasarkan Akta Warisan 2005.<ref>[http://www.mstar.com.my/berita/berita-semasa/2009/02/14/smk-victoria-dikenali-semula-victoria-institution/ SMK Victoria dikenali semula Victoria Institution]</ref> == Lagu sekolah == {| !Versi [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] !style="width:25px;" rowspan="2"| !Versi [[Bahasa Melayu|Melayu]] |- | Let us now with thankfulness<br /> Praise the founders of our School.<br /> Let us now with thankfulness<br /> Praise the founders of our School<br /> For their foresight and devotion,<br /> Some who came across the ocean,<br /> Some Malaysia's own sons,<br /> All true Victorians.<br /> <br /> Let us next remember here<br /> All who passed through this our School.<br /> Let us next remember here<br /> All who passed through this our School,<br /> Not one race but one in feeling<br /> For a school to each appealing<br /> That instruction be not all<br /> Nor this School just roof and wall.<br /> <br /> Let us lastly pledge ourselves<br /> Ever to uphold our School.<br /> Let us lastly pledge ourselves<br /> Ever to uphold our School.<br /> In our work and in our leisure,<br /> With such zeal and in such measure<br /> That the new Victorians<br /> Match with Old Victorians.<br /> <small>'''''Lirik oleh:'''G. F. Jackson''</small> | Sanjungan didendangkan<br> Pengasas nan budiman<br> Sanjungan didendangkan<br> Pengasas nan budiman<br> Kerana jasa khidmat mulia<br> Yang mengharung samuderaya<br> Dan putera Malaysia<br> Kekal cita Victoria<br> <br> Kenangan dilayangkan<br> Pada semua lepasan<br> Kenangan dilayangkan<br> Pada semua lepasan<br> Lain bangsa satu cita<br> Diingatkan pada semua<br> Ilmu zahir utama<br> Rohani pun setara<br> Ikrar pula lafazkan<br> Junjung sekolah pujaan<br> Ikrar pula lafazkan<br> Junjung sekolah pujaan<br> Dalam usaha gerak laku<br> Warisan lama dan baru<br> Bergandingan, bersatu<br> Hidup Victoria diaju <br> <small>'''''Lirik oleh''': Zainab bt Yusop''</small> |} == Alumni == *[[Hassanal Bolkiah|Sultan Hassanal Bolkiah]], [[Senarai Sultan Brunei|Sultan Brunei]] *[[Ananda Krishnan]], Ahli Perniagaan *[[Francis Yeoh]], Ahli Perniagaan *[[Mokhtar Dahari]], arwah, bekas pemain [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|bolasepak Malaysia]] *[[Lall Singh]], bekas pemain [[Kriket]] *[[Raja Petra Kamarudin]] *[[Sinnathamby Rajaratnam|S. Rajaratnam]], bekas Timbalan Perdana Menteri [[Singapura]] *[[Rafidah Aziz|Datuk Seri Rafidah Aziz]], menteri, Kementerian Industri dan Perdagangan, ahli Dewan Rakyat Kuala Kangsar *[[Zulhasnan Rafique]], menteri, Wilayah Persekutuan Malaysia *[[Mani Jegathesan|Datuk Dr Mani Jegathesan]], Timbalan presiden [[Majlis Olimpik Malaysia]] (MOM) *[[Tengku Abdul Halim ibni al-Marhum Sultan Ibrahim|Tengku Abdul Halim]], Tengku Laksamana Kelantan *[[R. Thampipillay]], pendidik *[[Mohd Zaman Khan]], ketua penjara *[[Shahnon Ahmad]], penulis puisi *[[Misbun Sidek]], pemain badminton Malaysia *[[Rashid Sidek]], [[Senarai pemain badmintion Malaysia|pemain badminton Malaysia]] *[[Shahrin Majid]], pemain Bolasepak Malaysia *[[Aidit Alfian]], muzik komposer, "Keliru" Juara Lagu TV3 ke-17 tahun 2002 *[[Syed Shaidali]] : pendidik *[[Iedil Putra]] : Pelakon <ref> http://www2.nst.com.my/channels/learning-curve/my-schooldays-don-t-get-into-silly-fights-1.87971 </ref> *Mohamad Shafiq Bin Kamaruddin : Mantan YDP Majlis Perwakilan Pelajar (MPP) [[Universiti Sains Malaysia]] (USM) Sidang 2013/2014 dan 2014/2015, Mantan YDP Majlis Perundingan Pelajar Kebangsaan (MPPK) Sidang 2013/2014 dan Pemilik Kafe The Kapit's USM. *[[Prabowo Subianto]] : [[Kementerian Pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan Indonesia]] , Presiden Indonesia *[[Paul Tan]], Blogger automotif, pengasas blog automotif no.1 Malaysia, paultan.org. *[[Wayne Soo]], Chartered Accountant, VIOBA(S) President. == Alamat== :Sekolah Menengah Kebangsaan Victoria :Jalan Hang Tuah, [[Kuala Lumpur]] :Telefon = 320782489 :Fax = 320316854 == Rujukan == <references /> == Pautan luar == * [http://victorians.biz Portal Victoria Institution] - portal untuk Victorians, ''the Victorian Times'' {{en}} {{Koord|3.138607|101.702320|region:MY_type:edu|display=title|format=dms}} [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Sekolah menengah di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Sekolah lelaki di Malaysia]] p8mdqgz5qjupz7t0teo1oi5zkj9gtcc 3 70190 7003944 6997139 2026-11-11T15:48:11Z Pavithran 12626 Mengosongkan laman 7003944 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 74879 7004348 5287271 2026-11-12T10:15:12Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004348 wikitext text/x-wiki [[Fail:HK USP 45 surrounded by .45 caliber Hornady TAP (+P) jacketed hollow point rounds.jpg|thumb|Sebuah pistol tangan [[Heckler & Koch]] USP .45 ACP dengan Lampu Taktikal Surefire X200a, dikelilingi oleh [[peluru poin-rongga]] berjaket.]] [[Fail:Ak preps.jpg|thumb|right|Senjata api yang sering digunakan perlu dileraikan, dibersihkan dan diminyakkan untuk memastikan keboleh-percayaan senjata api; tentera dari [[Armia Krajowa]] membersihkan senjata api mereka sebelum pertempuran pada tahun 1944.]] '''Senjata api''' ialah alatan yang boleh digunakan sebagai [[senjata]] yang ditembak sama ada satu atau berganda [[projektil]] yang ditujahkan pada kelajuan tinggi oleh [[gas]] yang dihasilkan melalui kecepatan, [[pembakaran]] dibataskan dari [[pendorong]]. Proses dari kecepatan pembakaran secara teknikalnya dikenali sebagai [[nyahflagrasi]]. Pada senjata api kuno, pendorong ini lazimnya [[serbuk hitam]], tetapi senjata api moden menggunakan [[serbuk tanpa asap]], [[kordit]], atau pedorong lain. Kebanyakan senjata api moden (dengan pengecualian yang penting dari [[senapang]] berlaras licin) mempunyai laras berpilin untuk memberikan putaran kepada projektil untuk menambah kestabilan semasa dalam penerbangan. {{BM}} == Latar belakang == Istilah '''[[bedil]]''' selalu digunakan sebagai sinonim untuk senjata api, tetapi dalam kegunaan khusus telah membataskan rujukannya hanya kepada meriam [[artileri]] dengan kadar kelajuan tinggi larasnya, seperti [[meriam medan]], [[meriam kereta kebal]], [[meriam anti-kereta kebal]], atau meriam yang digunakan oleh [[senjata api tentera laut]]. Bedil adalah berbeza dari [[howitzer]] dan [[mortar (senjata)|mortar]], di mana ia mempunyai kelajuan laras lebih rendah dan, lazimnya, trajektori lebih tinggi. Senjata api tangan, seperti [[raifal]], [[karbin]], [[pistol]] dan lain-lain senjata api kecil jarang dipanggil "bedil" pada batasan akal dikalangan pakar. '''[[Mesingan]]''' menembak ubat bedil kecil (umumnya 14.5&nbsp;mm atau lebih kecil), dan banyak mesingan adalah khidmat kru senjata api, memerlukan khidmat lebih dari satu kru, sama seperti gan "artileri". Umumnya, senjata api otomatik direka untuk satu pengguna dirujuk sebagai [[raifal otomatik]]. Bagaimanapun, [[Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives|US BATFE]] menganggap sebarang senjata api dimana mengagihkan lebih dari satu pusingan dengan satu manipulasi dari alatan menembak merupakan "mesingan" untuk tujuan kawalan. Istilah lain, termasuk "senjata api" itu sendiri, telah ditakrifkan dalam cara ''ad hoc'' yang dikhaskan oleh berbagai legislasi. Pada abad kebelakangan ini, senjata api telah menjadi senjata utama yang digunakan oleh manusia. [[Medan perang moden]] sejak [[Zaman Pembaharuan]] telah bergantung pada senjata api, dengan kesan meluas pada [[sejarah ketenteraan]] dan sejarah pada amnya. Ini menciptakan jenis peperangan yang baru, dengan pembentukan tentera era-moden. Bagi pistol dan senapang, projektil ini adalah [[peluru]] atau, bagi meriam bedil, bebola meriam. Projektil ini ditembak melalui pembakaran bahan penujah, tetapi bagi senjata kecil jarang mengandungi peledaknya sendiri. Untuk artileri moden projektil ini adalah [[rangka (projektil)|rangka]], di mana hampir sentiasa mengandungi peledak. Perbezaan kadangkala dibuat antara projektil itu sendiri sebagai senjata dan senjata api sebagai [[pelantar senjata]]. Dalam sesetengah kes, senjata api ini boleh digunakan secara terus sebagai senjata tanpa menembak projektil, walaupun ini secara mutlaknya sentiasa cara serangan kedua. Contohnya, senjata seperti raifal, musket, dan kadangkala [[submesingan]] boleh dipasangkan dengan [[bayonet]] pada larasnya, yang menjadikannya seperti [[lembing]] atau [[tombak (senjata)|tombak]]. Hanya dengan sedikit pengecualian, bontot senapang boleh digunakan sebagai [[belantan]]. Ia juga adalah mungkin bagi menghentak seseorang dengan laras dari senapang dipegang atau genggamkannya dengan laras dan menghentak seseorang dengan bontot pistolnya. Ini dipanggil "hentakan pistol". Masalah yang dihadapi bila mana sisa ledakkan yang terkumpul dalam kebuk, termasuk sepihan dari peluru itu sendiri dan cebisan kelopak peluru yang terkumpul di dalam alat bekerja. Sisa terkumpul ini akan menyebabkan gangguan pada fungsi dalaman senjata api.Oleh yang demikian, kebiasaannya senjatapi yang kerap digunakan perlu diselenggara secara berkala dengan dileraikan, dibersihkan dan diletak minyak untuk mengekalkan keupayaan senjata api tersebut. Senjataapi adakalanya dipanggil sebagai senjata kecil.senjata kecil adalah senjata api adalah yang dibawa secara perseorangan. Menurut persidangan antarabangsa berkaitan[[Laws of War]],senjata kecil adalah ditafsirkan sebagai senjata yang melancarkan tembakan bergaris pusat tidak melebihi 15 mm (0.60 inci).{{Fact|date=February 2007}} Senjata kecil diacukan kearah sasaran secara pandangan tepat. Jarak ketepatan bagi senjata kecil umumnya sejauh satu batu (1600&nbsp;m), malah kebiasannya kurang, Tetapi jarak yang berjaya dicatatkan ketika ini [[Sniper]] menjangkau lebih 1.5 batu(2.4&nbsp;km). Senjata Artillery adalah lebih besar dibandingkan senjata api,di bawa dengan induk pengerak, mempunyai laras melebihi 18 inci (46&nbsp;cm) dan mempunyai berat beberapa tan. Artillery menjangkau ketapatan melebihi 26 batus (42&nbsp;km) dan dengan pencapaian yang boleh dilaraskan(contohnya kereta kebal), dituju secara tepat mengunakan [[altitude/azimuth]] . Adalah ditegaskan ia bukan lagi dikenali sebagai senjataapi. == Sejarah == {{terjemah}} {{main|History of firearms}} Leluhur langsung bagi senjata api adalah [[tombak api]], tiub berisi ubat bedil dipasang pada hujung tombak dan digunakan sebagai penyembur api; serpihan kadang-kala diletakkan pada laras agar ia melancar keluar bersama api.<ref name=chase>{{Harvnb|Chase|2003|pp=31–32}}</ref><ref name=crosby>{{Harvnb|Crosby|2002|p=99}}</ref> Gambaran terawal senjata ubat bedil merupakan gambaran tombak api pada panji-panji sutera abad ke-10 dari [[Dunhuang]].<ref>{{Harvnb|Needham|1986|pp=8–9}}</ref> Pada masa itu,kadar kalium nitrat di dalam bahan pendorong ditambah untuk menambah kekuatan letupan.<ref name=crosby/> Untuk menahan kekuatan letupan itu,kertas dan buluh di mana tong laras api asalnya diperbuat mula diganti dengan besi.<ref name=chase/> Dan untuk mengambil kesempatan penuh terhadap kekuatan itu,serpihan telah diganti oleh projektil yang saiz dan bentuknya mengisi tong dengan lebih rapat.<ref name=crosby/> Dengan ini, kita memiliki tiga ciri asas bedil: laras dari logam, ubat bedil tinggi kandungan [[nitrat]], dan projektil yang menutup laras sepenuhnya agar ledakan ubat bedil menghasilkan potensi kesan penujahan sepenuhnya.<ref>{{Harvnb|Needham|1986|p=10}}</ref> Gambaran terawal bedil adalah ukiran dalam gua di Sichuan bertarikh pada 1100-an dengan gambar orang membawa bombard berbentuk pasu dengan api dan peluru meriam keluar darinya.<ref>{{Harvcolnb|Lu|Needham|Phan|1988}}</ref><ref>{{Harvcolnb|Chase|2003|pp=31-32}}</ref> Meriam tertua masih selamat, diperbuat dari gangsa, bertarikh 1288 kerana ia dijumpai di tapak masa kini daerah Acheng di mana rekod ''Yuan Shi'' menunjukkan pertempuran berlaku pada masa itu; Li Ting, komander tentera keturunan [[Jurchen]], memimpin tentera pejalan kaki bersenjata bedil dalam pertempuran bagi menumpaskan pemberontakan putera Nayan Mongol Kristian.<ref name="needham volume 5 part 7 293 294">{{Harvcolnb|Needham|1986|pp=293–294}}</ref> == Senjata kecil == === Piston tangan === [[File:Pistolet marine 1837-IMG 6935.jpg|thumb|Pistol kurun ke-19 milik [[Tentera Laut Perancis]].]] [[Fail:Peacemaker-p1030061.jpg|thumb|Revolver buatan terkenal syarikat [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] versi moden "Single Action Army".]] [[File:Mamba (pistol).jpg|thumb|Pistol Mamba.]] Senjata api paling kecil dipanggil [[pistol]]. Kebiasaannya terdapat 3 jenis pistol: [[tembakan sebutir]] (paling banyak digunakan), [[revolver]], dan [[pistol separa automatik]]. Revolver mempunyai beberapa ruang penembakan atau "ruang isian" di dalam silinder pusingan; setiap ruang di dalam silinder berisi dengan satu katrij. Pistol separa-automatik mempunyai satu mesin ruang penembakan yang di pasang kepada bahagian laras belakang, dan satu kelopak peluru yang boleh ditanggalkan supaya ia boleh digunakan untuk menembak lebih dari satu pusingan. [[Mateba Autorevolver|Revolver Mateba]] buatan Itali adalah "hibrid" yang jarang, iaitu revolver separa-automatik. Setiap kali picu ditekan ia akan menembak satu katrij dan menukar silinder supaya katrij yang seterusnya boleh ditembak dengan segera. Firma senjata Britain iaitu Webley juga ada membuat satu "revolver automatik" pada sekitar abad ke 20. Pistol berbeza dengan raifal dan senapang patah (shotgun) kerana ia lebih kecil, mudah disimpan disisi, biasanya mempunyai kebuk katrij yang kurang berkuasa, dan direka untuk ditembak dengan pegangan satu atau dua tangan. sementara istilah "pistol" boleh digunakan utk menggambarkan semua senjata tangan, adalah biasa untuk merujuk kepada satu-tembakan atau isian-automatik handgun sebagai "pistol" dan revolver sebagai "revolver". Istilah "pistol automatik" kadangkala mengelirukan dengan istilah "automatik" tidak dirujuk kepada mekanisma penembakan, tetapi merujuk kepada mekanisma pengisian. Apabila ditembak, pistol automatik menggunakan rekoil dan/atau dorongan gas untuk mengeluarkan kelongsong yang telah digunakan dan memasukkan kelongsong baru daripada kelopak peluru. Kebiasannya (dan bukan selalu), mencekah senjata secara automatik. Pistol automatik menembak satu tembakan untuk satu tarikan picu, tidak seperti senjata api automatik seperti mesingan, yang akan menembak selagi picu ditekan dan tiada lagi kelongsong yang tidak digunakan di dalam ruang penembakan atau di dalam kelopak peluru. Walaubagaimanapun terdapat beberapa pistol automatik sepenuhnya (selalu dirujuk sebagai pistol mesin jadi, untuk mengelakkan kesamaran dan kekeliruan, istilah semi-automatik digunakan apabila merujuk kepada senjata api yang menembak satu tembakan untuk satu tarikan picu. Sebelum abad ke-19, kesemua senjata tangan adalah senapang lantak satu tembakan. Dengan ciptaan revolver pada 1818, pistol yang mampu menyimpan banyak peluru menjadi popular. Pada akhir abad ke-20, kebanyakan pistol adalah [[semi-automatic self-loading pistol|semi-automatic]], sungguhpun revolver masih digunakan secara meluas. Secara umum, tentera dan polis menggunakan pistol automatik kerana keupayaan ruang pelurunya yang tinggi (10 hingga 17 atau, dalam sesetengah kes, lebih 25 biji peluru) dan keupayaan mengisi semula dengan mudah dengan hanya mengeluarkan klip kosong dan memasukkan klip peluru berisi. Pemburu pistol menggunakan revolver hampir sepenuhnya kerana kartrij memburu secara umumnya jauh lebih kuat berbanding dengan kartrij pistol automatik (yang direka untuk mempertahankan diri) dan kekuatan, kesederhanaan dan reka bentuk pistol yang ketahanan sesuai kepada mereka. Warganegara bersenjata yang sah membawa kedua-dua jenis, bergantung kepada kecenderungan peribadi. Pistol terdapat dalam banyak bentuk dan saiz. Sebagai contoh, "[[derringer]]" (istilah generik berdasarkan nama jenama "Deringer" pertengahan 19 abad ) adalah sangat kecil, pistol berlaras pendek, biasanya dengan satu atau dua kebuk tetapi kadang-kadang lebih (sesetengah derringer abad ke-19 mempunyai 4 kebuk) yang perlu diisi kembali secara insani selepas digunakan. Pistol berlawan satu tembakan yang dipasangkan dengan teliti digunakan terutamanya pada abad ke-18 dan abad ke-19 bagi menyelesaikan pertikaian serius antara "lelaki berwibawa": [[Alexander Hamilton]] dan [[Harun Burr]] mungkin warga Amerika Syarikat yang paling menonjol yang pernah menggunakan pistol berlawan bagi menyelesaikan perbezaan mereka. Pistol mesin automatik sepenuhnya, dan agak mudah disembunyikan, seperti MAC-10, Glock 18, dan Beretta 93R, dibangunkan pada akhir abad ke-20. Pistol biasanya kecil dan dibuat untuk dibawa dalam sarung, dengan itu membiarkan kedua-dua belah tangan bebas. Pistol kecil dengan mudah boleh disembunyikan, dengan itu menjadikan ia pilihan yang biasa bagi perlindungan peribadi. Dalam tentera, pistol biasanya diberikan kepada mereka yang tidak dijangka memerlukan senjata api lebih kuat (dan lebih mahal), seperti Jeneral dan pegawai-pegawai kakitangan, dan kepada mereka yang tidak ada ruang untuk senapang bersaiz penuh, seperti kenderaan perisai dan krew udara. Dalam peranan berikutnya, pistol sering bersaing dengan [[karbin]], senapang pendek, ringan, yang juga biasanya diberikan kepada infantri udara kerana saiznya yang kecil. Selain tentera, senjata pistol biasa bagi [[polis]] (dalam bidang kuasa di mana polis bersenjata) dan, di mana sah, untuk warganegara persendirian. Rakyat swasta dalam kebanyakan perundangan biasanya hanya membawa pistol tersembunyi di tempat awam kecuali apabila memburu, kerana senjata api yang tidak disembunyikan akan menarik perhatian yang tidak wajar, dan dengan itu akan menjadi kurang selamat, sungguhpun terdapat sebilangan besar negeri di Amerika Syarikat yang terus membenarkan pistol dibawa secara terbuka. Di Amerika Syarikat, bilangan negeri yang membenarkan membawa senjata tersembunyi baru-baru ini telah berkembang kepada lebih dari 35 buah negeri, dan beberapa negeri mempunyai lebih 200,000 pemegang permit. Sungguhpun [[Pindaan Kedua kepada Perlembagaan Amerika Syarikat | Pindaan Kedua]] dasar perlembagaan di Amerika Syarikat, konsep rakyat yang membawa senjata api tersembunyi bagi mempertahankan diri sering menjadi isu perbalahan politik, lihat [[politik senjata api]] untuk lebih lanjut. Pistol juga digunakan untuk tujuan sukan dan memburu, sungguhpun penggunaan bagi memburu biasanya dilihat sebagai agak luar biasa kerana julat pistol yang terhad dan kurang ketepatan pistol. Sesetengah pemburu, bagaimanapun, memburu di kawasan-kawasan terlindung yang padat di mana panjang senapang menjadi janggal, atau mereka amat menyanjungi peningkatan cabaran yang terlibat dalam memburu menggunakan pistol kerana keperluan mendekati haiwan buruan dengan lebih rapat. Pistol laras kecil (contohnya, kaliber 0.22 rimfire) telah lama menjadi sangat popular untuk menembak sasaran yang bersaing, sebahagiannya disebabkan oleh kos rendah kedua-dua senjata api dan peluru, dan terdapat juga perkembangan pantas beberapa pertandingan sukan untuk kaliber yang lebih besar. === Senapang patah === [[File:MAS36 crop.jpg|thumb|France [[MAS-36]].]] [[Fail:Shotgunslaidout.jpg|thumb|Selaras senapang patah pam dan dua laras senapang patah separa automatik, 20 kotak peluru senapang patah, pelontar sasaran, dan tiga kotak sasaran tanah liat.]] Kebanyakan senapang moden merupakan [[raifal]] atau senapang patah. Dalam sejarah, senjata api kebuk licin dikenali sebagai [[senapang lantak]]. Raifal memiliki laras berpilin yang menembak peluru tunggal, sementara senapang patah mampu menembak segugus peluru, a single [[Slug (projectile)|slug]], [[sabot]], atau peluru khas ([[gas pemedih mata]], [[peluru Bolo]], [[lead powder]], dsb.). Raifal sering kali dibina bagi ketepatan dan jarak jauh dan dibidik, sementara senapang patah biasanya direka bagi mengena sasaran bergerak dengan pantas dan biasanya "diacu". Raifal memiliki kawasan hentaman kecil tetapi tetapi pada jarak jauh dan amat tepat. Senapang patah memiliki kawasan hentaman besar tetapi jauh kurang bagi jarak dan ketepatan. Bagaimanapun, kawasan hentaman luas mampu menggantikan pengurangan ketepatan, kerana peluru bertabur semasa menghambur; oleh itu, semasa memburu, senapang patah digunakan bagi menembak haiwan terbang. Raifal dan senapang patah biasanya digunakan bagi memburu dan juga bagi mempertahankan rumah atau tempat perniagaan. Biasanya, haiwan buruan besar diburu menggunakan raifal (sungguhpun senapang patah boleh digunakan—senapang patah boleh digunakan bagi memburu rusa dengan menggunakan [[buckshot]], sabots atau slugs) sementara burung diburu menggunakan senapang patah. Senapang patah kadang-kala lebih digemari bagi mempertahankan rumah atau tempat perniagaan kerana taburan tembakannya yang luas, menyebabkan banyak kesan luka (apabila menggunakan peluru penabur), jarak dekat, dan kurang penembusan dinding, yang mengurangkan kemungkinan kecederaan secara tak sengaja, sungguhpun pistol juga digemari. Terdapat pelbagai jenis raifal dan senapang patah berdasarkan kaedah ia diisi semula. Raifal tindakan selak dan raifal tindakan tuil dikendali secara manual. Manipulasi menggunakan tangan pada selak atau tuil menyebabkan katrij terpakai disingkirkan, mekanisma tembakan disediakan semula, dan katrij baru diisi. Dua jenis mekanisma tindakan ini digunakan hampir sepenuhnya bagi raifal. Tindakan leret (biasanya dikenali sebagai 'tindakan pam') raifal dan senapang patah dikitar secara tangan dengan melungsur bahagian pemegang hadapan senjata api kebelakang dan hadapan. Tindakan ini biasanya digunakan oleh senapang patah, tetapi beberapa pengilang utama turut juga menghasilkannya bagi raifal. Raifal dan senapang patah automatic dan separa automatic kedua-duanya menggunakan sama ada anjalan atau gas penujah bagi mengerakkan mekanisma penembak yang menyingkir dan mengisi katrij dan mecekah semula mekanisma menembak. Senjata apu separa automatic menggunakan mekanisma pemintas untuk menembak satu tembakan pada satu tarikan picu, sementara automatic sepenuhnya tidak mempunyai system sedemikian dan mampu melepaskan banyak tembakan dengan satu tarikan picu. Raifal dan senapang patah automatic dan separa automatic kedua-duanya menggunakan sama ada anjalan atau gas penujah bagi mengerakkan mekanisma penembak yang menyingkir dan mengisi katrij dan mecekah semula mekanisma menembak. Senjata apu separa automatic menggunakan mekanisma pemintas untuk menembak satu tembakan pada satu tarikan picu, sementara automatic sepenuhnya tidak mempunyai system sedemikian dan mampu melepaskan banyak tembakan dengan satu tarikan picu. Kedua-dua raifal dan senapang patah juga terdapat dalam jenis bertindak-berhenti yang tidak memiliki sebarang mekanisma pengisi langsung sebaliknya perlu diisi dengan tangan selepas setiap tembakan. Kedua-dua raifal dan senapang patah juga terdapat dalam jenis laras tunggal dan berkembar; bagaimanapun disebabkan kos dan kesukaran mengilang raifal laras berkembar jarang dihasilkan. Raifal laras berkembar biasanya bertujuan untuk kegunaan pemburuan haiwan besar Afrika di mana haiwan adalah merbahaya, jaraknya dekat, dan kepantasan amat penting.Kaliber amat besar dan berkuasa adalah normal bagi senapang jenis ini. raifal telah berada di dalam acara kemahiran menembak yang diketengahkan di peringkat kebangsaan di Eropah dan Amerika Syarikat sejak sekurang-kurangnya abad ke-18, apabila senapang mula-mula menjadi luas tersedia salah satu yang paling awal semata-mata "Amerika" senapang-menembak pertandingan mengambil tempat dalam 1775, apabila Daniel Morgansharpshooters merekrut di Virginia yang akan berlaku [[Perang Kemerdekaan Amerika | berperang dengan Great Britain]]. Di sesetengah negara, kemahiran menembak senapang masih satu perkara kebanggaan negara. Beberapa senapang khusus dalam calibers yang lebih besar adalah dituntut untuk mempunyai pelbagai tepat sehingga kepada kira-kira satu batu (1600 m), walaupun kebanyakan mempunyai rangkaian yang agak kurang berkesan. Pada separuh kedua abad ke-20, sukan senapang patah berdaya saing menjadi mungkin lebih popular daripada riflery, sebahagian besarnya disebabkan oleh gerakan dan maklum balas serta-merta dalam aktiviti-aktiviti seperti Skit, perangkap dan tanah liat sukan. === Mesingan === [[File:Mitrailleuse Gatling APX1895 Paris FRANCE 001.jpg|thumb|Mesingan Gatling 1895.]] [[Fail:Submachine gun M1928 Thompson.jpg|thumb|Replika submesingan Thompson 1928.]] [[Fail:AK47.jpg|thumb|[[Mikhail Kalashnikov|Kalashnikov]]'s [[AK-47]] assault rifle.]] [[Mesingan]] adalah senjata api automatik sepenuhnya. Sungguhpun tidak digunakan secara meluas sehingga Perang Dunia I, mesingan awal yang digunakan oleh tentera di akhir abad ke-19 (misalnya, [[mesingan Gatling]] & [[mesingan Nordenfelt]]). Ia biasanya digunakan sebagai senjata api pertahanan, akibat kesukaran yang membabitkan pergerakan dan memasangkannya, dan kekurangan ketepatannya. Sebaliknya, mesingan ringan (seperti di Amerika Syarikat, tentera [[Skuard Senjata Automatik M249|Skuard Senjata Automatik M249 "M249 Squad Automatic Weapon"-(SAW)]] dan [[mesingan M60]], yang mana kedua-duanya adalah senjata api berkaliber kecil) yang sering digunakan oleh prajurit tunggal; ia memberikan kadar tembakan yang tinggi yang biasanya digunakan samaada sebagai tembakan membenteras atau tembakan perlindungan semasa pergerakan infantri. Mesingan ini juga sering dipasang ke atas kenderaan atau helikopter, dan sering digunakan sejak Perang Dunia II sebagai senjata api menyerang dalam pesawat pejuang dan kereta kebal (contohnya, untuk pertempuran udara atau senjata api pemendam bagi sokongan pasukan tentera darat). [[Submesingan]] adalah mesingan yang menembak kartrij yang biasanya digunakan dalam pistol. Mungkin contoh mesingan yang paling terkenal bagi submesingan adalah submesingan Thompson (filem kongsi "Tommy Gun"), yang menembak katrij 0.45 ACP. Contoh-contoh lain yang terkenal ialah Uzi Israel, Sten British dan yang MP5 Jerman, yang menggunakan 9 mm Luger Parabellum, dan submesingan M3 Amerika Syarikat yang menggunakan 0.45 ACP. Dalam undang-undang Amerika Syarikat, Pistol Mesin ditakrifkan (sebahagian) oleh [[Akta Senjata Api Kebangsaan]] tahun 1934, kod [[Amerika Syarikat]] '''Bahagian Tajuk 26, Subtitle E, Bab 53, bab B, 1 , § 5845''' sebagai: '' "... Apa-apa senjata api yang menembak ... secara automatik lebih daripada satu tembakan, tanpa pengguna memuatkan semula secara insani, melalui satu fungsi picu."'' Di Amerika Syarikat, orang awam diharamkan dari membeli mesingan yang dihasilkan selepas tahun 1986 melalui [[Akta Perlindungan Pemilik Senjata Api|Akta Perlindungan Pemilik Senjata Api ("Firearm Owners Protection Act")]] (FOPA), yang diluluskan pada tahun tersebut. Pengimportan mesingan untuk dijual kepawa umum di Amerika Syarikat telah diharamkan oleh [[Akta Kawalan Senjata Api tahun 1968]]. Mesingan yang dihasilkan sebelum tahun 1986 atau diimport hingga sebelum 1968 masih boleh dipindahkan secara sah kepada orang awam yang membayar cukai yang banyak kepada [[BATFE]] dan lulus penyiasatan latar belakang. Di samping itu, senapang mesin yang "dipindahkan" mesti telah berdaftar dengan [[BATFE]] terlebih dahulu sebelum 1986. Bahagian kit mesingan (yang tidak termasuk penerima (senjata api) berfungsi boleh dipindahkan tanpa sekatan. Kebenaran perlu diterima dari [[BATFE]] untuk memindahkan mesingan antara negeri. Salah satu rifle automatik yang paling popular, dan paling banyak dihasilkan dan digunakan di dunia adalah [[AK-47]] [[Soviet]]. Ia digunakan dalam tentera Soviet sebagai senjata api infantri piwaian yang diberikan, serta kebanyakan negeri [[blok Timur]], dan masih digunakan sebagai peralatan tentera yang piwaian di beberapa negara bekas Pakatan Warsaw. Lebih daripada 100 juta AK-47 telah dikilangkan, ia juga telah menjadi senjata api pilihan di seluruh dunia untuk organisasi jenayah atau pengganas. Versi senjata api ini separa automatik boleh didapati di locales banyak di mana senjata api automatik sepenuhnya tidak boleh didapati. <br style="clear:both;"/> == Mekanisma suapan dan tembakan == === Meriam suapan mulut === [[Fail:Cannon pic.jpg|thumb|A small, cast-iron field cannon.]] The [[cannon]] is loaded with gunpowder and the cannonball through the muzzle, while a fuse is placed at the rear. This fuse is lighted, causing the gunpowder to ignite and propel the cannonball. Most cannons were land- or ship-based guns, although hand cannons also existed. In military use, the standard cannon was tremendously powerful, while hand cannon was somewhat useless. In the 19th century, the muzzle-loaded cannon was made obsolete by the breech-loaded artillery piece with a rifled barrel. ==Senapang lantak== [[Senapang lantak]] ("Muzzleloader") musket ("senapang panjang laras licin") adalah antara senjata kecil pertama yang dibangunkan. Senjata api itu dimuatkan dengan serbuk letupan melalui muncung, tambahan dengan pelapik dan kemudiannya peluru (biasanya bebola plumbum padu, tetapi Musketeers boleh menembak peluru batu apabila mereka kehabisan peluru). Senapang lantak lebih baik (yang biasanya laras berpilin bukannya laras licin) dihasilkan pada hari ini dan mempunyai ramai peminat, ramai daripada mereka memburu haiwan buruan yang besar dan kecil dengan senjata mereka. Senapang lantak perlu diisi semula secara insani selepas setiap tembakan, pemanah yang mahir dapat melepaskan lebih banyak anak panah berbanding kebanyakan penembak senapang lantak awal mampu mengisi dan menembak kembali, sungguhpun menjelang pertengahan abad ke-18, apabila senapang lantak menjadi persenjataan kecil piwaian tentera, serta askar yang dilatih mampu melepaskan enam tembakan seminit dengan menggunakan kartrij tersedia menggunakan musketnya. Sebelum itu, keberkesanan senapang lantak telah terhalang oleh kedua-dua kepantasan mengisi semula dan, sebelum mekanisme menembak telah disempurnakan, risiko yang sangat tinggi yang terdapat pada senjata api kepada orang yang cuba untuk menembak mengunakannya. Satu penyelesaian yang menarik untuk masalah tambah nilai adalah "Senapang Lilin Rom". Ini adalah senapang lantak dengan banyak caj dan bebola dimuatkan salah satu di atas yang lain, dengan lubang kecil dalam setiap bola untuk membenarkan caj berikut dinyalakan selepas yang di hadapannya telah dinyalakan. Ia adalah bukan senjata api yang boleh diharapkan dan tidak popular, tetapi ia membolehkan satu bentuk tembakan "automatik" lama sebelum kewujudan mesingan.<ref>{{Cite web |url=http://www.scotwars.com/html/equip_firearms2.htm#3 |title=Roman Candle Gun at Scotwars.com |access-date=2007-09-18 |archive-date=2009-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090302211812/http://scotwars.com/html/equip_firearms2.htm#3 |url-status=dead }}</ref> ==== Senapang batu Matchlock ==== [[Matchlock]]s were the first and simplest small arms firing mechanisms developed. Using the matchlock mechanism, the powder in the gun barrel was ignited by a piece of burning cord called a "match". The match was wedged into one end of an S-shaped piece of steel. As the trigger (often actually a lever) was pulled, the match was brought into the open end of a "touch hole" at the base of the gun barrel, which contained a very small quantity of gunpowder, igniting the main charge of gunpowder in the gun barrel. The match usually had to be relit after each firing. ==== Wheellock ==== The [[wheellock]] action, a successor to the matchlock, predated the flintlock. Despite its many faults, the wheellock was a significant improvement over the matchlock in terms of both convenience and safety, since it eliminated the need to keep a smoldering match in proximity to loose gunpowder. It operated using a small wheel much like that on [[cigarette lighters]] which was wound up with a key before use and which, when the trigger was pulled, spun against a flint, creating the shower of sparks that ignited the powder in the touch hole. Supposedly invented by [[Leonardo da Vinci]], the [[Italy|Italian]] [[Renaissance man]], the wheel lock action was an innovation that was not widely adopted. ==== Flintlock ==== The [[flintlock]] action was a major innovation in small arms design. The spark used to ignite the gunpowder in the touch hole was supplied by a sharpened piece of flint clamped in the jaws of a "cock" which, when released by the trigger, struck a piece of steel called the "[[frizzen]]" to create the necessary sparks. (The spring loaded arm that holds a piece of flint or pyrite is referred to as a cock because of its resemblance to a rooster.) The cock had to be manually reset after each firing, and the flint had to be replaced periodically due to wear from striking the frizzen. (See also [[flintlock mechanism]], [[snaphance]], [[miquelet]]) The flintlock was widely used during the 18th and 19th centuries in both muskets and rifles. ==== Percussion cap ==== [[Percussion cap]]s ([[caplock mechanism]]s), coming into wide service in the 19th century, were a dramatic improvement over flintlocks. With the percussion cap mechanism, the small primer charge of gunpowder used in all preceding small arms was replaced by a completely self-contained explosive charge contained in a small brass "cap". The cap was fastened to the touch hole of the gun (extended to form a "nipple") and ignited by the impact of the gun's "hammer". (The hammer is roughly the same as the cock found on flintlocks except that it doesn't clamp onto anything.) In the case of percussion caps the hammer was hollow on the end to fit around the cap in order to keep the cap from fragmenting and injuring the shooter. Once struck, the flame from the cap in turn ignited the main charge of gunpowder, as with the flintlock, but there was no longer any need to charge the touch hole with gunpowder, and even better, the touch hole was no longer exposed to the elements. As a result, the percussion cap mechanism was considerably safer, far more weatherproof, and vastly more reliable (cloth-bound cartridges containing a premeasured charge of gunpowder and a ball had been in regular military service for many years, but the exposed gunpowder in the entry to the touch hole had long been a source of misfires). All muzzleloaders manufactured since the second half of the 19th century use percussion caps except those built as replicas of the flintlock or earlier small arms. === Katrij === Salah satu ciptaan utama bagi senjata ringan (dan artileri ringan) wujud pada separuh abad ke-19 berikut apabila amunasi, sebelumnya dihantar sebagai peluru dan serbuk bedil berasingan, digabung dalam katrij logam tunggal (hampir selalunya tembaga) yang mengandungi tutup peledak ("percussion cap"), ubat bedil, dan peluru dalam paket kalis cuaca. Kelebihan teknikal utama bagi katrij tembaga adalah keberkesanan dan kedapan yang boleh diharapkan tekanan gas tinggi pada at the breech, kerana tekanan gas memaksa kelongsong katrij mengembang keluar, menekan ia kedap terhadap dalam kebuk meriam. Ini menghalang sebarang kebocoran gas panas yang boleh mencederakan penembak. The brass cartridge also opened the way for modern repeating arms, by uniting the bullet, gunpowder and primer into one assembly. Before this, a "cartridge" was simply a premeasured quantity of gunpowder together with a ball in a small cloth bag (or rolled paper cylinder), which also acted as wadding for the charge and ball. This early form of cartridge had to be rammed into the muzzleloader's barrel, and either a small charge of gunpowder in the touch hole or an external percussion cap mounted on the touch hole ignited the gunpowder in the cartridge. [[Cartridge (weaponry)|Cartridges]] with built-in percussion caps (called "primers") continue to this day to be the standard in firearms. In cartridge-firing firearms, a hammer (or a firing pin struck by the hammer) strikes the cartridge primer, which then ignites the gunpowder within. The primer charge is at the base of the cartridge, either within the rim (a "rimfire" cartridge) or in a small percussion cap embedded in the center of the base (a "centerfire" cartridge). As a rule, centerfire cartridges are more powerful than rimfire cartridges, operating at considerably higher pressures than rimfire cartridges. Caseless cartridges are now being explored: instead of using brass as the cartridge case, these would hold the cartridge together with paper or some other substance that is destroyed when the gun is fired, eliminating the expense of brass casings which are ejected. Caseless cartridges and the guns that would use them are still prototypes, although the idea of caseless cartridges can be traced to the musket "cartridges" widely used by the 18th century military. Nearly all contemporary firearms load cartridges directly into their breech. Some additionally or exclusively load from a [[magazine (firearm)|magazine]] that holds multiple cartridges. A magazine is usually a box or cylinder that is designed to be reusable and is detachable from the gun. Some magazines, such as those of the [[M1 Garand rifle|Garand]] are internal to the firearm, and are loaded by using a [[Clip (ammunition)|clip]], which is a device that looks like a rail holding the ammunition by the rim of the case. In most cases, a magazine and a clip are different in that the former's function is to feed ammunition into the firearm's [[Breech-loading weapon|breech]], while the latter's is only to "charge" a magazine with fresh ammunition. == Berulang,separaautomatik, dan senjata api automatik == [[Fail:Rifle Alex.jpg|thumb|[[Standard sniper rifle "Alex"|Alex]] - the new [[Poland|Polish]] bolt-action sniper rifle.]] [[File:TKB-059.jpg|thumb|right|[[TKB-059]], Russian bullpup rifle.]] [[Fail:FAMAS dsc06877.jpg|thumb|The French [[FAMAS (rifle)|FAMAS]], example of a [[bullpup]] rifle.]] Banyak senjata api kecil adalah senjata api sekali tembak: i.e., setiap kali sebuah katrij ditembak,pengendali mesti mengumpul semula senjata api dan isi katrij yang lain secara manual. The classic single-barreled shotgun is a good example. A firearm that can load multiple cartridges as the firearm is re-cocked is considered a "'''repeating''' firearm" or simply a "repeater". The lever-action rifle of Old West fame, a pheasant-hunter's pump shotgun, and a police sniper's bolt-action rifle are good examples of repeating firearms. A firearm that automatically re-cocks and reloads the next round with each trigger pull is considered a '''semiautomatic''' firearm. An '''automatic''' (or "fully automatic") firearm is one that automatically re-cocks, reloads, and fires as long as the trigger is depressed. Many modern military firearms have a "selective-fire" option, which is a mechanical switch that allows the firearm be fired either in the semiautomatic or fully automatic mode. In the current M16A2 and M16A4 variants of the U.S.-made [[M16 rifle|M16]], continuous full-automatic fire is not possible, having been replaced by an automatic burst of three cartridges that makes full-automatic fire considerably more accurate. The first "rapid firing" firearms were usually similar to the 19th century [[Gatling gun]], which would fire cartridges from a magazine as fast as and as long as the operator turned a crank. Eventually, the "rapid" firing mechanism was perfected and miniaturized to the extent that either the recoil of the firearm or the gas pressure from firing could be used to operate it (which made the firing mechanisms truly "automatic"). Automatic rifles such as the [[M1918 Browning Automatic Rifle]] (the "BAR") were in common use by the military during the early part of the 20th century, and automatic rifles that fired [[handgun]] rounds, known as [[submachine gun]]s, also appeared in this time. Submachine guns (such as the well-known Thompson gun) were originally about the size of carbines. Because they fire pistol ammunition, they have limited long-range use, but in close combat can spray bullets in a deadly and controllable manner due to the light recoil of the pistol ammunition. They are also extremely inexpensive and simple to build in time of war, enabling a nation to quickly arm its military. In the latter half of the 20th century, submachine guns were being miniaturized to the point of being only slightly larger than some large handguns. The most widely used submachine gun at the end of the 20th century was the [[Heckler & Koch MP5]]. The MP5 is actually designated as a "machine pistol" by Heckler & Koch (MP5 stands for Machine Pistol 5), although some reserve this designation for even smaller submachine guns such as the [[MAC-10]], which are about the size and shape of pistols. Nazi Germany brought the world's attention to what eventually became the class of firearm most widely adopted by the military: the so-called [[assault rifle]] (see [[Sturmgewehr 44]]). An assault rifle is usually slightly smaller than a military rifle such as the [[M1 Garand rifle|M1 Garand]], the [[M14 rifle|M14]] or the [[K98k]]. Generally, assault rifles have mechanisms that allow the user to select between single shots, bursts of shots, or automatic fire. Moreover, assault rifles tend to incorporate military characteristics that make them look menacing: bayonet lugs, flash suppressors, and large capacity ammunition magazines. Generally, these design features are trivial in nature, and the modern military assault rifle differs very little in function from a civilian hunting rifle. Universally, civilian versions of military assault rifles are strictly semiautomatic. The cartridge fired by these rifles is midway in power between a pistol cartridge and a high-power rifle round, which gives the soldier the close-in spray ability of a submachine gun with the more precision long-range shooting of a high-power rifle round. Soviet engineer [[Mikhail Kalashnikov]] quickly adapted the concept to the [[AK-47]], which has become the world's most widely used assault rifle. In United States, John Garand, the inventor of the [[M1 Garand rifle]] used by the U.S. military during World War II, adapted the assault rifle design to produce the [[M14 rifle|M14]], which was used by the U.S. military until the 1960s. The significant recoil (hence inaccuracy) of the M14 when fired in full automatic mode was seen as a problem, however, and in the 1960s it was replaced by [[Eugene Stoner]]'s [[AR-15]], which also marked a switch from the high-powered but heavy .30-caliber rifle used by the U.S. military since before World War I to the much smaller but far lighter and light recoiling (and arguably more accurate) .223-caliber rifle. The military later designated the AR-15 to the "M16". The civilian version of the M16 continues to be known as the AR-15 and looks exactly like the military version, although it lacks the mechanism that permits fully automatic fire. Modern designs call for compact weapons retaining firepower. The [[bullpup]] design, by mounting the ammunition magazine rear of the trigger system, unifies the accuracy and firepower of the traditional assault rifle with the compact size of the submachine gun (though traditional submachine guns are still used because of the ballistic properties of the handgun ammunition that they use); examples are the French [[FAMAS (rifle)|FAMAS]] or the British [[SA80]]. New ammunition design shapes are the future of firearms. Recently, smaller but powerful ammunition types have been introduced, as to allow personal defence weapons to penetrate ballistic armour. Such designs are the basis for the [[Five-seveN]] and the [[FN P90]]. [[Caseless ammunition]] is another trend, though impeded by the large number of traditional firearms, which would make their introduction expensive (an example is the German [[Heckler & Koch G11]]). The [[flechette]] is yet another improvement over traditional ammunition, allowing for extreme penetration abilities and a very flat trajectory. == Rujukan == {{reflist}} == Sumber == {{refbegin}} * {{Citation | last = Chase | first = Kenneth | title = Firearms: A Global History to 1700 | year = 2003 | publisher = Cambridge University Press | id = ISBN 0-521-82274-2}} * {{Citation | last = Crosby | first = Alfred W. | title = Throwing Fire: Projectile Technology Through History | year = 2002 | publisher = Cambridge University Press | id = ISBN 0-521-79158-8}} * {{Citation | last = Needham | first = Joseph | authorlink = Joseph Needham | title = Science & Civilisation in China | year = 1986 | publisher = Cambridge University Press | volume =V:7: ''The Gunpowder Epic'' | isbn =0521303583}} {{refend}} == Pautan luar == {{refbegin|2}} * [http://firearms-swicki.eurekster.com Firearms Search Engine] * {{dmoz|Recreation/Guns/|Recreation - Guns}} * [http://www.firearmstalk.com Firearm Resource Guide] * [http://getffl.com/ Federal Firearm Licenses] * [http://www.calccw.com Guide to Legally Carrying Concealed Firearms in California] * [http://www.californiaconcealedcarry.com Carrying Concealed Firearms in California] * [http://www.enemyforces.com/firearms.htm Modern Firearms] * [http://world.guns.ru/main-e.htm Online encyclopedia of firearms and ammunition of the XX and XXI centuries.] * [http://www.shootingwiki.org/index.php?title=Competition_Arms_Database ShootingWiki.org Competition Arms Database] * [http://www.antiquestopic.com/category/antique-firearms/ Antique firearms] * [http://www.FirearmsCanada.ca/ Information on Firearms in Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927174023/http://www.firearmscanada.ca/ |date=2007-09-27 }} * [http://www.antiquestopic.com/the-history-of-firearms/ History of firearms] {{refend}} {{commonscat|Firearms}} {{Teknologi}} [[Kategori:Ubat bedil]] [[Kategori:Senjata api| ]] 8lxhbsdmkw8jktdzuhi9v7dv6bhvx28 0 79272 7004226 5324326 2026-11-12T08:49:25Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004226 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food |name = Marjerin |image = [[File:Margarine.jpg|250px]] |caption = Marjerin dalam bekas |alternate_name = Oleo, oleomargarine |country = [[Perancis]] |region = |creator = Hippolyte Mège-Mouriès |course = |type = [[Lepa makanan]] |served = |main_ingredient = [[Minyak sayuran]] |variations = |calories = |other = }} '''Marjerin'''{{refn|group="nota"|[mar-jĕ-rin], lebih digunakan di [[Malaysia]], [[Singapura]] dan [[Brunei]]}} atau '''margarin'''{{refn|group="nota"|[mar-ga-rin], lebih digunakan di [[Indonesia]]}} ialah [[mentega]] [[buatan]] yang diperbuat dari [[minyak sayur]], atau [[minyak haiwan]]. Marjerin juga mengandungi susu saringan, [[garam makan|garam]] dan pengemulsi. Marjerin mengandungi lebih banyak [[lemak]] berbanding mentega, sehinggakan marjerin lebih banyak digunakan sebagai pengganti mentega. Ada juga marjerin "rendah kalori", yang mengandungi lemak lebih sedikit. == Sejarah == Nama "marjerin" (pinjaman kata {{lang-en|margerine}}) dan "margarin" (pinjaman kata {{lang-nl|margarine}}) ini asalnya merupakan kependekan daripada nama ''oleomargerine'' iaitu gabungan perkataan [[Bahasa Latin|Latin]] ''oleum'' iaitu "lemak" dan perkataan [[Bahasa Yunani|Yunani]] ''margarite'' iaitu "mutiara" yang merujuk kepada penampilannya yang seakan licin.<ref name="rupp">{{cite web|url=http://theplate.nationalgeographic.com/2014/08/13/the-butter-wars-when-margarine-was-pink/|title=The Butter Wars: When Margarine Was Pink|date=13 August 2014|publisher=The Plate: National Geographic|accessdate=5 December 2017|author1=Rupp R|archive-date=2021-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112204058/https://www.nationalgeographic.com/culture/food/the-plate/2014/08/13/the-butter-wars-when-margarine-was-pink/|url-status=dead}}</ref> Bahan makanan ini dicipta oleh [[:en:Hippolyte Mège-Mouriès|Hippolyte Mège-Mouriès]] (1817 – 1880), seorang ahli kimia Perancis selepas menyahut cabaran [[Napoleon III dari Perancis|Maharaja Napoleon III]] agar dapat mencipta gantian mentega daripada lemak lembu agar ia dapat digunakan anggota tentera serta golongan kelas pekerja di negara tersebut.<ref name="rupp" /><ref>''Science Power 9: Atlantic Edition,'' McGraw-Hill Ryerson Limited. {{ISBN|0-07-560905-3}}.</ref> Mège-Mouriès mempatenkan konsep ini pada tahun 1869 serta meluaskan operasi pembuatan marjerinnya dari Perancis namun ia tidak membuahkan untung yang banyak. Pada tahun 1871 pula, beliau menjualkan paten tersebut kepada sebuah syarikat [[Belanda]] bernama Jurgens yang kini merupakan sebahagian daripada syarikat [[Unilever]].<ref name="rupp" /><ref>{{cite web|url=http://www.unilever.co.uk/brands/foodbrands/Stork.aspx|title=Stork Margarine:How it all started|last=Anon|work=Unilever :Our Brands|publisher=Unilever|accessdate=21 Oktober 2009|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091012023137/http://www.unilever.co.uk/brands/foodbrands/Stork.aspx|archivedate=12 Oktober 2009|df=dmy-all}}</ref> == Penghasilan == {{nutritional value|name=Marjerin, lepa minyak soya, 70% lemak|water=26.2 g|kJ=2627|protein=0.3 g|fat=70.2 g|carbs=1.5 g|calcium_mg=7|iron_mg=0.12|magnesium_mg=2|phosphorus_mg=10|potassium_mg=46|sodium_mg=700|zinc_mg=0.06|manganese_mg=0.014|vitA_ug=1071|vitC_mg=0|vitE_mg=5.6|thiamin_mg=0.052|riboflavin_mg=0.025|pantothenic_mg=0.001|vitB6_mg=0.003|folate_ug=1|note=[https://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=04629&format= Link to USDA Database entry]}}Minyak semulajadi mentah dihidrogenkan dengan melalukan [[hidrogen]] melalui minyak yang dikehendaki dengan [[pemangkin]] [[nikel]] dalam keadaan yang terkawal.<ref>{{cite journal | last1 = Babaeu | first1 = Z | last2 = Nikoopour | first2 = H | last3 = Safafar | first3 = H | year = 2007 | title = A comparison of commercial nickel catalysts effects on hydrogenation of soybean oil | url = http://www.idosi.org/wasj/wasj2(6)/10.pdf | format = PDF | journal = World Applied Sciences Journal | volume = 2 | issue = 6| pages = 621–626 }}</ref> Penambahan hidrogen ini kepada ikatan berganda (ikatan C=C berganda alkenik) dalam minyak mentah menyebabkan ikatan tersebut menjadi tepu lalu bertukar menjadi ikatan tunggal (C-C) menaikkan takat lebur minyak tersebut lalu "mengeraskannya". Hal ini disebabkan oleh peningkatan [[daya van der Waals]] antara molekul-molekul tepu berbanding dengan molekul tak tepu. Marjerin yang dihasilkan dengan cara ini dikatakan mengandungi lemak yang dihidrogenkan.<ref name="chemguide">{{cite web|url=http://www.chemguide.co.uk/organicprops/alkenes/hydrogenation.html|title=The Hydrogenation of Alkenes:Margarine Manufacture|last=Claek|first=Jim|work=Chemguide:Helping you to understand Chemistry|accessdate=9 November 2009}}</ref> Meskipun logam-logam lain seperti [[paladium]]<ref name="Food Industries Manual2">{{cite book|url=https://books.google.com/?id=iG3wx9Wh5N4C&pg=PA286|title=Food industries manual|publisher=Springer|year=1997|isbn=978-0-7514-0404-3|editor1=Baker Christopher G.J|volume=24th Edition|pages=285–289|accessdate=13 November 2009|editor2=Ranken H.D|editor3=Kill R.C.}}</ref> juga digunakan sebagai pemangkin serta proses baru turut dibangunkan untuk menghasilkna marjerin dengan lebih cekap, kaedah ini masih digunakan kini untuk sebahagian jenis marjerin. Jika proses penghidrogenan tidak dilakukan dengan sepenuhnya (partial hardening), suhu tinggi yang digunakan dalam proses penghidrogenan ini akan menterbalikkan sebahagian ikatan berganda karbon kepada bentuk "trans" yang barangkalinya akan kekal dalam produk akhir<ref name="chemguide" /> serta boleh membawa kepada penyakit kardiovaskular.<ref name="p423">{{cite book|last = Food and nutrition board, institute of medicine of the national academies | title = Dietary Reference Intakes for Energy, Carbohydrate, Fiber, Fat, Fatty Acids, Cholesterol, Protein, and Amino Acids (Macronutrients) | publisher = National Academies Press | year = 2005 | page = 423 | url = http://www.nap.edu/openbook/0309085373/html/423.html}}</ref> Oleh sebab itu, lemak yang separa keras semakin kurang digunakan dalam industri pembuatan marjerin. Minyak-minyak tropik tertentu seperti [[minyak kelapa sawit]] dan [[minyak kelapa]], bersifat separa pejal dalam bentuk semula jadinya lalu tidak memerlukan proses penghidrogenan ini.<ref name="MPOC">{{cite web| url=http://www.malaysiapalmoil.org/publications/pdf/book01.pdf| title=Palm Oil/Palm Kernel Oil Applications - Margarine| publisher=The Malaysian Palm Oil Council| format=PDF| accessdate=4 January 2010| archive-date=2020-02-25| archive-url=https://web.archive.org/web/20200225235201/http://www.malaysiapalmoil.org/publications/pdf/book01.pdf| url-status=dead}}</ref><ref name="soyoil">{{cite web|url=http://www.soyinfocenter.com/HSS/margarine1.php|title=History of sot oil margarine|last= Shurtleff |first=William|author2=Akiko Aoyagi|year=2007|publisher= Soyinfo Center|accessdate=4 January 2010}}</ref> == Lihat juga == * [[Minyak jagung]] * [[Minyak kacang soya]] * [[Minyak kelapa]] * [[Minyak kelapa sawit]] * [[Minyak zaitun]] ==Nota== <references group="nota"/> == Rujukan == {{Reflist|2}} {{Fatsandoils}} [[Kategori: Minyak sayur]] [[Kategori:Bahan makanan]] hgp75wrejeo7k8iukzkk1wz2txc0wnh 0 79487 7004235 6096944 2026-11-12T08:54:20Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004235 wikitext text/x-wiki Dalam [[fizik]], '''hukum keabadian''' menyatakan bahawa sifat bahan tertentu yang dapat diukur dari sistem fizik terpencil tidak berubah walaupun sistem berubah. Berikut adalah senarai sebahagian dari hukum keabadian. (Sebenarnya, dalam [[kerelatifan am]], tenaga, momentum, dan momentum sudut tidak diabadikan kerana terdapat lengkungan ruang masa). * [[keabadian tenaga]] * keabadian [[momentum]] * keabadian [[momentum sudut]] {{stub}} <!-- interwiki --> [[Kategori:Hukum keabadian| H]] j8jk9ohs9qdnvh2wy6e1cgfgsf8n8ox 0 80766 7003959 6683196 2026-11-11T18:16:28Z Daniel Fairuz 421826 /* */ 7003959 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = Suku Mandailing |image =[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Bruidspaar uit Pakantan Tapanuli Noord-Sumatra TMnr 10002962.jpg|250 px]] |caption =Foto Pasangan Mandailing di Pakantan,[[Mandailing Natal]] Masa Lampau |poptime =1.700.000<ref>{{cite book|author =Leo Suryadinata,Evi Nurvidya Arifin,Aris Ananta |title =indonesia's population :Ethnicity and Religion in a changing polytical Lanscape |year =2003 |publisher =South East Asian Studies |isbn =9812302123}}</ref> |popplace ='''[[Indonesia]]'''<br/>[[Sumatera Utara]] (1.035.000)<br/>[[Sumatera Barat]] (214.000)<br/>[[Riau]] (210.000) <br/>[[Jakarta]] (80.000)<br/>'''[[Malaysia]]''' (30.000)<ref>Viva.co.id [http://wap.viva.co.id/news/read/326709-didata-malaysia-tor-tor-tetap-milik-tapanuli] Di Data Malaysia Tor-tor Tetap Milik Tapanuli</ref> |langs =[[Bahasa Mandailing]] |rels = '''[[Islam]]''' |related = [[Minangkabau]]<br/>Angkola }} [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Het huis van een lokale bestuurder in Pakantan TMnr 10017129.jpg|thumb|right|Bagas Godang Pakantan]] '''Suku Batak Mandailing''' adalah salah satu sub-etnik Batak [[Indonesia|ndonesia]], penyebaran penduduknya terpusat di [[Sumatera Utara]]. Suku ini juga tersebar hingga [[Malaysia]]. [[Imej:mandai1.jpg|thumb|right|Sangkalon.]] '''Orang Batak Mandailing''' didefinisikan sebagai mereka yang bermarga Nasution, Lubis, Pulungan, Batubara, Rangkuti, Daulae, Parinduri, Dalimunte, dan Matondang sahaja seperti ketetapan Mahkamah Tertinggi Folks Road Batavia 1926 dan keturunan yang berpecah daripada sembilan marga tadi (i.e. Mardia daripada Rangkuti). Orang Batak Mandailing adalah berbeza dengan orang Batak yang tinggal di Tapanuli Selutan at Batak Angkola yang terdiri daripada marga seperti Hasibuan, Harahap, Siregar, Daulay, dan Dalimunthe. Mereka berasal dari pedalaman pantai barat [[Sumatera]] dan [[Tapanuli Selatan]] di utara Sumatera, [[Indonesia]]. Lingkungan hidup mereka meliputi gunung-ganang dengan sistem perairan dan dataran rendah persawahan. Mata pencarian mereka termasuk [[getah]], kulit [[kayu manis]], [[kopi]] dan melombong [[emas]]. Mereka terkenal dengan tradisi persuratan dan sembilan gendang besar yang disebut Gordang Sambilan. Patung Sangkalon yang menjadi lambang keadilan dalam masyarakat Mandailing sering disalah anggap oleh masyarakat luar. Patung yang dipanggil 'si pangan anak si pangan boru' yang bermaksud 'si pemakan anak lelaki, si pemakan anak perempuan' ini dijadikan tohmahan bahawa kaum Mandailing adalah kaum pemakan daging manusia. Padahal maksud sebenar perumpamaan ini ialah setiap keadilan mesti ditegakkan meskipun terpaksa membunuh anak sendiri. == Marga == [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Het vlechten van matten en het stampen van rijst in Pakantan TMnr 10014535.jpg|thumb|right|Menganyam tikar dan menumbuk padi di Pakantan, Mandailing Natal]] Biasanya, orang Mandailing boleh dikenali melalui pemakaian [[marga]] pada namanya. Perkataan marga atau clan itu berasal dari bahasa [[Sanskrit]]. Varga ertinya warna. Dalam hal ini marga bermaksud kelompok atau puak orang yang berasal dari satu keturunan. Hal ini samalah sebagaimana amalan kaum-kaum lain seperti orang [[Arab]] memakai nama suku dan orang [[Tionghoa]] memakai nama seh mereka. Antara marga orang Mandailing yang biasa dikenali di Malaysia dan Indonesia ialah Nasution, Lubis, Pulungan, Daulae, Batubara, Rangkuti, Parinduri, Mardia, Dalimunte, dan Matondang. Marga Batak Mandailing pula, terdiri daripada Hasibuan, Harahap, Siregar, Simalungun, Sinambela, Simanjuntak, Sinaga, dan Siotang, Namun kini pemakaian marga pada nama orang Mandailing di [[Malaysia]] sudah semakin kurang dan hampir pupus. Hal ini disebabkan kebanyakan mereka sudah tidak begitu memahami tradisi dan asal usul keturunan atau sengaja menghilangkan identiti Mandailing kerana faktor-faktor tertentu. Faktor perkahwinan dengan wanita bukan Mandailing juga menyebabkan hilangnya penggunaan 'marga', meskipun sepatutnya anak tersebut masih berhak menggunakan nama marga mengikut bapanya. Seperti kebanyakan masyarakat di dunia, masyarakat Mandailing adalah [[patriarki]], iaitu mengikut [[nasab]] atau [[keturunan]] sebelah bapa. Hal ini menyebabkan hanya anak lelaki sahaja yang akan menjadi penyambung marga bapanya, yakni akan mewariskan marga tersebut kepada anak-anaknya. Bagi anak perempuan pula, mereka kekal dengan marga bapanya walaupun setelah berkahwin. Hal ini berbeza dengan wanita Cina atau Inggeris yang menggunakan nama keluarga suaminya. Namun wanita Mandailing tidak mewariskan marga tersebut kepada anak-anak mereka. == Sejarah penghijrahan == [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Mekkagangers uit Mandeling Sumatra in het Nederlandse Consulaat in Jeddah Saoedi Arabië TMnr 10001258.jpg|thumb|Peziarah Mandailing di Konsulat Arab Saudi, Jeddah pada tahun 1880-an. Gambar oleh Tropenmuseum]] Menurut Basyral Hamidy Harahap, orang Mandailing yang merantau ke semenanjung tanah melayu memiliki sifat-sifat keberanian, berilmu agama, elmu hadatuon (ilmu pendukunan) dan memiliki semangat ingin maju. Penghijrahan beramai-ramai dipercayai berlaku selepas [[Perang Padri]] ([[1816]]-[[1833]]). Selain itu keinginan untuk menuntut ilmu agama, berniaga, membawa diri kerana perselisihan faham di kalangan ahli-ahli keluarga atau menghindarkan penjajahan Belanda juga menjadi faktor kedatangan mereka ke semenanjung. == Kegiatan ekonomi == Orang Mandailing damripada marga Nasution dan Pulungan dikenali sebagai pedagang emas. Batak Mandailing terutamanya marga Harahap adalah penternak dan pedagang kuda yang terkenal. == Tokoh/Ulama Islam == * [[Syeikh]] Abdur Rauf bin Ali [[Barus|al-Fansuri]] * [[Abdullah Abbas Nasution|Tuan Haji Abdullah Abbas Nasution]] * Syeikh Abdul Qadir bin Shabir al-Mandaili, mengajar di [[Masjidil Haram]], [[Mekah]]. * Syeikh Abdul Qadir bin Abdullah al-Mandaili, salah sebuah hasil karyanya ialah Tarjamah Matil Ajrumiyah. * Syeikh Abdul Qadir bin Abdul Muthallib al-Mandaili, beliau memulakan pendidikannya daripada Syeikh Wan Ibrahim (Pak Cu Him), [[Pondok Gajah Mati]], [[Kedah]]. * Syeikh Abdul Ghani bin Abdul Hamid al-Mandaili al-Khalidi an-Naqsyabandi berasal dari Kampung [[Cu Badak]], Mandailing, Sumatera Utara kemudian pindah ke [[Selangor]] dan membina semula [[masjid]] Kampung [[Selayang]]. * Syeikh Ja'far, termasuk salah seorang murid Syeikh Ahmad al-Fathani yang ditugaskan belajar di [[Universiti al-Azhar]] [[Mesir]]. * [[Syeikh Junid Thala|Syeikh Juneid Thola Rangkuti]] (1886 - 1948) dimakamkan di Kp. Lamo Huta Namale Tarlola Sibanggor, * Syekh Zakaria Nasution (1860-1915) dimakamkan di Kp. Aek Mual Kecamatan Siabu Mandailing Natal, dan sebahagian anak muridnya bermukim di desa Aek Mual sampai sekarang == Rujukan == * http://www.mandailing.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210710215005/http://www.mandailing.org/ |date=2021-07-10 }}<br /> * http://mussim.blogspot.com/2006/12/mandailing.html * http://www.waqaf.net/authors/wms/abdul_ghani_al-mandaili.htm {{Kumpulan etnik di Malaysia}} [[Kategori:Kelompok etnik di Malaysia]] [[Kategori:Komuniti Muslim Indonesia]] [[Kategori:Komuniti Muslim Malaysia]] 6igyl0pzuennr5fm7xi2858kdq6p1a4 7003960 7003959 2026-11-11T18:17:38Z Daniel Fairuz 421826 /* */ 7003960 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = Suku Mandailing |image =[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Bruidspaar uit Pakantan Tapanuli Noord-Sumatra TMnr 10002962.jpg|250 px]] |caption =Foto Pasangan Mandailing di Pakantan,[[Mandailing Natal]] Masa Lampau |poptime =1.700.000<ref>{{cite book|author =Leo Suryadinata,Evi Nurvidya Arifin,Aris Ananta |title =indonesia's population :Ethnicity and Religion in a changing polytical Lanscape |year =2003 |publisher =South East Asian Studies |isbn =9812302123}}</ref> |popplace ='''[[Indonesia]]'''<br/>[[Sumatera Utara]] (1.035.000)<br/>[[Sumatera Barat]] (214.000)<br/>[[Riau]] (210.000) <br/>[[Jakarta]] (80.000)<br/>'''[[Malaysia]]''' (30.000)<ref>Viva.co.id [http://wap.viva.co.id/news/read/326709-didata-malaysia-tor-tor-tetap-milik-tapanuli] Di Data Malaysia Tor-tor Tetap Milik Tapanuli</ref> |langs =[[Bahasa Mandailing]] |rels = '''[[Islam]]''' |related = [[Minangkabau]]<br/>Angkola }} [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Het huis van een lokale bestuurder in Pakantan TMnr 10017129.jpg|thumb|right|Bagas Godang Pakantan]] '''Suku Batak Mandailing''' adalah salah satu sub-etnik Batak [[Indonesia|ndonesia]], penyebaran penduduknya terpusat di [[Sumatera Utara]]. Suku ini juga tersebar hingga [[Malaysia]]. [[Imej:mandai1.jpg|thumb|right|Sangkalon.]] '''Orang Batak Mandailing''' didefinisikan sebagai mereka yang bermarga Nasution, Lubis, Pulungan, Batubara, Rangkuti, Daulae, Parinduri, Dalimunte, dan Matondang sahaja seperti ketetapan Mahkamah Tertinggi Folks Road Batavia 1926 dan keturunan yang berpecah daripada sembilan marga tadi (i.e. Mardia daripada Rangkuti). Orang Batak Mandailing adalah berbeza dengan orang Batak yang tinggal di Tapanuli Selatan yakni Batak Angkola yang terdiri daripada marga seperti Hasibuan, Harahap, Siregar, Daulay, dan Dalimunthe. Mereka berasal dari pedalaman pantai barat [[Sumatera]] dan [[Tapanuli Selatan]] di utara Sumatera, [[Indonesia]]. Lingkungan hidup mereka meliputi gunung-ganang dengan sistem perairan dan dataran rendah persawahan. Mata pencarian mereka termasuk [[getah]], kulit [[kayu manis]], [[kopi]] dan melombong [[emas]]. Mereka terkenal dengan tradisi persuratan dan sembilan gendang besar yang disebut Gordang Sambilan. Patung Sangkalon yang menjadi lambang keadilan dalam masyarakat Mandailing sering disalah anggap oleh masyarakat luar. Patung yang dipanggil 'si pangan anak si pangan boru' yang bermaksud 'si pemakan anak lelaki, si pemakan anak perempuan' ini dijadikan tohmahan bahawa kaum Mandailing adalah kaum pemakan daging manusia. Padahal maksud sebenar perumpamaan ini ialah setiap keadilan mesti ditegakkan meskipun terpaksa membunuh anak sendiri. == Marga == [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Het vlechten van matten en het stampen van rijst in Pakantan TMnr 10014535.jpg|thumb|right|Menganyam tikar dan menumbuk padi di Pakantan, Mandailing Natal]] Biasanya, orang Mandailing boleh dikenali melalui pemakaian [[marga]] pada namanya. Perkataan marga atau clan itu berasal dari bahasa [[Sanskrit]]. Varga ertinya warna. Dalam hal ini marga bermaksud kelompok atau puak orang yang berasal dari satu keturunan. Hal ini samalah sebagaimana amalan kaum-kaum lain seperti orang [[Arab]] memakai nama suku dan orang [[Tionghoa]] memakai nama seh mereka. Antara marga orang Mandailing yang biasa dikenali di Malaysia dan Indonesia ialah Nasution, Lubis, Pulungan, Daulae, Batubara, Rangkuti, Parinduri, Mardia, Dalimunte, dan Matondang. Marga Batak Mandailing pula, terdiri daripada Hasibuan, Harahap, Siregar, Simalungun, Sinambela, Simanjuntak, Sinaga, dan Siotang, Namun kini pemakaian marga pada nama orang Mandailing di [[Malaysia]] sudah semakin kurang dan hampir pupus. Hal ini disebabkan kebanyakan mereka sudah tidak begitu memahami tradisi dan asal usul keturunan atau sengaja menghilangkan identiti Mandailing kerana faktor-faktor tertentu. Faktor perkahwinan dengan wanita bukan Mandailing juga menyebabkan hilangnya penggunaan 'marga', meskipun sepatutnya anak tersebut masih berhak menggunakan nama marga mengikut bapanya. Seperti kebanyakan masyarakat di dunia, masyarakat Mandailing adalah [[patriarki]], iaitu mengikut [[nasab]] atau [[keturunan]] sebelah bapa. Hal ini menyebabkan hanya anak lelaki sahaja yang akan menjadi penyambung marga bapanya, yakni akan mewariskan marga tersebut kepada anak-anaknya. Bagi anak perempuan pula, mereka kekal dengan marga bapanya walaupun setelah berkahwin. Hal ini berbeza dengan wanita Cina atau Inggeris yang menggunakan nama keluarga suaminya. Namun wanita Mandailing tidak mewariskan marga tersebut kepada anak-anak mereka. == Sejarah penghijrahan == [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Mekkagangers uit Mandeling Sumatra in het Nederlandse Consulaat in Jeddah Saoedi Arabië TMnr 10001258.jpg|thumb|Peziarah Mandailing di Konsulat Arab Saudi, Jeddah pada tahun 1880-an. Gambar oleh Tropenmuseum]] Menurut Basyral Hamidy Harahap, orang Mandailing yang merantau ke semenanjung tanah melayu memiliki sifat-sifat keberanian, berilmu agama, elmu hadatuon (ilmu pendukunan) dan memiliki semangat ingin maju. Penghijrahan beramai-ramai dipercayai berlaku selepas [[Perang Padri]] ([[1816]]-[[1833]]). Selain itu keinginan untuk menuntut ilmu agama, berniaga, membawa diri kerana perselisihan faham di kalangan ahli-ahli keluarga atau menghindarkan penjajahan Belanda juga menjadi faktor kedatangan mereka ke semenanjung. == Kegiatan ekonomi == Orang Mandailing damripada marga Nasution dan Pulungan dikenali sebagai pedagang emas. Batak Mandailing terutamanya marga Harahap adalah penternak dan pedagang kuda yang terkenal. == Tokoh/Ulama Islam == * [[Syeikh]] Abdur Rauf bin Ali [[Barus|al-Fansuri]] * [[Abdullah Abbas Nasution|Tuan Haji Abdullah Abbas Nasution]] * Syeikh Abdul Qadir bin Shabir al-Mandaili, mengajar di [[Masjidil Haram]], [[Mekah]]. * Syeikh Abdul Qadir bin Abdullah al-Mandaili, salah sebuah hasil karyanya ialah Tarjamah Matil Ajrumiyah. * Syeikh Abdul Qadir bin Abdul Muthallib al-Mandaili, beliau memulakan pendidikannya daripada Syeikh Wan Ibrahim (Pak Cu Him), [[Pondok Gajah Mati]], [[Kedah]]. * Syeikh Abdul Ghani bin Abdul Hamid al-Mandaili al-Khalidi an-Naqsyabandi berasal dari Kampung [[Cu Badak]], Mandailing, Sumatera Utara kemudian pindah ke [[Selangor]] dan membina semula [[masjid]] Kampung [[Selayang]]. * Syeikh Ja'far, termasuk salah seorang murid Syeikh Ahmad al-Fathani yang ditugaskan belajar di [[Universiti al-Azhar]] [[Mesir]]. * [[Syeikh Junid Thala|Syeikh Juneid Thola Rangkuti]] (1886 - 1948) dimakamkan di Kp. Lamo Huta Namale Tarlola Sibanggor, * Syekh Zakaria Nasution (1860-1915) dimakamkan di Kp. Aek Mual Kecamatan Siabu Mandailing Natal, dan sebahagian anak muridnya bermukim di desa Aek Mual sampai sekarang == Rujukan == * http://www.mandailing.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210710215005/http://www.mandailing.org/ |date=2021-07-10 }}<br /> * http://mussim.blogspot.com/2006/12/mandailing.html * http://www.waqaf.net/authors/wms/abdul_ghani_al-mandaili.htm {{Kumpulan etnik di Malaysia}} [[Kategori:Kelompok etnik di Malaysia]] [[Kategori:Komuniti Muslim Indonesia]] [[Kategori:Komuniti Muslim Malaysia]] owz001n3vlptkooyk09k4d8h8r0tqdq 0 82397 7004347 6769296 2026-11-12T10:14:46Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004347 wikitext text/x-wiki [[Fail:Taman Tasik Perdana, Kuala Lumpur 20250105 141951.jpg|thumb|Taman permainan di [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]].]] '''Taman permainan''' merupakan sebuah kawasan terbuka atau tertutup khas yang direka supaya [[kanak-kanak]] dapat bermain di situ.<ref name=":0">{{Cite web|title=taman permainan|url=https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=taman+permainan&d=243192&|website=Dewan Bahasa dan Pustaka|access-date=2026-02-01|url-status=live}}</ref> Kebanyakan taman permainan terbuka terletak bersebelahan dengan [[padang]] awam yang boleh digunakan oleh orang dewasa.<ref name=":0" /> == Rujukan == {{Reflist}}{{Tunas-struktur}}{{Teknologi}} [[Kategori:Hiburan]] [[Kategori:Permainan]] mdnfsv5lou9l15fqecargxxxmy0c451 0 84271 7003867 6986420 2026-11-11T11:59:19Z Azizrfi.17 394673 /* Kedudukan carta */ 7003867 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"Siti Nurhaliza II" dilencongkan di sini.}} {{Infobox Album | <!-- See Wikipedia:WikiProject_Albums --> Name = Siti Nurhaliza | Type = Studio album | Artist = [[Siti Nurhaliza]] | Cover = [[Fail:Siti Nurhaliza II.jpg|thumb]] | Released = 27 Januari 1997<ref name="Siti Nurhaliza II">[https://itunes.apple.com/my/album/aku-cinta-padamu/id574180393 Siti Nurhaliza II] di [[iTunes|iTunes Malaysia]]</ref> | Recorded = Ogos 1996 - Januari 1997<ref>[http://sitinurhalizamusic.weebly.com/siti-nurhaliza-ii.html Siti Nurhaliza 1997] di SN MUSIC CATALOGUE.</ref> | Genre = [[Muzik pop|Pop]], dance, R&B, pop rock, tradisional | Length = 53:58 | Label = [[Suria Records]]<br/>[[Blackboard Indonesia]] | Producer = [[Adnan Abu Hassan]], LY, [[Fauzi Marzuki]], Zul Mahat, Xiao Wong, Helen Yap, [[David Foster]] | Last album = ''[[Siti Nurhaliza (album 1996)|Siti Nurhaliza]]''<br/>(1996) | This album = '''''Siti Nurhaliza'''''<br/>(1997) | Next album = ''[[Cindai (album)|Cindai]]''<br/>(1997) | | Misc = {{Singles | name = Siti Nurhaliza | type = studio | single 1 = [[Aku Cinta Padamu (lagu Siti Nurhaliza)|Aku Cinta Padamu]] | single 1 date = 3 Januari 1997 | single 2 = [[Wajah Kekasih]] | single 2 date = 4 April 1997 | single 3 = [[Bisikan Asmara]] | single 3 date = 22 Ogos 1997 }} }} {{Album ratings | rev1 = Discogs | rev1Score = {{Rating|4|5}}<ref name = "Discogs">[https://www.discogs.com/Siti-Nurhaliza-Siti-Nurhaliza/release/7545452 ''Siti Nurhaliza II'']. Discogs.</ref> }} '''''Siti Nurhaliza'''''<ref>[http://sitisentral.weebly.com/siti-nurhaliza-ii.html Siti Nurhaliza &ndash; Siti Nurhaliza II] di Siti Sentral @ Weebly.com.</ref>{{#tag:ref|Ini merupakan album kedua Siti tetapi tiada tajuk sepertimana album pertama. Kadangkala dikenali sebagai ''Aku Cinta Padamu'' atau ''Siti Nurhaliza II.|group=nota}} ialah album studio eponim kedua [[Siti Nurhaliza binti Tarudin|Siti Nurhaliza]], selepas [[Siti Nurhaliza (album 1996)|yang satu lagi]] pada tahun sebelumnya. Album ini dikeluarkan pada 27 Januari 1997, telah terjual melebihi 350,000 unit.<ref name="Peransang Abang Dalam Karier Siti Nurhaliza">[http://simplysiti.com/peransang-abang-dalam-karier-siti-nurhaliza/ Peransang Abang Dalam Karier Siti Nurhaliza] [http://www.tabloidbintang.com/ Bintang Online]. Diarkibkan kepada [http://simplysiti.com/peransang-abang-dalam-karier-siti-nurhaliza/ asal] Diarkibkan pada 1 Januari 2000. Diperoleh pada 18 December 2010.</ref><ref>{{cite web|title=Siti Nurhaliza II|url=http://sitizone.com/sz/index.php?option=com_content&view=article&id=43&Itemid=63|work=SitiZone|accessdate=2009-12-28|archive-date=2010-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100901140308/http://sitizone.com/sz/index.php?option=com_content&view=article&id=43&Itemid=63|url-status=dead}}</ref> Tiga single utama album ini, "[[Aku Cinta Padamu (lagu Siti Nurhaliza)|Aku Cinta Padamu]]", "[[Wajah Kekasih]]" dan "[[Bisikan Asmara]]" menjadi taruhan Siti dan mendapat tempat di [[stesen radio]]. Single pertama album ini, Aku Cinta Padamu tercalon dalam kategori Lagu Terbaik di [[Anugerah Industri Muzik ke-5|Anugerah Industri Muzik 1998]] dan dua kategori (Persembahan Terbaik dan Juara Kategori Balada) di [[Anugerah Juara Lagu ke-12]]. Buat pertama kalinya dalam kerjaya beliau sebagai penyanyi, Siti menulis lirik untuk lagu “Demi Kasih Kita”. Album ini juga dilancarkan tujuh bulan sebelum [[Krisis Kewangan Asia 1997]]. ==Penerbitan== Selepas kejayaan [[Siti Nurhaliza (album 1996)|album pertamanya]], pada Ogos 1996, Siti Nurhaliza mengumumkan akan merakamkan album keduanya secepat mungkin. Untuk album kedua, Siti mengetengahkan pelbagai [[genre muzik]] seperti [[pop tarian|dance pop]], [[R&B]], [[balada]], [[muzik tradisional|tradisional]] dan [[pop rock]] selain [[muzik pop]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3019232/siti-ingin-cuba-lagu-asli|title=Siti ingin cuba lagu asli|author=Hartati Hassan Basri|publisher=[[Harian Metro]]|date=25 Januari 1997|accessdate=12 Januari 2021}}</ref> Beliau turut memuatkan sebuah lagu [[bahasa Inggeris]] bertajuk “The Colour of My Love” nyanyian asal [[Celine Dion]] yang merupakan penyanyi antarabagsa yang dikagumi oleh Siti, beliau juga menyumbangkan lirik untuk lagu Demi Kasih Kita. Album ini diterbitkan oleh Adnan Abu Hassan yang turut menyumbangkan tiga lagu dalam album ini &ndash; "[[Wajah Kekasih]]", “Demi Kasih Kita” dan “Rindu Di Antara Kita”. Penerbit dan komposer lain yang turut mencurahkan tenaga mereka dalam album ini ialah pasangan suami-isteri [[LY & Baiduri (komposer)|LY dan Baiduri]] (menerusi dua lagu &ndash; “Aku Cinta Padamu” dan “Kesilapanku, Keegoanmu”), [[Fauzi Marzuki]], Zul Mahat, Xiao Wong, Helen Yap, Arthur Ganov dan [[David Foster]]. Rakaman album ini dijalankan pada pertengahan Ogos 1996 sehingga awal Januari 1997. ==Senarai runut== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = [[Aku Cinta Padamu]] | note1 = | writer1 = Baiduri | extra1 = LY | length1 = 5:23 | title2 = Wajah Kekasih | note2 = | writer2 = Hani MJ | extra2 = Adnan Abu Hassan | length2 = 5:16 | title3 = Tirai Semalam | note3 = | writer3 = [[S. Amin Shahab]] | extra3 = [[Fauzi Marzuki]] | length3 = 5:04 | title4 = Demi Kasih Kita | note4 = | writer4 = Siti Nurhaliza | extra4 = Adnan Abu Hassan | length4 = 4:47 | title5 = Kesilapanku, Keegoanmu | note5 = | writer5 = Baiduri | extra5 = LY | length5 = 5:25 | title6 = Khayalan Cinta | note6 = | writer6 = Ucu | extra6 = Xiao Wong | length6 = 5:09 | title7 = Usah Diragui | note7 = | writer7 = Habsah Hassan | extra7 = Zul Mahat | length7 = 4:53 | title8 = Rindu Di Antara Kita | note8 = duet bersama Ciang Teng | writer8 = Hani MJ | extra8 = Adnan Abu Hassan | length8 = 4:53 | title9 = [[Bisikan Asmara]] | note9 = | writer9 = Amran Omar | extra9 = Helen Yap | length9 = 4:09 | title10 = Sri Mersing | note10 = | writer10 = Copyright Controlled | extra10 = Copyright Controlled | length10 = 5:00 | title11 = The Colour of My Love | note11 =runut bonus, nyanyian asal [[Celine Dion]] | writer11= Arthur Ganov | extra11 = [[David Foster]] | length11 = 3:30 | total_length=53:58 }} {{Track listing | headline = Versi VCD | collapsed = yes | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = Aku Cinta Padamu | writer1 = Baiduri | extra1 = LY | length1 = 5:23 | title2 = Wajah Kekasih | writer2 = Hani M.J | extra2 = Adnan Abu Hassan | length2 = 5:16 | title3 = Tirai Semalam | writer3 = S. Amin Shahab | extra3 = Fauzi Marzuki | length3 = 5:04 | title4 = Demi Kasih Kita | writer4 = Siti Nurhaliza | extra4 = Adnan Abu Hassan | length4 = 4:47 | title5 = Kesilapanku, Keegoanmu | writer5 = Baiduri | extra5 = LY | length5 = 5:25 | title6 = Khayalan Cinta | writer6 = Ucu | extra6 = Xiao Wong | length6 = 5:09 | title7 = Usah Diragui | writer7 = Habsah Hassan | extra7 = Zul Mahat | length7 = 4:53 | title8 = Rindu di Antara Kita | note8 = featuring Ciang Teng | writer8 = Hani M.J, Ciang Teng | extra8 = Adnan Abu Hassan | length8 = 4:38 | title9 = Bisikan Asmara | writer9 = Amran Omar | extra9 = Helen Yap | length9 = 4:53 | title10 = Sri Mersing | writer10 = Copyright Control | extra10 = Copyright Control | length10 = 5:00 | total_length = }} {{Track listing | headline = Versi Indonesia | collapsed = yes | extra_column = Penerbit | writing_credits = yes | title1 = Betapa Kucinta Padamu | writer1 = Baiduri | extra1 = LY | length1 = 5:23 | title2 = Wajah Kekasih | writer2 = Hani M.J | extra2 = Adnan Abu Hassan | length2 = 5:16 | title3 = Bisikan Asmara | writer3 = Amran Omar | extra3 = Helen Yap | length3 = 4:53 | title4 = Kesilapanku, Keegoanmu | writer4 = Baiduri | extra4 = LY | length4 = 5:25 | title5 = The Colour of My Love | writer5 = Arthur Ganov | extra5 = David Foster | length5 = 3:30 | title6 = Aku Cinta Padamu | writer6 = Baiduri | extra6 = LY | length6 = 5:23 | title7 = Demi Kasih Kita | writer7 = Siti Nurhaliza | extra7 = Adnan Abu Hassan | length7 = 4:47 | title8 = Khayalan Cinta | writer8 = Ucu | extra8 = Xiao Wong | length8 = 5:09 | title9 = Usah Diragui | writer9 = Habsah Hassan | extra9 = Zul Mahat | length9 = 4:53 | title10 = Tirai Semalam | writer10 = S. Amin Shahab | extra10 = Fauzi Marzuki | length10 = 5:04 | total_length = }} ==Keluaran dan sambutan== ''Siti Nurhaliza II'' dikeluarkan pada 27 Januari 1997<ref name="Siti Nurhaliza II"/> (17 hari selepas ulang tahun kelahirannya ke-18) dan mendapat sambutan yang cukup menggalakkan dengan jualan yang melebihi 150, 000 unit.<ref name="Peransang Abang Dalam Karier Siti Nurhaliza"/> Album ini menerima pensijilan [[platinum]] dan ia juga dikeluarkan lima bulan sebelum [[Krisis Kewangan Asia 1997]]. Single pertama album ini, "[[Aku Cinta Padamu (lagu Siti Nurhaliza)|Aku Cinta Padamu]]" dikeluarkan pada 3 Januari 1997, dan dikatakan menjulang nama Siti di persada [[muzik Indonesia]] dengan tajuk gantian "Betapa Ku Cinta Padamu" lalu mendapat sambutan baik di republik itu. Di dalam laporan berita oleh ''[[Billboard]]'', ''Siti Nurhaliza II'' telah terjual sebanyak 500, 000 unit di Indonesia sahaja.<ref name="Acts Across Cultural And National Boundaries">Steve McLure (28 April 2000). [http://books.google.com.my/books?id=0A4EAAAAMBAJ&pg=PA54&dq=siti+nurhaliza+copies&hl=en&ei=ErVBTf6YHc3orQfW4dk3&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwADgK#v=onepage&q=siti%20nurhaliza%20copies&f=false Asian Acts Across Cultural And National Boundaries] [[Billboard (majalah)|Billboard]]. Books.google.com. Diakses pada 15 Ogos 2016.</ref> Album ini diterbitkan bersama oleh Suria Records dan syarikat rakaman Indonesia, Blackboard dan diedarkan di Indonesia oleh Suara Sentral Sejati.<ref name="Acts Across Cultural And National Boundaries"/> Kejayaan lagu "Aku Cinta Padamu" kemudian diikuti dengan dua single seterusnya, "[[Wajah Kekasih]]" dan "[[Bisikan Asmara]]". [[video muzik|Muzik video]] untuk ketiga-tiga lagu ini dikeluarkan. Muzik video lagu "Kesilapanku, Keegoanmu", "Demi Kasih Kita", "Tirai Semalam", "Rindu Di Antara Kita", "Khayalan Cinta" dan "Usah Diragui" turut dikeluarkan. Sepertimana album ''[[Siti Nurhaliza (album 1996)|Siti Nurhaliza I]]'', album ini juga diterbitkan dalam versi alternatif dengan kulit album berbeza.<ref name="Hits of the World">[http://books.google.com/books?id=IQ8EAAAAMBAJ&pg=RA1-PA49&dq=siti+nurhaliza+billboard+aku&hl=en&ei=DVBnTd3_AYj3rQel3eTaCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEQQ6AEwBjgK#v=onepage&q&f=false Hits Of The World - Malaysia] MaccDonald, Bob and Clarkson, Paul (3 Mei 1997). ''[[Billboard (majalah)|Billboard]]''. Books.google.com. Diperoleh pada 25 Februari 2011.</ref> Album ''Siti Nurhaliza II'' dikeluarkan dalam bentuk fizikal (cakera padat dan kaset) pada hari pertama pelancarannya dan kemudiannya dikeluarkan format digital ([[muat turun digital]]) pada tahun 2013.<ref name="Siti Nurhaliza II"/><ref name=liner/> Pada tahun 2017, album ini dicetak dalam bentuk piring hitam (LP). ==Legasi== Lagu "Kesilapanku, Keegoanmu" dijadikan sebagai lagu tema drama TV ''[[Lafazkan Kalimah Cintamu]]'' lakonan [[Farid Kamil]] dan [[Nelydia Senrose]] yang bersiaran di [[Astro Ria]]. "Aku Cinta Padamu" digunakan sebagai muzik latar drama ini.<ref>[http://engkumuzahadin.blogspot.my/2018/01/ost-drama-lafazkan-kalimah-cintamu.html|title= Ost Drama Lafazkan Kalimah Cintamu]</ref> ==Tenaga kerja== Kredit diperoleh daripada sisipan buku kecil album Siti Nurhaliza II.<ref name=liner>{{cite AV media notes |title=Siti Nurhaliza II |others=[[Siti Nurhaliza]]|date=1997 |type=catatan media|publisher=[[Suria Records]]}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} * Aidiet - gitar * [[Man Kidal]] ([[Lefthanded]]) - gitar * Ariffin - unit promosi * Azmeer - keyboard * Yan (Lefthanded) - bass * [[Man Dayak]] (Lefthanded) - dram * Baiduri - komposer * Bong - bass * Kesuma Booty - programming, gitar * Chobib - guitar * David Foster - penerbit * Arthur Ganov - komposer * [[Habsah Hassan]] - komposer * [[Adnan Abu Hassan]] - penerbit, programming * A.D. Ho - fotografi * Sham Amir Hussain - penciptaan, pengurus A&R * Jason Foo - koordinator penerbitan * Zul Mahat - penerbit * Zulkefli Majid - koordinator A & R * Mahmud - perkusi * Fauzi Marzuki - penerbit, programming, gitar * Hani M.J - komposer {{col-2}} * Jari - saksofon * [[Siti Nurhaliza]] - penulis lagu * Nurul – jurusolek, pendandan rambut * Lau - jurutera, adunan * LY - penerbit * Amran Omar - penulis lirik * Rahayu - unit promosi * Riz - unit promosi * Sabariah - unit promosi (Singapura) * [[S. Amin Shahab]] - penulis lirik * Soon - penciptaan * Tan Su Loke - penerbit eksekutif * Ciang Teng - penulis lagu, vokal * Ucu - penulis lagu * Vincent - jurutera, adunan * Wong - jurutera, adunan * Xiao Wong - penerbit * Helen Yap - penerbit, programming, piano {{col-end}} ==Kedudukan carta== '''Album''' {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col"| Carta (1997) ! scope="col"| Kedudukan tertinggi<br/>carta |- !Malaysia<br>([[Persatuan Industri Rakaman Malaysia|Carta RIM]]) |style="text-align:center;"|2<ref name="Hits of the World"/> |- |} '''Single''' {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" !rowspan="2"|Tahun !rowspan="2"|Tajuk !colspan="9"|Kedudukan tertinggi |- !align="center" width="30"|<small>[[Muzik FM|Radio Muzik]]</small> !align="center" width="30"|<small>[[Era (stesen radio)|ERA fm]]</small> !align="center" width="30"|<small>[[Hot FM|HOT fm]]</small> !align="center" width="30"|<small>[[Muzik Muzik]]</small> |- |align="center" rowspan="5" |1997 |align="left"| ''[[Aku Cinta Padamu (lagu Siti Nurhaliza)|Aku Cinta Padamu]]'' |align="center"|1 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|2 |- |align="left"| ''[[Wajah Kekasih]]'' |align="center"|8 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|1 |- |align="left"| ''[[Bisikan Asmara]]'' |align="center"|12 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|2 |- |align="left"| ''Kesilapanku, Keegoanmu'' |align="center"|8 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |- |align="left"| ''Rindu Di Antara Kita'' (duet bersama Ciang Teng) |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |- |} ==Anugerah== ===Carta Radio 3 Shah Alam=== {|class="wikitable" !Tahun !Penerima/Karya tercalon !Anugerah !Keputusan |- |rowspan="3"|1998 |rowspan="2"|"''[[Aku Cinta Padamu]]''" |rowspan="1"|Persembahan Terbaik (Solo) |{{won}} |- |Carta Pujaan |style="background:silver" | <div align="center">'''Tempat Kedua'''</div> |- {{end}} ===Anugerah Industri Muzik=== {|class="wikitable" !Tahun !Penerima/Karya tercalon !Anugerah !Keputusan |- |rowspan = "3"|[[Anugerah Industri Muzik ke-5|1998]]<ref>{{cite web|title=Bukan selalu Siti menang|url=http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=0427&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|author=Shazryn Mohd. Faizal|date=27 April 2009|work=Utusan Malaysia Online| accessdate = 23 September 2010}}</ref><ref name="AIM perlu diteruskan">[http://www.nib.com.my/archives/text/view/4544008?pos=5&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1284627971%3Aresultset AIM perlu diteruskan] (30 Disember 2003) [[Metro Ahad]]. Digital Collections DC5: Text Archive. Diperoleh pada 16 September 2010.</ref> |rowspan="2"|Siti Nurhaliza |rowspan="1"|Album Pop Terbaik |{{nom}} |- |Persembahan Vokal Terbaik Di Dalam Album (Wanita) |{{nom}} |- |"''[[Aku Cinta Padamu]]''" |Lagu Terbaik |{{nom}} |- {{end}} ===Anugerah Juara Lagu=== {|class="wikitable" !Tahun !Penerima/Karya tercalon !Kategori !Keputusan |- |rowspan="2"|1997<ref name="Juara Lagu sepintas lalu">{{cite web|title=Juara Lagu sepintas lalu|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/4532842?pos=41&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1285270982%3Aresultset|date=28 Disember 2003|work=Metro Ahad|publisher=Digital Collections DC5: Text Archive|accessdate = 24 September 2010}}</ref> |rowspan="2"|"[[Aku Cinta Padamu (lagu Siti Nurhaliza)|''Aku Cinta Padamu'']]" |rowspan="1"|Lagu Balada Terbaik |{{won}} |- |Persembahan Terbaik |{{won}} |- |rowspan="4"|1998<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=1113&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_06.htm&arc=hive Nurhaliza dan Adnan kuasai juara lagu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110617043108/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=1113&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_06.htm&arc=hive |date=2011-06-17 }} Utusan Malaysia Online (11 November 1998). Diperoleh pada 24 Ogos 2010.</ref><ref>Tengku Khalidah Tengku Bidin (8 Disember 1998) [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=1208&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_01.htm&arc=hive Juara Lagu dikuasai irama Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110617043134/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=1208&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_01.htm&arc=hive |date=2011-06-17 }} Utusan Malaysia Online. Diperoleh pada 24 Ogos 2010.</ref> |rowspan="1"|"''[[Bisikan Asmara]]''" |rowspan="1"|Lagu Pop Rock Terbaik |{{nom}} |- |rowspan="1"|"''[[Wajah Kekasih]]''"|| Lagu Balada Terbaik || {{nom}} |- |} ===Anugerah MACP=== {|class="wikitable" !Tahun !Penerima/Karya tercalon !Anugerah !Keputusan |- |rowspan="1"|2009<ref>{{cite web|title=Industri muzik sudah mati?|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/2703856?pos=65&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1283359228%3Aresultset|date=9 Disember 2009|work=Berita Harian|publisher=Digital Collections DC5: Cross Search|accessdate = 2 September 2010}}</ref> |rowspan="1"|"''[[Aku Cinta Padamu]]''" |rowspan="1"|Lagu Melayu Paling Dipersembahkan |{{won}} |- {{end}} ==Pensijilan== {| class="wikitable" !Negara !Pensijilan !Jualan/penghataran |- ![[Malaysia]] |rowspan="2"|6× Platinum<ref name="Siti Nurhaliza Tarudin Official">[http://www.facebook.com/pages/Siti-Nurhaliza-Tarudin-Official/126837781389#/pages/Siti-Nurhaliza-Tarudin-Official/126837781389?v=info Siti Nurhaliza Tarudin Official] [[Facebook]]. Retrieved in 18 December 2010.</ref> |align="center"|400,000<ref name="Peransang Abang Dalam Karier Siti Nurhaliza"/> |- ![[Indonesia]] |align="center"|500,000<ref name="Peransang Abang Dalam Karier Siti Nurhaliza"/> |} ==Sejarah keluaran== {| class="wikitable" |- !Negara !Tarikh dikeluarkan !Format !Label |- |rowspan="2"|'''[[Malaysia]]''' |rowspan="1"|27 Januari 1997<ref name="Siti Nurhaliza II"/> |rowspan="1"|CD, kaset |rowspan="3"|[[Suria Records]] |- |Januari 2013<ref name="Siti Nurhaliza II"/> |Muat turun digital |- |rowspan="2"|'''[[Indonesia]]''' |rowspan="1"|April 1997<ref name="Siti Nurhaliza II"/> |rowspan="1"|CD, kaset |- |} ==Catatan== <references group="nota"/> ==Rujukan== {{Reflist|colwidth=30em}} ==Pautan luar== *[https://www.discogs.com/master/893161-Siti-Nurhaliza-Siti-Nurhaliza ''Siti Nurhaliza II''] di [[Discogs]] {{Siti Nurhaliza}} [[Kategori:Album 1997]] [[Kategori:Album Malaysia tahun 1997]] [[Kategori:Album Siti Nurhaliza]] [[Kategori:Album Suria Records]] ntvh7b86a4ngu2z6pcx9ujkowrrj2jd 7003887 7003867 2026-11-11T12:29:38Z Azizrfi.17 394673 /* Kedudukan carta */ 7003887 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"Siti Nurhaliza II" dilencongkan di sini.}} {{Infobox Album | <!-- See Wikipedia:WikiProject_Albums --> Name = Siti Nurhaliza | Type = Studio album | Artist = [[Siti Nurhaliza]] | Cover = [[Fail:Siti Nurhaliza II.jpg|thumb]] | Released = 27 Januari 1997<ref name="Siti Nurhaliza II">[https://itunes.apple.com/my/album/aku-cinta-padamu/id574180393 Siti Nurhaliza II] di [[iTunes|iTunes Malaysia]]</ref> | Recorded = Ogos 1996 - Januari 1997<ref>[http://sitinurhalizamusic.weebly.com/siti-nurhaliza-ii.html Siti Nurhaliza 1997] di SN MUSIC CATALOGUE.</ref> | Genre = [[Muzik pop|Pop]], dance, R&B, pop rock, tradisional | Length = 53:58 | Label = [[Suria Records]]<br/>[[Blackboard Indonesia]] | Producer = [[Adnan Abu Hassan]], LY, [[Fauzi Marzuki]], Zul Mahat, Xiao Wong, Helen Yap, [[David Foster]] | Last album = ''[[Siti Nurhaliza (album 1996)|Siti Nurhaliza]]''<br/>(1996) | This album = '''''Siti Nurhaliza'''''<br/>(1997) | Next album = ''[[Cindai (album)|Cindai]]''<br/>(1997) | | Misc = {{Singles | name = Siti Nurhaliza | type = studio | single 1 = [[Aku Cinta Padamu (lagu Siti Nurhaliza)|Aku Cinta Padamu]] | single 1 date = 3 Januari 1997 | single 2 = [[Wajah Kekasih]] | single 2 date = 4 April 1997 | single 3 = [[Bisikan Asmara]] | single 3 date = 22 Ogos 1997 }} }} {{Album ratings | rev1 = Discogs | rev1Score = {{Rating|4|5}}<ref name = "Discogs">[https://www.discogs.com/Siti-Nurhaliza-Siti-Nurhaliza/release/7545452 ''Siti Nurhaliza II'']. Discogs.</ref> }} '''''Siti Nurhaliza'''''<ref>[http://sitisentral.weebly.com/siti-nurhaliza-ii.html Siti Nurhaliza &ndash; Siti Nurhaliza II] di Siti Sentral @ Weebly.com.</ref>{{#tag:ref|Ini merupakan album kedua Siti tetapi tiada tajuk sepertimana album pertama. Kadangkala dikenali sebagai ''Aku Cinta Padamu'' atau ''Siti Nurhaliza II.|group=nota}} ialah album studio eponim kedua [[Siti Nurhaliza binti Tarudin|Siti Nurhaliza]], selepas [[Siti Nurhaliza (album 1996)|yang satu lagi]] pada tahun sebelumnya. Album ini dikeluarkan pada 27 Januari 1997, telah terjual melebihi 350,000 unit.<ref name="Peransang Abang Dalam Karier Siti Nurhaliza">[http://simplysiti.com/peransang-abang-dalam-karier-siti-nurhaliza/ Peransang Abang Dalam Karier Siti Nurhaliza] [http://www.tabloidbintang.com/ Bintang Online]. Diarkibkan kepada [http://simplysiti.com/peransang-abang-dalam-karier-siti-nurhaliza/ asal] Diarkibkan pada 1 Januari 2000. Diperoleh pada 18 December 2010.</ref><ref>{{cite web|title=Siti Nurhaliza II|url=http://sitizone.com/sz/index.php?option=com_content&view=article&id=43&Itemid=63|work=SitiZone|accessdate=2009-12-28|archive-date=2010-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20100901140308/http://sitizone.com/sz/index.php?option=com_content&view=article&id=43&Itemid=63|url-status=dead}}</ref> Tiga single utama album ini, "[[Aku Cinta Padamu (lagu Siti Nurhaliza)|Aku Cinta Padamu]]", "[[Wajah Kekasih]]" dan "[[Bisikan Asmara]]" menjadi taruhan Siti dan mendapat tempat di [[stesen radio]]. Single pertama album ini, Aku Cinta Padamu tercalon dalam kategori Lagu Terbaik di [[Anugerah Industri Muzik ke-5|Anugerah Industri Muzik 1998]] dan dua kategori (Persembahan Terbaik dan Juara Kategori Balada) di [[Anugerah Juara Lagu ke-12]]. Buat pertama kalinya dalam kerjaya beliau sebagai penyanyi, Siti menulis lirik untuk lagu “Demi Kasih Kita”. Album ini juga dilancarkan tujuh bulan sebelum [[Krisis Kewangan Asia 1997]]. ==Penerbitan== Selepas kejayaan [[Siti Nurhaliza (album 1996)|album pertamanya]], pada Ogos 1996, Siti Nurhaliza mengumumkan akan merakamkan album keduanya secepat mungkin. Untuk album kedua, Siti mengetengahkan pelbagai [[genre muzik]] seperti [[pop tarian|dance pop]], [[R&B]], [[balada]], [[muzik tradisional|tradisional]] dan [[pop rock]] selain [[muzik pop]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3019232/siti-ingin-cuba-lagu-asli|title=Siti ingin cuba lagu asli|author=Hartati Hassan Basri|publisher=[[Harian Metro]]|date=25 Januari 1997|accessdate=12 Januari 2021}}</ref> Beliau turut memuatkan sebuah lagu [[bahasa Inggeris]] bertajuk “The Colour of My Love” nyanyian asal [[Celine Dion]] yang merupakan penyanyi antarabagsa yang dikagumi oleh Siti, beliau juga menyumbangkan lirik untuk lagu Demi Kasih Kita. Album ini diterbitkan oleh Adnan Abu Hassan yang turut menyumbangkan tiga lagu dalam album ini &ndash; "[[Wajah Kekasih]]", “Demi Kasih Kita” dan “Rindu Di Antara Kita”. Penerbit dan komposer lain yang turut mencurahkan tenaga mereka dalam album ini ialah pasangan suami-isteri [[LY & Baiduri (komposer)|LY dan Baiduri]] (menerusi dua lagu &ndash; “Aku Cinta Padamu” dan “Kesilapanku, Keegoanmu”), [[Fauzi Marzuki]], Zul Mahat, Xiao Wong, Helen Yap, Arthur Ganov dan [[David Foster]]. Rakaman album ini dijalankan pada pertengahan Ogos 1996 sehingga awal Januari 1997. ==Senarai runut== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = [[Aku Cinta Padamu]] | note1 = | writer1 = Baiduri | extra1 = LY | length1 = 5:23 | title2 = Wajah Kekasih | note2 = | writer2 = Hani MJ | extra2 = Adnan Abu Hassan | length2 = 5:16 | title3 = Tirai Semalam | note3 = | writer3 = [[S. Amin Shahab]] | extra3 = [[Fauzi Marzuki]] | length3 = 5:04 | title4 = Demi Kasih Kita | note4 = | writer4 = Siti Nurhaliza | extra4 = Adnan Abu Hassan | length4 = 4:47 | title5 = Kesilapanku, Keegoanmu | note5 = | writer5 = Baiduri | extra5 = LY | length5 = 5:25 | title6 = Khayalan Cinta | note6 = | writer6 = Ucu | extra6 = Xiao Wong | length6 = 5:09 | title7 = Usah Diragui | note7 = | writer7 = Habsah Hassan | extra7 = Zul Mahat | length7 = 4:53 | title8 = Rindu Di Antara Kita | note8 = duet bersama Ciang Teng | writer8 = Hani MJ | extra8 = Adnan Abu Hassan | length8 = 4:53 | title9 = [[Bisikan Asmara]] | note9 = | writer9 = Amran Omar | extra9 = Helen Yap | length9 = 4:09 | title10 = Sri Mersing | note10 = | writer10 = Copyright Controlled | extra10 = Copyright Controlled | length10 = 5:00 | title11 = The Colour of My Love | note11 =runut bonus, nyanyian asal [[Celine Dion]] | writer11= Arthur Ganov | extra11 = [[David Foster]] | length11 = 3:30 | total_length=53:58 }} {{Track listing | headline = Versi VCD | collapsed = yes | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = Aku Cinta Padamu | writer1 = Baiduri | extra1 = LY | length1 = 5:23 | title2 = Wajah Kekasih | writer2 = Hani M.J | extra2 = Adnan Abu Hassan | length2 = 5:16 | title3 = Tirai Semalam | writer3 = S. Amin Shahab | extra3 = Fauzi Marzuki | length3 = 5:04 | title4 = Demi Kasih Kita | writer4 = Siti Nurhaliza | extra4 = Adnan Abu Hassan | length4 = 4:47 | title5 = Kesilapanku, Keegoanmu | writer5 = Baiduri | extra5 = LY | length5 = 5:25 | title6 = Khayalan Cinta | writer6 = Ucu | extra6 = Xiao Wong | length6 = 5:09 | title7 = Usah Diragui | writer7 = Habsah Hassan | extra7 = Zul Mahat | length7 = 4:53 | title8 = Rindu di Antara Kita | note8 = featuring Ciang Teng | writer8 = Hani M.J, Ciang Teng | extra8 = Adnan Abu Hassan | length8 = 4:38 | title9 = Bisikan Asmara | writer9 = Amran Omar | extra9 = Helen Yap | length9 = 4:53 | title10 = Sri Mersing | writer10 = Copyright Control | extra10 = Copyright Control | length10 = 5:00 | total_length = }} {{Track listing | headline = Versi Indonesia | collapsed = yes | extra_column = Penerbit | writing_credits = yes | title1 = Betapa Kucinta Padamu | writer1 = Baiduri | extra1 = LY | length1 = 5:23 | title2 = Wajah Kekasih | writer2 = Hani M.J | extra2 = Adnan Abu Hassan | length2 = 5:16 | title3 = Bisikan Asmara | writer3 = Amran Omar | extra3 = Helen Yap | length3 = 4:53 | title4 = Kesilapanku, Keegoanmu | writer4 = Baiduri | extra4 = LY | length4 = 5:25 | title5 = The Colour of My Love | writer5 = Arthur Ganov | extra5 = David Foster | length5 = 3:30 | title6 = Aku Cinta Padamu | writer6 = Baiduri | extra6 = LY | length6 = 5:23 | title7 = Demi Kasih Kita | writer7 = Siti Nurhaliza | extra7 = Adnan Abu Hassan | length7 = 4:47 | title8 = Khayalan Cinta | writer8 = Ucu | extra8 = Xiao Wong | length8 = 5:09 | title9 = Usah Diragui | writer9 = Habsah Hassan | extra9 = Zul Mahat | length9 = 4:53 | title10 = Tirai Semalam | writer10 = S. Amin Shahab | extra10 = Fauzi Marzuki | length10 = 5:04 | total_length = }} ==Keluaran dan sambutan== ''Siti Nurhaliza II'' dikeluarkan pada 27 Januari 1997<ref name="Siti Nurhaliza II"/> (17 hari selepas ulang tahun kelahirannya ke-18) dan mendapat sambutan yang cukup menggalakkan dengan jualan yang melebihi 150, 000 unit.<ref name="Peransang Abang Dalam Karier Siti Nurhaliza"/> Album ini menerima pensijilan [[platinum]] dan ia juga dikeluarkan lima bulan sebelum [[Krisis Kewangan Asia 1997]]. Single pertama album ini, "[[Aku Cinta Padamu (lagu Siti Nurhaliza)|Aku Cinta Padamu]]" dikeluarkan pada 3 Januari 1997, dan dikatakan menjulang nama Siti di persada [[muzik Indonesia]] dengan tajuk gantian "Betapa Ku Cinta Padamu" lalu mendapat sambutan baik di republik itu. Di dalam laporan berita oleh ''[[Billboard]]'', ''Siti Nurhaliza II'' telah terjual sebanyak 500, 000 unit di Indonesia sahaja.<ref name="Acts Across Cultural And National Boundaries">Steve McLure (28 April 2000). [http://books.google.com.my/books?id=0A4EAAAAMBAJ&pg=PA54&dq=siti+nurhaliza+copies&hl=en&ei=ErVBTf6YHc3orQfW4dk3&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwADgK#v=onepage&q=siti%20nurhaliza%20copies&f=false Asian Acts Across Cultural And National Boundaries] [[Billboard (majalah)|Billboard]]. Books.google.com. Diakses pada 15 Ogos 2016.</ref> Album ini diterbitkan bersama oleh Suria Records dan syarikat rakaman Indonesia, Blackboard dan diedarkan di Indonesia oleh Suara Sentral Sejati.<ref name="Acts Across Cultural And National Boundaries"/> Kejayaan lagu "Aku Cinta Padamu" kemudian diikuti dengan dua single seterusnya, "[[Wajah Kekasih]]" dan "[[Bisikan Asmara]]". [[video muzik|Muzik video]] untuk ketiga-tiga lagu ini dikeluarkan. Muzik video lagu "Kesilapanku, Keegoanmu", "Demi Kasih Kita", "Tirai Semalam", "Rindu Di Antara Kita", "Khayalan Cinta" dan "Usah Diragui" turut dikeluarkan. Sepertimana album ''[[Siti Nurhaliza (album 1996)|Siti Nurhaliza I]]'', album ini juga diterbitkan dalam versi alternatif dengan kulit album berbeza.<ref name="Hits of the World">[http://books.google.com/books?id=IQ8EAAAAMBAJ&pg=RA1-PA49&dq=siti+nurhaliza+billboard+aku&hl=en&ei=DVBnTd3_AYj3rQel3eTaCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEQQ6AEwBjgK#v=onepage&q&f=false Hits Of The World - Malaysia] MaccDonald, Bob and Clarkson, Paul (3 Mei 1997). ''[[Billboard (majalah)|Billboard]]''. Books.google.com. Diperoleh pada 25 Februari 2011.</ref> Album ''Siti Nurhaliza II'' dikeluarkan dalam bentuk fizikal (cakera padat dan kaset) pada hari pertama pelancarannya dan kemudiannya dikeluarkan format digital ([[muat turun digital]]) pada tahun 2013.<ref name="Siti Nurhaliza II"/><ref name=liner/> Pada tahun 2017, album ini dicetak dalam bentuk piring hitam (LP). ==Legasi== Lagu "Kesilapanku, Keegoanmu" dijadikan sebagai lagu tema drama TV ''[[Lafazkan Kalimah Cintamu]]'' lakonan [[Farid Kamil]] dan [[Nelydia Senrose]] yang bersiaran di [[Astro Ria]]. "Aku Cinta Padamu" digunakan sebagai muzik latar drama ini.<ref>[http://engkumuzahadin.blogspot.my/2018/01/ost-drama-lafazkan-kalimah-cintamu.html|title= Ost Drama Lafazkan Kalimah Cintamu]</ref> ==Tenaga kerja== Kredit diperoleh daripada sisipan buku kecil album Siti Nurhaliza II.<ref name=liner>{{cite AV media notes |title=Siti Nurhaliza II |others=[[Siti Nurhaliza]]|date=1997 |type=catatan media|publisher=[[Suria Records]]}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} * Aidiet - gitar * [[Man Kidal]] ([[Lefthanded]]) - gitar * Ariffin - unit promosi * Azmeer - keyboard * Yan (Lefthanded) - bass * [[Man Dayak]] (Lefthanded) - dram * Baiduri - komposer * Bong - bass * Kesuma Booty - programming, gitar * Chobib - guitar * David Foster - penerbit * Arthur Ganov - komposer * [[Habsah Hassan]] - komposer * [[Adnan Abu Hassan]] - penerbit, programming * A.D. Ho - fotografi * Sham Amir Hussain - penciptaan, pengurus A&R * Jason Foo - koordinator penerbitan * Zul Mahat - penerbit * Zulkefli Majid - koordinator A & R * Mahmud - perkusi * Fauzi Marzuki - penerbit, programming, gitar * Hani M.J - komposer {{col-2}} * Jari - saksofon * [[Siti Nurhaliza]] - penulis lagu * Nurul – jurusolek, pendandan rambut * Lau - jurutera, adunan * LY - penerbit * Amran Omar - penulis lirik * Rahayu - unit promosi * Riz - unit promosi * Sabariah - unit promosi (Singapura) * [[S. Amin Shahab]] - penulis lirik * Soon - penciptaan * Tan Su Loke - penerbit eksekutif * Ciang Teng - penulis lagu, vokal * Ucu - penulis lagu * Vincent - jurutera, adunan * Wong - jurutera, adunan * Xiao Wong - penerbit * Helen Yap - penerbit, programming, piano {{col-end}} ==Kedudukan carta== '''Album''' {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col"| Carta (1997) ! scope="col"| Kedudukan tertinggi<br/>carta |- !Malaysia<br>([[Persatuan Industri Rakaman Malaysia|Carta RIM]]) |style="text-align:center;"|2<ref name="Hits of the World"/> |- |} '''Single''' {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" !rowspan="2"|Tahun !rowspan="2"|Tajuk !colspan="9"|Kedudukan tertinggi |- !align="center" width="30"|<small>[[Muzik FM|Radio Muzik]]</small> !align="center" width="30"|<small>[[Era (stesen radio)|ERA fm]]</small> !align="center" width="30"|<small>[[Hot FM|HOT fm]]</small> !align="center" width="30"|<small>[[Muzik Muzik]]</small> |- |align="center" rowspan="5" |1997 |align="left"| ''[[Aku Cinta Padamu (lagu Siti Nurhaliza)|Aku Cinta Padamu]]'' |align="center"|1 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|1 |- |align="left"| ''[[Wajah Kekasih]]'' |align="center"|3 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|1 |- |align="left"| ''[[Bisikan Asmara]]'' |align="center"|12 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|3 |- |align="left"| ''Kesilapanku, Keegoanmu'' |align="center"|8 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |- |align="left"| ''Rindu Di Antara Kita'' (duet bersama Ciang Teng) |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |- |} ==Anugerah== ===Carta Radio 3 Shah Alam=== {|class="wikitable" !Tahun !Penerima/Karya tercalon !Anugerah !Keputusan |- |rowspan="3"|1998 |rowspan="2"|"''[[Aku Cinta Padamu]]''" |rowspan="1"|Persembahan Terbaik (Solo) |{{won}} |- |Carta Pujaan |style="background:silver" | <div align="center">'''Tempat Kedua'''</div> |- {{end}} ===Anugerah Industri Muzik=== {|class="wikitable" !Tahun !Penerima/Karya tercalon !Anugerah !Keputusan |- |rowspan = "3"|[[Anugerah Industri Muzik ke-5|1998]]<ref>{{cite web|title=Bukan selalu Siti menang|url=http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=0427&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|author=Shazryn Mohd. Faizal|date=27 April 2009|work=Utusan Malaysia Online| accessdate = 23 September 2010}}</ref><ref name="AIM perlu diteruskan">[http://www.nib.com.my/archives/text/view/4544008?pos=5&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1284627971%3Aresultset AIM perlu diteruskan] (30 Disember 2003) [[Metro Ahad]]. Digital Collections DC5: Text Archive. Diperoleh pada 16 September 2010.</ref> |rowspan="2"|Siti Nurhaliza |rowspan="1"|Album Pop Terbaik |{{nom}} |- |Persembahan Vokal Terbaik Di Dalam Album (Wanita) |{{nom}} |- |"''[[Aku Cinta Padamu]]''" |Lagu Terbaik |{{nom}} |- {{end}} ===Anugerah Juara Lagu=== {|class="wikitable" !Tahun !Penerima/Karya tercalon !Kategori !Keputusan |- |rowspan="2"|1997<ref name="Juara Lagu sepintas lalu">{{cite web|title=Juara Lagu sepintas lalu|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/4532842?pos=41&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1285270982%3Aresultset|date=28 Disember 2003|work=Metro Ahad|publisher=Digital Collections DC5: Text Archive|accessdate = 24 September 2010}}</ref> |rowspan="2"|"[[Aku Cinta Padamu (lagu Siti Nurhaliza)|''Aku Cinta Padamu'']]" |rowspan="1"|Lagu Balada Terbaik |{{won}} |- |Persembahan Terbaik |{{won}} |- |rowspan="4"|1998<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=1113&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_06.htm&arc=hive Nurhaliza dan Adnan kuasai juara lagu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110617043108/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=1113&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_06.htm&arc=hive |date=2011-06-17 }} Utusan Malaysia Online (11 November 1998). Diperoleh pada 24 Ogos 2010.</ref><ref>Tengku Khalidah Tengku Bidin (8 Disember 1998) [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=1208&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_01.htm&arc=hive Juara Lagu dikuasai irama Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110617043134/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=1208&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_01.htm&arc=hive |date=2011-06-17 }} Utusan Malaysia Online. Diperoleh pada 24 Ogos 2010.</ref> |rowspan="1"|"''[[Bisikan Asmara]]''" |rowspan="1"|Lagu Pop Rock Terbaik |{{nom}} |- |rowspan="1"|"''[[Wajah Kekasih]]''"|| Lagu Balada Terbaik || {{nom}} |- |} ===Anugerah MACP=== {|class="wikitable" !Tahun !Penerima/Karya tercalon !Anugerah !Keputusan |- |rowspan="1"|2009<ref>{{cite web|title=Industri muzik sudah mati?|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/2703856?pos=65&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1283359228%3Aresultset|date=9 Disember 2009|work=Berita Harian|publisher=Digital Collections DC5: Cross Search|accessdate = 2 September 2010}}</ref> |rowspan="1"|"''[[Aku Cinta Padamu]]''" |rowspan="1"|Lagu Melayu Paling Dipersembahkan |{{won}} |- {{end}} ==Pensijilan== {| class="wikitable" !Negara !Pensijilan !Jualan/penghataran |- ![[Malaysia]] |rowspan="2"|6× Platinum<ref name="Siti Nurhaliza Tarudin Official">[http://www.facebook.com/pages/Siti-Nurhaliza-Tarudin-Official/126837781389#/pages/Siti-Nurhaliza-Tarudin-Official/126837781389?v=info Siti Nurhaliza Tarudin Official] [[Facebook]]. Retrieved in 18 December 2010.</ref> |align="center"|400,000<ref name="Peransang Abang Dalam Karier Siti Nurhaliza"/> |- ![[Indonesia]] |align="center"|500,000<ref name="Peransang Abang Dalam Karier Siti Nurhaliza"/> |} ==Sejarah keluaran== {| class="wikitable" |- !Negara !Tarikh dikeluarkan !Format !Label |- |rowspan="2"|'''[[Malaysia]]''' |rowspan="1"|27 Januari 1997<ref name="Siti Nurhaliza II"/> |rowspan="1"|CD, kaset |rowspan="3"|[[Suria Records]] |- |Januari 2013<ref name="Siti Nurhaliza II"/> |Muat turun digital |- |rowspan="2"|'''[[Indonesia]]''' |rowspan="1"|April 1997<ref name="Siti Nurhaliza II"/> |rowspan="1"|CD, kaset |- |} ==Catatan== <references group="nota"/> ==Rujukan== {{Reflist|colwidth=30em}} ==Pautan luar== *[https://www.discogs.com/master/893161-Siti-Nurhaliza-Siti-Nurhaliza ''Siti Nurhaliza II''] di [[Discogs]] {{Siti Nurhaliza}} [[Kategori:Album 1997]] [[Kategori:Album Malaysia tahun 1997]] [[Kategori:Album Siti Nurhaliza]] [[Kategori:Album Suria Records]] gim8a0qcelovr8qi0g1r2kjuch30jrw 0 87798 7004317 6654689 2026-11-12T09:52:14Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004317 wikitext text/x-wiki {{other}} {{Infobox anatomy | Name = Telinga | Latin = Auris | Greek = | Image = Human right ear (cropped).jpg | Caption = Bahagian luar telinga manusia<br>[[File:En-uk-ear.ogg|thumb|<center>Penyebutan telinga ("Ear") dalam Bahasa Inggeris (''[[Received Pronunciation]]'')</center>]] | Width = 250 | Image2 = | Caption2 = | Precursor = | System = [[Sistem pendengaran]] | Artery = | Vein = | Nerve = | Lymph = }} '''Telinga''' merupakan sebuah [[organ badan]] yang mampu mengesan bunyi dan juga berperanan dalam keseimbangan dan kedudukan tubuh. Telinga pada haiwan vertebrata memiliki dasar yang sama daripada [[ikan]] hingga [[manusia]], dengan beberapa kepelbagaian bergantung kepada fungsi dan [[spesies]]. Setiap vertebrata memiliki satu pasang telinga, kedua-duanya terletak bersimetri pada bahagian yang berlawanan di kepala, untuk menjaga keseimbangan dan kedudukan bunyi. Bunyi ialah bentuk tenaga yang bergerak menerusi udara, [[air]], atau benda lain, dalam bentuk gelombang. Walaupun telinga yang mengesan bunyi, fungsi pengenalan dan tafsiran dilakukan di [[otak]] dan [[sistem saraf pusat]]. Rangsangan bunyi disampaikan ke [[otak]] melalui [[saraf]] yang menyambungkan telinga dan otak (nervus vestibulokoklearis). == Telinga manusia == [[Fail:HumanEar.jpg|thumb|250px|Anatomi telinga manusia]] === Bahagian telinga === Telinga terdiri daripada tiga bahagian: telinga luar, telinga tengah, dan telinga dalam. ==== Telinga luar ==== Bahagian luar merupakan bahagian terluar telinga. Telinga luar terdiri daripada cuping telinga, lubang telinga, dan saluran telinga luar. Telinga luar meliputi [[cuping telinga]] atau ''pinna'', lubang telinga atau ''meatus auditorius eksternus'', dan [[gegendang telinga]] atau ''membrana timpani''. Bahagian cuping telinga berfungsi untuk membantu mengarahkan bunyi ke dalam lubang telinga dan akhirnya menuju ke gegendang telinga. Bentuk yang begitu rumit pada telinga luar berfungsi untuk menangkap bunyi dan bahagian terpenting ialah lubang telinga. Saluran ini merupakan hasil susunan tulang dan rawan yang dilapisi kulit tipis. Di dalam saluran terdapat banyak [[kelenjar]] yang menghasilkan zat seperti lilin yang disebut [[serumen]] atau tahi telinga. Hanya bahagian saluran yang menghasilkan sedikit serumen yang memiliki rambut. Pada hujung saluran terdapat gegendang telinga yang meneruskan bunyi ke telinga dalam. Keradangan pada bahagian telinga ini disebut sebagi ''otitis eksterna''. Hal ini biasanya terjadi kerana kebiasaan mengorek telinga dan akan menjadi masalah bagi pesakit diabetes mellitus . ===== Telinga luar dan kebudayaan ===== Walaupun bahagian cuping telinga tidak begitu penting, bahagian ini sering digunakan untuk memperbaiki wajah. Dalam masyarakat Barat, telinga yang terlalu besar dan kelihatan tidak simetri akan memburukkan penampilan. Pembedahan pertama untuk mengatasi hal ini diterbitkan pada [[1881]]. [[Fail:Studearring.JPG|thumb|Tindik telinga.]] Telinga juga menjadi tempat perhiasan selama ribuan tahun, terutama dengan menindik telinga. Dalam beberapa kebudayaan, perhiasan tersebut ditempatkan untuk menarik dan memperbesar daun telinga. ==== Telinga tengah ==== Telinga tengah meliputi gegendang telinga, 3 tulang osikel pendengaran (tukul, andas dan rakap). Pinggir tiub Eustachio juga berada di telinga tengah. Getaran suara yang diterima oleh [[gegendang telinga]] akan disampaikan ke tulang pendengaran. Setiap tulang pendengaran akan menyampaikan getaran ke tulang berikutnya. Tulang stap yang merupakan tulang terkecil di tubuh meneruskan getaran ke [[koklea]]. Pada manusia dan haiwan darat yang lain, telinga tengah dan saluran pendengaran akan terisi udara dalam keadaan normal. Tidak seperti pada bahagian luar, udara pada telinga tengah tidak berhubungan dengan udara di luar tubuh. Tiub Eustachio menghubungkan ruangan telinga tengah ke kerongkong. Dalam keadaan biasa, hubungan tiub Eustachio dan telinga tengah tertutup dan terbuka ketika mengunyah dan menguap. Hal ini menjelaskan mengapa penumpang [[kapal terbang]] berasa 'pekak sementara' ketika mendarat. Rasa 'pekak' disebabkan wujudnya perbezaan tekanan antara udara sekeliling. Tekanan udara di sekitar telah menurun, sedangkan di telinga tengah merupakan tekanan udara biasa. Perbezaan ini dapat diatasi dengan mekanisme mengunyah sesuatu atau menguap. Peradangan atau jangkitan pada bahagian telinga ini disebut sebagai ''Otitis Media''. ==== Telinga dalam ==== Koklea (mengandungi bendalir): Mengesan dan menukar getaran bunyi kepada impuls saraf Salur separuh bulat (mengandungi bendalir): Mengesan kedudukan kepala dan membantu mengawal keseimbangan badan Saraf auditori: Menghantar impuls saraf dari koklea kepada otak untuk ditafsirkan. Proses ini juga di mana proses bahawa getaran bunyi ditukar dan ditafsirkan kepada bunyi yang kita dengar di dalam kehidupan harian seperti musik dan perbahasan sebagai contoh. ===== Pendengaran ===== [[Fail:Cochlea-crosssection.png|thumb|250px|Potongan melintang [[koklea]]. Endolimfa terdapat pada [[skala media]] - kawasan hijau terang pada tengah rajah.]] Telinga dalam terdiri daripada labirin bertulang, sebuah rangkaian rongga pada [[tulang pelipis]] yang dilapisi [[periosteum]] yang berisi cairan [[perilimfa]] dan labirin bermembran, yang terletak lebih dalam dan memiliki cairan [[endolimfa]]. Di depan labirin terdapat koklea. Bahagian atas skala media dihadkan oleh membran vestibularis atau membran Reissner dan sebelah bawah dihadkan oleh oleh membran basilaris. Di atas membran basilaris terdapat [[organo corti]] yang berfungsi mengubah getaran suara menjadi impuls. Organo corti terdiri daripada sel rambut dan sel penyokong. Di atas sel rambut terdapat membran tektorial yang terdiri dari [[gelatin]] yang lentur, sedangkan sel rambut akan dihubungkan dengan bagian otak dengan saraf vestibulokoklearis. ===== Keseimbangan ===== Selain bahagian pendengaran, bahagian telinga dalam terdapat pengesan keseimbangan. Bahagian ini secara struktur terletak di belakang labirin yang membentuk struktur [[utrikulus]] dan [[sakulus]] serta tiga salur separa bulat atau ''kanalis semisirkularis''. Kelima-lima bahagian ini berfungsi mengatur keseimbangan badan dan memiliki sel rambut yang akan dihubungkan dengan bahagian keseimbangan dari saraf vestibulokoklearis. == Organ pendengaran haiwan invertebrata == Hanya haiwan vertebrata yang memiliki telinga, walaupun beberapa invertebrata mampu mengesan suara dengan pengesan tertentu. Pada serangga, [[organ timpani]] digunakan untuk mendengar suara. Beberapa haiwan juga menggunakan kakinya untuk mengenal suara seperti pada [[labah-labah]]. [[Ulat bulu]] menggunakan bulu pada tubuhnya untuk merasa getaran dan memungkinkan mereka untuk bertindakbalas terhadap bunyi. ==Rujukan == {{Reflist}} * {{wiktionary inline}} * {{Commons category-inline|Ears}} * {{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/3740680.stm Protein behind hearing] * {{en}} [http://www.maxanim.com/physiology/Cochlear%20Structures/Cochlear%20Structures.htm Effect of sound waves] (Flash animation) * {{en}} [http://audilab.bmed.mcgill.ca/~daren/3Dear/3d_ear_homepage.html 3D Ear page] {{Ciri anatomi manusia}} {{Authority control}} [[Kategori:Organ manusia]] 2vlbq6567876f72nqtqeqaxmy735j3v 0 93655 7004281 6992585 2026-11-12T09:21:47Z ApanZ 279359 7004281 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Golden Screen Cinemas Sdn Bhd | logo =Gsc-logo.jpg | logo_size = 250px | type = [[Sendirian Berhad]] | key_people = Koh Mei Lee (CEO) | industry = [[Media]], [[Hiburan]] | products = [[Pawagam]] | num_employees = | parent = [[PPB Group Berhad|PPB Group]] | foundation = {{start date and age|1987|4|1|df=y}}| location = [[Damansara Jaya]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]], [[Malaysia]]| homepage = {{url|https://www.gsc.com.my}} |logo_caption=Logo terkini Golden Screen Cinemas|num_locations=59 pawagam | image = File:GSC IOI Mall Damansara, Kota Damansara 20250705 132039.jpg }} '''Golden Screen Cinemas''' (juga dikenali sebagai '''GSC''', '''GSC Movies''' untuk pengedaran filem atau '''GSC Cinemas''') adalah syarikat hiburan dan pengedaran filem di [[Malaysia]]. Ia adalah syarikat pawagam terbesar di Malaysia, dengan sebahagian besar pawagamnya terletak di [[Mid Valley Megamall]] dengan 21 panggung wayang dan 2,763 tempat duduk<ref name="malaysialargest">{{cite web |url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/tgv-confirms-exploring-kelantan-market-but-says-no-kota-baru-cinema-plans-y|title=TGV confirms exploring Kelantan market, but says no Kota Baru cinema plans yet |accessdate=28 Julai 2016|language=en}}</ref>. GSC mempunyai 59 pawagam (57 pawagam biasa dan dua pawagam butik ultra-mewah) dengan pembukaan yang ke-59 di LaLaport BBCC pada 1 Ogos 2023<ref>{{cite web|url=https://www.malaysiakini.com/announcement/672709|title=Golden Screen Cinemas unveils the first look of the prettiest cinema in town in the heart of Kuala Lumpur|publisher=MalaysiaKini|date=20 Julai 2023|access-date=23 Julai 2023}}</ref>. Rangkaian filem ini tersebar di beberapa bandar besar di seluruh Malaysia dan kebanyakannya terletak di pusat membeli-belah dengan [[filem]] Hollywood dan Malaysia sebagai menu utama, dilengkapi dengan sistem suara [[Dolby Atmos]], mempunyai play+ khas untuk anak-anak kecil bermain sambil menonton di pawagam, skrin BIG dengan format skrin besar dan audio lebih jelas dan [[IMAX]] bersama laser (terdapat di [[IOI City Mall|IOI City Mall 2]] - Timur) dengan kontras warna yang terang dan kejelasan visual yang lebih tajam. == Pawagam GSC == ===Johor=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |- !Pawagam||Jumlah Dewan||Tempat Duduk||Lokasi||Nota |- |[[Paradigm Mall, Johor Bahru|Paradigm Mall Johor Bahru]]||16||2,107||[[Johor Bahru]]||Mempunyai THX, DOLBY ATMOS, GSC MAXX, 4DX, dan Premiere |- |AEON Mall [[Bandar Dato' Onn]] |5 |658 |[[Kempas]] |Mempunyai DOLBY ATMOS, BIG dan play+<ref>{{cite web|url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-aeon-mall-bandar-dato-onn-kempas|title= GSC AEON Mall Bandar Dato' Onn, Kempas - Golden Screen Cinemas}}</ref> |- |IOI Mall Kulai |6 |640 |[[Bandar Putra, Kulai|Bandar Putra]] |Mempunyai play+<ref>{{cite web|url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-ioi-mall-kulai/|title=GSC IOI Mall Kulai - Golden Screen Cinemas}}</ref> |- |KSL City Mall |8 |1,378 |[[Johor Bahru]] | |- |The Mall, Mid Valley Southkey||18||1,686||[[Johor Bahru]]||Mempunyai IMAX, 4DX, DOLBY ATMOS, play+, GSC Sensory-Friendly Movie Screening, SkyBox<ref>{{cite web|url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-mid-valley-southkey/|title=GSC Mid Vally Southkey - Golden Screen Cinemas}}</ref> dan menampilkan Aurum Theatre, sebuah pawagam butik ultra-mewah<ref>{{cite web|url=https://www.gsc.com.my/cinema/aurum-theatre-mall-mid-valley-southkey/|title=Aurum Theatre, The Mall, Mid Valley Southkey - Golden Screen Cinemas}}</ref> |- |Sunway Big Box||8||922||[[Iskandar Puteri]]|| |- |Heritage Mall |7 |1,038 |[[Kota Tinggi]] |telah ditutup secara kekal pada 1 April 2024, |- |Kluang Mall |6 |933 |[[Kluang (daerah)|Kluang]] | |- |Square One Shopping Mall |8 |1,135 |[[Batu Pahat]] |Mempunyai play+ |} ===Melaka=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |- !Pawagam||Jumlah Dewan||Tempat Duduk||Lokasi||Nota |- |AEON Mall Bandaraya Melaka||10||1,773||[[Melaka]]||Mempunyai DOLBY ATMOS dan D-BOX<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=328&PID=329|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |- |[[Dataran Pahlawan Melaka Megamall]]||10||2,002||Bandar Hilir||Mempunyai DOLBY ATMOS<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=328&PID=330|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |} ===Negeri Sembilan=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |- !Pawagam||Jumlah Dewan||Tempat Duduk||Lokasi||Nota |- |Terminal 1||4||1084||[[Seremban]]||GSC Lite Ditutup Dan diambil oleh AE Cinema dan dibuka pada 4/11/2021 <ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=331&PID=332|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |- |[[Pall Mall|Palm Mall]]||10||1660||[[Seremban]]||Mempunyai THX dan D-BOX<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=331&PID=333|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |} === Kuala Lumpur, Putrajaya, dan Selangor === [[File:GSC Cinema in Berjaya Time Square.jpg|thumb|Pawagam GSC di [[Berjaya Times Square]] pada tahun 2010.]] {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |- ! Pawagam ! Jumlah Dewan ! Tempat Duduk ! Lokasi ! Nota |- | [[The Gardens|The Gardens Mall]] | 8 | 259 | [[Mid Valley City]] | Diubahsuai dan ditukar menjadi GSC AURUM. Dibuka semula pada 5 Dis 2019. Mempunyai Dolby Atmos, Getha Lux Suite, Comfort Cabin, dan Escape Studio<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/aurum-theatre-the-gardens-mall |title=Aurum Theatre, The Gardens Mall |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | [[Mid Valley Megamall]] | 21 | 2,686 | [[Mid Valley City]] | Mempunyai IMAX, D-BOX, Dolby Atmos, dan Onyx<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-mid-valley-megamall |title=GSC Mid Valley Megamall |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | MyTOWN Shopping Centre | 13 | 1,835 | [[Cheras, Kuala Lumpur|Cheras]] | Mempunyai D-BOX, Dolby Atmos, BIG, dan Premiere<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-mytown |title=GSC MyTOWN |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | EkoCheras Mall | 8 | 1,161 | [[Cheras, Kuala Lumpur|Cheras]] | <ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-ekocheras-mall |title=GSC EkoCheras Mall |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | KIPMall Setapak ''(sebelum ini [[Setapak Central]])'' | 7 | 1,020 | [[Setapak]] | <ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-setapak-central-kl |title=GSC Setapak Central |access-date=2026-11-12 }}</ref> |- | [[Lotus's]] [[Kepong]] | 7 | 1,066 | Bandar Menjarala | <ref>{{cite web|url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-lotuss-kepong/ |title=GSC Lotus's Kepong |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | NU Sentral | 11 | 1,783 | [[Brickfields]] | Mempunyai Dolby Atmos<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-nu-sentral |title=GSC NU Sentral |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | [[Quill City Mall]] | 10 | 1,751 | [[Senarai jalan di Kuala Lumpur#Jalan Sultan Ismail|Jalan Sultan Ismail]] | Mempunyai Dolby Atmos<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-quill-city-mall |title=GSC Quill City Mall |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- bgcolor="#ffdead" | [[Berjaya Times Square]] | 9 | 1,410 | [[Bukit Bintang]] | Mempunyai DOLBY ATMOS dan Premiere. Telah ditutup dan kini diambil alih oleh mmCineplexes. |- | LaLaport [[Pusat Bandar Bukit Bintang|BBCC]] | 12 | 1,282 | [[Bukit Bintang]] | Dibuka pada 1 Ogos 2023 dengan mempunyai 4DX dan BIG<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-lalaport-bbcc |title=GSC LaLaport BBCC |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | KL East Mall | 8 | 1,073 | [[Wangsa Maju]] | Dibuka pada 20 Mei 2024 dengan mempunyai IMAX dan play+<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-kl-east-mall |title=GSC KL East Mall |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | Melawati Mall | 10 | 1,424 | [[Taman Melawati]] | Mempunyai D-BOX dan Dolby Atmos<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-melawati-mall |title=GSC Melawati Mall |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | [[The Exchange TRX]] | 11 | 844 | [[Tun Razak Exchange]] | Mempunyai AURUM Theatre, IMAX, ScreenX, Getha Lux Suite, Comfort Cabin, dan Escape Studio<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/aurum-theatre-the-exchange-trx |title=Aurum Theatre, The Exchange TRX |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | Sunway 163 | 3 | 163 | [[Mont Kiara]] | Mempunyai Velvet Cinemas<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/velvet-cinemas-0 |title=Velvet Cinemas |access-date=2026-11-12 }}</ref> |- bgcolor="#ffdead" | Alamanda | 8 | 1,404 | Presint 1 | Telah ditutup dan kini diambil alih oleh [[TGV Cinemas]] (dibuka pada 10 Disember 2025). |- | [[IOI City Mall]] (West) | 13 | 2,047 | rowspan="2"|[[Putrajaya]] | Mempunyai 4DX, D-BOX, dan Dolby Atmos<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-ioi-city-mall-west |title=GSC IOI City Mall (West) |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | [[IOI City Mall]] 2 (East) | 13 | 1,442 | Mempunyai IMAX, playpark, dan Premiere<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-ioi-city-mall-2-east |title=GSC IOI City Mall 2 (East) |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | [[1 Utama]] | 15 | 1,595 | [[Bandar Utama]] | Mempunyai 4DX, ScreenX, D-BOX, BIG, Dolby Atmos, play+, dan Prestige<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-1-utama |title=GSC 1 Utama |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | [[IOI Mall|IOI Mall Puchong]] | 10 | 1,763 | [[Puchong]] | Mempunyai DOLBY ATMOS dan play+<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-ioi-mall-puchong |title=GSC IOI Mall Puchong |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- bgcolor="#ffdead" | [[Pusat Beli-Belah 3 Damansara|3 Damansara Shopping Mall]] | 8 | 1,465 | [[Damansara Utama]] | Ditutup 18 Mac 2024 |- bgcolor="#ffdead" | CITTA Mall | 9 | 1,611 | [[Ara Damansara]] | |- | [[Paradigm Mall, Petaling Jaya|Paradigm Mall]] | 9 | 1,592 | [[Kelana Jaya]] | <ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-paradigm-mall |title=GSC Paradigm Mall |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | IOI Mall Damansara ''(sebelum ini Tropicana Gardens Mall)'' | 12 | 1,729 | [[Petaling Jaya]] | Mempunyai IMAX, MX4D, Dolby Atmos, play+, Onyx, Sensory Friendly, dan Premiere<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-ioi-mall-damansara-formerly-tropicana-gardens-mall |title=GSC IOI Mall Damansara (formerly Tropicana Gardens Mall) |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | [[Setia City Mall]] | 9 | 1,570 | [[Setia Alam]] | Mempunyai Dolby Atmos<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-setia-city-mall |title=GSC Setia City Mall |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | [[Subang Parade]] | 8 | 1,249 | [[UEP Subang Jaya]] | Mempunyai play+<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-subang-parade |title=GSC Subang Parade |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- | Summit USJ | 10 | 1,385 | [[UEP Subang Jaya|USJ]] | Mempunyai Dolby Atmos<ref>{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-summit-usj |title=GSC Summit USJ |access-date=2026-10-29 }}</ref> |- bgcolor="#ffdead" | [[Klang Parade]] | 8 | 1,323 | [[Klang, Malaysia|Klang]] | |} ===Pahang=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |- !Pawagam||Jumlah Dewan||Tempat Duduk||Lokasi||Nota |- |East Coast Mall||9||1,633||[[Kuantan]]||Mempunyai DOLBY ATMOS dan D-BOX<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=324&PID=325|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |- |Kuantan City Mall |9 |1,346 |[[Kuantan]] |Mempunyai play+, BIG, DOLBY ATMOS dan Sensory-Friendly Screening |- |Berjaya Mega Mall |5 |948 |[[Kuantan]] |Ditutup Dan diambil oleh AE Cinemas Berjaya Mega Mall |- |Mentakab Star Mall||6||1,093||[[Mentakab]]||GSC Lite<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=324&PID=327|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |} ===Pulau Pinang=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |- !Pawagam||Jumlah Dewan||Tempat Duduk||Lokasi||Nota |- |[[Gurney Plaza]]||12||1,610||[[Georgetown, Pulau Pinang|Georgetown]]||Mempunyai THX, DOLBY ATMOS, D-BOX, dan Premiere Class<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=336&PID=337|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |- |[[Queensbay Mall]]||8||1,528||[[Bayan Lepas]]||Mempunyai DOLBY ATMOS<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=336&PID=338|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |- |[[Sunway Carnival Mall]]||8||1,098||[[Seberang Jaya]]||Mempunyai DOLBY ATMOS<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=336&PID=339|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |} ===Perak=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |- !Pawagam||Jumlah Dewan||Tempat Duduk||Lokasi||Nota |- |Aeon Mall Ipoh Falim||8||1,149||[[Ipoh]]||Mempunyai play+ dan Sensory -Family Screening<ref>{{cite web|url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-aeon-mall-ipoh-falim/|title=GSC AEON Mall Ipoh Falim - Golden Screen Cinemas}}</ref> |- |Ipoh Parade||13||1,916||[[Ipoh]]||Mempunyai DOLBY ATMOS dan D-BOX<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=334&PID=335|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |} ===Perlis=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |- !Pawagam||Jumlah Dewan||Tempat Duduk||Lokasi||Nota |- ||Kangar Jaya Mall||6||||[[Kangar]] |Mempunyai play+ <ref>{{cite web|url=https://www.gsc.com.my/cinema/gsc-aeon-mall-ipoh-falim/|title=GSC AEON Mall Ipoh Falim - Golden Screen Cinemas}}</ref> |- |} ===Kedah=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |- !Pawagam||Jumlah Dewan||Tempat Duduk||Lokasi||Nota |- |Amanjaya Mall||8||1,306||[[Sungai Petani]]||GSC Lite<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=203&PID=274|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |- |Central Square |8 |1,158 |[[Sungai Petani]] |Mempunyai DOLBY ATMOS Ditutup pada 6/6/2024 Dan diambil oleh DADI Cinema dan dibuka pada 9/5/2025 |- |Aman Central Mall||10||1,599||[[Alor Setar]]||Mempunyai THX, DOLBY ATMOS, dan D-BOX<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=203&PID=205|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |- |Kulim Central |6 |1,108 |[[Kulim (bandar)|Kulim]] | |} ===Sabah=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |- !Pawagam||Jumlah Dewan||Tempat Duduk||Lokasi||Nota |-|} |[[Suria Sabah]]||8||1,465||[[Kota Kinabalu]]||Mempunyai DOLBY ATMOS dan D-BOX<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=321&PID=322|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |- |[[Imago KK Times Square]]|||8||1,018||[[Kota Kinabalu]]||<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=321&PID=323|title=Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |- |[[1Borneo Hypermall]] |8 |1,502 |Kota Kinabalu |<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=321&PID=324|title=Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}}</ref> |} ===Sarawak=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |- !Pawagam||Jumlah Dewan||Tempat Duduk||Lokasi||Nota |-|} |[[CityONE Megamall]]||10||1,856||[[Kuching]]||<ref>{{Cite web|url=https://www.gsc.com.my/html/location.aspx?ID=318&PID=320|title = Golden Screen Cinemas &#124; Malaysia's Leading Cinema Online}} </ref> |-|} |[[Spring Bintulu]]||9||945||Bintulu||Mempunyai D-BOX, BIG dan play+ |-|} |[[The Spring]]||9||1,658||[[Kuching]]|| |-|} |[[Bintang Megamall]]||8||1014|| [[Miri]] |} == Rujukan == {{Reflist|2}} == Lihat juga == * [[TGV Cinemas]] * [[LFS Cinemas]] [[Kategori:Pengedar filem Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1987 di Malaysia]] t8c4u4gcomabrwk5we7drqem0g3fqqh 0 95758 7004351 5196193 2026-11-12T10:17:08Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004351 wikitext text/x-wiki {{pp-vandalism|expiry=17:35, 3 Oktober 2020|small=yes}} [[Image:M9-pistolet.jpg|thumb|Pistol model [[Beretta 92]] dikeluarkan tahun 2010. ]] '''Pistol''' ([pis-tol]) merupakan [[senjata api]] yang boleh ditembak dengan menggunakan sebelah tangan. Perkataan 'pistol' mula digunakan untuk membezakan senjata api yang digenggam pada abad ke-18. Pada abad ke-15 pistol bermaksud sebilah pisau kecil yang mampu disembunyikan di dalam pakaian. Pistol atau senjata penggenggam dibahagikan menjadi dua jenis. ''Revolver'', iaitu sejenis senjata api yang menggunakan kebuk atau silinder peluru yang berputar mengikut lawan pusingan jam atau sebaliknya. Dan pistol automatik, yang menggunakan kurung peluru yang digabungkan dengan laras. Pistol menggunakan kaliber peluru yang berdiameter, dari .22 hingga ke .50 ''cal''. == Jenis pistol == === Flintlock === [[Fail:Flintlock pistols.jpg|thumb|128px|right|Pistol dengan mekanisme ''filntlock''.]] Mekanisme flintlock sudah diperkenalkan semenjak abad ke-16. Mekanisme ini juga digunakan pada senapang, 100 tahun kemudian. Flintlock adakalanya disebut sebagai kunci (''lock'') [[Perancis]], kerana dilihat oleh [[Marin le Bourgeoys]], seorang pereka senjata dari Perancis, yang bekerja untuk [[Raja Henry IV]]. Beliau menemui mekanisme ini pada tahun [[1610]]. Sistem ini sangat sederhana, ketika pengetuk menghentam, percikan api akan muncul dan gas akan menolak bebola peluru. === Revolver === Revolver, sesuai dengan maksudnya iaitu 'berputar' (''revolve''), menggunakan kebuk berputar yang berisi peluru. Kebuk ini mampu mengisi lima hingga sembilan butir peluru, sesuai mengikut saiz revolver dan jenis peluru yang digunakan. Setelah tembakan dilancarkan, bergantung pada mekanisme, kebuk akan berputar, atau diputarkan secara manual dengan menarik ''mengetuk'' dengan menggunakan jari. Jika dibandingkan dengan pistol automatik, pengoperasian revolver lebih mudah dan adakalanya lebih pantas, mengikut kesederhanaan mekanisme yang digunakan. === Pistol separa-automatik === Pistol separa-automatik moden ini menggunakan kelopak untuk mengisi pelurunya. Pistol ini menggantikan revolver dalam penggunaannya oleh [[tentera]] dan [[polis]] di zaman moden. Pistol separa-automatik ini memiliki kapasiti peluru yang besar, hingga 20 butir pada saiz-saiz tertentu. Pistol ini secara automatik menolak keluar kelongsong peluru dari kurung, dan menolak peluru baru dari kelopak ke dalam kurung secara serentak. Ini dilakukan dengan menggunakan sistem anjakan gas yang dihasilkan oleh percikan api dari belerang peluru. Letupan dari peluru akan menggerakan sistem gas untuk menolak ''pengetuk'', sekaligus dengan ''slide'' pistol ke belakang. Pada masa ''slide'' ini ditolak ke belakang, kelongsong peluru akan melantun keluar dari kurung peluru, dan peluru baru akan masuk ke dalam kurung peluru dari kelopak. === Pistol mesin === [[Fail:MAC11.jpg|thumb|128px|left|Pistol mesin MAC 11]] Pistol mesin (''machine pistol''), adalah pistol yang memiliki kemampuan menembak secara semburan penuh. Pistol jenis ini jarang digunakan oleh pasukan polis yang lebih memilih mengunakan [[submesingan]], kerana pistol mesin sukar dikawal dan kurang daya ketepatan. Kebanyakan pistol mesin ini memiliki peralatan sokongan untuk meningkatkan sistemnya, seperti kelopak yang panjang, pegangan depan, dan udi bahu. == Pautan luar == {{commonscat|Pistols}} * [http://world.guns.ru/handguns/hg00-e.htm Pistol di situs Modern Firearms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080405183258/http://world.guns.ru/handguns/hg00-e.htm |date=2008-04-05 }} * [http://www.genitron.com/IntPistol.html Ilustrasi interaktif pistol] {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Pistol| ]] [[Kategori:Senjata api]] [[en:Handgun]] [[fa:سلاح کمری]] dforoh3aak0p5yemp22iypgmae8on1t 0 95972 7004097 6123764 2026-11-12T03:38:28Z Normal rookie 279720 7004097 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = [[Yang Berbahagia]] [[Tan Sri]] |name = Murad Ahmad |honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PSM}} |image = |imagesize = |alt = |caption = |order = |office = [[Ketua Pengarah Penjara|Ketua Pesuruhjaya Penjara]] |term_start = 1957 |term_end = 1977 |minister = [[Tunku Abdul Rahman]] (Menteri Dalam Negeri)<br/>[[Ismail Abdul Rahman]] (Menteri Dalam Negeri)<br/>[[Ghazali Shafie]] (Menteri Dalam Negeri) |predecessor = |successor = |office1 = Timbalan Ketua Pesuruhjaya Penjara |term_start1 = 1956 |term_end1 = 1957 |monarch1 = |minister1 = [[Tunku Abdul Rahman]] (Menteri Dalam Negeri) |predecessor1 = |successor1 = Ibrahim Mohamed |birth_date = {{Birth date and age|df=y|1921|7|21}} |birth_place = [[Kedah]], [[Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu]] (kini [[Malaysia]]) |birthname = |citizenship = Malaysia |nationality = Malaysia |alma_mater = [[Kolej Sultan Abdul Hamid]], [[Alor Setar]] |occupation = Pegawai Penjara |religion = }} [[Tan Sri]] '''Murad bin Ahmad''' (lahir 21 Julai 1921). Beliau merupakan Pesuruhjaya [[Jabatan Penjara Malaysia]] berbangsa [[Melayu Malaysia|Melayu]] pertama dilantik pada tahun [[1957]]. Beliau memegang jawatan tersebut selama 20 tahun. Tan Sri Murad mendapat pendidikan di [[Kolej Sultan Abdul Hamid]], [[Alor Setar]], [[Kedah]]. ==Kehormatan== ===Kehormatan Malaysia=== * {{flag|Malaysia}} ** [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) – '''Tan Sri''' (1977)<ref>{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=Semakan Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat|access-date=2020-08-22|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719195551/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp|url-status=dead}}</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} {{s-start}} {{s-bef|before=Ft. Lt. WB Oliver}} {{s-ttl|title=Ketua Pengarah Penjara<br/>[[Jabatan Penjara Malaysia]]|years=1957 - 1977}} {{s-aft|after=Ibrahim Mohamed}} |- {{s-bef|before=Ft. Lt. WB Oliver}} {{s-ttl|title=Timbalan Ketua Pengarah<br/>[[Jabatan Penjara Malaysia]]|years=1956 - 1957}} {{s-aft|after=Ibrahim Mohamed}} {{s-end}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1921]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kedah]] [[Kategori:Pentadbir penjara Malaysia]] [[Kategori:Ketua Pengarah Jabatan Penjara Malaysia]] {{tunas-bio-Malaysia}} 8ou5rwddm5j9s9nrw2k98iw78pfq6c3 7004108 7004097 2026-11-12T03:46:49Z Normal rookie 279720 7004108 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = [[Yang Berbahagia]] [[Tan Sri]] |name = Murad Ahmad |honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PSM|SPMK (Kelantan)|DJMK|JMN|SK|PJK (Perak)}} |image = |imagesize = |alt = |caption = |order = |office = [[Ketua Pengarah Penjara|Ketua Pesuruhjaya Penjara]] |term_start = 1957 |term_end = 1977 |minister = [[Tunku Abdul Rahman]] (Menteri Dalam Negeri)<br/>[[Ismail Abdul Rahman]] (Menteri Dalam Negeri)<br/>[[Ghazali Shafie]] (Menteri Dalam Negeri) |predecessor = |successor = |office1 = Timbalan Ketua Pesuruhjaya Penjara |term_start1 = 1956 |term_end1 = 1957 |monarch1 = |minister1 = [[Tunku Abdul Rahman]] (Menteri Dalam Negeri) |predecessor1 = |successor1 = Ibrahim Mohamed |birth_date = {{Birth date and age|df=y|1921|7|21}} |birth_place = [[Kedah]], [[Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu]] (kini [[Malaysia]]) |birthname = |citizenship = Malaysia |nationality = Malaysia |alma_mater = [[Kolej Sultan Abdul Hamid]], [[Alor Setar]] |occupation = Pegawai Penjara |religion = }} [[Tan Sri]] '''Murad bin Ahmad''' (lahir 21 Julai 1921). Beliau merupakan Pesuruhjaya [[Jabatan Penjara Malaysia]] berbangsa [[Melayu Malaysia|Melayu]] pertama dilantik pada tahun [[1957]]. Beliau memegang jawatan tersebut selama 20 tahun. Tan Sri Murad mendapat pendidikan di [[Kolej Sultan Abdul Hamid]], [[Alor Setar]], [[Kedah]]. ==Kehormatan== ===Kehormatan Malaysia=== * {{flag|Persekutuan Tanah Melayu}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Johan Mangku Negara]] (JMN) (1958)<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsbudget19580910-1.2.32|title=Malaya's Birthday Honours|work=[[The Straits Budget]]|date=10 September 1958|pages=8}}</ref> * {{flag|Malaysia}} ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) – '''Tan Sri''' (1977)<ref>{{cite web |url=http://www.istiadat.gov.my/wp-content/uploads/2020/08/1977.pdf|title=Semakan Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat tahun 1977}}</ref> * {{Flag|Kelantan}} ** [[File:MY-KEL Order of the Crown of Kelantan - Star of Muhammad.svg|50px]] Darjah Seri Paduka Mahkota Kelantan (SPMK) – '''Dato'''' (1968)<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19680711-1.2.69|title=Sultan Brunai menerima kurniaan|work=[[Berita Harian (Singapore)|Berita Harian]]|date=11 July 1968|pages=7}}</ref> ** [[File:My-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan 1925-2006.svg|50px]] Darjah Dato' Paduka Jiwa Mahkota Kelantan (DJMK) – '''Dato'''' ** [[File:MY-KEL Seri Kelantan Decoration Ribbon BAR.svg|50px]] Seri Kelantan (SK) (1952)<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/freepress19520811-1.2.71|title=Ruler of Kelantan honours 11 people|work=[[Singapore Free Press]]|date=11 August 1952|pages=5}}</ref> * {{flag|Perak}} ** [[File:MY-PERA Pingat Jasa Kebaktian ribbon.svg|50px]] Pingat Jasa Kebaktian (PJK) (1961)<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19610117-1.2.108|title=Soccer officials honoured by Sultan of Perak|work=[[The Straits Times]]|date=17 January 1961|pages=14}}</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} {{s-start}} {{s-bef|before=Ft. Lt. WB Oliver}} {{s-ttl|title=Ketua Pengarah Penjara<br/>[[Jabatan Penjara Malaysia]]|years=1957 - 1977}} {{s-aft|after=Ibrahim Mohamed}} |- {{s-bef|before=Ft. Lt. WB Oliver}} {{s-ttl|title=Timbalan Ketua Pengarah<br/>[[Jabatan Penjara Malaysia]]|years=1956 - 1957}} {{s-aft|after=Ibrahim Mohamed}} {{s-end}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1921]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kedah]] [[Kategori:Pentadbir penjara Malaysia]] [[Kategori:Ketua Pengarah Jabatan Penjara Malaysia]] {{tunas-bio-Malaysia}} eao6yexyerx7qsewvjotbvc4hmapa16 0 95994 7003961 6998093 2026-11-11T18:19:24Z Daniel Fairuz 421826 /* Kehidupan peribadi dan pendidikan */ 7003961 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-protected|small=yes}} {{kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Dewan Negara|Senator]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] | name = Saifuddin Nasution Ismail | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SJMK|SPDK|DGSM|DSDK}} | native_name = {{nobold|سيف الدين ناسوتيون اسماعيل}} | image = Saifuddin Nasution Ismail 2023.jpg | imagesize = | width = | height = | caption = | residence = | death_date = | death_place = | office2 = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | term_start2 = 3 Disember 2022 | term_end2 = | monarch2 = {{plainlist| * {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] {{small|(sejak 30 Januari 2024)}} * {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Al-Sultan Abdullah]] {{small|(hingga 30 Januari 2024)}} }} | primeminister2 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | predecessor2 = {{flagicon image|Logo Perikatan Nasional.svg}} {{Logo kecil BERSATU}} [[Hamzah Zainuddin]] | successor2 = | deputy2 = {{BN UMNO}} [[Shamsul Anuar Nasarah]] | office3 = Ahli <br> [[Dewan Negara (Malaysia)|Dewan Negara Malaysia]] | title3 = Lantikan [[Yang di-Pertuan Agong]] | term_start3 = 3 Disember 2025 | term_end3 = | monarch3 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | primeminister3 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | 1blankname3 = Penggal | 1namedata3 = Kedua | term_start4 = 3 Disember 2022 | term_end4 = 2 Disember 2025 | monarch4 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister4 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | 1blankname4 = Penggal | 1namedata4 = Pertama | constituency_AM5 = [[Pantai Jerejak (kawasan negeri)|Pantai Jerejak]] | assembly5 = Negeri Pulau Pinang | term_start5 = 9 Mei 2018 | term_end5 = 28 Jun 2023 | predecessor5 = {{Logo kecil PKR}} [[Mohd Rashid Hasnon]] | successor5 = {{PH PKR}} [[Fahmi Zainol]] | majority5 = 10,716 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018|2018]]) | office7 = [[Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna Malaysia|Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna]] | monarch7 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]]<br>{{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Kelantan}} [[Sultan Muhammad V, Kelantan|Muhammad V]] | primeminister7 = {{PH PPBM}} [[Mahathir Mohamad]] | deputy7 = {{PH DAP}} [[Chong Chieng Jen]] | term_start7 = 2 Julai 2018 | term_end7 = 24 Februari 2020 | predecessor7 = {{BN UMNO}} [[Hamzah Zainudin]] | successor7 = {{LK GPS}} {{logo kecil PBB}} [[Alexander Nanta Linggi]] | constituency_MP6 = [[Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu]], [[Kedah]] | parliament6 = Malaysia | term_start6 = 9 Mei 2018 | term_end6 = 10 Oktober 2022 | majority6 = 4,860 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]]) | predecessor6 = {{BN UMNO}} [[Abdul Aziz bin Sheikh Fadzir]] | successor6 = {{PN PPBM}} [[Roslan Hashim]] | constituency_MP8 = [[Machang (kawasan persekutuan)|Machang]], [[Kelantan]] | parliament8 = Malaysia | term_start8 = 8 Mac 2008 | term_end8 = 5 Mei 2013 | majority8 = 1,460 (PRU-12) | predecessor8 = {{BN UMNO}} [[Sazmi Miah]] | successor8 = {{BN UMNO}} [[Ahmad Jazlan Yaakub]] | constituency_AM9 = [[Lunas (kawasan negeri)|Lunas]] | assembly9 = Negeri Kedah | term_start9 = 29 November 2000 | term_end9 = 21 Mac 2004 | predecessor9 = {{BN MIC}} [[Joe Fernandez]] | successor9 = {{BN MIC}} Ganesan Subramaniam | majority9 = 500 (PRK Lunas 2000) | office10 = Setiausaha Agung<br>[[Parti Keadilan Rakyat]] | term_start10 = 6 November 2018 | term_end10 = 15 September 2024 | predecessor10 = [[Rafizi Ramli]] | successor10 = [[Fuziah Salleh]] | term_start11 = 10 Januari 2010 | term_end11 = 19 Mei 2014 | predecessor11 = [[Salehuddin Hashim]] | successor11 = [[Rafizi Ramli]] | birth_name = Saifuddin Nasution bin Ismail | birth_date = {{Birth date and age|1963|12|7}} | birth_place = [[Singapura]], [[Malaya]] (kini negara [[Singapura]]) | citizenship = | party = {{logo kecil UMNO}}[[UMNO]] (1995–1999)<br>{{logo kecil PKN}} [[Parti Keadilan Nasional]] (1999–2003)<br>{{logo kecil PKR}} [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] (2003–kini) | otherparty = {{logo kecil BN}}[[Barisan Nasional]] (1995–1999)<br>[[Barisan Alternatif]] (1999–2008)<br>[[File:Pakatan Rakyat logo variation.svg|30px]] [[Pakatan Rakyat]] (2008–2015)<br>{{LK PH}} [[Pakatan Harapan]] (2015–kini) | occupation = {{hlist|[[Ahli Parlimen]]|Ahli politik}} | relations = | spouse = Datin Seri Panglima Norhayati Musa | children = | website = | education = [[Sarjana Muda Sains]] ([[Agronomi]]) | alma_mater = [[Universiti Putra Malaysia]] | cabinet = [[Kabinet Malaysia 2018]] <br> [[Kabinet Anwar Ibrahim|Kabinet Malaysia 2022]] | awards = [[#Anugerah|Senarai]] | footnotes = }} [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|Datuk Seri Panglima]] '''Saifuddin''' [[Nasution]] '''bin Ismail''' (lahir 7 Disember 1963) merupakan seorang ahli politik [[Malaysia]] yang telah berkhidmat sebagai [[Menteri Dalam Negeri Malaysia|Menteri Dalam Negeri]] dalam pentadbiran Kerajaan Perpaduan di bawah ahli kabinet [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]] Dato' Seri [[Anwar Ibrahim]] dengan memegang portfolio sebagai Menteri Dalam Negeri sejak 2 Disember 2022.<ref>{{Cite web|date=2 Disember 2022|title=Malaysia’s new Cabinet: PM Anwar Ibrahim is Finance Minister, Zahid is DPM|trans-title=Kabinet baharu Malaysia: PM Anwar Ibrahim ialah Menteri Kewangan, Zahid ialah TPM|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysia-s-new-cabinet-pm-anwar-ibrahim-is-finance-minister-zahid-is-dpm|access-date=2 Disember 2022|newspaper=[[The Straits Times]]|language=en}}</ref> Dengan pelantikan Saifuddin sebagai menteri, dan beliau secara automatik dilantik sebagai [[Senat|Senator]].<ref>{{Cite web|date=2 Disember 2022|title=Zafrul, Saifuddin dilantik sebagai senator, pegang jawatan menteri|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2022/12/1034478/zafrul-saifuddin-dilantik-sebagai-senator-pegang-jawatan-menteri|access-date=5 Disember 2022|newspaper=[[Berita Harian]]|language=|author=Suraya Ali|location=[[Kuala Lumpur]]}}</ref> Beliau kini berkhidmat sebagai [[Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup Malaysia|Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup]] dalam pentadbiran PH di bawah Bekas Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]] dari Julai 2018 hingga kejatuhan pentadbiran PH pada Februari 2020, [[Dewan Rakyat|Ahli Parlimen]] (AP) untuk [[Kulim-Bandar Baharu]] dari Mei 2018 hingga November 2022 dan untuk [[Machang]] dari Mac 2008 hingga Mei 2013 serta Ahli [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] (AP) untuk [[Pantai Jerejak (kawasan negeri)|Pantai Jerejak]] dari Mei 2018 hingga Ogos 2023 dan Ahli Parlimen [[Dewan Undangan Negeri Kedah|Kedah]] untuk [[Lunas (kawasan negeri)|Lunas]] dari November 2000 hingga Mac 2004. Sebelum ini, beliau memegang jawatan [[Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup Malaysia#Senarai Menteri Perdagangan|Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna]] dari 2018 hingga 2020 ketika Mahathir menjadi Perdana Menteri. Beliau merupakan ahli [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR), sebuah parti komponen gabungan PH. Beliau juga pernah berkhidmat sebagai Ketua Setiausaha PH sejak Mac 2020, Di peringkat parti beliau ialah Pengerusi [[Pakatan Harapan|PH]] di [[Kedah]] sejak 11 Februari 2025 dan Penasihat Jawatankuasa Pengurusan PKR sejak September 2024.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/734237|title=PH-BN Kedah siap sedia jadi 'kerajaan menanti'|date=11 Februari 2025|website=[[Malaysiakini]]|access-date=4 Jun 2026}}</ref> Beliau sebelum ini berkhidmat sebagai Setiausaha Agung PKR dari Januari 2010 hingga peletakan jawatannya pada Oktober 2014 dan sekali lagi dari November 2016 hingga September 2024.<ref>{{cite web|url=http://www.parlimen.gov.my/DewRakyat_KedAhli_detail.php?id=23 |title=Saifuddin Nasution bin Ismail, Y.B. Tuan |publisher=[[Parlimen Malaysia]] |language=ms |access-date=28 Mei 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414173110/http://www.parlimen.gov.my/DewRakyat_KedAhli_detail.php?id=23 |archive-date=14 April 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/09/15/fuziah-to-replace-saifuddin-as-pkr-secretary-general|title=Fuziah to replace Saifuddin as PKR secretary-general|trans-title=Fuziah ganti Saifuddin sebagai Setiausaha Agung PKR|website=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=15 September 2024|accessdate=15 September 2024}}</ref> ==Kehidupan peribadi dan pendidikan== Saifuddin berbangsa [[Orang Batak|Batak]] dan berketurunan [[Orang Batak Mandailing|Mandailing]] dari [[Sumatera Utara]], [[Indonesia]].<ref>{{Cite news|url=https://www.kompas.com/stori/read/2022/08/13/100000079/sejarah-asal-usul-marga-nasution|title=Sejarah Asal-Usul Marga Nasution|trans-title=Sejarah Asal Usul Nama Keluarga Nasution|last=Media|first=Kompas Cyber|date=13 Ogos 2022|newspaper=[[Kompas (akhbar)|Kompas.com]]|access-date=4 Jun 2026|language=id}}</ref> Ini disokong oleh nama keluarga (Marga) [[Nasution]] yang diberikan kepada namanya. Bapanya, Ismail Nasution bin Kulong Harun Nasution berasal dari Kampung Ujung Lombang, Langga Payung dan berpindah ke [[Singapura]] sekitar tahun 1950-an, sebelum akhirnya berpindah ke [[Kedah]], [[Malaysia]].<ref>{{Cite web|date=18 Disember 2018|title=Saifuddin Nasution, satu-satunya menteri Malaysia yang menyandang marga Mandailing|trans-title=Saifuddin Nasution, satu-satunya menteri Malaysia yang mempunyai nama keluarga Mandailing|url=https://www.bbc.com/indonesia/majalah-46595604|access-date=5 Disember 2022|newspaper=[[BBC News|BBC News Indonesia]]|language=id}}</ref> Saifuddin Nasution menerima Ijazah [[Sarjana Muda Sains]] (BSc) dalam [[Agronomi]] dari [[Universiti Putra Malaysia]] (UPM) pada tahun 1987. ==Latar belakang== YB Senator Dato' Seri Saifuddin Nasution berasal dari [[Singapura]]. Nama '[[Nasution]]' dapat dikaitkan dengan keturunan [[Suku Batak|Batak]] [[Mandailing]] di tengah [[Sumatera]], [[Indonesia]]. Ramai penduduk [[Sumatera]] berhijrah ke [[Kedah]] dan lain-lain lokasi kerana Perang Belanda-Aceh. Saifuddin Nasution berkahwin dengan Norhayati Musa dan mempunyai 4 orang anak. Salah seorang anak lelakinya, Arham Rahimin Nasution melanjutkan pelajaran ke [[Mesir]] di sebuah pusat pengajian yang dikenali sebagai Ma'ahad Buuth Islamiyyah di bawah naungan Al-Azhar. Dan kini anak beliau telah melanjutkan pelajaran ke [[Afrika Selatan]] kerana semangat cita-citanya yang ingin mengikut jejak langkah ayahnya sebagai ahli politik.<ref name=lunas>{{cite news |url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1130&pub=utusan_malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=fp_05.htm |title=Keadilan menang pilihan raya kecil Lunas |date=30 November 2000 |author=OTHMAN MOHAMAD |work=[[Utusan Malaysia]] |access-date=28 Februari 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170228164613/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1130&pub=utusan_malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=fp_05.htm |archive-date=28 Februari 2017 |url-status=dead }}</ref> ==Kerjaya politik== Saifuddin pada mulanya merupakan ahli sayap Pemuda UMNO parti [[Pemerintahan|pemerintah]] tetapi telah dipecat pada tahun 1999 sebagai penolong setiausahanya.<ref>{{Cite news | title = New trustees prepared to face legal action | trans-title = Pemegang amanah baharu bersedia hadapi tindakan undang-undang | date = 9 Julai 1999 | language = en | url = https://news.google.com.au/newspapers?id=7XAWAAAAIBAJ&sjid=tBQEAAAAIBAJ&pg=6629,3011177&dq=saifuddin+nasution+ismail&hl=en | access-date = 29 Disember 2009}}</ref> Sebagai sekutu [[Anwar Ibrahim]], Saifuddin kemudiannya berpaling tadah kepada parti [[Penentang|pembangkang]] [[Parti Keadilan Nasional|KeADILan]], yang kemudiannya menjadi [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]].<ref>{{Cite news | last = Tan | first = Joceline | language = en | title = An election full of issues for voters | trans-title = Pilihan raya yang penuh dengan isu untuk pengundi | date = 28 November 1999 | newspaper = [[New Straits Times]] | url = https://news.google.com.au/newspapers?id=CBAWAAAAIBAJ&sjid=bhQEAAAAIBAJ&pg=5847,5822807&dq=saifuddin+nasution+ismail&hl=en | access-date = 29 Disember 2009}}</ref> Kemunculan Saifuddin dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 1999]] bertanding di kerusi [[Padang Serai]], Kedah untuk PKR tetapi tewas. Setahun kemudian, beliau memenangi kerusi [[Lunas (kawasan negeri)|Dewan Undangan Negeri Kedah, Lunas]] dalam {{ill|Pilihan raya kecil Lunas 2000|en|2000 Lunas by-election}}.<ref name=lunas>{{cite news |url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1130&pub=utusan_malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=fp_05.htm |title=Keadilan menang pilihan raya kecil Lunas |date=30 November 2000 |author=OTHMAN MOHAMAD |work=[[Utusan Malaysia]] |access-date=28 Februari 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170228164613/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1130&pub=utusan_malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=fp_05.htm |archive-date=28 Februari 2017 |url-status=dead }}</ref> Walau bagaimanapun, beliau gagal dalam usahanya untuk dinaikkan pangkat ke [[Dewan rakyat]] dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2004]], tewas kepada [[Lim Bee Kau]] dari [[Barisan Nasional]] di kerusi Padang Serai sekali lagi.<ref>{{Cite web | title = Malaysia Decides 2008 (2004 results) | trans-title = Malaysia Memutuskan 2008 (keputusan 2004) | language = en | url = http://thestar.com.my/election | access-date = 25 Disember 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409212729/http://thestar.com.my/election/|archive-date=9 April 2008}}</ref> Dalam [[pilihan raya umum Malaysia 2008]], Saifuddin bertanding dan memenangi kerusi persekutuan [[Machang]] di Kelantan.<ref>{{Cite web | title = Malaysia Decides 2008 | trans-title = Malaysia Memutuskan 2008 | work = [[The Star (Malaysia)|The Star]] | language = en | url = http://thestar.com.my/election | access-date = 29 Disember 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409212729/http://thestar.com.my/election/|archive-date=9 April 2008}}</ref> Untuk [[Pilihan raya umum Malaysia 2013]], beliau kembali ke Kedah untuk bertanding di kerusi [[Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu]], tetapi dikalahkan oleh [[Abdul Aziz bin Sheikh Fadzir|Abdul Aziz Sheikh Fadzir]] dari UMNO.<ref>{{cite news|url=http://www2.nst.com.my/nation/general/bn-s-abd-aziz-to-face-off-pkr-s-saifuddin-for-kulim-bandar-baharu-seat-1.260096|title=BN's Abd Aziz to face off PKR's Saifuddin for Kulim-Bandar Baharu seat|trans-title=Abd Aziz BN untuk berhadapan dengan Saifuddin PKR bagi kerusi Kulim-Bandar Baharu|last=Muzliza Mustafa|publisher=[[New Straits Times]]|access-date=11 Oktober 2014|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20130823210407/http://www2.nst.com.my/nation/general/bn-s-abd-aziz-to-face-off-pkr-s-saifuddin-for-kulim-bandar-baharu-seat-1.260096|archive-date=23 Ogos 2013|url-status=dead}}</ref> Mujurlah dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2018]], Saifuddin kembali memenangi kerusi parlimen Kulim-Bandar Baharu dan kerusi DUN Pantai Jerejak, Pulau Pinang tetapi tewas kerusi parlimennya pada tahun [[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]]. Beliau kemudiannya dilantik sebagai Senator untuk berkhidmat sebagai menteri dalam [[Kabinet Anwar kedua|kabinet Anwar Ibrahim]]. Beliau pernah menjadi Exco Pemuda UMNO, Setiausaha Pemuda UMNO Malaysia dan Setiausaha Pemuda [[Barisan Nasional]] kemudian dipecat oleh mantan [[Perdana Menteri Malaysia]], [[Mahathir Mohamad]] sebelum [[Anwar Ibrahim]] dipecat pada 2 September 1998. Beliau antara sebahagian [[Pergerakan Pemuda UMNO|Pemuda UMNO]] yang mengadakan [[demonstrasi]] dari [[Masjid Negara]] ke Pusat Dagangan Dunia Putra di PWTC (kini [[Pusat Dagangan Dunia Kuala Lumpur]] ke WTC) di [[Jalan Tun Abdul Razak]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Ketika itu media arus perdana menuduh beliau memecahkan pintu PWTC. Semasa masih berada dalam [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] beliau juga mengambil bahagian dalam satu protes pada tahun 1996 untuk menentang "Second Asia Pacific Conference on East Timor" di sebuah hotel di Kuala Lumpur. Beliau mengetuai sekumpulan penunjuk perasaan seramai 400 orang dan berdemonstrasi di hotel tersebut secara biadab kerana Saifudin mendakwa mendapat arahan dan dicabar oleh [[Timbalan Menteri Dalam Negeri Malaysia|Timbalan Menteri Dalam Negeri]],<ref name="megat tiada telur">[http://ms.wikipedia.org/wiki/Persidangan_Asia_Pasifik_Mengenai_Timor_Timur_II Persidangan Asia Pasifik Timor Timur II]. Dicapai pada 3 Ogos 2011.</ref> Dalam dialek Perak, [[Megat Junid Megat Ayob|Megat Junid]] mencabar "Kalau tidak, saya anggap Pemuda UMNO tiada telur".<ref name="megat tiada telur"/> Beliau pernah menjadi [[Setiausaha]] [[Politik]] kepada [[Syed Hamid Albar]] (bekas [[Menteri Luar Negeri Malaysia|Menteri Luar Malaysia]]). Beliau pernah bertanding dalam Pilihan Raya Kecil [[Lunas]], [[Kedah]] pada 29 November 2000 dan menang. Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2008|Pilihan raya umum Malaysia ke-12]] Saifuddin Nasution telah bertanding di Parlimen [[Machang]] di [[Kelantan]] dan mengalahkan calon Barisan Nasional, [[Sazmi Miah|Datuk Sazmi Miah]] dengan memenangi majoriti yang baik. Pada Januari 2010, Saifuddin dilantik sebagai Setiausaha Agung PKR, menggantikan [[Salehuddin Hashim]].<ref>{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2010/1/10/nation/5445053&sec=nation|title=PKR picks Saifuddin to replace Salehuddin|trans-title=PKR memilih Saifuddin untuk menggantikan Salehuddin|last=Habibu|first=Sira|date=10 Januari 2010|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=10 Januari 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100227091317/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2010%2F1%2F10%2Fnation%2F5445053&sec=nation|language=en|archive-date=27 Februari 2010|df=dmy-all}}</ref> Dalam [[Pemilihan kepimpinan Parti Keadilan Rakyat 2014|pemilihan parti 2014]], beliau mengosongkan jawatan itu untuk bertanding jawatan timbalan presiden parti, tetapi dikalahkan oleh [[Mohamed Azmin Ali]].<ref>{{cite news|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/azmin-wins-pkr-no-2-in-party-polls|title=Azmin wins PKR No 2 in party polls|trans-title=Azmin menang PKR No. 2 dalam pemilihan parti|last=Boo Su-Lyn|date=21 Ogos 2014|work=[[The Malay Mail]]|language=en|access-date=11 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318175543/http://m.themalaymailonline.com/malaysia/article/azmin-wins-pkr-no-2-in-party-polls|archive-date=21 Ogos 2014|url-status=dead}}</ref> Beliau sekali lagi dilantik ke jawatan Setiausaha Agung PKR pada November 2016, kali ini untuk menggantikan [[Rafizi Ramli]].<ref>{{cite news|url=http://www.thestar.com.my/videos/2016/11/25/saifuddin-nasution-was-new-pkr-secretary-general|title=Saifuddin Nasution is new PKR secretary-general|trans-title=Saifuddin Nasution ialah setiausaha agung PKR yang baharu|date=25 November 2016|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=28 Februari 2017|archive-date=1 Mac 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170301010910/http://www.thestar.com.my/videos/2016/11/25/saifuddin-nasution-was-new-pkr-secretary-general|language=en|url-status=dead|via=[https://www.youtube.com/watch?v=BfKSNXyu9sE&pp=ygUvU2FpZnVkZGluIE5hc3V0aW9uIGlzIG5ldyBQS1Igc2VjcmV0YXJ5LWdlbmVyYWw%3D The Star di YouTube]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2016/11/25/rafizi-ramli-quits-as-pkr-sec-gen-replaced-by-saifuddin|title=Rafizi Ramli quits as PKR sec-gen, replaced by Saifuddin|trans-title=Rafizi Ramli meletak jawatan sebagai setiausaha agung PKR, digantikan oleh Saifuddin|date=25 November 2016|language=en|work=[[Free Malaysia Today]]|access-date=28 Februari 2017}}</ref> Beliau sekali lagi bertanding jawatan Timbalan Presiden dalam [[Pemilihan kepimpinan Parti Keadilan Rakyat 2022|pemilihan parti 2022]], tetapi akhirnya tewas kepada Rafizi Ramli. ==Kontroversi dan isu== ===Komen tentang tahanan [[Kimanis]]=== Pada 9 Disember 2022, Saifuddin menyatakan bahawa beliau telah diberi taklimat oleh pegawai [[Jabatan Imigresen Malaysia|Jabatan Imigresen]] tentang video dan gambar yang tular di media sosial, yang menggambarkan tahanan yang kurus kering didakwa berada di pusat tahanan [[Kimanis]] yang dilihat merayu untuk dibebaskan dan bercakap tentang layanan buruk yang mereka terima. Beliau menyatakan bahawa adalah 'tidak adil' untuk isu itu disensasikan dan menggesa media untuk melaporkan secara objektif.<ref>{{Cite web |date=9 Disember 2022 |title=Home Ministry denies Kimanis detainees mistreated, says issue must not be "overplayed"|trans-title=Kementerian Dalam Negeri menafikan tahanan Kimanis didera, berkata isu itu tidak boleh "dibesar-besarkan"|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2022/12/859235/home-ministry-denies-kimanis-detainees-mistreated-says-issue-must-not-be|website=[[New Straits Times]]|language=en}}</ref> {{ill|Lawyers for Liberty|en}} (LFL) telah menyatakan bahawa adalah tidak boleh diterima dan bertentangan dengan tadbir urus yang baik bagi Saifuddin untuk menolak secara terang-terangan aduan yang dibuat oleh tahanan dalam video, dan bukannya mengarahkan siasatan.<ref>{{Cite web |date=13 Disember 2022 |title=Kimanis detainees: LFL's criticism unfair, I've just been sworn in, says Saifuddin|trans-title=Tahanan Kimanis: Kritikan LFL tidak adil, saya baru sahaja mengangkat sumpah, kata Saifuddin|url=https://www.thevibes.com/articles/news/80005/kimanis-detainees-lfls-criticism-unfair-ive-just-been-sworn-in-says-saifuddin|language=en|website=The Vibes}}</ref> ===[[Akta Kesalahan Keselamatan (Langkah-langkah Khas) 2012|Akta Kesalahan Keselamatan]]=== Pada 13 Disember 2022, Saifuddin menyatakan bahawa semakan semula [[Akta Kesalahan Keselamatan (Langkah-langkah Khas) 2012|Sosma]] tidak diperlukan kerana undang-undang itu penting untuk menangani kes berkaitan jenayah terancang. Beliau menyebut bahawa Sosma membenarkan proses mahkamah diteruskan.<ref>{{Cite web|date=13 Disember 2022 |title=Saifuddin defends Sosma, no review in sight|trans-title=Saifuddin pertahankan Sosma, tiada kajian semula|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/12/13/saifuddin-defends-sosma-no-review-in-sight|language=en|website=[[Free Malaysia Today]]}}</ref> Kenyataannya mendapat kecaman daripada organisasi hak asasi manusia dan ahli politik.<ref>{{Cite web |date=13 Disember 2022|title=Sosma perpetuates injustice, ex-MP tells Saifuddin|trans-title=Sosma mengekalkan ketidakadilan, bekas MP beritahu Saifuddin|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/12/13/sosma-perpetuates-injustice-ex-mp-tells-saifuddin |language=en|website=[[Free Malaysia Today]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ayamany |first=Keertan |date=14 Disember 2022 |title=Gobind: Saifuddin Nasution's defence of Sosma counter to Pakatan's stand |trans-title=Gobind: Saifuddin Nasution membela Sosma bertentangan dengan pendirian Pakatan|url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2022/12/14/gobind-saifuddin-nasutions-defence-of-sosma-counter-to-pakatans-stand/45206 |access-date= |website=[[The Malay Mail]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 Disember 2022 |title=Detention without trial against human rights, Suhakam says on Sosma |trans-title=Penahanan tanpa perbicaraan terhadap hak asasi manusia, kata Suhakam mengenai Sosma|url=https://www.malaysianow.com/news/2022/12/16/detention-without-trial-against-human-rights-suhakam-says-on-sosma |access-date= |website=[[MalaysiaNow]] |language=en}}</ref> Pada 16 Februari 2023, Saifuddin berkata Sosma akan diperkukuhkan kerana ia masih relevan untuk menjaga keselamatan negara.<ref>{{Cite web |date=16 Februari 2023 |title=Sosma relevant, necessary to protect country, says Saifuddin |trans-title=Sosma relevan, perlu untuk melindungi negara, kata Saifuddin|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2023/02/880467/sosma-relevant-necessary-protect-country-says-saifuddin |website=[[New Straits Times]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Februari 2023 |title=Sosma still needed for security, says Saifuddin |trans-title=Sosma masih diperlukan untuk keselamatan, kata Saifuddin|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/02/17/sosma-still-needed-for-security-says-saifuddin |access-date= |website=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|language=en}}</ref> {{ill|Malaysians Against Death Penalty & Torture|en}} (MADPET) berkata bahawa Saifuddin tidak memahami kedaulatan undang-undang dan pentadbiran keadilan jenayah; mereka juga menggesa peletakan jawatannya.<ref>{{Cite web |last=Madpet |date=13 Mac 2023 |title=LETTER {{!}} Remove Saifuddin from Home Ministry|trans-title=SURAT {{!}} Singkirkan Saifuddin daripada KDN |language=en|url=https://www.malaysiakini.com/news/658387 |access-date= |website=[[Malaysiakini]]}}</ref> ===[[Akta Mesin Cetak dan Penerbitan 1984|Akta Mesin Cetak dan Penerbitan]]=== Pada April 2023, beberapa kumpulan wartawan telah mengkritik Saifuddin kerana membatalkan ikrar [[Pakatan Harapan]] untuk menyemak dan memansuhkan 'Akta-Akta kejam' seperti [[Akta Mesin Cetak dan Penerbitan 1984]]. Pengarah eksekutif Pusat Kewartawanan Bebas (CIJ), Wathshlah Naidu, menyatakan bahawa keputusan Putrajaya untuk mengekalkan undang-undang itu nampaknya merupakan amalan berulang dalam kalangan kerajaan yang dipilih yang menarik balik ikrar pilihan raya mereka untuk kepentingan mereka sendiri.<ref>{{Cite web |date=13 April 2023 |title=Saifuddin slammed for U-turn on Printing Presses and Publications Act |trans-title=Saifuddin dikecam kerana membuat pusingan U terhadap Akta Mesin Cetak dan Penerbitan|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2023/04/13/saifuddin-slammed-for-u-turn-on-printing-presses-and-publications-act|language=en|website=[[Free Malaysia Today]]}}</ref> ===Isu [[LGBT]] [[Swatch]]=== Pada Mei 2023, pembuat [[jam tangan]] [[Switzerland]], [[Swatch]] telah melaporkan bahawa pihak berkuasa [[Malaysia]] telah merampas 164 jam tangan berwarna pelangi daripada koleksi Pride mereka, dengan anggaran nilai keseluruhan sebanyak US$14,000. Rampasan itu berlaku semasa serbuan yang dijalankan pada 13/14 Mei di sebelas pusat membeli-belah di seluruh Malaysia, termasuk cawangan di ibu negara [[Kuala Lumpur]]. Jam tangan tersebut telah dirampas berdasarkan Akta Mesin Cetak dan Penerbitan 1984, yang dikritik oleh sesetengah pihak sebagai kejam dan sering digunakan untuk mencegah kandungan yang boleh menyinggung perasaan atau menjejaskan hubungan kaum. Insiden itu berlaku di sebuah negara di mana individu [[LGBT]] menghadapi diskriminasi disebabkan oleh keharaman homoseksualiti dan potensi hukuman penjara dan hukuman dera kerana liwat, walaupun penguatkuasaan jarang berlaku. Jam tangan yang dimaksudkan digambarkan mempunyai "unsur LGBT" dan dikatakan mempunyai enam warna, bukannya tujuh warna pelangi tradisional. [[Ketua pegawai eksekutif]] [[The Swatch Group|Swatch Group]], {{ill|Nick Hayek|en|Nick Hayek Jr.}}, menyatakan ketidaksetujuannya, dengan menegaskan bahawa jam tangan yang membawa mesej keamanan dan kasih sayang itu tidak boleh dianggap berbahaya. Walaupun rampasan itu, [[Pengurusan pemasaran|pengurus pemasaran]] The Swatch Group (Malaysia) Sdn. Bhd., Sarah Kok, mengesahkan bahawa mereka akan terus menambah stok dan mempamerkan jam tangan tersebut seperti yang diarahkan oleh ibu pejabat Switzerland. Syarikat itu melahirkan kekeliruan terhadap tindakan unit penguatkuasaan, tertanya-tanya bagaimana mereka akan mengendalikan pelbagai pelangi semula jadi yang kerap berlaku di langit Malaysia.<ref>{{cite news |title=Six questions about the rainbow Swatch timepieces seized by Malaysia's Home Ministry |trans-title=Enam soalan tentang jam tangan pelangi Swatch yang dirampas oleh Kementerian Dalam Negeri Malaysia|url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2023/05/25/six-questions-about-the-rainbow-swatch-timepieces-seized-by-malaysias-home-ministry/70824 |publisher=[[The Malay Mail]] |date=25 Mei 2023|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Rainbow Swatch watches confiscated in Malaysia: company |trans-title=Syarikat: Jam tangan Rainbow Swatch dirampas di Malaysia|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/rainbow-swatch-watches-confiscated-malaysia-company-2023-05-24 |language=en|publisher=[[Reuters]] |date=24 Mei 2023}}</ref><ref>{{cite news |title=Malaysia confiscates LGBT rainbow Swatch watches |trans-title=Malaysia merampas jam tangan Swatch pelangi LGBT|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/24/malaysia-confiscates-lgbt-rainbow-swatch-watches |language=en|work=[[The Guardian]] |date=24 Mei 2023}}</ref> Pada 10 Ogos 2023, di bawah kepimpinan Saifuddin, [[Kementerian Dalam Negeri (Malaysia)|Kementerian Dalam Negeri]] telah mengharamkan semua produk Swatch yang mengandungi sebarang unsur berkaitan individu '''''[[Lesbian]]''''', '''''[[Gay (istilah)|Gay]]''''', '''''[[Kedwiseksan|Biseksual]]/Bisexual''''', '''''Transjantina/[[Transgender]]''''', ''atau'' '''''[[Kuira]]/Queer''''' '''''(LGBTQ)''''', sama ada pada jam tangan itu sendiri, kotak atau pembalutnya. Kementerian menyatakan bahawa larangan ini telah diisytiharkan secara rasmi di bawah [[Rebirth: Reformasi, Resistance, and Hope in New Malaysia|Perintah Mesin Cetak dan Penerbitan (Larangan Penerbitan Tidak Diingini) 2023]], dengan memetik produk Swatch sebagai berpotensi "memudaratkan moral". Individu yang memiliki produk sedemikian daripada Swatch boleh dikenakan hukuman penjara sehingga tiga tahun, denda maksimum RM20,000 atau kedua-duanya, jika didapati bersalah.<ref>{{Cite web |date=10 Ogos 2023 |title=Owners of Swatch LGBTQ watches in Malaysia could face fine, up to 3 years' jail |trans-title=Pemilik jam tangan Swatch LGBTQ di Malaysia boleh dikenakan denda, sehingga 3 tahun penjara|url=https://www.channelnewsasia.com/asia/malaysia-swatch-lgbtq-watches-jail-fine-owners-ban-3690551 |access-date= |website=[[CNA|Channel NewsAsia]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chen |first=Heather |date=11 Ogos 2023 |title=Wear a rainbow Swatch watch in Malaysia and you could face 3 years in jail |trans-title=Pakai jam tangan Swatch pelangi di Malaysia dan anda boleh berdepan hukuman penjara 3 tahun|url=https://www.cnn.com/style/article/malaysia-swatch-ban-rainbow-lgbt-watch-intl-hnk/index.html |access-date= |website=[[CNN International]] |language=en}}</ref> ==Keputusan Pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]]<ref name="undiinfo"/><ref name="GE14 results"/><ref name="The Star GE14"/><ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri|publisher=[[Election Commission of Malaysia]]|language=ms|access-date=28 May 2010}} Jadual tidak termasuk undian untuk calon yang menamatkan saingan di tempat ketiga atau lebih rendah.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] | rowspan=2|'''P017 {{Parlimen|Padang Serai}}''' |{{party shading/Keadilan}} | |Saifuddin Nasution Ismail ([[Parti Keadilan Nasional|KeADILan]]) | align=right|18,023 |38.53% |{{party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Lim Bee Kau]]''' ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) | align=right|'''27,395''' |'''58.56%''' |46,778 |9,372 |72.75% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] |{{party shading/Keadilan}} | |Saifuddin Nasution Ismail ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|15,953 |37.78% |{{party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Lim Bee Kau]]''' ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) | align=right|'''26,269''' |'''62.22%''' |43,307 |10,316 |80.31% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |'''P029 {{Parlimen|Machang}}''' |{{party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|'''Saifuddin Nasution Ismail'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | align=right|'''21,041''' |'''50.71%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |[[Sazmi Miah]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|19,581 |47.19% |51,372 |1,460 |86.74% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |rowspan=6|'''P018 {{Parlimen|Kulim-Bandar Baharu}}''' |{{party shading/Keadilan}} | |Saifuddin Nasution Ismail ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|24,911 |47.42% |{{party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Abdul Aziz Sheikh Fadzir|Abd Aziz Sheikh Fadzir]]'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align=right|'''26,782''' |'''50.98%''' |52,766 |1,871 |86.63% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2 {{party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|'''Saifuddin Nasution Ismail''' ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | rowspan=2 align=right|'''23,159''' | rowspan=2|'''42.62%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |[[Abdul Aziz Sheikh Fadzir|Abd Aziz Sheikh Fadzir]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|18,299 |33.67% | rowspan=2|55,390 | rowspan=2|4,860 | rowspan=2|83.18% |- |{{party shading/PAS}} | |Hassan Abdul Razak ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align=right|12,885 |23.71% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=3 {{party shading/PH}} | | rowspan=3|Saifuddin Nasution Ismail ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | rowspan=3 align=right|21,408 | rowspan=3|30.44% |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |'''[[Roslan Hashim]]''' ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|'''BERSATU''']]) | align=right|'''34,469''' |'''49.00%''' | rowspan=3|71,616 | rowspan=3|13,061 | rowspan=3|79.40% |- |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Muhar Hussain ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|13,872 |19.72% |- |bgcolor={{Parti Pejuang Tanah Air/meta/color}} | |Mohamad Yusrizal Yusoff ([[Parti Pejuang Tanah Air|PEJUANG]]) | align=right|591 | align=right|0.84% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Kedah]]<ref name=lunas/> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[:en:2000 Lunas by-election|2000]] | rowspan=2|'''N34 {{DUN|Lunas}}''' | rowspan=2 {{party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Saifuddin Nasution Ismail'''}} ([[Parti Keadilan Nasional|'''KeADILan''']]) | rowspan=2 align=right|'''10,511''' | rowspan=2|'''50.66%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Anthonysamy Selvanaikam ([[Kongres India Malaysia|MIC]]) | align=right|9,981 |48.10% | rowspan=2|20,746 | rowspan=2|530 | rowspan=2|77.58% |- |{{party shading/Independent}} | |Letchumanan Nadeson ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) | align=right|50 | align=right|0.24% |- |[[Pilihan raya negeri Kedah 2004|2004]] |N16 {{DUN|Kubang Rotan}} |{{party shading/Keadilan}} | |Saifuddin Nasution Ismail ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|6,527 |31.09% |{{party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Syed Razak Syed Zain Barakhbah]]'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align=right|'''14,468''' |'''68.91%''' |21,415 |7,941 |78.36% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]<ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Pilihan Raya Umum Malaysia | trans-title = Pilihan raya umum Malaysia | work = Undi.info Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info | access-date = 28 Februari 2017}} Keputusan hanya tersedia daripada [[Pilihan raya umum Malaysia 2004|pilihan raya 2004]].</ref><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=17 Mei 2018|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/|url-status=dead}} Angka peratusan berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=24 Mei 2018}} Angka peratusan berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018|2018]] | rowspan=3|'''N36 {{DUN|Pantai Jerejak}}''' | rowspan=3 {{party shading/Keadilan}} | | rowspan=3|'''[[Saifuddin Nasution Ismail]]''' ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | rowspan=3 align=right|'''14,014''' | rowspan=3|'''73.50%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |[[Oh Tong Keong]] ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) | align=right|3,298 |17.30% | rowspan=3|19,315 | rowspan=3|10,716 | rowspan=3|81.70% |- |{{party shading/PAS}} | |Mohd Faruan Yusof ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align=right|1,670 | align=right|8.80% |- |bgcolor={{party color|Malaysian United Party}} | |Yim Boon Leong ([[Parti Bersama Malaysia|MUP]]) | align=right|97 | align=right|0.40% |} ==Penghargaan== ===Penghargaan Malaysia=== * {{flag|Malaysia}} ** [[File:MY Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong XVII ribbon.png|50px]] Penerima [[Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17|Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17]] (2024) * {{flag|Kedah}} ** [[File:MY-KED Order of Loyalty to the Royal House of Kedah - Knight Companion (DSDK).svg|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Kedah|Darjah Dato' Setia Diraja Kedah]] (DSDK) – '''Dato'''' (2012)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2012/01/15/kelantan-ruler-to-be-honoured|author=[[Pertubuhan Berita Nasional Malaysia|Bernama]]|work=|title=Kelantan Ruler to be honoured|trans-title=Raja Kelantan akan diberi penghormatan|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=15 Januari 2012|access-date=13 Oktober 2018|language=en}}</ref> ** [[File:Sultan Abdul Halim Golden Jubilee Medal.jpg|50px]] Penerima Pingat Jubli Emas Sultan Abdul Halim (2008) ** [[File:MY-KED Sultan Sallehuddin Installation Medal 2018.png|50px]] Penerima Pingat Pertabalan Sultan Sallehuddin (2018) * {{Flag|Kelantan}} ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] [[Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia]] (SJMK) – '''Dato'''' (2026)<ref>{{cite web|author=Sharifah Mahsinah Abdullah|date=29 September 2026|url=https://www.nst.com.my/news/regional/2026/09/1543629/farhash-heads-kelantan-sultans-birthday-honours-list|title=Farhash heads Kelantan Sultan's birthday honours list|publisher=[[New Straits Times]]}}</ref> * {{flag|Melaka}} ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) – '''Datuk Seri''' (2018)<ref>{{Cite news|url=https://malaysiadateline.com/husam-kembali-bergelar-datuk-mujahid-dr-dzul-ahmad-awang-datuk-seri|title=Husam kembali bergelar ‘Datuk’, Mujahid Dr. Dzul Ahmad Awang ‘Datuk Seri’|newspaper=Malaysia Dateline|access-date=6 Jun 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013053853/https://malaysiadateline.com/husam-kembali-bergelar-datuk-mujahid-dr-dzul-ahmad-awang-datuk-seri|archive-date=13 Oktober 2013}}</ref> * {{Flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (SPDK) – '''Datuk Seri Panglima''' (2025)<ref>{{cite web|access-date=21 Jun 2025|author=Izwan Abdullah|publisher=[[Berita Harian]]|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/06/1410621/ahmad-fuad-ketuai-1015-penerima-pingat-darjah-kebesaran-sabah|date=20 Jun 2025|title=Ahmad Fuad ketuai 1,015 penerima pingat, darjah kebesaran Sabah}}</ref><ref>{{cite web|author=[[Pertubuhan Berita Nasional Malaysia|Bernama]]|date=21 Jun 2025|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2025/06/1233848/saifuddin-nasution-heads-list-1015-recipients-sabah-state-honours|title=Saifuddin Nasution heads list of 1,015 recipients of Sabah state honours|trans-title=Saifuddin Nasution mendahului senarai 1,015 penerima darjah kebesaran negeri Sabah|publisher=[[New Straits Times]]|language=en}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Official website|https://saifuddinnasution.com|Laman web rasmi}} * {{Facebook|saifuddin.nasution}} {{Kabinet Anwar Ibrahim kedua}} {{Kabinet Anwar Ibrahim pertama}} {{Kabinet Malaysia 2018}} {{Menteri Dalam Negeri Malaysia}} {{Senator Malaysia}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Pakatan Harapan}} {{Parti Keadilan Rakyat}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1963|}} [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Mandailing]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Singapura]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Batak]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Anggota Parti Keadilan Rakyat]] [[Kategori:Menteri Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-14]], [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15]] 8d5lwg0am8o6toltzngd0nn074kc3iu 10 96015 7004100 3065842 2026-11-12T03:40:19Z Jeluang Terluang 179706 Jeluang Terluang telah memindahkan laman [[Templat:F1 season]] ke [[Templat:Musim F1]]: Terjemahan 3065842 wikitext text/x-wiki {| style="margin: 0 0 1em 1em; float:right; text-align:center; width: 20em;" class="toccolours" | colspan="2" style="padding:0 1em;border-bottom:1px #aaa solid;" |'''Kejuaraan Dunia [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] [[Formula Satu]] musim {{{Current}}}''' |- |Sebelum: [[Formula Satu musim {{{Previous}}}|{{{Previous}}}]] |Seterusnya: [[Formula Satu musim {{{Next}}}|{{{Next}}}]] |- |colspan="2" style="font-size:90%;"|Indeks: [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Perlumbaan mengikut negara]] | [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Perlumbaan mengikut musim]] |}<noinclude> </noinclude> 9qjbd4rgygkiip18pmoaje1zbdtck1v 7004114 7004100 2026-11-12T04:01:29Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004114 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Motorsport season |siri = Formula Satu |tajuk = {{#ifexpr:{{{Current|{{{tahun|{{{year|1981}}}}}}}}}>1980|[[Formula Satu|Kejuaraan Dunia]]<br>[[Formula Satu|Formula Satu FIA]]|Musim [[Formula Satu]]}} |tahun = {{{Current|{{{tahun|{{{year}}}}}}}}} |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{imej|{{{image|}}}}}}|size={{{logo_size|{{{image_size|220px}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} |subheader = {{{champions|}}} |{{#if:{{{previous|{{{Previous|}}}}}}|previous|na1}} = {{{previous|{{{Previous|}}}}}} |{{#if:{{{next|{{{Next|}}}}}}|next|na2}} = {{{next|{{{Next|}}}}}} |previouslink = {{{previouslink|}}} |nextlink = {{{nextlink|}}} |link = {{#ifexpr:{{{tahun|{{{year}}}}}}>1980|Kejuaraan Dunia Formula Satu|Formula One season}} |footer = <!--Indeks:-->{{hlist|[[Senarai Grand Prix Formula Satu#Mengikut negara tuan rumah|Perlumbaan mengikut negara]] | [[Senarai Grand Prix Formula Satu#Mengikut litar|Perlumbaan mengikut litar]] }}{{#if:{{{support_series|}}}|Siri sokongan: {{{support_series|}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{F1 season |previous=tiada |next=tiada |champions = [[Senarai Juara Pemandu Dunia Formula Satu|Juara Pemandu]]: <pemandu><br>{{nowrap|[[Senarai Juara Pengeluar Dunia Formula Satu|Juara Pengeluar]]: <pengeluar>}} | support_series = {{hlist|[[Musim Siri GP2 2014|Siri GP2]]|[[Musim Siri GP3 2014|Siri GP3]]}}}} {{Pendokumenan}}<!-- letakkan kategori dan pautan bahasa di sublaman /doc, bukan di sini --> </noinclude> qoaxgvii4xe04nv74meesqcxoqg5uqq 7004121 7004114 2026-11-12T04:14:12Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004121 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Motorsport season |siri = Formula Satu |tajuk = {{#ifexpr:{{{Current|{{{tahun|{{{year|1981}}}}}}}}}>1980|[[Formula Satu|Kejuaraan Dunia]]<br>[[Formula Satu|Formula Satu FIA]]|Musim [[Formula Satu]]}} |tahun = {{{Current|{{{tahun|{{{year}}}}}}}}} |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{imej|{{{image|}}}}}}|size={{{logo_size|{{{image_size|220px}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} |subheader = {{{champions|}}} |{{#if:{{{previous|{{{Previous|}}}}}}|previous|na1}} = {{{previous|{{{Previous|}}}}}} |{{#if:{{{next|{{{Next|}}}}}}|next|na2}} = {{{next|{{{Next|}}}}}} |previouslink = {{{previouslink|}}} |nextlink = {{{nextlink|}}} |link = {{#ifexpr:{{{tahun|{{{year}}}}}}>1980|Kejuaraan Dunia Formula Satu|Formula Satu}} |footer = <!--Indeks:-->{{hlist|[[Senarai Grand Prix Formula Satu#Mengikut negara tuan rumah|Perlumbaan mengikut negara]] | [[Senarai Grand Prix Formula Satu#Mengikut litar|Perlumbaan mengikut litar]] }}{{#if:{{{support_series|}}}|Siri sokongan: {{{support_series|}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{F1 season |previous=tiada |next=tiada |champions = [[Senarai Juara Pemandu Dunia Formula Satu|Juara Pemandu]]: <pemandu><br>{{nowrap|[[Senarai Juara Pengeluar Dunia Formula Satu|Juara Pengeluar]]: <pengeluar>}} | support_series = {{hlist|[[Musim Siri GP2 2014|Siri GP2]]|[[Musim Siri GP3 2014|Siri GP3]]}}}} {{Pendokumenan}}<!-- letakkan kategori dan pautan bahasa di sublaman /doc, bukan di sini --> </noinclude> nm4fhhgsu3d2oum4d9v98gijjt62qj9 7004123 7004121 2026-11-12T04:15:23Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004123 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Motorsport season |siri = Formula Satu |tajuk = {{#ifexpr:{{{Current|{{{tahun|{{{year|1981}}}}}}}}}>1980|[[Formula Satu|Kejuaraan Dunia]]<br>[[Formula Satu|Formula Satu FIA]]|Musim [[Formula Satu]]}} |tahun = {{{Current|{{{tahun|{{{year}}}}}}}}} |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{imej|{{{image|}}}}}}|size={{{logo_size|{{{image_size|220px}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} |subheader = {{{champions|}}} |{{#if:{{{previous|{{{Previous|}}}}}}|previous|na1}} = {{{previous|{{{Previous|}}}}}} |{{#if:{{{next|{{{Next|}}}}}}|next|na2}} = {{{next|{{{Next|}}}}}} |previouslink = {{{previouslink|}}} |nextlink = {{{nextlink|}}} |link = {{#ifexpr:{{{tahun|{{{year}}}}}}>1980|<!--Kejuaraan Dunia -->Formula Satu|Formula Satu}} |footer = <!--Indeks:-->{{hlist|[[Senarai Grand Prix Formula Satu#Mengikut negara tuan rumah|Perlumbaan mengikut negara]] | [[Senarai Grand Prix Formula Satu#Mengikut litar|Perlumbaan mengikut litar]] }}{{#if:{{{support_series|}}}|Siri sokongan: {{{support_series|}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{F1 season |previous=tiada |next=tiada |champions = [[Senarai Juara Pemandu Dunia Formula Satu|Juara Pemandu]]: <pemandu><br>{{nowrap|[[Senarai Juara Pengeluar Dunia Formula Satu|Juara Pengeluar]]: <pengeluar>}} | support_series = {{hlist|[[Musim Siri GP2 2014|Siri GP2]]|[[Musim Siri GP3 2014|Siri GP3]]}}}} {{Pendokumenan}}<!-- letakkan kategori dan pautan bahasa di sublaman /doc, bukan di sini --> </noinclude> ohq45n1lf2q7q8maxvcfwiz057axlfp 7004132 7004123 2026-11-12T04:27:09Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004132 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Motorsport season |siri = Formula Satu |tajuk = {{#ifexpr:{{{Current|{{{tahun|{{{year|1981}}}}}}}}}>1980|[[Formula Satu|Kejuaraan Dunia]]<br>[[Formula Satu|Formula Satu FIA]]|[[Formula Satu]]}} |tahun = {{{Current|{{{tahun|{{{year|}}}}}}}}} |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{imej|{{{image|}}}}}}|size={{{logo_size|{{{image_size|220px}}}}}}|alt={{{alt|}}}}} |subheader = {{{champions|}}} |{{#if:{{{previous|{{{Previous|}}}}}}|previous|na1}} = {{{previous|{{{Previous|}}}}}} |{{#if:{{{next|{{{Next|}}}}}}|next|na2}} = {{{next|{{{Next|}}}}}} |previouslink = {{{previouslink|}}} |nextlink = {{{nextlink|}}} |link = {{#ifexpr:{{{Current|{{{tahun|{{{year|1981}}}}}}}}}>1980|<!--Kejuaraan Dunia -->Formula Satu|Formula Satu}} |footer = <!--Indeks:-->{{hlist|[[Senarai Grand Prix Formula Satu#Mengikut negara tuan rumah|Perlumbaan mengikut negara]] | [[Senarai Grand Prix Formula Satu#Mengikut litar|Perlumbaan mengikut litar]] }}{{#if:{{{support_series|}}}|Siri sokongan: {{{support_series|}}}}} }}</includeonly><noinclude>{{F1 season |previous=tiada |next=tiada |champions = [[Senarai Juara Pemandu Dunia Formula Satu|Juara Pemandu]]: <pemandu><br>{{nowrap|[[Senarai Juara Pengeluar Dunia Formula Satu|Juara Pengeluar]]: <pengeluar>}} | support_series = {{hlist|[[Musim Siri GP2 2014|Siri GP2]]|[[Musim Siri GP3 2014|Siri GP3]]}}}} {{Pendokumenan}}<!-- letakkan kategori dan pautan bahasa di sublaman /doc, bukan di sini --> </noinclude> rzv2xqmu7j059s7mxmmgarq25o5hexr 0 97384 7004361 6963787 2026-11-12T10:26:31Z CommonsDelinker 5738 Bot: Menggantikan Lukisan_Klasik_Wanita_Melayu_Memakai_Kebaya_(1767).png dengan Lukisan_Klasik_Wanita_Cina_Memakai_Kebaya_(1767).png. 7004361 wikitext text/x-wiki {{Infobox clothing type | name = Kebaya | image_file = | image_size = 220px | caption = [[Latifah Omar]], bintang [[Senarai filem Malaysia|Filem Melayu]] terkenal dari Malaysia mengenakan baju kebaya Melayu | type = [[Baju Kebangsaan Indonesia]] | material = | location = {{Flagcountry|Indonesia}} | manufacturer = [[orang Jawa]] | url = }} {{Infobox intangible heritage | Image =2016 Kuala Lumpur, Muzeum Narodowe, Ekspozycja (036).jpg | Caption = Kebaya | ICH = Kebaya | State Party = | Type = | Domains = Penenun tradisional | ID = 02090 | Region = [[Asia Pasifik]] | Year = 2024 | Session = ke-19 |List = Representative List |Link = https://ich.unesco.org/en/RL/kebaya-knowledge-skills-traditions-and-practices-02090 |Below = [[File:Unesco Cultural Heritage logo.svg|100px]] | Note = |State Parties=[[Brunei]], [[Indonesia]], [[Malaysia]], [[Singapura]] dan [[Thailand]]}} '''Baju Kebaya''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: باجو کباي) ialah pakaian tradisional yang dikenakan oleh wanita di [[Asia Tenggara]], terutama di negara [[Brunei]],<ref name="MuziumBrunei">{{Cite journal| author=Muzium Brunei|title=Costume and Textiles of Brunei: History and Evolution|year=1995|url=https://books.google.com/books?id=0UpSAQAAIAAJ&q=kebaya+BRUNEI|language=en}}</ref> [[Indonesia]],<ref name="LIPI-Kebaya">{{Cite web|date=3 November 2020|title=Kebaya: Identitas Nasional Indonesia|url=https://pmb.lipi.go.id/kebaya-identitas-nasional-indonesia/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212135859/https://pmb.lipi.go.id/kebaya-identitas-nasional-indonesia/|archive-date=12 February 2021|access-date=|website=Research Center for Society and Culture, Indonesian Institute of Science (LIPI)|language=id}}</ref> [[Malaysia]],<ref name="Haziyah">{{Cite journal|author=Haziyah|title=Evolusi dan Topologi Pakaian Wanita Melayu di Semenanjung Malaysia|url=http://spaj.ukm.my/jurnalarkeologi/index.php/jurnalarkeologi/article/viewFile/144/83|url-status=dead|journal=|language=ms|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213174853/http://spaj.ukm.my/jurnalarkeologi/index.php/jurnalarkeologi/article/viewFile/144/83|archive-date=13 February 2021}}</ref> [[Singapura]]<ref name ="Koh">{{Cite book|last=Koh|first=Jaime|url=https://books.google.com/books?id=MWlFCQAAQBAJ&q=kebaya+malaysia&pg=PA108| title=Culture and Customs of Singapore and Malaysia Cultures and Customs of the World|date=2009|publisher=ABC-CLIO|isbn=9780313351167|language=en}}</ref> dan [[Selatan Thailand]].<ref>{{Cite web|date=2018|title=CHINESE HERITAGE ON THE WEST COAST OF SOUTHERN THAILAND: A HOLISTIC APPROACH TO IDENTIFICATION AND CONSERVATION|url=http://ithesis-ir.su.ac.th/dspace/bitstream/123456789/2178/1/56056961.pdf|archive-url=| archive-date=|access-date=29 November 2022|website=Graduate School, Silpakorn University|language=}}</ref> Kebaya juga diperagakan di selatan [[Filipina]] dan [[Kemboja]].<ref>{{cite web | url=https://tanailee.wordpress.com/2015/07/19/173/ | title=Tanailee | date=19 July 2015 }}</ref><ref>{{cite journal | url=https://www.jstor.org/stable/41493567 | jstor=41493567 | last1=Bhar | first1=Supriya | title=SANDAKAN: Gun Running Village to Timber Centre, 1879-1979 | journal=Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society | date=1980 | volume=1 | issue=237 | pages=120–149 }}</ref> Ia diperbuat daripada kain kasa yang dipasangkan dengan [[sarung]], [[batik]], atau pakaian tradisional yang lain seperti [[songket]] dengan motif warna-warni. == Etimologi == Istilah kebaya bukanlah berasal dari Asia Tenggara. Perkataan ini diambil daripada [[bahasa Portugis]] cabaya yang bermaksud tunik atau jubah luar.<ref>{{cite book| title=𝑆𝑎𝑟𝑜𝑛𝑔 𝐾𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎: 𝑃𝑒𝑟𝑎𝑛𝑎𝑘𝑎𝑛 𝐹𝑎𝑠ℎ𝑖𝑜𝑛 𝑖𝑛 𝑎𝑛 𝐼𝑛𝑡𝑒𝑟𝑐𝑜𝑛𝑛𝑒𝑐𝑡𝑒𝑑 𝑊𝑜𝑟𝑙𝑑, 1500-1950. |author= Peter Lee|publisher=Singapore: Asian Civilisation Museum|date=2014 |id=ISBN 9789810901462}} m/s 26</ref> Ia dibawa masuk ke dalam bahasa Melayu ketika zaman penjajahan Portugis di Melaka (1511–1641). [[Orang Portugis]] pula meminjam istilah ini daripada [[bahasa Arab]] qaba’ (قَبَاء) yang asalnya daripada bahasa Parsi qaba (قبا‎) bermaksud ‘jubah kehormatan’.<ref>{{cite book| title=𝑆𝑎𝑟𝑜𝑛𝑔 𝐾𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎: 𝑃𝑒𝑟𝑎𝑛𝑎𝑘𝑎𝑛 𝐹𝑎𝑠ℎ𝑖𝑜𝑛 𝑖𝑛 𝑎𝑛 𝐼𝑛𝑡𝑒𝑟𝑐𝑜𝑛𝑛𝑒𝑐𝑡𝑒𝑑 𝑊𝑜𝑟𝑙𝑑, 1500-1950. |author= Peter Lee|publisher=Singapore: Asian Civilisation Museum|date=2014 |id=ISBN 9789810901462}} m/s 25</ref> Catatan awal tentang istilah ini muncul seawal tahun 1553 apabila João de Barros menyifatkan ia sebagai pakaian orang Islam.<ref>{{cite book| title=𝑃𝑜𝑟𝑡𝑢𝑔𝑢𝑒𝑠𝑒 𝑉𝑜𝑐𝑎𝑏𝑙𝑒𝑠 𝑖𝑛 𝐴𝑠𝑖𝑎𝑡𝑖𝑐 𝐿𝑎𝑛𝑔𝑢𝑎𝑔𝑒𝑠: 𝐹𝑟𝑜𝑚 𝑡ℎ𝑒 𝑃𝑜𝑟𝑡𝑢𝑔𝑢𝑒𝑠𝑒 𝑂𝑟𝑖𝑔𝑖𝑛𝑎𝑙 𝑜𝑓 𝑀𝑜𝑛𝑠𝑖𝑔𝑛𝑜𝑟 𝑆𝑒𝑏𝑎𝑠𝑡𝑖𝑎̃𝑜 𝑅𝑜𝑑𝑜𝑙𝑓𝑜 𝐷𝑎𝑙𝑔𝑎𝑑𝑜. |author= Sebastian Rodalfo Dalgado|publisher=𝐼𝑛𝑑𝑖𝑎: 𝐴𝑠𝑖𝑎𝑛 𝐸𝑑𝑢𝑐𝑎𝑡𝑖𝑜𝑛𝑎𝑙 𝑆𝑒𝑟𝑣𝑖𝑐𝑒𝑠|date=1988}} m/s 60</ref> Variasi istilah ini juga termasuk ''kabaya, cabie, cabaia, cabaye, caba dan kabaai''. Lama-kelamaan, perkataan kebaya menjadi istilah yang popular bagi merujuk kepada tunik atau jubah luar di seluruh rantau ini. Walau bagaimanapun, pendapat ini tidak disokong oleh sesetengah pakar, kerana Islam tiba sebelum orang Portugis. Sesetengah pakar percaya bahawa perkataan "kebaya" berasal daripada perkataan Arab "abaya" (عباية)<ref>{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/abaya|title=abaya pakaian wanita muslim|date=2026-04-29|website=dictionary.cambridge.org|language=en|url-status=live|access-date=2026-05-04}}</ref>, iaitu tunik yang dipakai oleh wanita Muslim. == Sejarah == [[File:A Malay couple RBSeite93.jpg|thumb| Sebuah ilustrasi pasangan Melayu daripada "Reise nach Batavia" atau "Perjalanan menuju Batavia/Jakarta", iaitu sebuah diari perjalanan bergambar oleh pengembara dunia dari Alsace, Georg Franz Müller, yang menggambarkan pelayarannya ke [[Batavia]] (kini [[jakarta|Jakarta, Indonesia]]) dan [[Afrika Selatan|Afrika selatan]] sebagai pemberhentian, serta penginapannya di sana (1669–1682) ketika berkhidmat dengan Syarikat Hindia Timur Belanda (Kini [[Indonesia]]). Perkara yang perlu diberi perhatian ialah kebaya pendek telah dipakai wanita di Batavia/Jakarta pada abad ke-16.]] [[File:Lukisan Klasik Wanita Cina Memakai Kebaya (1767).png|thumb|Gambaran terawal seorang wanita dari Melaka yang memakai baju kebaya pada tahun 1767. Lukisan ini diambil daripada 𝑇ℎ𝑒 𝑃𝑜𝑟𝑡𝑟𝑎𝑖𝑡𝑠 𝑜𝑓 𝑂𝑓𝑓𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔𝑠 𝑡𝑜 𝑡ℎ𝑒 𝐼𝑚𝑝𝑒𝑟𝑖𝑎𝑙 𝑄𝑖𝑛𝑔 (Huángqīng Zhígòngtú 皇清職貢圖)]] Versi kebaya yang paling tua ialah pakaian tradisional Melayu yang dikenali sebagai baju panjang. Rekod ini menempatkan sebagai pengasas baju kebaya dan Kebaya moden yang popular, seperti kebaya Nyonya yang bercirikan potongan lebih pendek dan ketat, dipercayai berkembang daripada baju panjang, iaitu pakaian yang berakar umbi dalam budaya Melayu dan Peranakan. <ref>{{cite book| title=𝑁𝑦𝑜𝑛𝑦𝑎 𝑘𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎: 𝐼𝑛𝑡𝑟𝑖𝑐𝑎𝑐𝑖𝑒𝑠 𝑜𝑓 𝑡ℎ𝑒 𝑃𝑒𝑟𝑎𝑛𝑎𝑘𝑎𝑛 ℎ𝑒𝑟𝑖𝑡𝑎𝑔𝑒. |author= Kiat Neo Ong|publisher=Transnational Press London|date=2011 |id=ISBN 9781910781975}} m/s 16</ref> Istilah baju panjang bermaksud ‘blus panjang’ dalam bahasa Melayu, merujuk kepada pakaian paras lutut yang mirip dengan baju kurung tetapi mempunyai bukaan di hadapan yang dipinkan dengan kerongsang (daripada perkataan Kristang Melaka korasan yang bermaksud ‘hati’, berasal daripada bahasa Portugis coração dengan maksud yang sama),<ref>{{cite book| title=𝑆𝑎𝑟𝑜𝑛𝑔 𝐾𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎: 𝑃𝑒𝑟𝑎𝑛𝑎𝑘𝑎𝑛 𝐹𝑎𝑠ℎ𝑖𝑜𝑛 𝑖𝑛 𝑎𝑛 𝐼𝑛𝑡𝑒𝑟𝑐𝑜𝑛𝑛𝑒𝑐𝑡𝑒𝑑 𝑊𝑜𝑟𝑙𝑑, 1500-1950. |author= Peter Lee|publisher=Singapore: Asian Civilisation Museum|date=2014 |id=ISBN 9789810901462}} m/s 209</ref> atau menggunakan bros. Ia juga dikenali sebagai baju belah dan dahulunya dipakai secara meluas oleh wanita Melayu dan Peranakan dalam pelbagai gaya.<ref>{{cite book| title=𝑃𝑎𝑘𝑎𝑖𝑎𝑛 𝑐𝑎𝑟𝑎 𝑀𝑒𝑙𝑎𝑦𝑢 |author= Siti Zainon Ismail|publisher=Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia|date=2006 |ISBN=9789679427404}} m/s 190</ref> Lama-kelamaan, apabila istilah kebaya semakin meluas digunakan, baju panjang atau baju belah tradisional Melayu kini lebih dikenali sebagai kebaya panjang atau kebaya labuh. Rujukan terawal mengenai baju panjang direkodkan pada tahun 1701 dalam kamus Inggeris-Melayu oleh Thomas Bowrey, yang menggambarkannya sebagai frock (sejenis pakaian luar panjang menyerupai kot).<ref>Thomas Bowrey (1701), 𝐴 𝑑𝑖𝑐𝑡𝑖𝑜𝑛𝑎𝑟𝑦 𝐸𝑛𝑔𝑙𝑖𝑠ℎ 𝑎𝑛𝑑 𝑀𝑎𝑙𝑎𝑦𝑜, 𝑀𝑎𝑙𝑎𝑦𝑜 𝑎𝑛𝑑 𝐸𝑛𝑔𝑙𝑖𝑠ℎ. 𝑇𝑜 𝑤ℎ𝑖𝑐ℎ 𝑖𝑠 𝑎𝑑𝑑𝑒𝑑 𝑠𝑜𝑚𝑒 𝑠ℎ𝑜𝑟𝑡 𝑔𝑟𝑎𝑚𝑚𝑎𝑟 𝑟𝑢𝑙𝑒𝑠 ... 𝑇𝑜𝑔𝑒𝑡ℎ𝑒𝑟 𝑤𝑖𝑡ℎ 𝑎 𝑡𝑎𝑏𝑙𝑒 𝑜𝑓 𝑡𝑖𝑚𝑒, m/s 107</ref><ref> Merriam Webster (2024), 'Frock Definition & Meaning', https://www.merriam-webster.com/dictionary/frock</ref> Amalan memakai pakaian luar berpotongan seperti kot sebenarnya bukanlah sesuatu yang baharu di Semenanjung Tanah Melayu. Pada tahun 1520-an, Duarte Barbosa mencatatkan bahawa lelaki bangsawan Melaka memakai baju pendek paras paha. <ref>Mansel Longworth Dames (1921). 𝑇ℎ𝑒 𝐵𝑜𝑜𝑘 𝑜𝑓 𝐷𝑢𝑎𝑟𝑡𝑒 𝐵𝑎𝑟𝑏𝑜𝑠𝑎. 𝑉𝑜𝑙. 𝐼𝐼: 𝑎𝑛 𝑎𝑐𝑐𝑜𝑢𝑛𝑡 𝑜𝑓 𝑡ℎ𝑒 𝐶𝑜𝑢𝑛𝑡𝑟𝑖𝑒𝑠 𝐵𝑜𝑟𝑑𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 𝑜𝑛 𝑡ℎ𝑒 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑎𝑛 𝑂𝑐𝑒𝑎𝑛 𝑎𝑛𝑑 𝑇ℎ𝑒𝑖𝑟 𝐼𝑛ℎ𝑎𝑏𝑖𝑡𝑎𝑛𝑡𝑠: 𝐼𝑛𝑐𝑙𝑢𝑑𝑖𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑒 𝐶𝑜𝑎𝑠𝑡𝑠 𝑜𝑓 𝑀𝑎𝑙𝑎𝑏𝑎𝑟, 𝐸𝑎𝑠𝑡𝑒𝑟𝑛 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑎, 𝐹𝑢𝑟𝑡ℎ𝑒𝑟 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑎, 𝐶ℎ𝑖𝑛𝑎 𝑎𝑛𝑑 𝑡ℎ𝑒 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑎𝑛 𝐴𝑟𝑐ℎ𝑖𝑝𝑒𝑙𝑎𝑔𝑜, m/s 176 </ref> Jenis pakaian lelaki ini dikenali sebagai baju sikap, dan masih wujud hingga hari ini sebagai sebahagian daripada busana baju Melayu yang lebih lengkap.<ref>{{cite book| title=𝑃𝑎𝑘𝑎𝑖𝑎𝑛 𝑐𝑎𝑟𝑎 𝑀𝑒𝑙𝑎𝑦𝑢 |author= Siti Zainon Ismail|publisher=Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia|date=2006 |ISBN=9789679427404}} m/s 76</ref> Menjelang akhir abad ke-18, pemakaian baju panjang telah tersebar hingga ke Batavia di Jawa. Sydney Parkinson, yang melawat Batavia, menulis dalam A Journal of a Voyage to the South Seas (1773) bahawa wanita bebas dikenali sebagai Noonga Cabaia kerana mereka memakai pakaian panjang bercorak bunga kapas (banjan) yang mencecah hingga ke tumit.<ref>Sydney Parkinson (1773). 𝐴 𝐽𝑜𝑢𝑟𝑛𝑎𝑙 𝑜𝑓 𝑎 𝑉𝑜𝑦𝑎𝑔𝑒 𝑡𝑜 𝑡ℎ𝑒 𝑆𝑜𝑢𝑡ℎ 𝑆𝑒𝑎𝑠, 𝑖𝑛 𝐻𝑖𝑠 𝑀𝑎𝑗𝑒𝑠𝑡𝑦'𝑠 𝑆ℎ𝑖𝑝, 𝑡ℎ𝑒 𝐸𝑛𝑑𝑒𝑎𝑣𝑜𝑢𝑟: 𝐹𝑎𝑖𝑡ℎ𝑓𝑢𝑙𝑙𝑦 𝑇𝑟𝑎𝑛𝑠𝑐𝑟𝑖𝑏𝑒𝑑 𝑓𝑟𝑜𝑚 𝑡ℎ𝑒 𝑃𝑎𝑝𝑒𝑟𝑠 𝑜𝑓 𝑡ℎ𝑒 𝐿𝑎𝑡𝑒 𝑆𝑦𝑑𝑛𝑒𝑦 𝑃𝑎𝑟𝑘𝑖𝑛𝑠𝑜𝑛, 𝐷𝑟𝑎𝑢𝑔ℎ𝑡𝑠𝑚𝑎𝑛 𝑡𝑜 𝐽𝑜𝑠𝑒𝑝ℎ 𝐵𝑎𝑛𝑘𝑠, 𝐸𝑠𝑞., 𝑜𝑛 𝐻𝑖𝑠 𝐿𝑎𝑡𝑒 𝐸𝑥𝑝𝑒𝑑𝑖𝑡𝑖𝑜𝑛 𝑤𝑖𝑡ℎ 𝐷𝑟. 𝑆𝑜𝑙𝑎𝑛𝑑𝑒𝑟, 𝑅𝑜𝑢𝑛𝑑 𝑡ℎ𝑒 𝑊𝑜𝑟𝑙𝑑 .... United Kingdom, m/s 179 </ref> Sesetengah pakar menolak pandangan ini, kerana kebaya pendek dipakai di [[Jakarta|Batavia/Jakarta]] pada abad ke-16, yang didokumentasikan dalam "[[Reise nach Batavia]]" (1669–1682). Ini juga menyangkal idea bahawa kebaya pendek berasal dari kebaya panjang. Kebaya pendek justru terdokumentasi sebelum kebaya panjang. 𝑇ℎ𝑒 𝑃𝑜𝑟𝑡𝑟𝑎𝑖𝑡𝑠 𝑜𝑓 𝑂𝑓𝑓𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔𝑠 𝑡𝑜 𝑡ℎ𝑒 𝐼𝑚𝑝𝑒𝑟𝑖𝑎𝑙 𝑄𝑖𝑛𝑔 (Huángqīng Zhígòngtú 皇清職貢圖) yang disiapkan pada tahun 1769, memaparkan gambaran terawal seorang wanita dari Melaka yang memakai baju panjang versi pendek, dengan dinyatakan: ''“baju mereka pendek, (tetapi mereka memakai) kain panjang, yang dijahit dengan cukup halus”''.<ref> Xie Sui, (1769), 𝑃𝑜𝑟𝑡𝑟𝑎𝑖𝑡𝑠 𝑜𝑓 𝑃𝑒𝑟𝑖𝑜𝑑𝑖𝑐𝑎𝑙 𝑂𝑓𝑓𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 𝑜𝑓 𝑡ℎ𝑒 𝐼𝑚𝑝𝑒𝑟𝑖𝑎𝑙 𝑄𝑖𝑛𝑔, Wikimedia Commons, https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Huangqing_Zhigongtu#/media/File:Huang_Qing_Zhigong_Tu_-_043.jpg </ref> Rujukan kepada kebaya sebagai pakaian khusus masyarakat Melayu muncul dalam pelbagai catatan Eropah pada abad ke-19. Pada tahun 1828, John Crawfurd menggambarkan kebaya sebagai fesyen orang Melayu di Melaka.<ref>John Crawfurd (1828). 𝐽𝑜𝑢𝑟𝑛𝑎𝑙 𝑜𝑓 𝑎𝑛 𝐸𝑚𝑏𝑎𝑠𝑠𝑦 𝑓𝑟𝑜𝑚 𝑡ℎ𝑒 𝐺𝑜𝑣𝑒𝑟𝑛𝑜𝑟-𝐺𝑒𝑛𝑒𝑟𝑎𝑙 𝑜𝑓 𝐼𝑛𝑑𝑖𝑎 𝑡𝑜 𝑡ℎ𝑒 𝐶𝑜𝑢𝑟𝑡𝑠 𝑜𝑓 𝑆𝑖𝑎𝑚 𝑎𝑛𝑑 𝐶𝑜𝑐ℎ𝑖𝑛 𝐶ℎ𝑖𝑛𝑎: 𝐸𝑥ℎ𝑖𝑏𝑖𝑡𝑖𝑛𝑔 𝑎 𝑉𝑖𝑒𝑤 𝑜𝑓 𝑡ℎ𝑒 𝐴𝑐𝑡𝑢𝑎𝑙 𝑆𝑡𝑎𝑡𝑒 𝑜𝑓 𝑇ℎ𝑜𝑠𝑒 𝐾𝑖𝑛𝑔𝑑𝑜𝑚𝑠. United Kingdom: H. Colburn. m/s 35 </ref> Kebaya sebagai busana Melayu turut disebut dalam Viaje Alrededor del Mundo (1855),<ref> Jacques Arago (1855). 𝑉𝑖𝑎𝑗𝑒 𝑎𝑙𝑟𝑒𝑑𝑒𝑑𝑜𝑟 𝑑𝑒𝑙 𝑚𝑢𝑛𝑑𝑜: 𝑟𝑒𝑐𝑢𝑒𝑟𝑑𝑜𝑠 𝑑𝑒 𝑢𝑛 𝑐𝑖𝑒𝑔𝑜. France: Libr. de Garnier Hermanos. m/s 160</ref> Notes on the Malays of Penang and Province Wellesley (1857),<ref> J. D. Vaughan (1857). 𝑁𝑜𝑡𝑒𝑠 𝑜𝑛 𝑡ℎ𝑒 𝑀𝑎𝑙𝑎𝑦𝑠 𝑜𝑓 𝑃𝑒𝑛𝑎𝑛𝑔 𝑎𝑛𝑑 𝑃𝑟𝑜𝑣𝑖𝑛𝑐𝑒 𝑊𝑒𝑙𝑙𝑒𝑠𝑙𝑒𝑦. Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia, New Series 2(2): 115–168. m/s 149 </ref> Perak and the Malays (1878),<ref>Frederick McNair. (1878). 𝑃𝑒𝑟𝑎𝑘 𝑎𝑛𝑑 𝑡ℎ𝑒 𝑀𝑎𝑙𝑎𝑦𝑠: "𝑆𝑎𝑟𝑜𝑛𝑔" 𝑎𝑛𝑑 "𝐾𝑟𝑖𝑠.".. United Kingdom: (n.p.). m/s 151 </ref> dan The Golden Chersonese and the Way Thither (1883).<ref>Isabella Lucy Bird (1883). 𝑇ℎ𝑒 𝐺𝑜𝑙𝑑𝑒𝑛 𝐶ℎ𝑒𝑟𝑠𝑜𝑛𝑒𝑠𝑒 𝑎𝑛𝑑 𝑡ℎ𝑒 𝑊𝑎𝑦 𝑇ℎ𝑖𝑡ℎ𝑒𝑟. United Kingdom: G.P. Putnam's. m/s 139 & 149 </ref> [[File:Pelajar Malay Women Teachers College berkebaya.png|thumb|Pelajar-pelajar Maktab Perguruan Perempuan Melayu (MWTC) di Durian Daun, Melaka memakai baju kebaya pada tahun 1960-an]] Pada tahun 1920-an, fesyen kebaya sekali lagi mengalami perubahan apabila masyarakat Peranakan Cina mula menggemari kebaya pendek yang ketat pada badan, diperbuat daripada kain voile bersulam dan dipakai bersama camisole kapas. Dipadankan dengan kain sarung yang serba guna, gaya pakaian ini dikenali sebagai baju Nyonya dan dengan cepat menjadi busana harian yang diterima umum.<ref>{{cite book| title=𝑁𝑦𝑜𝑛𝑦𝑎 𝑘𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎: 𝐼𝑛𝑡𝑟𝑖𝑐𝑎𝑐𝑖𝑒𝑠 𝑜𝑓 𝑡ℎ𝑒 𝑃𝑒𝑟𝑎𝑛𝑎𝑘𝑎𝑛 ℎ𝑒𝑟𝑖𝑡𝑎𝑔𝑒. |author= Kiat Neo Ong|publisher=Transnational Press London|date=2011 |id=ISBN 9781910781975}} m/s 25</ref> Pada tahun 1950-an, pemakaian kebaya muncul sebagai satu trend, khususnya di Tanah Melayu, seiring dengan perubahan budaya yang dipengaruhi oleh kemunculan industri filem Melayu dan majalah fesyen.<ref>{{cite book| title=𝑇ℎ𝑒 𝑁𝑦𝑜𝑛𝑦𝑎 𝐾𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎: 𝐴 𝐶𝑒𝑛𝑡𝑢𝑟𝑦 𝑜𝑓 𝑆𝑡𝑟𝑎𝑖𝑡𝑠 𝐶ℎ𝑖𝑛𝑒𝑠𝑒 𝐶𝑜𝑠𝑡𝑢𝑚𝑒.|author= Datin Seri Endon Mahmood|publisher=Hong Kong: Periplus Editions (HK) Limited|date=2004 |id=ISBN 9780794602734}} m/s 50</ref> Pada ketika ini, kebaya mula diterima sebagai lambang kewanitaan dan keanggunan, malah penampilannya yang bergaya mendapat perhatian di seluruh Asia Tenggara. Trend ini semakin berkembang pada tahun 1960-an apabila [[Malaysia Airlines]] memperkenalkan kebaya sebagai pakaian seragam [[pramugari]] mereka, sekali gus mengukuhkan kedudukannya dalam dunia fesyen dan identiti budaya.<ref>{{cite book| title=𝑁𝑦𝑜𝑛𝑦𝑎 𝑘𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎: 𝐼𝑛𝑡𝑟𝑖𝑐𝑎𝑐𝑖𝑒𝑠 𝑜𝑓 𝑡ℎ𝑒 𝑃𝑒𝑟𝑎𝑛𝑎𝑘𝑎𝑛 ℎ𝑒𝑟𝑖𝑡𝑎𝑔𝑒. |author= Kiat Neo Ong|publisher=Transnational Press London|date=2011 |id=ISBN 9781910781975}} m/s 43</ref> === Pendaftaran ke UNESCO === Pada tahun 2022, Malaysia mengambil inisiatif dan menjemput negara-negara lain yang berkongsi warisan kebaya untuk bersama-sama mencalonkan pakaian tersebut bagi pengiktirafan [[Warisan budaya tidak ketara|Warisan Budaya Tidak Ketara]] [[UNESCO]]. Brunei, Singapura dan Thailand bersetuju dengan pencalonan bersama ini.<ref>Rachel Chan, 𝑆𝑖𝑛𝑔𝑎𝑝𝑜𝑟𝑒 𝑎𝑚𝑜𝑛𝑔 4 𝑐𝑜𝑢𝑛𝑡𝑟𝑖𝑒𝑠 𝑡𝑜 𝑛𝑜𝑚𝑖𝑛𝑎𝑡𝑒 𝑡ℎ𝑒 𝑘𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎 𝑓𝑜𝑟 𝑈𝑁𝐸𝑆𝐶𝑂 𝐼𝑛𝑡𝑎𝑛𝑔𝑖𝑏𝑙𝑒 𝐶𝑢𝑙𝑡𝑢𝑟𝑎𝑙 𝐻𝑒𝑟𝑖𝑡𝑎𝑔𝑒 𝑙𝑖𝑠𝑡, Channel News Asia, 23 Nov 2022. https://www.channelnewsasia.com/singapore/brunei-thailand-malaysia-kebaya-unesco-intangible-cultural-heritage-list-3095281</ref> Walau bagaimanapun, cadangan tersebut mendapat tentangan hebat daripada masyarakat dan pemerintah Indonesia yang berhujah bahawa kebaya adalah hak milik eksklusif Indonesia.<ref>Fikri Harish, Yvette Tanamal, 𝐼𝑛𝑑𝑜𝑛𝑒𝑠𝑖𝑎 𝑛𝑜𝑡 𝑖𝑛𝑣𝑜𝑙𝑣𝑒𝑑 𝑖𝑛 𝑗𝑜𝑖𝑛𝑡 𝑏𝑖𝑑 𝑡𝑜 𝑔𝑟𝑎𝑛𝑡 𝑘𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎 𝑈𝑛𝑒𝑠𝑐𝑜 ℎ𝑒𝑟𝑖𝑡𝑎𝑔𝑒 𝑠𝑡𝑎𝑡𝑢𝑠. The Jakarta Post, 27 Nov 2022. https://www.thejakartapost.com/indonesia/2022/11/27/indonesia-not-involved-in-joint-bid-to-grant-kebaya-unesco-heritage-status.html</ref> Pemerintah Indonesia mengumumkan pada November 2022 bahawa mereka akan tetap mencalonkan kebaya melalui pencalonan tunggal.<ref>Kemenparekraf/Baparekraf RI, 𝑆𝑖𝑎𝑟𝑎𝑛 𝑃𝑒𝑟𝑠: 𝑀𝑒𝑛𝑝𝑎𝑟𝑒𝑘𝑟𝑎𝑓 𝐷𝑜𝑟𝑜𝑛𝑔 𝐾𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎 𝑆𝑒𝑏𝑎𝑔𝑎𝑖 𝑈𝑁𝐸𝑆𝐶𝑂 𝐼𝑛𝑡𝑎𝑛𝑔𝑖𝑏𝑙𝑒 𝐻𝑒𝑟𝑖𝑡𝑎𝑔𝑒 𝐿𝑒𝑤𝑎𝑡 𝑃𝑟𝑜𝑠𝑒𝑑𝑢𝑟 𝑆𝑖𝑛𝑔𝑙𝑒 𝑁𝑜𝑚𝑖𝑛𝑎𝑡𝑖𝑜𝑛, Ministry of Tourism Indonesia, 28 Nov 2022. https://kemenparekraf.go.id/berita/siaran-pers-menparekraf-dorong-kebaya-sebagai-unesco-intangible-heritage-lewat-prosedur-single-nomination</ref> Namun, pada Februari 2023, bimbang pakaian tradisional itu akan disenaraikan tanpa penglibatan mereka, dan mungkin juga kerana kekurangan bukti untuk menyokong tuntutan sendiri, pemerintah Indonesia membuat pusingan-U dan bersetuju dengan pencalonan bersama.<ref>Corporate Communication Unit, 𝑀𝑢𝑙𝑡𝑖-𝑁𝑎𝑡𝑖𝑜𝑛𝑎𝑙 𝑁𝑜𝑚𝑖𝑛𝑎𝑡𝑖𝑜𝑛 𝑜𝑓 𝐾𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎 𝑡𝑜 𝑇ℎ𝑒 2023 𝑅𝑒𝑝𝑟𝑒𝑠𝑒𝑛𝑡𝑎𝑡𝑖𝑣𝑒 𝐿𝑖𝑠𝑡 𝑜𝑓 𝑡ℎ𝑒 𝐼𝑛𝑡𝑎𝑛𝑔𝑖𝑏𝑙𝑒 𝐶𝑢𝑙𝑡𝑢𝑟𝑎𝑙 𝐻𝑒𝑟𝑖𝑡𝑎𝑔𝑒 𝑜𝑓 𝐻𝑢𝑚𝑎𝑛𝑖𝑡𝑦, Ministry of Tourism, Arts and Culture of Malaysia, 4 April 2023. https://www.motac.gov.my/en/media/release/multi-national-nomination-of-kebaya-to-the-2023-representative-list-of-the-intangible-cultural-heritage-of-humanity</ref><ref>CNN Indonesia, 𝐼𝑛𝑑𝑜𝑛𝑒𝑠𝑖𝑎 𝐽𝑜𝑖𝑛 𝑁𝑜𝑚𝑖𝑛𝑎𝑡𝑖𝑜𝑛 𝐷𝑎𝑓𝑡𝑎𝑟𝑘𝑎𝑛 𝐾𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎 𝑘𝑒 𝑈𝑁𝐸𝑆𝐶𝑂. 14 Feb 2023. https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20230214153850-277-912944/indonesia-join-nomination-daftarkan-kebaya-ke-unesco</ref> Kebaya telah disenaraikan secara rasmi sebagai sebahagian daripada Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan UNESCO pada Disember 2024.<ref>⁾ Ng Keng Gene, 𝑆𝑖𝑛𝑔𝑎𝑝𝑜𝑟𝑒 𝑎𝑛𝑑 4 𝑜𝑡ℎ𝑒𝑟 𝑛𝑎𝑡𝑖𝑜𝑛𝑠 𝑠𝑢𝑐𝑐𝑒𝑒𝑑 𝑖𝑛 𝑔𝑒𝑡𝑡𝑖𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑒 𝑘𝑒𝑏𝑎𝑦𝑎 𝑜𝑛 𝑈𝑛𝑒𝑠𝑐𝑜 𝑖𝑛𝑡𝑎𝑛𝑔𝑖𝑏𝑙𝑒 𝑐𝑢𝑙𝑡𝑢𝑟𝑎𝑙 ℎ𝑒𝑟𝑖𝑡𝑎𝑔𝑒 𝑙𝑖𝑠𝑡, The Straits Times. 5 Dec 2024. https://www.straitstimes.com/singapore/spore-and-4-other-nations-succeed-in-getting-the-kebaya-on-unesco-intangible-cultural-heritage-list</ref> == Pautan == Lihat [[Jenis-jenis Kebaya di Malaysia]] == Rujukan == <references/> [[Kategori:Pakaian Melayu]] [[Kategori:Kebudayaan Malaysia]] phwdxsavl2si5rh8easwp2e6e1mckko 0 97642 7004417 7002765 2026-11-12T11:51:04Z Skuad WP 361782 /* Kerjaya politik */ 7004417 wikitext text/x-wiki {{Chinese name|Loke (陆)}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat|Yang Berhormat Tuan]] | name = Anthony Loke Siew Fook | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100|AP}} | native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|陆兆福}}}} | image = Anthony Loke (portrait, 4to3).jpg | image_size = | caption = | office1 = [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]] | term_start1 = 3 Disember 2022 | term_end1 = 10 November 2026 | monarch1 = [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] (2022–2024)<br>[[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar]]<br>(sejak 2024) | primeminister1 = [[Anwar Ibrahim]] | deputy1 = [[Hasbi Habibollah]] | predecessor1 = [[Wee Ka Siong]] | successor1 = | deputy2 = [[Kamarudin Jaffar]] | term_start2 = 21 Mei 2018 | term_end2 = 24 Februari 2020 | monarch2 = [[Sultan Muhammad V]] <br> Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah | primeminister2 = [[Mahathir Mohamad]] | predecessor2 = [[Liow Tiong Lai]] | successor2 = Wee Ka Siong | office3 = Setiausaha Agung <br> [[Parti Tindakan Demokratik]] ke-6 | 1blankname3 = Pengerusi Kebangsaan | 1namedata3 = [[Lim Guan Eng]] (2022–2025)<br>[[Gobind Singh Deo]]<br>(sejak 2025) | term_start3 = 20 Mac 2022 | term_end3 = | predecessor3 = Lim Guan Eng | successor3 = | deputy3 = [[Sivakumar Varatharaju]]<br>(2022–2025)<br>[[Tengku Zulpuri Shah Raja Puji]] (2022–2025)<br>[[Liew Chin Tong]]<br>(2022–2025)<br>[[Steven Sim Chee Keong]]<br>(sejak 2025)<br>[[Hannah Yeoh Tseow Suan]]<br>(sejak 2025)<br>[[Ramkarpal Singh]]<br>(sejak 2025) | office4 = Ketua Parlimen <br /> Parti Tindakan Demokratik ke-2 | term_start4 = 11 Julai 2018 | term_end4 = 20 Mac 2022 | predecessor4 = [[Lim Kit Siang]] | successor4 = [[Nga Kor Ming]] | 1blankname4 = Setiausaha Agung | 1namedata4 = Lim Guan Eng | office5 = Ketua Pemuda <br> Parti Tindakan Demokratik | term_start5 = 6 Disember 2008 | term_end5 = 9 Disember 2012 | 1blankname5 = Setiausaha Agung | 1namedata5 = Lim Guan Eng | deputy5 = [[Lee Ying Ha]] | predecessor5 = Nga Kor Ming | successor5 = [[Teo Kok Seong]] | constituency_MP6 = [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] | parliament6 = Malaysia | term_start6 = 5 Mei 2013 | term_end6 = | majority6 = 12,553 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]]) <br> 30,694 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]]) <br> 30,841 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]]) | predecessor6 = [[John Fernandez]] <br> ([[Pakatan Rakyat|PR]]–[[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | successor6 = | constituency_MP7 = [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]] | parliament7 = Malaysia | term_start7 = 8 Mac 2008 | term_end7 = 5 Mei 2013 | majority7 = 13,151 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]]) | predecessor7 = [[Goh Siow Huat]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | successor7 = Teo Kok Seong <br> (PR–DAP) | constituency_AM8 = [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] | assembly8 = Negeri Sembilan | term_start8 = 5 Mei 2013 | term_end8 = 5 Jun 2026 | majority8 = 1,098 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]]) <br> 1,155 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018|2018]]) <br> 2,200 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|2023]]) | predecessor8 = [[Siow Chen Pin]] <br> (BN–MCA) | successor8 = [[Siow Kong Choon]]<br>(BN—MCA) | constituency_AM9 = [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]] | assembly9 = Negeri Sembilan | term_start9 = 21 Mac 2004 | term_end9 = 5 Mei 2013 | majority9 = 1,842 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004|2004]]) <br> 6,928 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008|2008]]) | predecessor9 = [[Khoo Seng Hock]] <br> (BN–MCA) | successor9 = [[Siow Kim Leong]] <br> (PR–DAP) | birth_name = Loke Siew Fook | birth_date = {{birth date and age|1977|04|28|df=y}} | birth_place = {{flagicon|Negeri Sembilan}}{{flagicon|MAS}} [[Seremban]], Negeri Sembilan, Malaysia<!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] for further guidance --> | residence = | death_date = | death_place = | party = [[Parti Tindakan Demokratik]]<br>(sejak 1994) | otherparty = [[Gagasan Rakyat]]<br>(1994–1996)<br>[[Barisan Alternatif]]<br>(1999–2004)<br>[[Pakatan Rakyat]]<br>(2008–2015)<br>[[Pakatan Harapan]]<br>(sejak 2015) | nationality = {{MAS}} | occupation = | relations = | spouse = Ng Chi Ling | children = | alma_mater = [[Universiti Kebangsaan Malaysia]] ([[Sarjana Sains|BSc]]) <br /> [[Universiti Malaya]] ([[Ijazah Sarjana Pentadbiran Awam|MPA]]) | website = {{URL|http://lokesiewfook.blogspot.com/}} | footnotes = }} '''Loke Siew Fook''' ({{zh|t=陸兆福|s=陆兆福|p=Lù Zhàofú|cy=Luhk Siuh-fūk|first=j}}; lahir 28 April 1977), juga dikenali sebagai '''Anthony Loke''', merupakan seorang ahli politik [[Malaysia]] yang berkhidmat sebagai [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]] untuk penggal pertama dalam pentadbiran Kerajaan Perpaduan di bawah Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]] sejak Disember 2022 dan sebelum ini dalam pentadbiran [[Pakatan Harapan]] (PH) di bawah bekas Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]] dari Mei 2018 hingga kejatuhan kerajaan PH pada Februari 2020. Beliau juga merupakan Ahli [[Dewan Rakyat]] bagi [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] sejak Mei 2013, serta pernah mewakili [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]] dari Mac 2008 hingga Mei 2013. Di peringkat negeri, beliau merupakan Ahli [[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan]] (ADUN) bagi [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] sejak Mei 2013, dan sebelum itu ADUN bagi [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]] dari Mac 2004 hingga Mei 2013. Beliau merupakan ahli [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP), sebuah parti komponen dalam gabungan PH dan sebelum ini [[Pakatan Rakyat]] (PR). Beliau berkhidmat sebagai Setiausaha Agung DAP ke-6 sejak Mac 2022, Ketua Parlimen DAP ke-2 dari Julai 2018 hingga Mac 2022 dan sebelum itu sebagai Setiausaha Pengelola Kebangsaan DAP serta Ketua Pemuda DAP atau Ketua Pemuda Sosialis DAP (DAPSY). Beliau juga pernah menjadi [[Pembangkang (Malaysia)|Ketua Pembangkang]] Negeri Sembilan dan Pengerusi Negeri PR bagi [[Negeri Sembilan]]. == Kehidupan awal dan pendidikan == Loke Siew Fook dilahirkan di [[Seremban]], [[Negeri Sembilan]], [[Malaysia]]. Beliau menerima pendidikan di [[Sekolah Menengah Kebangsaan St Paul]] dan Sekolah Menengah Seri Ampangan. Beliau menamatkan pengajian di [[Universiti Kebangsaan Malaysia]] pada tahun 2000 dengan [[Sarjana Sains|Ijazah Sarjana Muda Sains]] dalam bidang sains pembangunan.<ref>{{Cite web|url=http://www.bernama.com/en/infographics-v.php?id=706|title=Anthony Loke infographic|date=21 May 2018|website=Bernama|archive-url=https://web.archive.org/web/20180521145925/http://www.bernama.com/en/infographics-v.php?id=706|archive-date=21 Mei 2018|access-date=2018-05-21}}</ref> Datuk beliau, Loke Ching Fatt ({{zh-t|陸禎发}}), merupakan pemilik restoran Loke Ching Kee ({{zh-t|陸禎記}}), tempat hidangan terkenal sempena [[Tahun Baru Cina]], iaitu [[yee sang]] mula mendapat perhatian dan menjadi popular.<ref>{{cite news|date=30 January 2012|title=撈生出處掀爭議‧陸志就：無人能證實撈生來源‧芙蓉40年代已有魚生|publisher=Sin Chew Jit Poh|agency=Sin Chew Jit Poh|url=http://news.sinchew.com.my/node/235071|url-status=dead|access-date=22 Februari 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222180310/http://news.sinchew.com.my/node/235071|archive-date=22 Februari 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Malaysian-Chinese politician's surprising link to a popular raw fish salad |url=https://www.scmp.com/week-asia/people/article/3133680/how-anthony-lokes-family-restaurant-honed-his-political-skills-and |work=[[South China Morning Post]] |date=16 Mei 2021|accessdate=15 Julai 2021 }}</ref> Beliau telah mempersembahkan sebuah buku sejarah mengenai hidangan tersebut dalam satu majlis menghadap [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]], Tuanku Muhriz pada 31 Januari 2020.<ref>{{cite news |title=七彩鱼生创办人后裔 陆兆福与森王室成员捞生 |url=https://www.enanyang.my/%E6%97%B6%E4%BA%8B/%E4%B8%83%E5%BD%A9%E9%B1%BC%E7%94%9F%E5%88%9B%E5%8A%9E%E4%BA%BA%E5%90%8E%E8%A3%94-%E9%99%86%E5%85%86%E7%A6%8F%E4%B8%8E%E6%A3%AE%E7%8E%8B%E5%AE%A4%E6%88%90%E5%91%98%E6%8D%9E%E7%94%9F |work=E-Nanyang |date=31 Januari 2020 |accessdate=15 Julai 2020|language=zh-hans}}</ref> Anthony Loke menganut agama [[Buddha]].<ref>{{cite news |title=Interview on 标题党总部 Ep.07 |url=https://youtube.com/2587o_jLX3E?si=6HXDuH9iBxoWSrW4}}</ref> == Kerjaya politik == Pada tahun 1994, Loke menyertai [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) pada usia 17 tahun, iaitu umur minimum yang dibenarkan untuk menjadi ahli parti tersebut. Dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004]], Loke membuat penampilan sulung dalam pilihan raya setelah dicalonkan oleh DAP untuk bertanding di kerusi [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]]. Beliau memenangi kerusi tersebut dan telah dipilih sebagai Ahli [[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan]] (ADUN) Lobak untuk penggal pertama. Beliau berjaya mempertahankan kerusi tersebut dan terpilih semula bagi penggal kedua dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008]]. Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2008]], Loke turut bertanding dan berjaya memenangi kerusi [[Rasah (kawasan persekutuan)|Parlimen Rasah]], sekaligus menjadi [[Ahli Parlimen]] buat pertama kali. Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2013]], beliau beralih kerusi di peringkat negeri dan persekutuan, bertanding dan memenangi kerusi negeri [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] serta kerusi parlimen [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]]. Loke pernah memohon maaf kepada [[Mahathir Mohamad]] selepas lebih 40 papan iklan yang memaparkan wajah bekas Perdana Menteri itu diarahkan untuk ditutup oleh [[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] (SPR).<ref name="GE14 billboard">{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-politik/kami-minta-maaf-tun-m-174323|title=Kami minta maaf Tun M|date=2018-05-02|website=[[Astro Awani]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180512075342/http://www.astroawani.com/berita-politik/kami-minta-maaf-tun-m-174323|archive-date=2018-05-12|access-date=2018-05-12}}</ref> Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan Raya Umum ke-14 (PRU14)]], Loke mempertahankan kedua-dua kerusinya di peringkat negeri dan parlimen, iaitu Chennah dan Seremban, dengan menewaskan calon [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), [[Chong Sin Woon]] di peringkat parlimen dan Seet Tee Gee di peringkat negeri, masing-masing dengan majoriti sebanyak 30,694 undi dan 1,115 undi.<ref name="GE14">{{cite news|last1=Raja Rahim|first1=Raja Noraina|title=PKR wins big in Negri Sembilan|url=https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/367875/pkr-wins-big-negri-sembilan|access-date=12 Mei 2018|work=[[New Straits Times]]|date=10 Mei 2018}}</ref><ref name="GE14 Anthony wins">{{Cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/10/dap-anthony-loke-wins-seremban-parliamentary-seat/|title=DAP's Anthony Loke wins Seremban parliamentary seat|date=10 Mei 2018|work=[[The Star (Malaysia)]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180513022905/https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/10/dap-anthony-loke-wins-seremban-parliamentary-seat/|archive-date=2018-05-13|access-date=13 Mei 2018}}</ref> Selepas kemenangan PH dalam PRU14, Mahathir telah dilantik sebagai Perdana Menteri untuk mengetuai kerajaan baharu. Pada 21 Mei 2018, Loke telah dilantik sebagai [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]] oleh Perdana Menteri Mahathir.<ref>{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2019/07/mh370-malaysia-airlines/590653/|title=What Really Happened to Malaysia's Missing Airplane|first=William|last=Langewiesche|date=1 Julai 2019|via=The Atlantic}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/pm-mahathir-mohamad-announces-malaysia-cabinet-10247844|title=PM Mahathir Mohamad announces Malaysia Cabinet|date=2018-05-18|work=Channel NewsAsia|access-date=2018-05-18|language=en-SG|archive-date=18 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180518215458/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/pm-mahathir-mohamad-announces-malaysia-cabinet-10247844|url-status=dead}}</ref> Namun, pada 24 Februari 2020, beliau digugurkan daripada jawatan tersebut berikutan kejatuhan kerajaan PH dalam [[Kemelut politik Malaysia 2020–2022|krisis politik 2020]]. Pada 20 Mac 2022 semasa Kongres Kebangsaan DAP ke-17, Loke telah dipilih semula sebagai Ahli Jawatankuasa Eksekutif Pusat DAP dengan 1,625 undi — undi ketiga tertinggi selepas [[Gobind Singh Deo]], yang dilantik semula sebagai Timbalan Pengerusi Kebangsaan, dan [[Chow Kon Yeow]] yang kekal sebagai Naib Pengerusi Kebangsaan.<ref>{{Cite web |title=Gobind receives highest votes in DAP polls |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/03/20/gobind-receives-highest-votes-in-dap-polls |access-date=2022-03-20 |website=The Star |language=en}}</ref> Loke kemudiannya dilantik sebagai Setiausaha Agung DAP ke-6, menggantikan [[Lim Guan Eng]] yang telah memegang jawatan itu selama 17 tahun.<ref>{{Cite web |date=20 Mac 2022 |title=Loke elected new DAP secretary-general |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/03/20/loke-elected-new-dap-secretary-general/ |access-date=20 Mac 2022 |website=FMT}}</ref> Loke sekali lagi mempertahankan kerusi parlimennya di [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2022]]. Selepas pilihan raya itu, Pengerusi PH [[Anwar Ibrahim]] telah dilantik sebagai Perdana Menteri untuk mengetuai sebuah [[kerajaan perpaduan]] yang merangkumi PH, [[Barisan Nasional]] (BN), [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS), [[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS) dan parti-parti lain. Pada 3 Disember 2022, Anwar telah melantik semula Loke sebagai Menteri Pengangkutan, hampir tiga tahun selepas beliau meninggalkan jawatan itu. Sepanjang penggal keduanya sebagai Menteri Pengangkutan, Loke telah memperkenalkan pelbagai dasar untuk mendigitalkan sistem pengangkutan negara. Dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023]], Loke berjaya mempertahankan kerusi DUN Chennah untuk penggal ketiga selepas menewaskan calon [[Perikatan Nasional]] (PN). Pada 1 Ogos 2026 dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026]], Anthony Loke gagal untuk mempertahankan kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) Chennah setelah tewas kepada calon Barisan Nasional (BN) mewakili Persatuan Cina Malaysia (MCA), [[Siow Kong Choon]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2026/08/1596495/prn-ns-anthony-loke-tewas-di-dun-chennah|title=PRN NS: Anthony Loke tewas di DUN Chennah {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2026-08-03}}</ref> Pada Ogos 2026, Anthony Loke mengumumkan peletakan jawatan sebagai Pengerusi Parti Tindakan Demokratik Negeri Sembilan setelah menyandang selama 22 tahun. Tindakan ini susulan kegagalan beliau pada [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026]] untuk mempertahankan kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) Chennah yang beliau memenangi pada 2013.<ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2026/08/anthony-letak-jawatan-pengerusi-dap-negeri-sembilan/|title=Anthony letak jawatan Pengerusi DAP Negeri Sembilan|last=ZHAHIR|first=ZAHRA MOHAMAD|date=2026-08-03|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|access-date=2026-08-03}}</ref> Pada September 2026, beliau mengumumkan penawaran peletakan jawatan sebagai Menteri Pengangkutan dan bakal menghantar surat peletakan jawatan dalam masa terdekat kepada Perdana Menteri Malaysia Ke-10, [[Anwar Ibrahim]]. Tujuannya adalah reaksi kepada keputusan hukuman secara tahanan di rumah kepada Perdana Menteri Malaysia Ke-6, [[Najib Razak]].<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/anthony-loke-tawar-diri-letak-jawatan-menteri-wakil-dap-lain-kekal-dalam-kabinet|title=Anthony Loke tawar diri letak jawatan menteri, wakil DAP lain kekal dalam Kabinet {{!}} Awani|date=2026-09-19|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-09-20}}</ref> Pada 10 Oktober 2026, peletakan jawatan beliau sebagai Menteri Pengangkutan berkuat kuasa serta-merta pada hari yang sama mahkamah membenarkan Najib Razak menjalani hukuman tahanan di rumah.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2026/11/1707805/loke-letak-jawatan-kabinet-berkuat-kuasa-serta-merta|title=Loke letak jawatan Kabinet berkuat kuasa serta-merta {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2026-11-12}}</ref> == Kontroversi dan isu == === Kehadiran Isteri Dalam Majlis Rasmi (2019) === Pada Februari 2019, isteri Loke duduk di sebelah beliau semasa satu mesyuarat rasmi dengan rakan sejawatannya dari China, sekali gus mencetuskan kontroversi. Tee Ching Seng, Ketua Biro Komunikasi dan Diplomasi Antarabangsa [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), mempersoalkan kehadiran isteri Loke dalam mesyuarat rasmi tersebut.<ref>{{Cite web |date=2019-02-28 |title=Loke's wife at official meeting courts controversy |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2019/02/28/lokes-wife-at-official-meeting-courts-controversy |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref> === Tuduhan Campur Tangan Institusi Adat Perpatih dan Institusi Diraja (2026) === Satu lagi kontroversi sensitif yang melanda Loke di peringkat negeri adalah tuduhan bahawa beliau menceroboh dan mencampuri urusan Institusi Adat Perpatih di Negeri Sembilan.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/setiausaha-politik-anthony-loke-buat-laporan-polis-terhadap-chegubard|title=Setiausaha Politik Anthony Loke buat laporan polis terhadap Chegubard {{!}} Awani|date=2026-05-04|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-09-24}}</ref> Aktivis politik Badrul Hisham Shaharin (Chegubard) pernah membuat hantaran mendakwa Anthony Loke membiayai entiti haram iaitu Majlis Dato Lembaga Adat Sungei Ujong bagi mencetuskan kekacauan dalam institusi diraja negeri.<ref name=":1" /> Isu ini disifatkan oleh Loke sebagai fitnah jahat bermotifkan politik demi menjadikan DAP sebagai "kambing hitam", menyebabkan setiausaha politiknya tampil membuat laporan polis rasmi.<ref name=":1" /> Pada masa yang sama, gelaran "Tok Undang Kelima" yang diberikan secara berseloroh oleh seorang pengerusi majlis kepada Loke semasa pelancaran jentera Pakatan Harapan (PH) turut mengundang kecaman hebat daripada UMNO dan PAS yang menyifatkan tindakan itu biadab serta menghina institusi beraja di Negeri Sembilan.<ref>{{Cite web|url=https://malaysiapost.com.my/2026/06/13/tindakan-setiausaha-akhbar-mb-gelar-anthony-loke-tok-undang-terima-kecaman/|title=Tindakan Setiausaha Akhbar MB gelar Anthony Loke ‘tok undang’ terima kecaman|last=malaysiapost|first=malaysiapost|date=13 Jun 2026|website=malaysiapost|url-status=live|access-date=24 September 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pru.sinarharian.com.my/info-berita/21678/siapa-panggil-anthony-loke-sebagai-tok-undang-jangan-berseloroh-dengan-institusi-raja---ahmad-fadhli|title='Siapa panggil Anthony Loke sebagai Tok Undang, jangan berseloroh dengan institusi raja' - Ahmad Fadhli|last=HAMID|first=NURUL HIDAYAH|website=1 - PRU @ Sinar|language=ms-MY|access-date=2026-09-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/783855/edisi/melaka-ns/gelar-anthony-loke-undang-setiausaha-akhbar-menteri-besar-digesa-mohon-maaf|title=Gelar Anthony Loke 'Undang', Setiausaha Akhbar Menteri Besar digesa mohon maaf|last=ZULKIFLI|first=SYAMILAH|date=2026-06-15|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-09-24}}</ref> === Isu Kekalahan DUN Chennah (2026) === Kontroversi politik beliau semakin meruncing apabila Loke menghadapi tamparan hebat dalam politik tempatan akibat tewas dalam Pilihan Raya Negeri (PRN) di DUN Chennah.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://prn.bernama.com/n9/berita/2589146/prn-ns-anthony-loke-tewas-di-dun-chennah|title=PRN NS: Anthony Loke Tewas Di DUN Chennah|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2026-09-24}}</ref> Kekalahan di kubu kuat yang dipertahankannya sejak tahun 2013 itu memaksa beliau meletakkan jawatan sebagai Pengerusi DAP Negeri Sembilan.<ref name=":2" /> Sepanjang kempen PRN tersebut, Loke menjadi sasaran utama kempen hitam oleh pihak lawan.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2026/08/1503575/loke-blames-slander-personal-attacks-chennah-defeat|title=Loke blames slander, personal attacks for Chennah defeat {{!}} New Straits Times|last=As|first=Mohamad Al|date=2026-08-04|website=NST Online|language=en|access-date=2026-09-24}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://utusanmelayuplus.com/anthony-loke-dakwa-jadi-mangsa-kempen-fitnah-sehingga-tewas-dun-chennah/|title=Anthony Loke dakwa jadi mangsa kempen fitnah sehingga tewas DUN Chennah|last=UtusanMelayu+|first=Wartawan|date=2026-08-03|website=UtusanMelayuPlus|language=en-US|access-date=2026-09-24}}</ref> Beliau dituduh kononnya akan dilantik sebagai Menteri Besar Negeri Sembilan sekiranya PH menang satu naratif yang sengaja ditiupkan untuk menakut-nakutkan pengundi Melayu di kawasan luar bandar.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Loke menafikan sekeras-kerasnya perkara ini dan menjelaskan sentimen perkauman tersebut sengaja dimainkan untuk mengurangkan pengaruh politik beliau.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> === Tawaran Peletakan Jawatan Sebagai Menteri Pengangkutan === Pada 19 September 2026, sehari selepas bekas Perdana Menteri [[Najib Razak]] diberikan pengampunan bersyarat yang membolehkannya menjalani baki hukuman penjara secara tahanan di rumah tertakluk kepada beberapa syarat, Loke mengumumkan bahawa beliau menawarkan diri untuk meletakkan jawatan sebagai [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]]. Keputusan itu dibuat selepas mesyuarat tergempar [[Jawatankuasa Eksekutif Pusat]] (CEC) [[Parti Tindakan Demokratik|DAP]] selama tiga jam bagi membincangkan pendirian parti berhubung pengampunan tersebut.<ref>{{cite news |title=Loke Akan Letak Jawatan Menteri Pengangkutan |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2609295 |work=Bernama |date=19 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Sehari sebelumnya, Loke berkata DAP menghormati kuasa pengampunan [[Yang di-Pertuan Agong]] seperti yang diperuntukkan dalam [[Perlembagaan Persekutuan Malaysia|Perlembagaan Persekutuan]], tetapi menegaskan pendirian parti yang menuntut keadilan dan akauntabiliti berhubung [[skandal 1Malaysia Development Berhad]].<ref>{{cite news |title=Pengampunan Bersyarat Najib: DAP Bincang Pendirian, Tindakan Parti Esok - Loke |url=https://www.bernama.com/radio/news.php?id=2608933 |work=Bernama |date=18 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Loke berkata tawaran peletakan jawatan itu hanya melibatkan dirinya sebagai anggota [[Kabinet Malaysia|Kabinet]], manakala menteri dan timbalan menteri DAP yang lain akan kekal dalam kerajaan bagi memastikan kestabilan politik.<ref>{{cite news |title=Loke Akan Letak Jawatan Menteri Pengangkutan |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2609295 |work=Bernama |date=19 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Timbalan Setiausaha Agung DAP [[Hannah Yeoh]] kemudiannya berkata keputusan tersebut merupakan keputusan muktamad CEC dan perlu dihormati.<ref>{{cite news |title=Peletakan Jawatan Loke: Keputusan CEC Muktamad, Perlu Dihormati - Hannah |url=https://bernama.com/bm/politik/news.php?id=2610027 |work=Bernama |date=21 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Selepas pengumuman itu, Loke meneruskan tugas rasminya sebagai Menteri Pengangkutan di China, termasuk menghadiri Mesyuarat Menteri-Menteri Pengangkutan [[Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik]] (APEC). Kementerian Pengangkutan menyatakan bahawa beliau akan menguruskan perkara berkaitan peletakan jawatannya selepas kembali ke Malaysia.<ref>{{cite news |title=Loke Teruskan Tugas Rasmi Di China Sebelum Urus Peletakan Jawatan - MOT |url=https://www.bernama.com/radio/news.php?id=2609685 |work=Bernama |date=21 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Pada 23 September, Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]] berkata beliau tidak mahu terburu-buru membuat keputusan mengenai tawaran peletakan jawatan itu dan mahu mendengar penjelasan Loke terlebih dahulu.<ref>{{cite news |title=Peletakan Jawatan Loke, PM Tidak Mahu Gopoh Buat Keputusan |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2610861 |work=Bernama |date=23 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Pada hari yang sama, Loke menegaskan bahawa beliau kekal dengan keputusannya dan akan menyerahkan surat peletakan jawatan kepada Anwar selepas pulang dari China.<ref>{{cite news |title=Anthony Loke Kekal Pendirian Letak Jawatan, Serah Surat Sekembali Dari China |url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2610921 |work=Bernama |date=23 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Setakat 25 September 2026, Loke masih disenaraikan secara rasmi sebagai Menteri Pengangkutan dan belum dilaporkan telah menyerahkan surat peletakan jawatannya atau bahawa peletakan jawatan tersebut telah diterima oleh Perdana Menteri.<ref>{{cite web |title=Menteri Pengangkutan Malaysia |url=https://www.mot.gov.my/my/about/ministers/minister-of-mot |website=Kementerian Pengangkutan Malaysia |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> === Enggan Meletak Jawatan === Tindakan Setiausaha Agung DAP, Anthony Loke Siew Fook, yang enggan meletakkan jawatan serta-merta dan sebaliknya memilih untuk meletakkan "syarat penangguhan" sehingga Datuk Seri Najib Razak memulakan tahanan rumah, adalah satu manifestasi jelas pelanggaran prinsip, kelonggaran integriti, dan pencabulan janji yang pernah dilaungkan kepada rakyat.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/09/1654220/tempoh-masa-peletakan-jawatan-saya-berkuat-kuasa-hari-najib-pulang|title='Tempoh masa peletakan jawatan saya berkuat kuasa hari Najib pulang ke rumah' - Loke|last=Ramlin|first=Nurul Hidayah Bahaudin dan Rafhanah Hazirah|date=2026-09-29|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> Langkah politik ini bukan sahaja memperlihatkan sikap berubah-ubah, malah mengesahkan bahawa retorik keadilan dan reformasi yang diperjuangkan selama ini boleh digadaikan demi mengekalkan kerusi kuasa. DAP membina reputasinya selama berpuluh-puluh tahun atas paksi penentangan rasuah, salah guna kuasa, dan penyelewengan dana awam terutamanya dalam skandal 1MDB yang melibatkan Najib Razak. Apabila Anthony Loke bersetuju untuk mengikat keputusan peletakan jawatannya dengan peristiwa "Najib balik rumah,"<ref name=":5" /> beliau sebenarnya telah berkompromi dengan garis merah yang paling suci dalam perjuangan partinya sendiri. Tindakan tidak berundur serta-merta walaupun dasar tahanan rumah tersebut jelas bertentangan dengan prinsip keadilan saksama membuktikan bahawa komitmen DAP terhadap isu tatakelola hanyalah sekadar retorik politik pilihan raya. Beliau memilih untuk menjadi penonton yang patuh di dalam kabinet, berbanding menjadi pejuang prinsip yang berani. Tindakan menyerahkan surat peletakan jawatan yang tarikh kuat kuasanya bergantung kepada individu lain adalah satu sandiwara politik yang menghina kecerdasan rakyat.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2026/09/anthony-kekal-menteri-sehingga-najib-dapat-tahanan-rumah/|title=Anthony kekal menteri sehingga Najib dapat tahanan rumah|last=BAKRI|first=MOHAMAD HAFIZ YUSOFF|date=2026-09-29|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|access-date=2026-10-01}}</ref> Dalam amalan pentadbiran yang bermaruah, seseorang pemimpin yang mendapati prinsipnya dicabuli akan meletakkan jawatan dengan serta-merta tanpa sebarang "tetapi" atau syarat penangguhan. Dengan meletakkan syarat penangguhan ini, Loke sebenarnya sedang menggunakan helah birokrasi untuk menyelamatkan air muka di hadapan penyokong akar umbi yang marah, sambil memastikan elaun, kuasa, dan kedudukannya sebagai Menteri Pengangkutan tidak terjejas sedikit pun buat masa ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/798379/berita/politik/pegang-sahaja-jawatan-itu-sampai-gugur-semua-kabinet---fadhli-shaari|title='Pegang sahaja jawatan itu sampai gugur semua Kabinet' - Fadhli Shaari|last=MOHAMED|first=NOOR AINON|date=2026-09-29|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-10-01}}</ref> Ini bukan satu pengorbanan politik; ini adalah opportunisme yang berselindung di sebalik surat rasmi. Sebelum memegang kuasa, pimpinan DAP termasuk Anthony Loke sering kali menjanjikan sebuah sistem di mana undang-undang tidak memilih bulu dan pesalah rasuah tidak diberikan layanan istimewa. Bagaimanapun, kedudukan Loke yang terus kekal di dalam kabinet walaupun kerajaan bertindak memberikan kelonggaran tahanan rumah kepada banduan berprofil tinggi menunjukkan janji-janji tersebut telah dicabuli. Alasan untuk "menjaga kestabilan kerajaan" tidak lebih daripada sekadar topeng bagi menutup ketakutan kehilangan kuasa dan drama bagi kekal berkuasa.<ref>{{Cite web|url=https://malaysiagazette.com/2026/09/29/letak-jawatan-adakah-anthony-loke-sudah-tahu-bila-najib-akan-balik-ke-rumah-fadhli-shaari/|title=Letak jawatan: Adakah Anthony Loke sudah tahu bila Najib akan balik ke rumah? – Fadhli Shaari|last=MalaysiaGazette|first=Wartawan|date=2026-09-29|website=MalaysiaGazette|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> Loke dan partinya kelihatan sanggup menelan kembali segala kritikan lama mereka terhadap UMNO dan Najib, asalkan perkongsian kuasa di Putrajaya dapat dipertahankan. Kesan paling parah daripada tindakan bersyarat ini adalah runtuhnya kredibiliti moral Anthony Loke sebagai seorang pemimpin yang dahulunya dihormati kerana kelantangan dan kecekapannya. Dengan memilih jalan kompromi berbanding jalan prinsip, beliau telah menghantar isyarat bahawa nilai akauntabiliti dalam politik Malaysia boleh dirundingkan mengikut kesesuaian semasa. Rakyat kini melihat peletakan jawatan bersyarat ini sebagai bukti bahawa tiada perbezaan antara pemimpin lama yang mereka tentang dengan pemimpin baharu yang mereka angkat, kedua-duanya berpaut pada talian hayat kuasa apabila kedudukan mereka diuji. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms |access-date=4 Februari 2017 }} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web| title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data| publisher = [[Malaysiakini]]| url = http://undi.info/#| access-date = 4 Februari 2017}} Keputusan hanya tersedia daripada [[pilihan raya umum Malaysia 2004|pilihan raya 2004]].</ref><ref name="GE13 results">{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=24 Mac 2017|archive-date=14 Mac 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314141057/http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|url-status=dead}}</ref><ref name="myundi pru 13">{{cite web |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |website=www.myundi.com.my|access-date=2014-04-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archive-date=31 Mac 2014 |df=dmy-all }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13|work=[[Utusan Malaysia]]|access-date=26 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|archive-date=21 Mac 2018|url-status=dead}}</ref><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=17 Mei 2018|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/|url-status=dead}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=http://www.federalgazette.agc.gov.my/outputp/pub_20180530_P.U.%20(B)%20316.pdf|title=Federal Government Gazette, Results of Contested Election Parliamentary Constituencies for the State of Negeri Sembilan|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|access-date=13 Jun 2018}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004|2004]] | rowspan=2|'''N11 [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''5,991''' |'''59.08%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Khoo Seng Hock ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |4,149 |40.98% |10,338 |1,842 |70.87% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008|2008]] |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''9,244''' |'''80.00%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Siow Koi Loon ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |2,316 |20.00% |11,714 |6,928 |77.26% |- ||[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]] | rowspan=5|'''N01 [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''5,128''' |'''55.99%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Siow Foo Wen ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |4,030 |44.01% |9,372 |1,098 |83.75% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 style="text-align:right;" |'''5,031''' | rowspan=2|'''50.91%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Seet Tee Gee ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |3,876 |39.22% | rowspan=2|10,051 | rowspan=2|1,155 | rowspan=2|82.94% |- |{{Party shading/PAS}} | |Jamalus Mansor ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |975 | style="text-align:right;" |9.87% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|2023]] |{{Party shading/PH}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''5,888''' |'''61.49%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Rosmadi Arif ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | style="text-align:right;" |3,688 |38.51% |9,576 |2,200 |65.80% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]] |{{Party shading/PH}} | |{{nowrap|Loke Siew Fook}} ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | style="text-align:right;" |5,038 |46.80% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Siow Kong Choon]]''' ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) | style="text-align:right;" |'''5,726''' |'''53.20%''' |10,764 |688 |74.64% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results"/><ref name="undiinfo"/><ref name="GE13 results"/><ref name ="myundi pru 13"/><ref name="Utusan PRU 13 results"/><ref name="GE14 results"/><ref name="The Star GE14"/> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |'''P130 [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''34,271''' |'''61.87%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Yeow Chai Thiam]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |21,120 |38.13% |56,654 |13,151 |78.56% |- | rowspan=4|[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] | rowspan=11|'''P128 [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]]''' | rowspan=4 {{Party shading/Democratic Action Party}} | | rowspan=4|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |'''45,628''' | rowspan=4|'''53.12%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Yeow Chai Thiam]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |33,075 |38.52% | rowspan=4|87,617 | rowspan=4|12,553 | rowspan=4|85.64% |- |bgcolor=#800080 | |Abd Halim Abdullah ([[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia|BERJASA]]) | style="text-align:right;" |6,866 | style="text-align:right;" |8.00% |- |{{Party shading/Independent}} | |[[John Fernandez]] ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |221 | style="text-align:right;" |0.26% |- |{{Party shading/Independent}} | |Bujang Abu ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |83 | style="text-align:right;" |0.10% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 style="text-align:right;" |'''55,503''' | rowspan=2|'''60.45%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Chong Sin Woon]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |24,809 |27.02% | rowspan=2|93,254 | rowspan=2|30,694 | rowspan=2|84.65% |- |{{Party shading/PAS}} | |Shariffuddin Ahmad ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |11,506 |12.53% |- | rowspan=4|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=4 {{Party shading/PH}} | | rowspan=4|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |'''63,920''' | rowspan=4|'''51.85%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Mohd Fadli Che Me ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |33,076 |26.83% | rowspan=4|124,729 | rowspan=4|30,844 | rowspan=4|79.32% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Wong Yin Ting ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |24,584 |19.94% |- |bgcolor={{party color|Homeland Fighter's Party}} | |Mohamad Jani Ismail ([[Parti Pejuang Tanah Air|PEJUANG]]) | style="text-align:right;" |1,336 | style="text-align:right;" |1.08% |- |{{Party shading/Independent}} | |Izat Lesly ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |373 | style="text-align:right;" |0.30% |- |} == Anugerah == * {{flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong XVII ribbon.png|50px]] Penerima Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17 (2024) == Lihat juga == * [[Rasah (kawasan persekutuan)]] * [[Seremban (kawasan persekutuan)]] * [[Chennah (kawasan negeri)]] == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== {{commons category}} {{wikiquote|Loke Siew Fook}} * [http://lokesiewfook.blogspot.com/ Laman blog Loke] * {{facebook|lokesiewfook}} * {{instagram|lokesiewfook}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef | before = [[Liow Tiong Lai]]}} {{s-ttl | title = [[Menteri Pengangkutan Malaysia]] | years = 21 Mei 2018–24 Februari 2020}} {{s-aft | after = [[Wee Ka Siong]]}} {{s-par|my}} {{s-bef | before = [[John Fernandez]]}} {{s-ttl | title = Ahli Parlimen [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] | years = 5 Mei 2013–kini}} {{s-inc}} {{s-bef | before = [[Goh Siow Huat]]}} {{s-ttl | title = Ahli Parlimen [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]] | years = 8 Mac 2008–5 Mei 2013}} {{s-aft | after = [[Teo Kok Seong]]}} {{s-ppo}} {{s-bef | before = [[Lim Kit Siang]]}} {{s-ttl | title = Ketua Parlimen [[Parti Tindakan Demokratik]] | years = 11 Julai 2018–20 Mac 2022}} {{s-aft | after = [[Nga Kor Ming]]}} {{s-end}} {{navboxes |title= Rencana berkenaan {{laman}} |state=collapsed |list= {{Kabinet Anwar Ibrahim}} {{Kabinet Malaysia 2018}} {{Menteri Pengangkutan Malaysia}} {{N9-FedRep}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Pakatan Harapan}} }} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Loke Siew Fook}} {{Kehidupan|1977|}} [[Kategori:Alumni Universiti Kebangsaan Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Menteri Pengangkutan Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] iw34qph4babj4fggkopitk7blvqnoga 7004419 7004417 2026-11-12T11:54:23Z Skuad WP 361782 /* Kerjaya politik */ 7004419 wikitext text/x-wiki {{Chinese name|Loke (陆)}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat|Yang Berhormat Tuan]] | name = Anthony Loke Siew Fook | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100|AP}} | native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|陆兆福}}}} | image = Anthony Loke (portrait, 4to3).jpg | image_size = | caption = | office1 = [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]] | term_start1 = 3 Disember 2022 | term_end1 = 10 November 2026 | monarch1 = [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] (2022–2024)<br>[[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar]]<br>(sejak 2024) | primeminister1 = [[Anwar Ibrahim]] | deputy1 = [[Hasbi Habibollah]] | predecessor1 = [[Wee Ka Siong]] | successor1 = | deputy2 = [[Kamarudin Jaffar]] | term_start2 = 21 Mei 2018 | term_end2 = 24 Februari 2020 | monarch2 = [[Sultan Muhammad V]] <br> Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah | primeminister2 = [[Mahathir Mohamad]] | predecessor2 = [[Liow Tiong Lai]] | successor2 = Wee Ka Siong | office3 = Setiausaha Agung <br> [[Parti Tindakan Demokratik]] ke-6 | 1blankname3 = Pengerusi Kebangsaan | 1namedata3 = [[Lim Guan Eng]] (2022–2025)<br>[[Gobind Singh Deo]]<br>(sejak 2025) | term_start3 = 20 Mac 2022 | term_end3 = | predecessor3 = Lim Guan Eng | successor3 = | deputy3 = [[Sivakumar Varatharaju]]<br>(2022–2025)<br>[[Tengku Zulpuri Shah Raja Puji]] (2022–2025)<br>[[Liew Chin Tong]]<br>(2022–2025)<br>[[Steven Sim Chee Keong]]<br>(sejak 2025)<br>[[Hannah Yeoh Tseow Suan]]<br>(sejak 2025)<br>[[Ramkarpal Singh]]<br>(sejak 2025) | office4 = Ketua Parlimen <br /> Parti Tindakan Demokratik ke-2 | term_start4 = 11 Julai 2018 | term_end4 = 20 Mac 2022 | predecessor4 = [[Lim Kit Siang]] | successor4 = [[Nga Kor Ming]] | 1blankname4 = Setiausaha Agung | 1namedata4 = Lim Guan Eng | office5 = Ketua Pemuda <br> Parti Tindakan Demokratik | term_start5 = 6 Disember 2008 | term_end5 = 9 Disember 2012 | 1blankname5 = Setiausaha Agung | 1namedata5 = Lim Guan Eng | deputy5 = [[Lee Ying Ha]] | predecessor5 = Nga Kor Ming | successor5 = [[Teo Kok Seong]] | constituency_MP6 = [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] | parliament6 = Malaysia | term_start6 = 5 Mei 2013 | term_end6 = | majority6 = 12,553 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]]) <br> 30,694 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]]) <br> 30,841 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]]) | predecessor6 = [[John Fernandez]] <br> ([[Pakatan Rakyat|PR]]–[[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | successor6 = | constituency_MP7 = [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]] | parliament7 = Malaysia | term_start7 = 8 Mac 2008 | term_end7 = 5 Mei 2013 | majority7 = 13,151 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]]) | predecessor7 = [[Goh Siow Huat]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | successor7 = Teo Kok Seong <br> (PR–DAP) | constituency_AM8 = [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] | assembly8 = Negeri Sembilan | term_start8 = 5 Mei 2013 | term_end8 = 5 Jun 2026 | majority8 = 1,098 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]]) <br> 1,155 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018|2018]]) <br> 2,200 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|2023]]) | predecessor8 = [[Siow Chen Pin]] <br> (BN–MCA) | successor8 = [[Siow Kong Choon]]<br>(BN—MCA) | constituency_AM9 = [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]] | assembly9 = Negeri Sembilan | term_start9 = 21 Mac 2004 | term_end9 = 5 Mei 2013 | majority9 = 1,842 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004|2004]]) <br> 6,928 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008|2008]]) | predecessor9 = [[Khoo Seng Hock]] <br> (BN–MCA) | successor9 = [[Siow Kim Leong]] <br> (PR–DAP) | birth_name = Loke Siew Fook | birth_date = {{birth date and age|1977|04|28|df=y}} | birth_place = {{flagicon|Negeri Sembilan}}{{flagicon|MAS}} [[Seremban]], Negeri Sembilan, Malaysia<!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] for further guidance --> | residence = | death_date = | death_place = | party = [[Parti Tindakan Demokratik]]<br>(sejak 1994) | otherparty = [[Gagasan Rakyat]]<br>(1994–1996)<br>[[Barisan Alternatif]]<br>(1999–2004)<br>[[Pakatan Rakyat]]<br>(2008–2015)<br>[[Pakatan Harapan]]<br>(sejak 2015) | nationality = {{MAS}} | occupation = | relations = | spouse = Ng Chi Ling | children = | alma_mater = [[Universiti Kebangsaan Malaysia]] ([[Sarjana Sains|BSc]]) <br /> [[Universiti Malaya]] ([[Ijazah Sarjana Pentadbiran Awam|MPA]]) | website = {{URL|http://lokesiewfook.blogspot.com/}} | footnotes = }} '''Loke Siew Fook''' ({{zh|t=陸兆福|s=陆兆福|p=Lù Zhàofú|cy=Luhk Siuh-fūk|first=j}}; lahir 28 April 1977), juga dikenali sebagai '''Anthony Loke''', merupakan seorang ahli politik [[Malaysia]] yang berkhidmat sebagai [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]] untuk penggal pertama dalam pentadbiran Kerajaan Perpaduan di bawah Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]] sejak Disember 2022 dan sebelum ini dalam pentadbiran [[Pakatan Harapan]] (PH) di bawah bekas Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]] dari Mei 2018 hingga kejatuhan kerajaan PH pada Februari 2020. Beliau juga merupakan Ahli [[Dewan Rakyat]] bagi [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] sejak Mei 2013, serta pernah mewakili [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]] dari Mac 2008 hingga Mei 2013. Di peringkat negeri, beliau merupakan Ahli [[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan]] (ADUN) bagi [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] sejak Mei 2013, dan sebelum itu ADUN bagi [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]] dari Mac 2004 hingga Mei 2013. Beliau merupakan ahli [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP), sebuah parti komponen dalam gabungan PH dan sebelum ini [[Pakatan Rakyat]] (PR). Beliau berkhidmat sebagai Setiausaha Agung DAP ke-6 sejak Mac 2022, Ketua Parlimen DAP ke-2 dari Julai 2018 hingga Mac 2022 dan sebelum itu sebagai Setiausaha Pengelola Kebangsaan DAP serta Ketua Pemuda DAP atau Ketua Pemuda Sosialis DAP (DAPSY). Beliau juga pernah menjadi [[Pembangkang (Malaysia)|Ketua Pembangkang]] Negeri Sembilan dan Pengerusi Negeri PR bagi [[Negeri Sembilan]]. == Kehidupan awal dan pendidikan == Loke Siew Fook dilahirkan di [[Seremban]], [[Negeri Sembilan]], [[Malaysia]]. Beliau menerima pendidikan di [[Sekolah Menengah Kebangsaan St Paul]] dan Sekolah Menengah Seri Ampangan. Beliau menamatkan pengajian di [[Universiti Kebangsaan Malaysia]] pada tahun 2000 dengan [[Sarjana Sains|Ijazah Sarjana Muda Sains]] dalam bidang sains pembangunan.<ref>{{Cite web|url=http://www.bernama.com/en/infographics-v.php?id=706|title=Anthony Loke infographic|date=21 May 2018|website=Bernama|archive-url=https://web.archive.org/web/20180521145925/http://www.bernama.com/en/infographics-v.php?id=706|archive-date=21 Mei 2018|access-date=2018-05-21}}</ref> Datuk beliau, Loke Ching Fatt ({{zh-t|陸禎发}}), merupakan pemilik restoran Loke Ching Kee ({{zh-t|陸禎記}}), tempat hidangan terkenal sempena [[Tahun Baru Cina]], iaitu [[yee sang]] mula mendapat perhatian dan menjadi popular.<ref>{{cite news|date=30 January 2012|title=撈生出處掀爭議‧陸志就：無人能證實撈生來源‧芙蓉40年代已有魚生|publisher=Sin Chew Jit Poh|agency=Sin Chew Jit Poh|url=http://news.sinchew.com.my/node/235071|url-status=dead|access-date=22 Februari 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222180310/http://news.sinchew.com.my/node/235071|archive-date=22 Februari 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Malaysian-Chinese politician's surprising link to a popular raw fish salad |url=https://www.scmp.com/week-asia/people/article/3133680/how-anthony-lokes-family-restaurant-honed-his-political-skills-and |work=[[South China Morning Post]] |date=16 Mei 2021|accessdate=15 Julai 2021 }}</ref> Beliau telah mempersembahkan sebuah buku sejarah mengenai hidangan tersebut dalam satu majlis menghadap [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]], Tuanku Muhriz pada 31 Januari 2020.<ref>{{cite news |title=七彩鱼生创办人后裔 陆兆福与森王室成员捞生 |url=https://www.enanyang.my/%E6%97%B6%E4%BA%8B/%E4%B8%83%E5%BD%A9%E9%B1%BC%E7%94%9F%E5%88%9B%E5%8A%9E%E4%BA%BA%E5%90%8E%E8%A3%94-%E9%99%86%E5%85%86%E7%A6%8F%E4%B8%8E%E6%A3%AE%E7%8E%8B%E5%AE%A4%E6%88%90%E5%91%98%E6%8D%9E%E7%94%9F |work=E-Nanyang |date=31 Januari 2020 |accessdate=15 Julai 2020|language=zh-hans}}</ref> Anthony Loke menganut agama [[Buddha]].<ref>{{cite news |title=Interview on 标题党总部 Ep.07 |url=https://youtube.com/2587o_jLX3E?si=6HXDuH9iBxoWSrW4}}</ref> == Kerjaya politik == Pada tahun 1994, Loke menyertai [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) pada usia 17 tahun, iaitu umur minimum yang dibenarkan untuk menjadi ahli parti tersebut. Dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004]], Loke membuat penampilan sulung dalam pilihan raya setelah dicalonkan oleh DAP untuk bertanding di kerusi [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]]. Beliau memenangi kerusi tersebut dan telah dipilih sebagai Ahli [[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan]] (ADUN) Lobak untuk penggal pertama. Beliau berjaya mempertahankan kerusi tersebut dan terpilih semula bagi penggal kedua dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008]]. Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2008]], Loke turut bertanding dan berjaya memenangi kerusi [[Rasah (kawasan persekutuan)|Parlimen Rasah]], sekaligus menjadi [[Ahli Parlimen]] buat pertama kali. Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2013]], beliau beralih kerusi di peringkat negeri dan persekutuan, bertanding dan memenangi kerusi negeri [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] serta kerusi parlimen [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]]. Loke pernah memohon maaf kepada [[Mahathir Mohamad]] selepas lebih 40 papan iklan yang memaparkan wajah bekas Perdana Menteri itu diarahkan untuk ditutup oleh [[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] (SPR).<ref name="GE14 billboard">{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-politik/kami-minta-maaf-tun-m-174323|title=Kami minta maaf Tun M|date=2018-05-02|website=[[Astro Awani]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180512075342/http://www.astroawani.com/berita-politik/kami-minta-maaf-tun-m-174323|archive-date=2018-05-12|access-date=2018-05-12}}</ref> Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan Raya Umum ke-14 (PRU14)]], Loke mempertahankan kedua-dua kerusinya di peringkat negeri dan parlimen, iaitu Chennah dan Seremban, dengan menewaskan calon [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), [[Chong Sin Woon]] di peringkat parlimen dan Seet Tee Gee di peringkat negeri, masing-masing dengan majoriti sebanyak 30,694 undi dan 1,115 undi.<ref name="GE14">{{cite news|last1=Raja Rahim|first1=Raja Noraina|title=PKR wins big in Negri Sembilan|url=https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/367875/pkr-wins-big-negri-sembilan|access-date=12 Mei 2018|work=[[New Straits Times]]|date=10 Mei 2018}}</ref><ref name="GE14 Anthony wins">{{Cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/10/dap-anthony-loke-wins-seremban-parliamentary-seat/|title=DAP's Anthony Loke wins Seremban parliamentary seat|date=10 Mei 2018|work=[[The Star (Malaysia)]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180513022905/https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/10/dap-anthony-loke-wins-seremban-parliamentary-seat/|archive-date=2018-05-13|access-date=13 Mei 2018}}</ref> Selepas kemenangan PH dalam PRU14, Mahathir telah dilantik sebagai Perdana Menteri untuk mengetuai kerajaan baharu. Pada 21 Mei 2018, Loke telah dilantik sebagai [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]] oleh Perdana Menteri Mahathir.<ref>{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2019/07/mh370-malaysia-airlines/590653/|title=What Really Happened to Malaysia's Missing Airplane|first=William|last=Langewiesche|date=1 Julai 2019|via=The Atlantic}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/pm-mahathir-mohamad-announces-malaysia-cabinet-10247844|title=PM Mahathir Mohamad announces Malaysia Cabinet|date=2018-05-18|work=Channel NewsAsia|access-date=2018-05-18|language=en-SG|archive-date=18 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180518215458/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/pm-mahathir-mohamad-announces-malaysia-cabinet-10247844|url-status=dead}}</ref> Namun, pada 24 Februari 2020, beliau digugurkan daripada jawatan tersebut berikutan kejatuhan kerajaan PH dalam [[Kemelut politik Malaysia 2020–2022|krisis politik 2020]]. Pada 20 Mac 2022 semasa Kongres Kebangsaan DAP ke-17, Loke telah dipilih semula sebagai Ahli Jawatankuasa Eksekutif Pusat DAP dengan 1,625 undi — undi ketiga tertinggi selepas [[Gobind Singh Deo]], yang dilantik semula sebagai Timbalan Pengerusi Kebangsaan, dan [[Chow Kon Yeow]] yang kekal sebagai Naib Pengerusi Kebangsaan.<ref>{{Cite web |title=Gobind receives highest votes in DAP polls |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/03/20/gobind-receives-highest-votes-in-dap-polls |access-date=2022-03-20 |website=The Star |language=en}}</ref> Loke kemudiannya dilantik sebagai Setiausaha Agung DAP ke-6, menggantikan [[Lim Guan Eng]] yang telah memegang jawatan itu selama 17 tahun.<ref>{{Cite web |date=20 Mac 2022 |title=Loke elected new DAP secretary-general |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/03/20/loke-elected-new-dap-secretary-general/ |access-date=20 Mac 2022 |website=FMT}}</ref> Loke sekali lagi mempertahankan kerusi parlimennya di [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2022]]. Selepas pilihan raya itu, Pengerusi PH [[Anwar Ibrahim]] telah dilantik sebagai Perdana Menteri untuk mengetuai sebuah [[kerajaan perpaduan]] yang merangkumi PH, [[Barisan Nasional]] (BN), [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS), [[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS) dan parti-parti lain. Pada 3 Disember 2022, Anwar telah melantik semula Loke sebagai Menteri Pengangkutan, hampir tiga tahun selepas beliau meninggalkan jawatan itu. Sepanjang penggal keduanya sebagai Menteri Pengangkutan, Loke telah memperkenalkan pelbagai dasar untuk mendigitalkan sistem pengangkutan negara. Dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023]], Loke berjaya mempertahankan kerusi DUN Chennah untuk penggal ketiga selepas menewaskan calon [[Perikatan Nasional]] (PN). Pada 1 Ogos 2026 dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026]], Anthony Loke gagal untuk mempertahankan kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) Chennah setelah tewas kepada calon Barisan Nasional (BN) mewakili Persatuan Cina Malaysia (MCA), [[Siow Kong Choon]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2026/08/1596495/prn-ns-anthony-loke-tewas-di-dun-chennah|title=PRN NS: Anthony Loke tewas di DUN Chennah {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2026-08-03}}</ref> Pada Ogos 2026, Anthony Loke mengumumkan peletakan jawatan sebagai Pengerusi Parti Tindakan Demokratik Negeri Sembilan setelah menyandang selama 22 tahun. Tindakan ini susulan kegagalan beliau pada [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026]] untuk mempertahankan kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) Chennah yang beliau memenangi pada 2013.<ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2026/08/anthony-letak-jawatan-pengerusi-dap-negeri-sembilan/|title=Anthony letak jawatan Pengerusi DAP Negeri Sembilan|last=ZHAHIR|first=ZAHRA MOHAMAD|date=2026-08-03|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|access-date=2026-08-03}}</ref> Pada September 2026, beliau mengumumkan penawaran peletakan jawatan sebagai Menteri Pengangkutan dan bakal menghantar surat peletakan jawatan dalam masa terdekat kepada Perdana Menteri Malaysia Ke-10, [[Anwar Ibrahim]]. Tujuannya adalah reaksi kepada keputusan hukuman secara tahanan di rumah kepada Perdana Menteri Malaysia Ke-6, [[Najib Razak]].<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/anthony-loke-tawar-diri-letak-jawatan-menteri-wakil-dap-lain-kekal-dalam-kabinet|title=Anthony Loke tawar diri letak jawatan menteri, wakil DAP lain kekal dalam Kabinet {{!}} Awani|date=2026-09-19|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-09-20}}</ref> Pada 10 November 2026, peletakan jawatan beliau sebagai Menteri Pengangkutan berkuat kuasa serta-merta pada hari yang sama mahkamah membenarkan Najib Razak menjalani hukuman tahanan di rumah.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2026/11/1707805/loke-letak-jawatan-kabinet-berkuat-kuasa-serta-merta|title=Loke letak jawatan Kabinet berkuat kuasa serta-merta {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2026-11-12}}</ref> == Kontroversi dan isu == === Kehadiran Isteri Dalam Majlis Rasmi (2019) === Pada Februari 2019, isteri Loke duduk di sebelah beliau semasa satu mesyuarat rasmi dengan rakan sejawatannya dari China, sekali gus mencetuskan kontroversi. Tee Ching Seng, Ketua Biro Komunikasi dan Diplomasi Antarabangsa [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), mempersoalkan kehadiran isteri Loke dalam mesyuarat rasmi tersebut.<ref>{{Cite web |date=2019-02-28 |title=Loke's wife at official meeting courts controversy |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2019/02/28/lokes-wife-at-official-meeting-courts-controversy |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref> === Tuduhan Campur Tangan Institusi Adat Perpatih dan Institusi Diraja (2026) === Satu lagi kontroversi sensitif yang melanda Loke di peringkat negeri adalah tuduhan bahawa beliau menceroboh dan mencampuri urusan Institusi Adat Perpatih di Negeri Sembilan.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/setiausaha-politik-anthony-loke-buat-laporan-polis-terhadap-chegubard|title=Setiausaha Politik Anthony Loke buat laporan polis terhadap Chegubard {{!}} Awani|date=2026-05-04|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-09-24}}</ref> Aktivis politik Badrul Hisham Shaharin (Chegubard) pernah membuat hantaran mendakwa Anthony Loke membiayai entiti haram iaitu Majlis Dato Lembaga Adat Sungei Ujong bagi mencetuskan kekacauan dalam institusi diraja negeri.<ref name=":1" /> Isu ini disifatkan oleh Loke sebagai fitnah jahat bermotifkan politik demi menjadikan DAP sebagai "kambing hitam", menyebabkan setiausaha politiknya tampil membuat laporan polis rasmi.<ref name=":1" /> Pada masa yang sama, gelaran "Tok Undang Kelima" yang diberikan secara berseloroh oleh seorang pengerusi majlis kepada Loke semasa pelancaran jentera Pakatan Harapan (PH) turut mengundang kecaman hebat daripada UMNO dan PAS yang menyifatkan tindakan itu biadab serta menghina institusi beraja di Negeri Sembilan.<ref>{{Cite web|url=https://malaysiapost.com.my/2026/06/13/tindakan-setiausaha-akhbar-mb-gelar-anthony-loke-tok-undang-terima-kecaman/|title=Tindakan Setiausaha Akhbar MB gelar Anthony Loke ‘tok undang’ terima kecaman|last=malaysiapost|first=malaysiapost|date=13 Jun 2026|website=malaysiapost|url-status=live|access-date=24 September 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pru.sinarharian.com.my/info-berita/21678/siapa-panggil-anthony-loke-sebagai-tok-undang-jangan-berseloroh-dengan-institusi-raja---ahmad-fadhli|title='Siapa panggil Anthony Loke sebagai Tok Undang, jangan berseloroh dengan institusi raja' - Ahmad Fadhli|last=HAMID|first=NURUL HIDAYAH|website=1 - PRU @ Sinar|language=ms-MY|access-date=2026-09-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/783855/edisi/melaka-ns/gelar-anthony-loke-undang-setiausaha-akhbar-menteri-besar-digesa-mohon-maaf|title=Gelar Anthony Loke 'Undang', Setiausaha Akhbar Menteri Besar digesa mohon maaf|last=ZULKIFLI|first=SYAMILAH|date=2026-06-15|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-09-24}}</ref> === Isu Kekalahan DUN Chennah (2026) === Kontroversi politik beliau semakin meruncing apabila Loke menghadapi tamparan hebat dalam politik tempatan akibat tewas dalam Pilihan Raya Negeri (PRN) di DUN Chennah.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://prn.bernama.com/n9/berita/2589146/prn-ns-anthony-loke-tewas-di-dun-chennah|title=PRN NS: Anthony Loke Tewas Di DUN Chennah|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2026-09-24}}</ref> Kekalahan di kubu kuat yang dipertahankannya sejak tahun 2013 itu memaksa beliau meletakkan jawatan sebagai Pengerusi DAP Negeri Sembilan.<ref name=":2" /> Sepanjang kempen PRN tersebut, Loke menjadi sasaran utama kempen hitam oleh pihak lawan.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2026/08/1503575/loke-blames-slander-personal-attacks-chennah-defeat|title=Loke blames slander, personal attacks for Chennah defeat {{!}} New Straits Times|last=As|first=Mohamad Al|date=2026-08-04|website=NST Online|language=en|access-date=2026-09-24}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://utusanmelayuplus.com/anthony-loke-dakwa-jadi-mangsa-kempen-fitnah-sehingga-tewas-dun-chennah/|title=Anthony Loke dakwa jadi mangsa kempen fitnah sehingga tewas DUN Chennah|last=UtusanMelayu+|first=Wartawan|date=2026-08-03|website=UtusanMelayuPlus|language=en-US|access-date=2026-09-24}}</ref> Beliau dituduh kononnya akan dilantik sebagai Menteri Besar Negeri Sembilan sekiranya PH menang satu naratif yang sengaja ditiupkan untuk menakut-nakutkan pengundi Melayu di kawasan luar bandar.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Loke menafikan sekeras-kerasnya perkara ini dan menjelaskan sentimen perkauman tersebut sengaja dimainkan untuk mengurangkan pengaruh politik beliau.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> === Tawaran Peletakan Jawatan Sebagai Menteri Pengangkutan === Pada 19 September 2026, sehari selepas bekas Perdana Menteri [[Najib Razak]] diberikan pengampunan bersyarat yang membolehkannya menjalani baki hukuman penjara secara tahanan di rumah tertakluk kepada beberapa syarat, Loke mengumumkan bahawa beliau menawarkan diri untuk meletakkan jawatan sebagai [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]]. Keputusan itu dibuat selepas mesyuarat tergempar [[Jawatankuasa Eksekutif Pusat]] (CEC) [[Parti Tindakan Demokratik|DAP]] selama tiga jam bagi membincangkan pendirian parti berhubung pengampunan tersebut.<ref>{{cite news |title=Loke Akan Letak Jawatan Menteri Pengangkutan |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2609295 |work=Bernama |date=19 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Sehari sebelumnya, Loke berkata DAP menghormati kuasa pengampunan [[Yang di-Pertuan Agong]] seperti yang diperuntukkan dalam [[Perlembagaan Persekutuan Malaysia|Perlembagaan Persekutuan]], tetapi menegaskan pendirian parti yang menuntut keadilan dan akauntabiliti berhubung [[skandal 1Malaysia Development Berhad]].<ref>{{cite news |title=Pengampunan Bersyarat Najib: DAP Bincang Pendirian, Tindakan Parti Esok - Loke |url=https://www.bernama.com/radio/news.php?id=2608933 |work=Bernama |date=18 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Loke berkata tawaran peletakan jawatan itu hanya melibatkan dirinya sebagai anggota [[Kabinet Malaysia|Kabinet]], manakala menteri dan timbalan menteri DAP yang lain akan kekal dalam kerajaan bagi memastikan kestabilan politik.<ref>{{cite news |title=Loke Akan Letak Jawatan Menteri Pengangkutan |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2609295 |work=Bernama |date=19 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Timbalan Setiausaha Agung DAP [[Hannah Yeoh]] kemudiannya berkata keputusan tersebut merupakan keputusan muktamad CEC dan perlu dihormati.<ref>{{cite news |title=Peletakan Jawatan Loke: Keputusan CEC Muktamad, Perlu Dihormati - Hannah |url=https://bernama.com/bm/politik/news.php?id=2610027 |work=Bernama |date=21 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Selepas pengumuman itu, Loke meneruskan tugas rasminya sebagai Menteri Pengangkutan di China, termasuk menghadiri Mesyuarat Menteri-Menteri Pengangkutan [[Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik]] (APEC). Kementerian Pengangkutan menyatakan bahawa beliau akan menguruskan perkara berkaitan peletakan jawatannya selepas kembali ke Malaysia.<ref>{{cite news |title=Loke Teruskan Tugas Rasmi Di China Sebelum Urus Peletakan Jawatan - MOT |url=https://www.bernama.com/radio/news.php?id=2609685 |work=Bernama |date=21 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Pada 23 September, Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]] berkata beliau tidak mahu terburu-buru membuat keputusan mengenai tawaran peletakan jawatan itu dan mahu mendengar penjelasan Loke terlebih dahulu.<ref>{{cite news |title=Peletakan Jawatan Loke, PM Tidak Mahu Gopoh Buat Keputusan |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2610861 |work=Bernama |date=23 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Pada hari yang sama, Loke menegaskan bahawa beliau kekal dengan keputusannya dan akan menyerahkan surat peletakan jawatan kepada Anwar selepas pulang dari China.<ref>{{cite news |title=Anthony Loke Kekal Pendirian Letak Jawatan, Serah Surat Sekembali Dari China |url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2610921 |work=Bernama |date=23 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Setakat 25 September 2026, Loke masih disenaraikan secara rasmi sebagai Menteri Pengangkutan dan belum dilaporkan telah menyerahkan surat peletakan jawatannya atau bahawa peletakan jawatan tersebut telah diterima oleh Perdana Menteri.<ref>{{cite web |title=Menteri Pengangkutan Malaysia |url=https://www.mot.gov.my/my/about/ministers/minister-of-mot |website=Kementerian Pengangkutan Malaysia |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> === Enggan Meletak Jawatan === Tindakan Setiausaha Agung DAP, Anthony Loke Siew Fook, yang enggan meletakkan jawatan serta-merta dan sebaliknya memilih untuk meletakkan "syarat penangguhan" sehingga Datuk Seri Najib Razak memulakan tahanan rumah, adalah satu manifestasi jelas pelanggaran prinsip, kelonggaran integriti, dan pencabulan janji yang pernah dilaungkan kepada rakyat.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/09/1654220/tempoh-masa-peletakan-jawatan-saya-berkuat-kuasa-hari-najib-pulang|title='Tempoh masa peletakan jawatan saya berkuat kuasa hari Najib pulang ke rumah' - Loke|last=Ramlin|first=Nurul Hidayah Bahaudin dan Rafhanah Hazirah|date=2026-09-29|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> Langkah politik ini bukan sahaja memperlihatkan sikap berubah-ubah, malah mengesahkan bahawa retorik keadilan dan reformasi yang diperjuangkan selama ini boleh digadaikan demi mengekalkan kerusi kuasa. DAP membina reputasinya selama berpuluh-puluh tahun atas paksi penentangan rasuah, salah guna kuasa, dan penyelewengan dana awam terutamanya dalam skandal 1MDB yang melibatkan Najib Razak. Apabila Anthony Loke bersetuju untuk mengikat keputusan peletakan jawatannya dengan peristiwa "Najib balik rumah,"<ref name=":5" /> beliau sebenarnya telah berkompromi dengan garis merah yang paling suci dalam perjuangan partinya sendiri. Tindakan tidak berundur serta-merta walaupun dasar tahanan rumah tersebut jelas bertentangan dengan prinsip keadilan saksama membuktikan bahawa komitmen DAP terhadap isu tatakelola hanyalah sekadar retorik politik pilihan raya. Beliau memilih untuk menjadi penonton yang patuh di dalam kabinet, berbanding menjadi pejuang prinsip yang berani. Tindakan menyerahkan surat peletakan jawatan yang tarikh kuat kuasanya bergantung kepada individu lain adalah satu sandiwara politik yang menghina kecerdasan rakyat.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2026/09/anthony-kekal-menteri-sehingga-najib-dapat-tahanan-rumah/|title=Anthony kekal menteri sehingga Najib dapat tahanan rumah|last=BAKRI|first=MOHAMAD HAFIZ YUSOFF|date=2026-09-29|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|access-date=2026-10-01}}</ref> Dalam amalan pentadbiran yang bermaruah, seseorang pemimpin yang mendapati prinsipnya dicabuli akan meletakkan jawatan dengan serta-merta tanpa sebarang "tetapi" atau syarat penangguhan. Dengan meletakkan syarat penangguhan ini, Loke sebenarnya sedang menggunakan helah birokrasi untuk menyelamatkan air muka di hadapan penyokong akar umbi yang marah, sambil memastikan elaun, kuasa, dan kedudukannya sebagai Menteri Pengangkutan tidak terjejas sedikit pun buat masa ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/798379/berita/politik/pegang-sahaja-jawatan-itu-sampai-gugur-semua-kabinet---fadhli-shaari|title='Pegang sahaja jawatan itu sampai gugur semua Kabinet' - Fadhli Shaari|last=MOHAMED|first=NOOR AINON|date=2026-09-29|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-10-01}}</ref> Ini bukan satu pengorbanan politik; ini adalah opportunisme yang berselindung di sebalik surat rasmi. Sebelum memegang kuasa, pimpinan DAP termasuk Anthony Loke sering kali menjanjikan sebuah sistem di mana undang-undang tidak memilih bulu dan pesalah rasuah tidak diberikan layanan istimewa. Bagaimanapun, kedudukan Loke yang terus kekal di dalam kabinet walaupun kerajaan bertindak memberikan kelonggaran tahanan rumah kepada banduan berprofil tinggi menunjukkan janji-janji tersebut telah dicabuli. Alasan untuk "menjaga kestabilan kerajaan" tidak lebih daripada sekadar topeng bagi menutup ketakutan kehilangan kuasa dan drama bagi kekal berkuasa.<ref>{{Cite web|url=https://malaysiagazette.com/2026/09/29/letak-jawatan-adakah-anthony-loke-sudah-tahu-bila-najib-akan-balik-ke-rumah-fadhli-shaari/|title=Letak jawatan: Adakah Anthony Loke sudah tahu bila Najib akan balik ke rumah? – Fadhli Shaari|last=MalaysiaGazette|first=Wartawan|date=2026-09-29|website=MalaysiaGazette|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> Loke dan partinya kelihatan sanggup menelan kembali segala kritikan lama mereka terhadap UMNO dan Najib, asalkan perkongsian kuasa di Putrajaya dapat dipertahankan. Kesan paling parah daripada tindakan bersyarat ini adalah runtuhnya kredibiliti moral Anthony Loke sebagai seorang pemimpin yang dahulunya dihormati kerana kelantangan dan kecekapannya. Dengan memilih jalan kompromi berbanding jalan prinsip, beliau telah menghantar isyarat bahawa nilai akauntabiliti dalam politik Malaysia boleh dirundingkan mengikut kesesuaian semasa. Rakyat kini melihat peletakan jawatan bersyarat ini sebagai bukti bahawa tiada perbezaan antara pemimpin lama yang mereka tentang dengan pemimpin baharu yang mereka angkat, kedua-duanya berpaut pada talian hayat kuasa apabila kedudukan mereka diuji. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms |access-date=4 Februari 2017 }} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web| title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data| publisher = [[Malaysiakini]]| url = http://undi.info/#| access-date = 4 Februari 2017}} Keputusan hanya tersedia daripada [[pilihan raya umum Malaysia 2004|pilihan raya 2004]].</ref><ref name="GE13 results">{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=24 Mac 2017|archive-date=14 Mac 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314141057/http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|url-status=dead}}</ref><ref name="myundi pru 13">{{cite web |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |website=www.myundi.com.my|access-date=2014-04-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archive-date=31 Mac 2014 |df=dmy-all }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13|work=[[Utusan Malaysia]]|access-date=26 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|archive-date=21 Mac 2018|url-status=dead}}</ref><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=17 Mei 2018|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/|url-status=dead}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=http://www.federalgazette.agc.gov.my/outputp/pub_20180530_P.U.%20(B)%20316.pdf|title=Federal Government Gazette, Results of Contested Election Parliamentary Constituencies for the State of Negeri Sembilan|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|access-date=13 Jun 2018}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004|2004]] | rowspan=2|'''N11 [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''5,991''' |'''59.08%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Khoo Seng Hock ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |4,149 |40.98% |10,338 |1,842 |70.87% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008|2008]] |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''9,244''' |'''80.00%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Siow Koi Loon ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |2,316 |20.00% |11,714 |6,928 |77.26% |- ||[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]] | rowspan=5|'''N01 [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''5,128''' |'''55.99%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Siow Foo Wen ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |4,030 |44.01% |9,372 |1,098 |83.75% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 style="text-align:right;" |'''5,031''' | rowspan=2|'''50.91%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Seet Tee Gee ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |3,876 |39.22% | rowspan=2|10,051 | rowspan=2|1,155 | rowspan=2|82.94% |- |{{Party shading/PAS}} | |Jamalus Mansor ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |975 | style="text-align:right;" |9.87% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|2023]] |{{Party shading/PH}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''5,888''' |'''61.49%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Rosmadi Arif ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | style="text-align:right;" |3,688 |38.51% |9,576 |2,200 |65.80% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]] |{{Party shading/PH}} | |{{nowrap|Loke Siew Fook}} ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | style="text-align:right;" |5,038 |46.80% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Siow Kong Choon]]''' ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) | style="text-align:right;" |'''5,726''' |'''53.20%''' |10,764 |688 |74.64% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results"/><ref name="undiinfo"/><ref name="GE13 results"/><ref name ="myundi pru 13"/><ref name="Utusan PRU 13 results"/><ref name="GE14 results"/><ref name="The Star GE14"/> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |'''P130 [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''34,271''' |'''61.87%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Yeow Chai Thiam]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |21,120 |38.13% |56,654 |13,151 |78.56% |- | rowspan=4|[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] | rowspan=11|'''P128 [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]]''' | rowspan=4 {{Party shading/Democratic Action Party}} | | rowspan=4|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |'''45,628''' | rowspan=4|'''53.12%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Yeow Chai Thiam]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |33,075 |38.52% | rowspan=4|87,617 | rowspan=4|12,553 | rowspan=4|85.64% |- |bgcolor=#800080 | |Abd Halim Abdullah ([[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia|BERJASA]]) | style="text-align:right;" |6,866 | style="text-align:right;" |8.00% |- |{{Party shading/Independent}} | |[[John Fernandez]] ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |221 | style="text-align:right;" |0.26% |- |{{Party shading/Independent}} | |Bujang Abu ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |83 | style="text-align:right;" |0.10% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 style="text-align:right;" |'''55,503''' | rowspan=2|'''60.45%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Chong Sin Woon]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |24,809 |27.02% | rowspan=2|93,254 | rowspan=2|30,694 | rowspan=2|84.65% |- |{{Party shading/PAS}} | |Shariffuddin Ahmad ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |11,506 |12.53% |- | rowspan=4|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=4 {{Party shading/PH}} | | rowspan=4|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |'''63,920''' | rowspan=4|'''51.85%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Mohd Fadli Che Me ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |33,076 |26.83% | rowspan=4|124,729 | rowspan=4|30,844 | rowspan=4|79.32% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Wong Yin Ting ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |24,584 |19.94% |- |bgcolor={{party color|Homeland Fighter's Party}} | |Mohamad Jani Ismail ([[Parti Pejuang Tanah Air|PEJUANG]]) | style="text-align:right;" |1,336 | style="text-align:right;" |1.08% |- |{{Party shading/Independent}} | |Izat Lesly ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |373 | style="text-align:right;" |0.30% |- |} == Anugerah == * {{flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong XVII ribbon.png|50px]] Penerima Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17 (2024) == Lihat juga == * [[Rasah (kawasan persekutuan)]] * [[Seremban (kawasan persekutuan)]] * [[Chennah (kawasan negeri)]] == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== {{commons category}} {{wikiquote|Loke Siew Fook}} * [http://lokesiewfook.blogspot.com/ Laman blog Loke] * {{facebook|lokesiewfook}} * {{instagram|lokesiewfook}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef | before = [[Liow Tiong Lai]]}} {{s-ttl | title = [[Menteri Pengangkutan Malaysia]] | years = 21 Mei 2018–24 Februari 2020}} {{s-aft | after = [[Wee Ka Siong]]}} {{s-par|my}} {{s-bef | before = [[John Fernandez]]}} {{s-ttl | title = Ahli Parlimen [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] | years = 5 Mei 2013–kini}} {{s-inc}} {{s-bef | before = [[Goh Siow Huat]]}} {{s-ttl | title = Ahli Parlimen [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]] | years = 8 Mac 2008–5 Mei 2013}} {{s-aft | after = [[Teo Kok Seong]]}} {{s-ppo}} {{s-bef | before = [[Lim Kit Siang]]}} {{s-ttl | title = Ketua Parlimen [[Parti Tindakan Demokratik]] | years = 11 Julai 2018–20 Mac 2022}} {{s-aft | after = [[Nga Kor Ming]]}} {{s-end}} {{navboxes |title= Rencana berkenaan {{laman}} |state=collapsed |list= {{Kabinet Anwar Ibrahim}} {{Kabinet Malaysia 2018}} {{Menteri Pengangkutan Malaysia}} {{N9-FedRep}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Pakatan Harapan}} }} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Loke Siew Fook}} {{Kehidupan|1977|}} [[Kategori:Alumni Universiti Kebangsaan Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Menteri Pengangkutan Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] npphhzlgsu89j8plalzvvuz6ncdae2z 7004422 7004419 2026-11-12T11:56:02Z Skuad WP 361782 /* Kerjaya politik */ 7004422 wikitext text/x-wiki {{Chinese name|Loke (陆)}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat|Yang Berhormat Tuan]] | name = Anthony Loke Siew Fook | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100|AP}} | native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|陆兆福}}}} | image = Anthony Loke (portrait, 4to3).jpg | image_size = | caption = | office1 = [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]] | term_start1 = 3 Disember 2022 | term_end1 = 10 November 2026 | monarch1 = [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] (2022–2024)<br>[[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar]]<br>(sejak 2024) | primeminister1 = [[Anwar Ibrahim]] | deputy1 = [[Hasbi Habibollah]] | predecessor1 = [[Wee Ka Siong]] | successor1 = | deputy2 = [[Kamarudin Jaffar]] | term_start2 = 21 Mei 2018 | term_end2 = 24 Februari 2020 | monarch2 = [[Sultan Muhammad V]] <br> Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah | primeminister2 = [[Mahathir Mohamad]] | predecessor2 = [[Liow Tiong Lai]] | successor2 = Wee Ka Siong | office3 = Setiausaha Agung <br> [[Parti Tindakan Demokratik]] ke-6 | 1blankname3 = Pengerusi Kebangsaan | 1namedata3 = [[Lim Guan Eng]] (2022–2025)<br>[[Gobind Singh Deo]]<br>(sejak 2025) | term_start3 = 20 Mac 2022 | term_end3 = | predecessor3 = Lim Guan Eng | successor3 = | deputy3 = [[Sivakumar Varatharaju]]<br>(2022–2025)<br>[[Tengku Zulpuri Shah Raja Puji]] (2022–2025)<br>[[Liew Chin Tong]]<br>(2022–2025)<br>[[Steven Sim Chee Keong]]<br>(sejak 2025)<br>[[Hannah Yeoh Tseow Suan]]<br>(sejak 2025)<br>[[Ramkarpal Singh]]<br>(sejak 2025) | office4 = Ketua Parlimen <br /> Parti Tindakan Demokratik ke-2 | term_start4 = 11 Julai 2018 | term_end4 = 20 Mac 2022 | predecessor4 = [[Lim Kit Siang]] | successor4 = [[Nga Kor Ming]] | 1blankname4 = Setiausaha Agung | 1namedata4 = Lim Guan Eng | office5 = Ketua Pemuda <br> Parti Tindakan Demokratik | term_start5 = 6 Disember 2008 | term_end5 = 9 Disember 2012 | 1blankname5 = Setiausaha Agung | 1namedata5 = Lim Guan Eng | deputy5 = [[Lee Ying Ha]] | predecessor5 = Nga Kor Ming | successor5 = [[Teo Kok Seong]] | constituency_MP6 = [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] | parliament6 = Malaysia | term_start6 = 5 Mei 2013 | term_end6 = | majority6 = 12,553 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]]) <br> 30,694 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]]) <br> 30,841 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]]) | predecessor6 = [[John Fernandez]] <br> ([[Pakatan Rakyat|PR]]–[[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | successor6 = | constituency_MP7 = [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]] | parliament7 = Malaysia | term_start7 = 8 Mac 2008 | term_end7 = 5 Mei 2013 | majority7 = 13,151 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]]) | predecessor7 = [[Goh Siow Huat]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | successor7 = Teo Kok Seong <br> (PR–DAP) | constituency_AM8 = [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] | assembly8 = Negeri Sembilan | term_start8 = 5 Mei 2013 | term_end8 = 5 Jun 2026 | majority8 = 1,098 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]]) <br> 1,155 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018|2018]]) <br> 2,200 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|2023]]) | predecessor8 = [[Siow Chen Pin]] <br> (BN–MCA) | successor8 = [[Siow Kong Choon]]<br>(BN—MCA) | constituency_AM9 = [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]] | assembly9 = Negeri Sembilan | term_start9 = 21 Mac 2004 | term_end9 = 5 Mei 2013 | majority9 = 1,842 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004|2004]]) <br> 6,928 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008|2008]]) | predecessor9 = [[Khoo Seng Hock]] <br> (BN–MCA) | successor9 = [[Siow Kim Leong]] <br> (PR–DAP) | birth_name = Loke Siew Fook | birth_date = {{birth date and age|1977|04|28|df=y}} | birth_place = {{flagicon|Negeri Sembilan}}{{flagicon|MAS}} [[Seremban]], Negeri Sembilan, Malaysia<!-- DO NOT LINK, see [[MOS:GEOLINK]] for further guidance --> | residence = | death_date = | death_place = | party = [[Parti Tindakan Demokratik]]<br>(sejak 1994) | otherparty = [[Gagasan Rakyat]]<br>(1994–1996)<br>[[Barisan Alternatif]]<br>(1999–2004)<br>[[Pakatan Rakyat]]<br>(2008–2015)<br>[[Pakatan Harapan]]<br>(sejak 2015) | nationality = {{MAS}} | occupation = | relations = | spouse = Ng Chi Ling | children = | alma_mater = [[Universiti Kebangsaan Malaysia]] ([[Sarjana Sains|BSc]]) <br /> [[Universiti Malaya]] ([[Ijazah Sarjana Pentadbiran Awam|MPA]]) | website = {{URL|http://lokesiewfook.blogspot.com/}} | footnotes = }} '''Loke Siew Fook''' ({{zh|t=陸兆福|s=陆兆福|p=Lù Zhàofú|cy=Luhk Siuh-fūk|first=j}}; lahir 28 April 1977), juga dikenali sebagai '''Anthony Loke''', merupakan seorang ahli politik [[Malaysia]] yang berkhidmat sebagai [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]] untuk penggal pertama dalam pentadbiran Kerajaan Perpaduan di bawah Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]] sejak Disember 2022 dan sebelum ini dalam pentadbiran [[Pakatan Harapan]] (PH) di bawah bekas Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]] dari Mei 2018 hingga kejatuhan kerajaan PH pada Februari 2020. Beliau juga merupakan Ahli [[Dewan Rakyat]] bagi [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] sejak Mei 2013, serta pernah mewakili [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]] dari Mac 2008 hingga Mei 2013. Di peringkat negeri, beliau merupakan Ahli [[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan]] (ADUN) bagi [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] sejak Mei 2013, dan sebelum itu ADUN bagi [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]] dari Mac 2004 hingga Mei 2013. Beliau merupakan ahli [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP), sebuah parti komponen dalam gabungan PH dan sebelum ini [[Pakatan Rakyat]] (PR). Beliau berkhidmat sebagai Setiausaha Agung DAP ke-6 sejak Mac 2022, Ketua Parlimen DAP ke-2 dari Julai 2018 hingga Mac 2022 dan sebelum itu sebagai Setiausaha Pengelola Kebangsaan DAP serta Ketua Pemuda DAP atau Ketua Pemuda Sosialis DAP (DAPSY). Beliau juga pernah menjadi [[Pembangkang (Malaysia)|Ketua Pembangkang]] Negeri Sembilan dan Pengerusi Negeri PR bagi [[Negeri Sembilan]]. == Kehidupan awal dan pendidikan == Loke Siew Fook dilahirkan di [[Seremban]], [[Negeri Sembilan]], [[Malaysia]]. Beliau menerima pendidikan di [[Sekolah Menengah Kebangsaan St Paul]] dan Sekolah Menengah Seri Ampangan. Beliau menamatkan pengajian di [[Universiti Kebangsaan Malaysia]] pada tahun 2000 dengan [[Sarjana Sains|Ijazah Sarjana Muda Sains]] dalam bidang sains pembangunan.<ref>{{Cite web|url=http://www.bernama.com/en/infographics-v.php?id=706|title=Anthony Loke infographic|date=21 May 2018|website=Bernama|archive-url=https://web.archive.org/web/20180521145925/http://www.bernama.com/en/infographics-v.php?id=706|archive-date=21 Mei 2018|access-date=2018-05-21}}</ref> Datuk beliau, Loke Ching Fatt ({{zh-t|陸禎发}}), merupakan pemilik restoran Loke Ching Kee ({{zh-t|陸禎記}}), tempat hidangan terkenal sempena [[Tahun Baru Cina]], iaitu [[yee sang]] mula mendapat perhatian dan menjadi popular.<ref>{{cite news|date=30 January 2012|title=撈生出處掀爭議‧陸志就：無人能證實撈生來源‧芙蓉40年代已有魚生|publisher=Sin Chew Jit Poh|agency=Sin Chew Jit Poh|url=http://news.sinchew.com.my/node/235071|url-status=dead|access-date=22 Februari 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222180310/http://news.sinchew.com.my/node/235071|archive-date=22 Februari 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Chew |first1=Amy |title=Malaysian-Chinese politician's surprising link to a popular raw fish salad |url=https://www.scmp.com/week-asia/people/article/3133680/how-anthony-lokes-family-restaurant-honed-his-political-skills-and |work=[[South China Morning Post]] |date=16 Mei 2021|accessdate=15 Julai 2021 }}</ref> Beliau telah mempersembahkan sebuah buku sejarah mengenai hidangan tersebut dalam satu majlis menghadap [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]], Tuanku Muhriz pada 31 Januari 2020.<ref>{{cite news |title=七彩鱼生创办人后裔 陆兆福与森王室成员捞生 |url=https://www.enanyang.my/%E6%97%B6%E4%BA%8B/%E4%B8%83%E5%BD%A9%E9%B1%BC%E7%94%9F%E5%88%9B%E5%8A%9E%E4%BA%BA%E5%90%8E%E8%A3%94-%E9%99%86%E5%85%86%E7%A6%8F%E4%B8%8E%E6%A3%AE%E7%8E%8B%E5%AE%A4%E6%88%90%E5%91%98%E6%8D%9E%E7%94%9F |work=E-Nanyang |date=31 Januari 2020 |accessdate=15 Julai 2020|language=zh-hans}}</ref> Anthony Loke menganut agama [[Buddha]].<ref>{{cite news |title=Interview on 标题党总部 Ep.07 |url=https://youtube.com/2587o_jLX3E?si=6HXDuH9iBxoWSrW4}}</ref> == Kerjaya politik == Pada tahun 1994, Loke menyertai [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) pada usia 17 tahun, iaitu umur minimum yang dibenarkan untuk menjadi ahli parti tersebut. Dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004]], Loke membuat penampilan sulung dalam pilihan raya setelah dicalonkan oleh DAP untuk bertanding di kerusi [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]]. Beliau memenangi kerusi tersebut dan telah dipilih sebagai Ahli [[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan]] (ADUN) Lobak untuk penggal pertama. Beliau berjaya mempertahankan kerusi tersebut dan terpilih semula bagi penggal kedua dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008]]. Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2008]], Loke turut bertanding dan berjaya memenangi kerusi [[Rasah (kawasan persekutuan)|Parlimen Rasah]], sekaligus menjadi [[Ahli Parlimen]] buat pertama kali. Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2013]], beliau beralih kerusi di peringkat negeri dan persekutuan, bertanding dan memenangi kerusi negeri [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] serta kerusi parlimen [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]]. Loke pernah memohon maaf kepada [[Mahathir Mohamad]] selepas lebih 40 papan iklan yang memaparkan wajah bekas Perdana Menteri itu diarahkan untuk ditutup oleh [[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] (SPR).<ref name="GE14 billboard">{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-politik/kami-minta-maaf-tun-m-174323|title=Kami minta maaf Tun M|date=2018-05-02|website=[[Astro Awani]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180512075342/http://www.astroawani.com/berita-politik/kami-minta-maaf-tun-m-174323|archive-date=2018-05-12|access-date=2018-05-12}}</ref> Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan Raya Umum ke-14 (PRU14)]], Loke mempertahankan kedua-dua kerusinya di peringkat negeri dan parlimen, iaitu Chennah dan Seremban, dengan menewaskan calon [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), [[Chong Sin Woon]] di peringkat parlimen dan Seet Tee Gee di peringkat negeri, masing-masing dengan majoriti sebanyak 30,694 undi dan 1,115 undi.<ref name="GE14">{{cite news|last1=Raja Rahim|first1=Raja Noraina|title=PKR wins big in Negri Sembilan|url=https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/367875/pkr-wins-big-negri-sembilan|access-date=12 Mei 2018|work=[[New Straits Times]]|date=10 Mei 2018}}</ref><ref name="GE14 Anthony wins">{{Cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/10/dap-anthony-loke-wins-seremban-parliamentary-seat/|title=DAP's Anthony Loke wins Seremban parliamentary seat|date=10 Mei 2018|work=[[The Star (Malaysia)]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180513022905/https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/10/dap-anthony-loke-wins-seremban-parliamentary-seat/|archive-date=2018-05-13|access-date=13 Mei 2018}}</ref> Selepas kemenangan PH dalam PRU14, Mahathir telah dilantik sebagai Perdana Menteri untuk mengetuai kerajaan baharu. Pada 21 Mei 2018, Loke telah dilantik sebagai [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]] oleh Perdana Menteri Mahathir.<ref>{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2019/07/mh370-malaysia-airlines/590653/|title=What Really Happened to Malaysia's Missing Airplane|first=William|last=Langewiesche|date=1 Julai 2019|via=The Atlantic}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/pm-mahathir-mohamad-announces-malaysia-cabinet-10247844|title=PM Mahathir Mohamad announces Malaysia Cabinet|date=2018-05-18|work=Channel NewsAsia|access-date=2018-05-18|language=en-SG|archive-date=18 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180518215458/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/pm-mahathir-mohamad-announces-malaysia-cabinet-10247844|url-status=dead}}</ref> Namun, pada 24 Februari 2020, beliau digugurkan daripada jawatan tersebut berikutan kejatuhan kerajaan PH dalam [[Kemelut politik Malaysia 2020–2022|krisis politik 2020]]. Pada 20 Mac 2022 semasa Kongres Kebangsaan DAP ke-17, Loke telah dipilih semula sebagai Ahli Jawatankuasa Eksekutif Pusat DAP dengan 1,625 undi — undi ketiga tertinggi selepas [[Gobind Singh Deo]], yang dilantik semula sebagai Timbalan Pengerusi Kebangsaan, dan [[Chow Kon Yeow]] yang kekal sebagai Naib Pengerusi Kebangsaan.<ref>{{Cite web |title=Gobind receives highest votes in DAP polls |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/03/20/gobind-receives-highest-votes-in-dap-polls |access-date=2022-03-20 |website=The Star |language=en}}</ref> Loke kemudiannya dilantik sebagai Setiausaha Agung DAP ke-6, menggantikan [[Lim Guan Eng]] yang telah memegang jawatan itu selama 17 tahun.<ref>{{Cite web |date=20 Mac 2022 |title=Loke elected new DAP secretary-general |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/03/20/loke-elected-new-dap-secretary-general/ |access-date=20 Mac 2022 |website=FMT}}</ref> Loke sekali lagi mempertahankan kerusi parlimennya di [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2022]]. Selepas pilihan raya itu, Pengerusi PH [[Anwar Ibrahim]] telah dilantik sebagai Perdana Menteri untuk mengetuai sebuah [[kerajaan perpaduan]] yang merangkumi PH, [[Barisan Nasional]] (BN), [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS), [[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS) dan parti-parti lain. Pada 3 Disember 2022, Anwar telah melantik semula Loke sebagai Menteri Pengangkutan, hampir tiga tahun selepas beliau meninggalkan jawatan itu. Sepanjang penggal keduanya sebagai Menteri Pengangkutan, Loke telah memperkenalkan pelbagai dasar untuk mendigitalkan sistem pengangkutan negara. Dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023]], Loke berjaya mempertahankan kerusi DUN Chennah untuk penggal ketiga selepas menewaskan calon [[Perikatan Nasional]] (PN). Pada 1 Ogos 2026 dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026]], Anthony Loke gagal untuk mempertahankan kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) Chennah setelah tewas kepada calon Barisan Nasional (BN) mewakili Persatuan Cina Malaysia (MCA), [[Siow Kong Choon]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2026/08/1596495/prn-ns-anthony-loke-tewas-di-dun-chennah|title=PRN NS: Anthony Loke tewas di DUN Chennah {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2026-08-03}}</ref> Pada Ogos 2026, Anthony Loke mengumumkan peletakan jawatan sebagai Pengerusi Parti Tindakan Demokratik Negeri Sembilan setelah menyandang selama 22 tahun. Tindakan ini susulan kegagalan beliau pada [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026]] untuk mempertahankan kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) Chennah yang beliau memenangi pada 2013.<ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2026/08/anthony-letak-jawatan-pengerusi-dap-negeri-sembilan/|title=Anthony letak jawatan Pengerusi DAP Negeri Sembilan|last=ZHAHIR|first=ZAHRA MOHAMAD|date=2026-08-03|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|access-date=2026-08-03}}</ref> Pada September 2026, beliau mengumumkan penawaran peletakan jawatan sebagai Menteri Pengangkutan dan bakal menghantar surat peletakan jawatan dalam masa terdekat kepada Perdana Menteri Malaysia Ke-10, [[Anwar Ibrahim]]. Tujuannya adalah reaksi kepada keputusan hukuman secara tahanan di rumah kepada Perdana Menteri Malaysia Ke-6, [[Najib Razak]].<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/anthony-loke-tawar-diri-letak-jawatan-menteri-wakil-dap-lain-kekal-dalam-kabinet|title=Anthony Loke tawar diri letak jawatan menteri, wakil DAP lain kekal dalam Kabinet {{!}} Awani|date=2026-09-19|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-09-20}}</ref> Pada 10 November 2026, peletakan jawatan beliau sebagai Menteri Pengangkutan berkuat kuasa serta-merta pada hari yang sama mahkamah membenarkan Najib Razak menjalani hukuman secara tahanan di rumah.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2026/11/1707805/loke-letak-jawatan-kabinet-berkuat-kuasa-serta-merta|title=Loke letak jawatan Kabinet berkuat kuasa serta-merta {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2026-11-12}}</ref> == Kontroversi dan isu == === Kehadiran Isteri Dalam Majlis Rasmi (2019) === Pada Februari 2019, isteri Loke duduk di sebelah beliau semasa satu mesyuarat rasmi dengan rakan sejawatannya dari China, sekali gus mencetuskan kontroversi. Tee Ching Seng, Ketua Biro Komunikasi dan Diplomasi Antarabangsa [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), mempersoalkan kehadiran isteri Loke dalam mesyuarat rasmi tersebut.<ref>{{Cite web |date=2019-02-28 |title=Loke's wife at official meeting courts controversy |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2019/02/28/lokes-wife-at-official-meeting-courts-controversy |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref> === Tuduhan Campur Tangan Institusi Adat Perpatih dan Institusi Diraja (2026) === Satu lagi kontroversi sensitif yang melanda Loke di peringkat negeri adalah tuduhan bahawa beliau menceroboh dan mencampuri urusan Institusi Adat Perpatih di Negeri Sembilan.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/setiausaha-politik-anthony-loke-buat-laporan-polis-terhadap-chegubard|title=Setiausaha Politik Anthony Loke buat laporan polis terhadap Chegubard {{!}} Awani|date=2026-05-04|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-09-24}}</ref> Aktivis politik Badrul Hisham Shaharin (Chegubard) pernah membuat hantaran mendakwa Anthony Loke membiayai entiti haram iaitu Majlis Dato Lembaga Adat Sungei Ujong bagi mencetuskan kekacauan dalam institusi diraja negeri.<ref name=":1" /> Isu ini disifatkan oleh Loke sebagai fitnah jahat bermotifkan politik demi menjadikan DAP sebagai "kambing hitam", menyebabkan setiausaha politiknya tampil membuat laporan polis rasmi.<ref name=":1" /> Pada masa yang sama, gelaran "Tok Undang Kelima" yang diberikan secara berseloroh oleh seorang pengerusi majlis kepada Loke semasa pelancaran jentera Pakatan Harapan (PH) turut mengundang kecaman hebat daripada UMNO dan PAS yang menyifatkan tindakan itu biadab serta menghina institusi beraja di Negeri Sembilan.<ref>{{Cite web|url=https://malaysiapost.com.my/2026/06/13/tindakan-setiausaha-akhbar-mb-gelar-anthony-loke-tok-undang-terima-kecaman/|title=Tindakan Setiausaha Akhbar MB gelar Anthony Loke ‘tok undang’ terima kecaman|last=malaysiapost|first=malaysiapost|date=13 Jun 2026|website=malaysiapost|url-status=live|access-date=24 September 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pru.sinarharian.com.my/info-berita/21678/siapa-panggil-anthony-loke-sebagai-tok-undang-jangan-berseloroh-dengan-institusi-raja---ahmad-fadhli|title='Siapa panggil Anthony Loke sebagai Tok Undang, jangan berseloroh dengan institusi raja' - Ahmad Fadhli|last=HAMID|first=NURUL HIDAYAH|website=1 - PRU @ Sinar|language=ms-MY|access-date=2026-09-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/783855/edisi/melaka-ns/gelar-anthony-loke-undang-setiausaha-akhbar-menteri-besar-digesa-mohon-maaf|title=Gelar Anthony Loke 'Undang', Setiausaha Akhbar Menteri Besar digesa mohon maaf|last=ZULKIFLI|first=SYAMILAH|date=2026-06-15|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-09-24}}</ref> === Isu Kekalahan DUN Chennah (2026) === Kontroversi politik beliau semakin meruncing apabila Loke menghadapi tamparan hebat dalam politik tempatan akibat tewas dalam Pilihan Raya Negeri (PRN) di DUN Chennah.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://prn.bernama.com/n9/berita/2589146/prn-ns-anthony-loke-tewas-di-dun-chennah|title=PRN NS: Anthony Loke Tewas Di DUN Chennah|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2026-09-24}}</ref> Kekalahan di kubu kuat yang dipertahankannya sejak tahun 2013 itu memaksa beliau meletakkan jawatan sebagai Pengerusi DAP Negeri Sembilan.<ref name=":2" /> Sepanjang kempen PRN tersebut, Loke menjadi sasaran utama kempen hitam oleh pihak lawan.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2026/08/1503575/loke-blames-slander-personal-attacks-chennah-defeat|title=Loke blames slander, personal attacks for Chennah defeat {{!}} New Straits Times|last=As|first=Mohamad Al|date=2026-08-04|website=NST Online|language=en|access-date=2026-09-24}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://utusanmelayuplus.com/anthony-loke-dakwa-jadi-mangsa-kempen-fitnah-sehingga-tewas-dun-chennah/|title=Anthony Loke dakwa jadi mangsa kempen fitnah sehingga tewas DUN Chennah|last=UtusanMelayu+|first=Wartawan|date=2026-08-03|website=UtusanMelayuPlus|language=en-US|access-date=2026-09-24}}</ref> Beliau dituduh kononnya akan dilantik sebagai Menteri Besar Negeri Sembilan sekiranya PH menang satu naratif yang sengaja ditiupkan untuk menakut-nakutkan pengundi Melayu di kawasan luar bandar.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Loke menafikan sekeras-kerasnya perkara ini dan menjelaskan sentimen perkauman tersebut sengaja dimainkan untuk mengurangkan pengaruh politik beliau.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> === Tawaran Peletakan Jawatan Sebagai Menteri Pengangkutan === Pada 19 September 2026, sehari selepas bekas Perdana Menteri [[Najib Razak]] diberikan pengampunan bersyarat yang membolehkannya menjalani baki hukuman penjara secara tahanan di rumah tertakluk kepada beberapa syarat, Loke mengumumkan bahawa beliau menawarkan diri untuk meletakkan jawatan sebagai [[Menteri Pengangkutan Malaysia|Menteri Pengangkutan]]. Keputusan itu dibuat selepas mesyuarat tergempar [[Jawatankuasa Eksekutif Pusat]] (CEC) [[Parti Tindakan Demokratik|DAP]] selama tiga jam bagi membincangkan pendirian parti berhubung pengampunan tersebut.<ref>{{cite news |title=Loke Akan Letak Jawatan Menteri Pengangkutan |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2609295 |work=Bernama |date=19 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Sehari sebelumnya, Loke berkata DAP menghormati kuasa pengampunan [[Yang di-Pertuan Agong]] seperti yang diperuntukkan dalam [[Perlembagaan Persekutuan Malaysia|Perlembagaan Persekutuan]], tetapi menegaskan pendirian parti yang menuntut keadilan dan akauntabiliti berhubung [[skandal 1Malaysia Development Berhad]].<ref>{{cite news |title=Pengampunan Bersyarat Najib: DAP Bincang Pendirian, Tindakan Parti Esok - Loke |url=https://www.bernama.com/radio/news.php?id=2608933 |work=Bernama |date=18 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Loke berkata tawaran peletakan jawatan itu hanya melibatkan dirinya sebagai anggota [[Kabinet Malaysia|Kabinet]], manakala menteri dan timbalan menteri DAP yang lain akan kekal dalam kerajaan bagi memastikan kestabilan politik.<ref>{{cite news |title=Loke Akan Letak Jawatan Menteri Pengangkutan |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2609295 |work=Bernama |date=19 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Timbalan Setiausaha Agung DAP [[Hannah Yeoh]] kemudiannya berkata keputusan tersebut merupakan keputusan muktamad CEC dan perlu dihormati.<ref>{{cite news |title=Peletakan Jawatan Loke: Keputusan CEC Muktamad, Perlu Dihormati - Hannah |url=https://bernama.com/bm/politik/news.php?id=2610027 |work=Bernama |date=21 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Selepas pengumuman itu, Loke meneruskan tugas rasminya sebagai Menteri Pengangkutan di China, termasuk menghadiri Mesyuarat Menteri-Menteri Pengangkutan [[Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik]] (APEC). Kementerian Pengangkutan menyatakan bahawa beliau akan menguruskan perkara berkaitan peletakan jawatannya selepas kembali ke Malaysia.<ref>{{cite news |title=Loke Teruskan Tugas Rasmi Di China Sebelum Urus Peletakan Jawatan - MOT |url=https://www.bernama.com/radio/news.php?id=2609685 |work=Bernama |date=21 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Pada 23 September, Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]] berkata beliau tidak mahu terburu-buru membuat keputusan mengenai tawaran peletakan jawatan itu dan mahu mendengar penjelasan Loke terlebih dahulu.<ref>{{cite news |title=Peletakan Jawatan Loke, PM Tidak Mahu Gopoh Buat Keputusan |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2610861 |work=Bernama |date=23 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Pada hari yang sama, Loke menegaskan bahawa beliau kekal dengan keputusannya dan akan menyerahkan surat peletakan jawatan kepada Anwar selepas pulang dari China.<ref>{{cite news |title=Anthony Loke Kekal Pendirian Letak Jawatan, Serah Surat Sekembali Dari China |url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2610921 |work=Bernama |date=23 September 2026 |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> Setakat 25 September 2026, Loke masih disenaraikan secara rasmi sebagai Menteri Pengangkutan dan belum dilaporkan telah menyerahkan surat peletakan jawatannya atau bahawa peletakan jawatan tersebut telah diterima oleh Perdana Menteri.<ref>{{cite web |title=Menteri Pengangkutan Malaysia |url=https://www.mot.gov.my/my/about/ministers/minister-of-mot |website=Kementerian Pengangkutan Malaysia |access-date=25 September 2026 |language=ms}}</ref> === Enggan Meletak Jawatan === Tindakan Setiausaha Agung DAP, Anthony Loke Siew Fook, yang enggan meletakkan jawatan serta-merta dan sebaliknya memilih untuk meletakkan "syarat penangguhan" sehingga Datuk Seri Najib Razak memulakan tahanan rumah, adalah satu manifestasi jelas pelanggaran prinsip, kelonggaran integriti, dan pencabulan janji yang pernah dilaungkan kepada rakyat.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/09/1654220/tempoh-masa-peletakan-jawatan-saya-berkuat-kuasa-hari-najib-pulang|title='Tempoh masa peletakan jawatan saya berkuat kuasa hari Najib pulang ke rumah' - Loke|last=Ramlin|first=Nurul Hidayah Bahaudin dan Rafhanah Hazirah|date=2026-09-29|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-10-01}}</ref> Langkah politik ini bukan sahaja memperlihatkan sikap berubah-ubah, malah mengesahkan bahawa retorik keadilan dan reformasi yang diperjuangkan selama ini boleh digadaikan demi mengekalkan kerusi kuasa. DAP membina reputasinya selama berpuluh-puluh tahun atas paksi penentangan rasuah, salah guna kuasa, dan penyelewengan dana awam terutamanya dalam skandal 1MDB yang melibatkan Najib Razak. Apabila Anthony Loke bersetuju untuk mengikat keputusan peletakan jawatannya dengan peristiwa "Najib balik rumah,"<ref name=":5" /> beliau sebenarnya telah berkompromi dengan garis merah yang paling suci dalam perjuangan partinya sendiri. Tindakan tidak berundur serta-merta walaupun dasar tahanan rumah tersebut jelas bertentangan dengan prinsip keadilan saksama membuktikan bahawa komitmen DAP terhadap isu tatakelola hanyalah sekadar retorik politik pilihan raya. Beliau memilih untuk menjadi penonton yang patuh di dalam kabinet, berbanding menjadi pejuang prinsip yang berani. Tindakan menyerahkan surat peletakan jawatan yang tarikh kuat kuasanya bergantung kepada individu lain adalah satu sandiwara politik yang menghina kecerdasan rakyat.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2026/09/anthony-kekal-menteri-sehingga-najib-dapat-tahanan-rumah/|title=Anthony kekal menteri sehingga Najib dapat tahanan rumah|last=BAKRI|first=MOHAMAD HAFIZ YUSOFF|date=2026-09-29|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|access-date=2026-10-01}}</ref> Dalam amalan pentadbiran yang bermaruah, seseorang pemimpin yang mendapati prinsipnya dicabuli akan meletakkan jawatan dengan serta-merta tanpa sebarang "tetapi" atau syarat penangguhan. Dengan meletakkan syarat penangguhan ini, Loke sebenarnya sedang menggunakan helah birokrasi untuk menyelamatkan air muka di hadapan penyokong akar umbi yang marah, sambil memastikan elaun, kuasa, dan kedudukannya sebagai Menteri Pengangkutan tidak terjejas sedikit pun buat masa ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/798379/berita/politik/pegang-sahaja-jawatan-itu-sampai-gugur-semua-kabinet---fadhli-shaari|title='Pegang sahaja jawatan itu sampai gugur semua Kabinet' - Fadhli Shaari|last=MOHAMED|first=NOOR AINON|date=2026-09-29|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-10-01}}</ref> Ini bukan satu pengorbanan politik; ini adalah opportunisme yang berselindung di sebalik surat rasmi. Sebelum memegang kuasa, pimpinan DAP termasuk Anthony Loke sering kali menjanjikan sebuah sistem di mana undang-undang tidak memilih bulu dan pesalah rasuah tidak diberikan layanan istimewa. Bagaimanapun, kedudukan Loke yang terus kekal di dalam kabinet walaupun kerajaan bertindak memberikan kelonggaran tahanan rumah kepada banduan berprofil tinggi menunjukkan janji-janji tersebut telah dicabuli. Alasan untuk "menjaga kestabilan kerajaan" tidak lebih daripada sekadar topeng bagi menutup ketakutan kehilangan kuasa dan drama bagi kekal berkuasa.<ref>{{Cite web|url=https://malaysiagazette.com/2026/09/29/letak-jawatan-adakah-anthony-loke-sudah-tahu-bila-najib-akan-balik-ke-rumah-fadhli-shaari/|title=Letak jawatan: Adakah Anthony Loke sudah tahu bila Najib akan balik ke rumah? – Fadhli Shaari|last=MalaysiaGazette|first=Wartawan|date=2026-09-29|website=MalaysiaGazette|language=en-US|access-date=2026-10-01}}</ref> Loke dan partinya kelihatan sanggup menelan kembali segala kritikan lama mereka terhadap UMNO dan Najib, asalkan perkongsian kuasa di Putrajaya dapat dipertahankan. Kesan paling parah daripada tindakan bersyarat ini adalah runtuhnya kredibiliti moral Anthony Loke sebagai seorang pemimpin yang dahulunya dihormati kerana kelantangan dan kecekapannya. Dengan memilih jalan kompromi berbanding jalan prinsip, beliau telah menghantar isyarat bahawa nilai akauntabiliti dalam politik Malaysia boleh dirundingkan mengikut kesesuaian semasa. Rakyat kini melihat peletakan jawatan bersyarat ini sebagai bukti bahawa tiada perbezaan antara pemimpin lama yang mereka tentang dengan pemimpin baharu yang mereka angkat, kedua-duanya berpaut pada talian hayat kuasa apabila kedudukan mereka diuji. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms |access-date=4 Februari 2017 }} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web| title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data| publisher = [[Malaysiakini]]| url = http://undi.info/#| access-date = 4 Februari 2017}} Keputusan hanya tersedia daripada [[pilihan raya umum Malaysia 2004|pilihan raya 2004]].</ref><ref name="GE13 results">{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=24 Mac 2017|archive-date=14 Mac 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314141057/http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|url-status=dead}}</ref><ref name="myundi pru 13">{{cite web |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |website=www.myundi.com.my|access-date=2014-04-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archive-date=31 Mac 2014 |df=dmy-all }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13|work=[[Utusan Malaysia]]|access-date=26 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|archive-date=21 Mac 2018|url-status=dead}}</ref><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=17 Mei 2018|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/|url-status=dead}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=http://www.federalgazette.agc.gov.my/outputp/pub_20180530_P.U.%20(B)%20316.pdf|title=Federal Government Gazette, Results of Contested Election Parliamentary Constituencies for the State of Negeri Sembilan|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|access-date=13 Jun 2018}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004|2004]] | rowspan=2|'''N11 [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''5,991''' |'''59.08%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Khoo Seng Hock ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |4,149 |40.98% |10,338 |1,842 |70.87% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008|2008]] |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''9,244''' |'''80.00%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Siow Koi Loon ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |2,316 |20.00% |11,714 |6,928 |77.26% |- ||[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]] | rowspan=5|'''N01 [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''5,128''' |'''55.99%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Siow Foo Wen ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |4,030 |44.01% |9,372 |1,098 |83.75% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 style="text-align:right;" |'''5,031''' | rowspan=2|'''50.91%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Seet Tee Gee ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |3,876 |39.22% | rowspan=2|10,051 | rowspan=2|1,155 | rowspan=2|82.94% |- |{{Party shading/PAS}} | |Jamalus Mansor ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |975 | style="text-align:right;" |9.87% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|2023]] |{{Party shading/PH}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''5,888''' |'''61.49%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Rosmadi Arif ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | style="text-align:right;" |3,688 |38.51% |9,576 |2,200 |65.80% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]] |{{Party shading/PH}} | |{{nowrap|Loke Siew Fook}} ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | style="text-align:right;" |5,038 |46.80% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Siow Kong Choon]]''' ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) | style="text-align:right;" |'''5,726''' |'''53.20%''' |10,764 |688 |74.64% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results"/><ref name="undiinfo"/><ref name="GE13 results"/><ref name ="myundi pru 13"/><ref name="Utusan PRU 13 results"/><ref name="GE14 results"/><ref name="The Star GE14"/> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |'''P130 [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''34,271''' |'''61.87%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Yeow Chai Thiam]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |21,120 |38.13% |56,654 |13,151 |78.56% |- | rowspan=4|[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] | rowspan=11|'''P128 [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]]''' | rowspan=4 {{Party shading/Democratic Action Party}} | | rowspan=4|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |'''45,628''' | rowspan=4|'''53.12%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Yeow Chai Thiam]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |33,075 |38.52% | rowspan=4|87,617 | rowspan=4|12,553 | rowspan=4|85.64% |- |bgcolor=#800080 | |Abd Halim Abdullah ([[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia|BERJASA]]) | style="text-align:right;" |6,866 | style="text-align:right;" |8.00% |- |{{Party shading/Independent}} | |[[John Fernandez]] ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |221 | style="text-align:right;" |0.26% |- |{{Party shading/Independent}} | |Bujang Abu ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |83 | style="text-align:right;" |0.10% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 style="text-align:right;" |'''55,503''' | rowspan=2|'''60.45%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Chong Sin Woon]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |24,809 |27.02% | rowspan=2|93,254 | rowspan=2|30,694 | rowspan=2|84.65% |- |{{Party shading/PAS}} | |Shariffuddin Ahmad ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |11,506 |12.53% |- | rowspan=4|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=4 {{Party shading/PH}} | | rowspan=4|{{nowrap|'''Loke Siew Fook'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |'''63,920''' | rowspan=4|'''51.85%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Mohd Fadli Che Me ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |33,076 |26.83% | rowspan=4|124,729 | rowspan=4|30,844 | rowspan=4|79.32% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Wong Yin Ting ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |24,584 |19.94% |- |bgcolor={{party color|Homeland Fighter's Party}} | |Mohamad Jani Ismail ([[Parti Pejuang Tanah Air|PEJUANG]]) | style="text-align:right;" |1,336 | style="text-align:right;" |1.08% |- |{{Party shading/Independent}} | |Izat Lesly ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |373 | style="text-align:right;" |0.30% |- |} == Anugerah == * {{flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong XVII ribbon.png|50px]] Penerima Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17 (2024) == Lihat juga == * [[Rasah (kawasan persekutuan)]] * [[Seremban (kawasan persekutuan)]] * [[Chennah (kawasan negeri)]] == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== {{commons category}} {{wikiquote|Loke Siew Fook}} * [http://lokesiewfook.blogspot.com/ Laman blog Loke] * {{facebook|lokesiewfook}} * {{instagram|lokesiewfook}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef | before = [[Liow Tiong Lai]]}} {{s-ttl | title = [[Menteri Pengangkutan Malaysia]] | years = 21 Mei 2018–24 Februari 2020}} {{s-aft | after = [[Wee Ka Siong]]}} {{s-par|my}} {{s-bef | before = [[John Fernandez]]}} {{s-ttl | title = Ahli Parlimen [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] | years = 5 Mei 2013–kini}} {{s-inc}} {{s-bef | before = [[Goh Siow Huat]]}} {{s-ttl | title = Ahli Parlimen [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]] | years = 8 Mac 2008–5 Mei 2013}} {{s-aft | after = [[Teo Kok Seong]]}} {{s-ppo}} {{s-bef | before = [[Lim Kit Siang]]}} {{s-ttl | title = Ketua Parlimen [[Parti Tindakan Demokratik]] | years = 11 Julai 2018–20 Mac 2022}} {{s-aft | after = [[Nga Kor Ming]]}} {{s-end}} {{navboxes |title= Rencana berkenaan {{laman}} |state=collapsed |list= {{Kabinet Anwar Ibrahim}} {{Kabinet Malaysia 2018}} {{Menteri Pengangkutan Malaysia}} {{N9-FedRep}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Pakatan Harapan}} }} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Loke Siew Fook}} {{Kehidupan|1977|}} [[Kategori:Alumni Universiti Kebangsaan Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Menteri Pengangkutan Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] 65oi1cpb8a7f3h1ocnwt495chzvmtj2 0 99199 7004355 6916667 2026-11-12T10:19:10Z Jeluang Terluang 179706 /* Nota kaki */ 7004355 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = [[Sir]] | name = Lewis Hamilton | honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|MBE|HonFREng}} | image = File:Prime Minister Keir Starmer meets Sir Lewis Hamilton (54566928382) (cropped).jpg | caption = Hamilton pada tahun 2025 | birth_name = Lewis Carl Davidson Hamilton<ref name="Hamilton">{{cite book|title=Lewis Hamilton: My Story|last=Hamilton|first=Lewis|isbn=978-0-00-727005-7|page=33|publisher=[[HarperCollins|HarperSport]]|year=2007}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1985|1|7}}<ref name="Kelso">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/uk/2007/apr/20/paulkelso.uknews4|title=Profile: Lewis Hamilton|last=Kelso|first=Paul|date=20 April 2007|work=The Guardian |access-date=26 June 2008|location=London|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005142006/https://www.theguardian.com/uk/2007/apr/20/paulkelso.uknews4|archive-date=5 October 2013|url-status=live}}</ref> | birth_place = [[Stevenage|Stevenage, Hertfordshire]], England, United Kingdom | occupation = [[Senarai pemandu Formula Satu|Pemandu]] | family = [[Nicolas Hamilton]] (abang sedara) | module = {{Infobox F1 driver | embed=yes | nationality = {{flagicon|GBR}} British <!-- Please leave the 2024 team in the infobox until at least 1 January 2025, per WP:F1 convention --> | 2026 Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | car_number = 44{{refn|group=note|Hamilton adalah penyandang juara dunia pemandu yang pertama yang menolak untuk berlumba dengan menggunakan No. 1, memutuskan untuk kekal dengan menggunakan nombor lamanya, iaitu No. 44, mulai dari musim 2014.<ref>{{cite web |url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/319581/hamilton-to-keep-44-as-car-number/ |title=Hamilton to keep 44 as car number |publisher=GP Update |access-date=25 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141202194050/http://www.gpupdate.net/en/f1-news/319581/hamilton-to-keep-44-as-car-number/ |archive-date=2 December 2014 |url-status=dead}}</ref> Beliau memandu dengan menggunakan nombor 1 di bahagian hidung keretanya dalam sesi latihan bebas untuk [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] [[Grand Prix Abu Dhabi 2018|Abu Dhabi 2018]] dan [[Grand Prix Abu Dhabi 2019|2019]] selepas memenangi Kejuaraan Dunia kelima dan keenam masing-masing, tetapi secara rasmi masih berlumba dengan menggunakan nombor 44, dan nombor itu masih muncul pada penutup enjin.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.world-champion-hamilton-to-run-number-1-on-his-mercedes-in-abu-dhabi.6vWT0SZvvaOikawEIq4WsC.html |title=World champion Hamilton runs number 1 on his Mercedes in Abu Dhabi |website=Formula 1|date=23 November 2018|access-date=27 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200753/https://www.formula1.com/en/latest/article.world-champion-hamilton-to-run-number-1-on-his-mercedes-in-abu-dhabi.6vWT0SZvvaOikawEIq4WsC.html|archive-date=23 November 2018|url-status=live}}</ref>}} | races = 332 (332 permulaan) | championships = 7 ({{F1|2008}}, {{F1|2014}}, {{F1|2015}}, {{F1|2017}}, {{F1|2018}}, {{F1|2019}}, {{F1|2020}}) | wins = [[:en:List of Formula One Grand Prix wins by Lewis Hamilton|105]] | podiums = 202 | points = 4.639,5 | poles = 104 | fastest_laps = 68 | first_race = [[Grand Prix Australia 2007]] | first_win = [[Grand Prix Kanada 2007]] | last_win = [[Grand Prix Barcelona-Catalunya 2026]] | last_race = {{Latest F1GP}} | Last season = 2025 | Last position = Ke-6 (103 mata) | website = {{URL|lewishamilton.com}} | signature = [[Fail:Signature de Lewis Hamilton png.png|100px]] | signature_alt = Tandatangan Lewis Hamilton }} }} <!--When updating this please also remember to update [[Formula One career of Lewis Hamilton]]--> [[Sir]] '''Lewis Carl Davidson Hamilton''' (lahir 7 Januari 1985) ialah seorang [[perlumbaan auto|pemandu kereta lumba]] [[Formula Satu]] dari [[United Kingdom]], yang kini memandu untuk pasukan [[Scuderia Ferrari|Scuderia Ferrari-HP]]. Kali pertama Lewis merangkul gelaran [[Senarai Juara Pemandu Dunia Formula Satu|Juara Dunia]] Formula Satu pada [[Formula Satu musim 2008|musim 2008]]. Setakat tahun 2025, Lewis Hamilton telah memenangi rekod bersama tujuh gelaran Kejohanan Pemandu Dunia (diikat dengan Michael Schumacher), dan memegang rekod untuk kemenangan terbanyak (105), petak pertama (104), dan penamat podium (197), antara yang lain. Hamilton dilahirkan di Stevenage, Hertfordshire.<ref name="Kelso">{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/uk/2007/apr/20/paulkelso.uknews4|title=Profil: Lewis Hamilton|last=Kelso|first=Paul|date=20 April 2007|work=The Guardian |accessdate=26 Jun 2008|location=London}}</ref> Pada bulan Disember 1985, pada usia sepuluh tahun, beliau berjumpa dengan ketua pasukan McLaren, [[Ron Dennis]], pada majlis Anugerah Autosport dan memberitahunya, "Saya ingin berlumba untuk kamu satu hari ... saya mahu berlumba bersama McLaren." Kurang dari tiga tahun kemudian, McLaren dan Mercedes-Benz menandatangani Hamilton untuk menyertai Program Sokongan Pemandu Muda mereka. Selepas memenangi kejuaraan [[British Formula Renault]], [[Formula Three Euroseries]], dan [[GP2 Series]], beliau memandu untuk McLaren pada tahun [[Formula Satu musim 2007|2007]]. Hamilton sering dilabel sebagai "pemandu kulit hitam yang pertama dalam Formula Satu",<ref name="Kelso"/> walaupun [[Willy T. Ribbs]] pernah menguji sebuah kereta F1 pada tahun 1986.<ref>{{cite news|url=http://www.canada.com/topics/sports/autoracing/story.html?id=10a34879-fc5f-4626-84c8-38a41df06500|title=Hamilton di lorong kejayaan|last=Phillips|first=Randy|work=Montreal Gazette/Canada.com|publisher=CanWest News Service|date=7 Jun 2007|accessdate=5 Julai 2007}}</ref> Beliau juga merupakan pemandu warisan kulit hitam yang pertama untuk memenangi sebuah perlumbaan utama di [[Indianapolis Motor Speedway]] dalam mana-mana kelas. Pada musim pertamanya dalam Formula Satu, Hamilton menetapkan banyak rekod dan mendapat tempat kedua dalam Kejuaraan Dunia pada tahun 2007, hanya satu mata di belakang [[Kimi Räikkönen]]. Hamilton memenangi kejuaraan tersebut pada musim berikutnya.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7710778.stm|title=Hamilton dalam ikrar kerjaya McLaren|work=BBC Sport|publisher=BBC|first=Andrew|last=Benson|date=5 November 2008|accessdate=17 Ogos 2010|location=McLaren Technology Centre, Woking}}</ref> ==Kerjaya Formula Satu== ===McLaren (2007-2012)=== ====2007==== [[Fail:Lewis Hamilton 2007 Canada.jpg|thumb|right|Hamilton memenangi perlumbaan pertamanya di [[Grand Prix Kanada 2007]].]] [[Fail:Hamilton US '07 (cropped).jpg|thumb|right|Hamilton mendapat petak pertama dan memenangi [[Grand Prix Amerika Syarikat 2007]].]] [[Fail:Lewis Hamilton 2007 Britain.jpg|thumb|right|Hamilton mendapat tempat ketiga di [[Grand Prix British 2007]].]] [[Fail:Lewis Hamilton 2007 Belgium 2 (crop).JPG|thumb|right|Hamilton di [[Grand Prix Belgium 2007]].]] Sebelum musim ini bermula, ia telah diumumkan bahawa Hamilton akan menjadi rakan sepasukan kepada Juara Dunia bertahan, [[Fernando Alonso]], yang telah menyertai [[McLaren]] selepas meninggalkan [[Renault F1|Renault]]. Pada penampilan sulungnya di [[Grand Prix Australia 2007|Grand Prix Australia]], beliau mendapat tempat ketiga, dan menjadi pemandu ketiga belas untuk menamatkan perlumbaan di podium pada penampilan sulung mereka dalam F1 (tidak termasuk mereka yang bertanding dalam Kejuaraan Dunia pertama).<ref name="Super Wheels">{{cite news|url=http://www.supersportzone.co.za/Motorsport/columns.aspx?id=5221&headline=Hamilton|title=Hamilton still has long way to go|work=Super Wheels|agency=[[Reuters]]|date=22 Mac 2007|accessdate=27 Mei 2013|archive-date=2009-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090430054242/http://www.supersportzone.co.za/Motorsport/columns.aspx?id=5221&headline=Hamilton|url-status=dead}}</ref> Di [[Grand Prix Bahrain 2007|Bahrain]] dan [[Grand Prix Sepanyol 2007|Barcelona]], Hamilton mendapat tempat kedua, di belakang [[Felipe Massa]], dan Hamilton mendahului kejuaraan pemandu selepas perlumbaan ini.<ref name="bahrain07">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6557493.stm|title=Massa holds off battling Hamilton|accessdate=17 April 2007|publisher=[[BBC Sport]]|date=27 Mei 2013| first=Julian|last=Shea}}</ref> Ini bermakna bahawa Hamilton telah memecahkan rekod [[Bruce McLaren]] sebagai pemandu termuda untuk mendahului kejuaraan pemandu dunia.<ref name="Spain07">{{Cite news|url=http://www.dailyf1news.com/dailyf1news/nieuw/artikel.php?nwsID=3176|title=Race notes: Spanish GP|accessdate=27 Mei 2013|publisher=Daily F1 News|year=2007|archive-date=2007-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20070518104438/http://www.dailyf1news.com/dailyf1news/nieuw/artikel.php?nwsID=3176|url-status=dead}}</ref> Hamilton mendapat tempat kedua, di belakang Alonso di [[Grand Prix Monaco 2007|Monaco]], dan selepas itu beliau merasakan yang beliau telah dihalang daripada berlumba dengan rakan pasukannya. Hamilton mendapat [[petak pertama]] dan memenangi perlumbaan pertamanya dalam F1 di [[Grand Prix Kanada 2007|Grand Prix Kanada]] di [[Montreal]].<ref>{{cite news|title=Canadian Grand Prix|publisher=BBC Sport|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6739373.stm|date=10 June 2007|accessdate=27 Mei 2013|first=Andrew|last=Benson}}</ref> Seminggu kemudian, Hamilton memenangi [[Grand Prix Amerika Syarikat 2007|Grand Prix Amerika Syarikat]], dan menjadi pemandu Britain yang pertama sejak [[John Watson]] pada tahun [[Grand Prix Barat Amerika Syarikat 1983|1983]] untuk memenangi sebuah perlumbaan F1 di Amerika Syarikat,<ref name="usgpfactsstats">{{cite web|title=United States Grand Prix facts and statistics|publisher=F1Fanatic.co.uk|year=2007|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/06/18/united-states-grand-prix-facts-statistics/|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> dan hanya merupakan orang kedua, selepas [[Jacques Villeneuve]], untuk memenangi lebih daripada satu perlumbaan pada tahun pertama mereka dalam Formula Satu. Setelah mendapat tempat ketiga di [[Grand Prix Perancis 2007|Magny-Cours]] di belakang pemandu [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Kimi Räikkönen]] dan [[Felipe Massa]], Hamilton kekal sebagai pendahulu dalam Kejuaraan Pemandu dengan kelebihan 14 mata.<ref>{{cite web|url=http://www.grandprix.com/race/r776racereport.html|title=French GP&nbsp;– Sunday&nbsp;– Race Report|publisher=GrandPrix.com|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Pada perlumbaan tuan rumah Hamilton di [[Grand Prix British 2007|Silverstone]], beliau mendapat tempat ketiga.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6282190.stm|title=British Grand Prix 2007|publisher=BBC|work=BBC Sport|first=Benson|last=Andrew|date=8 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Setelah mendapat podium ini, beliau menyamai rekod dari tahun {{f1|1963}} kepunyaan [[Jim Clark]], dengan mendapat 9 podium berturut-turut untuk seorang pemandu British. Pada pusingan kelayakan untuk [[Grand Prix Eropah 2007|Grand Prix Eropah]], Hamilton terbabas di selekoh Schumacher selepas mengalami masalah dengan nat roda yang disebabkan oleh pistol udara yang digunakan pada kereta. Beliau telah dibawa ke pusat perubatan di [[Nürburgring|litar]], setelah diusung dan dipakaikan topeng oksigen, tetapi masih sedar.<ref>{{cite news|title=Hamilton unhurt following crash|publisher=BBC Sport|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6910032.stm|date=21 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Beliau tidak menamatkan pusingan kelayakan, dan masa yang telah ditetapkan olehnya telah diatasi oleh kesemua pelumba pada pusingan kelayakan bahagian ketiga, oleh itu beliau mendapat tempat kesepuluh.<ref>{{cite news|title=Räikkönen storms to pole as Hamilton crashes out|publisher=Formula One|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2007/7/6508.html|date=21 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Selepas pemeriksaan perubatan terakhir yang dilakukan pada pagi Ahad, Hamilton dibenarkan berlumba.<ref>{{cite news|title=Hamilton cleared to race in the Euro GP|publisher=itv-f1.com|url=http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=40127|date=22 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Dalam perlumbaan yang dilanda hujan lebat, Hamilton terbabas dan terperangkap di batu kerikil, dan menyebabkan perlumbaan dihentikan buat sementara waktu, tetapi enjinnya terus berjalan dan keretanya diangkat semula menggunakan kren. Beliau kembali ke litar dan dapat menyertai semula perlumbaan selepas rehat. Beliau akhirnya mendapat tempat kesembilan, dan ia merupakan kali pertama di mana beliau gagal mendapat podium dan mata.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6910755.stm|title=European Grand Prix 2007|author=Benson, Andrew|publisher=BBC|work=BBC Sport|accessdate=7 September 2010|date=27 Mei 2013}}</ref> Hamilton menjadi satu-satunya pelumba di mana keretanya diletakkan semula di litar dengan menggunakan kren, dan ini menyebabkan FIA mengharamkan penggunaan bantuan mekanikal untuk meletakkan semula kereta di litar.<ref>{{cite news|url=http://www.f1wolf.com/2007/07/european-gp-rule-book-confusion.html|title=European GP&nbsp;– Rule Book Confusion|work=F1 Wolf|publisher=WordPress|date=23 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Hamilton memenangi [[Grand Prix Hungary 2007|Grand Prix Hungary]] setelah bermula dari petak pertama, dalam sesi kelayakan yang dilanda kontroversi. Alonso telah menetapkan masa terpantas, tetapi telah diturunkan lima-petak, dan memulakan perlumbaan di tempat keenam kerana menghalang Hamilton di lorong pit.<ref>{{cite web|url=http://www.grandprix.com/race/r779racereport.html|title=Hungarian GP&nbsp;– Sunday&nbsp;– Race Report|publisher=grandprix.com|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Selepas perlumbaan, Hamilton mengisytiharkan bahawa beliau telah memulihkan hubunganya dengan Alonso.<ref name="Hamilton calls for truce">{{cite news|title=Hamilton calls for truce and targets the bigger battles ahead|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2007/aug/25/motorsports.sport|work=The Guardian|date=25 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013|location=London|first=Richard|last=Williams}}</ref> Di [[Grand Prix Turki 2007|Grand Prix Turki]], tayar kereta Hamilton mengalami pancit, dan beliau mendapat tempat kelima dalam perlumbaan.<ref>{{cite news|title=Turkish Grand Prix 2007|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6964650.stm|publisher=BBC Sport|date=26 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013| first=Andrew |last=Benson}}</ref> Alonso menewaskan Hamilton di [[Grand Prix Itali 2007|Itali]] dan [[Grand Prix Belgium 2007|Grand Prix Belgium]], dan meninggalkan Hamilton dengan kelebihan dua mata sahaja dalam kejuaraan. Bagaimanapun, beliau meningkatkan kelebihan dua mata tersebut kepada 12 mata selepas memenangi [[Grand Prix Jepun 2007|Grand Prix Jepun]] dalam keadaan hujan lebat, selepas Alonso terbabas. Berikutan perlumbaan tersebut, Hamilton telah disiasat oleh steward perlumbaan kerana penglibatannya dalam kejadian di belakang kereta keselamatan, yang menyaksikan kedua-dua [[Sebastian Vettel]] dan [[Mark Webber]] berlanggar semasa berada di belakang Hamilton. Walau bagaimanapun, tiada tindakan dikenakan terhadap Hamilton untuk [[Grand Prix China 2007|Grand Prix China]].<ref>{{cite web|url=http://www.forumula1.net/2007/f1/f1-news/no-penalty-for-hamilton-vettel-penalty-annulled/|title=No Penalty for Hamilton; Vettel Penalty Annulled|publisher=forumula1.net|date=5 Oktober 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Walaupun mendapatkan petak pertama di [[Grand Prix China 2007|China]], keadaan bagaimanapun berubah pada hari perlumbaan. McLaren membiarkan Hamilton menggunakan satu set tayar untuk jangka masa yang lama, walaupun diberikan nasihat daripada [[Bridgestone]], dan menyebabkan beliau terperangkap di batu kerikil ketika memasuki pit. Hamilton memasuki perlumbaan terakhir dengan kelebihan empat dan tujuh mata di hadapan Alonso dan Räikkönen masing-masing.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7032284.stm|title=Chinese Grand Prix|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=7 Oktober 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Brazil 2006|Grand Prix Brazil]], Hamilton gagal menamatkan perlumbaan di kedudukan untuk memenangi kejuaraan, dengan mendapat tempat ketujuh. Pada pusingan pertama, Hamilton dipintas oleh beberapa pelumba dan kemudiannya berada di tempat kelapan. Hamilton kemudiannya berada tempat ketujuh, dan ia adalah cukup baginya untuk memenangi kejuaraan tahun tersebut sebelum Massa bertukar tempat dengan Räikkönen, untuk membenarkan Räikkönen memenangi kejuaraan tersebut.<ref>{{cite news|title=Ferrari move up a gear to hand Räikkönen glory|work=The Guardian |url=http://www.guardian.co.uk/sport/2007/oct/22/motorsports.sport1|date=22 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013|location=London|first=Alan|last=Henry}}</ref><ref>{{cite news|title=Q and A with Lewis Hamilton|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/63545|work=Autosport|date=22 Oktober 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=41156|title=Massa happy to help Kimi to title|publisher=itv-f1.com|date=23 Oktober 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Hamilton menjadi naib-juara Kejuaraan Pemandu Dunia Formula Satu yang termuda, iaitu pada umur 22 tahun dan 288 hari. Sebelum Hamilton, rekod ini dipegang oleh Kimi Räikkönen pada umur 23 tahun dan 360 hari. Pada tahun 2009, rekod ini dipecahkan oleh [[Sebastian Vettel]], pada umur 22 tahun dan 122 hari apabila beliau menamatkan musim sebagai naib-juara pada musim tersebut. Pada 21 Oktober 2007, ia telah mengumumkan bahawa [[FIA]] sedang menyiasat pasukan [[BMW Sauber]] dan [[Williams F1|Williams]] atas sebab ketaknalaran bahan api. Pemandu BMW mendapat tempat kelima dan keenam, dan jika mereka dikecualikan, Hamilton akan dinaikkan ke tempat kelima dan akan memenangi Kejuaraan Pemandu Dunia 2007 dengan kelebihan satu mata di hadapan Räikkönen. Akhirnya, tiada penalti diberikan kepada mana-mana pasukan, walaupun McLaren secara rasmi merayu ke atas keputusan ini.<ref name="McLaren appeal">{{cite news|title=F1 teams escape fuel punishment|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7055644.stm|publisher=BBC|date=22 Oktober 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Hamilton kemudiannya memberitahu [[BBC]] bahawa beliau tidak mahu memenangi gelaran F1 melalui pengecualian pemandu lain.<ref name="McLaren appeal-LH view">{{cite news|title=Hamilton keen to win 'fair' title|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7056308.stm|publisher=BBC|date=22 Oktober 2007|accessdate=27 mei 2013}}</ref> =====Ketegangan dalam pasukan===== [[Fail:Podium 2007 USGP.jpg|thumb|Hamilton di atas podium selepas memenangi [[Grand Prix Amerika Syarikat 2007]]. Beliau didampingi oleh rakan sepasukan [[Fernando Alonso]] (kiri) dan [[Felipe Massa]] (kanan).]] Hubungan Hamilton dengan ketua pasukan McLaren, [[Ron Dennis]], bermula pada tahun 1995,<ref>{{cite web|title=Hamilton 2007 Pre-season interview|url=http://www.sportinglife.com/formula1/news/story_get.cgi?STORY_NAME=formula1/07/03/05/AUTO_Formula_One_Hamilton.html|publisher=Sporting Life|date=30 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930055238/http://www.sportinglife.com/formula1/news/story_get.cgi?STORY_NAME=formula1%2F07%2F03%2F05%2FAUTO_Formula_One_Hamilton.html|archivedate=2007-09-30|url-status=live}}</ref> dan petunjuk pertama yang Hamilton tidak berpuas hati dengan McLaren berlaku selepas beliau mendapat tempat kedua di [[Grand Prix Monaco 2007|Monaco]] pada tahun 2007. Selepas komen yang diberikan oleh Hamilton selepas perlumbaan, yang mencadangkan beliau telah memainkan peranan sokongan, FIA telah memulakan siasatan untuk menentukan sama ada McLaren melanggar peraturan dalam perintah pasukan.<ref name="inquiry">{{cite news|title=The FIA's McLaren-Monaco statement in full|publisher=Formula One|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2007/5/6178.html|date=30 Mei 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> McLaren menafikan yang mereka memihak kepada juara dunia dua kali, [[Fernando Alonso]], dan FIA kemudiannya membuktikan kewajaran pasukan, dengan menyatakan: "McLaren dapat melaksanakan strategi pasukan optimum kerana mereka mempunyai kelebihan besar ke atas semua kereta lain. Mereka tidak melakukan apa-apa yang boleh dianggap sebagai campur tangan dengan keputusan perlumbaan".<ref name="inquiry"/> Ketegangan dalam pasukan muncul semula di [[Grand Prix Hungary 2007]]. Semasa sesi kelayakan bahagian ketiga untuk perlumbaan, Hamilton dilengahkan di pit oleh Alonso dan ini menyebabkan Hamilton gagal menetapkan masa pusingan terakhirnya sebelum sesi tersebut berakhir. McLaren menegaskan bahawa Hamilton telah mengingkari arahan awal untuk membenarkan Alonso memintasnya pada pusingan kelayakan, kerana takut kehilangan kedudukannya sendiri.<ref>{{cite news|title=Dennis: Hold up is Hamilton's fault|publisher=GPUpdate|url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/162323/dennis-hold-up-is-hamilton-s-fault/|date=4 Ogos2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Alonso diturunkan ke tempat keenam pada petak permulaan, dan Hamilton (pada asalnya layak di tempat kedua) dinaikkan ke tempat pertama, manakala mata kejuaraan pengeluar McLaren ditolak. Hamilton berkata beliau berpendapat bahawa penalti Alonso adalah "agak ringan" dan hanya menyesal atas kehilangan mata pengeluar.<ref>{{cite episode|title=Chequered Flag (podcast)|network=BBC|station=BBC Radio Five Live|minutes=5:56}}</ref> Hamilton dilaporkan telah menyumpah Dennis di radio pasukan berikutan kejadian itu.<ref>{{cite news|title=Hamilton handed pole after Alonso punished|work=The Times |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article2199765.ece|date=5 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013|location=London|first=Alan|last=Baldwin}}</ref><ref>{{cite news|title=LEWIS F-WORD STORM|publisher=sundaymirror.co.uk|url=http://www.mirror.co.uk/sport/more-sport/2007/08/05/lewis-f-word-storm-98487-19574046/|date=5 Ogos 2007|accessdate =27 Mei 2013}}</ref> Berikutan siasatan steward untuk kejadian di [[Grand Prix Jepun 2007]], Alonso menyatakan: "Saya tidak berfikir tentang kejuaraan ini lagi, keputusan telah pun dibuat di luar litar". Taklimat pemandu tidak mempunyai sebarang tujuan. Anda pergi ke sana untuk mendengar apa yang [[Charlie Whiting]] dan pegawai-pegawai lain bercakap. Dua puluh satu pemandu, Charlie dan pegawai-pegawai lain mempunyai pendapat, dan ia seperti bercakap dengan dinding".<ref name="f1falonsohamiltonattack">{{cite web|title=Alonso continues attacks on McLaren & Hamilton|publisher=F1Fanatic.co.uk|year=2007|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/06/alonso-continues-attacks-on-mclaren-hamilton/|accessdate =27 Mei 2013}}</ref> Persaingan antara Hamilton dan rakan sepasukan, Alonso, membawa kepada spekulasi bahawa salah satu daripada mereka akan meninggalkan McLaren pada akhir musim 2007<ref>{{cite news|title=The future of Fernando Alonso|publisher=grandprix.com|url=http://www.grandprix.com/ns/ns19511.html|date=6 August 2007|accessdate=12 September 2007}}</ref><ref>{{cite news|title=Alonso cool on future at McLaren|publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6932307.stm|date=5 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite news|title=Million dollar babies|first=Eddie|last=Irvine|authorlink=Eddie Irvine|publisher=Virgin Group|work=Virgin Media|url=http://www.virginmedia.com/sport/motorsport/formula1/features/eddie-irvine-12.php|date=8 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> dan Alonso dan McLaren menamatkan kontrak mereka dengan persetujuan bersama pada 2 November 2007.<ref>{{cite news|title=Alonso secures exit from McLaren|publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7074737.stm|date=2 November 2007|accessdate=27 Mei 2013| first=Andrew | last=Benson}}</ref> ====2008==== [[Fail:Lewis hamilton - 2008 Melb GP.jpg|thumb|right|Hamilton memenangi perlumbaan pembuka tirai musim {{F1|2008}} di [[Grand Prix Australia 2008|Melbourne]].]] Pada 14 Disember 2007, ia telah disahkan bahawa [[Heikki Kovalainen]] yang memandu untuk [[Renault F1|Renault]] pada tahun 2007 akan memandu kereta kedua untuk [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz HighPerformanceEngines|Mercedes]] untuk musim 2008, bersama Hamilton.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/12/14/mclaren-set-to-confirm-heikki-kovalainen-for-2008/|title=McLaren confirm Heikki Kovalainen for 2008 (updated)|publisher=f1fanatic.co.uk|author=Collantine, Keith|date=14 Disember 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Pada bulan Januari 2008, Hamilton menandatangani kontrak lima-tahun bersama McLaren-Mercedes sehingga akhir musim 2012.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7196436.stm|title=Hamilton signs new McLaren deal|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=18 Januari 2008|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Hamilton memenangi perlumbaan pembuka tirai musim 2008, di [[Grand Prix Australia 2008|Grand Prix Australia]], selepas memulakan perlumbaan dari petak pertama.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7299130.stm|title=Hamilton wins dramatic F1 opener|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=16 Mac 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Malaysia 2008|Malaysia]], beliau mendapat tempat kelima selepas bermula di tempat kesembilan, setelah diberikan penalti kerana menghalang Nick Heidfeld pada pusingan kelayakan.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7310226.stm|title=Raikkonen eases to Malaysia win|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=23 March 2008|accessdate=20 November 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7309337.stm|title=McLaren duo punished for impeding|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=22 Mac 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Beliau mendapat podium di [[Grand Prix Sepanyol 2008|Sepanyol]] selepas mendapat tempat ketiga.<ref name="F1Fanatic 2008 Spanish Grand Prix review">{{cite news|last=Collantine|first=Keith|title=Raikkonen leads crushing Ferrari 1–2|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2008/04/27/2008-spanish-grand-prix-review-raikkonen-leads-crushing-ferrari-1-2/|date=27 April 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Hamilton mendapat tempat kedua di [[Grand Prix Turki 2008|Turki]],<ref>{{cite web|url=http://www.grandprix.com/race/r790racenotes.html|title=Massa wins Turkish GP for third straight year|publisher=grandprix.com|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> dan memenangi [[Grand Prix Monaco 2008|Grand Prix Monaco]]. Hamilton mendahului kejuaraan selepas memenangi perlumbaan ini.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2008/05/25/2008-monaco-grand-prix-review-ferrari-mistakes-let-lewis-hamilton-in-for-win/|title=2008 Monaco Grand Prix review: Ferrari mistakes let Lewis Hamilton in for win|publisher=f1fanatic.co.uk|author=Collantine, Keith|date=28 Mei 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Kanada 2008|Montreal]], Hamilton merempuh ke belakang Räikkönen di lorong pit, dan kedua-dua mereka terpaksa bersara dan Hamilton telah diberikan penalti 10-petak kedudukan untuk perlumbaan seterusnya di [[Grand Prix Perancis 2008|Perancis]].<ref>{{cite news|title=Kubica leads historic BMW 1–2 in Canada|first=Matt|last=Beer|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/68131|publisher=Haymarket Publications|work=Autosport|date=8 Jun 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2008/jun/12/lewishamilton.formulaone|first=Alan|last=Henry|title=Hamilton bullish despite 10-place grid penalty|work=The Guardian|date=12 Jun 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Walaupun melakukan kesilapan pada pusingan kelayakan, yang menyaksikan beliau di tempat keempat, Hamilton memenangi [[Grand Prix British 2008|Grand Prix British]] dalam keadaan hujan. Prestasi beliau telah dinyatakan sebagai salah satu yang terbaik setakat ini.<ref name="BBC News British Grand Prix">{{cite news|last=Benson|first=Andrew|title=BBC Sport at Silverstone|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7492145.stm|date=6 Julai 2008|accessdate=28 Mei 2013|publisher=BBC News}}</ref> Hamilton sendiri berkata dalam persidangan akhbar selepas perlumbaan bahawa ia adalah kemenangan yang paling sukar dan paling bermakna baginya.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2008/jul/06/lewishamilton.formulaone|title=Hamilton reigns in the rain at Silverstone|work=The Guardian |author=Ashdown, John|date=6 Julai 2008|accessdate=28 Mei 2013| location=London}}</ref> Pada perlumbaan seterusnya di [[Grand Prix Jerman 2008|Hockenheim]], Hamilton menang walaupun pasukan melakukan kesilapan taktikal.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2008/07/20/lewis-hamilton-wins-despite-strategy-blunder-2008-german-gp-review/|title=Lewis Hamilton wins despite strategy blunder (2008 German GP review)|publisher=f1fanatic.co.uk|author=Collantine, Keith|date=20 Julai 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> [[Fail:Hamilton + Raikkonen 2008 Belgium 2.jpg|thumb|Hamilton diberikan penalti di [[Grand Prix Belgium 2008]] kerana memintas [[Kimi Räikkönen]] setelah memotong selekoh sebelumnya. Steward perlumbaan berkata beliau mendapat lebihan yang tidak adil, dan penalti tersebut menyebabkan beliau jatuh dari tempat pertama ke tempat ketiga.]] Hamilton memenangi [[Grand Prix Belgium 2008|Grand Prix Belgium]], bagaimanapun beliau kemudiannya dikatakan telah mendapat kelebihan yang tidak adil dengan memotong selekoh apabila beliau menggunakan jalan di sebelah kiri untuk mengelakkan dirinya daripada berlanggar dengan [[Kimi Räikkönen]].<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/70405|title=autosport.com&nbsp;– F1 News: Post-race press conference&nbsp;– Belgium |work=Autosport|accessdate=4 November 2008|date=28 Mei 2013}}</ref> McLaren berkata telemetri mereka menunjukkan Hamilton telah memperlahankan keretanya untuk membiarkan Räikkönen memintasnya<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/70404|title=autosport.com&nbsp;– F1 News: McLaren: No choice but to appeal|work=Autosport|accessdate=4 November 2008|date=7 September 2008}}</ref> tetapi Hamilton telah diberikan penalti masa 25 saat, sekali gus menjatuhkan beliau ke tempat ketiga. Dengan ini, pesaing utama Hamilton untuk gelaran, Massa, diberikan kemenangan. Kelebihan Hamilton dalam kejuaraan pemandu telah dirapatkan kepada dua mata, dan rayuan yang telah dibuat oleh McLaren kepada [[Majlis Sukan Permotoran Sedunia FIA]] telah ditolak atas alasan kes tersebut tidak boleh diterima.<ref>{{cite news|title=No big surprises in Paris|publisher=grandprix.com|url=http://www.grandprix.com/ns/ns20794.html|date=23 September 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Itali 2008|Grand Prix Hamilton]], Hamilton mendapat tempat ketujuh. Keputusan ini mengurangkan kelebihan Hamilton dalam kejuaraan kepada satu mata.<ref>{{cite web|url=http://www.grandprix.com/race/r799racereport.html|title=Italian GP&nbsp;– Sunday&nbsp;– Race Report: Vettel blows them away|publisher=grandprix.com|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Hamilton mendapat tempat ketiga pada perlumbaan seterusnya di [[Grand Prix Singapura 2008|Singapura]], manakala Massa gagal mendapat sebarang mata, dan Hamilton berada tujuh mata di hadapan Massa selepas perlumbaan ini.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2008/sep/28/formulaone.lewishamilton1|title=Alonso back on form with Singapore win as Hamilton boosts title hopes|work=The Guardian |author=Briggs, Gemma|date=28 September 2008|accessdate=28 Mei 2013|location=London}}</ref> Di [[Grand Prix Jepun 2008|Fuji]], Hamilton diberikan penalti pandu-lalu kerana memaksa pemandu lain ke kawasan luar litar apabila beliau membuat kesilapan ini pada pusingan pertama. Sebelum sempat menjalani hukumnya, beliau dilanggar oleh Massa selepas pemandu Ferrari tersebut melakukan kesilapan dengan berlanggar dengan Hamilton. Massa kemudiannya diberikan penalti pandu-lalu atas kejadian tersebut. Hamilton akhirnya mendapat ke-12, bagaimanapun Massa mendapat tempat ketujuh selepas diberi satu mata tambahan selepas penalti diberikan kepada pemandu [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]], [[Sébastien Bourdais]].<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2008/10/12/alonso-wins-as-hamilton-and-massa-stumble-2008-japanese-grand-prix/|title=Alonso wins as Hamilton and Massa stumble (2008 Japanese Grand Prix)|work=F1 Fanatic|publisher=Keith Collantine|last=Collantine|first=Keith|date=12 Oktober 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Ini bermakna dengan baki dua perlumbaan, Hamilton mendahului kejuaraan Dunia dengan lima mata di hadapan Massa. Di [[Grand Prix China 2013|Grand Prix China]], Hamilton menang di hadapan Felipe Massa dan Kimi Räikkönen, dan mempunyai kelebihan 7 mata dalam Kejuaraan Dunia ke perlumbaan penutup tirai musim ini. Selepas perlumbaan, Hamilton berkata, "Bagi kesemua hujung minggu, Tuhan berada di pihak kami seperti biasa, dan pasukan melakukan kerja yang luar biasa dalam menyediakan kereta, yang telah menjadi sebuah impian untuk dipandu."<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/3227133/Lewis-Hamilton-savours-show-of-family-unity-as-he-moves-closer-to-world-title.html|title=Hamilton savours show of family unity|work=The Daily Telegraph|location=London|first=John|last=Bingham|date=19 Oktober 2008|accessdate=28 Mei 2013|archive-date=2010-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100421184740/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/3227133/Lewis-Hamilton-savours-show-of-family-unity-as-he-moves-closer-to-world-title.html|url-status=dead}}</ref> [[Fail:Hamilton Brazil 2008 celebrations.jpg|thumb|left|Hamilton dan pasukannya meraikan kemenangan kejuaraannya.]] Di [[Grand Prix Brazil 2008|Grand Prix Brazil]], Hamilton perlu menamatkan perlumbaan sekurang-kurangnya di tempat kelima jika Massa memenangi perlumbaan tersebut untuk memenangi Kejuaraan Dunia. Hamilton menjadi Juara Dunia Formula Satu yang paling muda selepas beliau merampas kejuaraan tersebut di selekoh yang terakhir. Pada selekoh terakhir, Hamilton memintas pemandu [[Toyota F1|Toyota]], [[Timo Glock]], untuk tempat kelima selepas Glock bergelut dengan tayar cuaca keringnya. Hamilton memenangi kejuaraan dengan kelebihan satu mata, manakala Massa memenangi perlumbaan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7705230.stm|title=Last-gasp Hamilton takes F1 crown|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=2 November 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2008/11/8635.html|title=The Official Formula 1 Website|publisher=Formula One|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Ini bermakna bahawa Hamilton memenangi Kejuaraan Dunia Pemandu Formula Satu 2008, dan menjadi pemandu yang termuda untuk memenangi gelaran tersebut. Dengan ini, beliau menjadi pemandu kulit hitam pertama yang pertama untuk memenangi kejuaraan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://www.tel egraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/lewishamilton/3367873/Lewis-Hamilton-crowned-youngest-world-champion-at-Brazil-Grand-Prix-Formula-One.html|title=Lewis Hamilton keeps cool to become youngest ever world champion in rainy Brazil|work=The Daily Telegraph|location=London|first=Kevin|last=Garside|date=2 November 2008|accessdate=28 Mei 2013|archive-date=2010-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902192945/http://www909.tel/|url-status=dead}}</ref> Beliau juga merupakan pemandu pertama British yang pertama untuk memenangi Kejuaraan Dunia sejak [[Damon Hill]], yang menang pada tahun {{f1|1996}}.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7705310.stm|title=2008 Brazilian Grand Prix|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=2 November 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> ;Penderaan perkauman Pada 4 Februari 2008, Hamilton telah didera secara lisan pada ujian pra-musim di [[Circuit de Catalunya]] di Catalonia oleh beberapa penonton Sepanyol yang memakai cat muka berwarna hitam dan rambut palsu, serta baju yang mengandungi perkataan "keluarga Hamilton [sic]".<ref name="times20080204">{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article3305228.ece|title=Lewis Hamilton 'saddened' by racist abuse|date=4 Februari 2008|accessdate=28 Mei 2013|work=The Times|location=London|first=Sadie|last=Gray}}</ref> Hamilton menjadi amat tidak popular di Sepanyol kerana persaingan dengan pelumba Sepanyol dan bekas rakan sepasukannya, [[Fernando Alonso]]. [[FIA]] telah memberi amaran kepada pihak berkuasa Sepanyol tentang pengulangan tingkah laku tersebut.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7225523.stm|title=Hamilton saddened by racist abuse|publisher=BBC|work=BBC Sport|accessdate=4 Februari 2008|date=28 Mei 2013}}</ref> Dalam reaksi terhadap tingkah laku ini, FIA mengumumkan pada 13 Februari 2008 bahawa mereka akan melancarkan kempen ''Race Against Racism'' (Menentang Isu Perkauman).<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2008/2/7355.html|title=The Official Formula 1 Website |publisher=Formula Satu|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Tidak lama sebelum Grand Prix Brazil 2008, sebuah laman web yang dimiliki oleh cawangan Sepanyol yang berpusat di New York, iaitu agensi pengiklanan TBWA dan dinamakan "pinchalaruedadeHamilton" (pancitkan tayar Hamilton) telah dipaparkan dalam media British. Laman web ini mengandungi imej animasi [[Autódromo José Carlos Pace|Interlagos]] yang membolehkan pengguna untuk meletakkan paku di litar supaya kereta Hamilton akan memandu di atasnya. Beribu-ribu komen yang ditinggalkan sejak tahun 2007, termasuk beberapa penghinaan kaum.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/media/2008/nov/01/hamilton-racism-formula-one-spain|title=Website used to abuse Lewis Hamilton owned by global ad agency|work=The Guardian |location=London|first=Giles|last=Tremlett|date=1 November 2008|accessdate=7 Mei 2010}}</ref> Bekas rakan sepasukan, Fernando Alonso, mengutuk penyokong yang bersifat perkauman.<ref>{{cite news|url=http://www.barcelonareporter.com/index.php?/news/comments/spains_f1_alonso_condemns_racism_aimed_at_hamilton/|title=The Barcelona Reporter|publisher=barcelonareporter.com|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> ====2009==== [[Fail:Hamilton 2009 Malaysian GP 1.jpg|thumb|left|Hamilton memandu unuk McLaren di [[Grand Prix Malaysia 2009]].]] Hamilton memulakan [[Formula Satu musim 2009|musim 2009]] di [[Grand Prix Australia 2009|Australia]] dari tempat ke-18 selepas McLaren mengantikan kotak gear keretanya selepas pusingan kelayakan.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/5065001/Lewis-Hamilton-trailing-as-Jenson-Button-takes-pole-for-F1-Australian-Grand-Prix.html|title=Lewis Hamilton di belakang manakala Jenson Button mendapat petak pertama di Australia|first=Tom|last=Cary|work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group|date=28 Mac 2009|accessdate=17 Ogos 2010|location=London}}</ref> Hamilton mendapat manfaat daripada sebuah kemalangan yang berlaku di antara pemandu [[Red Bull Racing|Red Bull]], Vettel, dan pemandu [[BMW Sauber|BMW]], Kubica, untuk berganjak ke tempat keempat pada saat akhir perlumbaan. Beliau kemudiannya menamatkan perlumbaan di tempat ketiga selepas [[Jarno Trulli]] telah dihukum kerana memintas Hamilton di bawah keadaan kereta keselamatan. Semasa pendengaran steward selepas perlumbaan, Hamilton dan pegawai McLaren memberitahu kepada steward bahawa mereka tidak sengaja membenarkan Trulli memotong Hamilton, namun perhubungan komunikasi radio McLaren tidak mengatakan demikian.<ref> {{cite web|url=http://makformula1.blogspot.com/2009/04/transcript-of-mclaren-radio.html|title=FORMULA 1: Radio McLaren + AUDIO|publisher=makformula1.blogspot.com|accessdate=3 April 2009}}</ref> Hamilton kemudiannya disingkirkan daripada perlumbaan tersebut kerana memberikan "bukti yang mengelirukan" semasa pendengaran steward.<ref>{{cite news|last=Noble|first=Jonathan|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/74146|title=Hamilton disingkirkan daripada GP Australia|work=autosport.com|publisher=Haymarket Publications|date=2 April 2009|accessdate=2 April 2009}}</ref> Beliau kemudiannya memohon maaf kepada pengarah perlumbaan [[FIA]], [[Charlie Whiting]], kerana berbohong kepada steward.<ref>{{Cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/74394|title=Hamilton meminta maaf kepada Whiting|work=autosport.com|publisher=Haymarket Publications|date=10 April 2009|author=Cooper, Adam; Noble, Jonathan|accessdate=11 April 2009}}</ref> Hamilton mendapat beberapa mata di [[Grand Prix Malaysia 2009|Malaysia]], [[Grand Prix China 2009|China]] dan [[Grand Prix Bahrain 2009|Bahrain]]. Nasib Hamilton berubah di [[Grand Prix Hungary 2009|Hungaroring]], iaitu pada perlumbaan kesepuluh musim ini di mana beliau menang, 11.529 saat di hadapan Räikkönen untuk memenangi perlumbaan kesepuluh dalam kerjayanya, dan yang pertama bagi sebuah kereta yang dilengkapi oleh sistem KERS.<ref>{{cite web |url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/5103.html|title=KERS, ex-F1 champs and South Korea|accessdate=27 Ogos 2010|last=Lynch|first=Steven|date=25 November 2012|work=en.espnf1.com|publisher=ESPN EMEA Ltd.}}</ref> Hamilton meneruskan prestasi ini di [[Grand Prix Eropah 2009|Valencia]] selepas beliau mendapat tempat kedua pada perlumbaan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2009/aug/23/lewis-hamilton-robbed-grand-prix-victory-valencia-barrichello|title=Lewis Hamilton menang di Singapura|accessdate=27 Ogos 2010|last=Hamilton|first=Maurice|date=23 Ogos 2009|work=The Guardian |publisher=Guardian News and Media Limited | location=London}}</ref> Di [[Grand Prix Singapura 2009|Grand Prix Singapura]], Hamilton memenangi perlumbaan keduanya pada musim ini.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8277277.stm|title=Button meningkat dan Hamilton menang |date=27 September 2009|work=BBC Sport|accessdate=28 September 2009|first=Ollie |last=Williams}}</ref> Beliau mendapat tempat ketiga di [[Grand Prix Jepun 2009|Jepun]] dan [[Grand Prix Brazil 2009|Brazil]]. Ketika mendahului perlumbaan di [[Grand Prix Abu Dhabi 2009|Abu Dhabi]], beliau mengalami masalah brek belakang pada pusingan ke-20 dan terpaksa bersara. Ia merupakan kali pertama bahawa Hamilton bersara disebabkan oleh masalah teknikal dalam Formula Satu.{{petikan diperlukan|date=Mei 2013}} ====2010==== [[Fail:Lewis Hamilton 2010 Malaysia 1st Free Practice.jpg|thumb|right|Hamilton memandu untuk [[McLaren]] di [[Grand Prix Malaysia 2010]], di mana beliau mendapat tempat keenam, selepas memulakan perlumbaan di tempat ke-20.]] Untuk musim ini, Hamilton memandu bersama [[Jenson Button]], selepas [[Heikki Kovalainen]] menyertai [[Lotus Racing]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8411249.stm|title=Lotus F1 menandatangani Jarno Trulli dan Heikki Kovalainen|publisher=BBC|work=BBC Sport|accessdate=2 September 2010 | date=5 Januari 2013}}</ref> Hamilton mendapat tempat ketiga di [[Grand Prix Bahrain 2010|Bahrain]].<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2010/mar/14/fernando-alonso-bahrain-f1|title=Ferrari's Fernando Alonso memenangi GP Bahrain|work=The Guardian |date=14 Mac 2010|accessdate=5 Januari 2013 | location=London}}</ref> Di [[Grand Prix Australia 2010|Australia]], Hamilton mendapat tempat keenam, selepas berlanggar dengan [[Mark Webber]].<ref>{{cite web|url=http://www.grandprix.com/race/r822racereport.html|title=Australian GP – Sunday – Race Report: Button calls the shots in Australia|publisher=grandprix.com|accessdate=2 September 2010}}</ref> Di [[Grand Prix Malaysia 2010|Malaysia]], strategi tayar cuaca hujan yang salah pada pusingan kelayakan menyebabkan beliau bermula di tempat ke-20. Namun begitu, Hamilton menamatkan perlumbaan di tempat keenam. [[Fail:McLaren duo 1-2 finish 2010 Canada (cropped).jpg|thumb|left|Hamilton memenangi perlumbaan keduanya berturut-turut di [[Grand Prix Kanada 2010|Kanada.]], di hadapan rakan sepasukan, [[Jenson Button]].]] Hamilton mendapat tempat kedua di [[Grand Prix China 2010|China]], di belakang Jenson Button. Ini merupakan keputusan 1-2 yang pertama bagi McLaren sejak [[Grand Prix Itali 2007]]. Hamilton terlibat dalam sebuah insiden di lorong pit dengan pemandu [[Red Bull Racing|Red Bull]], [[Sebastian Vettel]]. Mereka berdua menerima teguran daripada steward perlumbaan. Di [[Grand Prix Monaco 2010|Monaco]], Hamilton mendapat tempat kelima. Di [[Grand Prix Turki 2010|Grand Prix Turki]], Hamilton memenangi perlumbaan pertamanya pada musim ini, dengan Button mendapat tempat kedua. Hamilton bermula di petak pertama [[Grand Prix Kanada 2010|Grand Prix Kanada]]. Selepas menetapkan masa pusingan kelayakannya, Hamilton menerima arahan daripada pasukannya untuk memberhentikan keretanya di litar disebabkan keretanya tidak mempunyai bahan api yang secukupnya untuk diberikan kepada FIA sebagai sampel. Hamilton kemudiannya menerima teguran, manakala pasukannya menerima denda $10,000.<ref>{{cite news|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2010/6/10901.html|title=Hamilton storms to Montreal pole|publisher=[[Formula One Group|Formula One Association]]|date=12 Jun 2010|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Namun begitu, Hamilton memenangi perlumbaan tersebut dan mendahului Kejuaraan Pemandu Dunia, dan sekaligus mendapat keputusan 1-2 McLaren yang ketiga pada musim ini. Di [[Grand Prix Eropah 2010|Valencia]], Hamilton mendapat tempat kedua, meskipun menerima penalti pandu-lalu.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8766250.stm|title=Sebastian Vettel menamatkan perlumbaan di hadapan Lewis Hamilton|publisher=BBC Sport|date=27 Jun 2010|accessdate=6 Januari 2013}}</ref> Pada perlumbaan tuan rumahnya di [[Grand Prix British 2010|Silverstone]], beliau Hamilton mendapat tempat kedua dan kemudiannya mendapat tempat keempat di [[Grand Prix Jerman 2010|Grand Prix Jerman]]. Di [[Grand Prix Belgium 2010|Spa-Francorchamps]], Hamilton memenangi perlumbaan ketiganya pada musim ini. Di [[Grand Prix Jepun 2010|Grand Prix Jepun]], Hamilton mendapat tempat kelima. Di [[Grand Prix Korea 2010|Korea Selatan]], Hamilton mendapat tempat kedua, manakala di [[Grand Prix Brazil 2010|Brazil]], beliau mendapat tempat keempat. Pada perlumbaan penutup tirai di [[Grand Prix Abu Dhabi 2010|Abu Dhabi]], Hamilton mendapat tempat kedua, di belakang Vettel, yang memecahkan rekod Hamilton sebagai Juara Dunia Formula Satu yang paling muda. ====2011==== [[Fail:Lewis Hamilton 2011 Malaysia Qualify.jpg|thumb|left|Hamilton pada pusingan kelayakan di {{F1 GP|2011|Malaysia}}]] Hamilton memulakan musim ini dengan mendapat tempat kedua pada pusingan kelayakan dan perlumbaan di [[Grand Prix Australia 2011|Grand Prix Australia]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9437589.stm|title=Sebastian Vettel mengalahkan Lewis Hamilton di GP Australia|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=27 Mac 2011|accessdate=7 Januari 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Malaysia 2011|Grand Prix Malaysia]], beliau bermula di tempat kedua, namun menamatkan perlumbaan di tempat ketujuh.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9453282.stm|title=Sebastian Vettel mengalahkan Jenson Button di GP Malaysia|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=10 April 2011|accessdate=7 Januari 2013}}</ref> Namun, Hamilton menerima penalti masa 20 saat selepas perlumbaan kerana menghalang pemandu lain dengan berbahaya, dan menyebabkan beliau jatuh ke tempat kelapan.<ref>{{cite news|title=Lewis Hamilton dan Fernando Alonso diberikan penalti|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/formula_one/13029061.stm|publisher=BBC Sport|date=10 April 2011|accessdate=7 Januari 2013}}</ref> Hamilton memenangi perlumbaan pertamanya pada musim ini di [[Grand Prix China 2011|China]].<ref>{{cite news|title=Hamilton menang di China|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/formulaone/article-1377757/Lewis-Hamilton-wins-Chinese-Grand-Prix.html|work=Daily Mail |publisher=Associated Newspapers|accessdate=15 Oktober 2011|location=London|date=17 April 2011}}</ref> Beliau kemudiannya mendapat tempat keempat di [[Grand Prix Turki|Turki]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9479645.stm|title=Pemandu RBR, Vettel, memenangi GP Turki|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=8 Mei 2011|accessdate=7 Januari 2013}}</ref> dan kedua di [[Grand Prix Sepanyol 2011|Sepanyol]].<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/13491409|title=Vettel menghalang Hamilton untuk memenangi GP Sepanyol|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=22 Mei 2011|accessdate=7 Januari 2013}}</ref> [[Fail:2011 Canadian GP - Hamilton.jpg|thumb|Hamilton bersara di [[Grand Prix Kanada 2011|Grand Prix Kanada]] selepas berlanggar dengan rakan sepasukan, Button]] Pada pusingan kelayakan di [[Grand Prix Monaco 2011|Monaco]], beliau mendapat tempat kesepuluh selepas bendera merah dikeluarkan pada sesi kelayakan bahagian ketiga sebelum beliau sempat menetapkan masa yang kompetitif akibat kemalangan dashyat [[Sergio Pérez]]. Pada perlumbaan tersebut, Hamilton menerima penalti pandu-lalu pit selepas berlanggar dengan Massa. Kemudiannya, Alguersuari terhempas ke belakang kereta Hamilton, dan menyebabkan sayap belakangnya patah; serta bendera merah dikeluarkan selepas Petrov mengalami kemalangan pada masa yang sama, dan ia membolehkan mekanik McLaren membaiki kereta Hamilton. Selepas perlumbaan dimulakan semula, beliau berlanggar dengan Maldonado, dan menyebabkan Hamilton diberikan penalti masa 20 saat, namun ia tidak menjejaskan keputusannya.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9499975.stm|title=Sebastian Vettel menang selepas drama di Grand Prix Monaco|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=29 Mei 2011|accessdate=20 November 2012}}</ref> [[Fail:Lewis Hamilton2011.JPG|thumb|left|Hamilton memenangi perlumbaan ketiganya pada musim ini di {{F1 GP|2011|Abu Dhabi}}]] Di [[Grand Prix Kanada 2011|Grand Prix Kanada]], Hamilton berlanggar dengan Webber pada selekoh pertama sebelum menyertai perlumbaan semula di belakang Button. Selepas beberapa pusingan kemudian, Hamilton cuba untuk mengambil kesempatan ke atas kesilapan yang dilakukan oleh Button. Namun, ketika Hamilton cuba memintas Button, mereka berdua berlanggar dan menyebabkan Hamilton bersara.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9511066.stm|title=Jenson Button wins stunning Canadian Grand Prix|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 Jun 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Eropah 2011|Valencia]] dan [[Grand Prix British 2011|Silverstone]], Hamilton mendapat tempat keempat.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9522979.stm|title=Sebastian Vettel beats Fernando Alonso in European GP|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=26 Jun 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/14099304|title=Fernando Alonso storms to Silverstone win|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=10 Julai 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Jerman 2011|Grand Prix Jerman]], Hamilton memenangi perlumbaan keduanya pada musim ini, dan menepis cabaran daripada Webber dan Alonso.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9547042.stm|title=Lewis Hamilton wins thrilling German Grand Prix|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=24 Julai 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Hungary 2011|Hungary]] dan [[Grand Prix Itali 2011|Itali]], Hamilton sekali lagi mendapat tempat keempat.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9552843.stm|title=Jenson Button beats Sebastian Vettel in Hungary|publisher=BBC Sport|date=31 Julai 2011|accessdate=29 April 2013|first=Sarah|last=Holt}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/14872901|title=Lewis Hamilton refuses to criticise Schumacher tactics|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=11 September 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Singapura 2011|Grand Prix Singapura]], Hamilton berlanggar dengan Felipe Massa, dan menyebabkan Hamilton memerlukan sayap depan yang baru dan dikenakan penalti pandu lalu pit.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9599813.stm|title=Sebastian Vettel wins in Singapore but title must wait|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=25 September 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref> Massa menuduh Hamilton dengan mengatakan, "dia tidak berupaya untuk menggunakan otaknya," semasa temu duga selepas perlumbaan. Semasa mereka berdua ditemu bual, Massa memegang bahu Hamilton dan berkata, "Kamu beraksi dengan baik, tahniah", dan Hamilton menyuruh pelumba Brazil itu untuk meninggalkannya bersendirian.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/15052980|title=Felipe Massa criticises Lewis Hamilton's driving in Singapore|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=25 September 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Sebelum [[Grand Prix Jepun 2011|Grand Prix Jepun]], Hamilton menegaskan bahawa beliau tidak melakukan apa-apa kesilapan pada musim ini.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/15198820|title=Lewis Hamilton says he is not doing anything wrong|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=6 October 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Semasa berlumba, tayar kereta Hamilton pancit, sebelum berlanggar dengan Massa sekali lagi; dan walaupun Ferrari mahukan Hamilton dihukum, Hamilton hanya diberikan teguran dan menamatkan perlumbaan di tempat kelima.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9611193.stm|title=Sebastian Vettel takes crown despite Jenson Button win in Japan|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=9 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Hamilton kemudiannya memberitahu Massa untuk "menjadi matang".<ref>{{cite news|title=Felipe Massa must grow up|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/motorsport/3870992/Lewis-Hamilton-Felipe-Massa-must-grow-up.html|first=Ian|last=Gordon|work=The Sun|publisher=News International|date=14 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013|location=London}}</ref> Di [[Grand Prix Korea 2011|Korea]], Hamilton mendapat petak pertama, dan menamatkan penguasaan [[Red Bull Racing|Red Bull]], yang mendapat 16 petak pertama berturut-turut pada musim ini.<ref>{{cite news|title=Lewis Hamilton blasts to pole at Korean Grand Prix|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/formula_one/15319152.stm|publisher=BBC Sport|date=15 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013|first=Sarah|last=Holt}}</ref> Beliau mendahului perlumbaan hanya sehingga ke selekoh keempat pada pusingan pertama, di mana Juara Dunia, [[Sebastian Vettel]] memintasnya dan memenangi perlumbaan, dan Hamilton mendapat tempat kedua.<ref>{{cite news|title=Sebastien Vettel wins Korean Grand Prix from Lewis Hamilton|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/formula_one/15326210.stm|publisher=BBC Sport|date=16 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013|first=Sarah|last=Holt}}</ref> Di [[Grand Prix India 2011|India]], Hamilton mencatatkan masa kedua terpantas pada pusingan kelayakan, tetapi diberikan penalti tiga-petak kedudukan, selepas melanggar peraturan bendera kuning pada sesi latihan bebas pada hari Jumaat.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/15504672|title=Sebastian Vettel takes Indian Grand Prix pole|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=29 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/15489950|title=Hamilton given Indian Grand Prix grid penalty|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=28 October 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Hamilton menamatkan perlumbaan di tempat ketujuh selepas terlibat dalam satu lagi insiden dengan Massa, yang menyebabkan pemandu Brazil tersebut mendapat penalti dan Hamilton terpaksa menggantikan sayap depan.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9627687.stm|title=Sebastian Vettel wins inaugural Indian Grand Prix|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=30 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Abu Dhabi 2011|Abu Dhabi]], Hamilton bermula di tempat kedua dan memenangi perlumbaan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9638444.stm|title=Lewis Hamilton wins Abu Dhabi GP battle with Fernando Alonso|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=13 November 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Brazil 2011|Brazil]], Hamilton dan Massa menamatkan pertelingkahan mereka, selepas beliau bersara daripada perlumbaan dan mendapat tempat kelima dalam kejuaraan pemandu tahun tersebut.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/15913466|title=Lewis Hamilton finally ends feud with Felipe Massa|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=27 November 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9649301.stm|title=Mark Webber beats Sebastian Vettel to win season-ending Brazilian GP|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=27 November 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> ====2012==== [[Fail:Lewis Hamilton 2012 Malaysia FP1.jpg|thumb|right|Hamilton mendapat [[petak pertama]] di [[Grand Prix Malaysia 2012]], namun menamatkan perlumbaan di tempat ketiga.]] Hamilton kekal bersama McLaren bagi [[Formula Satu musim 2012|musim 2012]].<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/16841566|title=Lewis Hamilton lebih yakin tentang musim 2012|work=BBC Sport|publisher=BBC|date=1 Februari 2012|accessdate=14 Februari 2012|first=Andrew|last=Benson}}</ref> Hamilton mendapat petak pertama di [[Grand Prix Australia 2012|Grand Prix Australia]], namun menamatkan perlumbaan di tempat ketiga selepas dipintas oleh Button pada awal perlumbaan, dan oleh Vettel selepas memasuki pit sebelum kereta keselamatan berada di litar.<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/98151|title=Hamilton mendapat tempat ketiga diBGP Australia|first=Pablo|last=Elizalde|work=Autosport|publisher=Haymarket Publications|date=18 Mac 2012|accessdate=19 Mac 2012}}</ref> Hamilton sekali lagi mendapat petak pertama di [[Grand Prix Malaysia 2012|Grand Prix Malaysia]], namun beliau telah dipintas oleh Fernando Alonso dan [[Sergio Pérez]], lalu mendapat tempat ketiga. Hamilton menamatkan perlumbaan di tempat ketiga berturut-turut di [[Grand Prix China 2012|Grand Prix China]], dengan [[Nico Rosberg]] dan Button mendapat tempat pertama dan kedua masing-masing. Hamilton bermula di tempat kedua di [[Grand Prix Bahrain 2012|Grand Prix Bahrain]], tetapi beliau hanya mampu menamatkan perlumbaan di tempat kelapan selepas perhentian pitnya tidak berjalan dengan lancar. Hamilton sekali lagi mendapat petak pertama di [[Grand Prix Sepanyol 2012|Grand Prix Sepanyol]], namun bermula di tempat terakhir selepas beliau tidak menggunakan jumlah bahan api yang secukupnya untuk kembali ke pit selepas pusingan kelayakan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/18047760|title=Lewis Hamilton kehilangan petak pertama di Sepanyol|work=BBC Sport|publisher=[[BBC]]|date=12 Mei 2012|accessdate=14 Mei 2012}}</ref> Beliau kemudiannya menamatkan perlumbaan tersebut di tempat kelapan, di hadapan Button yang bermula di tempat kesepuluh. Hamilton memenangi perlumbaan pertamanya pada musim ini di [[Grand Prix Kanada 2012|Grand Prix Kanada]]. Hamilton memenangi Grand Prix tersebut sebanyak tiga kali. Beliau memenangi Grand Prix ini selepas memintas Fernando Alonso pada saat-saat akhir perlumbaan.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/18384099|title=Lewis Hamilton menjadi pemenang ketujuh di Kanada|work=BBC Sport|publisher=[[BBC]]|first=Andrew|last=Benson|date=10 Jun 2012|accessdate=11 Jun 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://espn.go.com/racing/f1/story/_/id/8034374/lewis-hamilton-claims-f1-canadian-grand-prix-victory|title=Lewis Hamilton menang di Kanada|date=10 Jun 2012|work=ESPN.com|publisher=ESPN|agency=Associated Press|accessdate=11 Jun 2012}}</ref> [[Fail:Lewis Hamilton, United States Grand Prix, Austin 2012.jpg|thumb|left|Hamilton di [[Grand Prix Amerika Syarikat 2012]].]] Hamilton memenangi perlumbaan keduanya pada musim ini [[Grand Prix Hungary 2012|Grand Prix Hungary]] pada 29 Julai.<ref>{{cite news|title=Hamilton menang di Hungary|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/formulaone/article-2180599/Lewis-Hamilton-wins-Hungarian-Grand-Prix.html?ito=feeds-newsxml|publisher=Mail Online|accessdate=29 Julai 2012|first=Simon|last=Cass}}</ref> Hamilton terpaksa bersara di [[Grand Prix Belgium 2012|Grand Prix Belgium]] selepas dilanggar oleh [[Romain Grosjean]] di selekoh pertama. Ini menyebabkan Grosjean diberikan digantung satu perlumbaan kerana menyebabkan kemalangan tersebut. Hamilton melantun kembali di [[Grand Prix Itali 2012|Grand Prix Itali]] setelah mendapat petak pertama dan memenangi perlumbaan tersebut.<ref>{{cite web|last=Benson|first=Andrew|title=GP Itali: Lewis Hamilton menang di Monza untuk McLaren|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/19532044|publisher=BBC|accessdate=9 September 2012}}</ref> Hamilton mendapat petak pertama sekali lagi di [[Grand Prix Singapura 2012|Grand Prix Singapura]], namun mengalami masalah kotak gear ketika mendahului perlumbaan. Beliau juga bersara di {{F1 GP|2012|Abu Dhabi}} ketika mendahului perlumbaan, sebelum menang di {{F1 GP|2012|Amerika Syarikat}} di [[Circuit of the Americas|Austin]].<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/20387974|title=Lewis Hamilton mengalahkan Sebastian Vettel di GP US, Alonso keitga|date=18 November 2012|first=Andrew|last=Benson|work=BBC Sport|publisher=[[BBC]]|accessdate=25 November 2012}}</ref> Hamilton menamatkan musim ini dengan mendapat satu lagi petak pertama di [[Grand Prix Brazil 2012|Grand Prix Brazil]], namun bersara selepas dilanggar oleh [[Nico Hülkenberg]] ketika mendahului perlumbaan. ===Mercedes (2013–2025)=== [[Fail:Lewis Hamilton 2013 Malaysia FP2 2.jpg|thumbnail|Hamilton memandu untuk Mercedes di [[Grand Prix Malaysia 2013]].]] Pada 28 September 2012, ia telah diumumkan bahawa Hamilton akan meninggalkan McLaren selepas musim 2012 berakhir untuk menyertai pasukan [[Mercedes Grand Prix|Mercedes]] untuk musim 2013 dan seterusnya, dan akan menjadi rakan sepasukan Nico Rosberg selepas menandatangani kontrak tiga tahun bersama pasukan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/19755236|title=Lewis Hamilton akan meninggalkan McLaren selepas menandatangani kontrak bersama Mercedes|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=28 September 2012|accessdate=28 September 2012|first=Andrew|last=Benson}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/feedarticle/10459232|title=Hamilton akan meninggalkan McLaren untuk ke Mercedes|work=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|agency=[[Reuters]]|date=28 September 2012|accessdate=28 September 2012|first=Alan|last=Baldwin}}</ref> Pada perlumbaan pertamanya untuk Mercedes, di [[Grand Prix Australia 2013|Grand Prix Australia]], Hamilton mendapat tempat ketiga pada pusingan kelayakan dan menamatkan perlumbaan di tempat kelima. Hamilton mendapat tempat ketiga di [[Grand Prix Malaysia 2013|Grand Prix Malaysia]], dan mendapat podium pertamanya untuk pasukan baharunya itu, namun Nico Rosberg dihalang daripada memintas Hamilton atas arahan pasukan. Pada perlumbaan berikutnya di [[Grand Prix China 2013|Grand Prix China]], Hamilton mendapat petak pertamanya yang sulung untuk Mercedes, namun sekali lagi menamatkan perlumbaan di tempat ketiga. Di [[Grand Prix Monaco 2013|Monaco]], selepas dikalahkan oleh rakan sepasukan, Rosberg, pada pusingan kelayakan buat tiga kali berturut-turut, Hamilton mengaku yang beliau bergelut dengan keretanya ketika membrek.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/22667887|title=Lewis Hamilton 'struggling' to drive Mercedes|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=25 Mei 2013|accessdate=31 Julai 2013}}</ref> === Ferrari (2025–kini) === [[Fail:2026_Chinese_GP_-_Ferrari_-_Lewis_Hamilton_-_Qualifying.jpg|alt=Hamilton pandu Ferrari SF-26 di Grand Prix China 2026|thumb|Hamilton mencapai podium pertama beliau bersama [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] di [[Grand Prix China 2026]].]] Berikutan pengumuman beliau untuk keluar dari Mercedes, [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] mengumumkan mereka telah mencapai perjanjian berbilang tahun bersama Hamilton untuk menyertia pasukan tersebut pada tahun [[Formula Satu musim 2025|2025]], dengan kontrak yang dilaporkan bernilai ₤41 milion setahun<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/crk4gnzgv3no|title=Lewis Hamilton leaving Mercedes: 'A bittersweet ending, but the achievements remain indelible'|last=Benson|first=Andrew|date=2024-12-04|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=2026-07-27}}</ref> untuk menggantikan [[Carlos Sainz Jr.]] yang merupakan rakan lumba bersama [[Charles Leclerc]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/scuderia-ferrari-press-release-01-feb-2024|title=Team statement|website=www.ferrari.com|language=en|access-date=2026-07-27}}</ref> Beliau juga mengatakan ia merupakan "impian ketika kecil" untuk memandu Ferrari.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-stars-aligned-hamilton-reveals-the-key-factors-behind-his-shock-ferrari.2vJRwYdyFN1J3vyTUqZMFr|title='The stars aligned' – Hamilton reveals the key factors behind his shock Ferrari switch|website=Formula 1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330141841/https://www.formula1.com/en/latest/article/the-stars-aligned-hamilton-reveals-the-key-factors-behind-his-shock-ferrari.2vJRwYdyFN1J3vyTUqZMFr|archive-date=30 Mac 2024|access-date=27 Julai 2026}}</ref> Selari perpindahan beliau dari McLaren ke Mercedes pada 2013, ianya dicatatkan salah satu sejarah dalam Formula Satu yang tidak dijangka dalam pertukaran pelumba<ref name="Athletic1Feb">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5243409/2024/02/01/lewis-hamilton-ferrari-mercedes/|title=Hamilton to join Ferrari in shock switch from Mercedes|last1=Smith|first1=Luke|date=1 Februari 2024|access-date=27 Julai 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240206201050/https://theathletic.com/5243409/2024/02/01/lewis-hamilton-ferrari-mercedes/|archive-date=6 Februari 2024|work=The Athletic|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/68163799|title=Lewis Hamilton will make shock move from Mercedes to Ferrari|last1=Benson|first1=Andrew|date=1 Februari 2024|access-date=27 Julai 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240201112509/https://www.bbc.com/sport/formula1/68163799|archive-date=1 Februari 2024|work=BBC|url-status=live}}</ref> dan menandakan kali pertama beliau takkan memandu dalam kerjaya untuk pasukan [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|rangkaian kuasa Mercedes]].<ref>{{cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/hamilton-agrees-to-shock-ferrari-f1-move-for-2025/|title=Hamilton agrees shock Ferrari F1 move for 2025|date=1 Februari 2024|website=The Race|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240202001843/https://www.the-race.com/formula-1/hamilton-agrees-to-shock-ferrari-f1-move-for-2025/|archive-date=2 Februari 2024|access-date=27 Julai 2026}}</ref> == Rekod perlumbaan == === Ringkasan kerjaya === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align:center" ! Musim ! Siri ! Pasukan ! Perlumbaan ! Kemenangan ! P/Pertama ! P/Terpantas ! Podium ! Mata ! Kedudukan |- !rowspan=1| 2001 |align=left| Formula Renault 2000 UK Winter Series |align=left| Manor Motorsport | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | ? | Ke-5 |- ! rowspan=2| 2002 |align=left| Formula Renault 2000 UK |align=left rowspan=2| Manor Motorsport | 13 | 3 | 3 | 5 | 7 | 274 |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |- |align=left| Formula Renault 2000 Eurocup | 4 | 1 | 1 | 2 | 3 | 92 | Ke-5 |- ! rowspan=6| 2003 |align=left| Formula Renault 2.0 UK |align=left rowspan=6| Manor Motorsport | 15 | 10 | 11 | 9 | 13 | 419 |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- |align=left| British Formula Three | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | NC |- |align=left| Formula Renault 2000 Masters | 2 | 0 | 0 | 0 | 1 | 24 | Ke-12 |- |align=left| Formula Renault 2000 Germany | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 25 | Ke-27 |- |align=left| Korea Super Prix | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | N/A | NC |- |align=left| Macau Grand Prix | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | NC |- !rowspan=4| 2004 |align=left| Formula 3 Euro Series |align=left rowspan=4| Manor Motorsport | 20 | 1 | 1 | 2 | 5 | 69 | Ke-5 |- |align=left| Bahrain Superprix | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | N/A |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- |align=left| Macau Grand Prix | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | Ke-14 |- |align=left| Masters of Formula 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | Ke-14 |- !rowspan=2|2005 |align=left| Formula 3 Euro Series |align=left rowspan=2| ASM Formule 3 | 20 | 15 | 13 | 10 | 17 | 172 |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- |align=left| Masters of Formula 3 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | N/A |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- ! 2006 |align=left| GP2 Series |align=left| ART Grand Prix | 21 | 5 | 1 | 7 | 14 | 114 |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- ! 2007 |align=left| [[Formula Satu musim 2007|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 17 | 4 | 6 | 2 | 12 | 109 |bgcolor="#DFDFDF"| '''Ke-2''' |- ! 2008 |align=left| [[Formula Satu musim 2008|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 18 | 5 | 7 | 1 | 10 | 98 |bgcolor="#FFFFBF"|'''Pertama''' |- ! 2009 |align=left| [[Formula Satu musim 2009|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 17 | 2 | 4 | 0 | 5 | 49 | Ke-5 |- ! 2010 |align=left| [[Formula Satu musim 2010|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 19 | 3 | 1 | 5 | 9 | 240 | Ke-4 |- ! 2011 |align=left| [[Formula Satu musim 2011|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 19 | 3 | 1 | 3 | 6 | 227 | Ke-5 |- ! 2012 |align=left| [[Formula Satu musim 2012|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 20 | 4 | 6 | 1 | 7 | 190 | Ke-4 |- ! 2013 |align=left| [[Formula Satu musim 2013|Formula Satu]] |align=left| [[Mercedes GP|Mercedes AMG Petronas F1 Team]] | 12 | 1 | 5 | 1 | 5 | 141* |bgcolor="#FFDF9F"| Ke-3* |} <nowiki>*</nowiki> Musim sedang dijalankan. ===Keputusan lengkap GP2 Series=== ([[:Templat:Motorsport driver results legend|kunci]]) <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - P.Terpantas</span> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tahun ! Kemasukan ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! DC ! Mata |- | 2006 ! [[ART Grand Prix]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[Circuit de Valencia|VAL<br />FEA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit de Valencia|VAL<br />SPR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#000000" style="color:white"| [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|<span style="color:white">SMR<br />FEA</span>]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|SMR<br />SPR]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#ffffbf"| ''[[Nürburgring|EUR<br />FEA]]''<br /><small>1</small> |bgcolor="#ffffbf"| [[Nürburgring|EUR<br />SPR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Circuit de Catalunya|ESP<br />FEA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit de Catalunya|ESP<br />SPR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#ffffbf"| '''[[Circuit de Monaco|MON<br />FEA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#ffffbf"| ''[[Litar Silverstone|GBR<br />FEA]]''<br /><small>1</small> |bgcolor="#ffffbf"| ''[[Litar Silverstone|GBR<br />SPR]]''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| ''[[Circuit de Nevers Magny-Cours|FRA<br />FEA]]''<br /><small>19</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit de Nevers Magny-Cours|FRA<br />SPR]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Hockenheimring|GER<br />FEA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Hockenheimring|GER<br />SPR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Hungaroring|HUN<br />FEA]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Hungaroring|HUN<br />SPR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Istanbul Park|TUR<br />FEA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Istanbul Park|TUR<br />SPR]]''<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| ''[[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />FEA]]''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />SPR]]''<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''114''' |} === Keputusan lengkap Formula Satu=== ([[:Templat:F1 driver results legend 2|kunci]]) <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - Pusingan terpantas</span> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tahun ! Pasukan ! Casis ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! WDC ! Mata |- | [[Formula Satu musim 2007|2007]] ! [[Vodafone]]<br />[[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-22 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108T 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Australia 2007|AUS]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Grand Prix Malaysia 2007|MAL]]''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Bahrain 2007|BHR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Sepanyol 2007|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Monaco 2007|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Kanada 2007|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Amerika Syarikat 2007|USA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Perancis 2007|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[Grand Prix British 2007|GBR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Eropah 2007|EUR]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Hungary 2007|HUN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Turki 2007|TUR]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Itali 2007|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Belgium 2007|BEL]]<br /><small>4</small> |bgcolor="FFFFBF"| '''''[[Grand Prix Jepun 2007|JPN]]'''''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"|'''[[Grand Prix China 2007|CHN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Brazil 2007|BRA]]<br /><small>7</small> | | | | align="center" bgcolor="#DFDFDF"| '''Ke-2''' | align="center" bgcolor="#DFDFDF"| '''109''' |- | [[Formula Satu musim 2008|2008]] ! [[Vodafone]]<br />[[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-23 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108V 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor="FFFFBF"|'''[[Grand Prix Australia 2008|AUS]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="DFFFDF"|[[Grand Prix Malaysia 2008|MAL]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#CFCFFF"|[[Grand Prix Bahrain 2008|BHR]]<br /><small>13</small> |bgcolor="#FFDF9F"|[[Grand Prix Sepanyol 2008|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Turki 2008|TUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Monaco 2008|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[Grand Prix Kanada 2008|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Perancis 2008|FRA]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix British 2008|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Jerman 2008|GER]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[Grand Prix Hungary 2008|HUN]]'''<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Eropah 2008|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[Grand Prix Belgium 2008|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Itali 2008|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Singapura 2008|SIN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[Grand Prix Jepun 2008|JPN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''''[[Grand Prix China 2008|CHN]]'''''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Brazil 2008|BRA]]<br /><small>5</small> | | |bgcolor="FFFFBF"|'''Pertama''' |bgcolor="FFFFBF"|'''98''' |- | {{f1|2009}} ! [[Vodafone]]<br />[[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren (racing)|McLaren]] MP4-24 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108W 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[Grand Prix Australia 2009|<span style="color:white;">AUS</span>]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Malaysia 2009|MAL]]<br /><small>7{{smallsup|‡}}</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix China 2009|CHN]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Bahrain 2009|BHR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Sepanyol 2009|ESP]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Monaco 2009|MON]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Turki 2009|TUR]]<br /><small>13</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix British 2009|GBR]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Jerman 2009|GER]]<br /><small>18</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Hungary 2009|HUN]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[Grand Prix Eropah 2009|EUR]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Belgium 2009|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[Grand Prix Itali 2009|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Singapura 2009|SIN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Jepun 2009|JPN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Brazil 2009|BRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[Grand Prix Abu Dhabi 2009|ABU]]'''<br /><small>Ret</small> | | | ! Ke-5 ! 49 |- | {{f1|2010}} ! [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-25 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108X 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Bahrain 2010|BHR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Australia 2010|AUS]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Malaysia 2010|MAL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Grand Prix China 2010|CHN]]''<br /><small>2</small> |bgcolor="#CFCFFF"| ''[[Grand Prix Sepanyol 2010|ESP]]''<br /><small>14{{smallsup|†}}</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Monaco 2010|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Turki 2010|TUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Kanada 2010|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Eropah 2010|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix British 2010|GBR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Jerman 2010|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Hungary 2010|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| ''[[Grand Prix Belgium 2010|BEL]]''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Itali 2010|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Singapura 2010|SIN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Jepun 2010|JPN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Korea 2010|KOR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| ''[[Grand Prix Brazil 2010|BRA]]''<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Grand Prix Abu Dhabi 2010|ABU]]''<br /><small>2</small> | ! Ke-4 ! 240 |- | {{F1|2011}} ! [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-26 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108Y 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor=#DFDFDF| [[Grand Prix Australia 2011|AUS]]<br /><small>2</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Malaysia 2011|MAL]]<br /><small>8</small> |bgcolor=#FFFFBF| [[Grand Prix China 2011|CHN]]<br /><small>1</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Turki 2011|TUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor=#DFDFDF| ''[[Grand Prix Sepanyol 2011|ESP]]''<br /><small>2</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Monaco 2011|MON]]<br /><small>6</small> |bgcolor=#EFCFFF| [[Grand Prix Kanada 2011|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Eropah 2011|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix British 2011|GBR]]<br /><small>4</small> |bgcolor=#FFFFBF| ''[[Grand Prix Jerman 2011|GER]]''<br /><small>1</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Hungary 2011|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor=#EFCFFF| [[Grand Prix Belgium 2011|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor=#DFFFDF| ''[[Grand Prix Itali 2011|ITA]]''<br /><small>4</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Singapura 2011|SIN]]<br /><small>5</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Jepun 2011|JPN]]<br /><small>5</small> |bgcolor=#DFDFDF| '''[[Grand Prix Korea 2011|KOR]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix India 2011|IND]]<br /><small>7</small> |bgcolor=#FFFFBF| [[Grand Prix Abu Dhabi 2011|ABU]]<br /><small>1</small> |bgcolor=#EFCFFF| [[Grand Prix Brazil 2011|BRA]]<br /><small>Ret</small> | ! Ke-5 ! 227 |- | {{F1|2012}} ! [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-27 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108Y 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor="#FFDF9F" |'''[[Grand Prix Australia 2012|AUS]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[Grand Prix Malaysia 2012|MAL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix China 2012|CHN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Bahrain 2012|BHR]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Sepanyol 2012|ESP]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Monaco 2012|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Kanada 2012|CAN]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Eropah 2012|EUR]]<br /><small>19^†</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix British 2012|GBR]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Jerman 2012|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Hungary 2012|HUN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Belgium 2012|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Itali 2012|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[Grand Prix Singapura 2012|SIN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Jepun 2012|JPN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Korea 2012|KOR]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix India 2012|IND]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"|'''[[Grand Prix Abu Dhabi 2012|ABU]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor=#FFFFBF|[[Grand Prix Amerika Syarikat 2012|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor=#EFCFFF|'''''[[Grand Prix Brazil 2012|BRA]]'''''<br /><small>Ret</small> ! Ke-4 ! 190 |- | {{f1|2013}} ! [[Mercedes GP|Mercedes AMG Petronas F1 Team]] ! [[Mercedes GP|Mercedes]] F1 W04 ! [[Mercedes-Benz HighPerformanceEngines|Mercedes]] FO 108Z 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Australia 2013|AUS]]<br /><small>5</small> |bgcolor=#FFDF9F| [[Grand Prix Malaysia 2013|MAL]]<br /><small>3</small> |bgcolor=#FFDF9F| '''[[Grand Prix China 2013|CHN]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Bahrain 2013|BHR]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#CFCFFF"|[[Grand Prix Sepanyol 2013|ESP]]<br /><small>12</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Monaco 2013|MON]]<br /><small>4</small> |bgcolor=#FFDF9F| [[Grand Prix Kanada 2013|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor=#DFFFDF| '''[[Grand Prix British 2013|GBR]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor=#DFFFDF| '''[[Grand Prix Jerman 2013|GER]]'''<br /><small>5</small> |bgcolor=#FFFFBF| '''[[Grand Prix Hungary 2013|HUN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor=#FFDF9F| '''[[Grand Prix Belgium 2013|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor=#DFFFDF| ''[[Grand Prix Itali 2013|ITA]]''<br /><small>9</small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Singapura 2013|SIN]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Jepun 2013|JPN]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Korea 2013|KOR]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix India 2013|IND]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Abu Dhabi 2013|ABU]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Amerika Syarikat 2013|USA]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Brazil 2013|BRA]]<br /><small></small> | |bgcolor=#FFDF9F align="center"| '''Ke-3*''' |bgcolor=#FFDF9F align="center"| '''141*''' |} {{smallsup|†}} Tidak menamatkan perlumbaan, namun diklasifikasikan kerana melengkapkan lebih daripada 90% jarak perlumbaan.<br /> {{smallsup|‡}} Separuh mata diberikan kerana melengkapkan 75% jarak perlumbaan.<br /> <nowiki>*</nowiki> Musim sedang dijalankan. ===Rekod Formula Satu=== Hamilton memegang rekod Formula Satu yang berikut: {| class="wikitable" border="1" style="font-size:95%" |- ! Rekod ! Dicapai |- | '''Podium berturut-turut yang terbanyak pada musim pertama''' | 9 keputusan podium: [[Grand Prix Australia 2007|GP Australia 2007]] – [[Grand Prix British 2007|GP British 2007]]<ref>{{cite news|last=Gorman|first=Edward|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article2013334.ece|title=Silverstone menunggu hero|work=The Times |date=2 Julai 2007|accessdate=5 Julai 2007|location=London}}</ref> |- | '''Pemandu termuda untuk mendahului Kejuaraan Dunia''' | 22 tahun, 4 bulan, 6 hari di [[Grand Prix Sepanyol 2007|GP Sepanyol 2007]]<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/statistics/2007-formula-1-season-statistics/|title=Statistik F1 2007|work=F1 Fanatic|publisher=Keith Collantine|accessdate=17 Ogos 2010}}</ref> |- | '''Kemenangan terbanyak pada musim pertama''' | 4 kemenangan (rekod yang dikongsi bersama [[Jacques Villeneuve]] pada tahun {{F1|1996}})<ref>{{cite web |url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/26454.html |title=Rindt's low points|accessdate=28 Ogos 2010|last=Lynch |first=Steven|date=27 Ogos 2010|work=en.espnf1.com|publisher=ESPN EMEA Ltd.}}</ref> |- | '''Petak pertama terbanyak pada musim pertama''' | 6 petak pertama<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2009/aug/23/lewis-hamilton-interview|title=Back on track|work=The Guardian |publisher=Guardian Media Group|last=Lewis|first=Tim|date=23 Ogos 2009|accessdate=31 Ogos 2010 | location=London}}</ref> |- | '''Mata terbanyak pada musim pertama''' | 109<ref>{{cite news|url=http://www.formula1.com/news/features/2008/11/8641.html|title= Lewis Hamilton– seorang lagenda dilahirkan|date=4 November 2008|work=formula1.com|publisher=[[Kumpulan Formula Satu]]|accessdate=31 Ogos 2010}}</ref> |} == Nota kaki == {{reflist|group=nota}} {{reflist|group=nb}} {{Notelist}} == Rujukan == {{reflist|3}} == Bacaan lanjutan == * {{cite book|last=Hamilton|first=Lewis|year=2007|title=Lewis Hamilton: My Story|url=https://archive.org/details/lewishamiltonmys0000hami_v2h6|location=London|publisher=HarperSport|isbn=978-0-00-727005-7|edition=hardback|pages=320}} (Also in paperback {{cite book|year=2008|title=Lewis Hamilton: my story|url=https://archive.org/details/lewishamiltonmys0000hami_x9a4|publisher=HarperSport|isbn=978-0-00-727006-4|pages=336}}) * {{cite book|last=Hughes|first=Mark|year=2007|title=Lewis Hamilton: The Full Story|location=Thriplow|publisher=Icon Books Ltd.|isbn=978-0-00-727006-4|edition=hardback|pages=224}} (Juga dalam edisi paperback sebagai {{cite book|author=Mark Hughes|year=2008|title=Lewis Hamilton: the full story|url=https://archive.org/details/lewishamiltonful0000hugh|publisher=Icon Books Ltd.|isbn=978-1-84046-941-7|pages=304}}) * {{cite book|last=Worrall|first=Frank|year=2007|title=Lewis Hamilton: The Biography|url=https://archive.org/details/lewishamiltonbio0000worr_k3s6|location=London|publisher=John Blake Publishing|isbn=978-1-84454-543-8|edition=hardback|pages=[https://archive.org/details/lewishamiltonbio0000worr_k3s6/page/306 306]|author-link=Frank Worrall}} (Juga dalam edisi paperback {{cite book|date=2008|title=Lewis Hamilton: The Biography|publisher=John Blake Publishing|isbn=978-1-84454-581-0|pages=288}}) * {{cite book|last=Stafford|first=Ian|date=2007|title=Lewis Hamilton: New Kid on the Grid|url=https://archive.org/details/lewishamiltonkin0000staf|location=Edinburgh|publisher=Mainstream Publishing Co. (Edinburgh) Ltd.|isbn=978-1-84596-338-5|pages=[https://archive.org/details/lewishamiltonkin0000staf/page/224 224]|author-link=Ian Stafford}} * {{cite book|last=Belton|first=Brian|date=2007|title=Lewis Hamilton: A Dream Comes True|url=https://archive.org/details/lewishamiltondre0000belt|location=London|publisher=Pennant Publishing Ltd|isbn=978-1-906015-07-7|pages=256}} * {{cite book|last=Rogers|first=Gareth|year=2007|title=Lewis Hamilton: The Story So Far|url=https://archive.org/details/lewishamiltonsto0000roge|location=Stroud|publisher=The History Press Ltd.|isbn=978-0-7524-4480-2|edition=paperback|pages=[https://archive.org/details/lewishamiltonsto0000roge/page/n203 200]}} * {{cite book|last=van de Burgt|first=Andrew|year=2007|title=Lewis Hamilton: A portrait of Britain's new F1 hero|url=https://archive.org/details/lewishamiltonpor0000vand|location=Yeovil|publisher=J H Haynes & Co Ltd.|isbn=978-1-84425-480-4|edition=hardback|pages=[https://archive.org/details/lewishamiltonpor0000vand/page/160 160]}} * {{cite book|last=Jones|first=Bruce|date=2007|title=Lewis Hamilton: The People's Champion (ITV SPORT)|url=https://archive.org/details/lewishamiltonpeo0000jone|location=London|publisher=Carlton Books Ltd.|isbn=978-1-84442-027-8|edition=hardback|pages=[https://archive.org/details/lewishamiltonpeo0000jone/page/128 128]}} * {{cite book|last=Apps|first=Roy|date=2008|title=Lewis Hamilton (Dream to Win)|url=https://archive.org/details/lewishamilton0000apps|location=London|publisher=Franklin Watts Ltd.|isbn=978-0-7496-8233-0|edition=paperback|pages=[https://archive.org/details/lewishamilton0000apps/page/48 48]|author-link=Roy Apps}} * {{cite book|last=Townsend|first=John|year=2008|title=Lewis Hamilton|url=https://archive.org/details/lewishamilton0000town|location=Oxford|publisher=Raintree Publishers|isbn=978-1-4062-0953-2|edition=hardback|pages=[https://archive.org/details/lewishamilton0000town/page/32 32]}} * {{cite book|last=Spragg|first=Ian|year=2008|title=Lewis Hamilton: The Rise of F1's New Superstar|url=https://archive.org/details/lewishamilton0000spra|location=Bath|publisher=Parragon|isbn=978-1407521046}} * {{cite book|last=Worrall|first=Frank|year=2016|title=Lewis Hamilton: Triple World Champion: The Biography|location=London|publisher=John Blake Publishing Ltd|isbn=978-1-7860-6033-4|edition=paperback|pages=388}} == Pautan luar == {{commons|Lewis Hamilton}} {{Wikiquote}} * {{Official website|1=http://www.lewishamilton.com}} * [http://www.mclaren.com/theteam/lewis-hamilton.php Biografi Lewis Hamilton]&nbsp;– McLaren.com * {{Twitter|LewisHamilton}} * {{IMDb name|2619894}} {{Pasukan Formula Satu}} {{Scuderia Ferrari}} {{Mercedes Grand Prix}} {{McLaren}} {{Juara Pemandu Dunia Formula Satu}} {{DEFAULTSORT:Hamilton, Lewis}} [[Kategori:Pemandu Formula Satu Inggeris]] [[Kategori:Kelahiran 1985]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Juara Dunia Formula Satu]] [[Kategori:Pemenang Grand Prix Monaco]] [[Kategori:Pemandu kereta lumba Inggeris]] hslk71kqr56la2g1gcoz0eu4uzk2vh5 7004356 7004355 2026-11-12T10:19:22Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004356 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = [[Knight Bachelor|Sir]] | name = Lewis Hamilton | honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|MBE|HonFREng}} | image = Prime Minister Keir Starmer meets Sir Lewis Hamilton (54566928382) (cropped).jpg | caption = Hamilton pada tahun 2025 | birth_name = Lewis Carl Davidson Hamilton | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1985|1|7}} | birth_place = [[Stevenage]], Hertfordshire, England | partner = [[Nicole Scherzinger]] (2007–2015) | relatives = [[Nicolas Hamilton]] (adik tiri) | awards = [[Senarai pencapaian kerjaya oleh Lewis Hamilton#Anugerah|Senarai penuh]] | website = {{URL|lewishamilton.com}} | signature = Signature de Lewis Hamilton png.png | signature_alt = Tandatangan Lewis Hamilton | module = {{Infobox F1 driver | embed = yes | nationality = {{#invoke:flag|icon|GBR}} [[Pemandu Formula Satu dari United Kingdom|British]] <!-- Sila kekalkan pasukan 2026 di dalam kotak info sehingga sekurang-kurangnya 1 Januari 2027, mengikut konvensyen WP:F1 --> | 2026 Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | car_number = 44{{refn|group=nota|Hamilton adalah penyandang juara dunia pemandu yang pertama yang menolak untuk berlumba dengan menggunakan No. 1, memutuskan untuk kekal dengan menggunakan nombor lamanya, iaitu No. 44, mulai dari musim [[Formula Satu musim 2014#Peraturan Sukan|2014]].<ref>{{cite web |url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/319581/hamilton-to-keep-44-as-car-number/ |title=Hamilton to keep 44 as car number |publisher=GP Update |access-date=25 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141202194050/http://www.gpupdate.net/en/f1-news/319581/hamilton-to-keep-44-as-car-number/ |archive-date=2 December 2014 |url-status=dead}}</ref> Beliau memandu dengan menggunakan nombor 1 di bahagian hidung keretanya dalam sesi latihan bebas untuk [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] [[Grand Prix Abu Dhabi 2018|Abu Dhabi 2018]] dan [[Grand Prix Abu Dhabi 2019|2019]] selepas memenangi Kejuaraan Dunia kelima dan keenam masing-masing, tetapi secara rasmi masih berlumba dengan menggunakan nombor 44, dan nombor itu masih muncul pada penutup enjin.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.world-champion-hamilton-to-run-number-1-on-his-mercedes-in-abu-dhabi.6vWT0SZvvaOikawEIq4WsC.html |title=World champion Hamilton runs number 1 on his Mercedes in Abu Dhabi |website=Formula 1|date=23 November 2018|access-date=27 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200753/https://www.formula1.com/en/latest/article.world-champion-hamilton-to-run-number-1-on-his-mercedes-in-abu-dhabi.6vWT0SZvvaOikawEIq4WsC.html|archive-date=23 November 2018|url-status=live}}</ref>}} | races = {{F1stat|HAM|entries}} ({{F1stat|HAM|starts}} permulaan) | championships = 7 ({{F1|2008}}, {{F1|2014}}, {{F1|2015}}, {{F1|2017}}, {{F1|2018}}, {{F1|2019}}, {{F1|2020}}) | wins = {{F1stat|HAM|wins}} | podiums = {{F1stat|HAM|podiums}} | points = {{F1stat|HAM|careerpoints}} | poles = {{F1stat|HAM|poles}} | fastest_laps = {{F1stat|HAM|fastestlaps}} | first_race = [[Grand Prix Australia 2007]] | first_win = [[Grand Prix Kanada 2007]] | last_win = [[Grand Prix Barcelona-Catalunya 2026]] | last_race = {{Latest F1GP}} | last_season = 2025 | last_position = Ke-6 (156 mata) }} | module2 = {{Infobox racing driver | child = yes | previous_series = {{plainlist| * [[Siri GP2]] * [[Siri F3 Euro]] * [[Formula Tiga British|British F3]] * [[Formula Renault British]] * [[Formula Renault Eurocup]] }} | previous_series_years = {{plainlist| * [[Siri GP2 musim 2006|2006]] * [[Siri Formula 3 Euro musim 2004|2004]]–[[Formula 3 Euro Series musim 2005|2005]] * [[Siri Antarabangsa Formula 3 British musim 2003|2003]] * [[Kejohanan Formula Renault 2.0 UK musim 2002|2002]]–[[Kejohanan Formula Renault 2.0 UK musim 2003|2003]] * [[Formula Renault 2000 Eurocup musim 2002|2002]] }} | titles = {{plainlist| * [[Siri GP2]] * [[Siri F3 Euro]] * [[Formula Renault British]] }} | title_years = {{plainlist| * [[Siri GP2 musim 2006|2006]] * [[Siri Formula 3 Euro musim 2005|2005]] * [[Kejohanan Formula Renault 2.0 UK musim 2003|2003]] }} }} }} <!--When updating this please also remember to update [[Formula One career of Lewis Hamilton]]--> [[Sir]] '''Lewis Carl Davidson Hamilton''' (lahir 7 Januari 1985) ialah seorang [[perlumbaan auto|pemandu kereta lumba]] [[Formula Satu]] dari [[United Kingdom]], yang kini memandu untuk pasukan [[Scuderia Ferrari|Scuderia Ferrari-HP]]. Kali pertama Lewis merangkul gelaran [[Senarai Juara Pemandu Dunia Formula Satu|Juara Dunia]] Formula Satu pada [[Formula Satu musim 2008|musim 2008]]. Setakat tahun 2025, Lewis Hamilton telah memenangi rekod bersama tujuh gelaran Kejohanan Pemandu Dunia (diikat dengan Michael Schumacher), dan memegang rekod untuk kemenangan terbanyak (105), petak pertama (104), dan penamat podium (197), antara yang lain. Hamilton dilahirkan di Stevenage, Hertfordshire.<ref name="Kelso">{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/uk/2007/apr/20/paulkelso.uknews4|title=Profil: Lewis Hamilton|last=Kelso|first=Paul|date=20 April 2007|work=The Guardian |accessdate=26 Jun 2008|location=London}}</ref> Pada bulan Disember 1985, pada usia sepuluh tahun, beliau berjumpa dengan ketua pasukan McLaren, [[Ron Dennis]], pada majlis Anugerah Autosport dan memberitahunya, "Saya ingin berlumba untuk kamu satu hari ... saya mahu berlumba bersama McLaren." Kurang dari tiga tahun kemudian, McLaren dan Mercedes-Benz menandatangani Hamilton untuk menyertai Program Sokongan Pemandu Muda mereka. Selepas memenangi kejuaraan [[British Formula Renault]], [[Formula Three Euroseries]], dan [[GP2 Series]], beliau memandu untuk McLaren pada tahun [[Formula Satu musim 2007|2007]]. Hamilton sering dilabel sebagai "pemandu kulit hitam yang pertama dalam Formula Satu",<ref name="Kelso"/> walaupun [[Willy T. Ribbs]] pernah menguji sebuah kereta F1 pada tahun 1986.<ref>{{cite news|url=http://www.canada.com/topics/sports/autoracing/story.html?id=10a34879-fc5f-4626-84c8-38a41df06500|title=Hamilton di lorong kejayaan|last=Phillips|first=Randy|work=Montreal Gazette/Canada.com|publisher=CanWest News Service|date=7 Jun 2007|accessdate=5 Julai 2007}}</ref> Beliau juga merupakan pemandu warisan kulit hitam yang pertama untuk memenangi sebuah perlumbaan utama di [[Indianapolis Motor Speedway]] dalam mana-mana kelas. Pada musim pertamanya dalam Formula Satu, Hamilton menetapkan banyak rekod dan mendapat tempat kedua dalam Kejuaraan Dunia pada tahun 2007, hanya satu mata di belakang [[Kimi Räikkönen]]. Hamilton memenangi kejuaraan tersebut pada musim berikutnya.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7710778.stm|title=Hamilton dalam ikrar kerjaya McLaren|work=BBC Sport|publisher=BBC|first=Andrew|last=Benson|date=5 November 2008|accessdate=17 Ogos 2010|location=McLaren Technology Centre, Woking}}</ref> ==Kerjaya Formula Satu== ===McLaren (2007-2012)=== ====2007==== [[Fail:Lewis Hamilton 2007 Canada.jpg|thumb|right|Hamilton memenangi perlumbaan pertamanya di [[Grand Prix Kanada 2007]].]] [[Fail:Hamilton US '07 (cropped).jpg|thumb|right|Hamilton mendapat petak pertama dan memenangi [[Grand Prix Amerika Syarikat 2007]].]] [[Fail:Lewis Hamilton 2007 Britain.jpg|thumb|right|Hamilton mendapat tempat ketiga di [[Grand Prix British 2007]].]] [[Fail:Lewis Hamilton 2007 Belgium 2 (crop).JPG|thumb|right|Hamilton di [[Grand Prix Belgium 2007]].]] Sebelum musim ini bermula, ia telah diumumkan bahawa Hamilton akan menjadi rakan sepasukan kepada Juara Dunia bertahan, [[Fernando Alonso]], yang telah menyertai [[McLaren]] selepas meninggalkan [[Renault F1|Renault]]. Pada penampilan sulungnya di [[Grand Prix Australia 2007|Grand Prix Australia]], beliau mendapat tempat ketiga, dan menjadi pemandu ketiga belas untuk menamatkan perlumbaan di podium pada penampilan sulung mereka dalam F1 (tidak termasuk mereka yang bertanding dalam Kejuaraan Dunia pertama).<ref name="Super Wheels">{{cite news|url=http://www.supersportzone.co.za/Motorsport/columns.aspx?id=5221&headline=Hamilton|title=Hamilton still has long way to go|work=Super Wheels|agency=[[Reuters]]|date=22 Mac 2007|accessdate=27 Mei 2013|archive-date=2009-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090430054242/http://www.supersportzone.co.za/Motorsport/columns.aspx?id=5221&headline=Hamilton|url-status=dead}}</ref> Di [[Grand Prix Bahrain 2007|Bahrain]] dan [[Grand Prix Sepanyol 2007|Barcelona]], Hamilton mendapat tempat kedua, di belakang [[Felipe Massa]], dan Hamilton mendahului kejuaraan pemandu selepas perlumbaan ini.<ref name="bahrain07">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6557493.stm|title=Massa holds off battling Hamilton|accessdate=17 April 2007|publisher=[[BBC Sport]]|date=27 Mei 2013| first=Julian|last=Shea}}</ref> Ini bermakna bahawa Hamilton telah memecahkan rekod [[Bruce McLaren]] sebagai pemandu termuda untuk mendahului kejuaraan pemandu dunia.<ref name="Spain07">{{Cite news|url=http://www.dailyf1news.com/dailyf1news/nieuw/artikel.php?nwsID=3176|title=Race notes: Spanish GP|accessdate=27 Mei 2013|publisher=Daily F1 News|year=2007|archive-date=2007-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20070518104438/http://www.dailyf1news.com/dailyf1news/nieuw/artikel.php?nwsID=3176|url-status=dead}}</ref> Hamilton mendapat tempat kedua, di belakang Alonso di [[Grand Prix Monaco 2007|Monaco]], dan selepas itu beliau merasakan yang beliau telah dihalang daripada berlumba dengan rakan pasukannya. Hamilton mendapat [[petak pertama]] dan memenangi perlumbaan pertamanya dalam F1 di [[Grand Prix Kanada 2007|Grand Prix Kanada]] di [[Montreal]].<ref>{{cite news|title=Canadian Grand Prix|publisher=BBC Sport|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6739373.stm|date=10 June 2007|accessdate=27 Mei 2013|first=Andrew|last=Benson}}</ref> Seminggu kemudian, Hamilton memenangi [[Grand Prix Amerika Syarikat 2007|Grand Prix Amerika Syarikat]], dan menjadi pemandu Britain yang pertama sejak [[John Watson]] pada tahun [[Grand Prix Barat Amerika Syarikat 1983|1983]] untuk memenangi sebuah perlumbaan F1 di Amerika Syarikat,<ref name="usgpfactsstats">{{cite web|title=United States Grand Prix facts and statistics|publisher=F1Fanatic.co.uk|year=2007|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/06/18/united-states-grand-prix-facts-statistics/|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> dan hanya merupakan orang kedua, selepas [[Jacques Villeneuve]], untuk memenangi lebih daripada satu perlumbaan pada tahun pertama mereka dalam Formula Satu. Setelah mendapat tempat ketiga di [[Grand Prix Perancis 2007|Magny-Cours]] di belakang pemandu [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Kimi Räikkönen]] dan [[Felipe Massa]], Hamilton kekal sebagai pendahulu dalam Kejuaraan Pemandu dengan kelebihan 14 mata.<ref>{{cite web|url=http://www.grandprix.com/race/r776racereport.html|title=French GP&nbsp;– Sunday&nbsp;– Race Report|publisher=GrandPrix.com|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Pada perlumbaan tuan rumah Hamilton di [[Grand Prix British 2007|Silverstone]], beliau mendapat tempat ketiga.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6282190.stm|title=British Grand Prix 2007|publisher=BBC|work=BBC Sport|first=Benson|last=Andrew|date=8 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Setelah mendapat podium ini, beliau menyamai rekod dari tahun {{f1|1963}} kepunyaan [[Jim Clark]], dengan mendapat 9 podium berturut-turut untuk seorang pemandu British. Pada pusingan kelayakan untuk [[Grand Prix Eropah 2007|Grand Prix Eropah]], Hamilton terbabas di selekoh Schumacher selepas mengalami masalah dengan nat roda yang disebabkan oleh pistol udara yang digunakan pada kereta. Beliau telah dibawa ke pusat perubatan di [[Nürburgring|litar]], setelah diusung dan dipakaikan topeng oksigen, tetapi masih sedar.<ref>{{cite news|title=Hamilton unhurt following crash|publisher=BBC Sport|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6910032.stm|date=21 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Beliau tidak menamatkan pusingan kelayakan, dan masa yang telah ditetapkan olehnya telah diatasi oleh kesemua pelumba pada pusingan kelayakan bahagian ketiga, oleh itu beliau mendapat tempat kesepuluh.<ref>{{cite news|title=Räikkönen storms to pole as Hamilton crashes out|publisher=Formula One|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2007/7/6508.html|date=21 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Selepas pemeriksaan perubatan terakhir yang dilakukan pada pagi Ahad, Hamilton dibenarkan berlumba.<ref>{{cite news|title=Hamilton cleared to race in the Euro GP|publisher=itv-f1.com|url=http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=40127|date=22 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Dalam perlumbaan yang dilanda hujan lebat, Hamilton terbabas dan terperangkap di batu kerikil, dan menyebabkan perlumbaan dihentikan buat sementara waktu, tetapi enjinnya terus berjalan dan keretanya diangkat semula menggunakan kren. Beliau kembali ke litar dan dapat menyertai semula perlumbaan selepas rehat. Beliau akhirnya mendapat tempat kesembilan, dan ia merupakan kali pertama di mana beliau gagal mendapat podium dan mata.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6910755.stm|title=European Grand Prix 2007|author=Benson, Andrew|publisher=BBC|work=BBC Sport|accessdate=7 September 2010|date=27 Mei 2013}}</ref> Hamilton menjadi satu-satunya pelumba di mana keretanya diletakkan semula di litar dengan menggunakan kren, dan ini menyebabkan FIA mengharamkan penggunaan bantuan mekanikal untuk meletakkan semula kereta di litar.<ref>{{cite news|url=http://www.f1wolf.com/2007/07/european-gp-rule-book-confusion.html|title=European GP&nbsp;– Rule Book Confusion|work=F1 Wolf|publisher=WordPress|date=23 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Hamilton memenangi [[Grand Prix Hungary 2007|Grand Prix Hungary]] setelah bermula dari petak pertama, dalam sesi kelayakan yang dilanda kontroversi. Alonso telah menetapkan masa terpantas, tetapi telah diturunkan lima-petak, dan memulakan perlumbaan di tempat keenam kerana menghalang Hamilton di lorong pit.<ref>{{cite web|url=http://www.grandprix.com/race/r779racereport.html|title=Hungarian GP&nbsp;– Sunday&nbsp;– Race Report|publisher=grandprix.com|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Selepas perlumbaan, Hamilton mengisytiharkan bahawa beliau telah memulihkan hubunganya dengan Alonso.<ref name="Hamilton calls for truce">{{cite news|title=Hamilton calls for truce and targets the bigger battles ahead|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2007/aug/25/motorsports.sport|work=The Guardian|date=25 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013|location=London|first=Richard|last=Williams}}</ref> Di [[Grand Prix Turki 2007|Grand Prix Turki]], tayar kereta Hamilton mengalami pancit, dan beliau mendapat tempat kelima dalam perlumbaan.<ref>{{cite news|title=Turkish Grand Prix 2007|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6964650.stm|publisher=BBC Sport|date=26 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013| first=Andrew |last=Benson}}</ref> Alonso menewaskan Hamilton di [[Grand Prix Itali 2007|Itali]] dan [[Grand Prix Belgium 2007|Grand Prix Belgium]], dan meninggalkan Hamilton dengan kelebihan dua mata sahaja dalam kejuaraan. Bagaimanapun, beliau meningkatkan kelebihan dua mata tersebut kepada 12 mata selepas memenangi [[Grand Prix Jepun 2007|Grand Prix Jepun]] dalam keadaan hujan lebat, selepas Alonso terbabas. Berikutan perlumbaan tersebut, Hamilton telah disiasat oleh steward perlumbaan kerana penglibatannya dalam kejadian di belakang kereta keselamatan, yang menyaksikan kedua-dua [[Sebastian Vettel]] dan [[Mark Webber]] berlanggar semasa berada di belakang Hamilton. Walau bagaimanapun, tiada tindakan dikenakan terhadap Hamilton untuk [[Grand Prix China 2007|Grand Prix China]].<ref>{{cite web|url=http://www.forumula1.net/2007/f1/f1-news/no-penalty-for-hamilton-vettel-penalty-annulled/|title=No Penalty for Hamilton; Vettel Penalty Annulled|publisher=forumula1.net|date=5 Oktober 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Walaupun mendapatkan petak pertama di [[Grand Prix China 2007|China]], keadaan bagaimanapun berubah pada hari perlumbaan. McLaren membiarkan Hamilton menggunakan satu set tayar untuk jangka masa yang lama, walaupun diberikan nasihat daripada [[Bridgestone]], dan menyebabkan beliau terperangkap di batu kerikil ketika memasuki pit. Hamilton memasuki perlumbaan terakhir dengan kelebihan empat dan tujuh mata di hadapan Alonso dan Räikkönen masing-masing.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7032284.stm|title=Chinese Grand Prix|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=7 Oktober 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Brazil 2006|Grand Prix Brazil]], Hamilton gagal menamatkan perlumbaan di kedudukan untuk memenangi kejuaraan, dengan mendapat tempat ketujuh. Pada pusingan pertama, Hamilton dipintas oleh beberapa pelumba dan kemudiannya berada di tempat kelapan. Hamilton kemudiannya berada tempat ketujuh, dan ia adalah cukup baginya untuk memenangi kejuaraan tahun tersebut sebelum Massa bertukar tempat dengan Räikkönen, untuk membenarkan Räikkönen memenangi kejuaraan tersebut.<ref>{{cite news|title=Ferrari move up a gear to hand Räikkönen glory|work=The Guardian |url=http://www.guardian.co.uk/sport/2007/oct/22/motorsports.sport1|date=22 Julai 2007|accessdate=27 Mei 2013|location=London|first=Alan|last=Henry}}</ref><ref>{{cite news|title=Q and A with Lewis Hamilton|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/63545|work=Autosport|date=22 Oktober 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.itv-f1.com/News_Article.aspx?PO_ID=41156|title=Massa happy to help Kimi to title|publisher=itv-f1.com|date=23 Oktober 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Hamilton menjadi naib-juara Kejuaraan Pemandu Dunia Formula Satu yang termuda, iaitu pada umur 22 tahun dan 288 hari. Sebelum Hamilton, rekod ini dipegang oleh Kimi Räikkönen pada umur 23 tahun dan 360 hari. Pada tahun 2009, rekod ini dipecahkan oleh [[Sebastian Vettel]], pada umur 22 tahun dan 122 hari apabila beliau menamatkan musim sebagai naib-juara pada musim tersebut. Pada 21 Oktober 2007, ia telah mengumumkan bahawa [[FIA]] sedang menyiasat pasukan [[BMW Sauber]] dan [[Williams F1|Williams]] atas sebab ketaknalaran bahan api. Pemandu BMW mendapat tempat kelima dan keenam, dan jika mereka dikecualikan, Hamilton akan dinaikkan ke tempat kelima dan akan memenangi Kejuaraan Pemandu Dunia 2007 dengan kelebihan satu mata di hadapan Räikkönen. Akhirnya, tiada penalti diberikan kepada mana-mana pasukan, walaupun McLaren secara rasmi merayu ke atas keputusan ini.<ref name="McLaren appeal">{{cite news|title=F1 teams escape fuel punishment|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7055644.stm|publisher=BBC|date=22 Oktober 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Hamilton kemudiannya memberitahu [[BBC]] bahawa beliau tidak mahu memenangi gelaran F1 melalui pengecualian pemandu lain.<ref name="McLaren appeal-LH view">{{cite news|title=Hamilton keen to win 'fair' title|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7056308.stm|publisher=BBC|date=22 Oktober 2007|accessdate=27 mei 2013}}</ref> =====Ketegangan dalam pasukan===== [[Fail:Podium 2007 USGP.jpg|thumb|Hamilton di atas podium selepas memenangi [[Grand Prix Amerika Syarikat 2007]]. Beliau didampingi oleh rakan sepasukan [[Fernando Alonso]] (kiri) dan [[Felipe Massa]] (kanan).]] Hubungan Hamilton dengan ketua pasukan McLaren, [[Ron Dennis]], bermula pada tahun 1995,<ref>{{cite web|title=Hamilton 2007 Pre-season interview|url=http://www.sportinglife.com/formula1/news/story_get.cgi?STORY_NAME=formula1/07/03/05/AUTO_Formula_One_Hamilton.html|publisher=Sporting Life|date=30 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930055238/http://www.sportinglife.com/formula1/news/story_get.cgi?STORY_NAME=formula1%2F07%2F03%2F05%2FAUTO_Formula_One_Hamilton.html|archivedate=2007-09-30|url-status=live}}</ref> dan petunjuk pertama yang Hamilton tidak berpuas hati dengan McLaren berlaku selepas beliau mendapat tempat kedua di [[Grand Prix Monaco 2007|Monaco]] pada tahun 2007. Selepas komen yang diberikan oleh Hamilton selepas perlumbaan, yang mencadangkan beliau telah memainkan peranan sokongan, FIA telah memulakan siasatan untuk menentukan sama ada McLaren melanggar peraturan dalam perintah pasukan.<ref name="inquiry">{{cite news|title=The FIA's McLaren-Monaco statement in full|publisher=Formula One|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2007/5/6178.html|date=30 Mei 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> McLaren menafikan yang mereka memihak kepada juara dunia dua kali, [[Fernando Alonso]], dan FIA kemudiannya membuktikan kewajaran pasukan, dengan menyatakan: "McLaren dapat melaksanakan strategi pasukan optimum kerana mereka mempunyai kelebihan besar ke atas semua kereta lain. Mereka tidak melakukan apa-apa yang boleh dianggap sebagai campur tangan dengan keputusan perlumbaan".<ref name="inquiry"/> Ketegangan dalam pasukan muncul semula di [[Grand Prix Hungary 2007]]. Semasa sesi kelayakan bahagian ketiga untuk perlumbaan, Hamilton dilengahkan di pit oleh Alonso dan ini menyebabkan Hamilton gagal menetapkan masa pusingan terakhirnya sebelum sesi tersebut berakhir. McLaren menegaskan bahawa Hamilton telah mengingkari arahan awal untuk membenarkan Alonso memintasnya pada pusingan kelayakan, kerana takut kehilangan kedudukannya sendiri.<ref>{{cite news|title=Dennis: Hold up is Hamilton's fault|publisher=GPUpdate|url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/162323/dennis-hold-up-is-hamilton-s-fault/|date=4 Ogos2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Alonso diturunkan ke tempat keenam pada petak permulaan, dan Hamilton (pada asalnya layak di tempat kedua) dinaikkan ke tempat pertama, manakala mata kejuaraan pengeluar McLaren ditolak. Hamilton berkata beliau berpendapat bahawa penalti Alonso adalah "agak ringan" dan hanya menyesal atas kehilangan mata pengeluar.<ref>{{cite episode|title=Chequered Flag (podcast)|network=BBC|station=BBC Radio Five Live|minutes=5:56}}</ref> Hamilton dilaporkan telah menyumpah Dennis di radio pasukan berikutan kejadian itu.<ref>{{cite news|title=Hamilton handed pole after Alonso punished|work=The Times |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article2199765.ece|date=5 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013|location=London|first=Alan|last=Baldwin}}</ref><ref>{{cite news|title=LEWIS F-WORD STORM|publisher=sundaymirror.co.uk|url=http://www.mirror.co.uk/sport/more-sport/2007/08/05/lewis-f-word-storm-98487-19574046/|date=5 Ogos 2007|accessdate =27 Mei 2013}}</ref> Berikutan siasatan steward untuk kejadian di [[Grand Prix Jepun 2007]], Alonso menyatakan: "Saya tidak berfikir tentang kejuaraan ini lagi, keputusan telah pun dibuat di luar litar". Taklimat pemandu tidak mempunyai sebarang tujuan. Anda pergi ke sana untuk mendengar apa yang [[Charlie Whiting]] dan pegawai-pegawai lain bercakap. Dua puluh satu pemandu, Charlie dan pegawai-pegawai lain mempunyai pendapat, dan ia seperti bercakap dengan dinding".<ref name="f1falonsohamiltonattack">{{cite web|title=Alonso continues attacks on McLaren & Hamilton|publisher=F1Fanatic.co.uk|year=2007|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/06/alonso-continues-attacks-on-mclaren-hamilton/|accessdate =27 Mei 2013}}</ref> Persaingan antara Hamilton dan rakan sepasukan, Alonso, membawa kepada spekulasi bahawa salah satu daripada mereka akan meninggalkan McLaren pada akhir musim 2007<ref>{{cite news|title=The future of Fernando Alonso|publisher=grandprix.com|url=http://www.grandprix.com/ns/ns19511.html|date=6 August 2007|accessdate=12 September 2007}}</ref><ref>{{cite news|title=Alonso cool on future at McLaren|publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6932307.stm|date=5 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite news|title=Million dollar babies|first=Eddie|last=Irvine|authorlink=Eddie Irvine|publisher=Virgin Group|work=Virgin Media|url=http://www.virginmedia.com/sport/motorsport/formula1/features/eddie-irvine-12.php|date=8 Ogos 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> dan Alonso dan McLaren menamatkan kontrak mereka dengan persetujuan bersama pada 2 November 2007.<ref>{{cite news|title=Alonso secures exit from McLaren|publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7074737.stm|date=2 November 2007|accessdate=27 Mei 2013| first=Andrew | last=Benson}}</ref> ====2008==== [[Fail:Lewis hamilton - 2008 Melb GP.jpg|thumb|right|Hamilton memenangi perlumbaan pembuka tirai musim {{F1|2008}} di [[Grand Prix Australia 2008|Melbourne]].]] Pada 14 Disember 2007, ia telah disahkan bahawa [[Heikki Kovalainen]] yang memandu untuk [[Renault F1|Renault]] pada tahun 2007 akan memandu kereta kedua untuk [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz HighPerformanceEngines|Mercedes]] untuk musim 2008, bersama Hamilton.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/12/14/mclaren-set-to-confirm-heikki-kovalainen-for-2008/|title=McLaren confirm Heikki Kovalainen for 2008 (updated)|publisher=f1fanatic.co.uk|author=Collantine, Keith|date=14 Disember 2007|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Pada bulan Januari 2008, Hamilton menandatangani kontrak lima-tahun bersama McLaren-Mercedes sehingga akhir musim 2012.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7196436.stm|title=Hamilton signs new McLaren deal|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=18 Januari 2008|accessdate=27 Mei 2013}}</ref> Hamilton memenangi perlumbaan pembuka tirai musim 2008, di [[Grand Prix Australia 2008|Grand Prix Australia]], selepas memulakan perlumbaan dari petak pertama.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7299130.stm|title=Hamilton wins dramatic F1 opener|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=16 Mac 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Malaysia 2008|Malaysia]], beliau mendapat tempat kelima selepas bermula di tempat kesembilan, setelah diberikan penalti kerana menghalang Nick Heidfeld pada pusingan kelayakan.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7310226.stm|title=Raikkonen eases to Malaysia win|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=23 March 2008|accessdate=20 November 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7309337.stm|title=McLaren duo punished for impeding|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=22 Mac 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Beliau mendapat podium di [[Grand Prix Sepanyol 2008|Sepanyol]] selepas mendapat tempat ketiga.<ref name="F1Fanatic 2008 Spanish Grand Prix review">{{cite news|last=Collantine|first=Keith|title=Raikkonen leads crushing Ferrari 1–2|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2008/04/27/2008-spanish-grand-prix-review-raikkonen-leads-crushing-ferrari-1-2/|date=27 April 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Hamilton mendapat tempat kedua di [[Grand Prix Turki 2008|Turki]],<ref>{{cite web|url=http://www.grandprix.com/race/r790racenotes.html|title=Massa wins Turkish GP for third straight year|publisher=grandprix.com|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> dan memenangi [[Grand Prix Monaco 2008|Grand Prix Monaco]]. Hamilton mendahului kejuaraan selepas memenangi perlumbaan ini.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2008/05/25/2008-monaco-grand-prix-review-ferrari-mistakes-let-lewis-hamilton-in-for-win/|title=2008 Monaco Grand Prix review: Ferrari mistakes let Lewis Hamilton in for win|publisher=f1fanatic.co.uk|author=Collantine, Keith|date=28 Mei 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Kanada 2008|Montreal]], Hamilton merempuh ke belakang Räikkönen di lorong pit, dan kedua-dua mereka terpaksa bersara dan Hamilton telah diberikan penalti 10-petak kedudukan untuk perlumbaan seterusnya di [[Grand Prix Perancis 2008|Perancis]].<ref>{{cite news|title=Kubica leads historic BMW 1–2 in Canada|first=Matt|last=Beer|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/68131|publisher=Haymarket Publications|work=Autosport|date=8 Jun 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2008/jun/12/lewishamilton.formulaone|first=Alan|last=Henry|title=Hamilton bullish despite 10-place grid penalty|work=The Guardian|date=12 Jun 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Walaupun melakukan kesilapan pada pusingan kelayakan, yang menyaksikan beliau di tempat keempat, Hamilton memenangi [[Grand Prix British 2008|Grand Prix British]] dalam keadaan hujan. Prestasi beliau telah dinyatakan sebagai salah satu yang terbaik setakat ini.<ref name="BBC News British Grand Prix">{{cite news|last=Benson|first=Andrew|title=BBC Sport at Silverstone|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7492145.stm|date=6 Julai 2008|accessdate=28 Mei 2013|publisher=BBC News}}</ref> Hamilton sendiri berkata dalam persidangan akhbar selepas perlumbaan bahawa ia adalah kemenangan yang paling sukar dan paling bermakna baginya.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2008/jul/06/lewishamilton.formulaone|title=Hamilton reigns in the rain at Silverstone|work=The Guardian |author=Ashdown, John|date=6 Julai 2008|accessdate=28 Mei 2013| location=London}}</ref> Pada perlumbaan seterusnya di [[Grand Prix Jerman 2008|Hockenheim]], Hamilton menang walaupun pasukan melakukan kesilapan taktikal.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2008/07/20/lewis-hamilton-wins-despite-strategy-blunder-2008-german-gp-review/|title=Lewis Hamilton wins despite strategy blunder (2008 German GP review)|publisher=f1fanatic.co.uk|author=Collantine, Keith|date=20 Julai 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> [[Fail:Hamilton + Raikkonen 2008 Belgium 2.jpg|thumb|Hamilton diberikan penalti di [[Grand Prix Belgium 2008]] kerana memintas [[Kimi Räikkönen]] setelah memotong selekoh sebelumnya. Steward perlumbaan berkata beliau mendapat lebihan yang tidak adil, dan penalti tersebut menyebabkan beliau jatuh dari tempat pertama ke tempat ketiga.]] Hamilton memenangi [[Grand Prix Belgium 2008|Grand Prix Belgium]], bagaimanapun beliau kemudiannya dikatakan telah mendapat kelebihan yang tidak adil dengan memotong selekoh apabila beliau menggunakan jalan di sebelah kiri untuk mengelakkan dirinya daripada berlanggar dengan [[Kimi Räikkönen]].<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/70405|title=autosport.com&nbsp;– F1 News: Post-race press conference&nbsp;– Belgium |work=Autosport|accessdate=4 November 2008|date=28 Mei 2013}}</ref> McLaren berkata telemetri mereka menunjukkan Hamilton telah memperlahankan keretanya untuk membiarkan Räikkönen memintasnya<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/70404|title=autosport.com&nbsp;– F1 News: McLaren: No choice but to appeal|work=Autosport|accessdate=4 November 2008|date=7 September 2008}}</ref> tetapi Hamilton telah diberikan penalti masa 25 saat, sekali gus menjatuhkan beliau ke tempat ketiga. Dengan ini, pesaing utama Hamilton untuk gelaran, Massa, diberikan kemenangan. Kelebihan Hamilton dalam kejuaraan pemandu telah dirapatkan kepada dua mata, dan rayuan yang telah dibuat oleh McLaren kepada [[Majlis Sukan Permotoran Sedunia FIA]] telah ditolak atas alasan kes tersebut tidak boleh diterima.<ref>{{cite news|title=No big surprises in Paris|publisher=grandprix.com|url=http://www.grandprix.com/ns/ns20794.html|date=23 September 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Itali 2008|Grand Prix Hamilton]], Hamilton mendapat tempat ketujuh. Keputusan ini mengurangkan kelebihan Hamilton dalam kejuaraan kepada satu mata.<ref>{{cite web|url=http://www.grandprix.com/race/r799racereport.html|title=Italian GP&nbsp;– Sunday&nbsp;– Race Report: Vettel blows them away|publisher=grandprix.com|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Hamilton mendapat tempat ketiga pada perlumbaan seterusnya di [[Grand Prix Singapura 2008|Singapura]], manakala Massa gagal mendapat sebarang mata, dan Hamilton berada tujuh mata di hadapan Massa selepas perlumbaan ini.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2008/sep/28/formulaone.lewishamilton1|title=Alonso back on form with Singapore win as Hamilton boosts title hopes|work=The Guardian |author=Briggs, Gemma|date=28 September 2008|accessdate=28 Mei 2013|location=London}}</ref> Di [[Grand Prix Jepun 2008|Fuji]], Hamilton diberikan penalti pandu-lalu kerana memaksa pemandu lain ke kawasan luar litar apabila beliau membuat kesilapan ini pada pusingan pertama. Sebelum sempat menjalani hukumnya, beliau dilanggar oleh Massa selepas pemandu Ferrari tersebut melakukan kesilapan dengan berlanggar dengan Hamilton. Massa kemudiannya diberikan penalti pandu-lalu atas kejadian tersebut. Hamilton akhirnya mendapat ke-12, bagaimanapun Massa mendapat tempat ketujuh selepas diberi satu mata tambahan selepas penalti diberikan kepada pemandu [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]], [[Sébastien Bourdais]].<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2008/10/12/alonso-wins-as-hamilton-and-massa-stumble-2008-japanese-grand-prix/|title=Alonso wins as Hamilton and Massa stumble (2008 Japanese Grand Prix)|work=F1 Fanatic|publisher=Keith Collantine|last=Collantine|first=Keith|date=12 Oktober 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Ini bermakna dengan baki dua perlumbaan, Hamilton mendahului kejuaraan Dunia dengan lima mata di hadapan Massa. Di [[Grand Prix China 2013|Grand Prix China]], Hamilton menang di hadapan Felipe Massa dan Kimi Räikkönen, dan mempunyai kelebihan 7 mata dalam Kejuaraan Dunia ke perlumbaan penutup tirai musim ini. Selepas perlumbaan, Hamilton berkata, "Bagi kesemua hujung minggu, Tuhan berada di pihak kami seperti biasa, dan pasukan melakukan kerja yang luar biasa dalam menyediakan kereta, yang telah menjadi sebuah impian untuk dipandu."<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/3227133/Lewis-Hamilton-savours-show-of-family-unity-as-he-moves-closer-to-world-title.html|title=Hamilton savours show of family unity|work=The Daily Telegraph|location=London|first=John|last=Bingham|date=19 Oktober 2008|accessdate=28 Mei 2013|archive-date=2010-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100421184740/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/3227133/Lewis-Hamilton-savours-show-of-family-unity-as-he-moves-closer-to-world-title.html|url-status=dead}}</ref> [[Fail:Hamilton Brazil 2008 celebrations.jpg|thumb|left|Hamilton dan pasukannya meraikan kemenangan kejuaraannya.]] Di [[Grand Prix Brazil 2008|Grand Prix Brazil]], Hamilton perlu menamatkan perlumbaan sekurang-kurangnya di tempat kelima jika Massa memenangi perlumbaan tersebut untuk memenangi Kejuaraan Dunia. Hamilton menjadi Juara Dunia Formula Satu yang paling muda selepas beliau merampas kejuaraan tersebut di selekoh yang terakhir. Pada selekoh terakhir, Hamilton memintas pemandu [[Toyota F1|Toyota]], [[Timo Glock]], untuk tempat kelima selepas Glock bergelut dengan tayar cuaca keringnya. Hamilton memenangi kejuaraan dengan kelebihan satu mata, manakala Massa memenangi perlumbaan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7705230.stm|title=Last-gasp Hamilton takes F1 crown|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=2 November 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2008/11/8635.html|title=The Official Formula 1 Website|publisher=Formula One|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Ini bermakna bahawa Hamilton memenangi Kejuaraan Dunia Pemandu Formula Satu 2008, dan menjadi pemandu yang termuda untuk memenangi gelaran tersebut. Dengan ini, beliau menjadi pemandu kulit hitam pertama yang pertama untuk memenangi kejuaraan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://www.tel egraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/lewishamilton/3367873/Lewis-Hamilton-crowned-youngest-world-champion-at-Brazil-Grand-Prix-Formula-One.html|title=Lewis Hamilton keeps cool to become youngest ever world champion in rainy Brazil|work=The Daily Telegraph|location=London|first=Kevin|last=Garside|date=2 November 2008|accessdate=28 Mei 2013|archive-date=2010-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100902192945/http://www909.tel/|url-status=dead}}</ref> Beliau juga merupakan pemandu pertama British yang pertama untuk memenangi Kejuaraan Dunia sejak [[Damon Hill]], yang menang pada tahun {{f1|1996}}.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7705310.stm|title=2008 Brazilian Grand Prix|publisher=BBC|work=BBC Sport|date=2 November 2008|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> ;Penderaan perkauman Pada 4 Februari 2008, Hamilton telah didera secara lisan pada ujian pra-musim di [[Circuit de Catalunya]] di Catalonia oleh beberapa penonton Sepanyol yang memakai cat muka berwarna hitam dan rambut palsu, serta baju yang mengandungi perkataan "keluarga Hamilton [sic]".<ref name="times20080204">{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article3305228.ece|title=Lewis Hamilton 'saddened' by racist abuse|date=4 Februari 2008|accessdate=28 Mei 2013|work=The Times|location=London|first=Sadie|last=Gray}}</ref> Hamilton menjadi amat tidak popular di Sepanyol kerana persaingan dengan pelumba Sepanyol dan bekas rakan sepasukannya, [[Fernando Alonso]]. [[FIA]] telah memberi amaran kepada pihak berkuasa Sepanyol tentang pengulangan tingkah laku tersebut.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7225523.stm|title=Hamilton saddened by racist abuse|publisher=BBC|work=BBC Sport|accessdate=4 Februari 2008|date=28 Mei 2013}}</ref> Dalam reaksi terhadap tingkah laku ini, FIA mengumumkan pada 13 Februari 2008 bahawa mereka akan melancarkan kempen ''Race Against Racism'' (Menentang Isu Perkauman).<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2008/2/7355.html|title=The Official Formula 1 Website |publisher=Formula Satu|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> Tidak lama sebelum Grand Prix Brazil 2008, sebuah laman web yang dimiliki oleh cawangan Sepanyol yang berpusat di New York, iaitu agensi pengiklanan TBWA dan dinamakan "pinchalaruedadeHamilton" (pancitkan tayar Hamilton) telah dipaparkan dalam media British. Laman web ini mengandungi imej animasi [[Autódromo José Carlos Pace|Interlagos]] yang membolehkan pengguna untuk meletakkan paku di litar supaya kereta Hamilton akan memandu di atasnya. Beribu-ribu komen yang ditinggalkan sejak tahun 2007, termasuk beberapa penghinaan kaum.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/media/2008/nov/01/hamilton-racism-formula-one-spain|title=Website used to abuse Lewis Hamilton owned by global ad agency|work=The Guardian |location=London|first=Giles|last=Tremlett|date=1 November 2008|accessdate=7 Mei 2010}}</ref> Bekas rakan sepasukan, Fernando Alonso, mengutuk penyokong yang bersifat perkauman.<ref>{{cite news|url=http://www.barcelonareporter.com/index.php?/news/comments/spains_f1_alonso_condemns_racism_aimed_at_hamilton/|title=The Barcelona Reporter|publisher=barcelonareporter.com|accessdate=28 Mei 2013}}</ref> ====2009==== [[Fail:Hamilton 2009 Malaysian GP 1.jpg|thumb|left|Hamilton memandu unuk McLaren di [[Grand Prix Malaysia 2009]].]] Hamilton memulakan [[Formula Satu musim 2009|musim 2009]] di [[Grand Prix Australia 2009|Australia]] dari tempat ke-18 selepas McLaren mengantikan kotak gear keretanya selepas pusingan kelayakan.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/5065001/Lewis-Hamilton-trailing-as-Jenson-Button-takes-pole-for-F1-Australian-Grand-Prix.html|title=Lewis Hamilton di belakang manakala Jenson Button mendapat petak pertama di Australia|first=Tom|last=Cary|work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group|date=28 Mac 2009|accessdate=17 Ogos 2010|location=London}}</ref> Hamilton mendapat manfaat daripada sebuah kemalangan yang berlaku di antara pemandu [[Red Bull Racing|Red Bull]], Vettel, dan pemandu [[BMW Sauber|BMW]], Kubica, untuk berganjak ke tempat keempat pada saat akhir perlumbaan. Beliau kemudiannya menamatkan perlumbaan di tempat ketiga selepas [[Jarno Trulli]] telah dihukum kerana memintas Hamilton di bawah keadaan kereta keselamatan. Semasa pendengaran steward selepas perlumbaan, Hamilton dan pegawai McLaren memberitahu kepada steward bahawa mereka tidak sengaja membenarkan Trulli memotong Hamilton, namun perhubungan komunikasi radio McLaren tidak mengatakan demikian.<ref> {{cite web|url=http://makformula1.blogspot.com/2009/04/transcript-of-mclaren-radio.html|title=FORMULA 1: Radio McLaren + AUDIO|publisher=makformula1.blogspot.com|accessdate=3 April 2009}}</ref> Hamilton kemudiannya disingkirkan daripada perlumbaan tersebut kerana memberikan "bukti yang mengelirukan" semasa pendengaran steward.<ref>{{cite news|last=Noble|first=Jonathan|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/74146|title=Hamilton disingkirkan daripada GP Australia|work=autosport.com|publisher=Haymarket Publications|date=2 April 2009|accessdate=2 April 2009}}</ref> Beliau kemudiannya memohon maaf kepada pengarah perlumbaan [[FIA]], [[Charlie Whiting]], kerana berbohong kepada steward.<ref>{{Cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/74394|title=Hamilton meminta maaf kepada Whiting|work=autosport.com|publisher=Haymarket Publications|date=10 April 2009|author=Cooper, Adam; Noble, Jonathan|accessdate=11 April 2009}}</ref> Hamilton mendapat beberapa mata di [[Grand Prix Malaysia 2009|Malaysia]], [[Grand Prix China 2009|China]] dan [[Grand Prix Bahrain 2009|Bahrain]]. Nasib Hamilton berubah di [[Grand Prix Hungary 2009|Hungaroring]], iaitu pada perlumbaan kesepuluh musim ini di mana beliau menang, 11.529 saat di hadapan Räikkönen untuk memenangi perlumbaan kesepuluh dalam kerjayanya, dan yang pertama bagi sebuah kereta yang dilengkapi oleh sistem KERS.<ref>{{cite web |url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/5103.html|title=KERS, ex-F1 champs and South Korea|accessdate=27 Ogos 2010|last=Lynch|first=Steven|date=25 November 2012|work=en.espnf1.com|publisher=ESPN EMEA Ltd.}}</ref> Hamilton meneruskan prestasi ini di [[Grand Prix Eropah 2009|Valencia]] selepas beliau mendapat tempat kedua pada perlumbaan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2009/aug/23/lewis-hamilton-robbed-grand-prix-victory-valencia-barrichello|title=Lewis Hamilton menang di Singapura|accessdate=27 Ogos 2010|last=Hamilton|first=Maurice|date=23 Ogos 2009|work=The Guardian |publisher=Guardian News and Media Limited | location=London}}</ref> Di [[Grand Prix Singapura 2009|Grand Prix Singapura]], Hamilton memenangi perlumbaan keduanya pada musim ini.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8277277.stm|title=Button meningkat dan Hamilton menang |date=27 September 2009|work=BBC Sport|accessdate=28 September 2009|first=Ollie |last=Williams}}</ref> Beliau mendapat tempat ketiga di [[Grand Prix Jepun 2009|Jepun]] dan [[Grand Prix Brazil 2009|Brazil]]. Ketika mendahului perlumbaan di [[Grand Prix Abu Dhabi 2009|Abu Dhabi]], beliau mengalami masalah brek belakang pada pusingan ke-20 dan terpaksa bersara. Ia merupakan kali pertama bahawa Hamilton bersara disebabkan oleh masalah teknikal dalam Formula Satu.{{petikan diperlukan|date=Mei 2013}} ====2010==== [[Fail:Lewis Hamilton 2010 Malaysia 1st Free Practice.jpg|thumb|right|Hamilton memandu untuk [[McLaren]] di [[Grand Prix Malaysia 2010]], di mana beliau mendapat tempat keenam, selepas memulakan perlumbaan di tempat ke-20.]] Untuk musim ini, Hamilton memandu bersama [[Jenson Button]], selepas [[Heikki Kovalainen]] menyertai [[Lotus Racing]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8411249.stm|title=Lotus F1 menandatangani Jarno Trulli dan Heikki Kovalainen|publisher=BBC|work=BBC Sport|accessdate=2 September 2010 | date=5 Januari 2013}}</ref> Hamilton mendapat tempat ketiga di [[Grand Prix Bahrain 2010|Bahrain]].<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2010/mar/14/fernando-alonso-bahrain-f1|title=Ferrari's Fernando Alonso memenangi GP Bahrain|work=The Guardian |date=14 Mac 2010|accessdate=5 Januari 2013 | location=London}}</ref> Di [[Grand Prix Australia 2010|Australia]], Hamilton mendapat tempat keenam, selepas berlanggar dengan [[Mark Webber]].<ref>{{cite web|url=http://www.grandprix.com/race/r822racereport.html|title=Australian GP – Sunday – Race Report: Button calls the shots in Australia|publisher=grandprix.com|accessdate=2 September 2010}}</ref> Di [[Grand Prix Malaysia 2010|Malaysia]], strategi tayar cuaca hujan yang salah pada pusingan kelayakan menyebabkan beliau bermula di tempat ke-20. Namun begitu, Hamilton menamatkan perlumbaan di tempat keenam. [[Fail:McLaren duo 1-2 finish 2010 Canada (cropped).jpg|thumb|left|Hamilton memenangi perlumbaan keduanya berturut-turut di [[Grand Prix Kanada 2010|Kanada.]], di hadapan rakan sepasukan, [[Jenson Button]].]] Hamilton mendapat tempat kedua di [[Grand Prix China 2010|China]], di belakang Jenson Button. Ini merupakan keputusan 1-2 yang pertama bagi McLaren sejak [[Grand Prix Itali 2007]]. Hamilton terlibat dalam sebuah insiden di lorong pit dengan pemandu [[Red Bull Racing|Red Bull]], [[Sebastian Vettel]]. Mereka berdua menerima teguran daripada steward perlumbaan. Di [[Grand Prix Monaco 2010|Monaco]], Hamilton mendapat tempat kelima. Di [[Grand Prix Turki 2010|Grand Prix Turki]], Hamilton memenangi perlumbaan pertamanya pada musim ini, dengan Button mendapat tempat kedua. Hamilton bermula di petak pertama [[Grand Prix Kanada 2010|Grand Prix Kanada]]. Selepas menetapkan masa pusingan kelayakannya, Hamilton menerima arahan daripada pasukannya untuk memberhentikan keretanya di litar disebabkan keretanya tidak mempunyai bahan api yang secukupnya untuk diberikan kepada FIA sebagai sampel. Hamilton kemudiannya menerima teguran, manakala pasukannya menerima denda $10,000.<ref>{{cite news|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2010/6/10901.html|title=Hamilton storms to Montreal pole|publisher=[[Formula One Group|Formula One Association]]|date=12 Jun 2010|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Namun begitu, Hamilton memenangi perlumbaan tersebut dan mendahului Kejuaraan Pemandu Dunia, dan sekaligus mendapat keputusan 1-2 McLaren yang ketiga pada musim ini. Di [[Grand Prix Eropah 2010|Valencia]], Hamilton mendapat tempat kedua, meskipun menerima penalti pandu-lalu.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8766250.stm|title=Sebastian Vettel menamatkan perlumbaan di hadapan Lewis Hamilton|publisher=BBC Sport|date=27 Jun 2010|accessdate=6 Januari 2013}}</ref> Pada perlumbaan tuan rumahnya di [[Grand Prix British 2010|Silverstone]], beliau Hamilton mendapat tempat kedua dan kemudiannya mendapat tempat keempat di [[Grand Prix Jerman 2010|Grand Prix Jerman]]. Di [[Grand Prix Belgium 2010|Spa-Francorchamps]], Hamilton memenangi perlumbaan ketiganya pada musim ini. Di [[Grand Prix Jepun 2010|Grand Prix Jepun]], Hamilton mendapat tempat kelima. Di [[Grand Prix Korea 2010|Korea Selatan]], Hamilton mendapat tempat kedua, manakala di [[Grand Prix Brazil 2010|Brazil]], beliau mendapat tempat keempat. Pada perlumbaan penutup tirai di [[Grand Prix Abu Dhabi 2010|Abu Dhabi]], Hamilton mendapat tempat kedua, di belakang Vettel, yang memecahkan rekod Hamilton sebagai Juara Dunia Formula Satu yang paling muda. ====2011==== [[Fail:Lewis Hamilton 2011 Malaysia Qualify.jpg|thumb|left|Hamilton pada pusingan kelayakan di {{F1 GP|2011|Malaysia}}]] Hamilton memulakan musim ini dengan mendapat tempat kedua pada pusingan kelayakan dan perlumbaan di [[Grand Prix Australia 2011|Grand Prix Australia]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9437589.stm|title=Sebastian Vettel mengalahkan Lewis Hamilton di GP Australia|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=27 Mac 2011|accessdate=7 Januari 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Malaysia 2011|Grand Prix Malaysia]], beliau bermula di tempat kedua, namun menamatkan perlumbaan di tempat ketujuh.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9453282.stm|title=Sebastian Vettel mengalahkan Jenson Button di GP Malaysia|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=10 April 2011|accessdate=7 Januari 2013}}</ref> Namun, Hamilton menerima penalti masa 20 saat selepas perlumbaan kerana menghalang pemandu lain dengan berbahaya, dan menyebabkan beliau jatuh ke tempat kelapan.<ref>{{cite news|title=Lewis Hamilton dan Fernando Alonso diberikan penalti|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/formula_one/13029061.stm|publisher=BBC Sport|date=10 April 2011|accessdate=7 Januari 2013}}</ref> Hamilton memenangi perlumbaan pertamanya pada musim ini di [[Grand Prix China 2011|China]].<ref>{{cite news|title=Hamilton menang di China|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/formulaone/article-1377757/Lewis-Hamilton-wins-Chinese-Grand-Prix.html|work=Daily Mail |publisher=Associated Newspapers|accessdate=15 Oktober 2011|location=London|date=17 April 2011}}</ref> Beliau kemudiannya mendapat tempat keempat di [[Grand Prix Turki|Turki]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9479645.stm|title=Pemandu RBR, Vettel, memenangi GP Turki|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=8 Mei 2011|accessdate=7 Januari 2013}}</ref> dan kedua di [[Grand Prix Sepanyol 2011|Sepanyol]].<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/13491409|title=Vettel menghalang Hamilton untuk memenangi GP Sepanyol|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=22 Mei 2011|accessdate=7 Januari 2013}}</ref> [[Fail:2011 Canadian GP - Hamilton.jpg|thumb|Hamilton bersara di [[Grand Prix Kanada 2011|Grand Prix Kanada]] selepas berlanggar dengan rakan sepasukan, Button]] Pada pusingan kelayakan di [[Grand Prix Monaco 2011|Monaco]], beliau mendapat tempat kesepuluh selepas bendera merah dikeluarkan pada sesi kelayakan bahagian ketiga sebelum beliau sempat menetapkan masa yang kompetitif akibat kemalangan dashyat [[Sergio Pérez]]. Pada perlumbaan tersebut, Hamilton menerima penalti pandu-lalu pit selepas berlanggar dengan Massa. Kemudiannya, Alguersuari terhempas ke belakang kereta Hamilton, dan menyebabkan sayap belakangnya patah; serta bendera merah dikeluarkan selepas Petrov mengalami kemalangan pada masa yang sama, dan ia membolehkan mekanik McLaren membaiki kereta Hamilton. Selepas perlumbaan dimulakan semula, beliau berlanggar dengan Maldonado, dan menyebabkan Hamilton diberikan penalti masa 20 saat, namun ia tidak menjejaskan keputusannya.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9499975.stm|title=Sebastian Vettel menang selepas drama di Grand Prix Monaco|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=29 Mei 2011|accessdate=20 November 2012}}</ref> [[Fail:Lewis Hamilton2011.JPG|thumb|left|Hamilton memenangi perlumbaan ketiganya pada musim ini di {{F1 GP|2011|Abu Dhabi}}]] Di [[Grand Prix Kanada 2011|Grand Prix Kanada]], Hamilton berlanggar dengan Webber pada selekoh pertama sebelum menyertai perlumbaan semula di belakang Button. Selepas beberapa pusingan kemudian, Hamilton cuba untuk mengambil kesempatan ke atas kesilapan yang dilakukan oleh Button. Namun, ketika Hamilton cuba memintas Button, mereka berdua berlanggar dan menyebabkan Hamilton bersara.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9511066.stm|title=Jenson Button wins stunning Canadian Grand Prix|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=12 Jun 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Eropah 2011|Valencia]] dan [[Grand Prix British 2011|Silverstone]], Hamilton mendapat tempat keempat.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9522979.stm|title=Sebastian Vettel beats Fernando Alonso in European GP|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=26 Jun 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/14099304|title=Fernando Alonso storms to Silverstone win|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=10 Julai 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Jerman 2011|Grand Prix Jerman]], Hamilton memenangi perlumbaan keduanya pada musim ini, dan menepis cabaran daripada Webber dan Alonso.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9547042.stm|title=Lewis Hamilton wins thrilling German Grand Prix|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=24 Julai 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Hungary 2011|Hungary]] dan [[Grand Prix Itali 2011|Itali]], Hamilton sekali lagi mendapat tempat keempat.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9552843.stm|title=Jenson Button beats Sebastian Vettel in Hungary|publisher=BBC Sport|date=31 Julai 2011|accessdate=29 April 2013|first=Sarah|last=Holt}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/14872901|title=Lewis Hamilton refuses to criticise Schumacher tactics|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=11 September 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Singapura 2011|Grand Prix Singapura]], Hamilton berlanggar dengan Felipe Massa, dan menyebabkan Hamilton memerlukan sayap depan yang baru dan dikenakan penalti pandu lalu pit.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9599813.stm|title=Sebastian Vettel wins in Singapore but title must wait|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=25 September 2011|accessdate=29 April 2013}}</ref> Massa menuduh Hamilton dengan mengatakan, "dia tidak berupaya untuk menggunakan otaknya," semasa temu duga selepas perlumbaan. Semasa mereka berdua ditemu bual, Massa memegang bahu Hamilton dan berkata, "Kamu beraksi dengan baik, tahniah", dan Hamilton menyuruh pelumba Brazil itu untuk meninggalkannya bersendirian.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/15052980|title=Felipe Massa criticises Lewis Hamilton's driving in Singapore|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=25 September 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Sebelum [[Grand Prix Jepun 2011|Grand Prix Jepun]], Hamilton menegaskan bahawa beliau tidak melakukan apa-apa kesilapan pada musim ini.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/15198820|title=Lewis Hamilton says he is not doing anything wrong|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=6 October 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Semasa berlumba, tayar kereta Hamilton pancit, sebelum berlanggar dengan Massa sekali lagi; dan walaupun Ferrari mahukan Hamilton dihukum, Hamilton hanya diberikan teguran dan menamatkan perlumbaan di tempat kelima.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9611193.stm|title=Sebastian Vettel takes crown despite Jenson Button win in Japan|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=9 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Hamilton kemudiannya memberitahu Massa untuk "menjadi matang".<ref>{{cite news|title=Felipe Massa must grow up|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/motorsport/3870992/Lewis-Hamilton-Felipe-Massa-must-grow-up.html|first=Ian|last=Gordon|work=The Sun|publisher=News International|date=14 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013|location=London}}</ref> Di [[Grand Prix Korea 2011|Korea]], Hamilton mendapat petak pertama, dan menamatkan penguasaan [[Red Bull Racing|Red Bull]], yang mendapat 16 petak pertama berturut-turut pada musim ini.<ref>{{cite news|title=Lewis Hamilton blasts to pole at Korean Grand Prix|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/formula_one/15319152.stm|publisher=BBC Sport|date=15 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013|first=Sarah|last=Holt}}</ref> Beliau mendahului perlumbaan hanya sehingga ke selekoh keempat pada pusingan pertama, di mana Juara Dunia, [[Sebastian Vettel]] memintasnya dan memenangi perlumbaan, dan Hamilton mendapat tempat kedua.<ref>{{cite news|title=Sebastien Vettel wins Korean Grand Prix from Lewis Hamilton|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/formula_one/15326210.stm|publisher=BBC Sport|date=16 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013|first=Sarah|last=Holt}}</ref> Di [[Grand Prix India 2011|India]], Hamilton mencatatkan masa kedua terpantas pada pusingan kelayakan, tetapi diberikan penalti tiga-petak kedudukan, selepas melanggar peraturan bendera kuning pada sesi latihan bebas pada hari Jumaat.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/15504672|title=Sebastian Vettel takes Indian Grand Prix pole|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=29 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/15489950|title=Hamilton given Indian Grand Prix grid penalty|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=28 October 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Hamilton menamatkan perlumbaan di tempat ketujuh selepas terlibat dalam satu lagi insiden dengan Massa, yang menyebabkan pemandu Brazil tersebut mendapat penalti dan Hamilton terpaksa menggantikan sayap depan.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9627687.stm|title=Sebastian Vettel wins inaugural Indian Grand Prix|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=30 Oktober 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Abu Dhabi 2011|Abu Dhabi]], Hamilton bermula di tempat kedua dan memenangi perlumbaan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9638444.stm|title=Lewis Hamilton wins Abu Dhabi GP battle with Fernando Alonso|first=Sarah|last=Holt|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=13 November 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> Di [[Grand Prix Brazil 2011|Brazil]], Hamilton dan Massa menamatkan pertelingkahan mereka, selepas beliau bersara daripada perlumbaan dan mendapat tempat kelima dalam kejuaraan pemandu tahun tersebut.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/15913466|title=Lewis Hamilton finally ends feud with Felipe Massa|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=27 November 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/9649301.stm|title=Mark Webber beats Sebastian Vettel to win season-ending Brazilian GP|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=27 November 2011|accessdate=29 Mei 2013}}</ref> ====2012==== [[Fail:Lewis Hamilton 2012 Malaysia FP1.jpg|thumb|right|Hamilton mendapat [[petak pertama]] di [[Grand Prix Malaysia 2012]], namun menamatkan perlumbaan di tempat ketiga.]] Hamilton kekal bersama McLaren bagi [[Formula Satu musim 2012|musim 2012]].<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/16841566|title=Lewis Hamilton lebih yakin tentang musim 2012|work=BBC Sport|publisher=BBC|date=1 Februari 2012|accessdate=14 Februari 2012|first=Andrew|last=Benson}}</ref> Hamilton mendapat petak pertama di [[Grand Prix Australia 2012|Grand Prix Australia]], namun menamatkan perlumbaan di tempat ketiga selepas dipintas oleh Button pada awal perlumbaan, dan oleh Vettel selepas memasuki pit sebelum kereta keselamatan berada di litar.<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/98151|title=Hamilton mendapat tempat ketiga diBGP Australia|first=Pablo|last=Elizalde|work=Autosport|publisher=Haymarket Publications|date=18 Mac 2012|accessdate=19 Mac 2012}}</ref> Hamilton sekali lagi mendapat petak pertama di [[Grand Prix Malaysia 2012|Grand Prix Malaysia]], namun beliau telah dipintas oleh Fernando Alonso dan [[Sergio Pérez]], lalu mendapat tempat ketiga. Hamilton menamatkan perlumbaan di tempat ketiga berturut-turut di [[Grand Prix China 2012|Grand Prix China]], dengan [[Nico Rosberg]] dan Button mendapat tempat pertama dan kedua masing-masing. Hamilton bermula di tempat kedua di [[Grand Prix Bahrain 2012|Grand Prix Bahrain]], tetapi beliau hanya mampu menamatkan perlumbaan di tempat kelapan selepas perhentian pitnya tidak berjalan dengan lancar. Hamilton sekali lagi mendapat petak pertama di [[Grand Prix Sepanyol 2012|Grand Prix Sepanyol]], namun bermula di tempat terakhir selepas beliau tidak menggunakan jumlah bahan api yang secukupnya untuk kembali ke pit selepas pusingan kelayakan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/18047760|title=Lewis Hamilton kehilangan petak pertama di Sepanyol|work=BBC Sport|publisher=[[BBC]]|date=12 Mei 2012|accessdate=14 Mei 2012}}</ref> Beliau kemudiannya menamatkan perlumbaan tersebut di tempat kelapan, di hadapan Button yang bermula di tempat kesepuluh. Hamilton memenangi perlumbaan pertamanya pada musim ini di [[Grand Prix Kanada 2012|Grand Prix Kanada]]. Hamilton memenangi Grand Prix tersebut sebanyak tiga kali. Beliau memenangi Grand Prix ini selepas memintas Fernando Alonso pada saat-saat akhir perlumbaan.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/18384099|title=Lewis Hamilton menjadi pemenang ketujuh di Kanada|work=BBC Sport|publisher=[[BBC]]|first=Andrew|last=Benson|date=10 Jun 2012|accessdate=11 Jun 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://espn.go.com/racing/f1/story/_/id/8034374/lewis-hamilton-claims-f1-canadian-grand-prix-victory|title=Lewis Hamilton menang di Kanada|date=10 Jun 2012|work=ESPN.com|publisher=ESPN|agency=Associated Press|accessdate=11 Jun 2012}}</ref> [[Fail:Lewis Hamilton, United States Grand Prix, Austin 2012.jpg|thumb|left|Hamilton di [[Grand Prix Amerika Syarikat 2012]].]] Hamilton memenangi perlumbaan keduanya pada musim ini [[Grand Prix Hungary 2012|Grand Prix Hungary]] pada 29 Julai.<ref>{{cite news|title=Hamilton menang di Hungary|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/formulaone/article-2180599/Lewis-Hamilton-wins-Hungarian-Grand-Prix.html?ito=feeds-newsxml|publisher=Mail Online|accessdate=29 Julai 2012|first=Simon|last=Cass}}</ref> Hamilton terpaksa bersara di [[Grand Prix Belgium 2012|Grand Prix Belgium]] selepas dilanggar oleh [[Romain Grosjean]] di selekoh pertama. Ini menyebabkan Grosjean diberikan digantung satu perlumbaan kerana menyebabkan kemalangan tersebut. Hamilton melantun kembali di [[Grand Prix Itali 2012|Grand Prix Itali]] setelah mendapat petak pertama dan memenangi perlumbaan tersebut.<ref>{{cite web|last=Benson|first=Andrew|title=GP Itali: Lewis Hamilton menang di Monza untuk McLaren|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/19532044|publisher=BBC|accessdate=9 September 2012}}</ref> Hamilton mendapat petak pertama sekali lagi di [[Grand Prix Singapura 2012|Grand Prix Singapura]], namun mengalami masalah kotak gear ketika mendahului perlumbaan. Beliau juga bersara di {{F1 GP|2012|Abu Dhabi}} ketika mendahului perlumbaan, sebelum menang di {{F1 GP|2012|Amerika Syarikat}} di [[Circuit of the Americas|Austin]].<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/20387974|title=Lewis Hamilton mengalahkan Sebastian Vettel di GP US, Alonso keitga|date=18 November 2012|first=Andrew|last=Benson|work=BBC Sport|publisher=[[BBC]]|accessdate=25 November 2012}}</ref> Hamilton menamatkan musim ini dengan mendapat satu lagi petak pertama di [[Grand Prix Brazil 2012|Grand Prix Brazil]], namun bersara selepas dilanggar oleh [[Nico Hülkenberg]] ketika mendahului perlumbaan. ===Mercedes (2013–2025)=== [[Fail:Lewis Hamilton 2013 Malaysia FP2 2.jpg|thumbnail|Hamilton memandu untuk Mercedes di [[Grand Prix Malaysia 2013]].]] Pada 28 September 2012, ia telah diumumkan bahawa Hamilton akan meninggalkan McLaren selepas musim 2012 berakhir untuk menyertai pasukan [[Mercedes Grand Prix|Mercedes]] untuk musim 2013 dan seterusnya, dan akan menjadi rakan sepasukan Nico Rosberg selepas menandatangani kontrak tiga tahun bersama pasukan tersebut.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/19755236|title=Lewis Hamilton akan meninggalkan McLaren selepas menandatangani kontrak bersama Mercedes|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=28 September 2012|accessdate=28 September 2012|first=Andrew|last=Benson}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/feedarticle/10459232|title=Hamilton akan meninggalkan McLaren untuk ke Mercedes|work=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|agency=[[Reuters]]|date=28 September 2012|accessdate=28 September 2012|first=Alan|last=Baldwin}}</ref> Pada perlumbaan pertamanya untuk Mercedes, di [[Grand Prix Australia 2013|Grand Prix Australia]], Hamilton mendapat tempat ketiga pada pusingan kelayakan dan menamatkan perlumbaan di tempat kelima. Hamilton mendapat tempat ketiga di [[Grand Prix Malaysia 2013|Grand Prix Malaysia]], dan mendapat podium pertamanya untuk pasukan baharunya itu, namun Nico Rosberg dihalang daripada memintas Hamilton atas arahan pasukan. Pada perlumbaan berikutnya di [[Grand Prix China 2013|Grand Prix China]], Hamilton mendapat petak pertamanya yang sulung untuk Mercedes, namun sekali lagi menamatkan perlumbaan di tempat ketiga. Di [[Grand Prix Monaco 2013|Monaco]], selepas dikalahkan oleh rakan sepasukan, Rosberg, pada pusingan kelayakan buat tiga kali berturut-turut, Hamilton mengaku yang beliau bergelut dengan keretanya ketika membrek.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/formula1/22667887|title=Lewis Hamilton 'struggling' to drive Mercedes|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|date=25 Mei 2013|accessdate=31 Julai 2013}}</ref> === Ferrari (2025–kini) === [[Fail:2026_Chinese_GP_-_Ferrari_-_Lewis_Hamilton_-_Qualifying.jpg|alt=Hamilton pandu Ferrari SF-26 di Grand Prix China 2026|thumb|Hamilton mencapai podium pertama beliau bersama [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] di [[Grand Prix China 2026]].]] Berikutan pengumuman beliau untuk keluar dari Mercedes, [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] mengumumkan mereka telah mencapai perjanjian berbilang tahun bersama Hamilton untuk menyertia pasukan tersebut pada tahun [[Formula Satu musim 2025|2025]], dengan kontrak yang dilaporkan bernilai ₤41 milion setahun<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/crk4gnzgv3no|title=Lewis Hamilton leaving Mercedes: 'A bittersweet ending, but the achievements remain indelible'|last=Benson|first=Andrew|date=2024-12-04|website=BBC Sport|language=en-GB|access-date=2026-07-27}}</ref> untuk menggantikan [[Carlos Sainz Jr.]] yang merupakan rakan lumba bersama [[Charles Leclerc]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/scuderia-ferrari-press-release-01-feb-2024|title=Team statement|website=www.ferrari.com|language=en|access-date=2026-07-27}}</ref> Beliau juga mengatakan ia merupakan "impian ketika kecil" untuk memandu Ferrari.<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-stars-aligned-hamilton-reveals-the-key-factors-behind-his-shock-ferrari.2vJRwYdyFN1J3vyTUqZMFr|title='The stars aligned' – Hamilton reveals the key factors behind his shock Ferrari switch|website=Formula 1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330141841/https://www.formula1.com/en/latest/article/the-stars-aligned-hamilton-reveals-the-key-factors-behind-his-shock-ferrari.2vJRwYdyFN1J3vyTUqZMFr|archive-date=30 Mac 2024|access-date=27 Julai 2026}}</ref> Selari perpindahan beliau dari McLaren ke Mercedes pada 2013, ianya dicatatkan salah satu sejarah dalam Formula Satu yang tidak dijangka dalam pertukaran pelumba<ref name="Athletic1Feb">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5243409/2024/02/01/lewis-hamilton-ferrari-mercedes/|title=Hamilton to join Ferrari in shock switch from Mercedes|last1=Smith|first1=Luke|date=1 Februari 2024|access-date=27 Julai 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240206201050/https://theathletic.com/5243409/2024/02/01/lewis-hamilton-ferrari-mercedes/|archive-date=6 Februari 2024|work=The Athletic|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/68163799|title=Lewis Hamilton will make shock move from Mercedes to Ferrari|last1=Benson|first1=Andrew|date=1 Februari 2024|access-date=27 Julai 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240201112509/https://www.bbc.com/sport/formula1/68163799|archive-date=1 Februari 2024|work=BBC|url-status=live}}</ref> dan menandakan kali pertama beliau takkan memandu dalam kerjaya untuk pasukan [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|rangkaian kuasa Mercedes]].<ref>{{cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/hamilton-agrees-to-shock-ferrari-f1-move-for-2025/|title=Hamilton agrees shock Ferrari F1 move for 2025|date=1 Februari 2024|website=The Race|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240202001843/https://www.the-race.com/formula-1/hamilton-agrees-to-shock-ferrari-f1-move-for-2025/|archive-date=2 Februari 2024|access-date=27 Julai 2026}}</ref> == Rekod perlumbaan == === Ringkasan kerjaya === {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align:center" ! Musim ! Siri ! Pasukan ! Perlumbaan ! Kemenangan ! P/Pertama ! P/Terpantas ! Podium ! Mata ! Kedudukan |- !rowspan=1| 2001 |align=left| Formula Renault 2000 UK Winter Series |align=left| Manor Motorsport | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | ? | Ke-5 |- ! rowspan=2| 2002 |align=left| Formula Renault 2000 UK |align=left rowspan=2| Manor Motorsport | 13 | 3 | 3 | 5 | 7 | 274 |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |- |align=left| Formula Renault 2000 Eurocup | 4 | 1 | 1 | 2 | 3 | 92 | Ke-5 |- ! rowspan=6| 2003 |align=left| Formula Renault 2.0 UK |align=left rowspan=6| Manor Motorsport | 15 | 10 | 11 | 9 | 13 | 419 |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- |align=left| British Formula Three | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | NC |- |align=left| Formula Renault 2000 Masters | 2 | 0 | 0 | 0 | 1 | 24 | Ke-12 |- |align=left| Formula Renault 2000 Germany | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 25 | Ke-27 |- |align=left| Korea Super Prix | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | N/A | NC |- |align=left| Macau Grand Prix | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | NC |- !rowspan=4| 2004 |align=left| Formula 3 Euro Series |align=left rowspan=4| Manor Motorsport | 20 | 1 | 1 | 2 | 5 | 69 | Ke-5 |- |align=left| Bahrain Superprix | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | N/A |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- |align=left| Macau Grand Prix | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | Ke-14 |- |align=left| Masters of Formula 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | Ke-14 |- !rowspan=2|2005 |align=left| Formula 3 Euro Series |align=left rowspan=2| ASM Formule 3 | 20 | 15 | 13 | 10 | 17 | 172 |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- |align=left| Masters of Formula 3 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | N/A |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- ! 2006 |align=left| GP2 Series |align=left| ART Grand Prix | 21 | 5 | 1 | 7 | 14 | 114 |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- ! 2007 |align=left| [[Formula Satu musim 2007|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 17 | 4 | 6 | 2 | 12 | 109 |bgcolor="#DFDFDF"| '''Ke-2''' |- ! 2008 |align=left| [[Formula Satu musim 2008|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 18 | 5 | 7 | 1 | 10 | 98 |bgcolor="#FFFFBF"|'''Pertama''' |- ! 2009 |align=left| [[Formula Satu musim 2009|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 17 | 2 | 4 | 0 | 5 | 49 | Ke-5 |- ! 2010 |align=left| [[Formula Satu musim 2010|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 19 | 3 | 1 | 5 | 9 | 240 | Ke-4 |- ! 2011 |align=left| [[Formula Satu musim 2011|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 19 | 3 | 1 | 3 | 6 | 227 | Ke-5 |- ! 2012 |align=left| [[Formula Satu musim 2012|Formula Satu]] |align=left| [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] | 20 | 4 | 6 | 1 | 7 | 190 | Ke-4 |- ! 2013 |align=left| [[Formula Satu musim 2013|Formula Satu]] |align=left| [[Mercedes GP|Mercedes AMG Petronas F1 Team]] | 12 | 1 | 5 | 1 | 5 | 141* |bgcolor="#FFDF9F"| Ke-3* |} <nowiki>*</nowiki> Musim sedang dijalankan. ===Keputusan lengkap GP2 Series=== ([[:Templat:Motorsport driver results legend|kunci]]) <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - P.Terpantas</span> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tahun ! Kemasukan ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! DC ! Mata |- | 2006 ! [[ART Grand Prix]] |bgcolor="#DFDFDF"| [[Circuit de Valencia|VAL<br />FEA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit de Valencia|VAL<br />SPR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#000000" style="color:white"| [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|<span style="color:white">SMR<br />FEA</span>]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|SMR<br />SPR]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#ffffbf"| ''[[Nürburgring|EUR<br />FEA]]''<br /><small>1</small> |bgcolor="#ffffbf"| [[Nürburgring|EUR<br />SPR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Circuit de Catalunya|ESP<br />FEA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit de Catalunya|ESP<br />SPR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#ffffbf"| '''[[Circuit de Monaco|MON<br />FEA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#ffffbf"| ''[[Litar Silverstone|GBR<br />FEA]]''<br /><small>1</small> |bgcolor="#ffffbf"| ''[[Litar Silverstone|GBR<br />SPR]]''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| ''[[Circuit de Nevers Magny-Cours|FRA<br />FEA]]''<br /><small>19</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit de Nevers Magny-Cours|FRA<br />SPR]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Hockenheimring|GER<br />FEA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Hockenheimring|GER<br />SPR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Hungaroring|HUN<br />FEA]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Hungaroring|HUN<br />SPR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Istanbul Park|TUR<br />FEA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Istanbul Park|TUR<br />SPR]]''<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| ''[[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />FEA]]''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />SPR]]''<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''114''' |} === Keputusan lengkap Formula Satu=== ([[:Templat:F1 driver results legend 2|kunci]]) <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - Pusingan terpantas</span> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tahun ! Pasukan ! Casis ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! WDC ! Mata |- | [[Formula Satu musim 2007|2007]] ! [[Vodafone]]<br />[[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-22 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108T 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Australia 2007|AUS]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Grand Prix Malaysia 2007|MAL]]''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Bahrain 2007|BHR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Sepanyol 2007|ESP]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Monaco 2007|MON]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Kanada 2007|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Amerika Syarikat 2007|USA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Perancis 2007|FRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[Grand Prix British 2007|GBR]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Eropah 2007|EUR]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Hungary 2007|HUN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Turki 2007|TUR]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Itali 2007|ITA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Belgium 2007|BEL]]<br /><small>4</small> |bgcolor="FFFFBF"| '''''[[Grand Prix Jepun 2007|JPN]]'''''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"|'''[[Grand Prix China 2007|CHN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Brazil 2007|BRA]]<br /><small>7</small> | | | | align="center" bgcolor="#DFDFDF"| '''Ke-2''' | align="center" bgcolor="#DFDFDF"| '''109''' |- | [[Formula Satu musim 2008|2008]] ! [[Vodafone]]<br />[[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-23 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108V 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor="FFFFBF"|'''[[Grand Prix Australia 2008|AUS]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="DFFFDF"|[[Grand Prix Malaysia 2008|MAL]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#CFCFFF"|[[Grand Prix Bahrain 2008|BHR]]<br /><small>13</small> |bgcolor="#FFDF9F"|[[Grand Prix Sepanyol 2008|ESP]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Turki 2008|TUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Monaco 2008|MON]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[Grand Prix Kanada 2008|CAN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Perancis 2008|FRA]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix British 2008|GBR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Jerman 2008|GER]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[Grand Prix Hungary 2008|HUN]]'''<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Eropah 2008|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[Grand Prix Belgium 2008|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Itali 2008|ITA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Singapura 2008|SIN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[Grand Prix Jepun 2008|JPN]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''''[[Grand Prix China 2008|CHN]]'''''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Brazil 2008|BRA]]<br /><small>5</small> | | |bgcolor="FFFFBF"|'''Pertama''' |bgcolor="FFFFBF"|'''98''' |- | {{f1|2009}} ! [[Vodafone]]<br />[[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren (racing)|McLaren]] MP4-24 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108W 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor="#000000" style="color: #ffffff"| [[Grand Prix Australia 2009|<span style="color:white;">AUS</span>]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Malaysia 2009|MAL]]<br /><small>7{{smallsup|‡}}</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix China 2009|CHN]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Bahrain 2009|BHR]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Sepanyol 2009|ESP]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Monaco 2009|MON]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Turki 2009|TUR]]<br /><small>13</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix British 2009|GBR]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Jerman 2009|GER]]<br /><small>18</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Hungary 2009|HUN]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[Grand Prix Eropah 2009|EUR]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Belgium 2009|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[Grand Prix Itali 2009|ITA]]'''<br /><small>12</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Singapura 2009|SIN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Jepun 2009|JPN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Brazil 2009|BRA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[Grand Prix Abu Dhabi 2009|ABU]]'''<br /><small>Ret</small> | | | ! Ke-5 ! 49 |- | {{f1|2010}} ! [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-25 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108X 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix Bahrain 2010|BHR]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Australia 2010|AUS]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Malaysia 2010|MAL]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Grand Prix China 2010|CHN]]''<br /><small>2</small> |bgcolor="#CFCFFF"| ''[[Grand Prix Sepanyol 2010|ESP]]''<br /><small>14{{smallsup|†}}</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Monaco 2010|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Turki 2010|TUR]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Kanada 2010|CAN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Eropah 2010|EUR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix British 2010|GBR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Jerman 2010|GER]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Hungary 2010|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| ''[[Grand Prix Belgium 2010|BEL]]''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Itali 2010|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Singapura 2010|SIN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Jepun 2010|JPN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Grand Prix Korea 2010|KOR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| ''[[Grand Prix Brazil 2010|BRA]]''<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Grand Prix Abu Dhabi 2010|ABU]]''<br /><small>2</small> | ! Ke-4 ! 240 |- | {{F1|2011}} ! [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-26 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108Y 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor=#DFDFDF| [[Grand Prix Australia 2011|AUS]]<br /><small>2</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Malaysia 2011|MAL]]<br /><small>8</small> |bgcolor=#FFFFBF| [[Grand Prix China 2011|CHN]]<br /><small>1</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Turki 2011|TUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor=#DFDFDF| ''[[Grand Prix Sepanyol 2011|ESP]]''<br /><small>2</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Monaco 2011|MON]]<br /><small>6</small> |bgcolor=#EFCFFF| [[Grand Prix Kanada 2011|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Eropah 2011|EUR]]<br /><small>4</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix British 2011|GBR]]<br /><small>4</small> |bgcolor=#FFFFBF| ''[[Grand Prix Jerman 2011|GER]]''<br /><small>1</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Hungary 2011|HUN]]<br /><small>4</small> |bgcolor=#EFCFFF| [[Grand Prix Belgium 2011|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor=#DFFFDF| ''[[Grand Prix Itali 2011|ITA]]''<br /><small>4</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Singapura 2011|SIN]]<br /><small>5</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Jepun 2011|JPN]]<br /><small>5</small> |bgcolor=#DFDFDF| '''[[Grand Prix Korea 2011|KOR]]'''<br /><small>2</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix India 2011|IND]]<br /><small>7</small> |bgcolor=#FFFFBF| [[Grand Prix Abu Dhabi 2011|ABU]]<br /><small>1</small> |bgcolor=#EFCFFF| [[Grand Prix Brazil 2011|BRA]]<br /><small>Ret</small> | ! Ke-5 ! 227 |- | {{F1|2012}} ! [[Vodafone]] [[McLaren]] [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] ! [[McLaren]] MP4-27 ! [[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] FO 108Y 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor="#FFDF9F" |'''[[Grand Prix Australia 2012|AUS]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''[[Grand Prix Malaysia 2012|MAL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Grand Prix China 2012|CHN]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Bahrain 2012|BHR]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Sepanyol 2012|ESP]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Monaco 2012|MON]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Kanada 2012|CAN]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Grand Prix Eropah 2012|EUR]]<br /><small>19^†</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix British 2012|GBR]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Jerman 2012|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Grand Prix Hungary 2012|HUN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Grand Prix Belgium 2012|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Grand Prix Itali 2012|ITA]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[Grand Prix Singapura 2012|SIN]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Jepun 2012|JPN]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix Korea 2012|KOR]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Grand Prix India 2012|IND]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"|'''[[Grand Prix Abu Dhabi 2012|ABU]]'''<br /><small>Ret</small> |bgcolor=#FFFFBF|[[Grand Prix Amerika Syarikat 2012|USA]]<br /><small>1</small> |bgcolor=#EFCFFF|'''''[[Grand Prix Brazil 2012|BRA]]'''''<br /><small>Ret</small> ! Ke-4 ! 190 |- | {{f1|2013}} ! [[Mercedes GP|Mercedes AMG Petronas F1 Team]] ! [[Mercedes GP|Mercedes]] F1 W04 ! [[Mercedes-Benz HighPerformanceEngines|Mercedes]] FO 108Z 2.4 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Australia 2013|AUS]]<br /><small>5</small> |bgcolor=#FFDF9F| [[Grand Prix Malaysia 2013|MAL]]<br /><small>3</small> |bgcolor=#FFDF9F| '''[[Grand Prix China 2013|CHN]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Bahrain 2013|BHR]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#CFCFFF"|[[Grand Prix Sepanyol 2013|ESP]]<br /><small>12</small> |bgcolor=#DFFFDF| [[Grand Prix Monaco 2013|MON]]<br /><small>4</small> |bgcolor=#FFDF9F| [[Grand Prix Kanada 2013|CAN]]<br /><small>3</small> |bgcolor=#DFFFDF| '''[[Grand Prix British 2013|GBR]]'''<br /><small>4</small> |bgcolor=#DFFFDF| '''[[Grand Prix Jerman 2013|GER]]'''<br /><small>5</small> |bgcolor=#FFFFBF| '''[[Grand Prix Hungary 2013|HUN]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor=#FFDF9F| '''[[Grand Prix Belgium 2013|BEL]]'''<br /><small>3</small> |bgcolor=#DFFFDF| ''[[Grand Prix Itali 2013|ITA]]''<br /><small>9</small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Singapura 2013|SIN]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Jepun 2013|JPN]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Korea 2013|KOR]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix India 2013|IND]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Abu Dhabi 2013|ABU]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Amerika Syarikat 2013|USA]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Brazil 2013|BRA]]<br /><small></small> | |bgcolor=#FFDF9F align="center"| '''Ke-3*''' |bgcolor=#FFDF9F align="center"| '''141*''' |} {{smallsup|†}} Tidak menamatkan perlumbaan, namun diklasifikasikan kerana melengkapkan lebih daripada 90% jarak perlumbaan.<br /> {{smallsup|‡}} Separuh mata diberikan kerana melengkapkan 75% jarak perlumbaan.<br /> <nowiki>*</nowiki> Musim sedang dijalankan. ===Rekod Formula Satu=== Hamilton memegang rekod Formula Satu yang berikut: {| class="wikitable" border="1" style="font-size:95%" |- ! Rekod ! Dicapai |- | '''Podium berturut-turut yang terbanyak pada musim pertama''' | 9 keputusan podium: [[Grand Prix Australia 2007|GP Australia 2007]] – [[Grand Prix British 2007|GP British 2007]]<ref>{{cite news|last=Gorman|first=Edward|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article2013334.ece|title=Silverstone menunggu hero|work=The Times |date=2 Julai 2007|accessdate=5 Julai 2007|location=London}}</ref> |- | '''Pemandu termuda untuk mendahului Kejuaraan Dunia''' | 22 tahun, 4 bulan, 6 hari di [[Grand Prix Sepanyol 2007|GP Sepanyol 2007]]<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/statistics/2007-formula-1-season-statistics/|title=Statistik F1 2007|work=F1 Fanatic|publisher=Keith Collantine|accessdate=17 Ogos 2010}}</ref> |- | '''Kemenangan terbanyak pada musim pertama''' | 4 kemenangan (rekod yang dikongsi bersama [[Jacques Villeneuve]] pada tahun {{F1|1996}})<ref>{{cite web |url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/26454.html |title=Rindt's low points|accessdate=28 Ogos 2010|last=Lynch |first=Steven|date=27 Ogos 2010|work=en.espnf1.com|publisher=ESPN EMEA Ltd.}}</ref> |- | '''Petak pertama terbanyak pada musim pertama''' | 6 petak pertama<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2009/aug/23/lewis-hamilton-interview|title=Back on track|work=The Guardian |publisher=Guardian Media Group|last=Lewis|first=Tim|date=23 Ogos 2009|accessdate=31 Ogos 2010 | location=London}}</ref> |- | '''Mata terbanyak pada musim pertama''' | 109<ref>{{cite news|url=http://www.formula1.com/news/features/2008/11/8641.html|title= Lewis Hamilton– seorang lagenda dilahirkan|date=4 November 2008|work=formula1.com|publisher=[[Kumpulan Formula Satu]]|accessdate=31 Ogos 2010}}</ref> |} == Nota kaki == {{reflist|group=nota}} {{reflist|group=nb}} {{Notelist}} == Rujukan == {{reflist|3}} == Bacaan lanjutan == * {{cite book|last=Hamilton|first=Lewis|year=2007|title=Lewis Hamilton: My Story|url=https://archive.org/details/lewishamiltonmys0000hami_v2h6|location=London|publisher=HarperSport|isbn=978-0-00-727005-7|edition=hardback|pages=320}} (Also in paperback {{cite book|year=2008|title=Lewis Hamilton: my story|url=https://archive.org/details/lewishamiltonmys0000hami_x9a4|publisher=HarperSport|isbn=978-0-00-727006-4|pages=336}}) * {{cite book|last=Hughes|first=Mark|year=2007|title=Lewis Hamilton: The Full Story|location=Thriplow|publisher=Icon Books Ltd.|isbn=978-0-00-727006-4|edition=hardback|pages=224}} (Juga dalam edisi paperback sebagai {{cite book|author=Mark Hughes|year=2008|title=Lewis Hamilton: the full story|url=https://archive.org/details/lewishamiltonful0000hugh|publisher=Icon Books Ltd.|isbn=978-1-84046-941-7|pages=304}}) * {{cite book|last=Worrall|first=Frank|year=2007|title=Lewis Hamilton: The Biography|url=https://archive.org/details/lewishamiltonbio0000worr_k3s6|location=London|publisher=John Blake Publishing|isbn=978-1-84454-543-8|edition=hardback|pages=[https://archive.org/details/lewishamiltonbio0000worr_k3s6/page/306 306]|author-link=Frank Worrall}} (Juga dalam edisi paperback {{cite book|date=2008|title=Lewis Hamilton: The Biography|publisher=John Blake Publishing|isbn=978-1-84454-581-0|pages=288}}) * {{cite book|last=Stafford|first=Ian|date=2007|title=Lewis Hamilton: New Kid on the Grid|url=https://archive.org/details/lewishamiltonkin0000staf|location=Edinburgh|publisher=Mainstream Publishing Co. (Edinburgh) Ltd.|isbn=978-1-84596-338-5|pages=[https://archive.org/details/lewishamiltonkin0000staf/page/224 224]|author-link=Ian Stafford}} * {{cite book|last=Belton|first=Brian|date=2007|title=Lewis Hamilton: A Dream Comes True|url=https://archive.org/details/lewishamiltondre0000belt|location=London|publisher=Pennant Publishing Ltd|isbn=978-1-906015-07-7|pages=256}} * {{cite book|last=Rogers|first=Gareth|year=2007|title=Lewis Hamilton: The Story So Far|url=https://archive.org/details/lewishamiltonsto0000roge|location=Stroud|publisher=The History Press Ltd.|isbn=978-0-7524-4480-2|edition=paperback|pages=[https://archive.org/details/lewishamiltonsto0000roge/page/n203 200]}} * {{cite book|last=van de Burgt|first=Andrew|year=2007|title=Lewis Hamilton: A portrait of Britain's new F1 hero|url=https://archive.org/details/lewishamiltonpor0000vand|location=Yeovil|publisher=J H Haynes & Co Ltd.|isbn=978-1-84425-480-4|edition=hardback|pages=[https://archive.org/details/lewishamiltonpor0000vand/page/160 160]}} * {{cite book|last=Jones|first=Bruce|date=2007|title=Lewis Hamilton: The People's Champion (ITV SPORT)|url=https://archive.org/details/lewishamiltonpeo0000jone|location=London|publisher=Carlton Books Ltd.|isbn=978-1-84442-027-8|edition=hardback|pages=[https://archive.org/details/lewishamiltonpeo0000jone/page/128 128]}} * {{cite book|last=Apps|first=Roy|date=2008|title=Lewis Hamilton (Dream to Win)|url=https://archive.org/details/lewishamilton0000apps|location=London|publisher=Franklin Watts Ltd.|isbn=978-0-7496-8233-0|edition=paperback|pages=[https://archive.org/details/lewishamilton0000apps/page/48 48]|author-link=Roy Apps}} * {{cite book|last=Townsend|first=John|year=2008|title=Lewis Hamilton|url=https://archive.org/details/lewishamilton0000town|location=Oxford|publisher=Raintree Publishers|isbn=978-1-4062-0953-2|edition=hardback|pages=[https://archive.org/details/lewishamilton0000town/page/32 32]}} * {{cite book|last=Spragg|first=Ian|year=2008|title=Lewis Hamilton: The Rise of F1's New Superstar|url=https://archive.org/details/lewishamilton0000spra|location=Bath|publisher=Parragon|isbn=978-1407521046}} * {{cite book|last=Worrall|first=Frank|year=2016|title=Lewis Hamilton: Triple World Champion: The Biography|location=London|publisher=John Blake Publishing Ltd|isbn=978-1-7860-6033-4|edition=paperback|pages=388}} == Pautan luar == {{commons|Lewis Hamilton}} {{Wikiquote}} * {{Official website|1=http://www.lewishamilton.com}} * [http://www.mclaren.com/theteam/lewis-hamilton.php Biografi Lewis Hamilton]&nbsp;– McLaren.com * {{Twitter|LewisHamilton}} * {{IMDb name|2619894}} {{Pasukan Formula Satu}} {{Scuderia Ferrari}} {{Mercedes Grand Prix}} {{McLaren}} {{Juara Pemandu Dunia Formula Satu}} {{DEFAULTSORT:Hamilton, Lewis}} [[Kategori:Pemandu Formula Satu Inggeris]] [[Kategori:Kelahiran 1985]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Juara Dunia Formula Satu]] [[Kategori:Pemenang Grand Prix Monaco]] [[Kategori:Pemandu kereta lumba Inggeris]] 2fuerj5n5lfiw0wh85aek8uqtkin85o 0 103507 7004212 5025534 2026-11-12T08:34:42Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004212 wikitext text/x-wiki [[Fail:Batter for pancakes.jpg|alt=A spoon pouring batter into a bowl|thumb|Semangkuk bater cair yang siap untuk membuat [[lempeng]]]] '''Bater''' ([ba-tĕr]) atau '''adunan''' merupakan satu bancuhan campuran adunan gabungan [[tepung]] bersama bahan [[cecair]], seperti [[air]], [[susu]], [[santan]] malah juga [[bir]]. [[Telur (makanan)|Telur]] juga merupakan komponen biasa digunakan. Selalunya bahan penaik juga digunakan untuk menjadikan adunan kelihatan ringan dan berangin.<ref>[http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=bater Istilah Bater: Dewan Bahasa dan Pustaka]</ref> Adunan ini boleh diubah kelikatan ia menjadi pekat atau cair mengikut citarasa sendiri. [[Kelikatan]] atau kadar kecairan adunan mengikut kadar sukatan cecair yang digunakan. Bagi mendapatkan hasil untuk dimakan, bater boleh dimasak dengan cara goreng, bakar dan kukus. Satu adunan cair boleh dijadikan satu bahan yang manis ataupun berherba. Bahan masakan seperti garam juga kadang-kadang ditambah sebagai bahan perisa. Buah-buahan, rempah-ratus dan sayur-sayuran boleh juga ditambah sebagai bahan perisa adunan sedemikian. Bater boleh dipukul dengan tangan beralat tertentu (seperti [[senduk]] atau sudu besar) ataupun menggunakan [[pengisar]]. == Etimologi == Perkataan ini pinjaman {{Lang-en|batter}} yang sendiri datang dari perkataan bahasa Perancis lama ''batre'' yang muncul sekitar awal kurun ke-14 merujuk kepada perbuatan "memukul"; perkataan ini lama-kelamaan berubah bentuk sebagai ''batteure'' pada akhir kurun ke-14. Ia sendirinya berakar daripada perkataan [[bahasa Latin]] ''battuere'' bermaksud perbuatan "mengetuk" atau "memukul".<ref> [http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=batter&searchmode=none Batter etymology]</ref> == Jenis == === Bater cair === Sukatan cecair adalah agak tinggi,bersamaan 250ml atau 1 cawan. Konsistensi adunan agak berkrim dan cair. Mudah dituang dan disebarkan. Bila dituang ke kuali ia cepat merebak menjadi lapisan nipis. Ia boleh digunakan sebagai tepung sadur, seperti makanan Jepun iaitu [[tempura]]. Di Malaysia, bater jenis ini dijadikan kuih seperti [[kek]], [[apam]], [[lempeng]], roti jala atau roti kirai, [[kuih serabai]]. === Bater pekat === Sukatan cecair adalah rendah, bersamaan 125ml atau 1/2 cawan.<ref>[http://www.slideshare.net/RozianaJusoh/bab-2-bater-tingkatan-1 BAB 2: BATER TINGKATAN 1]</ref> Konsistensi adunan berkrim dan lebih pekat. Adunan agak likat dan sukar dituang kerana agak likat. Sukar merebak dalam kuali kerana agak likat. Juga boleh dijadikan bahan penyadur. Di Malaysia, bater jenis ini boleh dibuat kuih seperti kuih rengas (kuih kacang/kuih kasturi), [[cucur udang]], [[cucur bawang]] dan [[lempeng kelapa]]. == Lihat juga == * [[Doh]] * [[Goreng celup]] == Rujukan == {{reflist|2}} {{tunas-makanan}} [[Kategori:Ramuan masakan]] htd85pmt2v5cbk47bxnbhjkbum68l8a 0 106716 7004126 6898140 2026-11-12T04:17:18Z Normal rookie 279720 7004126 wikitext text/x-wiki {{nama Cina|Liew (劉)}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific_prefix = [[Yang Berhormat|Yang Berhormat Tuan]] | name = Liew Chin Tong | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|AP}} | native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|刘镇东}}}} | image = LiewChinTong.jpg | caption = Liew pada tahun 2020 | office = [[Timbalan Menteri Kewangan Malaysia]] | term_start = 17 Disember 2025 | predecessor = {{PH DAP}} [[Lim Hui Ying]] | primeminister = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | monarch = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | minister = {{PH PKR}} Anwar Ibrahim <br> [[Amir Hamzah Azizan]] | office3 = [[Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia|Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri]] | term_start3 = 5 April 2023 | term_end3 = 16 Disember 2025 | monarch3 = [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] <br> {{small|(2023–2024)}} <br> [[Sultan Ibrahim Ismail]] <br> {{small|(sejak 2024)}} | primeminister3 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | minister3 = {{BN UMNO}} [[Tengku Zafrul Abdul Aziz]] | predecessor3 = ''Jawatan ditubuhkan'' | successor3 = [[Sim Tze Tzin]] | office4 = [[Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri Malaysia|Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri]] | term_start4 = 10 Disember 2022 | term_end4 = 5 April 2023 | monarch4 = Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah | primeminister4 = {{PH PKR}} Anwar Ibrahim | minister4 = {{BN UMNO}} Tengku Zafrul Abdul Aziz | predecessor4 = {{BN MCA}} [[Lim Ban Hong]] | successor4 = ''Jawatan dibubarkan'' | office5 = [[Menteri Pertahanan Malaysia|Timbalan Menteri Pertahanan]] | term_start5 = 17 Julai 2018 | term_end5 = 24 Februari 2020 | monarch5 = [[Sultan Muhammad V]] <br> {{small|(2018–2019)}} <br> Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah <br> {{small|(2019–2020)}} | primeminister5 = {{PH PPBM}} [[Mahathir Mohamad]] | minister5 = {{PH AMANAH}} [[Mohamad Sabu]] | predecessor5 = {{BN UMNO}}[[Mohd Johari Baharum]] | successor5 = {{PN PPBM}} [[Ikmal Hisham Abdul Aziz]] | constituency_MP1 = [[Iskandar Puteri (kawasan persekutuan)|Iskandar Puteri]] | parliament1 = Malaysia | term_start1 = 19 November 2022 | term_end1 = | majority1 = 60,036 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]]) | predecessor1 = {{PH DAP}} [[Lim Kit Siang]] | successor1 = | constituency_AM2 = [[Perling (kawasan negeri)|Perling]] | assembly2 = Negeri Johor | term_start2 = 12 Mac 2022 | term_end2 = 1 Jun 2026 | majority2 = 3,347 ([[Pilihan raya negeri Johor 2022|2022]]) | predecessor2 = {{PH DAP}} [[Cheo Yee How]] | successor2 = {{BN MIC}} [[Pannir Selvam Paliksina]] | constituency_MP6 = [[Kluang (kawasan persekutuan)|Kluang]] | parliament6 = Malaysia | term_start6 = 5 Mei 2013 | term_end6 = 9 Mei 2018 | majority6 = 7,359 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]]) | predecessor6 = {{BN MCA}} [[Hou Kok Chung]] | successor6 = {{PH DAP}} [[Wong Shu Qi]] | constituency_MP7 = [[Bukit Bendera (kawasan persekutuan)|Bukit Bendera]] | parliament7 = Malaysia | term_start7 = 8 Mac 2008 | term_end7 = 5 Mei 2013 | majority7 = 16,112 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]]) | predecessor7 = {{BN PGRM}} [[Chia Kwang Chye]] | successor7 = {{Logo kecil DAP}} [[Zairil Khir Johari]] | office8 = Pengarah Strategik Kebangsaan <br> [[Parti Tindakan Demokratik]] | term_start8 = 16 Mac 2025 | term_end8 = | 1blankname8 = Pembantu | 1namedata8 = | 2blankname8 = Setiausaha Agung | 2namedata8 = [[Anthony Loke Siew Fook]] | predecessor8 = ''Jawatan ditubuhkan'' | successor8 = | office11 = Ahli [[Dewan Negara]] | title11 = Lantikan [[Yang di-Pertuan Agong]] | term_start11 = 17 Julai 2018 | term_end11 = 16 Julai 2021 | monarch11 = Sultan Muhammad V <br> {{small|(2018–2019)}} <br> Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah <br> {{small|(2019–2021)}} | 1blankname11 = Penggal | 1namedata11 = Pertama | birth_name = Liew Chin Tong | birth_date = {{birth date and age|1977|11|27|df=y}} | birth_place = {{flagicon|Selangor}} [[Subang Jaya]], [[Selangor]], {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | citizenship = | nationality = {{MAS}} | party = [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) <br> {{small|(sejak 1999)}} | otherparty = [[Barisan Alternatif]] (BA) <br> {{small|(1999–2004)}} <br> [[Pakatan Rakyat]] (PR) <br> {{small|(2008–2015)}} <br> [[Pakatan Harapan]] (PH) <br> {{small|(sejak 2015)}} | occupation = {{hlist|Ahli politik|pengarang}} | alma_mater = [[Universiti Kebangsaan Australia]] <br> [[Universiti Malaya]] | relations = | spouse = | children = | website = {{URL|http://liewchintong.com/}} | footnotes = }} [[Yang Berhormat|Yang Berhormat Tuan]] '''Liew Chin Tong''' ({{zh|t=劉鎮東|s=刘镇东|p=Liú Zhèndōng|poj=Lâu Tìn-tong}}; lahir 27 November 1977) ialah seorang ahli politik dan penulis Malaysia yang telah berkhidmat sebagai [[Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia|Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri]] dalam pentadbiran Kerajaan Perpaduan di bawah Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]] dan Menteri [[Tengku Zafrul Abdul Aziz]] sejak April 2023, sebagai [[Dewan Rakyat|Ahli Parlimen]] (AP) bagi [[Iskandar Puteri (kawasan persekutuan)|Iskandar Puteri]] sejak November 2022 serta sebagai Ahli [[Dewan Undangan Negeri Johor|Dewan Undangan Negeri]] (ADUN) bagi [[Perling (kawasan negeri)|Perling]] sejak Mac 2022. Beliau pernah berkhidmat sebagai [[Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri Malaysia|Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri]] dalam pentadbiran PH di bawah Perdana Menteri Anwar dan Menteri Tengku Zafrul dari Disember 2022 hingga April 2023, sebagai [[Pembangkang (Malaysia)|Ketua Pembangkang]] Negeri [[Johor]] dari April 2022 sehingga pelantikan semula beliau sebagai timbalan menteri pada Disember 2022, dan sebagai [[Timbalan Menteri Pertahanan Malaysia|Timbalan Menteri Pertahanan]] dalam pentadbiran PH di bawah bekas Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]] dan bekas Menteri [[Mohamad Sabu]] dari Julai 2018 sehingga [[Kemelut politik Malaysia 2020–2022|kejatuhan pentadbiran PH]] pada Februari 2020. Beliau juga merupakan bekas [[Dewan Negara|Senator]] dari Julai 2018 hingga Julai 2021 serta bekas Ahli Parlimen bagi kawasan [[Kluang (kawasan persekutuan)|Kluang]] dari Mei 2013 hingga Mei 2018 dan [[Bukit Bendera (kawasan persekutuan)|Bukit Bendera]] dari Mac 2008 hingga Mei 2013. Beliau ialah ahli [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP), sebuah parti komponen gabungan PH. Beliau telah berkhidmat sebagai Pengarah Strategik Kebangsaan DAP sejak Mac 2025 dan sebagai Ahli Jawatankuasa Negeri DAP Johor sejak Oktober 2024. Beliau pernah berkhidmat sebagai Timbalan Setiausaha Agung DAP dari Mac 2022 hingga Mac 2025 serta merupakan bekas Pengarah Pendidikan Politik Kebangsaan DAP dan bekas Pengerusi DAP Negeri Johor. == Latar belakang == Liew dilahirkan pada 27 November 1977 di [[Subang Jaya]], [[Selangor]]. Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Tinggi Swasta Kwang Hua sehingga tahun 1995 sebelum melanjutkan pengajian tinggi di [[Universiti Kebangsaan Australia]] (ANU) dan menamatkan pengajian dengan Ijazah Sarjana Muda Pengajian Asia (Kepujian) serta Ijazah Sarjana Muda Seni dalam Sains Politik pada tahun 2004. Beliau kemudian memperoleh Ijazah Sarjana Antarabangsa dalam Integrasi Serantau di Institut Asia-Eropah, [[Universiti Malaya]] (UM) pada tahun 2006.<ref name="background">{{Cite news | last = | first = | author = Tan Sze Ming | title = Malaysian Representatives alpha : Liew Chin Tong | newspaper = | location = | pages = | language = | publisher = #MyMP UndiMsia! Sinar Project | date = 31 Oktober 2012 | url = https://reps.sinarproject.org/mp/liew-chin-tong | accessdate = 15 November 2017}}</ref> Liew pernah berkhidmat sebagai pengarah eksekutif Penang Institute (dahulunya Institut Penyelidikan Sosio-Ekonomi dan Alam Sekitar, SERI) dari 2009 hingga 2012 serta pengarah eksekutif Research for Social Advancement (REFSA) dari 2007 hingga 2011. Beliau juga merupakan bekas felo penyelidik pelawat di [[Institute of Southeast Asian Studies]] (ISEAS), Singapura.<ref name="background"/> Pada tahun 1999, Liew menyertai [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP).<ref name="background"/> == Kerjaya politik == Liew pertama kali dipilih sebagai Ahli Parlimen pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2008|Pilihan Raya Umum 2008]] setelah memenangi kerusi [[Bukit Bendera (kawasan persekutuan)|Bukit Bendera]] di Pulau Pinang.<ref>{{Cite web |title=Malaysia Decides 2008 |work=[[The Star (Malaysia)]] |url=http://thestar.com.my/election/ |accessdate=31 Disember 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080409212729/http://thestar.com.my/election/ |archivedate= 9 April 2008 }}</ref> Sebelum dipilih sebagai wakil rakyat, beliau merupakan seorang strategis politik dan sering dikreditkan sebagai individu yang merangka strategi kejayaan [[Pakatan Rakyat]] mengambil alih [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]].<ref>{{Cite news | last = Tan | first = Joceline | author2 = | title = The swing that caught everyone by surprise | newspaper = [[The Star (Malaysia)]] | location = | pages = | language = | publisher = | date = 10 Mac 2008 | url = http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/3/10/election2008/20594789&sec=Election2008 | accessdate = 31 Disember 2009}}</ref> Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|Pilihan Raya Umum 2013]], Liew merampas kerusi Parlimen [[Kluang (kawasan persekutuan)|Kluang]] di Johor daripada penyandangnya, Hou Kok Chung daripada [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA). Pada Mei 2018, beliau bertanding bagi kerusi Parlimen [[Ayer Hitam (kawasan persekutuan)|Ayer Hitam]] menentang penyandangnya ketika itu, Wee Ka Siong, yang juga merupakan Timbalan Presiden MCA, sebuah parti komponen [[Barisan Nasional]] (BN). Liew tewas tipis dengan majoriti 303 undi pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan Raya Umum 2018]] yang menyaksikan gabungan pembangkang ketika itu, [[Pakatan Harapan]] (PH), memenangi pilihan raya dan menamatkan pemerintahan BN buat pertama kali dalam sejarah. Pada tahun 2017, Liew menjelaskan bahawa harga barangan secara keseluruhan meningkat sejak [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|Pilihan Raya Umum 2013]] akibat gabungan faktor pelaksanaan [[GST (Malaysia)|GST]], penyusutan nilai ringgit sebanyak 30 peratus sejak Oktober 2014, serta siri pemotongan subsidi. Beliau menegaskan bahawa Perdana Menteri ketika itu, Najib Razak, serta kerajaan perlu berhenti menyalahkan rakyat yang menjadi mangsa dasar ekonomi yang gagal.<ref>{{Cite web |date=2017-09-29 |title=Stop blaming victims of failed economic policies, MP tells gov't |url=https://www.malaysiakini.com/news/396788 |access-date= |website=Malaysiakini}}</ref> === Timbalan Menteri Pertahanan === Liew telah dilantik sebagai Timbalan Menteri Pertahanan pada 17 Julai 2018 sehingga 24 Februari 2020, dan menjadi rakyat Malaysia pertama yang bukan berketurunan Melayu memegang jawatan tersebut. Sepanjang tempoh perkhidmatannya, bersama Menteri Pertahanan ketika itu, [[Mohamad Sabu]], Kementerian Pertahanan membentangkan Kertas Putih Pertahanan (KPP) yang pertama, iaitu satu pelan induk bagi membentuk dasar negara berkaitan pertahanan dan keselamatan. KPP merupakan dokumen terbuka yang menggariskan hala tuju serta keutamaan pertahanan untuk tempoh sepuluh tahun, bermula dari 2021 hingga 2030, meliputi Rancangan Malaysia Kedua Belas dan Rancangan Malaysia Ketiga Belas. === Timbalan Setiausaha Agung DAP === Pada 20 Mac 2022, dalam Kongres Kebangsaan DAP ke-17, Liew telah dipilih semula sebagai anggota Jawatankuasa Eksekutif Pusat (CEC) dengan memperoleh 1,008 undi, iaitu undi ke-22 tertinggi.<ref>{{Cite web |title=Gobind receives highest votes in DAP polls |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/03/20/gobind-receives-highest-votes-in-dap-polls |access-date=2022-03-20 |website=The Star |language=en}}</ref> Beliau kemudian dilantik sebagai Timbalan Setiausaha Agung dalam CEC DAP ke-17 di bawah pimpinan Setiausaha Agung ketika itu, [[Anthony Loke]].<ref>{{Cite web |date=20 Mac 2022 |title=Anthony Loke dilantik Setiausaha Agung baharu DAP |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2022/03/936454/anthony-loke-dilantik-setiausaha-agung-baharu-dap |access-date=20 Mac 2022 |website=Berita Harian}}</ref> ==Bibliografi== ===Buku=== * Liew Chin Tong (2024), Second Takeoff * Liew Chin Tong (2021), Lim Kit Siang: Patriot. Leader. Fighter * Liew Chin Tong (2020), The Great Reset: 100 Days of Malaysia's Triple Crisis * Liew Chin Tong (2013), Putrajaya Milik Siapa?: Genta Media * Liew Chin Tong (2013), Middle Malaysia: Centre Ground Is Battle Ground: Genta Media * Liew Chin Tong (2009), Speaking for the reformasi generation Kuala Lumpur: Research for Social Advancement (REFSA) ===Jurnal=== * Liew Chin Tong and Francis Hutchison (2010), “Implementing Pro-Employment Policies at the Sub-national Level” in Ooi Kee Beng and Goh Ban Lee (eds) Pilot Studies for a New Penang, Penang: Socio-Economic and Environmental Research Institute (SERI), hlmn.&nbsp;111–128. * Liew Chin Tong (2007), “PAS’ Leadership: New Faces and Old Constraints” in Lorraine C. Salazar and Daljit Singh (eds) Southeast Asian Affairs 2007, Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, hlmn.&nbsp;201–213 * Liew Chin Tong (2007), “PAS politics: defining an Islamic State” in Edmund Terence Gomez Politics in Malaysia: the Malay dimension Oxon: Routledge, hlmn.&nbsp;107–137. * William F. Case and Liew Chin Tong (2006) How Committed Is PAS to Democracy and How Do We Know It? Contemporary Southeast Asia: A Journal of International and Strategic Affairs, Volume 28, Number 3, December 2006, hlmn.&nbsp;385–406 ===Ulasan berbahasa Cina=== *《追寻理想国家：马来西亚政治史上的林吉祥》(2021) 吉隆坡：义腾研究中心 *《大复兴：马来西亚三重危机下的百日反思》(2020)吉隆坡：义腾研究中心 *《决战在中间：共创马来西亚2.0》(2013) 吉隆坡：众意出版 * 《小市民的政治经济学》（2011）吉隆坡：众意出版 * 《华教运动，动或不动》（2011）吉隆坡：新纪元学院校友会 * 《亮剑—踢爆马来政治》（2007）吉隆坡：义腾研究中心 == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=Malay|accessdate=19 Jun 2010}} Angka peratusan berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | accessdate = 4 Februari 2017}} Keputusan hanya tersedia daripada [[Pilihan raya umum Malaysia 2004|Pilihan raya 2004]].</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=Malay|accessdate=24 Mac 2017|archive-date=14 Mac 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314141057/http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news | title = P.125 Kluang (2008 & 2013) | newspaper = Sinar Harian | language = Malay | location = Kuala Lumpur | url = http://www.sinarharian.com.my/pru13/p152-kluang-1.59565 | accessdate = 19 Mei 2013}}</ref><ref name ="myundi pru 13">{{cite web |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |website=www.myundi.com.my|accessdate=9 April 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archivedate=31 Mac 2014 }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13|work=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=26 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|archive-date=21 Mac 2018|url-status=dead}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |'''P048 [[Bukit Bendera (kawasan persekutuan)|Bukit Bendera]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Liew Chin Tong'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |align="right" | '''31,243''' |'''66.45%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Chia Kwang Chye]] ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) |align="right" | 15,131 |32.18% |47,016 |16,112 |72.98% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |'''P152 [[Kluang (kawasan persekutuan)|Kluang]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Liew Chin Tong'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |align="right" | '''40,574''' |'''54.99%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Hou Kok Chung]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) |align="right" | 33,215 |45.01% |75,308 |7,359 |86.78% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2|'''P148 [[Ayer Hitam (kawasan persekutuan)|Ayer Hitam]]''' | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|Liew Chin Tong}} ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | rowspan=2 align="right"|16,773 | rowspan=2|43.20% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Wee Ka Siong]]'''}} ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) |align="right" |17,076 |43.98% | rowspan=2|38,824 | rowspan=2|303 | rowspan=2|85.52% |- |{{Party shading/PAS}} | |Mardi Marwan ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |4,975 |12.82% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] |rowspan=2|'''P162 [[Iskandar Puteri (kawasan persekutuan)|Iskandar Puteri]]''' |rowspan=2 {{Party shading/PH}} | |rowspan=2|{{nowrap|'''Liew Chin Tong'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |rowspan=2 align="right" |'''96,819''' |rowspan=2|'''59.15%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | | [[Jason Teoh|Teoh Sew Hock]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) |align="right" |36,783 |22.47% | rowspan=2|163,680 | rowspan=2|60,036 | rowspan=2|74.42% |- |bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}"| | Tan Nam Cha ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) |align="right" |30,078 |18.38% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Johor]]<ref>{{Cite web |title=Dashboard SPR |url=https://dashboard.spr.gov.my/#!/dun/01/N.46 |access-date=2022-03-13 |website=dashboard.spr.gov.my}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Johor 2022|2022]] |rowspan=2|'''N46 [[Perling (kawasan negeri)|Perling]]''' | rowspan=2 {{Party shading/PH}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Liew Chin Tong'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 align="right"| '''18,628''' | rowspan=2| '''43.59%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Tan Hiang Kee ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) |align="right" | 15,281 | 35.76% | rowspan=2| 42,738 | rowspan=2| 3,347 | rowspan=2| 43.28% |- |bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}"| |[[Koo Shiaw Lee]] ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) |align="right" | 8,829 |20.66% |} == Anugerah == * {{flag|Malaysia}} ** [[File:MY Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong XVII ribbon.png|50px]] Penerima [[Pingat Pemasyhuran Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong ke-17]] (2024) == Rujukan == {{Reflist}} {{wikiquote|Liew Chin Tong}} {{Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri Malaysia}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Negeri Johor ke-15}} {{Pakatan Harapan}} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Liew, Chin Tong}} [[Kategori:Kelahiran 1977]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Negeri Johor ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] 4kr9dcu7n6goxa78nnkhyrc4chsz4ed 7004127 7004126 2026-11-12T04:18:22Z Normal rookie 279720 7004127 wikitext text/x-wiki {{nama Cina|Liew (劉)}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific_prefix = [[Yang Berhormat|Yang Berhormat Tuan]] | name = Liew Chin Tong | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|AP}} | native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|刘镇东}}}} | image = LiewChinTong.jpg | caption = Liew pada tahun 2020 | office = [[Timbalan Menteri Kewangan Malaysia]] | term_start = 17 Disember 2025 | predecessor = {{PH DAP}} [[Lim Hui Ying]] | primeminister = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | monarch = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | minister = {{PH PKR}} Anwar Ibrahim <br> [[Amir Hamzah Azizan]] | office3 = [[Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia|Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri]] | term_start3 = 5 April 2023 | term_end3 = 16 Disember 2025 | monarch3 = [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] <br> {{small|(2023–2024)}} <br> [[Sultan Ibrahim Ismail]] <br> {{small|(sejak 2024)}} | primeminister3 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | minister3 = {{BN UMNO}} [[Tengku Zafrul Abdul Aziz]] | predecessor3 = ''Jawatan ditubuhkan'' | successor3 = [[Sim Tze Tzin]] | office4 = [[Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri Malaysia|Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri]] | term_start4 = 10 Disember 2022 | term_end4 = 5 April 2023 | monarch4 = Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah | primeminister4 = {{PH PKR}} Anwar Ibrahim | minister4 = {{BN UMNO}} Tengku Zafrul Abdul Aziz | predecessor4 = {{BN MCA}} [[Lim Ban Hong]] | successor4 = ''Jawatan dibubarkan'' | office5 = [[Menteri Pertahanan Malaysia|Timbalan Menteri Pertahanan]] | term_start5 = 17 Julai 2018 | term_end5 = 24 Februari 2020 | monarch5 = [[Sultan Muhammad V]] <br> {{small|(2018–2019)}} <br> Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah <br> {{small|(2019–2020)}} | primeminister5 = {{PH PPBM}} [[Mahathir Mohamad]] | minister5 = {{PH AMANAH}} [[Mohamad Sabu]] | predecessor5 = {{BN UMNO}}[[Mohd Johari Baharum]] | successor5 = {{PN PPBM}} [[Ikmal Hisham Abdul Aziz]] | constituency_MP1 = [[Iskandar Puteri (kawasan persekutuan)|Iskandar Puteri]] | parliament1 = Malaysia | term_start1 = 19 November 2022 | term_end1 = | majority1 = 60,036 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]]) | predecessor1 = {{PH DAP}} [[Lim Kit Siang]] | successor1 = | constituency_AM2 = [[Perling (kawasan negeri)|Perling]] | assembly2 = Negeri Johor | term_start2 = 12 Mac 2022 | term_end2 = 1 Jun 2026 | majority2 = 3,347 ([[Pilihan raya negeri Johor 2022|2022]]) | predecessor2 = {{PH DAP}} [[Cheo Yee How]] | successor2 = {{BN MIC}} [[Pannir Selvam Paliksina]] | constituency_MP6 = [[Kluang (kawasan persekutuan)|Kluang]] | parliament6 = Malaysia | term_start6 = 5 Mei 2013 | term_end6 = 9 Mei 2018 | majority6 = 7,359 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]]) | predecessor6 = {{BN MCA}} [[Hou Kok Chung]] | successor6 = {{PH DAP}} [[Wong Shu Qi]] | constituency_MP7 = [[Bukit Bendera (kawasan persekutuan)|Bukit Bendera]] | parliament7 = Malaysia | term_start7 = 8 Mac 2008 | term_end7 = 5 Mei 2013 | majority7 = 16,112 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]]) | predecessor7 = {{BN PGRM}} [[Chia Kwang Chye]] | successor7 = {{Logo kecil DAP}} [[Zairil Khir Johari]] | office8 = Pengarah Strategik Kebangsaan <br> [[Parti Tindakan Demokratik]] | term_start8 = 16 Mac 2025 | term_end8 = | 1blankname8 = Pembantu | 1namedata8 = | 2blankname8 = Setiausaha Agung | 2namedata8 = [[Anthony Loke Siew Fook]] | predecessor8 = ''Jawatan ditubuhkan'' | successor8 = | office11 = Ahli [[Dewan Negara]] | title11 = Lantikan [[Yang di-Pertuan Agong]] | term_start11 = 17 Julai 2018 | term_end11 = 16 Julai 2021 | monarch11 = Sultan Muhammad V <br> {{small|(2018–2019)}} <br> Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah <br> {{small|(2019–2021)}} | 1blankname11 = Penggal | 1namedata11 = Pertama | birth_name = Liew Chin Tong | birth_date = {{birth date and age|1977|11|27|df=y}} | birth_place = {{flagicon|Selangor}} [[Subang Jaya]], [[Selangor]], {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | citizenship = | nationality = {{MAS}} | party = [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) <br> {{small|(sejak 1999)}} | otherparty = [[Barisan Alternatif]] (BA) <br> {{small|(1999–2004)}} <br> [[Pakatan Rakyat]] (PR) <br> {{small|(2008–2015)}} <br> [[Pakatan Harapan]] (PH) <br> {{small|(sejak 2015)}} | occupation = {{hlist|Ahli politik|pengarang}} | alma_mater = [[Universiti Kebangsaan Australia]] <br> [[Universiti Malaya]] | relations = | spouse = | children = | website = {{URL|http://liewchintong.com/}} | footnotes = }} [[Yang Berhormat|Yang Berhormat Tuan]] '''Liew Chin Tong''' ({{zh|t=劉鎮東|s=刘镇东|p=Liú Zhèndōng|poj=Lâu Tìn-tong}}; lahir 27 November 1977) ialah seorang ahli politik dan penulis Malaysia yang telah berkhidmat sebagai [[Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia|Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri]] dalam pentadbiran Kerajaan Perpaduan di bawah Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]] dan Menteri [[Tengku Zafrul Abdul Aziz]] sejak April 2023, sebagai [[Dewan Rakyat|Ahli Parlimen]] (AP) bagi [[Iskandar Puteri (kawasan persekutuan)|Iskandar Puteri]] sejak November 2022 serta sebagai Ahli [[Dewan Undangan Negeri Johor|Dewan Undangan Negeri]] (ADUN) bagi [[Perling (kawasan negeri)|Perling]] sejak Mac 2022. Beliau pernah berkhidmat sebagai [[Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri Malaysia|Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri]] dalam pentadbiran PH di bawah Perdana Menteri Anwar dan Menteri Tengku Zafrul dari Disember 2022 hingga April 2023, sebagai [[Pembangkang (Malaysia)|Ketua Pembangkang]] Negeri [[Johor]] dari April 2022 sehingga pelantikan semula beliau sebagai timbalan menteri pada Disember 2022, dan sebagai [[Timbalan Menteri Pertahanan Malaysia|Timbalan Menteri Pertahanan]] dalam pentadbiran PH di bawah bekas Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]] dan bekas Menteri [[Mohamad Sabu]] dari Julai 2018 sehingga [[Kemelut politik Malaysia 2020–2022|kejatuhan pentadbiran PH]] pada Februari 2020. Beliau juga merupakan bekas [[Dewan Negara|Senator]] dari Julai 2018 hingga Julai 2021 serta bekas Ahli Parlimen bagi kawasan [[Kluang (kawasan persekutuan)|Kluang]] dari Mei 2013 hingga Mei 2018 dan [[Bukit Bendera (kawasan persekutuan)|Bukit Bendera]] dari Mac 2008 hingga Mei 2013. Beliau ialah ahli [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP), sebuah parti komponen gabungan PH. Beliau telah berkhidmat sebagai Pengarah Strategik Kebangsaan DAP sejak Mac 2025 dan sebagai Ahli Jawatankuasa Negeri DAP Johor sejak Oktober 2024. Beliau pernah berkhidmat sebagai Timbalan Setiausaha Agung DAP dari Mac 2022 hingga Mac 2025 serta merupakan bekas Pengarah Pendidikan Politik Kebangsaan DAP dan bekas Pengerusi DAP Negeri Johor. == Latar belakang == Liew dilahirkan pada 27 November 1977 di [[Subang Jaya]], [[Selangor]]. Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Tinggi Swasta Kwang Hua sehingga tahun 1995 sebelum melanjutkan pengajian tinggi di [[Universiti Kebangsaan Australia]] (ANU) dan menamatkan pengajian dengan Ijazah Sarjana Muda Pengajian Asia (Kepujian) serta Ijazah Sarjana Muda Seni dalam Sains Politik pada tahun 2004. Beliau kemudian memperoleh Ijazah Sarjana Antarabangsa dalam Integrasi Serantau di Institut Asia-Eropah, [[Universiti Malaya]] (UM) pada tahun 2006.<ref name="background">{{Cite news | last = | first = | author = Tan Sze Ming | title = Malaysian Representatives alpha : Liew Chin Tong | newspaper = | location = | pages = | language = | publisher = #MyMP UndiMsia! Sinar Project | date = 31 Oktober 2012 | url = https://reps.sinarproject.org/mp/liew-chin-tong | accessdate = 15 November 2017}}</ref> Liew pernah berkhidmat sebagai pengarah eksekutif Penang Institute (dahulunya Institut Penyelidikan Sosio-Ekonomi dan Alam Sekitar, SERI) dari 2009 hingga 2012 serta pengarah eksekutif Research for Social Advancement (REFSA) dari 2007 hingga 2011. Beliau juga merupakan bekas felo penyelidik pelawat di [[Institute of Southeast Asian Studies]] (ISEAS), Singapura.<ref name="background"/> Pada tahun 1999, Liew menyertai [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP).<ref name="background"/> == Kerjaya politik == Liew pertama kali dipilih sebagai Ahli Parlimen pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2008|Pilihan Raya Umum 2008]] setelah memenangi kerusi [[Bukit Bendera (kawasan persekutuan)|Bukit Bendera]] di Pulau Pinang.<ref>{{Cite web |title=Malaysia Decides 2008 |work=[[The Star (Malaysia)]] |url=http://thestar.com.my/election/ |accessdate=31 Disember 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080409212729/http://thestar.com.my/election/ |archivedate= 9 April 2008 }}</ref> Sebelum dipilih sebagai wakil rakyat, beliau merupakan seorang strategis politik dan sering dikreditkan sebagai individu yang merangka strategi kejayaan [[Pakatan Rakyat]] mengambil alih [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]].<ref>{{Cite news | last = Tan | first = Joceline | author2 = | title = The swing that caught everyone by surprise | newspaper = [[The Star (Malaysia)]] | location = | pages = | language = | publisher = | date = 10 Mac 2008 | url = http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/3/10/election2008/20594789&sec=Election2008 | accessdate = 31 Disember 2009}}</ref> Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|Pilihan Raya Umum 2013]], Liew merampas kerusi Parlimen [[Kluang (kawasan persekutuan)|Kluang]] di Johor daripada penyandangnya, Hou Kok Chung daripada [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA). Pada Mei 2018, beliau bertanding bagi kerusi Parlimen [[Ayer Hitam (kawasan persekutuan)|Ayer Hitam]] menentang penyandangnya ketika itu, Wee Ka Siong, yang juga merupakan Timbalan Presiden MCA, sebuah parti komponen [[Barisan Nasional]] (BN). Liew tewas tipis dengan majoriti 303 undi pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan Raya Umum 2018]] yang menyaksikan gabungan pembangkang ketika itu, [[Pakatan Harapan]] (PH), memenangi pilihan raya dan menamatkan pemerintahan BN buat pertama kali dalam sejarah. Pada tahun 2017, Liew menjelaskan bahawa harga barangan secara keseluruhan meningkat sejak [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|Pilihan Raya Umum 2013]] akibat gabungan faktor pelaksanaan [[GST (Malaysia)|GST]], penyusutan nilai ringgit sebanyak 30 peratus sejak Oktober 2014, serta siri pemotongan subsidi. Beliau menegaskan bahawa Perdana Menteri ketika itu, Najib Razak, serta kerajaan perlu berhenti menyalahkan rakyat yang menjadi mangsa dasar ekonomi yang gagal.<ref>{{Cite web |date=2017-09-29 |title=Stop blaming victims of failed economic policies, MP tells gov't |url=https://www.malaysiakini.com/news/396788 |access-date= |website=Malaysiakini}}</ref> === Timbalan Menteri Pertahanan === Liew telah dilantik sebagai Timbalan Menteri Pertahanan pada 17 Julai 2018 sehingga 24 Februari 2020, dan menjadi rakyat Malaysia pertama yang bukan berketurunan Melayu memegang jawatan tersebut. Sepanjang tempoh perkhidmatannya, bersama Menteri Pertahanan ketika itu, [[Mohamad Sabu]], Kementerian Pertahanan membentangkan Kertas Putih Pertahanan (KPP) yang pertama, iaitu satu pelan induk bagi membentuk dasar negara berkaitan pertahanan dan keselamatan. KPP merupakan dokumen terbuka yang menggariskan hala tuju serta keutamaan pertahanan untuk tempoh sepuluh tahun, bermula dari 2021 hingga 2030, meliputi Rancangan Malaysia Kedua Belas dan Rancangan Malaysia Ketiga Belas. === Timbalan Setiausaha Agung DAP === Pada 20 Mac 2022, dalam Kongres Kebangsaan DAP ke-17, Liew telah dipilih semula sebagai anggota Jawatankuasa Eksekutif Pusat (CEC) dengan memperoleh 1,008 undi, iaitu undi ke-22 tertinggi.<ref>{{Cite web |title=Gobind receives highest votes in DAP polls |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/03/20/gobind-receives-highest-votes-in-dap-polls |access-date=2022-03-20 |website=The Star |language=en}}</ref> Beliau kemudian dilantik sebagai Timbalan Setiausaha Agung dalam CEC DAP ke-17 di bawah pimpinan Setiausaha Agung ketika itu, [[Anthony Loke]].<ref>{{Cite web |date=20 Mac 2022 |title=Anthony Loke dilantik Setiausaha Agung baharu DAP |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2022/03/936454/anthony-loke-dilantik-setiausaha-agung-baharu-dap |access-date=20 Mac 2022 |website=Berita Harian}}</ref> ==Bibliografi== ===Buku=== * Liew Chin Tong (2024), Second Takeoff * Liew Chin Tong (2021), Lim Kit Siang: Patriot. Leader. Fighter * Liew Chin Tong (2020), The Great Reset: 100 Days of Malaysia's Triple Crisis * Liew Chin Tong (2013), Putrajaya Milik Siapa?: Genta Media * Liew Chin Tong (2013), Middle Malaysia: Centre Ground Is Battle Ground: Genta Media * Liew Chin Tong (2009), Speaking for the reformasi generation Kuala Lumpur: Research for Social Advancement (REFSA) ===Jurnal=== * Liew Chin Tong and Francis Hutchison (2010), “Implementing Pro-Employment Policies at the Sub-national Level” in Ooi Kee Beng and Goh Ban Lee (eds) Pilot Studies for a New Penang, Penang: Socio-Economic and Environmental Research Institute (SERI), hlmn.&nbsp;111–128. * Liew Chin Tong (2007), “PAS’ Leadership: New Faces and Old Constraints” in Lorraine C. Salazar and Daljit Singh (eds) Southeast Asian Affairs 2007, Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, hlmn.&nbsp;201–213 * Liew Chin Tong (2007), “PAS politics: defining an Islamic State” in Edmund Terence Gomez Politics in Malaysia: the Malay dimension Oxon: Routledge, hlmn.&nbsp;107–137. * William F. Case and Liew Chin Tong (2006) How Committed Is PAS to Democracy and How Do We Know It? Contemporary Southeast Asia: A Journal of International and Strategic Affairs, Volume 28, Number 3, December 2006, hlmn.&nbsp;385–406 ===Ulasan berbahasa Cina=== *《追寻理想国家：马来西亚政治史上的林吉祥》(2021) 吉隆坡：义腾研究中心 *《大复兴：马来西亚三重危机下的百日反思》(2020)吉隆坡：义腾研究中心 *《决战在中间：共创马来西亚2.0》(2013) 吉隆坡：众意出版 * 《小市民的政治经济学》（2011）吉隆坡：众意出版 * 《华教运动，动或不动》（2011）吉隆坡：新纪元学院校友会 * 《亮剑—踢爆马来政治》（2007）吉隆坡：义腾研究中心 == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=Malay|accessdate=19 Jun 2010}} Angka peratusan berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | accessdate = 4 Februari 2017}} Keputusan hanya tersedia daripada [[Pilihan raya umum Malaysia 2004|Pilihan raya 2004]].</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=Malay|accessdate=24 Mac 2017|archive-date=14 Mac 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314141057/http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news | title = P.125 Kluang (2008 & 2013) | newspaper = Sinar Harian | language = Malay | location = Kuala Lumpur | url = http://www.sinarharian.com.my/pru13/p152-kluang-1.59565 | accessdate = 19 Mei 2013}}</ref><ref name ="myundi pru 13">{{cite web |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |website=www.myundi.com.my|accessdate=9 April 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archivedate=31 Mac 2014 }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13|work=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=26 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|archive-date=21 Mac 2018|url-status=dead}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |'''P048 [[Bukit Bendera (kawasan persekutuan)|Bukit Bendera]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Liew Chin Tong'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |align="right" | '''31,243''' |'''66.45%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Chia Kwang Chye]] ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) |align="right" | 15,131 |32.18% |47,016 |16,112 |72.98% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |'''P152 [[Kluang (kawasan persekutuan)|Kluang]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Liew Chin Tong'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |align="right" | '''40,574''' |'''54.99%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Hou Kok Chung]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) |align="right" | 33,215 |45.01% |75,308 |7,359 |86.78% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2|'''P148 [[Ayer Hitam (kawasan persekutuan)|Ayer Hitam]]''' | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|Liew Chin Tong}} ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | rowspan=2 align="right"|16,773 | rowspan=2|43.20% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Wee Ka Siong]]'''}} ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) |align="right" |17,076 |43.98% | rowspan=2|38,824 | rowspan=2|303 | rowspan=2|85.52% |- |{{Party shading/PAS}} | |Mardi Marwan ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |4,975 |12.82% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] |rowspan=2|'''P162 [[Iskandar Puteri (kawasan persekutuan)|Iskandar Puteri]]''' |rowspan=2 {{Party shading/PH}} | |rowspan=2|{{nowrap|'''Liew Chin Tong'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |rowspan=2 align="right" |'''96,819''' |rowspan=2|'''59.15%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | | [[Jason Teoh|Teoh Sew Hock]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) |align="right" |36,783 |22.47% | rowspan=2|163,680 | rowspan=2|60,036 | rowspan=2|74.42% |- |bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}"| | Tan Nam Cha ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) |align="right" |30,078 |18.38% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Johor]]<ref>{{Cite web |title=Dashboard SPR |url=https://dashboard.spr.gov.my/#!/dun/01/N.46 |access-date=2022-03-13 |website=dashboard.spr.gov.my}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Johor 2022|2022]] |rowspan=2|'''N46 [[Perling (kawasan negeri)|Perling]]''' | rowspan=2 {{Party shading/PH}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Liew Chin Tong'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 align="right"| '''18,628''' | rowspan=2| '''43.59%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Tan Hiang Kee ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) |align="right" | 15,281 | 35.76% | rowspan=2| 42,738 | rowspan=2| 3,347 | rowspan=2| 43.28% |- |bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}"| |[[Koo Shiaw Lee]] ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) |align="right" | 8,829 |20.66% |} == Anugerah == * {{flag|Malaysia}} ** [[File:MY Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong XVII ribbon.png|50px]] Penerima [[Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17]] (2024) == Rujukan == {{Reflist}} {{wikiquote|Liew Chin Tong}} {{Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri Malaysia}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Negeri Johor ke-15}} {{Pakatan Harapan}} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Liew, Chin Tong}} [[Kategori:Kelahiran 1977]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Negeri Johor ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] 7z8j4qq52m8pkqo7lgcdxmgrb74vd0n 0 107027 7004193 6966201 2026-11-12T07:34:38Z Ihsan88888 372953 Kemasan laman dan rujukan terkini bagi topik 7004193 wikitext text/x-wiki {{nama Cina|Nga (倪)}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Darjah kebesaran Melayu|Yang Berhormat Tuan]] | name = Nga Kor Ming | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|AP|ADUN (Perak)}} | native_name = {{nobold|倪可敏}} | native_name_lang = zh-my | image = Nga Kor Ming 응아 코 밍 20231024 in Gyeonggi-do, South Korea.jpg | caption = Nga pada tahun 2023 | birth_name = David Nga Kor Ming | birth_date = {{Birth date and age|1972|11|11|df=y}} | birth_place = {{flagicon|Kelantan}} [[Kota Bharu]], [[Kelantan]], {{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] | residence = {{flagicon|Perak}} [[Ayer Tawar]], [[Perak]], {{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] | death_date = | death_place = | office = [[Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia|Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan]] | monarch = [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] <br> {{small|(2022–2024)}} <br> [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar]] <br> {{small|(sejak 2024)}} | primeminister = [[Anwar Ibrahim]] | deputy = [[Aiman Athirah Sabu]] | term_start = 13 Disember 2023 | term_end = | predecessor = ''Jawatan ditubuhkan'' | successor = | constituency = [[Teluk Intan (kawasan persekutuan)|Teluk Intan]] | office1 = [[Menteri Pembangunan Kerajaan Tempatan Malaysia|Menteri Pembangunan Kerajaan Tempatan]] | monarch1 = Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah | primeminister1 = Anwar Ibrahim | deputy1 = [[Akmal Nasrullah Mohd Nasir]] <br> {{small|(2022–2023)}} <br> Aiman Athirah Sabu <br> {{small|(12–13 Disember 2023)}} | term_start1 = 3 Disember 2022 | term_end1 = 13 Disember 2023 | predecessor1 = [[Reezal Merican Naina Merican]] <br> {{small|(Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan)}} | successor1 = ''Sendiri'' <br> {{small|(Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan)}} | constituency1 = Teluk Intan | office2 = [[Yang di-Pertua Dewan Rakyat|Timbalan Yang di-Pertua Dewan Rakyat II]] | alongside2 = [[Mohd Rashid Hasnon]] | monarch2 = [[Sultan Muhammad V]] <br> {{small|(2018–2019)}} <br> Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah <br> {{small|(2019–2020)}} | primeminister2 = [[Mahathir Mohamad]] <br> {{small|(2018–2020)}} <br> [[Muhyiddin Yassin]] <br> {{small|(2020)}} | 1blankname2 = Speaker | 1namedata2 = [[Mohamad Ariff Md Yusof]] | term_start2 = 16 Julai 2018 | term_end2 = 13 Julai 2020 | predecessor2 = [[Ismail Mohamed Said]] | successor2 = [[Azalina Othman Said]] | constituency2 = Teluk Intan | office3 = Ahli <br> [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Perak]] <br> {{small|(Pendidikan, Kerajaan Tempatan, Perumahan dan Pengangkutan Awam)}} | monarch3 = [[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah]] | 1blankname3 = Menteri Besar | 1namedata3 = [[Mohammad Nizar Jamaluddin]] | term_start3 = 28 Mac 2008 | term_end3 = 10 Februari 2009 | predecessor3 = [[Zambry Abdul Kadir]] <br> {{small|(Pendidikan)}} <br> [[Chang Ko Youn]] <br> {{small|(Kerajaan Tempatan, Perumahan dan Pengangkutan Awam)}} | successor3 = [[Mohamad Zahir Abdul Khalid]] <br> {{small|(Pendidikan)}} <br> [[Mah Hang Soon]] <br> {{small|(Kerajaan Tempatan dan Pengangkutan Awam)}} <br> [[Zambry Abdul Kadir]] {{small|(Perumahan)}} | constituency3 = [[Pantai Remis (kawasan negeri)|Pantai Remis]] | constituency_MP4 = [[Teluk Intan (kawasan persekutuan)|Teluk Intan]] | parliament4 = Malaysia | term_start4 = 9 Mei 2018 | term_end4 = | majority4 = 11,179 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]]) <br> 15,169 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]]) | predecessor4 = [[Mah Siew Keong]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|GERAKAN]]) | successor4 = | constituency_MP5 = [[Taiping (kawasan persekutuan)|Taiping]] | parliament5 = Malaysia | term_start5 = 8 Mac 2008 | term_end5 = 9 Mei 2018 | majority5 = 11,298 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]]) <br> 11,745 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]]) | predecessor5 = [[M. Kayveas]] <br> (BN–[[Parti Progresif Rakyat|PPP]]) | successor5 = [[Teh Kok Lim]] <br> ([[Pakatan Harapan|PH]]–[[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | constituency_AM6 = [[Kepayang (kawasan negeri)|Kepayang]] | assembly6 = Negeri Perak | term_start6 = 19 November 2022 | term_end6 = | majority6 = 9,491 ([[Pilihan raya negeri Perak 2022|2022]]) | predecessor6 = [[Ko Chung Sen]] <br> (PH–DAP) | successor6 = | term_start7 = 5 Mei 2013 | term_end7 = 9 Mei 2018 | majority7 = 4,604 ([[Pilihan raya negeri Perak 2013|2013]]) | predecessor7 = [[Loke Chee Yan]] <br> ([[Pakatan Rakyat|PR]]–DAP) | successor7 = Ko Chung Sen <br> (PH–DAP) | constituency_AM8 = [[Aulong (kawasan negeri)|Aulong]] | assembly8 = Negeri Perak | term_start8 = 9 Mei 2018 | term_end8 = 19 November 2022 | majority8 = 12,064 ([[Pilihan raya negeri Perak 2018|2018]]) | predecessor8 = [[Leow Thye Yih]] <br> (PH–DAP) | successor8 = Teh Kok Lim <br> (PH–DAP) | constituency_AM9 = [[Pantai Remis (kawasan negeri)|Pantai Remis]] | assembly9 = Negeri Perak | term_start9 = 29 November 1999 | term_end9 = 5 Mei 2013 | majority9 = 2,447 ([[Pilihan raya negeri Perak 1999|1999]]) <br> 2,303 ([[Pilihan raya negeri Perak 2004|2004]]) <br> 5,706 ([[Pilihan raya negeri Perak 2008|2008]]) | predecessor9 = [[Wong Chong Sang]] <br> (BN–[[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | successor9 = [[Wong May Ing]] <br> (PR–DAP) | office10 = Timbalan Pengerusi Kebangsaan <br /> [[Parti Tindakan Demokratik]] | term_start10 = 16 Mac 2025 | term_end10 = | 1blankname10 = Setiausaha Agung | 1namedata10 = [[Anthony Loke Siew Fook]] | 2blankname10 = Pengerusi Kebangsaan | 2namedata10 = [[Gobind Singh Deo]] | predecessor10 = Gobind Singh Deo | successor10 = | office11 = Naib Pengerusi Kebangsaan <br /> Parti Tindakan Demokratik | term_start11 = 20 Mac 2022 | term_end11 = 16 Mac 2025 | alongside11 = [[Chow Kon Yeow]], <br> [[Chong Chieng Jen]], <br> [[Teresa Kok Suh Sim]] & <br> [[M. Kulasegaran]] | 1blankname11 = Setiausaha Agung | 1namedata11 = Anthony Loke Siew Fook | 2blankname11 = Pengerusi Kebangsaan | 2namedata11 = [[Lim Guan Eng]] | office12 = Ketua Parlimen ke-3 dari <br> Parti Tindakan Demokratik | term_start12 = 20 Mac 2022 | term_end12 = 23 Jun 2025 | 3blankname12 = Setiausaha Agung | 3namedata12 = Anthony Loke Siew Fook | 4blankname12 = Pengerusi Kebangsaan | 4namedata12 = Lim Guan Eng <br> {{small|(2022–2025)}} <br> Gobind Singh Deo <br> {{small|(since 16 Mac 2025)}} | predecessor12 = Anthony Loke Siew Fook | successor12 = Chong Chieng Jen | office13 = Timbalan Setiausaha Agung <br> Parti Tindakan Demokratik | term_start13 = 12 November 2017 | term_end13 = 20 Mac 2022 | predecessor13 = [[Ngeh Koo Ham]] | successor13 = [[Liew Chin Tong]] | 1blankname13 = Setiausaha Agung | 1namedata13 = Lim Guan Eng | 2blankname13 = Pengerusi Kebangsaan | 2namedata13 = [[Tan Kok Wai]] | citizenship = [[orang Malaysia|Malaysia]] | nationality = Malaysia | party = [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) <br> {{small|(sejak 1999)}} | otherparty = [[Barisan Alternatif]] (BA) <br> {{small|(1999–2004)}} <br>[[Pakatan Rakyat]] (PR) <br> {{small|(2008–2015)}} <br> [[Pakatan Harapan]] (PH) <br> {{small|(sejak 2015)}} | occupation = Ahli politik | profession = Peguam | alma_mater = [[Universiti Malaya]] | relations = [[Ngeh Koo Ham]] (sepupu) | spouse = Wong Seow Ching | children = 3 | website = [http://ngakorming.net/ Laman rasmi Nga Kor Ming] | footnotes = {{facebook|ngakorming}} }} {{Chinese |c = 倪可敏 |poj = Gê Khó-bín |p = Ní Kěmǐn |buc = Ngà̤ Kō̤-mīng }} [[Darjah kebesaran Melayu|Yang Berhormat Tuan]] '''David Nga Kor Ming''' (lahir 11 November 1972) ialah ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Cina]]. Beliau kini berkhidmat sebagai [[Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]], Ahli Parlimen {{Parlimen|Teluk Intan}} dan ADUN {{DUN|Kepayang}}. == Kehidupan peribadi == Nga Kor Ming dilahirkan di Kota Bharu, Kelantan, Malaysia.<ref>[http://www.sinchew.com.my/node/1807078/ 倪可敏：心痛发展严重落后．-“重振火箭收服丹州”]</ref><ref name="background">{{Cite news | author = Tan Sze Ming | title = Malaysian Representatives alpha : Nga Kor Ming | publisher = #MyMP UndiMsia! Sinar Project | date = 6 Dis 2012 | url = https://reps.sinarproject.org/mp/nga-kor-ming | access-date = 15 November 2017}}</ref> Keluarganya berasal daripada keturunan [[Fuzhou]] (ibunya berasal dari [[Kelantan]]) dan menetap di [[Ayer Tawar]] selepas berhijrah ke Tanah Melayu. Beliau dan keluarganya beragama Kristian dan merupakan penganut [[Gereja Methodist Malaysia|Gereja Methodist]], di mana beliau telah dibaptiskan dengan nama David oleh mendiang Rev. Koh Gie Bing. Isterinya juga berasal dari Ayer Tawar, dan mereka dikurniakan tiga orang anak. == Pendidikan dan kerjaya profesional == Nga Kor Ming memperoleh [[Sarjana Muda Undang-undang|Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang]] dari [[Universiti Malaya]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thesun.my/news/from-pantai-remis-to-putrajaya-nga-kor-ming-now-a-minister-bd10316142/|title=From Pantai Remis to Putrajaya, Nga Kor Ming now a minister|date=2022-12-03|language=en-GB|access-date=2026-08-19}}</ref> Sebelum pelantikannya ke Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Perak, beliau bekerja sebagai peguam di Ayer Tawar dan juga di [[Ipoh]], Perak.<ref name=":0" /> Pada tahun 2007, beliau telah diiktiraf sebagai salah seorang daripada Sepuluh Belia Luar Biasa Malaysia oleh Junior Chamber International (JCI) dan Kementerian Belia dan Sukan dalam kategori 'Politik dan Kerajaan'. Anugerah ini dianggap luar biasa kerana jarang diberikan kepada ahli politik pembangkang.<ref>{{cite web |url=http://www.ngakorming.com/en/about/ |title= Nga kor Ming - About |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |website=www.ngakorming.com |access-date=30 Mac 2014}}</ref> == Kerjaya politik == Nga memulakan kerjaya pilihan rayanya sebagai Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Perak bagi kawasan [[Pantai Remis (kawasan negeri)|Pantai Remis]] selama tiga penggal berturut-turut sejak [[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]], [[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] dan [[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]].<ref name=":0" /> Beliau kemudiannya dipilih sebagai Ahli Parlimen bagi kawasan [[Taiping, Perak|Taiping]], Perak selepas menewaskan Presiden [[Parti Progresif Penduduk]] (PPP), [[M. Kayveas]] dengan majoriti 11,298 undi dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2008|Pilihan raya umum 2008]] pada 8 Mac 2008. Pada tahun 2008, dengan pembentukan kerajaan negeri Perak oleh gabungan DAP, PKR dan PAS (dikenali sebagai [[Pakatan Rakyat]] – PR), Nga telah dilantik sebagai ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (EXCO) dengan portfolio Pendidikan, Kerajaan Tempatan, Perumahan dan Pengangkutan Awam. Sebelum itu, Perak telah diperintah secara berterusan oleh [[Barisan Nasional]] (BN) (atau pendahulunya Perikatan) sejak [[Hari Kemerdekaan Malaysia|kemerdekaan Tanah Melayu]] (kemudian Malaysia) pada tahun 1957. Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|Pilihan raya umum 2013]], beliau berjaya mempertahankan kerusi Parlimen Taiping dan turut memenangi kerusi DUN Perak bagi kawasan Kepayang. Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|pilihan raya umum 2018]], beliau memenangi kerusi [[Parlimen Malaysia|Parlimen]] Teluk Intan dengan menewaskan penyandang, [[Mah Siew Keong]] dari BN, serta memenangi kerusi DUN Perak bagi kawasan Aulong secara serentak. == Kontroversi dan isu == === Kenyataan Berbaur Perkauman (2011) === Pada tahun 2011, Nga Kor Ming telah menggunakan istilah "[[cat metalik|hitam metalik]]" untuk menggambarkan Menteri Besar Perak ketika itu, [[Zambry Abdul Kadir]], semasa ceramah politik di Kamunting. Nga Kor Ming kemudian memohon maaf atas kenyataannya yang dianggap berunsur perkauman terhadap masyarakat [[India]], apabila merujuk Zambry sebagai seorang "orang hitam metalik". Ia jelas merujuk kepada warna kulit Dr. Zambry yang berketurunan India, sebagaimana dilihat dalam beberapa ucapan beliau yang dirakam dan dimuat naik ke YouTube, walaupun beliau kemudian menafikan perkara tersebut. Permohonan maaf tersebut diterima oleh Pengerusi Kebangsaan DAP ketika itu, [[Karpal Singh]]. Walau bagaimanapun, dipercayai tiada tindakan tatatertib dikenakan terhadap Nga, meskipun DAP dikenali sebagai parti berbilang kaum dan para pemimpinnya tidak pernah dikenali mengeluarkan kenyataan berbaur perkauman terhadap mana-mana kaum sehinggalah insiden kenyataan Nga Kor Ming ini. === Skandal Tempahan Pakaian (Tailorgate) (2012) === Pada tahun 2012, Nga Kor Ming telah menyaman seorang penulis blog yang dikenali sebagai ''sekupangdua'', yang nama sebenarnya ialah Ahmad Sofian Yahya, di Mahkamah Tinggi Ipoh. Tindakan undang-undang itu bertujuan menuntut ganti rugi teladan, ganti rugi teruk dan perintah injunksi bagi menghalang penyiaran lanjut kenyataan fitnah terhadapnya.<ref>{{cite web|url=http://www.ngakorming.com/en/2012/01/nga-filed-rm10-million-libel-suit-against-pro-umnos-blogger-at-ipoh-high-court%E2%80%8F-4/|title=Nga filed RM10 million Libel suit against pro-umno's Blogger at Ipoh High Court|publisher=Nga Kor Ming's Blog|access-date=3 Januari 2012}}</ref> Isu ini berpunca daripada pendedahan bahawa syarikat milik isteri Nga sebelum ini telah dianugerahkan kontrak untuk menyiapkan sut rasmi (lounge suit) bagi ahli majlis [[Majlis Bandaraya Ipoh]] (MBI) semasa [[Pakatan Rakyat]] (PR) mentadbir negeri Perak. DAP Perak menegaskan bahawa kontrak tempahan tersebut diberikan oleh lembaga tender MBI melalui kaedah tender terbuka. Ia turut dinyatakan bahawa Nga tidak campur tangan dalam jawatankuasa yang menyelia proses tender terbuka itu. Kontrak tersebut melibatkan penyediaan 24 sut lounge kepada ahli majlis MBI pada harga RM650 sepasang, dengan jumlah keseluruhan RM14,400.00. Syarikat milik isteri Nga, Ethan and Elton, yang membida pada harga RM650 sepasang, telah dianugerahkan kontrak tersebut pada tahun 2008. Tender terbuka itu melibatkan empat lagi syarikat tukang jahit lain, dan walaupun Ethan and Elton menawarkan harga tertinggi (RM650), mereka tetap diberikan kontrak tersebut. Tawaran terendah adalah daripada Goodman Tailor yang membida pada harga RM450 sepasang.<ref>{{cite web|url=http://stopthelies.my/?p=772|title=Tailored for Abuse of Power|publisher=Stop The Lies|access-date=21 Disember 2011}}</ref> Namun begitu, Jawatankuasa Disiplin DAP telah membersihkan Nga daripada sebarang salah guna kuasa dalam penganugerahan kontrak tersebut kepada syarikat milik isterinya.<ref>{{cite web|url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/dap-clear-nga-of-lounge-suit-corruption-accusations|title=DAP clear Nga of 'lounge-suit' corruption accusations|publisher=[[The Malaysian Insider]]|access-date=16 Februari 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120217210252/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/dap-clear-nga-of-lounge-suit-corruption-accusations|archive-date=17 Februari 2012|df=dmy-all}}</ref> === Kontroversi Ucapan (2018) === Pada Mei 2018, tindakan Nga Kor Ming yang memperlekehkan [[Mahathir Mohamad]] dengan menyentuh isu mengenai usia lanjut dan kematian beliau telah dianggap sebagai biadab, tidak sopan, melampau dan menjijikkan. Tindakan tersebut juga dilihat bertentangan dengan adab dan norma masyarakat Malaysia.<ref>{{Cite web |date=2018-05-08 |title=Rude, uncouth, disgusting: Nga slammed for Dr M 'death' remarks |url=https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/367310/rude-uncouth-disgusting-nga-slammed-dr-m-death-remarks}}</ref> === Bangunan Sekolah Dinamakan Sempena Namanya (2019) === Pada tahun 2019, penamaan sebuah bangunan tiga tingkat baharu di SJK (C) Sin Min, sebuah sekolah rendah Cina di Simpang, Perak, sempena nama Nga telah mencetuskan kontroversi.<ref>{{cite news |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2019/05/29/taiping-folk-baffled-over-decision/|title=Taiping folk baffled over decision|date=22 May 2019|author= Manjit Kaur|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |access-date=14 Julai 2019}}</ref> Pemasangan huruf Cina cetakan [[Pencetakan 3D|3D]] bertulis "Bangunan Nga Kor Ming" pada blok baharu tersebut — sebagai penghormatan kepada Nga kerana membantu mendapatkan geran kerajaan sebanyak RM220,000 untuk sekolah itu — telah dipersoalkan dan dikecam oleh sesetengah pihak.<ref>{{cite news |url=https://www.thesundaily.my/local/chinese-primary-school-s-name-raises-controversy-FE897421|title=Chinese primary school's name raises controversy|date=22 Mei 2019|author=Kong See Hoh|work=[[The Sun (Malaysia)|The Sun Daily]] |access-date=14 Julai 2019}}</ref> Nga menolak kritikan terhadap isu tersebut dan menjelaskan bahawa keputusan untuk menggunakan namanya dibuat oleh lembaga pengurusan sekolah, dan beliau tidak pernah meminta atau mengarahkan agar namanya digunakan.<ref>{{cite news |url=https://www.malaysiakini.com/news/477809|title=Nga dismisses criticism over new school block named after him|date=29 Mei 2019|work=[[Malaysiakini]]|access-date=14 Julai 2019}}</ref> === Pelabelan Istilah "Taliban" Terhadap Kerjasama UMNO-PAS (2019) === Pada Mac 2019, semasa tempoh berkempen untuk Pilihan Raya Kecil (PRK) Cameron Highlands, Nga Kor Ming mencetuskan kemarahan luar biasa dalam kalangan masyarakat Melayu-Islam apabila beliau mengeluarkan kenyataan kontroversial di sebuah pasar pagi.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/468493|title=Nga refuses to apologise for 'Taliban state' remark|last=Chie|first=Kow Gah|date=2019-03-18|website=Malaysiakini|access-date=2026-08-19}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/17194/berita/politik/ucapan-nga-kor-ming-berniat-jahat-mohd-khairuddin|title=Ucapan Nga Kor Ming berniat jahat: Mohd Khairuddin|last=HUSAIN|first=NURUL HUDA|date=2019-03-09|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-08-19}}</ref> Beliau mendakwa bahawa gabungan politik antara UMNO dan PAS (yang ketika itu membentuk Piagam Muafakat Nasional) boleh menyebabkan berlakunya permusuhan agama yang ekstrem di Malaysia.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Lebih parah lagi, beliau menyamakan situasi tersebut dengan meramalkan bahawa Malaysia akan berubah menjadi sebuah "negara Taliban" seperti Afghanistan sekiranya kedua-dua parti berkenaan berjaya membentuk kerajaan.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Kenyataan ini mengundang kecaman bertubi-tubi daripada pelbagai pihak.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Pemimpin pembangkang seperti Khairy Jamaluddin dan Dr. Mohd Khairuddin Aman Razali menyifatkan tuduhan beliau sebagai berniat jahat, rasis, serta bertujuan menakut-nakutkan pengundi bukan Melayu secara ekstrem.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Ketegangan ini malah terbawa-bawa ke dalam sidang Dewan Rakyat apabila Khairy Jamaluddin memanggil Nga Kor Ming yang ketika itu merupakan Timbalan Yang di-Pertua Dewan Rakyat dengan gelaran "Taliban" sebagai sindiran balas, sehingga mencetuskan kekecohan dan tuntutan permohonan maaf sesama mereka.<ref>{{Citation|title=Khairy calls Nga Kor Ming “Taliban” in Parliament, mocks his comprehension skills|url=https://www.youtube.com/watch?v=EmKoRJDNOhI|date=2019-03-27|accessdate=2026-08-19|last=KiniTV}}</ref> Walaupun didesak hebat oleh pelbagai pihak, Nga Kor Ming pada mulanya enggan memohon maaf atas alasan kenyataannya telah dipetik di luar konteks.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Isu ini kekal menjadi salah satu contoh utama bagaimana gaya percakapan beliau selalu melampaui batas sensitiviti politik tanah air.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> === Kritikan terhadap Buruh Malaysia di Singapura (2022) === Pada 27 Oktober 2022 di Johor, Nga Kor Ming mencetuskan satu lagi kontroversi apabila beliau secara terbuka menyatakan bahawa rakyat [[Malaysia]] akan terpaksa bangun awal pagi untuk bekerja di [[Singapura]] dan pulang lewat malam sekiranya [[Barisan Nasional]] memenangi pilihan raya. Beliau turut menyatakan bahawa jika [[Pakatan Harapan]] memenangi pilihan raya umum, rakyat Singapura pula yang akan berduyun-duyun datang ke Malaysia sebagai pekerja asing, bukan sebaliknya.<ref>{{cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/641442|title=Nga: Harapan can mend economy, S'poreans will come to M'sia for work|publisher= Malaysia Kini |access-date=5 Nov 2022}}</ref><ref>{{cite news |last=Daud |first=Sulaiman |date=2022-11-01 |title='No offence', says M'sian politician who claimed S'poreans would find jobs in M'sia if opposition wins election |work=[[Mothership (news service)|Mothership]] |publisher= |url=https://mothership.sg/2022/11/nga-kor-ming-no-offence/ |access-date=5 Nov 2022}}</ref> Susulan kenyataan tersebut, beliau tampil membuat penjelasan bahawa beliau tidak berniat untuk menyinggung mana-mana pihak dengan ucapannya. Nga mendakwa bahawa pihak pembangkang telah memutarbelitkan kenyataannya dan menegaskan bahawa maksud sebenar beliau adalah Malaysia perlu mengekalkan hubungan dua hala yang saling menguntungkan dengan Singapura.<ref>{{cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/641868 |title=Nga clarifies statement, says no intention to offend Singaporeans|publisher= Malaysia Kini |access-date=5 Nov 2022}}</ref> === Cadangan Pengiktirafan UNESCO Kampung Baru Cina (2024) === Dasar kementeriannya turut mencetuskan polemik perkauman apabila beliau mencadangkan untuk mencalonkan Kampung Baru Cina di Selangor sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.sinardaily.my/article/215493/focus/sometimes-nga-kor-ming-can-be-politically-tone-deaf-ndash-kj|title='Sometimes Nga Kor Ming can be politically tone deaf' – KJ|last=ATARMIZI|first=WAN AHMAD|date=2024-02-13|website=Sinar Daily|language=en|access-date=2026-08-19}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2024/02/1058992/tuduhan-cabar-kepentingan-bumiputera-tidak-berasas-nga-kor-ming|title=Tuduhan cabar kepentingan Bumiputera tidak berasas - Nga Kor Ming|last=Malik|first=Mahaizura Abd|date=2024-02-08|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-08-19}}</ref> Cadangan ini serta-merta mendapat tentangan hebat daripada parti politik Melayu termasuk UMNO, yang merupakan sebahagian daripada kerajaan, serta pelbagai pertubuhan bukan kerajaan (NGO) Melayu-Islam.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Pihak pembangkang dan pengkritik menuduh beliau sengaja mencabar kepentingan orang Melayu dan Bumiputera serta bersifat "buta politik" (''politically tone-deaf'') terhadap sejarah asal-usul penubuhan kampung tersebut semasa zaman penjajahan British.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Nga Kor Ming mempertahankan cadangannya dengan menegaskan bahawa ini bukan permainan "zero-sum" dan beliau sedia menyokong jika ada pihak yang mahu mencalonkan kampung tradisi Melayu untuk pengiktirafan yang sama.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> === Sensitiviti Agama dan Penggunaan Istilah Islam (2025) === Nga Kor Ming turut beberapa kali ditegur kerana menyentuh perkara yang melibatkan sensitiviti masyarakat Islam di Malaysia.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/01/1350231/polis-rakam-keterangan-nga-kor-ming|title=Polis rakam keterangan Nga Kor Ming|last=BH|first=Wartawan|date=2025-01-16|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-08-19}}</ref> Antaranya ialah penganjuran sambutan Krismas secara terbuka di lobi utama kementeriannya yang mengundang laporan polis daripada sayap pemuda parti pembangkang (PAS) dan NGO kerana mendakwa ia melibatkan kakitangan beragama Islam secara tidak wajar.<ref name=":5" /> Beliau mempertahankan majlis itu sebagai meraikan kepelbagaian budaya memandangkan ia diadakan tepat pada Hari Krismas.<ref name=":5" /> Selain itu, kekerapan beliau memetik istilah atau ayat-ayat Islam seperti ''Alhamdulillah'' dan ''InsyaAllah'' semasa berhujah di parlimen turut mendapat reaksi berbelah bahagi.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/767252/berita/politik/kor-ming-dinasihatkan-lebih-berhati-hati-guna-istilah-islam|title=Kor Ming dinasihatkan lebih berhati-hati guna istilah Islam|last=MOHAMED|first=NOOR AINON|date=2026-02-07|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-08-19}}</ref> Walaupun ada ahli parlimen yang menganggapnya sebagai jambatan dakwah yang baik, sebahagian pemimpin politik lain menasihatkan beliau agar lebih berhati-hati supaya penggunaan istilah tersebut tidak kelihatan seperti mempersendakan agama atau menimbulkan rasa kurang senang dalam kalangan masyarakat Melayu.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/767252/berita/politik/kor-ming-dinasihatkan-lebih-berhati-hati-guna-istilah-islam|title=Kor Ming dinasihatkan lebih berhati-hati guna istilah Islam|last=MOHAMED|first=NOOR AINON|date=2026-02-07|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-08-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://suaramerdeka.com.my/penggunaan-istilah-islam-oleh-nga-kor-ming-jadi-jambatan-dakwah-bukan-persenda-agama/|title=Penggunaan Istilah Islam Oleh Nga Kor Ming Jadi Jambatan Dakwah, Bukan Persenda Agama {{!}} Suara Merdeka|last=Merdeka|first=Wartawan Suara|date=2026-02-05|language=en-US|access-date=2026-08-19}}</ref> === Ketegangan dengan Wartawan (Isu "I Lite U") (2025) === Salah satu kontroversi yang paling mendapat perhatian berlaku apabila Nga Kor Ming dikritik hebat kerana didakwa mengugut dan merendah-rendahkan seorang wartawan daripada akhbar ''Utusan Malaysia''.<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/11/1466252/jawatan-menteri-bukan-lesen-ugut-tekan-suara-wartawan|title=Jawatan menteri bukan 'lesen' ugut, tekan suara wartawan|date=2025-11-01|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-08-19}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2025/10/1305773/umno-youth-chief-slams-nga-kor-ming-threatening-journalist|title=Umno Youth chief slams Nga Kor Ming for threatening journalist {{!}} New Straits Times|last=Times|first=New Straits|date=2025-10-31|website=NST Online|language=en|access-date=2026-08-19}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/11/1466738/nga-kor-ming-minta-maaf-kepada-pengamal-media|title=Nga Kor Ming minta maaf kepada pengamal media|last=BERNAMA|date=2025-11-02|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-08-19}}</ref><ref name=":9">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/11/1466738/nga-kor-ming-minta-maaf-kepada-pengamal-media|title=Nga Kor Ming minta maaf kepada pengamal media|last=BERNAMA|date=2025-11-02|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-08-19}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|url=https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/nga-kor-ming-tarik-balik-kenyataan-mohon-maaf-secara-terbuka/|title=Nga Kor Ming tarik balik kenyataan, mohon maaf secara terbuka|date=2025-11-02|website=Portal Berita RTM|language=en-US|access-date=2026-08-19}}</ref> Insiden ini tercetus semasa pra pelancaran projek pencahayaan "I Lite U" di Bukit Bintang, Kuala Lumpur.<ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref name=":10" /> Apabila wartawan tersebut mempersoalkan mengapa nama program berkenaan menggunakan bahasa Inggeris dan bukannya bahasa Melayu, beliau bertindak balas dengan nada yang keras.<ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref name=":10" /><ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DQdQy9Ikoef/?hl=en|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2026-08-19}}</ref><ref>{{Citation|title=Ugut Wartawan: Nga Kor Ming Tarik Balik & Mohon Maaf|url=https://www.youtube.com/shorts/Oz6QRen_VC0|accessdate=2026-08-19|language=ms-MY}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DQdQy9Ikoef/?hl=en|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2026-08-19}}</ref> Beliau dilaporkan berkata akan menghubungi ketua editor akhbar tersebut dan menyatakan tidak mahu wartawan datang sekadar untuk merosakkan majlis dengan soalan negatif.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref name=":10" /> Tindakan ini mengundang kecaman hebat daripada pelbagai organisasi media seperti [[Kesatuan Wartawan Kebangsaan Malaysia|Kesatuan Kebangsaan Wartawan Malaysia]] (NUJM) dan [[Gerakan Media Merdeka (GERAMM)]] yang menyifatkan kelakuan beliau sebagai tidak beretika, kasar, tidak professional dan mencabuli prinsip kebebasan media.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref name=":10" /> Walaupun pada mulanya beliau mempertahankan tindakannya, beliau akhirnya membuat permohonan maaf secara terbuka kepada seluruh pengamal media dan menarik balik kenyataan tersebut demi menjernihkan keadaan.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref name=":10" /> === Dakwaan Salah Guna Kuasa dan Pengumuman Projek Pilihan Raya (2026) === Siri kontroversi beliau juga melibatkan isu integriti pilihan raya. Beliau pernah dikritik hebat oleh parti politik pembangkang dan badan pemantau pilihan raya selepas membuat pengumuman peruntukan projek pembangunan bernilai ratusan juta ringgit (termasuk program ''MyKiosk'') menjelang pilihan raya, seperti ketika Pilihan Raya Negeri (PRN) Johor.<ref name=":11">{{Cite web|url=https://www.tiktok.com/@malaysia_kini/video/7657113963540385042|title=TikTok - Make Your Day|website=www.tiktok.com|access-date=2026-08-19}}</ref> Pihak pembangkang menuduh pengumuman tersebut sebagai satu bentuk sogokan politik secara halus untuk memancing undi.<ref name=":11" /> Walau bagaimanapun, Perdana Menteri Anwar Ibrahim mempertahankan beliau dengan menjelaskan bahawa peruntukan tersebut tidak melanggar undang-undang pilihan raya kerana projek-projek berkenaan telah diluluskan lebih awal di bawah belanjawan tahunan kerajaan.<ref name=":11" /> === Isu Janji Akan Letak Jawatan Menteri Berkaitan PRN Johor (2026) === Satu lagi kontroversi besar yang meletakkan Nga Kor Ming di bawah kritikan awam berlaku menjelang Pilihan Raya Negeri (PRN) Johor 2026.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/07/1586779/isu-janji-letak-jawatan-ini-reaksi-kor-ming-selepas-bn-menang-prn|title=Isu janji letak jawatan: Ini reaksi Kor Ming selepas BN menang PRN Johor|last=Arif|first=Zahratulhayat Mat|date=2026-07-12|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-08-19}}</ref><ref name=":13">{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/783125/berita/politik/pemuda-mca-kritik-kor-ming-kaitkan-prn-johor-dengan-kes-najib|title=Pemuda MCA kritik Kor Ming kaitkan PRN Johor dengan kes Najib|last=HUSAIN|first=NURUL HUDA|date=2026-06-09|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-08-19}}</ref> Beliau mencetuskan isu politik apabila membuat kenyataan tegas bahawa beliau sedia menjadi individu pertama yang akan meletakkan jawatan sebagai Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan sekiranya Datuk Seri Najib Razak dibebaskan daripada hukuman.<ref name=":12" /><ref name=":13" /> Dalam temu bual eksklusif, beliau mengaitkannya dengan naratif kempen UMNO Johor yang didakwanya membawa agenda "UMNO menang besar, Najib pulang ke rumah".<ref name=":12" /><ref name=":13" /> Beliau turut membayangkan bahawa isu ini merupakan "garis merah" bagi DAP yang boleh menyebabkan parti itu menarik diri daripada Kerajaan Perpaduan.<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/prn-johor-nga-kor-ming-enggan-ulas-desakan-letak-jawatan|title=PRN Johor: Nga Kor Ming enggan ulas desakan letak jawatan {{!}} Awani|date=2026-07-12|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-08-19}}</ref> Kenyataan berani ini segera dicabar oleh pimpinan Barisan Nasional (BN).<ref name=":14">{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/DaMnKDtJri-/|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2026-08-19}}</ref><ref name=":15">{{Cite web|url=https://ohmymedia.cc/ms/alhamdulillah-letaklah-jawatan-tok-mat-jawab-hasrat-nga-kor-ming-berundur|title="Alhamdulillah, letaklah jawatan" -Tok Mat jawab hasrat Nga Kor Ming berundur|last=Kefli|first=Nuha|date=2026-06-30|language=ms-MY|access-date=2026-08-19}}</ref><ref name=":16">{{Cite web|url=https://umno-online.my/2026/06/30/kor-ming-nak-letak-jawatan-alhamdulillah-letaklah-tok-mat-hasan/|title=Kor Ming Nak Letak Jawatan? Alhamdulillah… Letaklah – Tok Mat Hasan|last=zailan|date=2026-06-30|language=en-US|access-date=2026-08-19}}</ref><ref name=":17">{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/785871/berita/politik/memang-kita-nak-dia-letak-jawatan---tok-mat-sindir-kor-ming|title='Memang kita nak dia letak jawatan' - Tok Mat sindir Kor Ming|last=AZIS|first=DIANA|date=2026-06-30|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-08-19}}</ref><ref name=":18">{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/prn-johor-alhamdulillah-letaklah-jawatan-tok-mat-ulas-hasrat-nga-kor-ming-berundur|title=PRN Johor: "Alhamdulillah, letaklah jawatan... " - Tok Mat ulas hasrat Nga Kor Ming berundur {{!}} Awani|date=2026-06-30|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-08-19}}</ref> Timbalan Presiden UMNO, Datuk Seri Mohamad Hasan, menyindir kenyataan tersebut dengan menyatakan bahawa BN sememangnya mengalu-alukan peletakan jawatan beliau dan menegaskan keputusan PRN Johor tidak sepatutnya dikaitkan dengan kes mahkamah di peringkat Persekutuan.<ref name=":14" /><ref name=":15" /><ref name=":16" /><ref name=":17" /><ref name=":18" /> Selepas PRN Johor berakhir dengan kemenangan besar majoriti dua pertiga memihak kepada BN, Nga Kor Ming berhadapan dengan asakan bertubi-tubi daripada pihak pengkritik, rakyat dan netizen yang menuntut beliau menunaikan "janji" untuk meletak jawatan.<ref name=":19">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/07/1586779/isu-janji-letak-jawatan-ini-reaksi-kor-ming-selepas-bn-menang-prn|title=Isu janji letak jawatan: Ini reaksi Kor Ming selepas BN menang PRN Johor|last=Arif|first=Zahratulhayat Mat|date=2026-07-12|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-08-19}}</ref><ref>{{Citation|title=PRN JOHOR 2026 {{!}} BN peroleh 48 kerusi DUN, PH 8 kerusi - SPR|url=https://www.youtube.com/watch?v=at1WFnWdwJY|date=2026-07-11|accessdate=2026-08-19|last=Buletin TV3}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/prn-johor-pas-hormati-keputusan-rakyat-gesa-nga-kor-ming-tunai-janji-letak-jawatan|title=PRN Johor: Pas hormati keputusan rakyat, gesa Nga Kor Ming tunai janji letak jawatan {{!}} Awani|date=2026-07-12|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-08-19}}</ref> Walau bagaimanapun, beliau mempertahankan kedudukannya dan menjelaskan bahawa kesediaannya untuk ''resign'' bukan disebabkan oleh kekalahan Pakatan Harapan (PH) di Johor, sebaliknya janji itu bersyarat iaitu hanya akan berlaku jika sistem kehakiman dikompromi dengan membebaskan Najib Razak tanpa hukuman yang setimpal.<ref name=":19" /> Tindakan beliau yang dilihat cuba mengelak dan melarikan diri daripada menjawab soalan media secara langsung selepas pilihan raya mengundang kritikan bahawa beliau gemar membuat kenyataan politik yang agresif tetapi "berpusing" apabila tiba masa untuk bertanggungjawab.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2026/07/1383251/hati-saya-bersama-rakyat-mari-elak-isu-ini-nga-kor-ming-elak-soalan-letak|title='Hati saya bersama rakyat, mari elak isu ini' - Nga Kor Ming elak soalan letak jawatan|last=Arif|first=Zahratulhayat Mat|date=2026-07-12|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-08-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2026/07/1486925/nga-sidesteps-resignation-questions-says-focus-people-watch|title=Nga sidesteps resignation questions, says focus is on the people [WATCH] {{!}} New Straits Times|last=Arif|first=Zahratulhayat Mat|date=2026-07-12|website=NST Online|language=en|access-date=2026-08-19}}</ref> === Isu Janji Nga Kor Ming Selepas Isu Tahanan Rumah Najib Razak (2026) === Politik Malaysia sekali lagi digoncang oleh gelombang kontroversi baharu susulan keputusan Lembaga Pengampunan yang membenarkan bekas Perdana Menteri, Datuk Seri Najib Razak, menjalani baki hukuman penjara menerusi kaedah tahanan di rumah.<ref name=":20">{{Citation|title=NGA KOR MING Dituntut Kotakan Janji Letak Jawatan Selepas Najib Diberi Pengampunan|url=https://www.youtube.com/watch?v=dEKOLoQ9Lg4|date=2026-09-18|accessdate=2026-09-23|last=Dramajor}}</ref> Keputusan ini bukan sahaja mencetuskan perdebatan hangat mengenai sistem keadilan negara, malah menghidupkan semula sebuah janji politik penting daripada Pilihan Raya Negeri (PRN) Johor 2026 yang lalu.<ref name=":20" /> Di tengah-tengah asakan ini, nama Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan, Nga Kor Ming, kembali menjadi tumpuan utama.<ref name=":20" /> Beliau kini berhadapan dengan kritikan awam dan asakan bertubi-tubi daripada pelbagai pihak yang menuntut beliau mengotakan janji politiknya untuk meletakkan jawatan daripada Kabinet.<ref name=":20" /> Sorotan kronologi isu ini bermula apabila Nga Kor Ming, yang juga merupakan Timbalan Pengerusi DAP, membuat kenyataan yang sangat agresif dan berani semasa kempen PRN Johor.<ref name=":21">{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/prn-johor-nga-kor-ming-hanya-letak-jawatan-jika-najib-dibebaskan|title=PRN Johor: 'Nga Kor Ming hanya letak jawatan jika Najib dibebaskan' {{!}} Awani|date=2026-07-12|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-09-23}}</ref> Beliau secara terbuka menegaskan komitmennya untuk menjadi individu pertama yang akan meletakkan jawatan sebagai menteri sekiranya Najib Razak dibebaskan daripada hukuman.<ref name=":21" /> Retorik politik itu digunakan untuk mematahkan naratif kempen lawan, khususnya UMNO Johor, yang didakwanya membawa agenda membawa pulang bekas perdana menteri tersebut.<ref name=":21" /> Walau bagaimanapun, apabila BN mencatatkan kemenangan besar dua pertiga di Johor dan desakan awal mula kedengaran, Nga Kor Ming pantas mempertahankan kedudukannya dengan memberikan penjelasan bersyarat bahawa janji itu hanya terpakai jika sistem kehakiman dikompromi dengan melepaskan Najib tanpa hukuman yang setimpal.<ref name=":21" /> Kini, dengan pengumuman rasmi bahawa Najib Razak dibenarkan berpindah dari penjara ke tahanan rumah sehingga Ogos 2028, berserta syarat bayaran denda RM50 juta, situasi politik menjadi semakin hangat.<ref name=":22">{{Cite web|url=http://pru.sinarharian.com.my/info-berita/23704/mengapa-anthony-loke-letak-jawatan-menteri-bukan-hannah-kor-ming---wong-chen|title='Mengapa Anthony Loke letak jawatan menteri, bukan Hannah, Kor Ming?' - Wong Chen|last=HAMID|first=NURUL HIDAYAH|website=1 - PRU @ Sinar|language=ms-MY|access-date=2026-09-23}}</ref> Bagi kebanyakan rakyat, netizen, pemerhati, serta pengkritik politik, senario "Najib pulang ke rumah" telah pun menjadi realiti yang berlaku.<ref name=":22" /> Oleh itu, keengganan Nga Kor Ming untuk meletak jawatan dianggap sebagai satu tindakan yang melanggar janji dan mengotakan janji yang diberi.<ref name=":22" /> Kegagalan beliau untuk tampil ke hadapan bagi mengotakan kata-kata sendiri mencetuskan persepsi negatif bahawa pemimpin politik sering kali mudah menabur janji manis demi meraih undi, tetapi membuat u-turn dan mencari helah apabila tiba masa untuk bertanggungjawab atas kenyataan dan janji yang dibuat.<ref name=":22" /> Menariknya, kemelut ini mengambil plot yang tidak disangka apabila Setiausaha Agung DAP, [[Anthony Loke|Anthony Loke Siew Fook]], sebaliknya yang mengambil tanggungjawab sepenuhnya dengan menawarkan diri untuk meletakkan jawatan sebagai Menteri Pengangkutan sebagai respons parti terhadap keputusan tahanan rumah tersebut.<ref name=":22" /><ref name=":23">{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2026/09/1412764/akmal-perli-kor-ming-order-lain-sampai-lain|title=Akmal perli Kor Ming, 'order lain, sampai lain'|last=BH|first=Wartawan|date=2026-09-19|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-09-23}}</ref> Tindakan Anthony Loke ini seolah-olah menjadi tamparan hebat kepada Nga Kor Ming.<ref name=":23" /> Pimpinan politik lain, termasuk Ketua Pemuda UMNO, Dr. Akmal Saleh, malah memperli tindakan itu dengan menyifatkannya sebagai senario "''order lain, sampai lain''," sambil menyindir Nga Kor Ming yang sepatutnya mengemukakan surat peletakan jawatan.<ref name=":23" /><ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/09/1640675/ini-orang-kata-order-lain-sampai-lain-dr-akmal-perli-nga-kor-ming|title="Ini orang kata order lain, sampai lain" - Dr Akmal perli Nga Kor Ming|last=BH|first=Wartawan|date=2026-09-19|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-09-23}}</ref> Kontras yang jelas antara keberanian melepaskan jawatan oleh Loke dan sikap berdiam diri Nga Kor Ming semakin memarakkan lagi api kemarahan pengundi yang menuntut ketelusan dalam Kerajaan Perpaduan.<ref name=":23" /> === Najib Pulang Ke Rumah, Masih Enggan Meletak Jawatan (2026) === ==== Janji Mengikat Diri Sendiri ==== Isu ini bermula apabila Nga Kor Ming dalam satu wawancara eksklusif bersama akhbar ''Oriental Daily'' menyifatkan usaha membawa Najib pulang ke rumah lebih awal menerusi slogan kempen ''"UMNO menang besar, Najib pulang ke rumah"'' sebagai satu janji bagi DAP.<ref name=":24">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/07/1586779/isu-janji-letak-jawatan-ini-reaksi-kor-ming-selepas-bn-menang-prn|title=Isu janji letak jawatan: Ini reaksi Kor Ming selepas BN menang PRN Johor|last=Arif|first=Zahratulhayat Mat|date=2026-07-12|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-11-12}}</ref> Pada ketika itu, beliau dengan penuh keyakinan menyatakan bahawa dirinya tidak akan teragak-agak untuk menjadi individu pertama melepaskan jawatan menteri sekiranya senario tersebut menjadi kenyataan.<ref name=":24" /> ==== Taktik Mengelak dan Mengubah Syarat Selepas Kemenangan BN ==== Walau bagaimanapun, sebaik sahaja Barisan Nasional (BN) mencatat kemenangan majoriti dua pertiga pada Pilihan Raya Negeri (PRN) Johor pada 11 Julai 2026, reaksi awal Nga memperlihatkan kecenderungan untuk mengelak daripada menjawab persoalan tersebut.<ref name=":25">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/07/1586779/isu-janji-letak-jawatan-ini-reaksi-kor-ming-selepas-bn-menang-prn|title=Isu janji letak jawatan: Ini reaksi Kor Ming selepas BN menang PRN Johor|last=Arif|first=Zahratulhayat Mat|date=2026-07-12|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-11-12}}</ref> Ketika ditemui pemberita di Ipoh, beliau berulang kali mengelak soalan mengenai janjinya dan meminta media tidak memanjangkan isu berkenaan dengan alasan mahu memberi tumpuan kepada kerja-kerja kebajikan rakyat.<ref name=":25" /> Apabila desakan semakin memuncak daripada pelbagai pihak termasuk Ketua Pemuda UMNO, Datuk Seri Dr Muhamad Akmal Saleh, dan pimpinan PAS, Nga tampil memberikan penjelasan pada 12 Julai 2026 yang dilihat sebagai usaha mengetatkan syarat asalnya. Beliau mendakwa kenyataannya telah disalah tafsir dan menegaskan bahawa peletakan jawatannya hanya akan berlaku jika Najib ''"dibebaskan tanpa menjalani hukuman yang setimpal"''.<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/prn-johor-nga-kor-ming-hanya-letak-jawatan-jika-najib-dibebaskan|title=PRN Johor: 'Nga Kor Ming hanya letak jawatan jika Najib dibebaskan' {{!}} Awani|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-11-12}}</ref> ==== Alasan Selepas Pelaksanaan Tahanan Rumah ==== Alasan demi alasan yang dikemukakan oleh Nga semakin teruji apabila Najib benar-benar dibenarkan keluar dari Penjara Kajang untuk menjalani tahanan di rumah di kediamannya di Jalan Langgak Duta susulan pengampunan bersyarat dan perintah Mahkamah Tinggi pada 10 November 2026.<ref name=":26">{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/DfjiITdiT5U/|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2026-11-12}}</ref><ref name=":27">{{Cite web|url=https://berita.mediacorp.sg/dunia/mantan-pm-najib-keluar-penjara-jalani-tahanan-rumah-selepas-bayar-denda-1084801|title=Mantan PM Najib keluar penjara, jalani tahanan rumah selepas bayar denda|website=BERITA Mediacorp|language=en|access-date=2026-11-12}}</ref><ref name=":28">{{Cite web|url=https://www.facebook.com/dunsindumin.sipitang.75/posts/najib-razak-dah-balik-rumahtapi-bukan-dibebaskannga-kor-ming-hanya-akan-letak-ja/1640286737895092/|title=najib-razak-dah-balik-rumahtapi-bukan-dibebaskannga-kor-ming-hanya-akan-letak-jawatan|last=dunsindumin|first=dunsindumin|date=6 November 2026|website=Facebook|url-status=live|access-date=11 November 2026}}</ref> Hakikat bahawa Najib kini berada di kediamannya sendiri secara langsung merealisasikan naratif ''"pulang ke rumah"'' yang pernah dijadikan garis merah oleh Nga sebelum ini.<ref name=":26" /><ref name=":27" /><ref name=":28" /> Keengganan Nga untuk berundur menjadi lebih ketara apabila dibandingkan dengan tindakan Setiausaha Agung DAP merangkap Menteri Pengangkutan, Anthony Loke Siew Fook, yang memilih untuk meletakkan jawatan dalam Kabinet demi berpegang teguh kepada prinsip parti.<ref>{{Cite web|url=https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/pegang-kepada-prinsip-sebagai-ahli-politik-anthony-loke/|title=Pegang kepada prinsip sebagai ahli politik - Anthony Loke|date=2026-11-11|website=Portal Berita RTM|language=en-US|access-date=2026-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/804133/berita/politik/peletakan-jawatan-anthony-loke-jangan-rakyat-jadi-mangsa-polemik-politik---pemuda-umno|title=Peletakan jawatan Anthony Loke: Jangan rakyat jadi mangsa polemik politik - Pemuda UMNO|last=AMIN|first=NOR AZURA MD|date=2026-11-11|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-11-12}}</ref> Sebaliknya, Nga kekal mempertahankan kerusi menterinya dengan berselindung di sebalik hujah teknikal perundangan bahawa tahanan rumah bukanlah satu pembebasan mutlak. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Perak]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=[[Bahasa Melayu|Melayu]] |accessdate=4 February 2017 }} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | accessdate = 4 February 2017}} Results only available from the [[Pilihan raya umum Malaysia 2004|Pilihan raya 2004]].</ref><ref name="GE13 results">{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=[[Bahasa Melayu|Melayu]]|accessdate=24 March 2017}}</ref><ref name="undiinfo2">{{Cite web | title = Malaysia General Election 2018 | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = https://undi.info/negeri-sembilan/r18/n1 | accessdate = 11 May 2018 | archive-date = 2020-02-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200217134244/https://undi.info/negeri-sembilan/r18/n1 | url-status = dead }} Results for [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan raya 2018]].</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Perak 1999|1999]] |'''N32 {{DUN|Pantai Remis}}''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Nga Kor Ming'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''9,896''' |'''57.05%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | | Wong Chong Sang ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |7,449 |42.95% |17,716 |2,447 |64.09% |- |[[Pilihan raya negeri Perak 2004|2004]] | rowspan=2|'''N37 {{DUN|Pantai Remis}}''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Nga Kor Ming'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''9,703''' |'''56.73%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | | Wong Chong Sang ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |7,400 |43.27% |17,635 |2,303 |66.18% |- |[[Pilihan raya negeri Perak 2008|2008]] |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Nga Kor Ming'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''12,188''' |'''63.15%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Ooi Jing Ting ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |7,112 |36.85% |19,712 |5.076 |70.37% |- |[[Pilihan raya negeri Perak 2013|2013]] |'''N29 {{DUN|Kepayang}}''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Nga Kor Ming'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''10,948''' |'''63.31%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Chang Kok Aun ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |6,344 |36.69% |17,566 |4,604 |79.50% |- |[[Pilihan raya negeri Perak 2018|2018]] |'''N18 {{DUN|Aulong}}''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Nga Kor Ming'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''18,123''' |'''74.94%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Soo Kay Ping ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) | style="text-align:right;" |6,059 |25.06% |24,910 |12,064 |77.51% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Perak 2022|2022]] | rowspan=2|'''N29 {{DUN|Kepayang}}''' | rowspan=2 {{Party shading/PH}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Nga Kor Ming'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 style="text-align:right;" |'''11,977''' | rowspan=2|'''72.60%''' | bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Richard Ng ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) | style="text-align:right;" |2,486 |15.07% | rowspan=2|16,707 | rowspan=2|9,491 | rowspan=2|66.32% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Lim Huey Shan ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |2,035 |12.33% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results"/><ref name="undiinfo"/><ref name="GE13 results"/><ref name="undiinfo2"/> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |rowspan=2|'''P060 [[Taiping (kawasan persekutuan)|Taiping]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Nga Kor Ming'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''28,098''' |'''62.58%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[M. Kayveas]] ([[Parti Progresif Rakyat|PPP]]) | style="text-align:right;" |16,800 |37.42% |47,123 |11,298 |71.52% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |{{nowrap|'''Nga Kor Ming'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''37,275''' |'''59.35%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Tan Lian Hoe]] ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) | style="text-align:right;" |25,530 |40.65% |63,913 |11,745 |81.78% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=5|'''P076 [[Teluk Intan (kawasan persekutuan)|Teluk Intan]]''' | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Nga Kor Ming'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 style="text-align:right;" |'''29,170''' | rowspan=2|'''54.57%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Mah Siew Keong]] ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) | style="text-align:right;" |17,991 |34.13% | rowspan=2|54,601 | rowspan=2|11,179 | rowspan=2|82.10% |- |{{Party shading/PAS}} | |Ahmad Ramadzan Ahmad Daud ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |6,494 |12.10% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=3 {{Party shading/PH}} | | rowspan=3|{{nowrap|'''Nga Kor Ming'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=3 style="text-align:right;" |'''33,133''' | rowspan=3|'''51.61%''' | bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |[[Zainol Fadzi Paharudin]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | style="text-align:right;" |17,964 |27.98% | rowspan=3|64,194 | rowspan=3|15,169 | rowspan=3|73.60% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Murugiah Thopasamy]] ([[Kongres India Malaysia|MIC]]) | style="text-align:right;" |12,304 |19.17% |- |bgcolor={{party color|Homeland Fighter's Party}} | |Ahmad Khusyairi Mohamad Tanusi ([[Parti Pejuang Tanah Air|PEJUANG]]) | style="text-align:right;" |793 | style="text-align:right;" |1.24% |} == Anugerah == * {{flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong XVII ribbon.png|50px]] Penerima Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17 (2024) ==Rujukan== {{reflist}} {{commons category}} {{Kabinet Anwar Ibrahim}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Ahli Dewan Negeri Perak ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Ahli Dewan Negeri Perak, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Pakatan Harapan}} {{Portal bar|Malaysia|Biografi|Politik}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Nga, Kor Ming}} [[Kategori:Kelahiran 1972]] [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Peguam Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Negeri Perak ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Negeri Perak ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Negeri Perak ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Negeri Perak ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Negeri Perak ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Negeri Perak ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] kzlq5f94lvpgs5z7cvyjpbsnrvrrsf8 0 109635 7004363 5198931 2026-11-12T10:30:29Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004363 wikitext text/x-wiki [[Image:Battle strike 1934.jpg|thumb|Perusuh bersenjatakan batang paip berdepan dengan [[polis anti rusuhan]] di [[Mogok Teamsters Minneapolis 1934]].]] [[Image:Bastille 2007-05-06 anti Sarkozy 487633669 93d13b826b o.jpg|thumb|Perusuh biasanya menutup muka supaya tidak dikenali serta melindungi daripada [[gas pemedih mata]]; mereka selalunya bersenjatakan batu.]] '''Rusuhan''' ialah satu bentuk [[gangguan sivil]] yang terdiri daripada kumpulan yang tidak teratur dan mengamuk secara tiba-tiba serta bertindak melakukan [[keganasan]], [[laku musnah]] atau [[jenayah]] lain. Sementara seseorang individu mungkin cuba memimpin atau mengawal rusuhan, rusuhan selalunya kucar-kacir dan tidak teratur. Rusuhan biasanya berlaku sebagai reaksi kepada kesedihan tertentu atau rasa tidak puas hati. Sepanjang sejarah, rusuhan berlaku kerana keadaan kerja serta [[taraf hidup]] yang teruk, penentangan terhadap [[kerajaan]], penentangan terhadap [[cukai]], konklik antara kaum atau agama, ataupun setelah kekalahan sesebuah pasukan di sesuatu acara sukan terutamanya [[bola sepak]]. Rusuhan lazimnya melibatkan vandalisme serta kemusnahan harta awam dan persendirian. Harta spesifik yang disasarkan bergantung kepada punca rusuhan serta pihak yang terlibat. Sasaran termasuklah kedai, kereta, restoran, institusi milik kerajaan, serta rumah ibadat. Dalam sukan juga, rusuhan boleh juga berlaku, terutamanya sukan [[bola sepak]]. Perusuh bola sepak, juga dikenali sebagai [[samseng bola sepak]] atau hooligan, sering merusuh serta melakukan kekacauan sekiranya pasukan yang mereka minati itu kalah dalam bola sepak. Gejala samseng bola sepak sering menjadi ancaman terhadap sukan bola sepak di [[Eropah]] terutama di [[England]], [[Perancis]], [[Poland]] dan [[Jerman]]. == Jenis-jenis rusuhan == === Hooligan === {{utama|Samseng bola sepak}} Hooligan merujuk kepada perusuh yang terdiri daripada peminat sukan - terutamanya peminat [[bola sepak]] - yang berkelakuan pemusnah. Sesetengah perusuh sukan menjadi semi-profesional, sanggup mengembara jauh ke tempat yang biasanya akan berlaku rusuhan. Gejala samseng bola sepak sering menjadi ancaman terhadap sukan bola sepak [[Eropah]]. ===Rusuhan polis=== {{utama|Rusuhan polis}} "Rusuhan polis" merujuk kepada tuduhan salah guna kuasa oleh pihak polis yang menggunakan keganasan serta menyerang sekumpulan orang awam. Rusuhan polis lazimnya dikaitkan dengan situasi di mana polis menyerang penunjuk perasaan aman. ===Rusuhan penjara=== {{utama|Rusuhan penjara}} Rusuhan penjara merujuk kepada kekacauan berskala besar oleh sekumpulan banduan terhadap pentadbir penjara, pegawai penjara, ataupun sekumpulan penjara atas rasa tidak puas hati terhadap keadaan di penjara. ===Rusuhan kaum=== {{utama|Rusuhan kaum}} "Rusuhan kaum" merujuk kepada rusuhan di mana ketegangan hubungan kaum dan etnik menjadi faktor utama. Antara rusuhan kaum terkenal di [[Malaysia]] ialah [[Peristiwa 13 Mei]] di [[Kuala Lumpur]] pada tahun 1969 dan [[Peristiwa Kampung Medan]] di [[Petaling Jaya]],[[Selangor]] pada tahun 2001. Terdapat juga rusuhan yang disalah anggap sebagai rusuhan kaum sedangkan bukan di [[Malaysia]] antaranya [[Rusuhan Plaza Low Yat 2015|rusuhan]] [[Plaza Low Yat]], [[Kuala Lumpur]] pada 12 Julai 2015 dan [[rusuhan Kuil Sri Maha Mariamman]] pada 26 November hingga 27 November 2018. ===Rusuhan pelajar=== {{utama|Rusuhan pelajar}} Rusuhan pelajar adalah rusuhan yang disertai pelajar institusi pengajian tinggi terutamanya di [[universiti]]. Di Malaysia, [[Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971]] dikuatkuasakan bagi mengekang rusuhan pelajar tetapi malangnya ia turut mengekang hak bersuara di kalangan pelajar universiti. Rusuhan pelajar selalunya dikaitkan dengan perkembangan politik semasa serta rasa tidak puas hati terhadap pihak pentadbiran universiti. ===Rusuhan bandar=== {{utama|Rusuhan bandar}} Rusuhan bandar adalah rusuhan yang berlaku di bandar serta dikaitkan dengan masalah perbandaran seperti masalah [[setinggan]], [[pengangguran]] yang tinggi, kemiskinan, keadaan sekolah serta kesihatan yang menyedihkan, keganasan polis serta sikap berat sebelah kerajaan. Rusuhan bandar sering dikaitkan dengan [[rusuhan kaum]] dan [[rusuhan polis]]. == Tindak balas polis == [[Image:Police fighting against anti-Sarkozy with tear gas (487645695).jpg|left|thumb|Polis anti rusuhan memakai baju kalis peluru serta perisai, dan mungkin menggunakan [[gas pemedih mata]].]] Rusuhan lazimnya dikawal oleh pihak [[polis]] ([[kawalan rusuhan]]), walaupun pendekatan yang digunakan mungkin berbeza mengikut negara. Taktik serta senjata yang digunakan termasuklah dengan menggunakan [[anjing]] penyerang, [[meriam air]], peluru plastik, peluru getah, penyembur lada, belantan anjal, [[gas pemedih mata]] serta skuad penangkap. Di [[Malaysia]], rusuhan ditangani oleh [[Unit Simpanan Persekutuan]], salah satu unit di dalam [[Polis Diraja Malaysia]]. Walau bagaimanapun, penglibatan polis dalam menangani rusuhan sering dicemari dengan tuduhan keganasan polis yang sememangnya menjadikan rusuhan bertambah buruk. Tambahan pula, walaupun senjata yang digunakan polis secara rasminya diisytiharkan sebagai tidak membahayakan nyawa, terdapat dakwaan beberapa orang yang mati akibat penggunaan senjata sedemikian oleh pihak polis. Perusuh sering menggunakan pelbagai taktik bagi menangani polis anti rusuhan, termasuklah penggunaan topeng gas (untuk melindungi daripada senjata kimia), senjata lontaran seperti batu, botol dan [[bom petrol]], [[mercun]] bagi menakutkan anjing, serta rampasan senjata polis. Rusuhan, terutamanya di kawasan mundur, kadang kala sering diiringi kejadian pecah rumah. == Rusuhan terkenal == === Peristiwa 13 Mei === {{utama|Peristiwa 13 Mei}} [[Imej:13mei3.jpg|thumb|right|300px|Anggota FRU semasa rusuhan 13 Mei berlaku.]] '''Peristiwa 13 Mei''' merupakan rusuhan [[kaum]] yang berlaku sebagai kemuncak kepada masalah perpaduan di [[Malaysia]] pada masa itu. Ia berpunca daripada isu perkauman yang dibangkitkan semasa [[Pilihan Raya Umum 1969]] serta masalah sosio-ekonomi yang dihadapi orang Melayu, di mana mereka berasa marah kerana kekal miskin di negara sendiri tanpa tindakan konkrit oleh kerajaan. == Bacaan lanjut == *{{cite book | author=Applegate, Col. Rex | title=Riot Control: Materiel and Techniques | publisher=Paladin Press |Year=1992 | id=ISBN 9780873642088}} *{{cite book | author=Beene, Capt. Charles | title=Riot Prevention and Control: A Police Officer's Guide to Managing Violent and Nonviolent Crowds | publisher=Paladin Press |Year=2006 | id=ISBN 1581605188}} *{{cite book | author=Bessel, Richard Emsley, Clive | title=Patterns of Provocation: Police and Public Disorder | publisher=Berghahn Books |Year=2000 | id=ISBN 1571812288}} *{{cite book | author=Hernon, Ian | title=Riot!: Civil Insurrection from Peterloo to the Present Day | publisher=Pluto Press |Year=2006 | id=ISBN 0745325386}} *{{cite book | author=Waddington, P.A.J. | title=The Strong Arm of the Law: Armed and Public Order Policing | publisher=Clarendon Press |Year=1991 | id=ISBN 0198273592}} == Lihat juga == {{Kategori Commons|Riots}} * [[Samseng bola sepak]] * [[Bom petrol]] * [[Tunjuk perasaan]] * [[Mogok]] * [[Akta Keselamatan Dalam Negeri (Malaysia)|Akta Keselamatan Dalam Negeri]] == Rujukan == <references/> * Blackstones Police Manual Volume 4 General police duties, Fraser Simpson (2006). pp. 245. Oxford University Press. ISBN 0-19-928522-5 == Pautan luar == * [http://www.bongiornoproductions.com/REVOLUTION%20%2767/REVOLUTION%20%2767.html Revolution '67] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903112108/http://www.bongiornoproductions.com/REVOLUTION%20'67/REVOLUTION%20'67.html |date=2009-09-03 }} - Dokumentari mengenai rusuhan kaum di Newark, New Jersey race riots pada tahun 1967 [[Kategori:Rusuhan]] [[Kategori:Penentangan]] 6rb839sp25pv8zkvyx7ewsa65ba94ay 0 112000 7003994 6999871 2026-11-11T21:17:16Z ~2026-59576-79 424884 /* Anak syarikat */ Baiki ejaan. 7003994 wikitext text/x-wiki {{Redirect|CelcomDigi|syarikat lain dengan nama yang sama|Digital (nyahkekaburan)}} {{Kotak info syarikat | nama = CelcomDigi Berhad | saiz_logo = | alt_logo = | kapsyen_logo = | imej = | saiz_imej = | alt_imej = | kapsyen_imej = | nama_asal = | bahasa_nama_asal = | nama_rumi = | nama_dahulu = {{unbulleted list| *Mutiara Swisscom Sendirian Berhad<br>{{small|(28 Mac 1997 – 3 April 1997)}} *Mutiara Swisscom Berhad<br>{{small|(3 April 1997 – 16 Disember 1998)}} *Digi Swisscom Berhad<br>{{small|(16 Disember 1998 – 18 April 2000)}} *Digi.Com Berhad<br/>{{small|(18 April 2000 – 1 Disember 2022)}} }} | jenis = [[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]] | didagangkan_sebagai = {{myx|6947}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|MYL6947OO005}} | industri = [[Telekomunikasi|Perkhidmatan telekomunikasi mudah alih]] | genre = | nasib = | pendahulu = {{ublist|[[Celcom|Celcom Berhad]]<br/><small>(5 Januari 1988 – 18 November 2022)</small>|DiGi Telecommunications Sdn. Bhd.<br/><small>(21 Julai 1990 – 18 November 2022)</small>}} | pengganti = | ditubuhkan = {{Start date and age|1997|3|28}} | pengasas = [[Vincent Tan]] | dibubarkan = | lokasi ibu pejabat = | lokasi = [[Shah Alam]] | bandar_lokasi = [[Selangor]] | negara_lokasi = Malaysia | bilangan lokasi = | tahun_bilangan_lokasi = | kawasan_diberi_khidmat = [[Malaysia]] | orang_penting = {{unbulleted list| * Jasmine Lee Sze Inn akan digantikan oleh Tengku Dato' Sri Azmil Zahruddin ([[Pengerusi]]) * Albern Murty ([[Ketua pegawai eksekutif]]) }} | keluaran = {{hlist|[[5G]]|[[Komunikasi serat optik|jalur lebar gentian]]|[[Telefon bimbit|rangkaian mudah alih]]}} | jenama = {{hlist|[[Celcom]]|Spark by CelcomDigi|DiGi}} | pengeluaran = | tahun_pengeluaran = | perkhidmatan = {{ubl|Perkhidmatan telekomunikasi|[[suit protokol Internet]]}} | hasil = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]126.79 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024>{{cite web|title=CelcomDigi Group Berhad 2024 Annual Report|url=https://celcomdigi.listedcompany.com/misc/ar/CelcomDigi_IAR_2024_Interactive_Version.pdf |website=CelcomDigi |accessdate=16 April 2024|date=31 December 2024}}</ref> | tahun_hasil = | pendapatan_operasi = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]173.6 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_pendapatan = | pendapatan_bersih = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]139.0 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_pendapatan_bersih = | aset = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]360.12 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_aset = | ekuiti = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]161.90 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'''')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_ekuiti = | pemilik = {{plainlist| * [[Axiata]] (33.1%) * [[Telenor]] (33.1%) * Dana awam (33.8%) }} | ahli = | tahun_ahli = | bilangan_kakitangan = 4,491+ | tahun_bilangan_kakitangan = 2024 | syarikat_induk = | pembahagian = | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | modul = | nisbah = CelcomDigi | laman_web = {{URL|https://www.celcomdigi.com}} | catatan_kaki = }} [[Imej:digi_logo.svg|120px|thumb|Logo lama DiGi menggunakan gaya tulisan '''Lucida Grande''', digunakan dari tahun 2006 hingga 2015.]] '''CelcomDigi Berhad''' (huruf kecil sepenuhnya digayakan sebagai '''celcomdıgı'''), merupakan penyedia perkhidmatan konglomerat [[Telekomunikasi di Malaysia|telekomunikasi]] dan [[telefon bimbit]] di Malaysia. [[Axiata]] dan [[Telenor]] memegang pemilikan yang sama dalam CelcomDigi pada 33.1% setiap satu. Pada 1994, CelcomDigi menjadi syarikat [[Telekomunikasi]] pertama di Malaysia untuk melancar dan mengendalikan [[Pengendali rangkaian mudah alih|rangkaian selular]] yang [[Jalur lebar|digital]] sepenuhnya. Kod telefon yang digunakan ialah seperti "NHDTB-572, 016, 014-32, 014-35, 014-30, MARD-090, 014-31 dan 014-6,010-95, 011-31". ==Latar belakang== {{main|Celcom#Sejarah}} Pada 21 Jun 2021, Axiata, [[Celcom]], dan Telenor bersetuju dengan potensi penggabungan Celcom dan Digi untuk mewujudkan syarikat telekomunikasi yang lebih kukuh di Malaysia, selepas perbincangan lanjutan yang berlangsung dua bulan sebelumnya. Jika diluluskan, penggabungan akan selesai pada penghujung 2022.<ref>{{cite web |title=Axiata, Telenor and Digi Sign Transaction Agreements for the Proposed Merger of Celcom and Digi |url=https://www.axiata.com/media/news/axiata-telenor-and-digi-sign-transaction-agreements-proposed-merger-celcom-and-digi |website=Axiata |access-date=21 June 2021 |date=21 June 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Axiata and Telenor in Advanced Discussions to Merge Celcom and Digi |url=https://www.axiata.com/media/news/axiata-and-telenor-advanced-discussions-merge-celcom-and-digi |website=Axiata |access-date=21 June 2021 |date=8 April 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Axiata, Telenor, Digi sign agreements to merge Malaysian mobile ops|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2021/06/21/axiata-telenor-digi-sign-agreements-to-merge-malaysian-mobile-ops |website=The Star |access-date=21 June 2021 |date=21 June 2021}}</ref> Perjanjian itu telah diluluskan oleh kedua-dua pemegang saham Celcom dan Digi pada 18 November 2022. Syarikat yang digabungkan itu dinamakan CelcomDigi. Apabila selesai, Axiata dan Telenor akan memegang pemilikan sama sebanyak 33.1% setiap satu dalam syarikat yang baru digabungkan itu. Penggabungan telah selesai pada 30 November 2022 dan syarikat itu memulakan operasinya pada hari berikutnya.<ref>[https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/11/18/axiata-shareholders-approve-proposed-celcom-digi-merger Axiata shareholders approve proposed Celcom-Digi merger]</ref><ref>[https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/11/18/digi-gets-shareholders039-green-light-for-proposed-merger-with-celcom Digi gets shareholders' green light for proposed merger with Celcom]</ref><ref>[https://www.nst.com.my/business/2022/12/856517/axiata-telenor-complete-celcom-digi-merger Axiata, Telenor complete Celcom-Digi merger]</ref><ref>[https://www.theedgemarkets.com/article/axiata-telenor-announce-completion-celcomdigi-merger Axiata, Telenor announce completion of Celcom-Digi merger]</ref><ref>[https://finance.yahoo.com/news/axiata-telenor-announce-successful-completion-101900485.html Axiata and Telenor Announce the Successful Completion of the Celcom and Digi Merger]</ref><ref>[https://www.telenor.com/media/newsroom/announcement/historic-merger-marks-new-chapter-in-malaysias-digitalisation-journey-we-are-in-pole-position/ Historic merger marks new chapter in Malaysia’s digitalisation journey: “We are in pole position.”]</ref> '''Digi.Com Berhad''' kemudiannya dinamakan semula kepada '''CelcomDigi Berhad''' pada 27 Februari 2023. Selain daripada itu, bermula 31 Disember 2025 tetapi ditukar kepada tarikh baru iaitu 1 April 2026<ref>[https://amanz.my/2026555727 Aplikasi MyDigi Dan Celcom Life Akan Ditamatkan Pada 1 April 2026 – Pengguna Diminta Guna Aplikasi CelcomDigi Baru]</ref> kedua-dua aplikasi lama [[Celcom|Celcom Life]] dan MyDigi akan ditamatkan sepenuhnya dan digantikan oleh aplikasi terbaharu '''CelcomDigi''' pada 7 Oktober 2025.<ref>[https://www.bharian.com.my/bisnes/teknologi/2025/10/1455329/celcomdigi-gabung-celcom-life-mydigi-dalam-satu-aplikasi CelcomDigi gabung Celcom Life, MyDigi dalam satu aplikasi]</ref><ref>[https://siakapkeli.my/2025/10/08/aplikasi-mydigi-celcom-life-bakal-ditamatkan-31-dis Aplikasi MyDigi & Celcom Life Bakal Ditamatkan 31 Dis]</ref> Sebelum pelancaran aplikasi CelcomDigi kedua-dua aplikasi lama Celcom Life dan MyDigi yang selama ini adalah secara berasingan sejak Celcom dan Digi bergabung pada tahun 2022.<ref>[https://www.bharian.com.my/bisnes/korporat/2022/11/1033620/celcom-digi-kini-sah-bergabung Celcom, Digi kini sah bergabung]</ref> ==Anak syarikat== ===CelcomDigi terdiri daripada 3 segmen perniagaan utama<ref>{{cite web|title=Annual Report 2025|url=https://celcomdigi.listedcompany.com/misc/ar/CelcomDigi_IAR_2025_Interactive_Version.pdf}}</ref>=== ====[[Celcom]]==== * Celcom Berhad, dahulunya dikenali sebagai Cellular Communications Network (Malaysia) Sendirian Berhad, STM Cellular Communications Sendirian Berhad, Celcom Sendirian Berhad, Celcom (Malaysia) Sendirian Berhad, kemudiannya Celcom (Malaysia) Berhad dan akhirnya Celcom Axiata Berhad, nombor syarikat 198801000113 (167469-A), berjenama sebagai CelcomDigi Edisi Biru, pendahulu [[Celcom]] ** Celcom Networks Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Microwave Sendirian Berhad, dan kemudiannya Celcom Transmission (M) Sendirian Berhad, nombor syarikat 199001004254 (195821-V) ** CelcomDigi Mobile Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Jareen Sendirian Berhad, MRCB Telecommunications Sendirian Berhad, Telekom Cellular Sendirian Berhad, kemudiannya TM Cellular Sendirian Berhad, dan akhirnya Celcom Mobile Sdn. Bhd., nombor syarikat 197601002188 (27910-A), berjenama sebagai Spark by CelcomDigi, pendahulu Emartel, kemudiannya TMTouch, dan akhirnya Celcom Xpax *** Tune Talk Sdn. Bhd., nombor syarikat 200601001210 (720957-V), berjenama sebagai [[Tune Talk]] ** Celcom Retail Holding Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai CT Paging Sendirian Berhad, nombor syarikat 198801005225 (172582-X) *** Celcom Retail Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai C-Mobile Sendirian Berhad, nombor syarikat 200701000523 (758521-H) ** Celcom Resources Berhad, dahulunya dikenali sebagai Roxy Electric Industrial (Malaya) Sendirian Berhad, kemudiannya Roxy Electric Industries (Malaysia) Berhad, dan akhirnya Technology Resources Industries Berhad, nombor syarikat 196601000446 (6899-X) *** Celcom Trading Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Consolidated Progress Sendirian Berhad, dan kemudiannya Rego Multi-Trades Sendirian Berhad, nombor syarikat 198301013668 (109061-T) *** Telekom Applied Business Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CelcomDigi Collections Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701039843 (455343-U)* *** Telekom Sales & Services Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Telekom Equipment Sendirian Berhad, dan kemudiannya Telekom Supply Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Development Sdn. Bhd., nombor syarikat 198901013352 (190662-X)* ** Celcom Properties Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai Alpha Canggih Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Properties Sdn. Bhd., nombor syarikat 199401027240 (312921-H) ** Celcom eCommerce Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Multimedia (Malaysia) Sendirian Berhad, nombor syarikat 199901011701 (486601-P) ** Celcom Intelligence Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Trunk Radio (M) Sendirian Berhad, dan kemudiannya CT RadioNet Sendirian Berhad, nombor syarikat 198901010306 (187608-A) *** N-Visio Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Salient Synergy Sendirian Berhad, nombor syarikat 200001009765 (512371-A)* *** N-Visio Services Sdn. Bhd., nombor syarikat 200801012312 (813600-M)* ** CelcomDigi Escape Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Technology (M) Sendirian Berhad, dan kemudiannya Escape Axiata Sendirian Berhad, nombor syarikat 199201009364 (240867-U) ** CTS Horizon Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Alpha Kejora Sendirian Berhad, dan kemudiannya Celcom Timur (Sabah) Sdn. Bhd., nombor pendaftaran 199501001836 (331030-A) *** SEA Telco Engineering Services (Sarawak) Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CTS Horizon (Sarawak) Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701038079 (1252250-X)* ** Infront Consulting Group (M) Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Redynamics Asia Systems Management Sendirian Berhad, nombor syarikat 201001007219 (891840-V) *** Infront Consulting Group (S) Pte. Ltd., nombor syarikat (201118676-W) ** Bridgenet Solutions Sdn. Bhd., nombor syarikat 200301010645 (613065-U) ** Elitemac Resources Sdn. Bhd., nombor syarikat 199201010250 (241753-H)* *** Edaran Communications Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Technical Sdn. Bhd., nombor syarikat 199101001391 (211702-M)* *** Advanced Communications Solutions Sdn. Bhd., nombor syarikat 199801007346 (463473-K)* ** Telekom Enterprise Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CelcomDigi Solutions Sdn. Bhd., nombor syarikat 198901013351 (190661-T)* *** TM Info-Media Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Telecoms Publications Sendirian Berhad, dan kemudiannya Telekom Publications Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Digital Sdn. Bhd., nombor syarikat 198901000773 (178079-D)* *** TM Net Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Multimedia Management Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Multimedia Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701035511 (451011-M)* ** Telekom Multi-Media Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Communications Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501016218 (345420-H)* *** Unicliq Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Telekom Smart School Sendirian Berhad, nombor syarikat 199901011687 (486587-W)* *** Mahir.Com Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai MahirNet Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Reach Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701029095 (444594-T)* *** Mutiara.Com Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai MutiaraNet Sendirian Berhad, nombor syarikat 199901022546 (497446-U)* ** Telekom Technology Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CelcomDigi Technologies Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701034845 (450345-H)* ** Articulate Online Holdings Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai Articulate Online Holdings Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Platforms Sdn. Bhd., nombor syarikat 199901020954 (495854-X)* *** Articulate Online Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai Modern Era Sendirian Berhad, kemudian Articulate Publishing Sendirian Berhad, dan akhirnya Articulate Multimedia Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Online Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501014007 (343208-D)* *** Articulate New Media Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Audiotel Sendirian Berhad, nombor syarikat 199401002737 (288415-W)* *** Articulate Customer Care Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Articulate Response Sendirian Berhad, nombor syarikat 200001023377 (525985-W)* ''*CelcomDigi akan mengambil alih 20 syarikat ====DiGi==== * CelcomDigi Telecommunications Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Punca Mutiara Sendirian Berhad, kemudiannya Mutiara Telecommunications Sendirian Berhad, dan akhirnya DiGi Telecommunications Sdn. Bhd., nombor syarikat 199001009711 (201283-M), berjenama sebagai CelcomDigi, pendahulu Mutiara Telecom, dan kemudiannya DiGi ** Y3llowLabs Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Djuice.Com Sendirian Berhad, nombor syarikat 200001032596 (535203-H) * NasionCom Holdings Bhd., dahulunya dikenali sebagai Rumpun Persada Sendirian Berhad, nombor syarikat 200301010886 (613306-W)* ** NasionCom Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai High-Tech Electronics Sendirian Berhad, nombor syarikat 199301020017 (274755-X)* * K-Indicator Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Y3llowplus Sdn. Bhd., nombor syarikat 200201007930 (575593-K)* * Perak Technology dotCom Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Y3llow.Com Sdn. Bhd., nombor syarikat 200101017249 (553006-H)* * YTL AI Cloud Sdn. Bhd. (60%), berdaftar sebagai CelcomDigi Cloud Sdn. Bhd., nombor syarikat 202401010538 (1556388-K)* * YTL Communications International Limited (60%), berdaftar sebagai CelcomDigi International Limited, nombor syarikat (8841-2611-3077-4420)* ** YTL Communications (S) Pte. Ltd. (60%), berdaftar sebagai CelcomDigi Telecommunications (S) Pte. Ltd., nombor syarikat (201131753-R)* * YTL Digital Sdn. Bhd. (60%), dahulunya dikenali sebagai YTL Energy Management Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Interactive Sdn. Bhd., nombor syarikat 199201005378 (236882-K)* ''*CelcomDigi akan mengambil alih 8 syarikat ====[[Digital Nasional]]==== * InfraNation Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Y3llownation Sendirian Berhad, dan kemudiannya Pay By Mobile Sdn. Bhd., nombor syarikat 200901003326 (846253-D), pendahulu vcash (dihentikan) ** Digital Nasional Berhad, dahulunya dikenali sebagai MKD Sejahtera Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701005338 (1219503-P), berjenama sebagai [[Digital Nasional|DNB 5G]] * Cellular Structures Sdn. Bhd. (60%), dahulunya dikenali sebagai Carta Cahaya Sendirian Berhad, nombor syarikat 199801004829 (460956-T)* * ITS Mobility Sdn. Bhd. (60%), nombor syarikat 202201038978 (1484675-V)* * ITS Synergy Sdn. Bhd. (30.6%), nombor syarikat 202201039035 (1484732-M)* * KJS Alunan Sdn. Bhd. (42%), nombor syarikat 201801019299 (1281315-K)* ** Konsortium Jaringan Selangor Sdn. Bhd. (60%), nombor syarikat 199801013084 (469213-V)* ** Yakin Telesel Sdn. Bhd. (29.4%) nombor syarikat 201801012380 (1274396-U)* * MLFF Technologies Sdn. Bhd. (30.6%), nombor syarikat 202201039041 (1484738-U)* * Neuron Solutions Sdn. Bhd. (60%), dahulunya dikenali sebagai XChanging Malaysia Sdn. Bhd., nombor syarikat 201201007518 (981038-A)* ''*CelcomDigi akan mengambil alih 8 syarikat == Pesaing == CelcomDigi bersaing dengan telco [[Maxis Communications Berhad|MaxisNuance]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[TIME dotCom]]/[[YTL Communications|Yes (Time Mobile)]].<ref>{{Cite web|url=https://corporate.celcomdigi.com/newsroom|title=CelcomDigi {{!}} We are now ONE - Newsroom|website=CelcomDigi Corporate|language=en|access-date=4 September 2025|last=Korporat CelcomDigi|url-status=live}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{Official website}} * {{Facebook|CelcomDigi}} * {{Instagram|celcomdigi}} * {{TikTok|celcomdigi}} * {{Twitter|CelcomDigi}} * {{YouTube channel|celcomdigimy}} {{Telekomunikasi di Malaysia|state=Malaysia}} {{Syarikat Indeks Komposit Kuala Lumpur|state=Malaysia}} [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat telefon mudah alih Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1995]] [[Kategori:Syarikat luar negeri bersubsidiari di Malaysia]] [[Kategori:Jenama Malaysia]] hcnc20n89ki6tb24ojuzen6u1d9pvgn 7003997 7003994 2026-11-11T21:19:08Z ~2026-46919-99 414838 /* Pesaing */ Baiki ejaan dan tambah kandungan. 7003997 wikitext text/x-wiki {{Redirect|CelcomDigi|syarikat lain dengan nama yang sama|Digital (nyahkekaburan)}} {{Kotak info syarikat | nama = CelcomDigi Berhad | saiz_logo = | alt_logo = | kapsyen_logo = | imej = | saiz_imej = | alt_imej = | kapsyen_imej = | nama_asal = | bahasa_nama_asal = | nama_rumi = | nama_dahulu = {{unbulleted list| *Mutiara Swisscom Sendirian Berhad<br>{{small|(28 Mac 1997 – 3 April 1997)}} *Mutiara Swisscom Berhad<br>{{small|(3 April 1997 – 16 Disember 1998)}} *Digi Swisscom Berhad<br>{{small|(16 Disember 1998 – 18 April 2000)}} *Digi.Com Berhad<br/>{{small|(18 April 2000 – 1 Disember 2022)}} }} | jenis = [[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]] | didagangkan_sebagai = {{myx|6947}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|MYL6947OO005}} | industri = [[Telekomunikasi|Perkhidmatan telekomunikasi mudah alih]] | genre = | nasib = | pendahulu = {{ublist|[[Celcom|Celcom Berhad]]<br/><small>(5 Januari 1988 – 18 November 2022)</small>|DiGi Telecommunications Sdn. Bhd.<br/><small>(21 Julai 1990 – 18 November 2022)</small>}} | pengganti = | ditubuhkan = {{Start date and age|1997|3|28}} | pengasas = [[Vincent Tan]] | dibubarkan = | lokasi ibu pejabat = | lokasi = [[Shah Alam]] | bandar_lokasi = [[Selangor]] | negara_lokasi = Malaysia | bilangan lokasi = | tahun_bilangan_lokasi = | kawasan_diberi_khidmat = [[Malaysia]] | orang_penting = {{unbulleted list| * Jasmine Lee Sze Inn akan digantikan oleh Tengku Dato' Sri Azmil Zahruddin ([[Pengerusi]]) * Albern Murty ([[Ketua pegawai eksekutif]]) }} | keluaran = {{hlist|[[5G]]|[[Komunikasi serat optik|jalur lebar gentian]]|[[Telefon bimbit|rangkaian mudah alih]]}} | jenama = {{hlist|[[Celcom]]|Spark by CelcomDigi|DiGi}} | pengeluaran = | tahun_pengeluaran = | perkhidmatan = {{ubl|Perkhidmatan telekomunikasi|[[suit protokol Internet]]}} | hasil = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]126.79 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024>{{cite web|title=CelcomDigi Group Berhad 2024 Annual Report|url=https://celcomdigi.listedcompany.com/misc/ar/CelcomDigi_IAR_2024_Interactive_Version.pdf |website=CelcomDigi |accessdate=16 April 2024|date=31 December 2024}}</ref> | tahun_hasil = | pendapatan_operasi = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]173.6 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_pendapatan = | pendapatan_bersih = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]139.0 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_pendapatan_bersih = | aset = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]360.12 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_aset = | ekuiti = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]161.90 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'''')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_ekuiti = | pemilik = {{plainlist| * [[Axiata]] (33.1%) * [[Telenor]] (33.1%) * Dana awam (33.8%) }} | ahli = | tahun_ahli = | bilangan_kakitangan = 4,491+ | tahun_bilangan_kakitangan = 2024 | syarikat_induk = | pembahagian = | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | modul = | nisbah = CelcomDigi | laman_web = {{URL|https://www.celcomdigi.com}} | catatan_kaki = }} [[Imej:digi_logo.svg|120px|thumb|Logo lama DiGi menggunakan gaya tulisan '''Lucida Grande''', digunakan dari tahun 2006 hingga 2015.]] '''CelcomDigi Berhad''' (huruf kecil sepenuhnya digayakan sebagai '''celcomdıgı'''), merupakan penyedia perkhidmatan konglomerat [[Telekomunikasi di Malaysia|telekomunikasi]] dan [[telefon bimbit]] di Malaysia. [[Axiata]] dan [[Telenor]] memegang pemilikan yang sama dalam CelcomDigi pada 33.1% setiap satu. Pada 1994, CelcomDigi menjadi syarikat [[Telekomunikasi]] pertama di Malaysia untuk melancar dan mengendalikan [[Pengendali rangkaian mudah alih|rangkaian selular]] yang [[Jalur lebar|digital]] sepenuhnya. Kod telefon yang digunakan ialah seperti "NHDTB-572, 016, 014-32, 014-35, 014-30, MARD-090, 014-31 dan 014-6,010-95, 011-31". ==Latar belakang== {{main|Celcom#Sejarah}} Pada 21 Jun 2021, Axiata, [[Celcom]], dan Telenor bersetuju dengan potensi penggabungan Celcom dan Digi untuk mewujudkan syarikat telekomunikasi yang lebih kukuh di Malaysia, selepas perbincangan lanjutan yang berlangsung dua bulan sebelumnya. Jika diluluskan, penggabungan akan selesai pada penghujung 2022.<ref>{{cite web |title=Axiata, Telenor and Digi Sign Transaction Agreements for the Proposed Merger of Celcom and Digi |url=https://www.axiata.com/media/news/axiata-telenor-and-digi-sign-transaction-agreements-proposed-merger-celcom-and-digi |website=Axiata |access-date=21 June 2021 |date=21 June 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Axiata and Telenor in Advanced Discussions to Merge Celcom and Digi |url=https://www.axiata.com/media/news/axiata-and-telenor-advanced-discussions-merge-celcom-and-digi |website=Axiata |access-date=21 June 2021 |date=8 April 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Axiata, Telenor, Digi sign agreements to merge Malaysian mobile ops|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2021/06/21/axiata-telenor-digi-sign-agreements-to-merge-malaysian-mobile-ops |website=The Star |access-date=21 June 2021 |date=21 June 2021}}</ref> Perjanjian itu telah diluluskan oleh kedua-dua pemegang saham Celcom dan Digi pada 18 November 2022. Syarikat yang digabungkan itu dinamakan CelcomDigi. Apabila selesai, Axiata dan Telenor akan memegang pemilikan sama sebanyak 33.1% setiap satu dalam syarikat yang baru digabungkan itu. Penggabungan telah selesai pada 30 November 2022 dan syarikat itu memulakan operasinya pada hari berikutnya.<ref>[https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/11/18/axiata-shareholders-approve-proposed-celcom-digi-merger Axiata shareholders approve proposed Celcom-Digi merger]</ref><ref>[https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/11/18/digi-gets-shareholders039-green-light-for-proposed-merger-with-celcom Digi gets shareholders' green light for proposed merger with Celcom]</ref><ref>[https://www.nst.com.my/business/2022/12/856517/axiata-telenor-complete-celcom-digi-merger Axiata, Telenor complete Celcom-Digi merger]</ref><ref>[https://www.theedgemarkets.com/article/axiata-telenor-announce-completion-celcomdigi-merger Axiata, Telenor announce completion of Celcom-Digi merger]</ref><ref>[https://finance.yahoo.com/news/axiata-telenor-announce-successful-completion-101900485.html Axiata and Telenor Announce the Successful Completion of the Celcom and Digi Merger]</ref><ref>[https://www.telenor.com/media/newsroom/announcement/historic-merger-marks-new-chapter-in-malaysias-digitalisation-journey-we-are-in-pole-position/ Historic merger marks new chapter in Malaysia’s digitalisation journey: “We are in pole position.”]</ref> '''Digi.Com Berhad''' kemudiannya dinamakan semula kepada '''CelcomDigi Berhad''' pada 27 Februari 2023. Selain daripada itu, bermula 31 Disember 2025 tetapi ditukar kepada tarikh baru iaitu 1 April 2026<ref>[https://amanz.my/2026555727 Aplikasi MyDigi Dan Celcom Life Akan Ditamatkan Pada 1 April 2026 – Pengguna Diminta Guna Aplikasi CelcomDigi Baru]</ref> kedua-dua aplikasi lama [[Celcom|Celcom Life]] dan MyDigi akan ditamatkan sepenuhnya dan digantikan oleh aplikasi terbaharu '''CelcomDigi''' pada 7 Oktober 2025.<ref>[https://www.bharian.com.my/bisnes/teknologi/2025/10/1455329/celcomdigi-gabung-celcom-life-mydigi-dalam-satu-aplikasi CelcomDigi gabung Celcom Life, MyDigi dalam satu aplikasi]</ref><ref>[https://siakapkeli.my/2025/10/08/aplikasi-mydigi-celcom-life-bakal-ditamatkan-31-dis Aplikasi MyDigi & Celcom Life Bakal Ditamatkan 31 Dis]</ref> Sebelum pelancaran aplikasi CelcomDigi kedua-dua aplikasi lama Celcom Life dan MyDigi yang selama ini adalah secara berasingan sejak Celcom dan Digi bergabung pada tahun 2022.<ref>[https://www.bharian.com.my/bisnes/korporat/2022/11/1033620/celcom-digi-kini-sah-bergabung Celcom, Digi kini sah bergabung]</ref> ==Anak syarikat== ===CelcomDigi terdiri daripada 3 segmen perniagaan utama<ref>{{cite web|title=Annual Report 2025|url=https://celcomdigi.listedcompany.com/misc/ar/CelcomDigi_IAR_2025_Interactive_Version.pdf}}</ref>=== ====[[Celcom]]==== * Celcom Berhad, dahulunya dikenali sebagai Cellular Communications Network (Malaysia) Sendirian Berhad, STM Cellular Communications Sendirian Berhad, Celcom Sendirian Berhad, Celcom (Malaysia) Sendirian Berhad, kemudiannya Celcom (Malaysia) Berhad dan akhirnya Celcom Axiata Berhad, nombor syarikat 198801000113 (167469-A), berjenama sebagai CelcomDigi Edisi Biru, pendahulu [[Celcom]] ** Celcom Networks Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Microwave Sendirian Berhad, dan kemudiannya Celcom Transmission (M) Sendirian Berhad, nombor syarikat 199001004254 (195821-V) ** CelcomDigi Mobile Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Jareen Sendirian Berhad, MRCB Telecommunications Sendirian Berhad, Telekom Cellular Sendirian Berhad, kemudiannya TM Cellular Sendirian Berhad, dan akhirnya Celcom Mobile Sdn. Bhd., nombor syarikat 197601002188 (27910-A), berjenama sebagai Spark by CelcomDigi, pendahulu Emartel, kemudiannya TMTouch, dan akhirnya Celcom Xpax *** Tune Talk Sdn. Bhd., nombor syarikat 200601001210 (720957-V), berjenama sebagai [[Tune Talk]] ** Celcom Retail Holding Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai CT Paging Sendirian Berhad, nombor syarikat 198801005225 (172582-X) *** Celcom Retail Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai C-Mobile Sendirian Berhad, nombor syarikat 200701000523 (758521-H) ** Celcom Resources Berhad, dahulunya dikenali sebagai Roxy Electric Industrial (Malaya) Sendirian Berhad, kemudiannya Roxy Electric Industries (Malaysia) Berhad, dan akhirnya Technology Resources Industries Berhad, nombor syarikat 196601000446 (6899-X) *** Celcom Trading Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Consolidated Progress Sendirian Berhad, dan kemudiannya Rego Multi-Trades Sendirian Berhad, nombor syarikat 198301013668 (109061-T) *** Telekom Applied Business Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CelcomDigi Collections Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701039843 (455343-U)* *** Telekom Sales & Services Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Telekom Equipment Sendirian Berhad, dan kemudiannya Telekom Supply Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Development Sdn. Bhd., nombor syarikat 198901013352 (190662-X)* ** Celcom Properties Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai Alpha Canggih Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Properties Sdn. Bhd., nombor syarikat 199401027240 (312921-H) ** Celcom eCommerce Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Multimedia (Malaysia) Sendirian Berhad, nombor syarikat 199901011701 (486601-P) ** Celcom Intelligence Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Trunk Radio (M) Sendirian Berhad, dan kemudiannya CT RadioNet Sendirian Berhad, nombor syarikat 198901010306 (187608-A) *** N-Visio Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Salient Synergy Sendirian Berhad, nombor syarikat 200001009765 (512371-A)* *** N-Visio Services Sdn. Bhd., nombor syarikat 200801012312 (813600-M)* ** CelcomDigi Escape Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Technology (M) Sendirian Berhad, dan kemudiannya Escape Axiata Sendirian Berhad, nombor syarikat 199201009364 (240867-U) ** CTS Horizon Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Alpha Kejora Sendirian Berhad, dan kemudiannya Celcom Timur (Sabah) Sdn. Bhd., nombor pendaftaran 199501001836 (331030-A) *** SEA Telco Engineering Services (Sarawak) Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CTS Horizon (Sarawak) Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701038079 (1252250-X)* ** Infront Consulting Group (M) Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Redynamics Asia Systems Management Sendirian Berhad, nombor syarikat 201001007219 (891840-V) *** Infront Consulting Group (S) Pte. Ltd., nombor syarikat (201118676-W) ** Bridgenet Solutions Sdn. Bhd., nombor syarikat 200301010645 (613065-U) ** Elitemac Resources Sdn. Bhd., nombor syarikat 199201010250 (241753-H)* *** Edaran Communications Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Technical Sdn. Bhd., nombor syarikat 199101001391 (211702-M)* *** Advanced Communications Solutions Sdn. Bhd., nombor syarikat 199801007346 (463473-K)* ** Telekom Enterprise Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CelcomDigi Solutions Sdn. Bhd., nombor syarikat 198901013351 (190661-T)* *** TM Info-Media Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Telecoms Publications Sendirian Berhad, dan kemudiannya Telekom Publications Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Digital Sdn. Bhd., nombor syarikat 198901000773 (178079-D)* *** TM Net Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Multimedia Management Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Multimedia Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701035511 (451011-M)* ** Telekom Multi-Media Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Communications Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501016218 (345420-H)* *** Unicliq Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Telekom Smart School Sendirian Berhad, nombor syarikat 199901011687 (486587-W)* *** Mahir.Com Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai MahirNet Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Reach Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701029095 (444594-T)* *** Mutiara.Com Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai MutiaraNet Sendirian Berhad, nombor syarikat 199901022546 (497446-U)* ** Telekom Technology Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CelcomDigi Technologies Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701034845 (450345-H)* ** Articulate Online Holdings Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai Articulate Online Holdings Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Platforms Sdn. Bhd., nombor syarikat 199901020954 (495854-X)* *** Articulate Online Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai Modern Era Sendirian Berhad, kemudian Articulate Publishing Sendirian Berhad, dan akhirnya Articulate Multimedia Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Online Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501014007 (343208-D)* *** Articulate New Media Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Audiotel Sendirian Berhad, nombor syarikat 199401002737 (288415-W)* *** Articulate Customer Care Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Articulate Response Sendirian Berhad, nombor syarikat 200001023377 (525985-W)* ''*CelcomDigi akan mengambil alih 20 syarikat ====DiGi==== * CelcomDigi Telecommunications Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Punca Mutiara Sendirian Berhad, kemudiannya Mutiara Telecommunications Sendirian Berhad, dan akhirnya DiGi Telecommunications Sdn. Bhd., nombor syarikat 199001009711 (201283-M), berjenama sebagai CelcomDigi, pendahulu Mutiara Telecom, dan kemudiannya DiGi ** Y3llowLabs Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Djuice.Com Sendirian Berhad, nombor syarikat 200001032596 (535203-H) * NasionCom Holdings Bhd., dahulunya dikenali sebagai Rumpun Persada Sendirian Berhad, nombor syarikat 200301010886 (613306-W)* ** NasionCom Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai High-Tech Electronics Sendirian Berhad, nombor syarikat 199301020017 (274755-X)* * K-Indicator Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Y3llowplus Sdn. Bhd., nombor syarikat 200201007930 (575593-K)* * Perak Technology dotCom Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Y3llow.Com Sdn. Bhd., nombor syarikat 200101017249 (553006-H)* * YTL AI Cloud Sdn. Bhd. (60%), berdaftar sebagai CelcomDigi Cloud Sdn. Bhd., nombor syarikat 202401010538 (1556388-K)* * YTL Communications International Limited (60%), berdaftar sebagai CelcomDigi International Limited, nombor syarikat (8841-2611-3077-4420)* ** YTL Communications (S) Pte. Ltd. (60%), berdaftar sebagai CelcomDigi Telecommunications (S) Pte. Ltd., nombor syarikat (201131753-R)* * YTL Digital Sdn. Bhd. (60%), dahulunya dikenali sebagai YTL Energy Management Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Interactive Sdn. Bhd., nombor syarikat 199201005378 (236882-K)* ''*CelcomDigi akan mengambil alih 8 syarikat ====[[Digital Nasional]]==== * InfraNation Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Y3llownation Sendirian Berhad, dan kemudiannya Pay By Mobile Sdn. Bhd., nombor syarikat 200901003326 (846253-D), pendahulu vcash (dihentikan) ** Digital Nasional Berhad, dahulunya dikenali sebagai MKD Sejahtera Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701005338 (1219503-P), berjenama sebagai [[Digital Nasional|DNB 5G]] * Cellular Structures Sdn. Bhd. (60%), dahulunya dikenali sebagai Carta Cahaya Sendirian Berhad, nombor syarikat 199801004829 (460956-T)* * ITS Mobility Sdn. Bhd. (60%), nombor syarikat 202201038978 (1484675-V)* * ITS Synergy Sdn. Bhd. (30.6%), nombor syarikat 202201039035 (1484732-M)* * KJS Alunan Sdn. Bhd. (42%), nombor syarikat 201801019299 (1281315-K)* ** Konsortium Jaringan Selangor Sdn. Bhd. (60%), nombor syarikat 199801013084 (469213-V)* ** Yakin Telesel Sdn. Bhd. (29.4%) nombor syarikat 201801012380 (1274396-U)* * MLFF Technologies Sdn. Bhd. (30.6%), nombor syarikat 202201039041 (1484738-U)* * Neuron Solutions Sdn. Bhd. (60%), dahulunya dikenali sebagai XChanging Malaysia Sdn. Bhd., nombor syarikat 201201007518 (981038-A)* ''*CelcomDigi akan mengambil alih 8 syarikat == Pesaing == CelcomDigi bersaing dengan telco [[Maxis Communications Berhad|Maxis]]/[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet)]]/[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[TIME dotCom]].<ref>{{Cite web|url=https://corporate.celcomdigi.com/newsroom|title=CelcomDigi {{!}} We are now ONE - Newsroom|website=CelcomDigi Corporate|language=en|access-date=4 September 2025|last=Korporat CelcomDigi|url-status=live}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{Official website}} * {{Facebook|CelcomDigi}} * {{Instagram|celcomdigi}} * {{TikTok|celcomdigi}} * {{Twitter|CelcomDigi}} * {{YouTube channel|celcomdigimy}} {{Telekomunikasi di Malaysia|state=Malaysia}} {{Syarikat Indeks Komposit Kuala Lumpur|state=Malaysia}} [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat telefon mudah alih Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1995]] [[Kategori:Syarikat luar negeri bersubsidiari di Malaysia]] [[Kategori:Jenama Malaysia]] qcfyzdvlw58l194st50pb3qmi9newmu 7004005 7003997 2026-11-11T21:26:22Z ~2026-59576-79 424884 7004005 wikitext text/x-wiki {{Redirect|CelcomDigi|syarikat lain dengan nama yang sama|Digital (nyahkekaburan)}} {{Kotak info syarikat | nama = CelcomDigi Berhad | saiz_logo = | alt_logo = | kapsyen_logo = | imej = | saiz_imej = | alt_imej = | kapsyen_imej = | nama_asal = | bahasa_nama_asal = | nama_rumi = | nama_dahulu = {{unbulleted list| *Mutiara Swisscom Sendirian Berhad<br>{{small|(28 Mac 1997 – 3 April 1997)}} *Mutiara Swisscom Berhad<br>{{small|(3 April 1997 – 16 Disember 1998)}} *Digi Swisscom Berhad<br>{{small|(16 Disember 1998 – 18 April 2000)}} *Digi.Com Berhad<br/>{{small|(18 April 2000 – 1 Disember 2022)}} }} | jenis = [[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]] | didagangkan_sebagai = {{myx|6947}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|MYL6947OO005}} | industri = [[Telekomunikasi|Perkhidmatan telekomunikasi mudah alih]] | genre = | nasib = | pendahulu = {{ublist|[[Celcom|Celcom Berhad]]<br/><small>(5 Januari 1988 – 18 November 2022)</small>|DiGi Telecommunications Sdn. Bhd.<br/><small>(21 Julai 1990 – 18 November 2022)</small>}} | pengganti = | ditubuhkan = {{Start date and age|1997|3|28}} | pengasas = [[Vincent Tan]] | dibubarkan = | lokasi ibu pejabat = | lokasi = [[Shah Alam]] | bandar_lokasi = [[Selangor]] | negara_lokasi = Malaysia | bilangan lokasi = | tahun_bilangan_lokasi = | kawasan_diberi_khidmat = [[Malaysia]] | orang_penting = {{unbulleted list| * Jasmine Lee Sze Inn akan digantikan oleh Tengku Dato' Sri Azmil Zahruddin ([[Pengerusi]]) * Albern Murty ([[Ketua pegawai eksekutif]]) }} | keluaran = {{hlist|[[5G]]|[[Komunikasi serat optik|jalur lebar gentian]]|[[Telefon bimbit|rangkaian mudah alih]]}} | jenama = {{hlist|[[Celcom]]|Spark by CelcomDigi|DiGi}} | pengeluaran = | tahun_pengeluaran = | perkhidmatan = {{ubl|Perkhidmatan telekomunikasi|[[suit protokol Internet]]}} | hasil = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]126.79 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024>{{cite web|title=CelcomDigi Group Berhad 2024 Annual Report|url=https://celcomdigi.listedcompany.com/misc/ar/CelcomDigi_IAR_2024_Interactive_Version.pdf |website=CelcomDigi |accessdate=16 April 2024|date=31 December 2024}}</ref> | tahun_hasil = | pendapatan_operasi = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]173.6 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_pendapatan = | pendapatan_bersih = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]139.0 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_pendapatan_bersih = | aset = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]360.12 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_aset = | ekuiti = {{gain}} [[Malaysian ringgit|RM]]161.90 Bilion <small>(''Tahun Fiskal Berakhir 31 Disember 2024'''')<small><ref name=IAR2024 /> | tahun_ekuiti = | pemilik = {{plainlist| * [[Axiata]] (33.1%) * [[Telenor]] (33.1%) * Dana awam (33.8%) }} | ahli = | tahun_ahli = | bilangan_kakitangan = 4,491+ | tahun_bilangan_kakitangan = 2024 | syarikat_induk = | pembahagian = | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | modul = | nisbah = CelcomDigi | laman_web = {{URL|https://www.celcomdigi.com}} | catatan_kaki = }} [[Imej:digi_logo.svg|120px|thumb|Logo lama DiGi menggunakan gaya tulisan '''Lucida Grande''', digunakan dari tahun 2006 hingga 2015.]] '''CelcomDigi Berhad''' (huruf kecil sepenuhnya digayakan sebagai '''celcomdıgı'''), merupakan penyedia perkhidmatan konglomerat [[Telekomunikasi di Malaysia|telekomunikasi]] dan [[telefon bimbit]] di Malaysia. [[Axiata]] dan [[Telenor]] memegang pemilikan yang sama dalam CelcomDigi pada 33.1% setiap satu. Pada 1994, CelcomDigi menjadi syarikat [[Telekomunikasi]] pertama di Malaysia untuk melancar dan mengendalikan [[Pengendali rangkaian mudah alih|rangkaian selular]] yang [[Jalur lebar|digital]] sepenuhnya. Kod telefon yang digunakan ialah seperti "NHDTB-572, 016, 014-32, 014-35, 014-30, MARD-090, 014-31 dan 014-6,010-95, 011-31". ==Latar belakang== {{main|Celcom#Sejarah}} Pada 21 Jun 2021, Axiata, [[Celcom]], dan Telenor bersetuju dengan potensi penggabungan Celcom dan Digi untuk mewujudkan syarikat telekomunikasi yang lebih kukuh di Malaysia, selepas perbincangan lanjutan yang berlangsung dua bulan sebelumnya. Jika diluluskan, penggabungan akan selesai pada penghujung 2022.<ref>{{cite web |title=Axiata, Telenor and Digi Sign Transaction Agreements for the Proposed Merger of Celcom and Digi |url=https://www.axiata.com/media/news/axiata-telenor-and-digi-sign-transaction-agreements-proposed-merger-celcom-and-digi |website=Axiata |access-date=21 June 2021 |date=21 June 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Axiata and Telenor in Advanced Discussions to Merge Celcom and Digi |url=https://www.axiata.com/media/news/axiata-and-telenor-advanced-discussions-merge-celcom-and-digi |website=Axiata |access-date=21 June 2021 |date=8 April 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Axiata, Telenor, Digi sign agreements to merge Malaysian mobile ops|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2021/06/21/axiata-telenor-digi-sign-agreements-to-merge-malaysian-mobile-ops |website=The Star |access-date=21 June 2021 |date=21 June 2021}}</ref> Perjanjian itu telah diluluskan oleh kedua-dua pemegang saham Celcom dan Digi pada 18 November 2022. Syarikat yang digabungkan itu dinamakan CelcomDigi. Apabila selesai, Axiata dan Telenor akan memegang pemilikan sama sebanyak 33.1% setiap satu dalam syarikat yang baru digabungkan itu. Penggabungan telah selesai pada 30 November 2022 dan syarikat itu memulakan operasinya pada hari berikutnya.<ref>[https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/11/18/axiata-shareholders-approve-proposed-celcom-digi-merger Axiata shareholders approve proposed Celcom-Digi merger]</ref><ref>[https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/11/18/digi-gets-shareholders039-green-light-for-proposed-merger-with-celcom Digi gets shareholders' green light for proposed merger with Celcom]</ref><ref>[https://www.nst.com.my/business/2022/12/856517/axiata-telenor-complete-celcom-digi-merger Axiata, Telenor complete Celcom-Digi merger]</ref><ref>[https://www.theedgemarkets.com/article/axiata-telenor-announce-completion-celcomdigi-merger Axiata, Telenor announce completion of Celcom-Digi merger]</ref><ref>[https://finance.yahoo.com/news/axiata-telenor-announce-successful-completion-101900485.html Axiata and Telenor Announce the Successful Completion of the Celcom and Digi Merger]</ref><ref>[https://www.telenor.com/media/newsroom/announcement/historic-merger-marks-new-chapter-in-malaysias-digitalisation-journey-we-are-in-pole-position/ Historic merger marks new chapter in Malaysia’s digitalisation journey: “We are in pole position.”]</ref> '''Digi.Com Berhad''' kemudiannya dinamakan semula kepada '''CelcomDigi Berhad''' pada 27 Februari 2023. Selain daripada itu, bermula 31 Disember 2025 tetapi ditukar kepada tarikh baru iaitu 1 April 2026<ref>[https://amanz.my/2026555727 Aplikasi MyDigi Dan Celcom Life Akan Ditamatkan Pada 1 April 2026 – Pengguna Diminta Guna Aplikasi CelcomDigi Baru]</ref> kedua-dua aplikasi lama [[Celcom|Celcom Life]] dan MyDigi akan ditamatkan sepenuhnya dan digantikan oleh aplikasi terbaharu '''CelcomDigi''' pada 7 Oktober 2025.<ref>[https://www.bharian.com.my/bisnes/teknologi/2025/10/1455329/celcomdigi-gabung-celcom-life-mydigi-dalam-satu-aplikasi CelcomDigi gabung Celcom Life, MyDigi dalam satu aplikasi]</ref><ref>[https://siakapkeli.my/2025/10/08/aplikasi-mydigi-celcom-life-bakal-ditamatkan-31-dis Aplikasi MyDigi & Celcom Life Bakal Ditamatkan 31 Dis]</ref> Sebelum pelancaran aplikasi CelcomDigi kedua-dua aplikasi lama Celcom Life dan MyDigi yang selama ini adalah secara berasingan sejak Celcom dan Digi bergabung pada tahun 2022.<ref>[https://www.bharian.com.my/bisnes/korporat/2022/11/1033620/celcom-digi-kini-sah-bergabung Celcom, Digi kini sah bergabung]</ref> ==Anak syarikat== ===CelcomDigi terdiri daripada 3 segmen perniagaan utama<ref>{{cite web|title=Annual Report 2025|url=https://celcomdigi.listedcompany.com/misc/ar/CelcomDigi_IAR_2025_Interactive_Version.pdf}}</ref>=== ====[[Celcom]]==== * Celcom Berhad, dahulunya dikenali sebagai Cellular Communications Network (Malaysia) Sendirian Berhad, STM Cellular Communications Sendirian Berhad, Celcom Sendirian Berhad, Celcom (Malaysia) Sendirian Berhad, kemudiannya Celcom (Malaysia) Berhad dan akhirnya Celcom Axiata Berhad, nombor syarikat 198801000113 (167469-A), berjenama sebagai CelcomDigi Edisi Biru, pendahulu [[Celcom]] ** Celcom Networks Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Microwave Sendirian Berhad, dan kemudiannya Celcom Transmission (M) Sendirian Berhad, nombor syarikat 199001004254 (195821-V) ** CelcomDigi Mobile Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Jareen Sendirian Berhad, MRCB Telecommunications Sendirian Berhad, Telekom Cellular Sendirian Berhad, kemudiannya TM Cellular Sendirian Berhad, dan akhirnya Celcom Mobile Sdn. Bhd., nombor syarikat 197601002188 (27910-A), berjenama sebagai Spark by CelcomDigi, pendahulu Emartel, kemudiannya TMTouch, dan akhirnya Celcom Xpax *** Tune Talk Sdn. Bhd., nombor syarikat 200601001210 (720957-V), berjenama sebagai [[Tune Talk]] ** Celcom Retail Holding Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai CT Paging Sendirian Berhad, nombor syarikat 198801005225 (172582-X) *** Celcom Retail Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai C-Mobile Sendirian Berhad, nombor syarikat 200701000523 (758521-H) ** Celcom Resources Berhad, dahulunya dikenali sebagai Roxy Electric Industrial (Malaya) Sendirian Berhad, kemudiannya Roxy Electric Industries (Malaysia) Berhad, dan akhirnya Technology Resources Industries Berhad, nombor syarikat 196601000446 (6899-X) *** Celcom Trading Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Consolidated Progress Sendirian Berhad, dan kemudiannya Rego Multi-Trades Sendirian Berhad, nombor syarikat 198301013668 (109061-T) *** Telekom Applied Business Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CelcomDigi Collections Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701039843 (455343-U)* *** Telekom Sales & Services Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Telekom Equipment Sendirian Berhad, dan kemudiannya Telekom Supply Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Development Sdn. Bhd., nombor syarikat 198901013352 (190662-X)* ** Celcom Properties Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai Alpha Canggih Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Properties Sdn. Bhd., nombor syarikat 199401027240 (312921-H) ** Celcom eCommerce Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Multimedia (Malaysia) Sendirian Berhad, nombor syarikat 199901011701 (486601-P) ** Celcom Intelligence Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Trunk Radio (M) Sendirian Berhad, dan kemudiannya CT RadioNet Sendirian Berhad, nombor syarikat 198901010306 (187608-A) *** N-Visio Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Salient Synergy Sendirian Berhad, nombor syarikat 200001009765 (512371-A)* *** N-Visio Services Sdn. Bhd., nombor syarikat 200801012312 (813600-M)* ** CelcomDigi Escape Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Celcom Technology (M) Sendirian Berhad, dan kemudiannya Escape Axiata Sendirian Berhad, nombor syarikat 199201009364 (240867-U) ** CTS Horizon Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Alpha Kejora Sendirian Berhad, dan kemudiannya Celcom Timur (Sabah) Sdn. Bhd., nombor pendaftaran 199501001836 (331030-A) *** SEA Telco Engineering Services (Sarawak) Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CTS Horizon (Sarawak) Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701038079 (1252250-X)* ** Infront Consulting Group (M) Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Redynamics Asia Systems Management Sendirian Berhad, nombor syarikat 201001007219 (891840-V) *** Infront Consulting Group (S) Pte. Ltd., nombor syarikat (201118676-W) ** Bridgenet Solutions Sdn. Bhd., nombor syarikat 200301010645 (613065-U) ** Elitemac Resources Sdn. Bhd., nombor syarikat 199201010250 (241753-H)* *** Edaran Communications Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Technical Sdn. Bhd., nombor syarikat 199101001391 (211702-M)* *** Advanced Communications Solutions Sdn. Bhd., nombor syarikat 199801007346 (463473-K)* ** Telekom Enterprise Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CelcomDigi Solutions Sdn. Bhd., nombor syarikat 198901013351 (190661-T)* *** TM Info-Media Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Telecoms Publications Sendirian Berhad, dan kemudiannya Telekom Publications Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Digital Sdn. Bhd., nombor syarikat 198901000773 (178079-D)* *** TM Net Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Multimedia Management Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Multimedia Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701035511 (451011-M)* ** Telekom Multi-Media Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Communications Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501016218 (345420-H)* *** Unicliq Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Telekom Smart School Sendirian Berhad, nombor syarikat 199901011687 (486587-W)* *** Mahir.Com Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai MahirNet Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Reach Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701029095 (444594-T)* *** Mutiara.Com Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai MutiaraNet Sendirian Berhad, nombor syarikat 199901022546 (497446-U)* ** Telekom Technology Sdn. Bhd., berdaftar sebagai CelcomDigi Technologies Sdn. Bhd., nombor syarikat 199701034845 (450345-H)* ** Articulate Online Holdings Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai Articulate Online Holdings Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Platforms Sdn. Bhd., nombor syarikat 199901020954 (495854-X)* *** Articulate Online Sendirian Berhad, dahulunya dikenali sebagai Modern Era Sendirian Berhad, kemudian Articulate Publishing Sendirian Berhad, dan akhirnya Articulate Multimedia Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Online Sdn. Bhd., nombor syarikat 199501014007 (343208-D)* *** Articulate New Media Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Audiotel Sendirian Berhad, nombor syarikat 199401002737 (288415-W)* *** Articulate Customer Care Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Articulate Response Sendirian Berhad, nombor syarikat 200001023377 (525985-W)* ''*CelcomDigi akan mengambil alih 20 syarikat ====DiGi==== * CelcomDigi Telecommunications Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Punca Mutiara Sendirian Berhad, kemudiannya Mutiara Telecommunications Sendirian Berhad, dan akhirnya DiGi Telecommunications Sdn. Bhd., nombor syarikat 199001009711 (201283-M), berjenama sebagai CelcomDigi, pendahulu Mutiara Telecom, dan kemudiannya DiGi ** Y3llowLabs Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Djuice.Com Sendirian Berhad, nombor syarikat 200001032596 (535203-H) * NasionCom Holdings Bhd., dahulunya dikenali sebagai Rumpun Persada Sendirian Berhad, nombor syarikat 200301010886 (613306-W)* ** NasionCom Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai High-Tech Electronics Sendirian Berhad, nombor syarikat 199301020017 (274755-X)* * K-Indicator Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Y3llowplus Sdn. Bhd., nombor syarikat 200201007930 (575593-K)* * Perak Technology dotCom Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Y3llow.Com Sdn. Bhd., nombor syarikat 200101017249 (553006-H)* * YTL AI Cloud Sdn. Bhd. (60%), berdaftar sebagai CelcomDigi Cloud Sdn. Bhd., nombor syarikat 202401010538 (1556388-K)* * YTL Communications International Limited (60%), berdaftar sebagai CelcomDigi International Limited, nombor syarikat (8841-2611-3077-4420)* ** YTL Communications (S) Pte. Ltd. (60%), berdaftar sebagai CelcomDigi Telecommunications (S) Pte. Ltd., nombor syarikat (201131753-R)* * YTL Digital Sdn. Bhd. (60%), dahulunya dikenali sebagai YTL Energy Management Sendirian Berhad, berdaftar sebagai CelcomDigi Interactive Sdn. Bhd., nombor syarikat 199201005378 (236882-K)* ''*CelcomDigi akan mengambil alih 8 syarikat ====[[Digital Nasional]]==== * InfraNation Sdn. Bhd., dahulunya dikenali sebagai Y3llownation Sendirian Berhad, dan kemudiannya Pay By Mobile Sdn. Bhd., nombor syarikat 200901003326 (846253-D), pendahulu vcash (dihentikan) ** Digital Nasional Berhad, dahulunya dikenali sebagai MKD Sejahtera Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701005338 (1219503-P), berjenama sebagai [[Digital Nasional|DNB 5G]] * Cellular Structures Sdn. Bhd. (60%), dahulunya dikenali sebagai Carta Cahaya Sendirian Berhad, nombor syarikat 199801004829 (460956-T)* * ITS Mobility Sdn. Bhd. (60%), nombor syarikat 202201038978 (1484675-V)* * ITS Synergy Sdn. Bhd. (30.6%), nombor syarikat 202201039035 (1484732-M)* * KJS Alunan Sdn. Bhd. (42%), nombor syarikat 201801019299 (1281315-K)* ** Konsortium Jaringan Selangor Sdn. Bhd. (60%), nombor syarikat 199801013084 (469213-V)* ** Yakin Telesel Sdn. Bhd. (29.4%) nombor syarikat 201801012380 (1274396-U)* * MLFF Technologies Sdn. Bhd. (30.6%), nombor syarikat 202201039041 (1484738-U)* * Neuron Solutions Sdn. Bhd. (60%), dahulunya dikenali sebagai XChanging Malaysia Sdn. Bhd., nombor syarikat 201201007518 (981038-A)* ''*CelcomDigi akan mengambil alih 8 syarikat == Pesaing == CelcomDigi bersaing dengan telco [[Maxis Communications Berhad|Maxis]]/[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet)]]/[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[TIME dotCom]].<ref>{{Cite web|url=https://corporate.celcomdigi.com/newsroom|title=CelcomDigi {{!}} We are now ONE - Newsroom|website=CelcomDigi Corporate|language=en|access-date=4 September 2025|last=Korporat CelcomDigi|url-status=live}}</ref> ==Lihat juga== * [[Celcom]] * [[Digital Nasional]] == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{Official website}} * {{Facebook|CelcomDigi}} * {{Instagram|celcomdigi}} * {{TikTok|celcomdigi}} * {{Twitter|CelcomDigi}} * {{YouTube channel|celcomdigimy}} {{Telekomunikasi di Malaysia|state=Malaysia}} {{Syarikat Indeks Komposit Kuala Lumpur|state=Malaysia}} [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat telefon mudah alih Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1995]] [[Kategori:Syarikat luar negeri bersubsidiari di Malaysia]] [[Kategori:Jenama Malaysia]] evaz4cbwsegdnfiz4hqdu94dbokckdk 0 112011 7004334 5952156 2026-11-12T10:06:27Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004334 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |name = Penguin |fossil_range = {{fossilrange|62|0}}[[Paleosen]]-Kini |image = Pygoscelis papua.jpg |image_width = 220px |image_caption = [[Penguin Gentoo]], ''Pygoscelis papua'' |regnum = [[Haiwan]] |phylum = [[Kordata]] |classis = [[Aves]] |infraclassis = [[Neognathae]] |ordo = '''Sphenisciformes''' |ordo_authority = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1891 | familia = '''Spheniscidae''' |familia_authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1831 |subdivision_ranks = [[Genus]] moden |subdivision = ''[[Aptenodytes]]''<br /> ''[[Eudyptes]]''<br /> ''[[Eudyptula]]''<br /> ''[[Megadyptes]]''<br /> ''[[Pygoscelis]]''<br /> ''[[Spheniscus]]''<br /> untuk genus prasejarah, lihat [[Sphenisciformes#Sistematik|Sistematik]] }} '''Penguin''' merupakan sejenis [[burung]] akuatik yang tidak dapat terbang dan banyak hidup di kawasan beriklim sejuk dalam [[Hemisfera Selatan]]; ia tergolong dalam [[keluarga (biologi)|keluarga]] '''Spheniscidae''' dan [[order]] '''Sphenisciformes'''.<ref name="IOU">{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/loons/ |title=Kagu, Sunbittern, tropicbirds, loons, penguins |editor1-last=Gill |editor1-first=Frank |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |year=2023 |work=World Bird List Version 13.2 |publisher=Kesatuan Ahli Ornitologi Antarabangsa | access-date=6 Ogos 2023 }}</ref> == Taksonomi == Nama keluarga Spheniscidae diberikan [[Charles Lucien Bonaparte]] daripada genus [[Spheniscus]],<ref>{{cite book |last1=Fraser |first1=Ian |last2=Gray |first2=Jeannie |date=2019 |title=Australian Bird Names: Origins and Meanings |url=https://www.google.com.my/books/edition/Australian_Bird_Names/aTytDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Sphenisciformes&pg=PA86& |location=Clayton South, Victoria, Australia |publisher=CSIRO Publishing |pages=86–87 |isbn=9781486311637 }}</ref> nama genus tersebut datang daripada perkataan [[bahasa Yunani]] {{lang|el|σφήν}} ''sphēn'' "[[baji]]" yang digunakan untuk bentuk sayap spesies [[penguin Afrika]].<ref>{{cite book |last=Jobling |first=James A. |date=2010 |title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names |location=London, England, UK |publisher=Helm Publishing |page=361 |isbn= 978-1-4081-2501-4 }}</ref> === Spesies === Bilangan spesies burung penguin masih didebatkan. Bergantung pada pihak mana yang diikuti, kepelbagaian burung penguin berbeza-beza antara 17 dan 20 spesies, semuanya dalam subfamili ''Spheniscinae''. Sesetengah sumber menganggap spesies ''white-flippered penguin'' (penguin berkaki sirip putih) sebagai spesies [[Eudyptula]] berasingan, sementara yang lain memperlakukan ia sebagai subspesies ''Little Penguin'';<ref name="Williams>Williams, (1995).</ref><ref name="Davis & Renner">Davis; Lloyd S. & Renner; M. (1995). ''Penguins''. London: T & A D Poyser. {{ISBN|0-7136-6550-5}}</ref> keadaan yang sebenar kelihatan lebih sukar.<ref name="Banks">{{cite journal |author1=Banks, Jonathan C. |author2=Mitchell, Anthony D. |author3=Waas, Joseph R. |author4=Paterson, Adrian M. |name-list-style=amp |year=2002 |title=An unexpected pattern of molecular divergence within the blue penguin (''Eudyptula minor'') complex |journal=Notornis |volume=49 |issue=#1 |pages=29–38 |url=http://www.notornis.org.nz/free_issues/Notornis_49-2002/Notornis_49_1_29.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20070724203300/http://www.notornis.org.nz/free_issues/Notornis_49-2002/Notornis_49_1_29.pdf |url-status=dead |archive-date=24 Julai 2007 }}</ref> Begitu juga, masih kurang jelas sama ada burung penguin diraja hanya morf warna burung penguin makaroni. Yang juga layak untuk menjadi spesies berasingan ialah populasi utara ''rockhopper penguin''. {| class="wikitable" |- ! Gambar contoh !! Genus !! Spesies masih wujud |- |[[File:Emperor Penguin Manchot empereur.jpg|175px]]||'''''[[Aptenodytes]]''''' {{small|Miller,JF, 1778}} – penguin besar|| * [[Penguin raja]], ''Aptenodytes patagonicus'' * [[Penguin maharaja]], ''Aptenodytes forsteri'' |- |[[File:Pygoscelis antarcticus -Cooper Bay, South Georgia, British Overseas Territories, UK-8.jpg|175px]]||'''''[[Pygoscelis]]''''' {{small|Wagler, 1832}} – penguin ekor gebu|| * [[Penguin Adélie]], ''Pygoscelis adeliae'' * [[penguin Chinstrap]], ''Pygoscelis antarctica'' * [[Penguin gentoo]], ''Pygoscelis papua'' |- |[[File:Little Penguin Feb09.jpg|175px]]||'''''[[Eudyptula]]''''' {{small|Bonaparte, 1856}} – penguin kecil|| * [[Penguin kecil]], ''Eudyptula minor'' * [[Penguin kecil Australia]], ''Eudyptula novaehollandiae'' * [[Penguin kepak putih]], ''Eudyptula albosignata'' (provisional) |- |[[File:Pingüino (1).JPG|175px]]||'''''[[Spheniscus]]''''' {{small|Brisson 1760}} – penguin berjalur|| * [[Penguin Magellan]], ''Spheniscus magellanicus'' * [[Penguin Humboldt]], ''Spheniscus humboldti'' * [[Penguin Galápagos]], ''Spheniscus mendiculus'' * [[Penguin Afrika]], ''Spheniscus demersus'' |- |[[File:Yellow-eyed Penguin MC.jpg|175px]]||'''''[[Megadyptes]]''''' {{small|Milne-Edwards, 1880}}|| * [[Penguin mata kuning]], ''Megadyptes antipodes'' * †[[Penguin Waitaha]], ''Megadyptes waitaha'' (pupus) |- |[[File:SnaresPenguin (Mattern) large.jpg|175px]]||'''''[[Eudyptes]]''''' {{small|Vieillot, 1816}} – penguin [[jambul|berjambul]]|| * [[Penguin Fiordland]], ''Eudyptes pachyrhynchus'' * [[Penguin Snares]], ''Eudyptes robustus'' * [[Penguin jambul tinggi]], ''Eudyptes sclateri'' * [[Penguin batu selatan]], ''Eudyptes chrysocome'' * [[Penguin batu timur]], ''Eudyptes filholi'' * [[Penguin batu utara]], ''Eudyptes moseleyi'' * [[Penguin diraja]], ''Eudyptes schlegeli'' (diselisih) * [[Penguin royal]], ''Eudyptes chrysolophus'' * †[[Penguin Chatham]], ''Eudyptes chathamensis'' (pupus) |- |} ==Anatomi== ''[[Penguin maharaja|Aptenodytes forsteri]]'' atau "penguin maharaja" (''emperor penguin'') merupakan penguin paling besar yang ada<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TQjLDAAAQBAJ&q=largest+living+species+of+penguin+is+the+emperor+penguin&pg=PA124|title=Animal!|last=|date=2016|publisher=Dorling Kindersley|isbn=9781465459008|language=en}}</ref> dengan saiz purata dewasa setinggi {{convert|1.1|m|ftin|abbr=on}} dan seberat {{convert|35|kg|lb|abbr=on}}; ''[[Eudyptula minor]]'' atau "penguin kecil" (''little blue penguin'') pula spesies terkecil dengan badan setinggi sekitar {{convert|33|cm|in|abbr=on}} dan berat sekitar {{convert|1|kg|lb|abbr=on}}.<ref name="pengsent">{{cite web|url=http://mesh.biology.washington.edu/penguinProject/Little|title=Little Penguin - Penguin Project|last=Grabski|first=Valerie|year=2009|publisher=Penguin Sentinels/University of Washington|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111216162812/http://mesh.biology.washington.edu/penguinProject/Little|archive-date=16 Disember 2011|access-date=25 November 2011}}</ref> Kesemua burung-burung penguin berkongsi ciri sama di mana bahagian sayap dan belakang berwarna hitam dan bahagian belakang berwarna putih. Hal ini demikian untuk tujuan [[penyamaran]]:<ref>{{cite book|title=The Polar Regions|last=Buskey|first=Theresa|publisher=Alpha Omegan Publications, Inc|isbn=978-1-58095-156-2|editor=Alan Christopherson, M.S.|series=LIFEPAC|location=804 N. 2nd Ave. E., Rock Rapids, IA|chapter=The Antarctic Polar Region}}</ref> [[Pemangsa|pemangsa-pemangsa]] dasar laut tidak mampu mengenalpasti dengan mudah badan-badan burung yang berenang dari permukaan air yang terang disinari matahari sementara burung penguin tidak mudah dikenalpasti dalam kegelapan laut jika dilihat jauh dari tempat tinggi. Penguin mempunyai deria [[pendengaran]] yang sederhana dalam kalangan spesies burung<ref name="Wever">{{Cite journal|last1=Wever|first1=E. G.|last2=Herman|first2=P. N.|last3=Simmons|first3=J. A.|last4=Hertzler|first4=D. R.|year=1969|title=Hearing in the blackfooted penguin, ''Spheniscus demersus'', as represented by the cochlear potentials|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=63|issue=#3|pages=676–80|bibcode=1969PNAS...63..676W|doi=10.1073/pnas.63.3.676|jstor=59401|pmc=223504|pmid=5259756}}</ref> yang digunakan untuk saling menyahut antara yang dewasa dengan yang anak di kelompok sarang yang padat dihuni beribu-ribu ekor burung.<ref name="Jouventin">{{Cite journal|last1=Jouventin|first1=P|last2=Aubin|first2=T|last3=Lengagne|first3=T|year=1999|title=Finding a parent in a king penguin colony: The acoustic system of individual recognition|url=https://semanticscholar.org/paper/5d4d70e104b656ac8b1cb68e3e9b7b1d7ea781d5|journal=Animal Behaviour|volume=57|issue=#6|pages=1175–1183|doi=10.1006/anbe.1999.1086|pmid=10373249|s2cid=45578269}}</ref> === Pergerakan === [[Fail:Pygoscelis_antarctica_trying_to_get_to_iceberg.wmv.OGG|kiri|150x150px|Penguin cuba berenang ke aisberg]] Tubuh badan penguin sangat disesuaikan untuk ia hidup bergantung kepada lautan dan segala sumbernya.<ref name = "Burung Laut">{{cite book|title=Pointers: Burung Laut|last1=Sterry|first1=Paul|publisher=Quality Press|location=Jakarta, Indonesia}}</ref> Sayapnya merupakan pendayung dan tidak boleh terbang. Di daratan, penguin menggunakan ekor dan sayapnya untuk menjaga keseimbangan ketika berjalan. Penguin kadangkala berjalan dengan kaki pendeknya atau meluncur di permukaan [[salji]] dengan perutnya untuk menjimatkan tenaga. ==Tabiat== ===Pemakanan=== Umumnya penguin memakan [[kril]], pelbagai jenis [[ikan]],<ref name="Burung Laut"/> dan [[sotong]] ketika memburu di [[laut]] dengan paruhnya. Burung ini boleh minum [[air laut]] kerana adanya [[kelenjar]] ''supraorbital'' yang mampu menapis [[garam]] laut keluar daripada aliran [[darah]], lalu garam ini dikeluarkan dalam bentuk cecair yang dikumuh sewaktu pernafasan. ===Pembiakan=== [[Fail:Aptenodytes patagonicus.JPG|thumb|right|Kawanan penguin di pesisiran cagar alam [[Île de la Possession]], [[Kepulauan Crozet]].]] Hampir semua spesies penguin (kecuali yang spesies [[penguin mata kuning|mata kuning]] dan [[penguin Fiordland|Fiordland]]) bersarang dalam kawanan besar, bilangan burung yang berkawan ini berbeza-beza dari spesies ke spesies: penguin gentoo berkawan sebanyak 100 ekor, penguin-penguin besar berkawan sebanyak ratusan ribu ekor.<ref name=Will17>[[#Williams|Williams]], p. 17</ref> Penguin berpasangan kekal selama semusim. Banyak penguin bertelur sebanyak 2 biji sepasangan, ada yang hanya bertelur sebiji sahaja dalam kalangan jenis penguin besar.<ref name=Will23>[[#Williams|Williams]], p. 23</ref> Kedua-dua jantan dan betina [[pengeraman telur|mengeram]] bersama telur-telur ini sepanjang musim.<ref>{{Cite journal | doi = 10.1080/03014223.2000.9518236| title = Prolonged foraging trips and egg desertion in little penguins (''Eudyptula minor'')| journal = New Zealand Journal of Zoology| volume = 27| issue = #4| pages = 277–289| year = 2000| last1 = Numata | first1 = M. | last2 = Davis | first2 = L. S. | last3 = Renner | first3 = M. | doi-access = free}}</ref> Seekor pasangan ini memburu makanan sambil seekor mengeram telur dalam tempoh yang bersilih ganti selama berhari-hari hingga berminggu-minggu. == Rujukan == {{reflist|2}} ;Sumber utama * {{cite book|ref= Williams|author1=Williams |author2=Tony D. |year=1995|title=The Penguins – Spheniscidae|place= Oxford|publisher= [[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-854667-2}} == Pautan luar == {{Commonscat|Spheniscidae}} * [http://www.dummipedia.org/Penguin Dummipedia: Penguin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081108050451/http://www.dummipedia.org/Penguin |date=2008-11-08 }} * [https://archive.is/20060315235518/http://www.70south.com/resources/antarctic-animals/antarctic-penguins Penguins] - 70South * [http://www.penguinpage.net/ Penguin research projects on the web] * [https://web.archive.org/web/20151227155646/http://ibc.lynxeds.com/family/penguins-spheniscidae Maklumat lanjut] di Internet Bird Collection * [http://www.penguinworld.com/ Penguin World] * [https://web.archive.org/web/20080905012627/http://www.teara.govt.nz/EarthSeaAndSky/BirdsOfSeaAndShore/Penguins/en Penguins] - [[Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand]] * [https://web.archive.org/web/20131017221136/http://seaworld.org/animal-info/info-books/penguin/index.htm Seaworld Penguin Information] * [http://www.nwf.org/News-and-Magazines/National-Wildlife/Birds/Archives/2010/Lessons-in-a-Land-of-Wind-and-Ice.aspx "Lessons in a Land of Wind and Ice"] - dari majalah ''National Wildlife'', 15 Januari 2010 [[Kategori:Burung laut]] [[Kategori:Burung tidak boleh terbang]] [[Kategori:Spheniscidae| ]] {{tunas-burung}} q2j175e2ooalfsh38kcq1u3bigpn6kv 0 114261 7004384 6697718 2026-11-12T10:41:50Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004384 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berbahagia]] [[Datuk]] | honorific-suffix = <small> DMSM ([[Melaka]]); PJK ([[Pulau Pinang]]) | name = Arif Shah Omar Shah | image = ArifShah.jpg | imagesize= 147px | birth_date = {{bda|1956|11|2}} | birth_place = | residence = Persiaran Tenggiri, [[Seberang Jaya]] | death_date = | death_place = | office = | term_start = | predecessor = | office2 = | constituency_AM2 = N10 {{DUN|Seberang Jaya}} | assembly2 = Negeri Pulau Pinang | majority2 = 533 (PRU-12) | term_start2 = 2004 | term_end2 = 2013 | predecessor2 = {{BN UMNO}} Raden Muhamad Amin Raden Hadi Munir | successor2 = {{PH PKR}} [[Afif Bahardin]] | party = {{Logo kecil BN}}{{Logo kecil UMNO}} [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] | occupation = Ahli Politik | profession = Ahli Perniagaan | relations = [[Amin Shah Omar Shah]] (Abang) <br> [[Izhar Shah Arif Shah]] (Anak) | spouse = Datin Latifah Asmawi | children =4 lelaki, 2 perempuan (1 orang meninggal) | website = | footnotes = }} [[Datuk]] '''Arif Shah bin''' [[Haji]] '''Omar Shah''' (lahir [[2 November]] [[1956]]) ialah ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Melayu]]. Beliau merupakan mantan ADUN {{DUN|Seberang Jaya}} selama dua penggal (2004-2013). Beliau dilahirkan pada 2 November 1956 dan merupakan anak ke-4 daripada 10 orang adik beradik. Mengikut [[Jeff Ooi Chuan Aun]], penulis blog yang juga Ahli Parlimen [[Jelutong]], beliau merupakan adik kepada Tan Sri [[Amin Shah Omar Shah]], bekas seorang ahli perniagaan [[Malaysia]] yang suatu masa dulu terkenal dengan industri perkapalan. Beliau digelar oleh masyarakat [[Cina]] setempat sebagai "pek moh" (白毛), bermaksud "bulu putih" dalam [[Bahasa Hokkien]], kerana beliau penuh dengan rambut putih. == Latarbelakang == Datuk Arif Shah adalah merupakan anak keempat daripada 9 orang adik beradik. Adik beradik terdiri daripada nama-nama berikut:- 1. Ybrs. Puan Hajjah [[Fadzilah Omar Shah]] <br> 2. Ybhg. Tan Sri Haji [[Amin Shah Omar Shah]] <br> 3. Ybhg. Dato' Hajjah [[Faridah Omar Shah]] <br> 4. Ybhg. ''Datuk Haji Arif Shah Omar Shah PJK DMSM''<br> 5. Ybhg. Datuk Haji [[Azman Shah Omar Shah]] <br> 6. Ybrs. Tuan Haji [[Azhar Shah Omar Shah]] <br> 7. Ybrs. Puan Hajjah [[Fauziah Omar Shah]] <br> 8. Ybrs. Puan Hajjah [[Faizah Omar Shah]] <br> 9. Ybrs. Tuan Haji [[Azlan Shah Omar Shah]] <br> Arif Shah dikurniakan 6 orang anak hasil dari dua (2) perkahwinan; perkahwinan pertamanya dengan '''Puan Hajjah Aminah binti Haji Wahab''' telah dikurniakan 4 orang anak iaitu: 1.Dato' Seri Haji [[Izwan Shah Arif Shah]] (spouse: Datin Seri Hajjah Fads liana), 2.Hajjah Nurul Syazanah (meninggal) 3.Ts. Dr Haji [[Izham Naquiddin Shah Arif Shah]] (spouse: Dr Hajjah Nursyahirah), 4.Hajjah Nur Latifah (spouse: En. Haji Ali Mohsein). Perkahwinan keduanya bersama '''Datin Hajjah Latifah binti Haji Asmawi''' pula telah dikurniakan 2 orang anak iaitu: 1.YB En Haji [[Izhar Shah Arif Shah|Izhar Shah]] (spouse: Hajjah Eryn binti Haji Othman) 2.En Haji [[Izrin Shah Arif Shah]] (spouse: Hajjah Nor Amira). Kesemua anaknya dihantar ke sekolah Cina agar fasih berbahasa Cina seperti dirinya.<ref>[http://bernama.com/bernama/v3/bm/news.php?id=352837 Watak Rendah Diri Arif Shah Disenangi Rakyat], Bernama</ref> == Pendidikan == Arif Shah boleh berbahasa [[bahasa Mandarin]] dan [[bahasa Hokkien|Hokkien]] disebabkan beliau mendapat pendidikan awal di SRJK(C) Hun Lian, [[Taiping]], [[Negeri Perak|Perak]] dan disusuli dengan sambungan sekolah rendah di SRJK(C) Chong Hwa Wei Sin, [[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]]. Beliau kemudian melanjutkan pelajaran ke SMJK(C) Chong Hwa Wei Sin, Kuala Terengganu dan diikuti sambungan pengajian di Chong Hwa High School, [[Gombak]], [[Kuala Lumpur]]. Kebolehannya berbahasa Mandarin dan Hokkien dijangka mampu memahami permasalahan masyarakat Cina dan boleh berkomunikasi dengan mereka. Seterusnya beliau belajar di [[Federal Institute of Technology]] jurusan kejuruteraan awam. Kemudian ke [[Graber International]], [[California]], [[Amerika Syarikat]] di dalam jurusan bahan binaan. == Kerjaya == Arif Shah menceburi bidang industri pembinaan dan hartanah, selain pembuatan, perkhidmatan dan pengiklanan. Arif Shah telah menceburkan diri dalam politik sejak tahun 1980-an. Beliau merupakan wakil rakyat pertama di Pulau Pinang yang dianugerahkan sebagai wakil rakyat terbaik oleh sebuah pertubuhan bukan kerajaan (NGO) atas usaha beliau membantu dan memperjuangkan hak semua kaum di Malaysia umumnya dan di Seberang Jaya khasnya. Pelbagai perubahan jelas dapat dilihat kerana sepanjang memegang jawatan ADUN Seberang Jaya, kawasan Seberang Jaya telah berjaya berubah dengan pantasnya dan sedikit demi sedikit menjadi sebuah bandar seperti bandar pusat di Pulau Pinang. ==Kerjaya politik dan NGO== Semasa berada di kampus pengajian , Datuk Arif Shah pernah diberi kepercayaan untuk memegang jawatan sebagai Naib Pengerusi Persatuan Siswa Siswi FIT ( Federal Institute of Technology ). Sebenarnya , minat terhadap politik telah mula membuak di hati sanubari beliau sejak zaman persekolahannya lagi melalui pendedahan ke majlis-majlis politik yang dihadiri oleh bondanya yang dikasihi dan abangnya yang pada satu ketika dahulu merupakan penggiat dan aktivis politik UMNO tanahair. Dibekalkan dengan semangat serta minat beliau itu , maka beliau telah menjadi ahli UMNO sebelum UMNO Baru diwujudkan dan secara rasminya diterima menjadi ahli UMNO pada 13hb Januari 1989 dengan nombor keahlian 00483844. Sejak dari tarikh itu, beliau telah bergiat dengan sangat aktif dalam bidang politik dan pernah melalui pelbagai zaman kebangkitan dan kejatuhan politik tanahair. Sepanjang penglibatan dalam bidang politik , beliau telah diberikan amanah untuk memimpin beberapa sayap dan portfolio. Antara jawatan-jawatan politik yang pernah disandang oleh beliau adalah : #Ahli UMNO Cawangan Tuna; #Bertukar menjadi Ahli UMNO Cawangan Sri Kalui; #Ketua Pemuda UMNO Cawangan Sri Kalui; #AJK beberapa Biro UMNO Bahagian Permatang Pauh; #Pengerusi beberapa Biro UMNO Bahagian Permatang Pauh; #Ketua Pemuda UMNO Bahagian Permatang Pauh; #Bendahari Pemuda UMNO Negeri Pulau Pinang; #AJK UMNO Bahagian Permatang Pauh; #Ketua UMNO Cawangan Sri Kalui ; #Bendahari UMNO Bahagian Permatang Pauh ; #Naib Ketua UMNO Bahagian Permatang Pauh; dan #Ketua Penerangan UMNO Bahagian Permatang Pauh. Di samping bergiat aktif dalam arena politik beliau juga turut terlibat di dalam kegiatan badan bukan kerajaan ( NGO ) . Antara jawatan yang disandang oleh beliau ialah: 1.Presiden Majlis Perpaduan dan Kebajikan Rakyat Negeri Pulau Pinang; 2.Timbalan Pengerusi PEMADAM Daerah Seberang Perai Tengah; 3.Ahli Lembaga Pengarah Koperasi Seberang Jaya Berhad; 4.Penasihat Kelab Bell Belia Tamil Permatang Pauh; dan 5.Penaung dan Penasihat kepada kepada banyak Pertubuhan NGO di Peringkat Negeri dan Pusat. 6. Naib Yang Di Pertua ( NYDP)- Persatuan Mencegah Dadah ( PEMADAM ) Kebangsaan 7. Pengerusi Biro PPDa & Sahabat PEMADAM Kebangsaan 8. Ahli Lembaga Amanah - Yayasan PEMADAM Kebangsaan == Berguru dengan Anwar == Beliau pernah 'berguru' dengan [[Anwar Ibrahim]] ketika Anwar Ibrahim mengetuai [[UMNO Bahagian Permatang Pauh]] dari 1982 - 1998. Hubungan baik Arif Shah dengan Anwar Ibrahim tidak dapat dinafikan malah ada yang mengatakan bahawa Arif Shah ditawar untuk menyertai PKR kerana mereka adalah kawan baik dan hubungan ini telah diterjemahkan dalam kempen-kempen pilihanraya kecil P44-Permatang Pauh yang lalu dimana Anwar dan Arif mengambil inisiatif dan pendirian tidak menyerang peribadi masing-masing. == Penglibatan di dalam pilihan raya == ===Pilihan raya umum=== Pada [[2004]] beliau memenangi kerusi ADUN Seberang Jaya dengan mendapat majoriti 4,464 undi mengalahkan calon PKR Dr [[Mansor Othman]] dengan majoriti undi sebanyak 4,464.<ref>{{Cite web |url=http://www.mypolitician.com.my/index2004.php?page=map%2Fpulaupinang#N10b |title="Keputusan PRU2004", 11 Oktober 2009 |access-date=2021-09-23 |archive-date=2009-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090421024804/http://mypolitician.com.my/index2004.php?page=map%2Fpulaupinang#N10b |url-status=dead }}</ref> Beliau akan membawa buku catatan '555' bagi mencatat permasalahan rakyat di Seberang Jaya. Pusat khidmat masyarakatnya terletak di Seberang Jaya dan di Jalan Baru, Perai. Laman web beliau di www.arifshah.com. Sejak 2004, lebih 19,000 aduan telah beliau terima daripada penduduk Seberang Jaya. Pada [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]], beliau mengalahkan calon dari [[Parti Keadilan Rakyat]] dengan majoriti yang kecil iaitu hanya sebanyak 533 undi. Beliau mendapat 9,395 undi berbanding lawannya mendapat 8,862 undi. === Pilihan raya kecil Permatang Pauh 2008=== Sebaik saja [[Wan Azizah Wan Ismail]] meletak jawatan sebagai Ahli Parlimen [[Permatang Pauh]], [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] mengalami kesukaran memilih calon yang sesuai untuk pilihanraya kecil ini. Arif Shah merupakan salah satu calon yang disebut dalam khabar angin, namun tidak banyak orang mempercayainya kerana beliau pernah menjadi pengikut [[Anwar Ibrahim]] yang akan bertanding dalam pilihanraya kecil ini sebagai calon PKR. Beliau menjadi calon menentang Datuk Seri [[Anwar Ibrahim]] bagi kerusi [[Permatang Pauh]] dalam [[Pilihan Raya Kecil Permatang Pauh 2008]]. Presiden AKIM, Hanafi Mamat, 61 dari Kelantan turut bertanding. Akhirnya, beliau tewas di dalam pilihan raya kecil tersebut dengan majoriti undi sebanyak 15 671. === Pingat Kebesaran === Arif Shah telah dikurniakan penganugerahan di atas jasa dan pengorbanan beliau selama berada dalam bidang politik. Anugerah pertama beliau ialah Pingat Jasa Kebaktian (PJK) yang telah dikurniakan oleh TYTM Gabenor Negeri Pulau Pinang sekitar tahun 1990an. Anugerah kedua yang diterima beliau pula ialah Darjah Mulia Seri Melaka (DMSM) yang membawa gelaran "Datuk" oleh TYTM Yang Dipertua Negeri Melaka pada tahun 2007. ==Isu dan kontroversi== ===Demonstrasi di Komtar=== Pada 15 Mac 2008 tunjuk perasaan telah diadakan di hadapan bangunan Komtar, Pulau Pinang. Tunjuk perasaan itu disiarkan oleh TV3 dan RTM. Mereka didalangi oleh pembangkang di Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang. Terdapat sebuah akhbar yang salah lapor bahawa Arif Shah turut hadir dalam perhimpunan ini, kerana dalam gambar menunjukkan lelaki berambut putih yang disangka Arif Shah, tetapi sebenarnya islah Datuk [[Musa Sheikh Fadzir]]. Mereka membantah ura-ura [[Ketua Menteri Pulau Pinang]] , [[Lim Guan Eng]] untuk menghapuskan [[Dasar Ekonomi Baru]] dan diganti dengan [[Agenda Ekonomi Malaysia]]. <ref>[http://msomelayu.blogspot.com/2008/03/reaksi.html Tugas Tunjuk Perasaan Diambil Umno]</ref> == Rujukan == {{reflist|2}} == Pautan luar == * [http://arifshah.com/index.aspx Laman YB Arif Shah] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1956]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:ADUN Pulau Pinang]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-12]] t5eevg1l5uz8rzphb2w5cq1lgy6cdas 0 117524 7004320 7003795 2026-11-12T09:54:12Z Adrian19980430 354963 Membatalkan semakan [[Special:Diff/7003795|7003795]] oleh [[Special:Contributions/~2026-59558-67|~2026-59558-67]] ([[User talk:~2026-59558-67|bincang]]) 7004320 wikitext text/x-wiki {{Kotak info syarikat | nama = Primeworks Studios Sdn. Bhd. | logo_syarikat = LogoBaruPrimeworks.jpg | saiz_logo = | alt_logo = | kapsyen_logo = Logo baru Primeworks Studios menggunakan gaya tulisan '''Comfortaa''', digunakan pada tahun Januari 2014. | nama_dagang = | nama_dahulu = | jenis = [[Syarikat swasta|Swasta]] | industri = {{hlist|[[Media massa]]|[[hiburan]]}} | genre = [[Media]] | nasib = | pendahulu = | pengganti = | ditubuhkan = * {{Start date and age|1993|12|9|df=yes}}<br>{{small|(sebagai Grand Brilliance)}} {{Start date and age|2008|8|8|df=yes}}<br>{{small|(sebagai Primeworks Studios)}} | pengasas = | dibubarkan = | lokasi_ibu_pejabat = | lokasi = Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | bandar_lokasi = | negara_lokasi = | bilangan_lokasi = | tahun_bilangan_lokasi = | kawasan_diberi_khidmat = | orang_penting = Nini Yusof<br/>{{small|Ketua Pegawai Eksekutif, Rangkaian Televisyen Media Prima dan Primeworks Studios}} | keluaran = {{hlist|[[Televisyen]]|[[filem]]}} | jenama = [[Grand Brilliance]] (dihentikan) | pengeluaran = | tahun_pengeluaran = | perkhidmatan = | hasil = | tahun_hasil = | pendapatan_operasi = | aset = | tahun_aset = | ekuiti = | tahun_ekuiti = | pemilik = | ahli = | tahun_ahli = | bilangan_kakitangan = | tahun_bilangan_kakitangan = | syarikat_induk = [[Media Prima]] | pembahagian = | anak_syarikat = Primeworks Distribution Sdn. Bhd. | modul = | nisbah = | laman_web = {{URL|www.primeworks.com.my}} }} [[Fail:Primeworks logo.png|thumb|right|200px|Logo lama Primeworks Studios (menggunakan gaya tulisan '''Times New Roman''', digunakan pada tahun 8 Ogos 2008 – Januari 2014).]] '''Primeworks Studios Sdn. Bhd.''' (dahulunya dikenali sebagai '''Grand Brilliance Sdn. Bhd.''') ialah sebuah syarikat penerbitan dan pengedaran rancangan televisyen [[Malaysia]] dan penyedia kandungan milik penuh konglomerat media [[Media Prima]].<ref name="NST"> Oleh NST, [https://web.archive.org/web/20181201051231/http://www.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20100522-217821.html "The big three"] New Straits Times Sat, 22 May 2010., Dicapai 30 November 2018.</ref> Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan kreatif untuk rangkaian televisyen Media Prima, iaitu [[TV3]], [[NTV7]], [[8TV]] dan [[TV9]]. Primeworks bukan sahaja menerbitkan rancangan TV untuk Media Prima, bahkan turut membekalkan kandungan untuk [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] dan [[Astro Malaysia|Astro]], di samping mengeksport rancangan buatan Malaysia ke pasaran antarabangsa dan menjalin hubungan strategik dengan pengedar TV antarabangsa.<ref>{{cite news|title=Media Prima unit to liven up content|author=Jeeva Arulampalam|publisher=Business Times|date=2008-09-12|url=http://web.archive.org/web/20080918035803/http://www.btimes.com.my/Current_News/BTIMES/Saturday/Nation/jpworks.xml/Article/index_html|accessdate=2008-09-21}}</ref> Biarpun mula menerbitkan rancangan televisyen seawal pada 1995 (yang dikenali sebagai [[Grand Brilliance]]), Primeworks hanya mengenalpasti diri mereka sendiri pada 2008 untuk dibezakan daripada satu lagi anak syarikat Media Prima, '''Grand Brilliance Sdn. Bhd.''' yang ditubuhkan pada 9 Disember 1993.<ref>{{cite news|title=MPB's primeworks studios gears towards international market|publisher=OnScreen Asia|date=2008-08-18|url=http://www.onscreenasia.com/article-3555-mpbsprimeworksstudiosgearstowardsinternationalmarket-onscreenasia.html|accessdate=2008-09-11|language=Inggeris}}</ref> Syarikat itu bergabung dengan satu lagi anak syarikat Media Prima, '''Grand Brilliance''' pada tahun 2008 untuk membentuk syarikat pelesenan, penerbitan dan pengedaran baharu di bawah nama Primeworks Studios. ==Rancangan televisyen terbitan== * ''8 E-News'' (2008-2020) * ''[[999 (siri TV)|999]]'' (2008-2020) * ''[[Borak Kopitiam]]'' (2018-2020) * ''Dai'' * ''Detik 12 Malam'' * ''Helo Doktor'' (2018-2020) * ''[[Jalan-Jalan Cari Makan]]'' * ''[[Jalan-Jalan Makan Angin]]'' * ''[[Jejak Rasul]]'' (2008-2019) * ''[[Majalah 3]]'' (2008-2020) * ''[[Malaysia Hari Ini]]'' (2008-2020) * ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' (2008-2020) * ''Misteri Nusantara'' * ''[[Nasi Lemak Kopi O]]'' (2008-2018) * ''[[Nona (siri TV)|Nona]]'' (2008-2020) * ''Sahabat Backapckers'' * ''Senang Terhibur'' * ''Suara Konsumer'' * ''Tanyalah Ustaz'' (2008-2020) * ''Unsung Places'' * ''[[Wanita Hari Ini]]'' (2008-2020) ==Drama terbitan== Primeworks Studios turut aktif menerbitkan drama untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV |- | 2010 ! ''Misteri Rumah Tua'' <ref name="Budiey Channel"=> {{Cite web|url=https://www.budiey.com/dayana-azzam-arill-dalam-drama-misteri-rumah-tua/|title=Dayana, Azzam, Arill dalam Drama Misteri Rumah Tua|date=2010-02-17|website=Budiey Channel|language=en-US|access-date=2025-07-17}}</ref> | Zafran Abdul Aziz | [[Dayana Amerda]], [[Azzam Sham]], [[Ariel Fesol]] | rowspan="5"|[[TV9]] | |- | rowspan="9"|2012 ! ''[[Friday I'm In Love]]'' | [[Faizul A. Rashid]] | [[Qi Razali]], [[Nelydia Senrose]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Zoey Rahman]], [[Ryzal Jaafar]], [[Bella Dally]] | |- ! ''Citra Juwita'' | Shirin Hj. Khuzaimi | [[Jasmin Hamid]], [[Eyka Farhana]], [[Sahronizam Noor]], [[Aedy Ashraf]], Azuan Mazlan | |- ! ''[[6 Progresif|6 Progresif (Musim Ke-2)]]'' | rowspan="3"|[[Fairuz Loy]] | [[Zahiril Adzim]], [[Nas-T]], [[Hanis Kamal Bakar]], [[Faralyna Idris]], [[Bella Dally]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Fadlan Hazim]] | |- ! ''Puaka Bunga Tanjung'' | [[Faizal Hussein]], [[Nelydia Senrose]], [[Namron]], [[Ryzal Jaafar]] | |- ! ''[[Indera Joned]]'' | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Anzalna Nasir]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Hairul Azreen]], [[Puteri Sarah Liyana]] | rowspan="7"|[[TV3]] | |- ! ''Mentua Vs Mentua'' | Zulkiflee Mohd Said | [[Liza Abdullah]], [[Maimon Mutalib]], [[Kazar Saisi]], [[Ebby Yus]], [[Iqram Dinzly]], [[Tunku Hanis]] | |- ! ''[[Julia]]'' | rowspan="2"|[[Jamal Khan]] | [[Nabila Huda]], [[Fizo Omar]], [[Izreen Azminda]], [[Azlee Khairi]], [[Fouziah Gous]] | |- ! ''[[Miss Octopus]]'' | [[Rozita Che Wan]], [[Fahrin Ahmad]], [[Bella Dally]] | |- ! ''[[Darjat (drama)|Darjat]]'' | rowspan="3"|M. Nazir Juhan | [[Syazwan Zulkifly]], [[Ika Nabila]], [[Talha Harith]] | |- | rowspan="8"|2013 ! ''Goyang Syafiq... Jom Pergi Bercuti'' | [[Nabil Ahmad]], [[Eizlan Yusof]], [[Sharifah Shahirah]], [[Nabila Huda]], [[Tasha Shilla]] | |- ! ''Rumah Kedai'' | [[Didie Alias]], [[Kazar Saisi]], [[Nabil Ahmad]], [[Talha Harith]], Muntazar Ghufran, [[Nadiya Nisaa]], [[Miera Leyana]], [[Iqram Dinzly]], [[Tam Suhaimi]] | |- ! ''[[Dalam Setiap Sujud]]'' | rowspan="3"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Fathia Latiff]], [[Azlee Khairi]], [[Elfaeza Ul Haq]], [[Keith Foo]] | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''[[Seindah Sabarmu]]'' | [[Nad Zainal]], [[Shah Iskandar]], [[Hanis Kamal Bakar]], [[Ika Nabila]] | |- ! ''[[Sebenarnya, Saya Isteri Dia!]]'' | [[Tiz Zaqyah]], [[Izzue Islam]], [[Uqasha Senrose]], [[Qi Razali]] | rowspan="8"|[[TV3]] | |- ! ''[[Teduhan Kasih]]'' | rowspan="2"|[[Jamal Khan]] | [[Sherry Ibrahim]], [[Adi Putra]], [[Nabila Huda]], [[Shah Iskandar]] | |- ! ''[[Terukir Di Bintang (drama)|Terukir Di Bintang]]'' | [[Tasha Shilla]], [[Ellyas Abdullah]], [[Kamal Adli]], [[Shiha Zikir]] | |- ! ''[[Love You Mr. Arrogant]]'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Zara Zya]], [[Azlee Khairi]], [[Hanez Suraya]], [[Keith Foo]], [[Anzalna Nasir]] | |- | rowspan="5"|2014 ! ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' | [[Azma Aizal Yusoof]] | [[Izreen Azminda]], [[Amar Baharin]] | |- ! ''Raya Ni Mesti Kahwin'' | [[Emi Suffian]] | [[Nina Iskandar]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Jangan Ambil Lembu Kami'' | Zulkiflee Mohd Said | [[Roy Azman]], Muntazar Ghufran, [[Noorkhiriah]], [[Syafie Naswip]], [[Ropie Cecupak]] | |- ! ''Kasih Berbisik'' | rowspan="2"|[[Jamal Khan]] | [[Remy Ishak]], [[Keith Foo]], Nick Mikhail, Nurul Aini, Demmy Febriana, [[Tasha Shilla]] | Dengan kerjasama MediaCorp Singapore |- ! ''[[Satu Hari]]'' | [[Sara Ali]], [[Remy Ishak]], [[Rita Rudaini]], [[Miller Khan]] | [[TV9]] | |- | rowspan="7"|2015 ! ''[[Teman Lelaki Upahan]]'' | {{plainlist| * [[Azma Aizal Yusoof]] * [[Idora Abdul Rahman]] }} | [[Siti Elizad]], [[Ungku Ismail Aziz]] | rowspan="22"|[[TV3]] | |- ! ''Raya Ni Dah Kahwin'' | [[Emi Suffian]] | [[Nina Iskandar]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Koridor Mistik'' | Zafran Abdul Aziz | Barisan pelakon ensembel | |- ! ''[[HidayahMu Ramadan]]'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Zara Zya]], [[Aeril Zafrel]], [[Nazrief Nazri]] | |- ! ''[[Aku Pilih Kamu (drama)|Aku Pilih Kamu]]'' | [[Zul Huzaimy]] | [[Dayana Roza]], [[Hafidz Roshdi]], [[Fazren Rafi]] | |- ! ''[[Cinta Si Wedding Planner]]'' | rowspan="3"|[[Along Kamaludin]] | [[Adi Putra]], [[Mira Filzah]], [[Shiqin Kamal]], [[Fadlan Hazim]] | |- ! ''Chef Ramadan'' | [[Talha Harith]], [[Firdaus Ghufran]], Muntazar Ghufran, Fikry | |- | rowspan="4"|2016 ! ''[[Love You Mr. Arang]]'' | [[Amirul Faqeem]], [[Hanna Aqeela]] | |- ! ''[[Duda Terlajak Laris]]'' | [[Fairuz Loy]] | [[Zara Zya]], [[Idris Khan]], [[Wawa Zainal]] | |- ! ''[[Rintihan Nek Mis]]'' | [[Amie Maziah]] | [[Normah Damanhuri]], [[Duerra Mitilda]], [[Hanna Aqeela]], [[Ryzal Jaafar]], [[Idzham Ismail]] | |- ! ''[[Sein dan Luna]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Syazuwan Hassan]], [[Mimi Lana]] | |- | rowspan="4"|2017 ! ''[[Suamiku Paling Sweet]]'' | [[Zul Huzaimy|Zul Huzaimy Marzuki]] | [[Syafiq Kyle]], [[Mawar Rashid]] | |- ! ''[[Shhh... I Love You]]'' | [[Nizam Zakaria]] | [[Gambit Saifullah]], [[Elvina Mohamad]] | |- ! ''[[Jurnal Suraya]]'' | [[Zul Huzaimy]] | [[Nad Zainal]], [[Ryzal Jaafar]] | |- ! ''[[Cinta Hati Batu]]'' | [[Amor Rizan]] | [[Aishah Azman]], [[Ashraf Muslim]], [[Fadlan Hazim]] | |- | rowspan="2"|2018 ! ''[[Tiada Arah Jodoh Kita]]'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Shukri Yahaya]], [[Aprena Manrose]], [[Erwin Dawson]], [[Hafeez Mikail]] | |- ! ''[[Ramadan dan Hamdan]]'' | rowspan="2"|Nazir Jamaluddin | [[Shuk Sahar]], Chef Fikree | |- | 2019 ! ''[[Kereta Sewa (drama)|Kereta Sewa]]'' | [[Hairi Safwan]], [[Amyza Aznan]], [[Along Eyzendy]] | |- | rowspan="3"|2020 ! ''[[Bicara Cinta (drama)|Bicara Cinta]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Adi Putra]], [[Emma Maembong]] | |- ! ''[[Isteri Misteri]]'' | {{plainlist| * [[Faisal Ishak]] * Esham Shahlin }} | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Tiz Zaqyah]], [[Sharifah Sakinah]], [[Azira Shafinaz]], [[Azar Azmi]] | |- ! ''[[Bidadari Salju]]'' | [[Riza Baharudin]] | [[Adam Lee]], [[Sweet Qismina]] | Dengan kerjasama ''[[A. Aida Production]]'' |- | 2024 ! ''[[Benci Jadi Cinta (drama vertikal)|Benci Jadi Cinta]]'' | Izuan Mokhtar | Syahmie Thsaqeef, [[Harissa Adlynn]], Zhen Ning | |} ==Telefilem terbitan== Primeworks Studios turut aktif menerbitkan telefilem untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2009 ! ''Kita Dah Sampai Ke'' | Zafran Aziz | [[Muniff Isa]], [[Ropie Cecupak]], [[Cat Farish]] | rowspan="10"|[[TV3]] | |- | 2010 ! ''Bas Raya'' | rowspan="2"|Zulkiflee Mohd Said | [[Nabil Ahmad]], [[Ilya Buang]], [[Sheila Mambo]], [[Siti Fazurina]], [[Acong Sweetchild]] | |- | rowspan="13" |2012 ! ''Sebelum Raya'' | [[Jep Sepahtu]], [[Almy Nadia]] | |- ! ''Perempuan Neraka'' | rowspan="2"|Keoi Hj Khalid | [[Sherie Merlis]], [[Fizz Fairuz]], [[Airis Yasmin]], [[Ika Nabila]], [[Aeril Zafrel]] | |- ! ''Seruling Cintamu'' | [[Fathia Latiff]], [[Wan Sharmila]], [[Shahz Jaszle]], [[Norish Karman]], [[Faizal Hussein]], [[Rahim Razali|Dato' Rahim Razali]] | |- ! ''Warkah Cinta Mat Rock'' | [[Jamal Khan]] | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Fathia Latiff]] | |- ! ''Maharku Untukmu'' | rowspan="5"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Adi Putra]], [[Nabila Huda]], [[Norish Karman]] | |- ! ''Cinta Dari Syurga'' | [[Azlee Khairi]], [[Fouziah Gous]], [[Anzalna Nasir]] | |- ! ''Di Bawah Langitmu'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nora Danish]] | |- ! ''Maafkan Aku'' | [[Syazwan Zulkifly]], [[Nora Danish]], [[Zahiril Adzim]], [[Rahim Razali|Datuk Rahim Razali]] | |- ! ''Kemelut Cinta'' | [[Fathia Latiff]], [[Azlee Khairi]] | rowspan="9"|[[TV9]] | |- ! ''Takdir Yang Tertunda'' | [[Fairuz Loy]] | [[Ako Mustapha]], [[Fouziah Gous]] | |- ! ''Friday I'm In Love: Episod Akhir'' | [[Faizul A. Rashid]] | [[Qi Razali]], [[Nelydia Senrose]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Zoey Rahman]], [[Ryzal Jaafar]], [[Bella Dally]] | |- ! ''Kenapa Aku Binti Abdullah'' | [[Harris Fadzillah]] | [[Wawa Zainal]], [[Rozita Che Wan]], [[Aeril Zafrel]] | |- ! ''7 Hari Di Neraka'' | rowspan="2"|[[Jamal Khan]] | [[Siti Saleha]], [[Namron]], [[Sofi Jikan]] | |- | rowspan="9"|2013 ! ''Istiqamah'' | [[Sherie Merlis]], [[Zul Huzaimy]], Mira Mnas, Sharmimi Azra | |- ! ''Sungai Lui'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | [[Aeril Zafrel]], [[Wan Sharmila]], [[Fazlina Ahmad Daud]], [[Lisdawati]] | |- ! ''Mimpi Fara'' | Kas Roshan | [[Fara Fauzana]], [[Erry Putra]], [[Azlee Khairi]], [[Zul Ariffin]], [[Sasha Saidin]] | |- ! ''PA Cinta'' | rowspan="4"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Tasha Shilla]], [[Kamal Adli]], [[Syatilla Melvin]] | |- ! ''Ijab & Qabul'' | [[Adi Putra]], [[Nora Danish]], [[Fouziah Gous]] | rowspan="15"|[[TV3]] | |- ! ''Lara Qaseh'' | [[Sara Ali]], [[Azlee Khairi]], [[Ramona Zamzam]], [[Keith Foo]] | |- ! ''Cinta Mat Semperit'' | [[Aeril Zafrel]], [[Izara Aishah]], [[Fasha Sandha]], [[Roy Azman]] | |- ! ''Senario Misteri Malam Raya'' | Zafran Aziz | [[Wahid Senario]], [[Lan Pet Pet]], [[Azlee Senario]], [[Joey Daud]], [[Raja Ilya]], [[Shakilla Khoriri]] | |- ! ''Jalur'' | rowspan="2"|[[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | [[Zamarul Hisham]], [[Fizz Fairuz]], [[Noorkhiriah]] | |- | rowspan="6"|2014 ! ''Kerana Terpaksa Aku Relakan'' | [[Amar Baharin]], [[Izreen Azminda]] | Sambungan dari drama ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' |- ! ''Cinta Ramadan'' | rowspan="2"|[[Eoon Shuhaini]] | [[Azlee Khairi]], [[Amyra Rosli]], [[Rykarl Iskandar]] | |- ! ''[[Love You Mr Arrogant Raya]]'' | [[Azlee Khairi]], [[Zara Zya]], [[Norish Karman]], [[Mustapha Kamal]], [[Fadilah Mansor]] | |- ! ''Kereta Kita'' | [[Feroz Kader]] | [[Zamarul Hisham]], [[Shukri Yahaya]], [[Amyra Rosli]], [[Nadia Aqilah]] | |- ! ''Sandiwara'' | rowspan="2"|[[Nizam Zakaria]] | [[Yana Samsudin]], [[Zulin Aziz]], [[Iqram Dinzly]], [[Kartina Aziz]] | |- ! ''Kimchi Raya'' | [[Nad Zainal]], [[Saharul Ridzwan]] | |- | rowspan="7"|2015 ! ''Romantika Bulan Madu'' | rowspan="4"|[[Jamal Khan]] | [[Risteena Munim]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Jaga Depa Sat'' | [[Ika Nabila]], [[Reen Rahim]], [[Aisya Hasnaa]], [[Kazar Saisi]], [[Sharifah Shahora]] | |- ! ''Teroka'' | [[Adi Putra]], [[Faye Kusairi]] | |- ! ''Parut Sarajevo'' | [[Siti Saleha]], [[Remy Ishak]] | |- ! ''Dia Imamku'' | rowspan="2"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Aeril Zafrel]], [[Sarah Hildebrand]], [[Hafizul Kamal]], [[Tunku Hanis]] | |- ! ''Dia Ibuku'' | [[Aida Aris]], [[Nad Zainal]], [[Ellie Suriaty Omar]], [[Raja Ema]], [[Azhan Rani]] | [[TV9]] | |- ! ''Detik'' | [[Feroz Kader]] | [[Faizal Hussein]], [[Nazeera Sardi]] | rowspan="9"|[[TV3]] | |- | rowspan="5"|2016 ! ''Hanya Aku'' | Samsul Lizam | [[Amar Baharin]], [[Tash Yong]], [[Sabhi Saddi]] | |- ! ''Cinta Si Wedding Planner Raya'' | [[Along Kamaludin]] | [[Mira Filzah]], [[Adi Putra]], [[Fadlan Hazim]], [[Nazeera Sardi]] | |- ! ''Bella'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Syafiq Kyle]], [[Mira Filzah]], [[Reen Rahim]] | |- ! ''Jangan Pergi'' | rowspan="3"|[[Zul Huzaimy]] | [[Aleza Shadan]], [[Hafeez Mikail]], [[Chacha Maembong]] | |- ! ''Syurga Di Hujung Jalan'' | [[Iedil Putra]], [[Nazeera Sardi]], [[Mawar Rashid]] | |- | rowspan="5"|2017 ! ''Syukur Syawal'' | [[Farid Kamil]], [[Asyraf Aley]], [[Hanna Aqeela]], [[Anis Al-Idrus]], [[Rosnah Johari]], [[Rahim Razali|Dato' Rahim Razali]] | |- ! ''Sakit'' | [[Jamal Khan]] | [[Syafie Naswip]], [[Shera Aiyob]], [[Azhan Rani]] | |- ! ''Takdir Yang Terhenti'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Syafiq Kyle]], [[Zara Zya]] | |- ! ''Petanda'' | [[Razaisyam Rashid]] | [[Faizal Hussein]], [[Aleza Shadan]], [[Diana Rafar]] | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Tali Kasut'' | [[Pali Yahya]] | Izzy Reef, [[Naim Daniel]], Alis Mariya, [[Nafiz Muaz]] | |- | rowspan="3"|2018 ! ''Check In'' | [[Zul Huzaimy]] | [[Azrel Ismail]], [[Elisya Sandha]], [[Riena Diana]], [[Zainol MacWilson]], [[Maria Farida]] | [[NTV7]] | |- ! ''Realiti Ramadan Mike'' | [[Nizam Zakaria]] | [[Josiah Hogan]], [[Sara Ali]], Derrick Yifan | rowspan="9"|[[TV3]] | |- ! ''Dari Kekasih Kepada Kekasih'' | [[Jamal Khan]] | [[Hattan]], [[Sharifah Shahirah]], [[Aman Graseka]], Syamim Razi | |- | rowspan="4"|2019 ! ''Viral Alam Maya'' | Nazir Jamaluddin | [[Hafidz Roshdi]], [[Mimi Lana]] | |- ! ''Telapak Waktu'' | [[Raja Mukhriz]] | [[Hazama]], [[Rosnah Johari]], [[Wanna Ali]], [[Sharifah Shahora]] | |- ! ''Kenduri Hari Merdeka'' | Al Jafree Md Yusop | [[Ashraf Muslim]], [[Azar Azmi]] | |- ! ''Ayyad Aishah'' | [[Osman Ali]] | Ariff (Buntat), Indah Emeerlda | |- | rowspan="2"|2020 ! ''Kelab Gentleman'' | Gavin Yap | [[Rahim Razali|Datuk Rahim Razali]], [[Sabri Yunus]], [[Azman Hassan]], [[Vanidah Imran]] | |- ! ''Pencipta Pegang Waktu'' | Zainorhisyam Shamsudin | [[Que Haidar]], [[Fauziah Ahmad Daud]], [[Puteri Balqis]], [[Khir Rahman]], [[Jalil Hamid]] | |- | 2022 ! ''Ketupat Untuk Ariana'' | [[Ahmad Idham]] | [[Jalil Hamid]], Aliff Yasraff, [[Nur Qistina Raisah]] | |} ==Filemografi== === Melayu === ==== Siri filem terbitan ==== {| class="wikitable" |+ !Tahun !Tajuk !Pengarah !Penerbit |- | rowspan="7" |1995 |[[Sembilu 2]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Jimi Asmara]] |[[Erma Fatima]] |Dengan kerjasama BNE Studios dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Amok (filem)|Amok]] |[[Adman Salleh]] |Dengan kerjasama Nizarman dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Sayang Salmah]] |[[Mahadi J. Murat]] |Dengan kerjasama Perkasa Filem dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Kad Cinta]] |[[Julie Dahlan]] |Dengan kerjasama [[Julie Dahlan#Filemografi|JD Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Bisikan Cinta]] |Sahib Selamat |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[XX Ray II]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama Nizarman dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="3" |1996 |[[Lurah Dendam]] |[[Raja Ahmad Alauddin]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Maria Mariana]] |[[Yusof Haslam]] | Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Cinta Metropolitan]] |[[Zulkifli M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Julie Dahlan#Filemografi|JD Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |1997 |[[Puteri Impian]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Gemerlapan]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Baginda (filem)|Baginda]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Azam]] |[[Z. Lokman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Sate (filem)|Sate]] |[[Z. Lokman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |1998 |[[Penyair Malam]] |Kamal Ishak |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Maria Mariana 2]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Jibon]] |Nahar Akhbar Khan |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Puteri Impian 2]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Badai Mantera]] |[[Zulkifli M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |1999 |[[Perempuan Melayu Terakhir]] |[[Erma Fatima]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Bara (filem)|Bara]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Senario The Movie]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Burung Besi]] |[[Bade Hj. Azmi]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[KLU (filem)|KLU]] |Ricky Uy |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], Cineart Enterprises Sendirian Berhad (berdaftar [[REV Media Group|Media Prima Digital Sdn. Bhd.]]) dan Inno-Network Sendirian Berhad |- | rowspan="3" |2000 |[[Pasrah (filem)|Pasrah]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Senario Lagi]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Leftenan Adnan (filem)|Leftenan Adnan]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Tentera Darat Malaysia|Markas Tentera Darat]], [[Kementerian Pertahanan Malaysia]], [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="2" |2001 |[[Seri Dewi Malam]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Lagi-Lagi Senario]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |2002 |[[Anak Mami The Movie]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |2003 |[[Lang Buana]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |2004 |[[Rabun (filem)|Rabun]] |Allahyarham [[Yasmin Ahmad]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan MHz Films |- |[[Buli (filem)|Buli]] |[[Afdlin Shauki|Dato' Afdlin Shauki]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[7 Perhentian]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]], MIG Beats dan [[Grand Brilliance]] |- |[[I Know What You Did Last Raya]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Tangkai Jering (filem)|Tangkai Jering]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]] dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="4" |2005 |[[Potret Mistik]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Senario XX]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Salon (filem)|Salon]] |[[Woo Ming Jin]] |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Rock (filem)|Rock]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |2006 |[[Buli Balik]] |[[Afdlin Shauki|Dato' Afdlin Shauki]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], [[Vision Works]] dan Tall Order Productions |- |[[Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Gong (filem)|Gong]] |Sandosh Kesavan |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Nana Tanjung]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama NAJ Productions, Lineclear Motion Pictures dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Cinta (filem)|Cinta]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="3" |2007 |[[Mukhsin]] |Allahyarham [[Yasmin Ahmad]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Otai (filem)|Otai]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Linclear Motion Pictures |- |[[Nana Tanjung 2]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Linclear Motion Pictures |- | rowspan="9" |2008 |[[Dunia Baru The Movie]] |[[M. Hitler Zami|M. Hitler Zaimi]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Duyung (filem)|Duyung]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[KRU Studios|KRU Films]], [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Evolusi KL Drift]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Sepi]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Susuk (filem)|Susuk]] |[[Amir Muhammad]] dan [[Naeim Ghalili]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Monsoon Pictures |- |[[KAMI The Movie]] |Effendee Mazlan dan Fariza Azlina Isahak |Dengan kerjasama [[Redfilms]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Budak Kelantan]] |Wan Azli Wan Jusoh |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Antoofighter: Amukan Drakulat!]] |[[Azizi Adnan|Azizi Chunk Adnan]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Image Box |- |[[Cicakman 2: Planet Hitam]] |[[Yusry Abdul Halim]] |Dengan kerjasama [[KRU Studios]] dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="6" |2009 |[[Sifu & Tongga]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Rasukan Ablasa]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Talentime]] |Allahyarham [[Yasmin Ahmad]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Chilli Pepper Films |- |[[Bohsia: Jangan Pilih Jalan Hitam]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Skrip 7707]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Pisau Cukur]] |[[Bernard Chauly]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- | rowspan="6" |2010 |[[2 Hati 1 Jiwa]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Evolusi KL Drift 2]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Hooperz]] |Rosihan Zain |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], MHz Films dan KL Motion Pictures |- |[[4 Madu]] |[[Abdul Razak Mohaideen|Prof Dato' A. Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], Lineclear Motion Pictures dan Berjaya Film Production |- |[[Aku Tak Bodoh]] |Boris Boo |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], J Team Productions, Asia Media Content, RAM Entertainment dan PMP Entertainment |- |[[Janin (filem)|Janin]] |[[M. Hitler Zami|M. Hitler Zaimi]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="6" |2011 |[[Khurafat: Perjanjian Syaitan]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Penunggu Istana]] |Wan Hasliza Wan Zainuddin |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Nur Kasih The Movie|Nur Kasih: The Movie]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], [[Juita Viden]] dan [[Filmscape]] |- |[[Raya Tak Jadi!]] |[[Abdul Razak Mohaideen|Prof Dato' A. Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Klip 3GP]] |Aidilfitri Mohamed Yunos |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Songlap]] |Effendee Mazlan dan Fariza Azlina Isahak |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- | rowspan="5" |2012 |[[Sesuatu Yang Tertinggal]] |Asrulhisyam Ahmad |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Chow Kit (filem)|Chow Kit]] |Rosihan Zain dan Brandon Lee |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[Jalan Kembali: Bohsia 2]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Ngorat]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Istanbul Aku Datang!]] |[[Bernard Chauly]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- | rowspan="9" |2013 |[[Rock Oo!]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Sembunyi: Amukan Azazil]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Filmscape]] |- |[[Bisikan Syaitan]] |[[Faizul A. Rashid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[KIL (filem)|KIL]] |[[Nik Amir Mustapha]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Flux Visual Lab |- |[[Pecah (filem)|Pecah]] |Asrulhisyam Ahmad |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[KL Zombi]] |[[Woo Ming Jin]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[KL Gangster 2]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Balada Pencinta|Balada Pencinta]] |[[Khir Rahman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Penanggal (filem)|Penanggal]] |[[Ellie Suriati]] |Dengan kerjasama [[Astro Shaw]], [[Grand Brilliance]] dan [[Tayangan Unggul]] |- | rowspan="4" |2014 |[[Sejoli: Misi Cantas Cinta]] |[[Osman Ali]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Nuansa |- |[[Mamak Cupcake]] |[[Woo Ming Jin]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Anak Jantan]] |[[Faizul A. Rashid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Gila Baby]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Filmscape]] |- | rowspan="4" |2015 |[[Cicakman 3]] |[[Yusry Abdul Halim]] dan [[Ghaz Abu Bakar]] |Produksi utama ialah [[KRU Studios]], [[Astro Shaw]] dan [[Grand Brilliance]] manakala [[TGV Cinemas|TGV Pictures]] dilantik sebagai pengedar bersama Primeworks |- |[[Girlfriend Kontrak]] |Virginia Kennedy |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Rembat (filem)|Rembat]] |[[Shamyl Othman]] |Dengan kerjasama Marna Films, [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- |[[Love, Supermoon]] |Wan Hasliza Wan Zainuddin |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="3" |2016 |[[Showdown The Movie]] |Khairil M. Bahar |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[Pekak (filem)|Pekak]] |[[Kroll Azry]] |Dengan kerjasama Lightbulb Pictures |- |[[Rock Bro!]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Enjit Semut Productions|Enjit Enjit Semut]] |- | rowspan="3" |2017 |[[J Revolusi]] |[[Zulkarnain Azhar]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Infinitus Productions |- |[[Lebuhraya Ke Neraka]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Kau Takdirku]] |[[Jason Chong]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="2" |2018 |[[Pulang (filem)|Pulang]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[7ujuh]] |[[Raja Mukhriz]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="3" |2019 |[[Sangkar (filem)|Sangkar]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama MM2 Entertaiment, [[Astro Shaw]] dan Infinitus Gold |- |[[WIRA (filem)|Wira]] |[[Adrian Teh]] |Produksi utama ialah Multimedia Entertainment, ACT 2 Pictures, [[Golden Screen Cinemas]] dan [[Astro Shaw]], manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar |- |[[Ejen Ali: The Movie]] |[[Usamah Zaid Yasin]] |Dengan kerjasama [[WAU Animation]] |- |2020 |[[Rock 4: Rockers Never Dai]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Enjit Semut Productions|Enjit Enjit Semut]] |- | rowspan="2" |2021 |[[J2: J Retribusi]] |Nazrul Asraff Mahzan dan Nazim Shah |Produksi utama ialah [[TGV Cinemas|TGV Pictures]], [https://www.sunstrongentertainment.com Sunstrong Entertainment] dan Infinitus Gold, manakala [[Disney+ Hotstar]] dilantik sebagai pengedar |- |[[Dendam Penunggu]] |Faizul Jais |Produksi utama ialah Primeworks dan Parallax Pictures, manakala tonton CINEMA dilantik sebagai pengedar |- |2023 |[[Coast Guard Malaysia: Ops Helang]] |Allahyarham [[Pitt Hanif]] |Dengan kerjasama Arie Zaharie Production, Flying Deal dan [[Metrowealth Pictures]] |- | rowspan="4" |2024 |[[Anak Perjanjian Syaitan 2]] |[[Ahmad Idham|Dr. Ahmad Idham]] |Dengan kerjasama Grand Brilliance Studio |- |[[Saka Perawan]] |[[Ahmad Idham|Dr. Ahmad Idham]] |Dengan kerjasama Grand Brilliance Studio |- |Pontianak 200kg |[[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]] |- |[[Reeza GTR]] |[[Ahmad Idham|Dr. Ahmad Idham]] |Dengan kerjasama Grand Brilliance Studio |- | rowspan="4" |2025 |[[Blood Brothers: Bara Naga]] |[[Syafiq Yusof]] dan [[Abhilash Chandra]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]], Enotech, Komet Productions, M Republic dan D'Ayu Pictures |- |[[6 Jilake]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama Eartistic Entertainment dan Grand Brilliance Studio |- |[[Ejen Ali: The Movie 2]] |[[Usamah Zaid Yasin]] |Dengan kerjasama [[WAU Animation]] dan Komet Productions |- |[[Duyung: Legenda Aurora]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[KRU Studios]] dan 8 Bit Studio |- | rowspan="5" |2026 |[[Malaikat Malam]] |[[Nazifdin Nasrudin]] |Dengan kerjasama Viper Studios, [[Skop Productions]] dan [[Astro Shaw]] |- |[[Pewaris Susuk]] |Faizal Nadxaman |Dengan kerjasama Anomali Media |- |[[5 Bomoh]] |Syed Fariz |Dengan kerjasama [[Global Station]] dan [[Skop Productions]] |- |[[Khadam]] |[[Shamyl Othman]] |Produksi utama ialah [[Redfilms]], Komet Productions, Sil-Metropole Organisation, Magma Entertainment, Applause Entertainment, Visual Media Studio dan [[Golden Screen Cinemas]] manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar |- |[[Chelot]] |[[Adrian Teh]] |Produksi utama ialah [[ACT 2 Pictures]], [[Golden Screen Cinemas]], [[Astro Shaw]], Sunstrong Entertainment dan Marvelous Culture Films manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar |- | rowspan="5" |Akan diumumkan |Hajat Ali |Jared Lee |Dengan kerjasama Grim Film, [[Skop Productions]], baüb, My Way Pictures, Prism Pictures dan Potocol |- |[[The Original Gangster]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama President Productions dan Razor's Edge Pictures |- |Satu |[[Feroz Kader]] |Dengan kerjasama FJ Pictures |- |Dendam Dari Pusara |[[Adrian Teh]] |Produksi utama ialah Gambar Tanah Licin, [[ACT 2 Pictures]], Clover Films dan [[Golden Screen Cinemas]] manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar |- |Senario The Legend |[[Liew Seng Tat]] |Dengan kerjasama [[Da Huang Pictures]] |- |} ==== Filem edaran ==== {| class="wikitable" |+ !Tahun !Tajuk !Pengarah !Penerbit |- |1992 |[[Selubung]] |[[Shuhaimi Baba]] |Produksi utama ialah Identify Entertainers |- |2007 |[[Waris Jari Hantu]] |[[Shuhaimi Baba]] |Produksi utama ialah [[Pesona Pictures]] manakala [[Grand Brilliance]] |- |2008 |[[Cuci]] |[[Hans Isaac]] |Produksi utama ialah Ture Entertainment dan Tall Order Productions manakala [[Grand Brilliance]] |- |2009 |[[Senario The Movie Episode 2: Beach Boys]] |[[Ahmad Idham|Dr Ahmad Idham]] |Produksi utama ialah [[Metrowealth Pictures]] manakala [[Grand Brilliance]] dan [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar bersama Primeworks |- |2010 |[[Lu Pikirlah Sendiri de Movie|Lu Pirkilah Sendiri de Movie]] |Amirah Rhapor |Produksi utama ialah [[SDAF Pictures]] manakala [[Grand Brilliance]] dilantik sebagai pengedar bersama Primeworks |- |2011 |[[Abuya]] |Imran Haji Ismail |Produksi utama ialah Million Euphoria Production dan Northstar Acres manakala [[Grand Brilliance]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="2" |2013 |[[Kisah Paling Gangster]]'' |Brandon Lee |Produksi utama ialah B&L Kreatif |- |[[Kolumpo]] |[[Bront Palarae]], Sheikh Munasar dan Rozi Izma |Produksi utama ialah Otto Films |- |2016 |[[BoBoiBoy: The Movie]] |[[Nizam Razak]] |Produksi utama ialah [[Animonsta Studios]] manakala [[Grand Brilliance]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | |[[Upin & Ipin: Jeng Jeng Jeng!]] |Ainon Ariff dan [[Erma Fatima]] |Produksi utama ialah Les Copaque Production dan [[KRU Studios]] |- | rowspan="3" |2018 |[[Blok 404]] |[[Azma Aizal Yusoof]] |Produksi utama ialah DBI Entertainment manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Wheely]] |[[Yusry bin Abdul Halim|Datuk Yusry Abdul Halim]] |Produksi utama ialah [[KRU Studios]] dan Kartun Studios dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[One Two Jaga]] |[[Nam Ron|Namron]] |Produksi utama ialah Jazzy Pictures, KL Post Sdn. Bhd. dan Pixel Play manakala [[TGV Cinemas|TGV Pictures]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |2019 |[[Dendam Pontianak]] |Glen Goei dan Gavin Yap |Produksi utama ialah Tiger Tiger Pictures dan 13 Littlle Pictures manakala Golden Village Pictures dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="4" |2023 |Kau Pilih Siapa? |Dato' Athy dan Saifullah Khaisas |Produksi utama ialah AT Movies |- |[[Sumpahan Jerunei]] |[[Jason Chong]] |Produksi utama ialah [[Produksi Seni 2020]] manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Walid (filem 2023)|Walid]] |[[Areel Abu Bakar]] |Produksi utama ialah Layar Pictures manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Pagari Bulan]] |[[Raja Mukhriz]] |Produksi utama ialah Eleven Field Creative manakala [[Metrowealth Pictures]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |2024 |Geng Kubur |Gavin Yap |Produksi utama ialah Iron Hill Media manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="2" |2025 |Bisikan Dosa |Faizul A. Rashid |Produksi utama ialah Yusrych Global, D'Ayu Pictures dan Konda Kondi Pictures manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Qifarah (filem)|Qifarah]] |[[Ghaz Abu Bakar]] |Produksi utama ialah [[Skop Productions]] dan My Way Pictures manakala [[Astro Shaw]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="6" |2026 |[[Gayong 2]] |[[Faisal Ishak]] |Produksi utama ialah SOL Pictures manakala Key Billions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Konspirasi (filem)|Konspirasi]] |[[Ghaz Abu Bakar]] |Produksi utama ialah Elepfilm Entertainment dan Asia Tropical Films |- |[[Polong (filem)|Polong]] |[[Zulkarnain Azhar]] |Produksi utama ialah Apuu Films dan Golden Star Pictures manakala [[Astro Shaw]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Tiket Sehala]] |[[Rahila Ali]] |Produksi utama ialah Key Billions |- |[[Pemuja Syaitan]] |[[Liyana Jasmay]] |Produksi utama ialah Mermaid Studios, Suraya Filem, [[Skop Productions]] dan KL Post |- |[[Baga|Baga: Esok Untuk Siapa]] |[[Ariff Zulkarnain]] |Produksi utama ialah Indigo Films dan [[Skop Productions]] manakala [[Astro Shaw]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |} === Mandarin === {| class="wikitable" |+ !Tahun !Tajuk !Pengarah !Penerbit |- |2010 |[[Ice Kacang Puppy Love]] |Aniu |Produksi utama ialah Asia Tropical Films manakala [[Grand Brilliance]] dilantik sebagai pengedar bersama Primeworks |- |2012 |[[The Golden Couple]] |Aniu |Produksi utama ialah Asia Tropical Films manakala [[Grand Brilliance]] dilantik sebagai pengedar bersama Primeworks |- |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ !Tahun !Tajuk !Pengarah !Edaran bersama !Sumber |- |2012 |[[Seefood]] |Goh Aun Hoe |[[Grand Brilliance]] | |- |} ==Lihat juga== * [[Media Prima]] * [[New Straits Times Press]] * [[REV Media Group]] * [[Grand Brilliance]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Laman web rasmi|www.primeworks.com.my}} * {{Facebook|primeworksstudios}} * {{Instagram|primeworksstudios.film}} * {{Twitter|helloprimeworks}} {{Media Prima}} [[Kategori:Media Prima]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1984]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1984 di Malaysia]] [[Kategori:Primeworks Studios| ]] lnxzpjqpjz1h9vd1zp0dj1kt4cfjsbr 8 117702 7004196 6962738 2026-11-12T07:46:35Z SNN95 111954 buang Kickstarter sbg spam buat sementara untuk mencipta kebanyakan rencana diciptakan sebelum tahun 2020 yang menggunakan rujukan ini 7004196 wikitext text/x-wiki ############################################################################################################################### # JANGAN UBAH SUAI SENARAI INI KECUALI ANDA MEMPUNYAI PEMAHAMAN ASAS REGEX! # ############################################################################################################################### # Pautan luaran yang berpadanan dengan senarai ini akan disekat apabila ditambah ke sesuatu laman. # Senarai ini hanya memberi kesan kepada Wikipedia Bahasa Melayu; rujuk [[meta:Spam blacklist|senarai hitam sejagat]] # Untuk pendokumenan sila lihat [[mediawikiwiki:Extension:SpamBlacklist|www.mediawiki.org/wiki/Extension:SpamBlacklist]] # <b style="color: red; font-size: larger;">Tolong logkan penambahan anda. Semua penambahan pada senarai hitam ini MESTI [[Perbincangan MediaWiki:Spam-blacklist/log|dilogkan di sini]].</b> # # Untuk entri ringkas yang tidak memerlukan ungkapan nalar, [[Khas:BlockedExternalDomains]] pula yang digunakan. # # Jalan pintas: WP:SBL, WP:BLIST #<!-- biarkan baris ini seperti ini --> <pre> # Sintaks adalah seperti berikut: # * Semua yang bermula dengan aksara "#" hingga ke akhir baris ialah komen # * Setiap baris yang tidak kosong ialah serpihan ungkapan nalar. # ** Kebanyakan hanya berpadanan dengan hos dalam URL. # ** Bagi beberapa hos, hanya direktori, parameter atau nama fail tertentu sahaja yang disekat. \b555win\.uk\.net\b \boijom\.com\b \bxtra\.com\.my\b \btechbullion\.com\b \bbarchart\.com\b \bfemagonline\.com\b \bdepositphotos\.com\b \biluminasi\.com\b \bwww\.7klik\.com\b \bgempak\.com\b \bwordpress\.com\b \btherakyatpost\.com\b \borangkata\.my\b \bsuara\.tv\b \bbuzzkini\.my\b \bcilisos\.my\b \blabirajayateknik\.web\.id\b \bmandirijayateknik\.web\.id\b \bwww\.freepik\.com\b \bmoddiot\.com\b \bsilantik-ftupr\.com\b \bblogspot\.com\b \bfastcounterfeitssdhome\.com\b \bacct9\.fortodo\.com\b \bkepalabergetarkisah\.com\b \bortopediistanbul\.com\.tr\b \bkisahcintaasli\.com\b \bwww\.hillsdale\.edu/imprimis\b \bwww\.wohnenroyal\.de\b \bpaginas\.pavconhecimento\.mct\.pt/pessoais/dw/Mario_Zanatti\b \bbiblog\.com\.tr\b \bkredizm\.com\b \bsarkinota\.com\b \biyonbetgiris\.net\b \btestcoz\.online\b \bsaglikagi\.net\b \bsagliklibireyler\.com\b \btrendkoin\.com\b \barsivyonetimi\.com\b \bbilgikonu\.com\b \bbostanciescort34\.com\b \bxterapi\.com\b \bkartalescortkizlar\.com\b \bmozaka\.com\b \bsorulist\.com\b \bradikalsaat\.net\b \bdataistanbul\.com\b \bpendikescortkizlar\.net\b \bdostbilgi\.com\b \bteknobh\.com\b \bnetreklamcilik\.com\b \bguzelevimizmir\.com\b \bbedavainternetmi\.com\b \bindirgit\.com\b \bhilekutusu\.com\b \buznkonaklama\.com\b \bisilanlarikariyer\.com\b \bhileal\.net\b \bfiberindir\.com\b \bfitateknik\.com\b \bemirkosif\.com\b \b7klik\.com\b \boyuncaksitesi\.com\b \boscaregitim\.com\b \btiktokindir\.biz\b \byakamoztercume\.com\b \borhandogan\.av\.tr\b \btercihsoft\.com\b \bgrupsosyal\.com\b \biscipersonelalimi\.com\b \bakademitercume\.com\b \bturkescortbayan\.com\b \bnigfba\.com\b \btavuksatisi\.com\b \btuylas\.com\b \bpendigital\.com\b \bitechankara\.com\b \bbodrumtraba\.com\b \batolyemi\.com\b \bhangisoru\.com\b \bsorubak\.com\b \bsirinpati\.com\b \bdegerkaybim\.org\b \bradyo\.sayfalinki\.com\b \bcanlitvizleme\.net\b \btuyapozyurtlar\.com\b \banadolumutfagi\.net\b \bfarde\.org\b \busakhaber\.com\b \bdetay\.net\b \bkozba\.org\b \bkombibul\.com\b \bresimupla\.com\b \botokokpit\.com\b \buzmanlardiyorki\.com\b \bfiyathane\.com\b \biyonbet\.info\b \bgorabetgirisi\.com\b \bmedyumca\.com\b \bpatibul\.com\b \bkaradut\.net\b \bsasirma\.com\b \bPlaceholder_male\b \bUşak%20Haber\b \bvimeo\.com\b \bvimeo\.com/246897899\b \bbestazy\.com\b \bwww\.wasap\.my\b \bgamey\b \bwww\.usakhaber\.com\b \b2mr\.com\b \bathroughq\b \bvanilje\b \borganic\b \bwallstreetmanna\b \bdirect\.blogsport\.com\b \bmobdrodownloads\b \bEastEssenceCouponCode\b \bCyber\.com\b \bNatuna\b \bCho_Denshi\b \bxnxx\.com\b \bxx\.com\b \bПроизводство\b \bmasterkicau\.net\b \bмебели\b \bcommentator_pair\b \bbidadari\.my\b \brwpbsd\.com\b \bPMS\b \bAnnisa_Primaningtyas\b \bcunt\b \bfuck\b \bSolution_Nilai\b \bmustaffayas\.in\b \bfucked\b \bpussy\b \bw:en:\b \ben:w:\b \bhirudolab\.com\b \b\.teaoais\.com\b \bwebhost\.al\b \bAzli_Lazim\b \bkeretaproton\.com\b \bkeretaperodua\.com\b \bkkgjaro\.blogspot\b \bcutipulau\.com\b \bterbakor\.com\b \bfacebook\.com/terbakor\b \bcontohmodelbaju\.com\b \bigjepara\.com\b \bmuhd_shalihan\b \btoydha2u\.com\b \bsteviamanis\.com\b \bmauizahrc\.com\b \bO_Channel\b \bWww\.jana\.com\b \bgogetgov\.com\b \bКаркас\b \bpinjamanperibadi2u\.com\b \bни\b \bяд\b \bAfterschool\b \bNegrakos\b \btwinsflorist96\b \bAfterschool\.my\b \bOlah_citra\b \bkampungguru\.com\b \bMOTHERFUCKER\b \bfuck_you\b \bfuckyou\b \bfacebook\.com/KhaiBaharFansPage\b \bradiolangkawi\.my\b \bkerjasendirijb\.blogspot\b \bdaura\.com\.my\b \bgamesqq882\.com\b \bsportsqq828\.com\b \bcasinoonlineqq808\.com\b \bcasinoqq801\.com\b \be-gamesqq882\.com\b \bmaxwin303\.com\b \bpokertogelmania\.com\b \boceansideparamedic\b \b01126659230\b \b135411472\b \btogel-\b \bTANGO COLEK\b \b26659230\b \bHERBACYTOTEC\b \bMISOPROSTOL\b \bHERBACYTO\b \b6061217\b \bummuimarah\.com\b \bferdowsacademy\b \bpemberitahuan\.com\b \bgameonline303\.com\b \btechworld44\.info\b \bpilcytotec \b \bmiferpriston\b \bwww\.rawatan\b \bwww\.harga\b \bkandungan\.com\b \bwww\.farmasi\b \bwww\.pil\b \bwww\.klinik\b \bwanita\.com\b \bswasta\.com\b \bpilcytotec\.com\b \bPfizer\.com\b \bwww\.ubat\b \bwww\.jual\b \bketquamoinhat\.com\b \bdiachibet\.com\b \bbet88\.info/m88\b \bxosovui\.net\b \b918kissr\.com\b \bcaramenang4d\.com\b \bramalannombor4dmalaysia\.blogspot\.com\b \bilmuit\b \bvietmoz\.edu\.vn\b \bbacklinkaz\b \bilmusetiahati\.com\b \bpp-sk\.blogspot\.my/2012/09/senarai-masjid-seluruh-kelantan\.html\b \b4d-8\.com/4d-number-history\b \b01bags\.com\b \b0hourasiangirls\.com\b \b0101footworld\.com\b \b1fasteners\.com\b \b1shoppingcart\.com\b \b2-clicks-(?:outdoorfurniture|stamps)\.com\b \b4dasoul\.com\b \b123(?:baisakhi|chinesenewyear|christians|durgapuja|janmashtami|kazaa|movingcompany|newyear|pongal|refills|breakingnews)\.com\b \b123(?:bollywood|refills)\.net\b \b216\.131\.68\.51\b \b911broadcast\.com\b \b1000misspenthours\.com\b \bacdc\.com\.tr\b \bacdemocracy\.org\b \bacfei\.com\b \bbohemian\w{1,5}rhapsody\.blogspot\.com\b \bbohem\w{1,5}\.blogspot\.com\b \bactive(?:hybrid|rain)\.com\b \badenmark(?:attraction|hotel)\.com\b \badietguide\.com\b \badl\.cc\b \bafrance(?:attraction|hotel)\.com\b \bafropoets\.net \bagora(?:-eu|-financial|-inc|-model|bookpublishing|corporateguide|financial|financialpublications|learning|lifestyles|wealth)\.com\b \bal-moharer\.net\b \balcwin\.org\b \balfread-nue\.ml\b \ball(?:eurohotels|eybaggettwow|freesoftwares|indiadeals|istanbultours|neonsigns|present|prodriving|topdiet|wonders)\.com\b \balphagcorp\.com\b \baltmedworld\.net\b \bamerican-cocker-spaniel\.info\b \bamitbhawani\.com\b \bamitpatel\.info\b \bamyadams\.org\b \banaustria(?:attraction|hotel)\.com\b \bandrew(?:leaning|prokos)\.com\b \banglianhomes\.co\.uk\b \banidb\.(?:net|info)\b \banimal-games\.biz\b \banimalethics\.org\.uk\b \banimenfo\.com\b \banireland(?:attraction|hotel)\.com\b \banitaly(?:attraction|hotel)\.com\b \bapnaabbottabad\.com\b \baportugal(?:attraction|hotel)\.com\b \barchitectdesigning\.com\b \barchive\.limited\b \barmy-guide\.com\b \basianh(?:f|hm)\.com\b \bassociatedcontent\.com\b \bastrosauce\.com\b \bartvoice\.com\b \basyncop\.(?:net|com)\b \batbriders\.com\b \battask\.com\b \bautomotive(?:-technology|s-global)\.com\b \bazmi\.in\b \bbabynology\.com\b \btechnologyadvice\.com\b \bbest(?:ceramicknife|indiansites|ofjdm|ongole|petarticles|placetoretire)\.com\b \bbest-paypornsites\.com\b \bbetterworldlinks\.org\b \bbharatheritage\.in\b \bbio(?:logicalworld|nicwomanfansite|techbuddy\.googlepages)\.com\b \bblogintomystery\.com\b \bblu-rayplayersoftware\.com\b \bbobfinnan\.com\b # see http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=mediawiki_talk:spam-blacklist&oldid=195131001#bobfinnan.com \bboingboing\.net/2006/05/22/u-florida-cops-ask-f\.html\b \bbolchazy\.com\b \bbolly(?:\.in|site\.com|woodnews\.us)\b \bbondara\.co\.uk\b \bbookielist\.com\b \bboobpedia\.com\b \bbrainstormer\.com\b \bbroadcast-technology\.com\b # blocked via meta sbl entry \bbvog\.com: \bbvog\.com\b \bcafe(?:pellicola|press)\.com\b \bcalistry\.org\b \bcaliforni(?:a-contracosta-trafficschool|a-trafficschool-online|abusinessimages|apaintings|aresort|askiresort|cationfan|a-sunrooms)\.com\b \bcall-?center(?:-tech|-software-directory|sinindia)\.com\b \bcallgirlshyderabad\.in\b \bcams\.com/go\b # afiliate\b \bcarolmoorereport\.blogspot\.com\b \bcarolina(?:-web|bannerexchange|homerates|megamall|sites|webmarketing|yellow)\.com\b \bcbdglass\.com\b \bcebucircle\.com\b \bcelebritiesheight\.com\b \bchange(?:aname\.co\.uk|board\.com)\b \bchina(?:-opportunities\.atspace|assistor|mapsite|travel)\.com\b \bchinese(?:-tools|inkdesign)\.com\b \bchoosehelp\.com\b \bci-portal\.de\b \bcigarinspector\.com\b \bcine(?:mirchi|vate)\.com\b \bcomp(?:arebazaar|etearoundtheworld|laintsboard|uter-plus)\.com\b \bconstructioncitizen\.com\b \bcontact(?:(?:-lenses-guidance|pinnacle)\.com|law\.co\.uk)\b \bconv(?:enientpower|ictionfan)\.com\b \bcorp(?:learning|orategurus)\.com\b \bcpu-galaxy\.at\b \bcreative-bioarray\.com\b \bcreative-diagnostics\.com\b \bcreativebiomart\.net\b \bcreativeglossary\.com\b \bcreditcardloaninsurance(?:money|place)\.com\b \bcyburbia\.org\b \bdaily(?:gujrat|news365|punjab|server|wealth)\.com\b \bdailyreckoning\.(?:com|org|co\.uk)\b \bdanfromsquirrelhill\.wordpress\.com\b \bdavid(?:airey|schwimmer)\.com\b \bdavincisurgery\.com\b \bdealfinderonline\.com\b \bdebatepedia\.org\b \bdefen(?:ce-industries|sive-driving-forums|sivedrivingus)\.com\b \bdermengine\.com\b \bdgreet(?:ings)?\.com\b \bdiamond(?:-jewelry-india\.com|\.co\.uk)\b \bdigitalstores\.co\.uk\b \bdiscussessays\.com\b \bdiwali(?:giftstore|mela|utsav)\.com\b \bdnabaser\.com\b \bdominos\.co\.in\b \bdonorsiblingregistry\.com\b \bdowntownbellevue\.com\b \bdromoz\.com\b \bearly(?:alerttrader|torise)\.com\b \b123gamesfree\.com\b \beaseus\.com\b \beasy(?:accessramps\.com|accessuk\.org|cgireview\.org|ivr\.com|microbiz\.com|watercar\.com)\b \bebharat\.in\b \beconomywatch\.com\b \becopave\.com\.au\b \bed-ventures-online\.com\b \bedisonticker\.com\b \behow\.com\b \bensenada(?:-sportfishing|baja|beachsales|escorts|strip)?\.com\b \berror-404\.do\.am\b \besotericscience\.(?:org|co\.uk)\b \bessayboards\.com\b \bethnic(?:indiacrafts|paintings)\.com\b \betiziano\.com\b \betvindia\.com\b \bfamousamericans\.net\b \bfatfreekitchen\.com\b \bfaulkingtruth\.com\b \bfib(?:er|re)2fashion\.com\b \bfingerslam\.com\b \bfinmath\.com\b \bfinviz\.com\b \bfire(?:foxmyths|worksland)\.com\b \bfluoridealert\.org\b \bfocussingapore\.com\b \bfotolia\.com\b \bfree(?:-junk|biefree|docast|investingreports|petrecipes|wimaxinfo)\.com\b \bfree(?:forums|mosquitoringtones)\.org\b \bfriendsofquinn\.com\b \bfsp\.co\.za\b \bfufaca\.date\b \bgameanyone\.com\b \bgamestooge\.com\b \bgardenmandy\.com\b \bgashtenavid\.com\b \btheloopny\.com\b # redirects to getinloop.com \bthemeparkincorporated\.co\.uk\b \bglobalyouthjustice\.org\b \bgehsc\.com\b \bgoatse\.info\b \bgocasino\.se\b \bgooglesyndication\.com/pagead\b \bgraphicexpertsbd\.com\b \bgrangehotels\.com\b \bgrantseekersedge\.org\b \bgreatdogsite\.com\b \bgreenday\.(?:net|cc)\b \bgrowinggenerations\.com\b \bgrowthstockwire\.com\b \bhalongbaytours\.com\b \bhamster-club\.com\b \bhardeshsharma\.blogspot\.in\b \bhardeshsharma\.blogspot\.com\b \bhealthbase\.com\b \bheathledger\.com\b \bherzeleid\.com/en/lyrics\b \bhighspots\.com\b \bhindunewyear\.com\b \bhistoryhouse\.co\.uk\b \bhollywoodchicago\.com\b \bhome\.graffiti\.net/thefaqs\b \bhomeloanplace\.com\b \bhospitals-management\.com\b \bhosuronline\.com\b \bhotrails\.co\.uk\b \bhowtolose15poundsin2weeks\.com\b \bhsibaltimore\.com\b \bhtcampus\.com\b \bhubpages\.com\b \bhunmagyar\.org\b # Wikipedia:Long-term abuse/Tirgil34 \biambettor\.com\b \bidga\.org\b \bidrivesafely(?:test)?\.com\b \bimpossible\.sg\b \bindia-crafts\.com\b \bindiaeducation\.net\b \bindiahousing\.com\b \bindianetzone\.com\b \bindianholiday\.com\b \binfibeam(?:\.blog)?\.com\b \binfobase\.co\.in\b \binfodriveindia\.com # [[wikipedia:wikiproject spam/linkreports/infodriveindia.com]] \binformitv\.com\b \binfosecinstitute\.com\b \binsomnia\.ac\b \binternationalliving\.com\b \binternautconsulting\.(?:com|org)\b \binternetisseriousbusiness\.com\b \binvestmentu\.com\b \binvisionfree\.com # per wikiproject:spam investigations \bipdeny\.com\b \biqpc\.com\b \biqsdirectory\.com\b \bistrat\.in\b \biwedplanner\.com\b \bjimbronson\.com\b \bjimyellowpages\.com\b \bjwsuretybonds\.(?:net|com)\b \bkeynoteresource\.com\b \bkhwajagharibnawaz\.(?:net|com)\b \bkidsfront\.com\b \bkippreport\.com\b \bkmle\.com\b \bkriyayoga\.org\.in\b \bkrystyna\.space\b \bl-word\.com\b \bla-chronique-agora\.com\b \blankapura\.com\b \blasikfraud\.com\b \blearnerstv\.com\b \blearnislamicfinance\.com\b \blenazavaroni\.com\b \blesbelleslettres\.com\b \bletterwhiz\.com\b \blepidoptera\.eu\b \blinkbucks\.com\b \blivability\.com\b \bliveadmins\.com\b \blogopond\.com\b \blom\.com\b \blondonhotels4u\.com\b \blostwackys\.com\b \blulu\.com\b \blynchhummer\.com\b \blyricsmode\.com\b # blocked via meta sbl entry \bmagic\.ly\b: \bmagic\.ly\b \bmagnify\.net\b \bmainlinemenswear\.co\.uk\b \bmalayalifestivals\.com\b \bmaps-india\.com\b \bmapsofworld\.com\b (?<=//|\.)markets\.com\b \bmastertechinfo\.com\b \bmediafetcher\.com\b \bmeditationinfo\.net\b \bmemsic\.com\b \bmicrofinancegateway\.org\b \bmississippiqueenriverboat\.com\b \bmobilemarketingwatch\.com\b \bmolbase\.com\b \bmolon\.de\b \bmomswhothink\.com\b \bmoneymorning\.com\b \bmoremoneyreview\.com\b \bmtcmedia\.(?:co\.uk|com)\b \bmulti-monitors\.com\b \bmy\.mail\.ru\b \bmycrazybulkreviews\.com\b \bmygilgit\.com\b \bmylot\.com\b \bmypaperquilling\.com\b \bmysteryshop\.org\b \bmysteryshopforum\.com\b \bnappyafro\.com\b \bnationalhighschool\.com\b \bnaturecureindia\.info\b \bnaukrihub\.com\b \bnavymutual\.org\b \bnazaraone\.com\b \bneeman-medical\.com\b \bnepa\.com\.np\b \bnepalelectionportal\.org\b \bnepaltoursdestination\.com\b \bnepalvisitors\.com\b \bnepstuff\.com\b \bnestimes\.net\b \bniagarareporter\.com\b \bningboguide\.com\b \bningbolife\.com\b \bnla\.com\b \bnofluoride\.com\b \bnorm\.org\b \bnoveleros\.com\b \bobitree\.com\b \bochre-media\.com\b \bok1\.co\.il\b \boldunreal\.com\b \boocities\.com\b \bowerhall\.bigpondhosting\.com\b \bpackaging(?:-|and)labell?ing\.com\b \bpakeye\.com\b \bparisbestlodge\.com\b \bpatnys\.com\b \bpaullee\.com\b \bpaypal\.com/(?:c2|row|us)/mrb/pal \bpenest\.bid\b \bpennysleuth\.com\b \bpetdreams\.com\b \bpeterhugomcclure\.com\b # included via the next line: \bpetitions\.news\b \bpetition(?:online|s)?\b \bpharmaceutical-tech\.com\b \bpharmafocusasia\.com\b \bphysioroom\.com\b \bpickeringchatto\.com\b \bpixaerial\.co\.uk\b \bpixelcrayons\.com\b \bplantautomation-technology\.com\b \bplay\.diwater\.org\b \bplease-mum\.co\.uk\b \bpoetryatlas\.com\b \bpokharacity\.com\b \bpolitical\.com\b \bportcontainerservices\.com\.au\b \bports-guides\.com\b \bpostchronicle\.com\b \bpow7\.com\b \bpreqin\.com\b \bpriory-of-sion(?:\.tripod)?\.com\b \bprivatebanking\.com\b \bprivateequityinfo\.com\b \bprizerebel\.com\b \bprojectveritas\.com\b \bprojectvisa\.com\b \bpulpandpaper-technology\.com\b \bpulsemusic\.proboards(?:48)?\.com\b \bpz10\.com\b \brakeback\.com\b \breacheverychild\.com\b \brecentfusion\.com\b \brecordstore\.co\.uk\b \bredrockmicro\.com\b \breelseo\.com\b \breemclothing\.com\b \breengineeringllc\.com\b \brepossession-stoppers\.com\b \bresortvacationstogo\.com\b \brewards1\.com\b \brgardner\.com\b \brihannadaily\.com\b \bs155239215\.onlinehome\.us\b # Wikipedia:Long-term abuse/Tirgil34 \bsandee\.club\b \bsearch(?:grub|india|marketingsales|submissioncenter|submissionsoftware|thesearch\.googlepages|warp|widgets\.googlepages)\.com\b \bsecuretrka\.com\b \bsermonaudio\.com\b \bservicesbangalore\.com\b \bshinemusic\.com\.au\b \bsilanis\.com\b \b[_\-0-9a-z]+\.onion\b # was \bsilkroad.*\.onion\b \bsites\.google\.com/site/tetraenoic\b \bsites\.google\.com/site/wikipediadrk\b \bsites\.google\.com/site/antikpopcrusadersonwikipedia\b \bsites\.google\.com/site/wpakpc\b \bsityodtongla\.com\b \bskins\.net\b \bsmouch\.net\b # malicious code\b \bsnagsfilm\.com\b \bsouthofnowhereonline\.com\b \bsovereignsociety\.com\b \bspagette-rice\.cf\b \bspeecheasy\.com\b \bspine-health\.com\b \bsportsinjuryclinic\.net\b \bsportstwo\.com\b \bstageandscreenonline\.com\b \bstagevu\.com\b \bstansberryresearch\.(?:com|net)\b \bstarmometer\.com\b \bstatisticssolutions\.com\b \bstopinfantcircumcision\.org\b \bstrategicinvestment\.com\b \bsuitusa\.com\b \bsurftofind\.com\b # see [[wikipedia:wikiproject spam/linkreports/surftofind.com]] + request on talkpage \bsurgery\.org\b \btanners-wines\.co\.uk\b \btapresume\.co\.in\b \btcyonline\.com\b \btdshakerscreen\.com\b \btecnotronics\.com\.br\b \bthaibiodiversity\.org\b \btheengineer\.pokerplayersalliance\.org\b \btheforensicexaminer\.com\b \btheinnatpoundridge\.com\b \btheirearth\.com\b \bthemoviedb\.org\b \btmdb\.org\b \bthesufi\.com\b \bthetote\.com\.au\b \bthewebminer\.com\b \bthisisblythe\.com\b \bthreehosts\.com\b \bthriveglobal\.com\b \btimpsonlocksmiths\.co\.uk\b \btoutpondi\.com\b \btradingeconomics\.com\b \btravelpackages\.com\b \btravelphotobase\.com\b \btruckcamperforum\.com\b \btrutnee\.com\b \btrypophobia\.co\b \bturkeytouristguides\.com\b \btvcinemax\.club\b \bcinematvs\.club\b \btvdata\.(?:tv|ru)\b \btvrage\.com\b \btypemock\.com\b \bukmix\.org/forums\b \bukofficialrecords\.co\.uk\b \bukofficialservices\.co\.uk\b \bultimate-rihanna\.com\b \bunicoi\.com\b \butilitydesign\.co\.uk\b \butilitywarehouse\.co\.uk\b \bvacationstogo\.com\b \bvaluebound\.com\b \bvapewatchforum\.com\b \bvbs\.tv\b \bvietnam-tour\.biz\b \bvietnamtourtravel\.com\b \bvietvisiontravel\.com\b \bVisitsToMoney\.com\b \bvisual8\.com\b \bviva64\.com\b \bvssmedical\.com\b \bvuze\.com/(?:details|content)\b \bwaspbarcode\.(?:co\.uk|com|de|es)\b \bwatchhere\.stream\b #Wikipedia:Sockpuppet investigations/Josgandos123 \bwatchnowhd\.stream\b #Wikipedia:Sockpuppet investigations/Josgandos123 \bwatchmoviesnow\.co\b \bwbresearch\.com\b \bweb\.watch21\.net\b \bwebguild\.org\b \bWeeklyYouthPay\.com\b \bwestchesterrestaurantguide\.com\b \bwhatbird\.com\b \bwhiskeyandgunpowder\.com\b \bwikigender\.org\b \bwikijobs?\.co\.uk\b # per http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=talk:spam_blacklist&oldid=955464#wikijob.co.uk, clear admission of spamming \bwikiped1a\.org\b \bwik1pedia\.org\b \bwiseclerk\.com\b \bworld-snowboard-day\.com\b \bworldamazingrecords\.com\b \bworldofsharks\.net\b \bworldrugbyshop\.com\b \bworldwidealbums\.net\b \bwowsurigao\.blogspot\.com\b \byoutube\.com/watch\?v=(?:_cyR-XJtPN|9JDLl1CMuNs|cmdkmm1ohha|eAaQNACwaLw|edikv0zbAlU|gdsUmAZFaVA|1qps_KT0bHA) \byupptv\.com\b \banyplaceamerica\.com\b \blatitude\.to\b \bmaplandia\.com\b \bmapcarta\.com\b \bmapy\.emiejsca\.pl\b \bpincodes\.info\b \bpostcode\.info\b \bus-places\.com\b \bvymaps\.com\b ##### ##### All the weebly spam ##### ##### ##### All the blogspot spam ##### \blove-shy\.com\b \brdujour(?:\.blogspot)?\.com\b # New Entries \bindianservers\.com\b \bmappery\.com\b recoverdata(?:software|tools)\.com \bmr-seo\.com\b \blearningmarkets\.com\b \bclickwrestle\.com\b \babikecentral\.com\b \bfoldingforum\.com\b \bstridaforum\.com\b \b4sh[a@]red\.com\b \bhitler\.org\b \bnitroroms\.com\b \blivestock\.com\b \bkoolmuzone\.com\b \bsytycd\.wordpress\.com\b \bpure(?:americasgottalent|amazingrace|dwts|fringe|sytycd|tvnet|tvfreaks|tvsports)\.com\b \btatsoul\.com\b \bjustjared(?:jr)?(?:\.buzznet)?\.com\b \blashtal\.com\b \blexusclub\.co\.uk\b \bmicrostockphotography\.info\b \beqi\.org\b \btoyotatruckclub\.com\b \bletmegooglethatforyou\.com\b \blmgtfy\.com\b \buofa\.edu\b \bmpoc\.org\.my\b \bscomi\.com\.my\b \bechoview\.com\b \binflation\.us\b \bjewelry\.com\b \btanksystems\.com\b \balumni\.net\b \btravelsmart\.net\b \bwickedtickles\.co\.uk\b \bfanstory\.com\b \bprogram(?:mable-logic-controller)?-plc\.blogspot\.com\b \bserendipity\.li\b \bsaycampuslife\.com\b \bthearticlewriter\.com\b \bitrunsonlinux\.com\b \bfenceandgaterepair\.com\b \blagunahills\.com\b \bnyingma\.nl\b \boklahomacity\.com\b \bpalmdesert\.com\b \bsanclemente\.com\b \bnemovieshd\.com\b \baircraftcompare\.com\b \babsolutechinatours\.com\b \bbrownplanet\b\.com\b \btheclassicalshop\.net\b \befessa\.win\b \befukt\.com\b \bpoints2shop\.com\b \bwirelessbollinger\.com\b \bmymovingreviews\.com\b \bxpressmovers\.com\b \bideamarketers\.com\b \blibrary\.ndsu\.edu/grhc/history_culture/history/volga-germans\.htm\b \bsabritextiles\.com\b \bmodelinia\.com\b \bsuperfriends\.wikia\.com\b \bmyretrotv\.com\b \bpaadalvarigal\.com\b \bilovebolly\.com\b \bstudyoverseaschina\.com\b \bhighstrangeness\.tv\b \bmetaldetectingforum\.co\.uk\b \bresurgentindia\.com\b \bextreme-seo\.net\b \bratekhoj\.com\b \buinterview\.com\b \bvoy\.com\b \bengineers-excel\.com\b \bfreepressindex\.com\b \bcoastalnetwork\.com\b \bcoastercrazy\.com\b \bohio-put-in-bay\.(?:biz|com|info|org)\b \bcanadiancrc\.com\b \blinseydawnmckenzie\.co\.uk\b # \bzentechnologies\.com\b - relisted at meta \bsafer-networking\.com\b \bparetologic\.com\b \bwiki-security\.com\b \buvouch\.com\b \brediscovermachupicchu\.com\b \bcomingsoon\.cz\b \bresumemantra\.com\b \bloaded-questions\.com\b \bloadedquestions\.blogspot\.com\b \babusearticles\.wordpress\.com\b \bextreme-abuse-survey\.net\b \britualabuse\.us\b \bendritualabuse\.org\b \bgomerch\.com\b \bamy-acker\.org\b \bamyadamsfan\.com\b \bidina-here\.com\b \brose-mcgowan\.com\b \bteresapalmerfan\.com\b \bchinatouristmaps\.com\b (?<=\.|://)explore\.org\b \bhistory-of-china\.com\b \bchinahighlights\.com\b \bmybeijingchina\.com\b \bshanghaihighlights\.com\b \bmychinatours\.com\b \bgarymartinhays\.com\b \bcirignani\.com\b \babrahamwatkins\.com\b \bwalkuplawoffice\.com\b \barmenianhighland\.com\b \bdeepcreek(?:vacay|vacations|lakevacay|lakeproperty|hotproperties)\.com\b \b100pulse\.com\b \bhscripts\.com\b \b404techsupport\.com\b \beasycalculation\.com\b \bmetal-observer\.com\b \bconvexoptimization\.com\b \bstanford\.edu/~dattorro\b \bsweetpoison\.com\b # blocked via meta sbl entry (?<=//|\.)about\.com\b: \bthaifood\.about\.com\b \bsurfacehippy(?:info\.com|\.info)\b \bez-tracks\.com\b #adware and installs a toolbar and BHO on users system \bdeltabridges\.com\b \bslipdoctors\.com\b \bhomeinfomax\.com\b \b2knowmyself\.com\b \bveomed\.com\b \boptions?tradingpedia\.com\b \bnariphaltan\.org\b \bnariphaltan\.virtualave\.net\b \bthehamptons\.com\b \bjtf\.org/forum_english\b \btamesha\.space\b \bpropertyzote\.com\b \bhomo\.com\b \bvkontakte\.ru\b \bsuperrobotmayhem\.com\b \bstock-trkr\.co\.uk\b (?<=[/@.])examiner\.com(?:[:/?\x{23}]|$) \bpaudarco\.(?:org|net)\b \baboutmyarea\.co\.uk\b \bconceptnissan\.com\b \bcharlesroring\.blogspot\.com\b \bvoobly\.com\b \bamericanbankingnews\.com\b \bzunzun\.com\b \b\.co\.cc\b \bterabitconsulting\.com\b \bdyingscene\.com\b \bindiemusicfinds\.com\b \braillife\.com\b \bbolenreport\.(?:com|net)\b \bquackpotwatch\.org\b \bhumanticsfoundation\.com\b \bbreastimplantillness\.com\b \ballaboutlaw\.co\.uk\b \bbeforethetrailer\.com\b \bmaltagenealogy\.com\b \bsaidvassallo\.com\b \bsignsvisual(?:ny)?\.com\b \btriond\.com\b \bhealthmad\.com\b \bquazen\.com\b \bsocyberty\.com\b \btrifter\.com\b \bbizcovering\.com\b \bsportales\.com\b \bcinemaroll\.com\b \bbookstove\.com\b \bmusicouch\.com\b \bwritinghood\.com\b \bepisodeguide\.us\b \bmanhood101\.com\b \bhomelesshub\.ca\b \bguyharvey(?:gifts(?:hop)?|inc|jewelry|shirts|sportswear)\.com\b \bfilmclub\.com\b \bbyebyehavana\.com\b \brentarasta\.com\b \bjusttollywood\.(?:com|info)\b \bmodifiedcars\.com\b \btopcruisesites\.net\b \borebaregistry\.com\b \bwikinewforum\.com\b \balhajowaisrazaqadri\.com\b \bprokerala\.com\b \bchinesepageantpage\.com\b \bmalayalamsearch\.com\b \bfacebook\.com/ShakespearsSisterOfficial\b \bflowers-cs\.com\b \bview360\.in\b \blistofmicronations\.com\b \battukaldevi\.com\b \bpanamaeconomyinsight\.com\.pa\b \barticledirectoryusa\.com\b \blabome\.(?:com|cn)\b \bwatchpokemonepisodes\.com\b \briverraftinginrishikesh\.com\b \bfoodfacts\.com\b \bhistory-fiend\.com\b \bkasur\.(?:org|tk|20fr\.com)\b \bcolinsackett\.co\.uk\b \bvandemataram\.com\b \bactremediation\.com\b \bachadirect\.com\b \btoshaliroyalview\.com\b \brathyatra\.net\b \btoshalisands\.com\b -business-review\.com\b \bcbronline\.com\b \bmrskin\.com\b \bmodernights\.com\b \bmaxabout\.com\b \bafricanmeccasafaris\.com\b \bamericansmokeless\.com\b \btheubie\.com\b \bkanha\.co\.uk\b \bkhajuraho-india\.org\b \bbiggboss\.co\.in\b \bchizeng\.com\b \bcutedeadguys\.net\b \bgcreddy\.com\b \biwawaterwiki\.org\b \brealestateindiaonline\.com\b \banimalsinthecity2?\.webs\.com\b \bcsi80048436282250\.webs\.com\b \bhimitrusentraigorangerjapanhero\.webs\.com\b \bjakqdengekitaijapanhero\.webs\.com\b \bjapanhero\.webs\.com\b \bkamenriderjapanhero(?:\.webs)?\.com\b \bultraman1967japanhero\.webs\.com\b \bultramanjapanhero\.webs\.com\b \bultraqjapanhero\.webs\.com\b \bultrasevenjapanhero\.webs\.com\b \bbuzzpublishing\.net\b \bmanipalmart\.com\b \bmatthewclayfield\.com\b \bareacode\.org\b \bcountrycode\.org\b \btollfreeforwarding\.com\b \bnationmaster\.com/encyclopedia\b \bstatemaster\.com/encyclopedia\b \bfashionologie\.com\b \bbolegaindia\.com\b (?<=//|\.)seraphim\.com\b \bdropshipdaemon\.com\b \blovebug(?:fans|central)\.com\b \bherbiemania\.com\b \bycdtotv\.com\b \b14gaam\.com\b \bhindupad\.com\b \bsaiyanisland\.com\b \bpantheon\.org\b \bfilmindustrynetwork\.biz\b \bfindthebest\.com\b \bcookdandbombd\b \bf2bbs\.com\b \bdurgapurcity\.(?:com|co\.in)\b \bcultfilmfreak\.com\b \baimersoft\.com\b \biskysoft\.com\b \bsquared5\.com\b \bquickeyespeedreading\.com\b \biaemagazine\.com\b \bapakistan(?:times|news)\.com\b \bmusicpakistan\.net\b \bplanetill\.com\b \bexeter\.co\.uk\b \bcardiff\.co\.uk\b \b3fatchicks\.(?:com|net)\b \bbensbargains\.net\b \bhuntingnet\.com\b \bchevroletforum\.com\b \bautos\.com\b \bsellmycar\.com\b \bdodgeforum\.com\b \bhdforums\.com\b \bhonda-acura\.net\b \bls1tech\.com\b \bmontecarloforum\.com\b \bmyg37\.com\b \bjaguarforums\.com\b \bmazdaforum\.com\b \brx7club\.com\b \bminicooperforums\.com\b \bevolutionm\.net\b \b6speedonline\.com\b \byotatech\.com\b \batvconnection\.com\b \bcancerforums\.net\b \bdermanetwork\.org\b \bloan\.com\b \bmortgage101\.com\b \boutblush\.com\b \bfamilycorner\.com\b \bhorsetopia\.com\b \bthehulltruth\.com\b \bjunabazaar\.com\b \bsoarerworld\.(?:com|co\.uk)\b \bboomerocity\.com\b \bbindb\.com\b # blocked via meta sbl entry \bco\.nr\b: \bciaoreviews\.co\.nr\b \bciaoreviews\.webs\.com\b \bthecurrentaffairs\.com\b \bsignature9\.com\b \bmangafox\.com\b \beutimes\.net\b \bboychat\.org\b \bnambla\.org\b \bbringvictory\.com\b \bcoffee\.org\b \bgcaptain\.com\b \bunofficial(?:andes|gameofgnar|squaw)\.com\b \blvstriphistory\.com\b \btrunkarchive\.com\b \blivraddict\.com\b \bleawo\.com\b \bsoo\.co\.in\b \besybuy\.com\b \bbluewaffle\.net\b \bleimo\.co(?:m|\.uk)\b \btellynagari\.com\b \bbollyguide\.com\b \bmusicnmovies\.(?:com|in(?:fo)?)\b \bnepalisongs\.info\b \btellyduniya\.com\b \bsearchandhra\.com\b \blockserv\.com\b \biqsociety\.org\b \breeladvice\.net\b \bseriesandtv\.com\b \bhardknock\.tv\b \bhurryupharry\.org\b \bmku\.com\b \bsmart-card\.com\b \bfireandsafetyforum\.com\b \bacopiancenter\.am\b \bucoin\.(?:net|info)\b \bourprattville\.com\b \bsmashinginterviews\.com\b \bcorporationwiki\.com\b \bnteu280\.org\b \bsidebarnation\.com\b \bhollywoodphotographs\.com\b \btaj(?:pharm|api|agro)\w*\.com\b \bletsgeteverything\.com\b \blamuscle\.com\b \bpuretravel\.com\b # blocked via meta sbl entry \bchriscomerradio\.com\b: \bchriscomerradio\.com\b \bsportsonpctv\.com\b \brock-the-jukebox\.com\b \bzeemaps?\.com\b \banusthanokarehasya\.com\b \bearthwaterfireair\.com\b \bheaventruth\.com\b \bhankville\.com\b \bfared\.com\b \bkenyanlyrics\.com\b \bgo2jump\.org\b \badvocatekhoj\.com\b \bbeijingattractions\.org\b \bviajarporchina\.com\b \bhangzhoutravel\.org\b \biyogi\.(?:net|ca|net\.au|co\.uk)\b \bkavkazcenter\.com\b \bbimeanalytics\.com\b \bbusinessintelligence\.me\b \bazlyrics\.com\b \bfineartbartending\.ca\b \bdvdrare\.com\b \bbasel-iii-association\.com\b \brisk-compliance-association\.com\b \brisk-officer\.com\b \bchief-compliance-officer\.org\b \bphotovoltaik\.eu\b \bteamkilimanjaro\.com\b \bafricanextremepromotions\.com\b \bdickscab\.com\b \bmanipal\.info\b \bpeakdistrict-nationalpark\.com\b \bstay[\w-]*\.co\.uk\b \bawardannals\.com\b \bhighspeedsat\.com\b \b[-\w]+satellite\.blogspot\.com\b \bairlinetimetables\.blogspot\.com\b \bdoom3\.zoy\.org\b \bial\.goldthread\.com\b \bthebrowser\.com\b \bfive-books\.com\b \bweirdcrap\.com\b \bflixya\.com\b \bnetlawman\.(?:co\.za|co\.uk|com|ie|co\.in|co\.nz|com\.au)\b \bhowautowork\.com\b # blocked via meta sbl entry \bmywikibiz\.com\b: \bmywikibiz\.com/Directory:Logic_Museum\b \btrimbakeshwar\.in\b \bbhimashankar\.co\.in\b \bclickssl\.com\b \bcbil360\.com\b \btopcashback\.co\.uk/ref \bnuibavi\.com\b \bencyclopediadramatica\.gay\b # listing here until decision is made on meta \bhorseracingnation\.com\b \bsrebrenica-genocide\.blogspot\.[a-z]+?\b \bfret12\.com\b \bfoodchem\.com\b \breel-scout\.com\b \bcarbaze\.com\b \blaurasmidiheaven\.com\b \bphysiotherapy-treatment\.com\b \bgunesintamicinde\.com\b \bekoses\.com\b \bmytiens\.com\b \bcrarg\.org\b \bdltruth\.com\b \bprouty\.org\b \bbest-poems\.net\b \b(wanderingtrader|thedaytradingacademy)\.com\b \buploading\.com/files\b \bkiwi6\.com/file\b \bfiledropper\.com\b \by8kizi\.com\b \bdistinctlyoklahoma\.com\b \bhealthyhairhighlights\.com\b \bthetrendystyle\.com\b \bevents-?pakistan(?:\.blogspot)?\.com\b \baskacronym\.com\b \bindiareport\.com\b \bbhojaldham\.org\b \b(?:watches)?blackfriday(?:jewelry|clothing)?\.org\b \bavoiceformen\.com\b \bswagbucks\.com[/?]\w+\b \b360eire\.com\b \bgnaa\.eu\b \blovell-rugby\.co\.uk\b \b2itb\.com\b \bticketmaster\.com\b \beduroute\.info\b \bkitbag\.com\b \bcontent-writing-india\.com\b \bflagsonline\.it\b \bsites\.google\.com/site/fivegateways\b \bfreshbeatbandlive\.com\b \bmetrotix\.com\b \bthepirateslair\.com\b \badwiin-music\.com\b \btnaflix\.com\b \bontariotenants\.ca \bjamesdamiano\.yolasite\.com\b \binfobarrel\.com\b \bshop\.bravadousa\.com\b \bonlinesolutionproviders\.com\b \bsiargaoislands\.net\b \bwowsurigao\.com\b \bsiargaoislands\.com\b \burdunovelspdf\.com\b \bglobalcitymap\.com\b \bchinatourmap\.com\b \bduanelinklater\.com\b \bfandaily\.info\b \bpurchase\.tickets\.com\b \bworldsoccershop\.com\b \blistofnewspapers\.com\b \bhowflyhiphop\.com\b \beduvision\.edu\.pk\b \bonlinegamese\.com\b \bgeorama\.com\.au\b \bkishangarhmarble\.co\.in\b \bkishangarhmarble\.com\b \bmakranamarble\.co\.in\b \bkotastone\.org\b \bhipresurfacingsite\.com\b \bpunjabi-kavita\.com\b \bprodirectsoccer\.com\b \brohri\.net\b \bdidigamesplay\.com\b \bfacebook\.com/DACoutlaw\b \bwegotsoccer\.com\b \bchinaholiday\.com\b # blocked via meta sbl entry \bbeatles\.ru: \bbeatles\.ru\b \bus\.mt\.com\b \bmurderuk\.com\b \batxstables\.com\b \bthecartoonpictures\.com\b \bcitypictures\.org\b \bfootball-pictures\.net\b \bdisneypicture\.net\b \bkooga-rugby\.com\b \brajamahendravaram\.com\b \brajahmundry\.me\b \bjobgoround\.com\b \beasystoragesearch\.com\b \bhowtodothings\.com\b \bksadoctor\.com\b \beasywebsitebuilders\.net\b \bremoteonlinebackup\.net\b \bphilsilversshow\.com\b \bmoviezadda\.com\b \bcgap\.org\b \blamicrofinance\.org\b \bsouthportlandba\.com\b \bheylookmeover\.blogspot\.com\.au\b \boldtimeradiodownloads\.com\b \boldtimeradiocds\.com\b \boldtimeradiomp3\.com\b \botrcat\.com\b \bocrcat\.com\b \bcbsrmt\.com\b \bhoopsuniverse\.net\b \bjutcm\.com\b \boverlander\.tv\b \belverys\.ie\b \bhistorische-orte\.de\b \bnfohump\.com\b \bislandinkjet\.com\b \bstartuptunes\.com\b \bbankinfobd\.com\b \bmanning\.com\b \bkompenz-elastic\.com\b \bcolumnpk\.com\b \blearningpk\.com\b \bincrediblerohtas\.com\b \bmumbailocaltraintimetable\.net\b \bneighborhoodarchive\.com\b \beighteenminutes\.com\b \brepair7\.com\b \bfreemasonrywatch\.org\b \blovesystems\.com\b \btherealsavoy\.com\b \blatestmoviez\.[a-z]+\b # blocked via meta sbl entry \bofficialworldrecord\.com\b: \bofficialworldrecord\.com\b \bwelkshow\.com\b \bayurvedictalk\.com\b \bblugaa\.com\b \bcinecoffee\.(?:com|in)\b \bbeacon\.org\b \bqwiki\b\.com\b \bnepalese\.co\b \bphilosophytalk\.org\b \bexpresstracking\.org\b \bpacbi\.(?:com|net)\b \bairtet\.in\b \bdhruvplanet\.com\b \bprod-dev\.com\b \bnowpublic\.com\b \bseeraa\.com\b \bcloudreviews\.com\b \bradioguide\.fm\b \bpincodedatabase\.com\b \bmdct\.com\.au\b \bdoabaheadlines\.co\.in\b \bshufra-consultancy\.com\b \bsimplifiedenglish\.net\b \btextilesurat\.com\b \bsdlc\.ws\b \bhumanfankind\.com\b \bglblgeopolitics\.wordpress\.com\b \bdreamboxok\.com\b \brobindegrootdesign\.com\b \bfreshliving\.blogspot\.ca\b \bcustomautosbytim\.com\b (?<=//|\.)safety\.com\b \bwholesale-direct-first-aid\.com\b \bdigitalanalog\.in\b \bnucleonsoftware\.com\b \bgiftbig\.com\b \bpushkarcamelsafari\.com\b \bjaisalmerdesertcamp\.com\b \bcliffharris\.com\b \bdivereport\.com\b \bplasticsinfomart\.com\b \barabplasticsnews\.com\b \bshaded-relief\.com\b \baringo\.com\b \bonevasai\.com\b \bpsiram\.com\b \bfilipinofoodsrecipes\.com\b \bcorenets\.com\b # blocked via meta sbl entry \burls\.co\.il\b: \burls\.co\.il # url shortener short.urls.co.il \bpeople\.ifm\.liu\.se/marma\b \bandhow\.(?:com|fm|org)\b \balighaemi\.com\b (?<=[/@.])guy\.com\b \bdanpantone\.info\b \bnewcivilisation\.com\b \bfreedom\.ws\b \bwebsite\.ws\b \bspirittourism\.com\b \bculturextourism\.com\b \bsustainabletourismonline\.com\b \bgadgetbuzz\.in\b \bmedicalxtourism\.com\b \bsportsxfitness\.com\b \bgreenglobaltravel\.com\b \bcenterforhumanreprod\.com\b \bbritanniawrestling\.co\.uk\b \bacademicroom\.com\b \bpaikse-mpala-9\.blogspot\.gr\b \bindia-forums\.com\b \bsdakotabirds\.com\b \bcosplaymemories\.com\b \bgsmarc\.com\b \bticketsroundtheworld\.com\b \blimogesboutique\.com\b \blimogesdirect\.net\b \blimoges\.com\b \bindiresult\.in\b \bvalleyofflowers\.info\b \bisbf\.edu\.in\b \bvb\.com\b \bpuneritraveller\.com\b \bprophet\.com\b \bkoreanroyal\.(?:com|org)\b \bbvinewbie\.com\b \bkink\.com\b \bmetalwani\.com\b \bbilltrack50\.com\b \behowto[_\-0-9a-z]+\.com\b \bcloudways\.com\b \bflyvbjerg\.plan\.aau\.dk\b \bbooks\.google\.com/books\?vid=ISBN0521009464\b (?<=//|\.)passion\.com\b \bfootworship\.com\b \bultimatesurrender\.com\b \bkinkondemand\.com\b \bsexandsubmission\.com\b \bsexanimal\.info\b \bfilmgola\.com\b \bwysinger\.homestead\.com\b \bbackstageol\.com\b \btheadventuresofbillymeier\.com\b \bradiondistics\.altervista\.org\b \bsemioffice\.com\b \bzaiqa\.com\b (taiwan|investment|hong-kong|huashan|mclogi)\.tumblr\.com\b \bfullboxoffice\.blogspot\.com\b \bjewiki\.net\b \bhqtips\.com\b \bpakmedia\.tv\b \bpakistantourntravel\.com\b \bforru\.org\b \bsitetrail\.com\b \bbuddylead\.com\b \biagora\.(?:com|net)\b \bshortstoriesshort\.com\b \btaxworry\.com\b \bmuumuuhouse\.com\b \bamericanpatriotparty\.cc\b \bbestnotes\.info\b \baffiliates\.neteller\.com\b \bpingwinojad\.blog\.pl\b \bmicrooyun\.com\b \bcheckmarx\.com\b \bsydney\.com\.au\b \bxtools\.co\.uk\b \btimesofbook\.com\b \bswagsgalore\.com\b \bfreeindianrecipes\.com\b (?<=[/@.])lespaulstore\.com\b (?<=[/@.])cheap-guitar\.com\b (?<=[/@.])flyguitars\.com\b \bannabelkarmel\.com\b \brecordninja\.com\b \bshort-biography\.com\b \btulpa\.info\b \bkbcregistration\.in\b \bkbcofficial\.blogspot\.in\b \bhistoryofnations\.net\b \bsgcafe\.com\b # blocked via meta sbl entry paydayloans: \bmopaydayloanstore\.com\b \bglamchika\.com\b \bfreeitunesforever\.com\b \bmediamass\.net\b \bnecropedia\.org\b \blolrpoints\.com\b \bnationalforum\.com\b \btest\.wikipedia\.org/w/index\.php\?title=Wikipedia_talk:Advertising # continuously spammed and misleading users \bglitchdata\.com\b \bcheapbooks\.com\b \bpincodeofindia\.com\b \buniversetomorrow\.com\b \bletstalkpayments\.com\b \bitsusefulstuff\.com\b \bfacebook\.com/PeterCapaldi\b \bfacebookgroups\.(?:org|info)\b \bfundoofun\.com\b \bentertainment\.sandhira\.(?:com|ca)\b \bteenport\.com\b \blivehdtv\.us\b \byess-movie\.com\b \bsoccerdatabase\.eu\b \bthenewcalculus\.weebly\.com\b \bknowbe4\.com\b \bwoosa\.org\b \bimdb\.com/name/nm2428088/bio\b \bthinktransportation\.net\b #\bairforce-technology\.com\b #\brailway-technology\.com\b #\bmining-technology\.com\b #\bpower-technology\.com\b #\bship-technology\.com\b #\baerospace-technology\.com\b #\barmy-technology\.com\b #\bdesignbuild-network\.com\b #\broadtraffic-technology\.com\b #\bfoodprocessing-technology\.com\b #\bairport-technology\.com\b #\bnaval-technology\.com\b #\boffshore-technology\.com\b #\bsemiconductor-technology\.com\b #\bmobilecomms-technology\.com\b #\bhotelmanagement-network\.com\b #\bwater-technology\.net\b \bimdb\.com/title/tt2101557\b \bpopupchinese\.com\b \bhisseanaliz\.net\b \bw5lar\.org\b \biplt20wiki\.com\b \bwikinewslive\.com\b \bmoretamil\.com\b \bfacebook\.com/paultt\.easter\b \bsumra\.in\b \bcompanieslist\.co\.uk\b \bcompanydirectorcheck\.com\b \bslideee\.com\b \bccdni\.com\b \bmotorwaygroup\.com\b \bvirtualclinic365\.blogspot\. \bserifbooks\.co\.uk\b \btoajinandnicemusicband\.com\b \bfunctionspace\.org\b \bhyperglycemiaabout\.com\b \bSpyroDragon\.(?:com|org|tk)\b \bliposkinsbrazil\.com\b \bgarciniacambogiawow\.org\b \bdubai-visa\.co\.uk\b \bdubaivisas\.in\b \bmetroeasy\.com\b \bfilmznews\.in\b \bfilmzvideo\.blogspot\. \bmagicalrealism\.us\b \besbal\.com\.tr\b \bbbc-news-today\.trustedsitebd\.com\b \bflmortgagece\.com\b \bmoderateislam\.skyrock\.com\b \bmusclegainhelp\.com\b \binsideworldsoccer\.com\b \bperfecthairtransplant\.com\b \bzipmagic\.co\b \bindiaproperty\.com\b \bseicane\.com\b \boptimalstackfacts\.net\b \bhealthcaresup\.com\b \bamericanresidentialwarranty\.com\b \b8099938925062924236_75166c8f6c1257f8b144837dad6264dea35c5758\.blogspot\. \bstrongmenmuscle\.com\b \bnet2bet\.com\b \bcarsizzler\.com\b \bifscswiftcodes\.com\b \bmoses1996\.deviantart\.com\b \btabletmonkeys\.com\b \bwatchonline247\.com\b \bresources\.32red\.com/redirect\.aspx \ballinexporters\.com\b \bkokodatreks\.com\b \bpowerstuffs\.com\b \banjaanmovie\.com\b \bfilev\.co\.kr\b \bxs552\.com\b \bsgs\.com\b \bbeautyglimpse\.com\b \bpriceburp\.com\b \balluc\.(?:to|com)\b \btripleeffectseyeserum\.org\b \bjoy-?travels \bfriendsbizz\.com\b \binfoglitz\.com\b \bserendipitydiamonds\.com\b \bufusoft\.com\b \bwordofsearch\.com\b \bv2media\.ae\b \bohack\.in\b \bwebstarttoday\.com\b \bdoodle4googletoday\.blogspot\. \bthepiratebay\.y0\.pl\b \bwikimediagendergap\.wordpress\.com \bshaupdates\.(?:com|org)\b \bgooglesamachar\.com\b \bezayedrealestate\.com\b \bcelebheightweight\.com\b \bdiabacordoesitwork\.com\b \bbhushanmahadani\.com\b \bfull2015movies\.co\.vu\b \bedupdf\.org\b \bthewayoftheninja\.org\b \bfullmovies2015onlinefree\.co\.vu \bpayripo\.com\b \ballstarweekendnewyork\.com\b \bbilgiozetim\.com\b \bozguncel\.com\b \bclanshelper\.com\b \bzumper\.com\b \blawessaypros\.co\.uk\b \brobertankony\.com\b \bacordofwood\.net\b \bbible\-history\.com\b \bwatchersonthewall\.com\b \btechnewsprovider\.com\b \bhealth350\.com\b \bcreative-biolabs\.com\b \bcreative-enzymes\.com\b \bpostofficehours\.us\b \bincomerain\.com\b \bentrancecorner\.com\b \bclassicistranieri\.com\b \bmensusa\.com\b \bsixsigma-institute\.org\b \btest-institute\.org\b \bisin\.org\b \btelugupopular\.com\b \bgamergate\.me\b \bessaybox\.org\b \bcompck\.com\b \btophealthresource\.com\b \bbest-essay-writing-service-reviews\.com\b \bmitralvalveguy\.com\b \bnaturalshilajit\.com\b # blocked via meta sbl entry \bgoo\.gl\b(?!/maps\b).*: \bgoo\.gl/aSJMpo\b \behow\.co\.uk\b \bdermaessencecreamblog\.com\b \bpvpserverler\.org\b \brtnda\.org\b \bmusicacloud\.com\b \blgnetworksinc\.com\b \bperry4law\.org\b \blukeisback\.com\b \bsexherald\.com\b \bfileston\.com\b \bbocsci\.com\b \bhowold\.co\b \bmicromarketmonitor\.com\b \bmarketsandmarkets\.com\b \bavaaz\.org\b (?<!-)\bchange\.org\b \bdecentnil\b \bsaharanpurfurniture\.com\b \bpuntapacificarealty\.com\b \bexplicitsupplements\.com\b \bweedshop\.com\b \bbadcreditresources\.com\b \bfpladvisorygroup\.com\b \bprimaryintegration\.com\b \bcitrucks\.com\b \bbeltmannlogistics\.com\b \buptownpopcorn\.com\b \breebieallied\.com\b \bexcelms\.com\b \bkieffersigns\.com\b \bapplebusinesssupport\.co\.uk\b \birenasbookkeeping\.com\.au\b \becig-reviews\.net\b \brockymountainairpurifiers\.com\b \bdotcommastermind\.com\b \balpinerecoverylodge\.com\b \binfusionh2o\.com\b \bbatonrougecounseling\.net\b \bfinanzablog\.net\b \bcalgaryseocompany\.ca\b # blocked via meta sbl entry (car|life)insurancerates\b: \bcarinsurancerates\.com\b \bvip-cheats\.com\b \b4pcb\.com\b \bfitnessrocks\.org\b \bringboost\.com\b \bcannabisrehab\.org\b \baffordablecontractorwebsites\.com\b \bplusvouchercode\.co\.uk\b \bdatanalyzers\.com\b \bsccaprotontherapy\.com\b \bdirectlegalfunding\.com\b \bthetreecenter\.com\b \bysais-seo\.com\b \bmoneyhomeblog\.com\b \b3dsemulatorx\.net\b \bstopcreditfraud\.org\b \bdienerproperties\.com\b \bbergspider\.net\b \bpornclub24\.com\b \bchairforce\.com\.au\b \bchairforceaustralia\.blogspot\.in\b \bchairsandtablesinaustralia\.wordpress\.com\b \bboltbox\.com\.au\b \bonlinecricketbetting\.net\b \brealmoneyslotsonline\.com\b \battractioninstitute\.com\b \bluvforhair\.com\b \bbimomsgroup\.com\b \bbillscycleworld\.com\b \bmakesomeonesdaytoday\.com\b \bleivos\.com\b \bbigmoores\.com\b \bdesignsandlayouts\.com\b \btheusedcarguy\.co\.uk\b \bsportsbettingsitez\.co\.uk\b \blalascoop\.com\b \bclaimsmate\.com\b \bdirkpowell\.com\b \blvvservices\.com\b \bbestdentrepaircardiff\.co\.uk\b \bhoward-snyder\.com\b \bikarecafe\.com\b \bprolimehost\.com\b \bthetacticalguru\.com\b \btrampolinegurus\.com\b \bcinereport\.com\b \bhqpool\.com\b \blvvservices\.co\.uk\b \bbankbazaar\.com\b \bbankbazaarinsurance\.com\b \bweightlosslegend\.com\b \bvrbo\.com\b \balloywheelrefurbishmentcardiff\.co\.uk\b \balloywheelrefurbishmentnewport\.co\.uk\b \bcarbumperrepairswansea\.co\.uk\b \bfindmeatent\.com\b \bpanicattackaway\.com\b \bdollarsincome\.com\b \bcarbumperrepairscardiff\.co\.uk\b \bcarbumperrepairsnewport\.co\.uk\b \bpixelfury\.org\b \bppiclaimscalculator247\.co\.uk\b \bpranatothepeople\.com\b \bcaseo\.ca\b \bmedaccessindia\.com\b \bwebgatewayindia\.com\b \bexamguidez\.com\b \btestosteronebuyonline\.com\b \bkamagrahub\.biz\b \bpillenpalast\.com\b \bsimplytablecloths\.co\.uk\b \bthehealthsite\.com\b \bsearates\.com\b \bbeautyhealthtips\.in\b \bnewslines\.org\b \bwatchwrestling\.in\b \bnewhealthguide\.org\b \bthemanlyzone\.com\b \bclaimadjusters\.wordpress\.com\b \bmuscleforlife\.com\b \bteluguone\.com\b \bhowtogetintopharmaceuticalsales\.com\b \bclicksgeek\.com\b \bvisionone\.co\.uk\b \bimpoundedcarinsurance\.com\b \bbmihealthcare\.co\.uk\b \bhu-friedy\.com\b \bgetsteamgifts\.com\b \bpoweroak\.net\b \bregistrymonitoring\.com\b \bfacebook\.com/groups/[Ee]lon[Mm]usk\b \bbangalorean\.net\b \bxlibris\.com\b \bcbrates\.com\b \bfatburnxonline\.com\b \bhuntingforbinoculars\.net\b \bhealthy4u\.net\b \bbalearic-villas\.com\b \bsiebland\.com\b \bahataxis\.com\b \bvisasavenue\.com\b \blocksbumping\.wordpress\.com\b \bcheatelite\.net\b \bbrownbook\.net\b \bmarinelike\.com\b \bhowpk\.com\b \binboxblueprintbonus\.com\b \bptlb\.in\b \belectroniccourts\.in\b \bguruofmovie\.com\b \bwikigrain\.org\b \bbestflightdelaycompensation\.com\b \bbeverlyhillscaviar\.com\b \bpersonalgrowth\.com\b \biotworm\.com\b \bhaloactive\.com\b \bthehealthvictory\.com\b \bsincitylawfirm\.com\b \batozpetcare\.com\b \bbusinessjuice\.co\.uk\b \bcair-net\.org\b \bmyreptilehub\.com\b \bdruglead\.com\b \bdrugfuture\.com\b \bbharatbook\.com\b \btaxguru\.in\b \bpantothenicacidacne\.net\b \bdanipetcare\.com\b \bcandidwriter\.com\b \bmusclehealthfitness\.com\b \bjaggy\.in\b \btimecube\.com\b \btrafficmonsoon\.com\b \bsahinahi\.com\b \beltoro\.com\b \bsoftwaresuggest\.com\b \bastmsteel\.com\b \blifecellcream\.com\b \bin-cubator\.org\b \btastygujaratifood\.blogspot\. \byourstory\.(?:in|com|co)\b \bdownloadsfreemovies\.blogspot\. \bmiamidogs\.com\b # blocked via meta sbl entry \bcomprarviagraes: \bcomprarviagraes24\.com\b \bhumanrights\.foundation\b \bfilmybase\.com\b \bgettinggeek\.com\b \bgainesvillepainters\.net\b \bcampadelectronics\.com\.au\b \bflppr\.org\b \baldictionary\.com\b \bblueoceanlearning\.com\b \bhowshutterbug\.com\b \bandrotransfer\.com\b \bunitedmedicalcredit\.com\b \bfilmymantra\.com\b \bsumax\.de\b \bellenoneilrealty\.com\b \bcoastallimocharleston\.com\b \blonghorninvestments\.com\b \blawncaresucks\.com\b \blwaccounting\.ca\b \bhippressurecooking\.com\b \bportable-airconditioner\.co\.za\b \bcoffeelounge\.net\b \bkpopsurgery\.com\b \baramendia\.com\b \bnuvorainc\.com\b \bcharlotteseofirm\.com\b \bkabtechusa\.com\b \bcohesivewebdesigns\.com\b \b[_\-0-9a-z]+\.guru\b \bopyo01\.com\b \bmetrocosm\.com\b \bnoveltystreet\.com\b \bmoivaonhatoi\.com\b \blanierpropertygroup\.com\b \bindiancinemas\.in\b \bgoosepascher\.com\b \bsnowgoosehuntingmaryland\.com\b \bedcookrealestate\.com\b \btopnotchmoversinc\.com\b \bantlerfarms\.com\b \bbitcatcha\.com\b \bteeda\.com\b \bbollywoodtrending\.com\b \bblackfridaymattress\.org\b \bwhatsuppworkout\.com\b \bthunderingsound\.com\b \brhinoplastysurgeonsinuk\.com\b \bardenheritage\.co\.uk\b \bfreelancevideocollective\.co\.uk\b \btrueblueloans\.co\.uk\b \bsouchadaresort\.com\b \bomnivoix\.com\b \bcommunitylifechurch\.uk\b \btechiwiki\.net\b \bfairinvestment\.co\.uk\b \bsquidoo\.com\b \bdurianproperty\.com\.my\b \bguardshack\.net\b \bnutritionfox\.com\b \bvitaltrafficsolution\.com\b \bispeech\.org\b \bcamcorderchris\.com\b \blifechangesbiz\.com\b \bsouthflderm\.com\b \bskyscrapercity\.com\b \bcurrencyliquidator\.com\b \bwrestlng\.com\b \borixmarketing\.lk\b \borixmarketing\.net\b \bask\.naij\.com\b \bearpixels\.com\b \bdiva88bet\.com\b \bdiasporaengager\.com\b \bdeewaneindia\.com\b \bmyrhinoplastysurgeon\.com\b \bflagsforyou\.com\b \bartsome\.co\b \btravelbirbilling\.com\b \bsiriusdecisions\.com\b \bhomesthetics\.net\b \bwebworldexperts\.com\b \bmrperfect\.dk\b \bsearchfordrivinglessons\.co\.uk\b \bmybkhelp\.com\b \bbestcarsfeed\.com\b \biphonegamecreator\.com\b \branktracker\.com\b \b1commercialspace\.com\b \bmountainbikesguide\.com\b \bnewportbaydental\.com\b \bjtpedals\.com\b \bskincareuncover\.com\b \bledmesteren\.dk\b \bbeeremovalusa\.com\b \bytview\.com\b \blovemelanotan\.org\b \blovemelanotan\.com\b \baacidsolutions\.com\.au\b \blawofattractioncoaching\.net\b \bcedarhomesllc\.com\b \btimg\.com\b \btenniscourtmaintenance\.co\b \btarmacadamsurfaces\.co\.uk\b \bplaygroundmarkings\.org\.uk\b \bpromo-seo\.co\.uk\b \bartificialfootballpitch\.org\.uk\b \bplayareaflooring\.co\.uk\b \bartificialturfpitchreplacement\.co\.uk\b \bsyntheticturfpitchmaintenance\.co\.uk\b \bresinboundsurfacing-suds\.co\.uk\b \bcolouredtarmac\.co\.uk\b \bmuga\.co\.uk\b \btenniscourtsurfaces\.org\.uk\b \bnetballcourtspecialists\.co\.uk\b \bsportscourtcontractors\.co\.uk\b \brunningtracks\.co\.uk\b \bmultiusegamesarea\.co\.uk\b \bartificialrugbypitches\.com\b \blongjumprunway\.co\.uk\b \bdudhwanationalpark\.in\b \bjimcorbettnationalpark\.co\.in\b \burbanpk\.com\b \broyalmodel\.in\b \baatransmission\.com\b \baccuregsoftware\.com\b \bmanchanda-law\.com\b \bwhizzsystems\.com\b \bfilmyfolks\.com\b \bccl6t\.com\b \btazaweb\.com\b \bspiderkerala\.net\b \bpunjabspider\.com\b \bmumbaispider\.com\b \bmaharashtraspider\.com\b \bvkboard\.com\b \bbollyzoom\.com\b \bassignmentsolution\.net\b \b977\.by\b \bnetflixmovies\.top\b \bpunjabigrooves\.com\b \broadtests\.com\b \btv-seriesworld\.com\b \bmarvels-daredevil\.blogspot\.com\b \byoutube\.com/watch\?v=W0a6L7hbD7U\b \bsukhbirsinghbadalofficial\.blog\.com\b # included via the next line: \bstreamnow\.site\b (netflix|movie|stream).*?\.(ga|cf|ml|gq|online|site)\b \bpg-naturpharma\.de\b \btrackmystack\.com\b \bfilterbuy\.com\b \bresearchpeptides\.com\b \bmybaghanger\.com\b \bliteregal\.co\.uk\b \brenewableenergyhub\.co\.uk\b \bdrugtestsinbulk\.com\b \bsupersailyachts\.com\b \bcleardemand\.com\b \bchicroombarcelona\.com\b \bblingart\.co\.uk\b \bonlinepersonalfinance\.com\b \bkidsridewild\.com\b \btablesawgeeks\.com\b \bschool-time\.co\b \bcreditangel\.co\.uk\b \bdata2gowireless\.com\b \bblacknote\.com\b \bflightclaimcompensation\.co\.uk\b \bbamboozz\.net\b \bukmeds\.co\.uk\b \bnexusconsultancy\.co\.uk\b \bseamgen\.com\b \bstevesims\.com\b \bbestcooler\.reviews\b \bmadamehighst\.com\b \bnaturalremedyideas\.com\b \bbeatthefish\.com\b \bhavequotes\.com\b \bearplugsguide\.com\b \bvtightgel\.org\b \bjobsearchbible\.com\b \bisrael-stripers\.co\.il\b \biontophoresismachine\.org\b \bvpnsrus\.com\b \bambientbp\.com\b \boploverz\.cf\b \byouhd\.(ga|cf|ml|gq)\b \bnepalfootprintholiday\.com\b \butpattiecom\.com\b \blinkfame\.com\b \bputlockerhd\.online\b \balvintube\.net\b \bcelebbyte\.com\b \bmoroccotourguide\.org\b \bfacebook\.com/Netflixsteraming100\b \bviewhd\.cf\b \bproductcontrollers\.com\b \bmobilesiri\.com\b \bhistorypak\.com\b \bexams4sure\.net\b \bstockbrokers\.com\b \bbestblackhead\.com\b \bnutrient\.javalime\.com\b \bdatapedia\.co\b \baskdatas\.com\b \bhearingaidsrating\.com\b \bwaset\.org\b \bclarionsafety\.com\b \ballstateinvestigation\.com\b \bthereportertimes\.com\b \bsancharexpress\.com\b \bmind\.plus\b \bwikisubmitter\.com\b \bhongkongescortservices\.com\b \bdthrechargeonline\.com\b \bmolluscumclinic\.com\b \bsixsigma-institute\.com\b \brppart\.com\b \bwikipediatraveltoday\.blogspot\. \bfull-gamespc\.com\b \bbrainminetech\.com\b \bkaiju\.wikidot\.com\b \bvidhya360\.in\b \bcontactnumber\.in\b \broadrouteindia\.com\b \bkosakchiro\.com\b \bmp3downloadmusic\.co\b \bukcompanylist\.co\.uk\b \bMyPayDesk\.com\b \bfinal\.cbstv\.online\b \blighthousegaragedoors\.com\b \bimhabib\.com\b \bposist\.com\b \bxfreehd\.ml\b \bsoftwaretestingbooks\.com\b \blove-in-sms\.com\b \bmahendrachemicals\.com\b \bgiftcardspromocodes\.com\b \b99acres\.com\b \bgethucinema\.com\b \bwebtechcoupons\.com\b \bonline3c\.com\b \btechyshacky\.com\b \bloudestdeals\.com\b \bhostcouponsx\.com\b \bblackfridaycouponstore\.com\b \bkapitalanlagevergleich\.com\b \bkuechen\.com\b \bfemalehongkongescort\.com\b \bfantasticpestcontrolmelbourne\.com\.au\b \bcarpetcleaningexpertsmelbourne\.com\.au\b \bagreenalternative\.org\b \bbeforeitsnews\.com\b \bbellitere\.com\b \bpissedconsumer\.com\b \btradergroup\.org\b \bahcafr\.com\b \bautox\.in\b \bnaticelebs\.com\b \bopticsplanet\.com\b \bhack-clashroyale\.com\b \bzetafocus\.com\b \bvidzem\.com\b \bmedicalexpressclinic\.co\.uk\b \bindianeagle\.com\b \bamerica\.pink\b \brepublic\.pink\b \bcheyuwo\.com\b \boptisci\.com\b \bhealthandcaretips\.com\b \bbankinginsuranceworld\.blogspot\.in\b \byeezy-shoes\.us\.com\b \bwikipediawehaveaproblem\.com\b \bnutrahealthtrimsite\.com\b \bcustom-writing\.org\b \bmobileappstesting\.com\b \bthequotestub\.com\b \bfuyanpills\.com\b \bjoinpaychex\.com\b \bquizzinginc\.com\b \bhealthwhoop\.com\b \bhongkongescort\.com\b \brecoverycnt\.com\b \byoutube\.com.*?mAPBm_0ftAY\b \bzzzslots\.com\b \bbestsocialplan\.com\b \balbuquerqueamphitheater\.com\b \bcadillacpalacetheatre\.com\b \bdesmoinesarena\.com\b \bgeorgeamphitheatre\.com\b \bhartfordtheatre\.com\b \blaketahoearena\.com\b \bmohegansunarena\.net\b \bstagepittsburgh\.com\b \bthehollywoodpalladium\.com\b \btheoakmountainamphitheater\.com\b \btheredrocksamphitheater\.com\b \bvirginiabeachamphitheater\.com\b \bwestpalmbeachamphitheatre\.com\b \bisuzusby\.com\b \bpokerhebat\.net\b \bareabola\.info\b \bsitusmainpoker\.com\b \bnewkannada\.com\b \bfreshkannada\.com\b \bmoviesdoor\.com\b \bgocinema\.in\b \batltimes\.com\b \bnews-chicago\.com\b \bthedenverjournal\.com\b \bthelajournal\.com\b \bthetimesofmiami\.com\b \bthenashvillepost\.com\b \bthephiladelphiajournal\.com\b \bthesanfranciscopost\.com\b \bthetimesoftexas\.com\b \bthevegastimes\.com\b \bthewajournal\.com\b \bthenyjournal\.com\b \bmigrationtranslators\.com\.au\b \btraindogsonline\.org\b \bchampcash\.com\b \blowratelocksmith\.com\b \bddfreedishnews\.com\b \bdthplus\.blogspot\.com\b \bddfreedish\.blogspot\.com\b \bexams4sure\.com\b \bexamsbuzz\.com\b \bbraindumps4it\.com\b \bcerts4you\.com\b \btechved\.com\b \bvarietycinema\.com\b \balexwiremesh\.com\b \bstockholmlackering\.se\b \bxn--lackeringkksluckor-m3b\.se\b \blackering\.blogspot\.se\b \bbookeventz\.com\b \bcasinonews4u\.com\b \bmerchantstronghold\.com\b \bmuezhest\.com\b \bebates\.com/r/ \bdraftkings\.com/r/ \bcoachtube\.com\b \btvonline\.website\b mafaz(funclub|official) mohamm?edmafaz \broleplay\.co\.uk\b \bnaesys\.com\b \bhersheystadium\.net\b \bhollywoodamphitheater\.com\b \bidoleyes\.com\b \bparamounttheatreseattle\.net\b \bthehillauditorium\.com\b \bmontagemountainamp\.com\b \bwhiteoakamphitheatre\.com\b \blivenow\.website\b \bpointersoft\.in\b \bcarsmind\.com\b \bmyhappyjourney\.com\b \bwaschmaschinentest\.net\b \bdevart\.com\b \bresumevogue\.com\b \bhearingaid-guide\.com\b \bgolfguideforbeginners\.com\b \bperfecthairguide\.com\b \bcredofy\.com\b \bgetbestmattress\.com\b \bmobigyaan\.com\b \bcarbonatedcoffee\.net\b \bloc8nearme\.com\b \btaaxe\.com\b \bmakaihbeats\.net\b \bpromo-media\.co\.uk\b \bneedlehole\.com\b \bcomparedegreesonline\.com\b \bcarenician\.com\b \brestaurantji\.com\b \bfastfox\.com\b \bfpga4student\.com\b \beduparna\.com\b \bneetschool\.com\b \bopenborders\.info\b \bbooks\.google.*?id\=alllAwAAQBAJ\b \bbooks\.google.*?id\=hg3qAgAAQBAJ\b \bbooks\.google.*?id\=ngCqCQAAQBAJ\b \bbooks\.google.*?id\=rFW8AgAAQBAJ\b \bbooks\.google.*?id\=XAT4AgAAQBAJ\b \bbooks\.google.*?id\=zU-xAAAAQBAJ\b \bbooks\.google.*?id\=_rPHSdXk1GEC\b \bbooks\.google.*?id\=aGiwrLKJ8mkC\b \bbooks\.google.*?id\=BCqYE087Yt8C\b \bbooks\.google.*?id\=fM33afZnVy8C\b \bbooks\.google.*?id\=fu84nNqH-o4C\b \bbooks\.google.*?id\=GzyLjkqbVGQC\b \bbooks\.google.*?id\=J7AIg5bVFCYC\b \bbooks\.google.*?id\=LSnewoqa5UwC\b \bbooks\.google.*?id\=mY8X_vlVThAC\b \bbooks\.google.*?id\=uhtzeompVAUC\b \bbooks\.google.*?id\=vRwS6FmS2g0C\b \bbooks\.google.*?id\=ZsswQ9oTa0wC\b \bbooks\.google.*?id\=zzbuJOC11BoC\b \bbooks\.google.*?id\=ZzjDzqtNgoQC\b \bbooks\.google.*?id\=0A3qAgAAQBAJ\b \bbooks\.google.*?id\=fms4CgAAQBAJ\b \bbooks\.google.*?id\=gMiQMWGhoScC\b \bbooks\.google.*?id\=uf2pCQAAQBAJ\b \bbooks\.google.*?id\=YLhBAgAAQBAJ\b \bbooks\.google.*?id\=VY1nTMBQ9vQC\b \bimmihelp\.com\b \bvisajourney\.com\b \bk1-visa\.net\b \brapidvisa\.com\b \bvisapro\.com\b \bmurthy\.com\b \brnlawgroup\.com\b \bolender\.pro\b \bberardiimmigrationlaw\.com\b \bimmitips\.com\b \bimmigrationdc\.com\b \bantaoandchuang\.com\b \btwmlaw\.com\b \balllaw\.com\b \bshusterman\.com\b \blaborimmigration\.com\b \bhooyou\.com\b \bgreencardapply\.com\b \beb5insights\.com\b \beb5investors\.com\b \blawyers\.com\b \blegalmatch\.com\b \blegalreader\.com\b \bnolo\.com\b \bdinslaw\.com\b \bimmigrationvoice\.org\b \bcpvisa\.com\b \bimmigrationtexas\.wordpress\.com\b \beconlib\.org\b \bmytaxbrackets\.com\b \bdpdlaw\.com\b \bdcgpac\.com\b \bvisapro\.in\b \bvisaprolaw\.com\b \bpengweber\.com\b \bkwvisalaw\.com\b \bpath2usa\.com\b \bus-immigrationvisa\.com\b \bcyrusmehta\.com\b \bbackupify\.com\b \bevioconcepts\.com\b \barabic-keyboard\.info\b \bspecificationtech\.com\b \bgameguide\.pro\b \bcheatsalpha\.com\b \bseezislab\.com\b \btrendinghour\.com\b \bcsgopedia\.com\b \bnaukri\.today\b \bpfrl\.net\b \bhealthcareschat\.com\b \bpopulartoday\.us\b \bthammydiamond\.com\b \bmrwhizard\.com\b \bhedgetrimmerinfo\.com\b \bloadmate\.in\b \beconomicsociology\.org\b \btrackingmore\.com\b # blocked via meta sbl entry \b000webhostapp\.com\b: \bpuddly-sites\.000webhostapp\.com\b \bhoustonwindshieldrepair\.net\b \bmxbpointcodes\.com\b \bfreepaypalgiftcard\.com\b \bcodesgen\.com\b \bgtamoneyonline\.com\b \bkewvineyards\.com\b \bachat-en-ligne\.life\b \bthemorningmirror\.com\b \bthedailymailer\.com\b \bthemillennialmirror\.com\b \bspringsteenlyrics\.com\b \bkekistan\.com\b guidancemdms \bbtechadmission\.com\b \blawsonsinternational\.com\b \b24x7stream\.info\b \bunclaimedmoneyaustralia\.com\.au\b \b(google|bing)\..*?/search.*?q=fatima\+freemasonry\b \b(google|bing)\..*?/search.*?q=freemasonry\+fatima\b \bspringedge\.com\b \bindspy\.com\b mbbs.*admission admission.*mbbs NEETnews mbbs.*donation donation.*mbbs \bpenang-traveltips\.com\b NEETMEDICALADMISSION \busermanuals\.tech\b \ballresults24\.com\b \bresultway\.in\b \bopenload\.website\b \bmissjuliya\.com\b \bokezone\.pw\b \bdeal4ask\.com\b \bplus\.google\.com/u.*?K7e3uPGxioL\b \bplus\.google\.com/u.*?L37JGh6GhBW\b \bplus\.google\.com/u.*?VZ7mpSdWdU3\b \bplus\.google\.com/u.*?Fk1FtuqrUKJ\b \bplus\.google\.com/u.*?Ec78oiod5jp\b \bthereviewgurus\.com\b \bvmumbaiescorts\.com\b \bpointblankpro\.com\b \bnature\.ac\.cn\b \bsidesleeperreviews\.com\b \bimmigrationlawyers-london\.com\b \bavemflytechnology\.com\b \bmuchgames\.com\b \ballindiaitr\.com\b \bchronoleaks\.com\b \bnewsbytesapp\.com\b \beventbliss\.in\b \bseonetlab\.com\b \bremotedba\.com\b \banyintern\.com\b \bnationaldebtrelief\.com\b \bmumbaiescortsgirl\.co\.in\b \bmumbaiescorts247\.com\b \bmumbai-escorts\.org\b \bvmumbaimodels3\.blogspot\. \bgoaescortss\.net\b \bperigems\.com\b \bsolar-eclipse-august-21-2017\.com\b \bgoldcup2017live\.us\b \bcroatianwine\.org\b \bilinktours\.com\b \bfacebook\.com/GoldCup2017Live\b \bhxbenefit\.com\b \banthem-song\.com\b \bcreationsdesign\.in\b \bindvspaklivehighlights\.com\b \bmovies4k\.website\b \bamazon\..*?B01EJQOOU2\b \bmassageandspaclub\.com\b \bgluuoo\.com\b \bthecustomboxes\.com \bicssindia\.org\b \bmyessaywriting\.co\.uk\b \bdubaicosmeticsurgery\.com\b \bcareeryuga\.com\b \bsofeminine\.co\.uk\b \bresearchomatic\.com\b \brealessayhelp\.co\.uk\b \b2gj\.ru\b \bourtopten\.net\b \bevergreen-poems\.blogspot\.com\b \b911remediation\.com\b \broyaltravelsntours\.com\b \bminneriyasafari\.com\b \bupgradedpoints\.com\b \bhealthybutsmart\.com\b \bidigitals\.in\b \bgsmarenandphonearena\.com\b \bmarylandaccident\.com\b \boffshoredesk\.com\b \bbroadcastseo\.com\.au\b \bahealthblog\.com\b \bforexrobot\.com\b \bbestadvisor\.com\b \bfasttreeremovalatlanta\.com\b \bclashgraphics\.com\b \balfonseo\.de\b \bmyqualitydentist\.com\b \byourfootpalace\.com\b \bschwartzlawncare\.com\b \btheinspector\.coffee\b \bparkfuchs24\.de\b \bshinepics\.co\.uk\b \bwaffeleisen-tests\.eu\b \bsolar-im-garten\.de\b \bsitzerhoehung\.info\b \bmoenchspfeffer\.info\b \bimobetachat\.com\b \bschaukeltierwelt\.de\b \bdrinkking\.de\b \bweb9\.co\.uk\b \byoudamom\.com\b \barganoel360\.info\b \bpferdesachen\.net\b \bgullsmed1\.com\b \btwitch\.tv/lrhlive\b \bresoluteinnovation\.com\b \bdrsocial\.org\b \barchive\.org/details/DisputatioMedicaInauguralisDeCirculoSanguinisInCorde\b \bmakkahcalendar\.org\b \bnationaldetectives\.in\b \bspiritsecret\.com\b \btickethalt\.com\b \bindianwikimedia\.com\b \bedu-onlineschool\.blogspot\.ae\b \bonlinecolleges-courses52\.blogspot\.com\b \bhiddenservice\.net\b \bloanstreet\.com\.my\b \bthemagzone\.com\b \bkarenrealestate\.com\b \bbulktextmessage\.com\b \brealbookies\.com\b \bddasmartcities\.com\b \bclicky\.pk\b \bprivate-marrakech-day-trips\.com\b \bawhatsappstatus\.in\b # blocked via meta sbl entry \bcpagrip\.com\b: \bcpagrip\.com\b \bcreditcardsfile\.com\b \brevholics\.com\b \bmybrowserupdates\.com\b \bpangu-jailbreaks\.net\b \bdailyxvideos\.com\b \bdrugtestingsolutions\.com\b \bsignworlduae\.com\b \bfunbrains\.net\b \barmenian-lawyer\.com\b \bmobilemodularcontainers\.com\b \btrsrentelco\.com\b \belfcosmetics\.com\b \bgpsl\.co\b \bjustwetsuits\.com\b \bmobilemodular\.com\b \bmuskanforall\.com\b \bphonenumbercustomerservice\.co\.uk\b \bpromptamcs\.com\b \blyfboat\.com\b \bmensreviewzone\.com\b \brupeenomics\.com\b support.*?numbers?\.com\b \btraincaster\.com\b \bredbridgefinance\.co\.uk\b \bcattree\.uk\b \blegendofmir\.org\b \blomcn\.org\b \bsaigonhighland\.com\b \bduancanhoquan2\.net\b \bytuongkinhdoanh\.org\b \bherbapproach\.com\b \bdaniel-gore\.com\b \bformsbank\.com\b \biitravel\.org\b \bmavcure\.com\b \bhill-country-visitor\.com\b \bcommunitymarketinginc\.com\b \bviejasarena\.org\b \bdurantgrandtheater\.com\b \bthejointviprock\.com\b \bpantagestheatre\.net\b \bmajestictheatrenyc\.com\b \btowertheatre\.net\b \bencoreparkamphitheatre\.com\b \bahmansontheatre\.net\b \borpheumtheatersanfrancisco\.org\b \broselandtheaterportland\.com\b \bstudio54theatre\.com\b \bthewoodsamphitheater\.com\b \bquickenloanarena\.net\b \bmajestictheatredallas\.com\b \bgiantcenterhershey\.com\b \btheraveeaglesclub\.com\b \bnewamsterdamtheatre\.org\b \bsanjoseeventcenter\.com\b \bfrankerwincentertx\.com\b \bfrankreport\.com\b \btorrentproject2\.net\b # included via the next line: \bthe-wedding-checklist\.com\b \bchecklist\.com\b \bsolutioninn\.com\b \bsongsbling\.info\b \bcolereview\.com\b \btorrentproject2\.se\b \bdocgautham\.com\b \bnewsoftwares\.net\b \bstatic-motion\.com\b \bsoul-herbs\.com\b \bfleetscompare\.com\b \bmysquareonecondo\.ca\b \bussfoote\.com\b \bclubpokeronline\.asia\b \bpenetric\.com\b \bdetoxofsouthflorida\.com\b \bfacialimpressionsdayspa\.com\b \bdansexoticpets\.com\b \bcharminly\.com\b \bsedamipo\.com\b \bfursan\.qa\b \bcuetracker\.net\b \bsnookerinfo\.webs\.com\b \bprosnookerblog\.com\b \bsnookerstatistics\.webs\.com\b \bsherweb\.com\b \bbillywr\.com\b \bdiligentchef\.com\b \bholistichealingnatural\.com\b \bcatlitterexpert\.com\b \bkickass2\.ch\b \bcsgotradezone\.com\b \bthelawman\.net\b \bseoadvantage\.com\.au\b \b10acne\.org\b \bontariochrysler\.ca\b \bparhaatuudetnettikasinot\.com\b \bpetcarerx\.com\b \brecastbi\.com\b \bholidaystonepal\.com\b # blocked via meta sbl entry \btidyup\.org\.uk\b: \btidyup\.org\.uk\b \bcleanerscleaning\.org\.uk\b \btheredcarpet\.org\.uk\b \bconsultantplasticsurgeon\.co\.uk\b flowersbypost \b(handy|romance)flowers\.co\.uk\b \bonlinegraphic\.co\.il\b \bhandycleaners\.com\b \bboontoon\.com\b \bbrunolaw\.co\.il\b \bnovationsettlementsolutions\.com\b \bbestcrossbowguide\.org\b \bthe-junky-g\.com\b \bbaliweightloss\.com\b \blondoncarpetcleaner\.co\.uk\b \btrustmeter\.co\b \bfreaked\.com\b \bsexualharassmentlawyer\.com\b \bhealthreporterdaily\.com\b \baustraliaflowerdelivery\.net\b \bcvsltd\.co\.uk\b \bmeanwhilecreative\.co\.uk\b \bbinaryoptionswatchdog\.trade\b \bnicehair\.org\b \bbemyflower\.co\.uk\b \bcoolkitchengifts\.com\b \b128casinos\.com\b \bflowerdelivery\.org\.uk\b \bbeautyschoolsdirectory\.com\b \ballvccs\.com\b \bkeepmoving\.org\.uk\b \bexpressuncontesteddivorce\.com\b \bfifty2onemedia\.co\.uk\b \bpeskypossum\.com\.au\b \bbookmydth\.com\b \bbestmotorizedwheelchair\.com\b \b90degreebyreflex\.com\b \bgta5-moneycheat\.com\b \bthehousetech\.com\b \bmytipshub\.com\b \bbestscarcreams\.com\b \bmanandvan\.org\b # blocked via meta sbl entry \bcleancarpets\.co\b: \bcleancarpets\.co\b \bardorseo\.com\b \bgardenloka\.com\b \bsupplementsfix\.com\b \bsoundroyalties\.com\b \bauthorityshoe\.com\b \bmedisavvy\.com\b \bmotivirus\.com\b \bnewsonlineincome\.com\b \bcrocels\.org\b \bstockintrend\.in\b \bremedyforu\.us\b \badventographer\.com\b \b10acne\.com\b \beasyshopping\.ae\b \bonlineshopper\.us\b \bkayzoe\.com\b \bpillowsforlife\.com\b \bbaystudios\.ch\b \bsendflowers\.org\.uk\b \bfleetminicabs\.com\b \bshoescast\.com\b \bproxygratis\.com\b \bflowershops\.co\.uk\b \bspringcleaners\.org\.uk\b \bseofirepower\.com\b \blifeundersky\.com\b \bcarreg\.co\.uk\b \bskincare-centre\.com\b \burbanistarchitecture\.co\.uk\b \badvancedmarketing\.co\.nz\b \bjustseo\.co\.nz\b \bthekickass\.net\b \bbestretroproducts\.com\b \bchristmas29\.com\b \bwishescollection\.com\b \ballbestmessages\.co\b \bfbstatuses123\.com\b \bmothersday123\.com\b \bcouponstan\.com\b \bdevicelock\.com\b # blocked via meta sbl entry \boverthetopseo\.: \boverthetopseo\.com\b \bmoviesvala\.com\b \btuaashiqui\.com\b # included via the next line: \broblox\.com/users/730205687\b \broblox\.com\b \btopsupply\.online\b \bgreatplacetowork\.in\b \btwitter\.com/Stryxo\b \bfacebook\.com/frozen2official\b \btwitter\.com/FrozenTheFilm\b \bbionetworth\.com\.ng\b \bstylecnc\.com\b \bsocialdevelopment\.in\b \btwitter\.com/gwnapp\b \bfacebook\.com/GlobalWrestlingNetwork\b \binstagram\.com/gwnapp\b \btwitter\.com/OTT_wrestling\b \bfacebook\.com/OTTwrestlingLive\b \binstagram\.com/over_the_top_wrestling\b \btwitter\.com/UFCFightPass\b \bfacebook\.com/UFCFightPass\b \binstagram\.com/ufcfightpass/ \btwitter\.com/njpwworld\b \bfacebook\.com/njpwworld1972\b \binstagram\.com/njpwworld_official\b \byoutube\.com/watch\?v\=oYntVKsbvFM\b \bsmartpillwiki\.com\b \btipweightlossdiet\.com\b \bhongkongplaygirls\.com\b \bpressurewasherify\.com\b \brichardjmarques\.com\b \bnullamunjie\.com\.au\b \bablereblocking\.com\.au\b \bchristianmccannauctions\.com\.au\b \bjumpnplay\.com\.au\b \bprizedreviews\.com\b \bgilli\.tv\b \bnordicnanovector\.com\b \bdirectv\.site\b \bflashscore\.website\b \bcharlies-magazines\.com\b \bproglobalbusinesssolutions\.com\b \boncenturyavenue\.org\b # blocked via meta sbl entry \balletec\.com\b: \balletec\.com\b \bresearchgate\.net/publication/311370135_Vector_Lorentz_Transformations\b \bnewpakhistorian\.wordpress\.com\b # included via the next line: \bgotocourt\.com\.au\b \bgotocourt\.com\b \bmarked-cards\.com\b \bseoleaders\.co\.uk\b \bmaccablo\.com\b \bprequin\.com\b \bbefilter\.com\b \bwebrand4you\.co\.uk\b \bcreativesafetysupply\.com\b \bneocatechumenalway\.info\b \bcarbay\.ph\b \bautoportal\.com\b \bmultifest\.org\b \bthoughtfulcatholic\.com\b \binfoversant\.com\b \bdealcrunch\.com\b \bhostingadvice\.com\b \bcardrates\.com\b \bdatingadvice\.com\b \bradiancespace\.com\b \blibrary\.readbooks\.website\b \bspinoff\.com\b \bheizstrahler\.store\b \bvietnamvisagency\.com\b \bhmisys\.com\b \bdailykhabar\.pk\b \busadealings\.com\b \baccordcbs\.com\b \bfashioncorycastellanos66\.soup\.io\b \busoll\.com\b \bincblots\.com\b \bexittoeventos\.com\.br\b \beastwestairlines\.com\b \bwollongongairport\.com\b \bdiethealthsupplements\.com\b \bprojectcubicle\.com\b \bpegasimediagroup\.com\b \bstage3\.in\b \btheakademia\.com\b \binvesting\.com\b \bnoblepeaceprize\.org\b #malware \buglybadger\.com\b \bbynext\.com\b \bhealthsupplementzone\.com\b \bimvbox\.com\b \bessaypro\.com\b \bpracticetestgeeks\.com\b \btestosteronesite\.com\b \bthatssoft\.com\b \bappstar\.net\.in\b \blivesportsforyou\.com\b \bcodingpixel\.com\b \bnewsbyweb\.com\b \bhealthysemen\.com\b \busernames\.fun\b \boffpageseomanagement\.blogspot\. \bhellohealthblog\.com\b \bbrynhammond\.co\.uk\b \beverafterfarms\.com\b \banytimeplumbing\.net\b \bfurnitureinfashion\.net\b \bawesomestuff365\.com\b \bfamilyfitnessfood\.com\b \bremoveapool\.com\b \bwhattobuyyourgf\.com\b \bbettinggods\.com\b \bshowerenclosuresuk\.com\b \bgoturback\.uk\b \bbulknitrilegloves\.com\b \bweatherstationadvisor\.com\b \bhitmeseo\.com\b \bmonacoescort\.co\.il\b \bcheckthem\.com\b \bessayvikings\.com\b \batexcertificaat\.nl\b \bdogbedzone\.com\b \bcute-calendar\.com\b \bbuyscplays\.com\b \bgastroinflorida\.com\b \binsurancepanda\. \bbasicsolutions\.com\b \bvernonlitigation\.com\b \bdartsbeasts\.com\b \bdallastexaspersonalinjurylawyers\.com\b \btopratedpersonalloans\.com\b \btaylorbenefitsinsurance\.com\b \bflexyfinance\.co\.uk\b \bkbmdc\.org\b \blivebingsports\.blogspot\.com\b \bijsmi\.com\b \bhealthguideinfo\.com\b \bindiator\.com\b \bjayemwarehousing\.in\b \bmydramalist\.com\b \bbajajfinserv\.in\b \bstudio-milla\.com\b \bsupplementforhelp\.com\b \bmydigitalpianoreviews\.com\b \bdumps4download\.com\b \btutorsindia\.com\b \bpsymedia\.co\.za\b \basianwiki\.com\b \bstudyinukraine\.eu\b \bworldheritage\.org\b \bself\.gutenberg\.org\b \bcentral\.gutenberg\.org\b \bcloud-library\.org\b \bcomicbooklibrary\.(?:net|org)\b \bebookfair\.org\b \bebooklibrary\.(?:eu|org)\b \bfamilyhi\.com\b \bgame-library\.com\b \bgejl\.(?:info|org)\b \bgoogle-library\.com\b \bgutenberg\.(?:cc|us)\b \bhawaiilibrary\.(?:com|net)\b \bicloud-library\.(?:com|net|org)\b \bipad-library\.net\b \biphonelibrary\.net\b \bipodebook\.(?:net|org)\b \bipodebooks\.net\b \bipod-library\.(?:com|net)\b \bituneslibrary\.net\b \bkobolibrary\.com\b \bmilitarylibrary\.org\b \bnationalpubliclibrary\.(?:com|info|net|org)\b \bneogravity\.info\b \bnetlibrary\.(?:biz|net)\b \bnewspaperslibrary\.org\b \bnookebooklibrary\.(?:com|org)\b \bnookebooks\.net\b \bnook-library\.(?:com|net)\b \bphotographylibrary\.net\b \bpublic-library\.net\b \bread2gether\.(?:com|info|org|us)\b \bread2succeed\.us\b \breadafrica\.org\b \bschoolebooklibrary\.(?:com|info|org|us)\b \bschoollibrary\.(?:com|org)\b \bsonyebooklibrary\.(?:com|org)\b \bsonyebookreaderlibrary\.com\b \bworldebookfair\.(?:com|net|org)\b \bworldebooklibrary\.(?:com|net|org)\b \bworldjournals\.org\b \bworldjournal\.org\b \bworldlibrary\.(?:eu|in|info|net|org)\b \bworldpubliclibrary\.(?:com|net|org)\b \bzunelibrary\.net\b \brealbaze\.com\b \bbestbbwdatingsite\.com\b \bbbwsdatewebsites\.com\b \bgointerracialdating\.com\b \binterracialdatewebsites\.com\b \bcougardatesites\.com\b \bmysugardaddysite\.com\b \bquickservices\.pk\b \bnationalmeritscholarships\.com\b \bfastivemenia\.com\b \bcoinlib\.io\b \bbusinesstiptop\.com\b \bthebiomedcenter\.com\b \bbazo\.pro\b \bsweetas\.net\.au\b \btamariweb\.ga\b \blifeant\. \bshapiroinjuryattorney\.com\b \bkoonz\.com\b \bexpertremovalists\.net\.au\b \btopspotseo\.com\.au\b \bwilliamblylaw\.com\b \bdrgoldman\.com\b \bbkb-law\.com\b \bezvoteonline\.com\b \bpetrocohen\.com\b \bfacebook\.com/freemasonrywatch\b \bbskud\.com\b \bastronomyindia\.org\b \bcachdieutrimuntrungca\.com\b \bhotrodotis\.com\b \bqr-alaqiq\.org\b \bmild7\.net\b \bkhalsaproductions\.net\b \bchrysalis-band\.net\b \bcar-hire-worldwide\.com\b \bbarneysbaseball\.com\b \brickspedalcars\.com\b \bserviciionline\.net\b \bradioben\.net\b \bandrewniccol\.info\b \bdotnettaxi\.com\b \batoall\.com\b \bmwforums\.com\b \bcameojewelryonline\.com\b \bschnauzer-nain\.net\b \bessexsymphony\.org\b \busseriepg50\.org\b \bsupreme-posters\.com\b \brussiansummerschool\.com\b \bconsulthon\.com\b \bnethority\.com\b \bpricekart\.com\b \bmantadivingcenter\.com\b \btaystes-os\.net\b \bttdfonts\.com\b \bgaleriesphoto-fnac\.com\b \bopsocialmedia\.com\b \bangelopedia\.com\b \bairpurifierfirst\.com\b \bohack\.net\b \bpbgs-ny\.com\b \bthewomenschoice\.com\b \bperiony\.com\b \bbestorthonyc\.com\b \b200centralparkdental\.com\b \bdowntownmedicalservices\.com\b \bcosmeticdentistrycenter\.com\b \bskymedicus\.com\b \bmavendental\.com\.au\b \bsmilesaversdentistry\.com\b \benvysmile\.com\b \bmidtowndentalspecialists\.com\b \bbrooklynabortionclinic\.nyc\b \bbrooklyngynplace\.com\b \bamericasholisticdoctor\.com\b \baestheticwellnessnyc\.com\b \bnycholisticwellness\.com\b \bnycdentalimplantscenter\.com\b \bnymedicalmarketing\.com\b \byempl\.com\b \btomatina\.es\b \btomatina\.info\b \btomatina\.travel\b \btomatinafestival\.com\b \btargetedwebtraffic\.com\b \bseo25\.com\b \bbewikii\.com\b \bonam2018\.com\b \b101status\.in\b \bfreebooksummary\.com\b \bphon\.pe\b \bobachan-chips\.com\b \beasternmelbourneroofing\.com\.au\b \bredmillion-escort\.de\b \bauritmediation\.com\b \bicochamps\.com\b # Listed under [[WP:GS/Crypto]] \blegalsteroids\.best\b \bdugganstudio\.com\b \bsebnempiskin\.com\b \byoutube\.com/channel/UCO_uQaF41Wz9eYxXgEOPXRw\b \blahemptours\.com\b \b777score\.com\b \bdoctorofcredit\.com\b \btcsteluguchristiansongs\.com\b \beyerys\.com\b \bfuturemarketinsights\.com\b \bpersistencemarketresearch\.com\b # blocked via meta sbl entry \bstaterecords\.org\b: \bstaterecords\.org\b \bonlinebooks\.asia\b \binches2cm\.com\b \bbadcredit\.org\b \bxxxcame\.com\b \bmalebodymods\.com\b \baltogen\.com\b \baltogenlabs\.com\b \bhdfull\.us\b \blendingkart\.com\b \baavana\.in\b \bfalstad\.com\b \bearthpulse\.net\b \bgofundme\.com\b \bwatchotc\.com\b \bhandlingemotion\.blogspot\.com\b \bhandlingemotions\.in\b \bwealthbuildup\.com\b \bglobalgiving\.org\b \bglobalgiving\.com\b \bnaughtyfind\.com\b \bcredenceresearch\.com\b \bfutureindustryinsight\.com\b \bdebtsupportline\.com\b \bdebthelpline\.scot\b \bfinancial-revival\.co\.uk\b \bloseitandloveit\.co\.uk\b \bmoreefficientltd\.com\b \b212copierscorp\.com\b \bgoldengongslo\.com\b \bvgoswamilaw\.com\b \bpantrycafe\.us\b \bjjtoronto\.ca\b \bbalimoservices\.com\b \bdreamlimony\.com\b \blaxmistrawberryfarm\.com\b \bgminsights\.com\b \bcom-maldives\.com\b \bcom-seychelles\.com\b \btamilactressdiary\.com\b \beduncle\.com\b \bnationsroot\.com\b \bhandlewife\.com\b \bwikiprofessionalsinc\.com\b \bhealthcareweekly\.com\b \bcharlesmanson\.com\b \bcharliemanson\.com\b \b2ndofficialtate-labiancamurdersblog\.blogspot\.com\b \btatelabianca\.blogspot\.com\b \bmansondirect\.com\b \bwilshirelawfirm\.com\b \b666casino\.com\b \beasyslots\.com\b \binsuranks\.com\b \bsleepyhammock\.co\.uk\b \byosearch\.net\b \bourdogbreeds\.com\b \btraininfo\.in\b \bmoneyjojo\.com\b \btrendmax\.tv\b \bgengobunka\.web\.fc2\.com\b \bimawo-aikawa\.blogspot\. \bprofdrih\.blogspot\. \bsam1995hana\.blogspot\. \bblogs\.yahoo\.co\.jp/sam1995hana\b \bmusiqclub\.in\b \bnfllivestream\.com\b \bnflliveonline\.com\b \bteluguchristiansongs\.in\b \becopainting\.ca\b \bfilipinawife\.com\b \betractorimplements\.com\b \bhangituptvs\.com\b # blocked via meta sbl entry \binfowars\.com\b: \binfowars\.com\b \bprisonplanet\.com\b \btestostack\.com\b \bcounos\.io\b # Listed under [[WP:GS/Crypto]] \bawardsandwinners\.com\b \bbreakthroughpsychologyprogram\.com\b \bimawoaikawa\.blogspot\. \baikawaimawo\.blogspot\. \bblogs\.yahoo\.co\.jp/samhanahana\b # blocked via meta sbl entry \bopinionnigeria\.com\b: \bopinionnigeria\.com\b \bchekadeno\.com\b \bmt4talk\.com\b \bdesignerpurses\.ru\b \byarddiant\.com\b \bthebankly\.com\b \breportsmonitor\.com\b \bsatprnews\.com\b \bopenpr\.com\b \bfundera\.com\b \bimlil-trekking\.com\b \bchampiontutor\.my\b \bchampiontutor\.com\b \bartofliving\.org\b \btoevolution\.com\b \bsleepassociation\.org\b \bchakrabracelet\.net\b \bapkpost\.net\b \bgspchem\.com\b \bacademicwritingpro\.com\b \bbreitbart\.com\b \bschick-sa\.com\b \bdavincivaporizer\.com\b \bfactor8scandal\.uk\b titleloan \bimparture\.com\b \bbeescoin\.in\b \bcozino\.com\b \bnetchimp\.co\.uk\b \bbeyourlover\.com\b \bvigrxplusreviews4men\.com\b \bfreshstartlaserclinic\.com\b \bwizardslots\.com\b \bwaddle\.com\.au\b \btellonym\.me\b \bcinemawoods\.net\b \bmodiind\.com\b \bglobalgeniuslisting\.com\b \bvakilsearch\.com\b \bwarrinewspaper\. \bhouseofbeauty\.ch\b \bentruempelung-hannover\.com\b \bsumasearch\.(?:ch|de)\b \buebersetzungen-hoiss\.at\b \bintofloor\.de\b \bkreditvergleichsportal24\.de\b \bnewswars\.com\b \bhappiitime\.news\b \bdgzmedia\.com\b \bkollybuzz\.com\b \bhardmoneylenders\.finance\b \bi-sight\.com\b \bpiranhaprofits\.com\b \bpiranhaprofit\.com\b \bmybeautytopics\.com\b \bmyworkinghour\.com\b \bjscresultbd\.com\b \bdperesults\.com\b \bscript-o-rama\.com\b \bethos\.io\b \bsuperstarsbio\.com\b \bglobalbooklet\.com\b \bhongkongoffice\.com\b \bprimeoffice\.com\.hk\b \bmobikart\.com\b \btriumph\.capital\b \becclegen\.com\b \bverywellmind\.com\b \bverywellhealth\.com\b \bverywellfamily\.com\b \bweb3mantra\.com\b \bdocmanager\.co\.in\b \bproctortrack\.com\b \bsolapurtexmarket\.in\b \bboardingarea\.com\b \bnerdwallet\.com\b \bvaluepenguin\.com\b \bmahakfilms\.com\b \bgoatsedance\.com\b \bfans143\.com\b \bonlinecourses\.ooo\b \budemycoupon\.org\b \bbonusseeker\.com\b \bbone\.vn\b \bgarmingpsphonenumber\.online\b \bwikifinancepedia\.com\b \bdigitalmediareview111\.blogspot\.com\b \bspinninggrillers\.com\b \bholylandimports\.net\b \blawyertime\.com\b \bpassada\.com\.au\b \bolagist\.com\b \bolagistng\.com\b \bolagist\.co\b \bcr2\.co\.in\b \bcr2\.in\b \bavpgalaxy\.net\b \bpediashot\.com\b \b15writers\.com\b \barticlebio\.com\b \bcrocels\.com\b \bcrocels\.info\b \bcrocels\.co\.uk\b \bcrocels\.ac\.uk\b \bilyricshub\.com\b \bmoneyfree\.co\b \bfintrx\.com\b \bwikipur\.com\b \binstafinancials\.com\b \bwww\.maketheswitch\.com\.au\b \blogmeonce\.com\b \bwizcase\.com\b \bcollisioncontrol\.net\b \bvrvisiongroup\.com\b \bpakiplay\.com\b \bammfitness\.co\.uk\b \bweblineindia\.com\b \bsarchnews\.com\b \bsalamuzik\.com\b \bvigrxplusrevealed\.com\b youtube\.com.*?UCPohbSYq4IXhv0yxiy-sT4g \binvestyadnya\.in\b \bgetmovieslink\.in\b \bvoxbal\.com\b \bnewstread\.com\b \bspiderg\.com\b \bnewspatrolling\.com\b \bvoxbal\.blogspot\.com\b \bgyangoggles\.com\b \bgadgetandreviews\.com\b \btheleaker\.com\b # blocked via meta sbl entry \bscoopearth\.com\b: \bscoopearth\.com\b \bearnmoneyonline-2019\.blogspot\.com\b \bbestdiabeticmealplans\.com\b \bebolaoutbreakmap\.com\b \ballbloggersden\.com\b \brkmissionbaranagar\.org\b \byoucontrol\.com\.ua\b \bthejerusalemgiftshop\.com\b \bmodernmogul\.co\.uk\b \bsouthernbusinessreview\.com\b \blondonexaminer\.co\.uk\b \bcloutbeat\.com\b \bmumbaikarboy\.com\b \bpoecurrency\.shop\b \bWikiFamous\.com\b \byoutube\.com.*?UC-lHJZR3Gqxm24_Vd_AJ5Yw\b \bhomewise\.hk\b \btruehome\.hk\b \bspacious\.hk\b \bprizesforrealmoney\.blogspot\.com\b \bthe-first-rule-is-free\.blogspot\.com\b \byou-win-instantly\.blogspot\.com\b \bconsider-practicing-yourself\.blogspot\.com\b \bearn-a-lot-of-money-in-a-game\.blogspot\.com\b \byou-can-win-or-winning\.blogspot\.com\b \bi-would-be-happy-again\.blogspot\.com\b \beachnewplayerishere\.blogspot\.com\b \btake-a-part-of-your-life\.blogspot\.com\b \btheexactproblemtoit\.blogspot\.com\b \byoucanplayanywhere\.blogspot\.com\b \brelief-from-allergies\.blogspot\.com\b \binalotofthegames\.blogspot\.com\b \bpeoplehearingit\.blogspot\.com\b \bcommentingandstrategies\.blogspot\.com\b \bstrictliwomen\.blogspot\.com\b \bifyouaresensitive\.blogspot\.com\b \bherbsandismentioned\.blogspot\.com\b \baffect-your-health\.blogspot\.com\b \bthese-natural-health\.blogspot\.com\b \bthestageofthegame\.blogspot\.com\b \bhelping-is-the-right-way\.blogspot\.com\b \bthekindofhealth\.blogspot\.com\b \bintelligencenode\.com\b \bdocmanagersoftware\.blogspot\.com\b \bdocmanagersystem\.wordpress\.com\b \bacademic-accelerator\.com\b \bmangatensei\.com\b \bmoneypug\.co\.uk\b \bcoptrz\.com\b \bdocdroid\.net\b \bdocdro\.id\b \bacademicjournals\.com\b \bacademicjournals\.org\b \besciencecentral\.org\b \bomicsonline\.com\b \bomicsonline\.org\b \bomicsgroup\.org\b \bscitechnol\.com\b \bsciencepublishinggroup\.com\b \bscirp\.org\b \bdavidpublishing\.com\b \bdavidpublisher\.org\b \btaxattorneyoc\.com\b \bsurf2ship\.com\b \bmbarendezvous\.com\b \bbeautyglown\.com\b \bfirst2fitness\.com\b \bapplememberships\.com\b \basmrstudio\.com\b \bgoogletrendingnews\.com\b \byoutube\.com.*?i1RqAHB0Jgw\b \bbbqqueens\.com\b \bappstalkers\.com\b \bdeepdotweb\.info\b \bhackforums\.net\b \bneisseriameningitidis\.com\b \bgeekytips\.co\.uk\b \bresumelocker\.com\b \btechwikies\.com\b \bledmyplace\.com\b \bkarachi-fumigation\.com\b \broyalholloway\.stream\b \bsleepopolis\.com\b \bvictor-mochere\.com\b \badvameg\.com\b \bamericanforeignrelations\.com\b \bbankencyclopedia\.com\b \bbiologyreference\.com\b \bchemistryexplained\.com\b \bcity-data\.com\b \bcurrency-conversion\.info\b \bdeathreference\.com\b \bdiscoveriesinmedicine\.com\b \bdrug-data\.com\b \beveryculture\.com\b \bfaqs\.org\b \bfashionencyclopedia\.com\b \bfilmreference\.com\b \bfoodbycountry\.com\b \bhealthofchildren\.com\b \bhumanillnesses\.com\b \bmadehow\.com\b \bminddisorders\.com\b \bmusicbanter\.com\b \bmythencyclopedia\.com\b \bnationsencyclopedia\.com\b \bnewsearching\.com\b \bnonprofitfacts\.com\b \bnotablebiographies\.com\b \bpatentsencyclopedia\.com\b \bphoto-dictionary\.com\b \bpollutionissues\.com\b \bpresidentprofiles\.com\b \bpressreference\.com\b \breadabstracts\.com\b \breferenceforbusiness\.com\b \bscienceclarified\.com\b \bshareranks\.com\b \bsiteencyclopedia\.com\b \bsurgeryencyclopedia\.com\b \bthegardenhelper\.com\b \btrademarkencyclopedia\.com\b \bunexplainedstuff\.com\b \bunit-conversion\.info\b \bwaterencyclopedia\.com\b \bweatherexplained\.com\b \blongboardbrand\.com\b \bhardmenstore\.com\b \bdynamiclinic\.com\b \bfirsttimemarinekeeper\.com\b \bad2brand\.com\b \bcompany-histories\.com\b \bmylife\.com\b \bnet-informations\.com\b \bdelhihousingschemes\.com\b \bgoodnoon\.com\b \btelecomssupermarket\.co\.uk\b \belectronicsprojectshub\.com\b \bbestantiviruspro\.org\b \bindianfestival\.in\b \bmanvsfap\.com\b \b10probuy\.com\b \bfamousbirthdays\.com\b \bcampusvarta\.com\b \bclassiciasacademy\.com\b \bonefivenine\.com\b \bvillagemap\.in\b \bvillageinfo\.in\b \btripcarta\.com\b \bsindhindia\.com\b \bvillagemaps\.in\b \bvillagesinindia\.in\b \bwikivillage\.in\b \bvlist\.in\b \bsatellites\.pro\b \betrace\.in\b \bcensusindia\.co\.in\b \bgazeis\.in\b \bgloriousindia\.com\b \blocale\.online\b \bindikosh\.com\b \bbharatekkhoj\.org\b \bcaptainjobs\.de\b \bthestaffingco\.org\b \bbelanjacod\.com\b \bdapurocha\.com\b \bklinikabar\.com\b \bemosianisme\.net\b \breunion\.com\b \bdangkynhacai247\.com\b \burdupoetryloves\.com\b \bbestweeklyads\.com\b \bscreenprintingmachine\.net\b \bthenexthint\.com\b \bherepup\.com\b \bbestpatioaccessories\.com\b \bbuyexerciser\.com\b \bhelmettoday\.com\b \bvictormatara\.com\b \blawyersfirmusa\.com\b \bmassagespaindia\.com\b \bmarleyspoonvouchers\.com\b \bsupersavermama\.com\b \balexbergs\.com\b \bgeoengineeringwatch\.org\b \bholyspiritspeaks\.org\b \bmyrsa\.in\b \blegalraasta\.com\b \bvitalityhealthcbd\.com\b \bdrugstreatment\.info\b \bdrugsqualityuse\.com\b \bdrugstgt\.com\b \bdrugsanddaydreams\.net\b \boffoffbroadzway\.com\b \bmaharajaexpress\.com\.au\b \bonlineitguru\.com\b \bionlifeindia\.com\b \bfacebook\.com/jinnylimkeen/videos/10154591345794635 \bjsbmarketresearch\.com\b \bfuturesharks\.com\b \bkivodaily\.com\b \bhappy-training\.com\b # blocked via meta sbl entry \bfearsteve\.com\b: \bfearsteve\.com\b \bsunguard\.nz\b \bibosport\.com\b \bcasino-vulkan\.ru\.com\b # blocked via meta sbl entry \bshopitto\.blogspot\b: \bshopitto\.blogspot\.com\b \bimmigrationdirect\.com\b \bastroyogiraj\.in\b # blocked via meta sbl entry \btheyouth\.com\.pk\b: \btheyouth\.com\.pk\b \bswordskingdom\.com\b \b.+\.wiki\.ceo\b \bnowwatchtvlive1\.com\b \btriviasoftwares\.in\b \bblack-hat-seo\.org\b \bnamyangjusoftmassage\.club\b \bmujusoftanma\.club\b \bmuanopanma\.club\b \bflowersonline\.it\b \bblockchain\.news\b \bwikiwaparz\.com\b \bp2pmarketdata\.com\b \b247cerrajero\.com\b \baustralia-casino\.org\b \bcanadian-casinos\.org\b \bthehostgatorcoupons\.com\b \bsites\.google\.com/view/h-i-c\b \byoosfuhl\.com\b \bbioexposed\.com\b \btrollishly\.com\b \bzike\.net\b \btiktoklove\.com\b \bgramviews\.com\b \bdrizzyapp\.com\b \bfamepack\.com\b \bgramilab\.com\b \b10appliances\.com\b \bbuyrealgramviews\.com\b \bwooxie\.com\b \btiksocial\.com\b \bearnviews\.com\b \bappacitive\.com\b \bqualenumero\.info\b \betrobax\.com\b \bbusansoftanma\.club\b \bhighprseo2018\.online\b \bhedayatmobin\.com\b \bjameknowln\.com\b \bmaria-online\.us\b \bqesign\.com\b \bsafe-canadian-store\.com\b \batopy-pharmacy\.com\b \bpharmachemicalsonline\.com\b \bde-online-apotheke\.com\b \bhoustonmedic\.com\b \bfishhuntgear\.com\b \byoungstownwater\.com\b \bonezorse\.com\b \btravelcarsnz\.com\b \bcompassionateassistance\.com\b \bairportcommuter\.com\b \bexpertsuppreviews\.com\b \bparis-vip-escorts\.com\b \binfoteknoku\.page\.tl\b \btwitter\.com/schneiderleonid\b \bForbetterscience\.com\b \bwalkultimate\.com\b \bselfgrowth\.com\b \benterslice\.com\b \bswaritadvisors\.com\b \bbiglybt\.com\b \bcyclowiki\.org\b \bleningrad(?:artist|school)\.com\b \bmm88warp\.com\b \bbandarpoker\.id\b \bgardes-meubles-suisses\.ch\b \barienreeberg\.com\b \benterpage\.id\b \bsmart-local\.org\b \bjivansutra\.com\b \binternationalschoolofmedicine\.com\b \boshstateofmedicaluniversity\.com\b \bshuftipro\.com\b \bbluemailmedia\.com\b \bmagiamgia247\.vn\b # blocked via meta sbl entry \bstraitsresearch\.com\b: \bstraitsresearch\.com\b \bskillsaustralia\.edu\.au\b \breloadbench\.com\b \bcouponou\.com\b \blatestdatabase\.com\b \bchokolatcreme\.com\b \bbusinesstelegraph\.co\.uk\b \bcctvhikvision\.center\b \bhik-look\.com\b \bhikvisiontehran\.com\b \bhikvision\.com\b \bmarketingtochina\.com\b \bmcaleadsworld\.com\b \bblogsareforever\.com\b \bglobalresearch\.ca\b \bglobalresearch\.org\b \bmondialisation\.ca\b \bsteroidcycle\.org\b \bslotozilla\.com\b \bindiagift\.in\b \bchng\.it\b \bsteroidcycle\.adcsf\.org\b \bwewishes\.com\b \bendlesshairextensions\.com\b \bnoɾdvpn\.com\b \bnọrdvpn\.com\b \bnordvpnoffer\.com\b \btesser\.tech\b \bgo\.nordvpn\.net\b \bicunlocker\.com\b \bcanadiantousapharmacy\.com\b \bonlinedivorce\.com\b \bavalonhairstudio\.com\b \bchinadynasty\.cn\b \byouthresearchforum\.co\.uk\b \bnacinderella\.com\b \blucanicola\.it\b \bsvenlowry\.co\.uk\b \bnairaland\.com\b \bforumodszkodowania\.info\b \bmonferraglia\.it\b \bsrmiic\.com\b \bjjsapido\.com\b \bsurgerygonewrong\.co\.uk\b \baaodekho\.com\b \bglusea\.com\b \bwapcar\.my\b \bcalocurb\.co\.nz\b \bglowinsta\.com\b # included via the next line: \bcasinobonusesfinder\.com\b \bcasinobonusesfinder\b \bgoldmarie-betreuungundpflege\.de\b \bultimatelybarbados\.com\b \bhub-ul-quran\.com\b \bshebaagency\.com\b \binstamojo\.com\b \bjnvballia\.org\b \bhowtopit\.com\b \blotterysambadresultonline\.in\b \blotterysambadtoday\.net\b \btechnowanted\.com\b \bissd\.org\b \bsaadatrent\.com\b \byoked\.net\b \bpaisabazaar\.com\b \bmytorontophysio\.com\b \bnorthwoodmortgage\.com\b \bcharlesdebtmanagement\.ca\b \bpatriotforge\.com\b \bdawsondental\.ca\b \bjunk-works\.ca\b \bprotectionplus\.ca\b \bhearingsolutions\.ca\b \btechwyse\.com\b \bcspalarms\.ca\b \bdownsviewchiropractic\.com\b \brootsonwhytedental\.com\b \bsuitesatubc\.com\b \bphysionow\.ca\b \bmattressville\.ca\b \bhi-liteelectricinc\.ca\b \bcpapoutlet\.ca\b \bavonlearenovations\.com\b \bdrkreidstein\.com\b \balcorelevator\.com\b \blejardin\.com\b \babacusselfstorage\.com\b \bmichaelsglobaltrading\.com\b \bcircuits-central\.com\b \brbcclean\.com\b \byourcondos\.com\b \bapollocannabis\.ca\b \blocanta\.in\b \bontariobusinesscentral\.ca\b \bpunjnud\.com\b \bjournalofm\.org\b \badult-mag\.com\b \bcolomba\.bg\b \bnaturalnews\.com\b \bnewstarget\.com\b \bgujunews\.in\b \bhartforth\.com\b \bmovid\.ml\b \bfreebooksmania\.com\b \bepsonprintersupport247\.com\b \blibraryscout\.org\b \bassetbrief\.com\b \bnamekoala\.com\b \bsymbolgo\.org\b \bmedicinestatus\.com\b \bcollegebenchmark\.org\b \bhoi4commands\.com\b \bck2commands\.com\b \barkguide\.org\b \bddcurios\.com\b \bianring\.com\b \bgpkm\.wordpress\.com\b \bcareersngr\.com\b \bresearchreportkart\.com\b \bpharmaeducator\.com\b \bcleaningcompany\.ae\b \bdeltaair-linesreservations\.com\b \bguppy-fish\.com\b \bzipmex\.com\.au\b \bdreamlist\.com\b \bbestculturaldestinations\.com\b \btechealthinfo\.com\b \bhalfvids\.com\b \bbigg-boss\.in\b \bgoodnews4healthcare\.blogspot\.com\b \b99situspoker\.online\b \bricochandrakusuma\.com\b \bgovernmentkabuto\.info\b \bglobalnews101\.com\b \bcinemaroundup\.com\b \bpulsa-elektrik\.co\.id\b \bdaftarpulsa\.com\b \bentrepreneurs\.ng\b \bwatersportsmag\.com\b \bpackersandmoversahmedabad\.in\b \barrowmeds\.com\b \bwhorangme\.co\.uk\b \bitemguides\.com\b \bappleexpert\.ca\b \bchinookmedicalcentre\.com\b \bprofileongoogle\.com\b \bcialviag\.com \brxbill8\.com\b \benhancingresponsibility\.com\b \bduo-games\.com\b \braringelmd\.com\b \bwebgarden\.at\b \bbrendawhitlock\.com\b \bnetrockdeals\.com\b \bmystrikingly\.com\b \bthethirdage\.net\b \bpmobytes\.com\b \blinkz\.mobi\b \b9folder\.com\b \bdanmar\.su\b \bgesundheit-im-leben\.com\b \bvinetutor\.com\b \bsouthcoastlaser\.com\b \bpaykstrt\.com\b \bmoviesinventory\.com\b \bnationlist\.blogspot\.com\b \bthenationlist\.com\b \bclassicstreamliners\.com\b \bbanixx\.com\b \bhowtogetlonghairnaturally\.com\b \bbestforyourhome\.co\.in\b \btruepredictor\.com\b \belectricengineer13\.com\b \bpackersandmoversahmedabad\.com\b \bchronologic\.co\.uk\b \bherzig-eye\.com\b \bneuroequilibrium\.in\b \bbermuara\.web\.id\b \btemei\.web\.id\b \boglasise\.mk\b \bprom-electric\.ru\b \bspringbok-casino\.co\.za\b \bprosochi\.ru\b \bhemp-oil21\.com\b \brwepa\.com\b # blocked via meta sbl entry \b8b\.io\b: \bcomputerrepairsnewcastle\.8b\.io\b \bdream11predication\.com\b \bbonylike\.com\b \bhoopin\.life\b \bonlinevideoconverter\.com\b \bxxxphoto\.pro\b \bbythebay\.cool\b \busagitoissho02\.net\b \bgrousegoal0\.unblog\.fr\b # blocked via meta sbl entry \bttlink\.com\b: \bttlink\.com\b \bsitusrajabola\.com\b \bfresh222\.com\b \blifestorybreking\.com\b \blivingfoodz\.(?:com|in)\b \bwpi-tor\.ru\b \bcalsquash\.com\b \bsidnote\.co\b \bsamuraicastles\.com\b \bdodavka9mist\.cz\b \bkazinomaster\.com\b \bshopalino\.com\b \bseocow\.com\b \bmaelie\.it\b \bcestabliz\.cz\b \bkitefix\.cz\b \bmatejblatny\.cz\b \btopeni-vlcek\.cz\b \becostrava\.cz\b \bmajakvsetin\.cz\b \bnorsk\.mobi\b \bracecs\.com\b \bsborkvas\.cz\b \bhonzapavel\.cz\b \bultimateshutter\.com\.au\b \btotalductcleaning\.com\.au\b \bmezzoitalian\.com\.au\b \bcarpetcleaningassociationwa\.com\.au\b \bsslretail\.com\b \bramadankareemcalendar\.com\b \bworkoutparty\.be\b \btvorba-webu-zdarma\.cz\b \bfatima\.cz\b \bkangoojumpsol\.cz\b \bbehealthproduct\.com\b \bteenidol\.it\b \balizevids\.com\b \btaruhanbandarq\.top\b \bequaltech\.it\b \badministratiekantoor-waalstroom\.nl\b \bflyingfrisians\.nl\b \bibvb\.eu\b \bcrauwels\.nl\b \bmarjagerritsen\.nl\b \bhacktheplanet\.nl\b \bliannevandervlist\.nl\b \bgoudenkorting\.nl\b \bingeborglahaye\.nl\b \bebermare\.com\b \bmanipuleren\.com\b \barchitectsofstory\.com\b \bmarlyverzijl\.nl\b \bgeldshopgroep\.nl\b \b4sn\.nl\b \bsamsonmusic\.nl\b \bautomationhub\.net\b \bsiewfoon\.nl\b \bcleanwoods\.nl\b \bonzeboshut\.nl\b \bricardoheikamp\.com\b \btimmerwerkenbergeijk\.nl\b \btradingbitcoins\.org\b \bseowhq\.net\b \bfpvwiki\.club\b \bvragenoveropvoeding\.nl\b \bsportenpraise\.nl\b \blaptopservicelimburg\.nl\b \bmiauw-kattentherapie\.nl\b \bvirginia-smit-sportmassage\.nl\b \bhinata-roermond\.nl\b \brrc-breda\.nl\b \bhaarmodeimage\.nl\b \bcocorelaxcr\.com\b \bwallethub\.com\b \bcardhub\.com\b \bbellagioforum\.net\b \bhaarstudio-roberto\.de\b \bhef-ro\.de\b \bgertlohse\.de\b \beifeler-oldienacht\.de\b \bgruberberatung\.at\b \bhilfsgruppe-eifel\.de\b \bherr-kramer\.de\b \bcfmulti\.de\b \bdie-hochzeiterei\.de\b \bdidgeridoo-allgaeu\.de\b \bgrabmale-juenger\.de\b \bbothand\.de\b \bgdmsa\.ch\b \bac-gans\.de\b \bbuckwildrecords\.com\b \bsina-dierking\.de\b \bwafebreaker\.net\b \bsturmzeitgeschichten\.de\b \bkennel-carlossis\.de\b \bv-noulas\.work\b \bkockert-consulting\.de\b \bpsychotherapie-wiener-neustadt\.at\b \bprotarget-media\.de\b \bralfdenninger\.de\b \bkoe87\.de\b \bsolid-worship\.ch\b \bsaramahle\.de\b \bswiss-studio\.ch\b \bmenke-fotografie\.de\b \btobias-rech\.de\b \bnotegraphy\.com\b \bhavip\.com\.vn\b \broo\.my\.id\b \bla-messe\.de\b \bkosmetik-grenchen\.ch\b \bithwerk\.de\b \baem-niedernhausen\.de\b \bemonex\.de\b \bandreas-lochmann\.de\b \bivory-natalie\.de\b \bincestly\.com\b \bregulatory-affairs-oberbach\.de\b \bphysio-buchenberger\.de\b \bstefanteresiak\.de\b \bmarkusleiter\.com\b \brechtsanwaltsfachangestellte\.info\b \bristorante-ninos\.de\b \bmindkick\.at\b \bsuperhero\.at\b # blocked via meta sbl entry \bblogolize\.com\b: \bblogolize\.com\b \bwalthamstow\.london\b \btownfriends\.net\b \bsaintalbanchurch\.org\b \bpoliticalhindu\.com\b \bsocialpro\.com\.br\b \bbanbuoncamera\.net\b \blocinealy\.com\b \bindojepang\.com\b \bsdsn\.rsu\.edu\.ng\b \bdaepoongocm\.co\.kr\b \bpointblog\.net\b \bfujiapuerbbs\.com\b \bajwaa-rasco\.net\b \binfinituspie\.com\b \bniko\.ua\b \bnazmibaycin\.com\b \ballresultbd\.com\b \bliveleak\.com\b \bnews-front\.info\b \bveteranstoday\.com\b \bveteransnewsnow\.com\b \bsouthfront\.org\b \bvishalkranti\.com\b \bteacherguide\.in\b \bcryptopotato\.com\b \bkionrhodes\.com\b \bhugopoker\.net\b # blocked via meta sbl entry \bpostheaven\.net\b: \bpostheaven\.net\b \btribunablog\.com\b \bvincenzoleonetti\.eu\b \bcorkerspharmacy\.com\b \bangelium\.net\b \boutlawsgameroom\.com\b \bairlinesafetycards\.be\b \bairlinesafetycards\.net\b \bairlinesafetycards\.com\b \bpsafetycards\.com\b \bakaddprice\.com\b \bhogatoga\.com\b \btransparencymarketresearch\.com\b \btopwar\.ru\b \bdan-news\.info\b \blenta\.ru/\w+/20([2-9]\d|1([5-9]|4/(1|0([4-9]|3/([23]|1[2-9]))))) \brusdialog\.ru\b \bukraina\.ru\b \bindore\.city\b \bchicisimo\.com\b \bjunjumassage\.com\b \borganic-pharmacy\.net\b \brisen-from-the-dead\.forumotion\.com\b \bzoominfo\.com\b \bluatlongphan\.vn\b \bindian-lyrics\.com\b \bourbitcoinnews\.com\b \blyricsganti\.com\b \bdjjaani\.com\b \brsheria\.com\b \bcsrbox\.org\b \b99airconditioners\.in\b \bfullformacademy\.com\b \bgirlsperiod\.in\b \blyricsted\.com\b \blyricsted\.in\b \blyricswood\.in\b \bprocore\.com\b \btechnicalswank\.blogspot\.com\b \bdatingreviews\.online\b \bmuscleblaze\.com\b \bhealthkart\.com\b \btaxsathi\.in\b \byavidahair\.com\b \bjuegostudio\.com\b \bikajo\.com\b \bapppearl\.com\b \bandroidappsforme\.com\b \bcarswap\.me\b \bfreeappsforme\.com\b \bgametablezone\.com\b \bmicrophonetopgear\.com\b \bmicspeech\.com\b \bsewingtopgear\.com\b \btruthanddarehub\.com\b \bwedding-budget\.com\b \bguestkor\.com\b \buniquelyrics\.com\b \baircheckdownloads\.com\b \btravelogyindia\.com\b \bnaijafindmp3\.com\b \ballbestspec\.com\b \bchatfielddental\.co\.uk\b \btechnicalcuriosity\.com\b \bgaylesbiantimes\.com\b \btechtowards\.com\b \bthefastpharma\.com\b \bsportingbet\.link\b \bdiamondcleaningusa\.com\b \bcompoundingpharmacyusa\.com\b \bpharmacy-today\.com\b \b7xnxx\.com\b \bdaftar-akunjoker\.online\b \bdreamyiwu\.com\b \btprnice\.com\b \balfaakb\.com\b \bjavatpoint\.com\b \bklezkanada\.com\b \bzaraz\.org\.ua\b \bvelomarket\.org\.ua\b \bnews24ghante\.com\b \bhostgators\.ml\b \bnordvpn\.ga\b \bhmavpn\.ml\b \bfreeecreditscore\.co\b \bsarkarinaukrifast\.com\b \btenreports\.com\b \bdeccanodysseytrains\.com\b \borientrailjourneys\.com\b \bpalaceonwheelsindia\.org\b \bthemaharajaexpress\.org\b \bpackagewala\.com\b \bipohub\.org\b \btodaylyrics\.com\b \bknowledgetrick\.com\b \bshubham\.co\b \bgetgoldenvisa\.com\b \brahulahuja\.info\b \beatsindia\.in\b \bwsneconsulting\.com\b \bmagiclink\.in\b \bwhosaidso\.org\b \bindexia\.info\b \bbill-of-rights\.angelfire\.com\b \bmovielyricsworld\.com\b \bbuildmuscleclub\.com\b \bhinditracklyrics\.com\b \bblox\.io\b \bdw-inductionheater\.com\b \bbusinessindias\.com\b \bemeraldbridal\.com\.au\b \bweiweiaircon\.com\.sg\b \bquizondo\.com\b \bsanctionscanner\.com\b \blipaugmentationindubai\.com\b \bfaceliftindubai\.com\b \btummytuckdubaicost\.com\b \bdubaifacelift\.com\b \bdubailiposuction\.com\b \bdubaimedispa\.com\b \bdubaismartlipo\.com\b \bfaceliftdubai\.com\b \bfatbanking\.com\b \bsoar\.earth\b \bambiancefly\.com\b \bcdn\.ampproject\.org\b \bgambling-on-line\.com\b \bcasino-faqs\.com\b \brainbowrichesgames\.co\.uk\b \bonlinestreamhd\.com\b \bspringcleaning\.ae\b \bpopulertoday\.info\b \bcherrygroup\.ru\b \bchennaiescortservice(\.co)?\.in\b \bescortsadda\.com\b \bpcut\.su\b \bwallpaperpass\.com\b \bstrategi-hom\.fr\b \bforexrobotz\.com\b \bdailycreation\.in\b \bchatpatinews\.com\b \btuvanduhocmap\.com\b \birstaxtrouble\.com\b \bladesigntech\.org\b \bredwoodreserves\.com\b \bstatusbytes\.com\b \bthejobsandscholarship\.com\b \blivetvstrem\.com\b \binfocaptain\.com\b \bfamilytreemaker2019upgrade\.com\b \breservations\.com\b \bexpress-cleaning-supplies\.co\.uk\b \bthinkmobiles\.com\b \bonlinestoreforu\.com\b \bnecocars\.nl\b \bbendeboer\.nl\b \bkorvingklikt\.nl\b \bfizeye\.com\b \btornadowerkt\.nl\b \bvanderkemp-entertainment\.nl\b \bcarboncoco\.at\b \binteriorworks\.ae\b \brijschoolnoord-brabant\.nl\b \bcubesix\.nl\b \bjeanlucdesign\.nl\b \bnicejewelry\.nl\b \bmkbfleetservice\.nl\b \bdeusing-weber\.de\b \bcnc-draaibanken\.nl\b \bverbouwenmethogenbirk\.nl\b \bcasinolucklive\.com\b \blove-poems\.net\b \bonlinelekarna\.net\b \bgarage-archipel\.nl\b \bheteilandendewereld\.nu\b \bjohankommer\.nl\b \bwedescan\.nl\b \bsulzbach-blog\.de\b \bluukvanleeuwen\.nl\b \bquierschied-blog\.de\b \bversus-restaurant\.nl\b \bannevandoorn\.nl\b \bvulkaneifel-blog\.de\b \bcekun\.com\b \bkanabearscbd\.com\b \bpokermatch\.com\b \bblogical\.space\b \blottery-results\.uk\b \bstreetpricer\.com\b \bmegabola99\.biz\b \bhireukrainiandevelopers\.com\b \bonlinecasinos\.co\.uk\b \b1youm\.com\b \bdailyhunt\.in\b \b104\.24\.99\.95\b \bcialiswe\.us\b \btiktokstarsinfo\.com\b \bhindione\.in\b \b104\.18\.47\.80\b \btaylorinterventions\.com\b \bicharts\.net\b \bbestironindia\.in\b \bopptrends\.com\b \bcarsoid\.com\b \bnorsecorp\.com\b \bbutterflylabs\.com\b \bempiremovies\.com\b \bbel-india\.com\b \bweddingstats\.org\b \bvermontrepublic\.org\b \baquila-style\.com\b \btimeslifestyle\.net\b \bvdio\.com\b \bnetworth2013\.com\b \bhealthcarereformmagazine\.com\b \burbanfarmonline\.com\b \bgrowingmagazine\.com\b \bthefrisky\.com\b \brevenuesandprofits\.com\b # \bscholarlyoa\.com\b # Likely false positive \bcomeaucomputing\.com\b \bthe-pool\.com\b \bofficialroyalwedding2011\.org\b \batlnightspots\.com\b \bsavingmoneyweekly\.com\b \bnfhsnetwork\.com\b \balltoppro\.com\b \beasyshoptips\.com\b \btechgurukagyan\.com\b \bweblogshub\.ga\b \bwekratom\.com\b \bsuncityproject\.com\b \batshomeshow\.com\b \btatahome\.in\b \brocketrobinsoccerintoronto\.com\b \bfft-analyser\.glitch\.me\b \bexpertophthalmologywitness\.com\b \bbestmassagechair\.us\b \bcrypto-pharmacy\.io\b \bidxplay\.id\b \brenointegrativemedicalcenter\.com\b \bgk4fast\.in\b \bcottonpharmacy\.com\b \bvelseoity\.com\b \balltechnewsupdates\.com\b \bkyc2020\.com\b \bfutufan\.com\b \bodn\.zoig1\.com\b \bgjonmarkagjoni\.com\b \bbelgaumtrend\.site\b \bindiastat\.com\b \bdatanetindia-ebooks\.com\b \bopindia\.(?:com|in)\b \bymail\.info\b \bswarajyamag\.com\b \btripbibo\.com\b \bnewmovieinfo\.tk\b \bspacevalue\.co\.in\b \baaqms\.in\b \bmytravelcheap\.info\b \bmyweightloss\.us\b \bdownloadappconnectwifi\.com\b \bclcessentials\.co\.za\b \bmamamade\.com\.ua\b \bprofvest\.com\b \bafrica-option\.com\b \bvylkan-milion\.com\b \bmedipharmaafrica\.com\b \bcasino-eldorado\.org\b \beldo-klub\.net\b \bcardscollectiblesandgadgets\.com\b \beldoradokasinoz\.com\b \bseotexts\.com\b \bcolumbuscazino\.com\b \blegionpharma\.com\b \bmadonnen-apotheke\.com\b \bswiss-apo\.com\b \bpillenkaufen\.com\b \bsquillace\.com\.ua\b \bxn--48jm9l298kilg8rghvi\.com\b \bpillsbank\.net\b \bmicroburstbrewing\.com\b \bavtomati-eldorado\.com\b \bsunrol\.com\.ua\b \bhuongdanssl\.com\b \bvulcan-zerkalo\.net\b \brenesans-centr\.kiev\.ua\b \bhugetits\.win\b \bpills24\.net\b \bosrs\.pl\b \byorumla\.ml\b \bvylcanrussia\.com\b \branask\.org\b \b220km\.com\.ua\b \bdsiblogger\.com\b \bdimensidomino\.com\b \bprogresshost\.info\b \bivf-lab\.com\b \bcasino-vylcan\.com\b \bdreamdirectory\.org\b \btryvexanpills\.net\b \bazino-tri-topora\.org\b \b88orca-88\.com\b \banabolic-steroid\.net\b \bdaryna-plus\.com\b \bevforsale\.com\b \beldorado-cassino\.org\b \bwinkreport\.com\b \borganiser\.org\b \bvylkan24\.org\b # blocked via meta sbl entry pari-?match: #\bair\.parimatch\.com\b #\bcasino-parimatch\.info\b #\bparimatchcasinos\.com\b #\bparimatch-sport\.in\b #\bparimatch\.com\b \bsuperslots-kasino\.com\b \bniko-centre\.kiev\.ua\b \bvulcan24casino\.com\b \bbook-of-ra-games\.org\b \boradiological\.ru\b \bmaxformer\.com\b \bthegadgetsandgears\.com\b \bspdload\.com\b \bwebspero\.com\b \bgladewaternews\.com\b \bhonda\.ua\b \bpokerrmatch\.com\b \bapothekepillen\.com\b \bblabla-project\.ru\b \bconverseshop\.hu\b \bmoney-like\.ru\b \bprobaljaki\.hu\b \buabt\.com\b \bazino777game\.com\b \bneon-vylcan\.com\b \bimgx\.in\b \bessaycorp\.co\.uk\b \bsuccesspanachahtehai\.com\b \btfipost\.com\b \brightlog\.in\b \btechpassionworld\.com\b \blimedecorators\.com\b \bfourhpharma\.com\b \bmegatogel\.com\b \bmegatongkol\.com\b \bspidergoa\.com\b \bsporttoday69\.com\b \bv9poker\.com\b \bimailsupport\.com\b \bwebsitestrategies\.com\.au\b \bsarkardaily\.com\b \btheindianpolitics\.com\b \bdharmakshethra\.com\b \bchiropractornearmereviews\.com\b \bdiscount-24hour\.blogspot\.com\b \bflicktokick\.wordpress\.com\b \bukmedmax\.com\b \bbud4meds\.com\b \bcoolgrinder\.com\b \bhonestbusinessman24\.com\b \bmarket-mirror\.com\b \blyricspandits\.blogspot\.com\b \bsabrinatranscripts\.wordpress\.com\b \bmoviebuzzhit\.blogspot\.com\b \baccount-expert\.com\b \bbinaere\.org\b \badstricks\.top\b \berasmusworld\.com\b \blotusforsale\.com\b \bmeddevicetraining\.com\b \bfarmaciarabel\.com\b \btheoms\.es\b \b888poker-pk\.net\b \bbrainstoked\.com\b \bunearthedarcana\.com\b \bsastedeal\.com\b \bhirtess\.pro\b \bjetta6club\.ru\b \bi-party-poker\.info\b \bdengi24\.kiev\.ua\b \bdiscuz\.in\.th\b \bpokermattch\.best\b \bkeo88\.co\b \bmymotivationalsupport\.com\b \buplaw\.us\b \bmorninglazziness\.com\b \bbanglalyricssong2\.blogspot\.com\b \bislamophiliawatch\.blogspot\.com\b \bodiaboxofficenews\.blogspot\.com\b \b40attitudestatus\.blogspot\.com\b \bdundeeshrine\.blogspot\.com\b \bhotrodders\.com\b \bthefilmslife\.com\b \bfashionlndia\.blogspot\.com\b \bsportsmediawatch\.blogspot\.com\b \bclassicsportsmedia\.blogspot\.com\b \bokguri\.blogspot\.com\b \bselectedblogger\.blogspot\.com\b \bmishravetanatomy\.blogspot\.com\b \bringthedamnbell\.wordpress\.com\b \bgotaltitudesite\.wordpress\.com\b \bkitchen-codes\.blogspot\.com\b \bhawaiianhistorian\.blogspot\.com\b \btrendontop\.com\b \bthekhwabeeda\.com\b \byoutube\.com(?:JgooJaiW7Ck) \bbestbybuy\.com\b \bbancosdemadera\.com\b \bemoneyblog\.ru\b \beldorado-avtomaty\.com\b \bmontdigital\.com\b \barrestedworld\.com\b \badelaidenaturalrainwater\.com\.au\b \bbmdays\.com\b \bsocialdistancingguidelines\.com\b \bacquire\.io\b \bwholesgame\.com\b \bgaben\.tv\b \bgabeon\.tv\b \bcryptodesk\.in\b \bnextbigupdate\.blogspot\.com\b \badvisoroffer\.com\b \badvisoroffer\.hatenablog\.com\b \badvisoroffer\.tumblr\.com\b \bmyfitnessclubb\.com\b \bhelentoombs\.over-blog\.com\b \boffer4cart\.com\b \boffer4cart\.wordpress\.com\b \boffer4cart\.over-blog\.com\b \boffer4cart\.blogspot\.com\b \boffer4cart\.tumblr\.com\b \boffersupplement\.com\b \bsupplementsworld\.org\b \bletsdiskuss\.com\b \bmedicaltestingsolutions\.com\b \buaecashloans\.com\b \bcialisus\.com\b \bbbcbitch\.com\b \bthe-tutor\.ru\b \bw88hn\.vip\b \bjoostenconsult\.nl\b \bfc-vostok\.kz\b \bua-etalon\.com\b \blecercleducacao\.be\b \bmollystakz\.com\b \blandgoedkolland\.nl\b \bpornelk\.org\b \bportfoliolar\.kz\b \bxe-88\.asia\b \bchloroquine24\.com\b \bzhizhuyx\.com\b \bluyizaixian\.com\b \bvanmerrienboer\.eu\b \bvruchtgebruik-berekenen\.be\b \baffordableseocompany4u\.com\b \baadhar-uidai\.in\b \btennisschoolandrade\.nl\b \breflexologietherese\.be\b \bclubvulcanslots\.com\b \bfullformexpress\.in\b \bgreetingsglobal\.com\b \bindia-visa-gov\.in\b \bengineeringunits\.com\b \blyricstorrent\.blogspot\.com\b \bbibloteka\.com\b \bgetassist\.net\b \bindiae-visa\.com\b \bbdgovtjobs\.com\b \bvulkanskasino\.com\b \binfopokermatch\.site\b \bkazinachos\.com\b \bplusportogruaro\.it\b \bdropcheat\.ru\b \bhkcore\.com\b \bthelawmentor\.org\b \bkhojinindia\.com\b \bhouseofamericancars\.com\b \bworldgreynews\.com\b \bhowis\.site\b \botrezal\.ru\b \besimob\.com\b \bdiigo\.com\b \beldo-kazino\.com\b \bemojics\.com\b \bedugayans\.com\b \btechsnm\.in\b \bspritofpen\.blogspot\.com\b \bblockchainappsdeveloper\.com\b \bacemyassignment\.co\.uk\b \bwritingservice\.ae\b \baltaex\.ru\b \bsupplementsverdict\.com\b \bfarmaciaalvarez\.net\b \bvylkan-deluxe\.com\b \b101spill\.com\b \bsteroidmag\.com\b \bsteroidonline\.ru\b \bsansalone\.de\b \bpokermatch-info\.today\b \bdrugwiki\.org\b \bhksibbs\.com\b \bcastelletto\.info\b \brotack\.nl\b \bconceptmart\.com\b \blsfworld\.in\b \bbigorangeplanet\.com\b \bviagointernational\.com\b \bpastillasparaimpotencia\.com\b \boxybestpharmacy\.org\b \bessentialguitarlessons\.com\b \bsteroidsshop-ua\.com\b \bazino777kasino\.com\b \baziiinno777\.com\b \bloveinc-kenya\.org\b \bbookie7\.run\b \bworldyogashala\.com\b \byogaessencerishikesh\.com\b \bsandeephegde\.com\b \bf-cgroom\.com\b \bcitrus-cleaning-supplies\.co\.uk\b \bgreatexplain\.com\b \bblockchainbriefing\.blogspot\.com\b \bavanta\.co\.in\b \bplasticspot\.io\b \bnovanews\.com\.ua\b \broxcasinos\.org\b \beldo-slot\.com\b \bazzino-888\.org\b \b7zhenyibao\.com\b \bmudstruck\.com\b \b444aziino\.com\b \bszona\.org\b \bqualityedpills\.com\b \banabolik-steroid\.net\b \bpokermatch-poker\.club\b \bleadonlinetraining\.com\b \bero-garden\.com\b \brs-clinic\.com\.ua\b \bnparts\.ua\b \bessexmagazine\.co\.uk\b \blondon-post\.co\.uk\b \britzherald\.com\b \bnewsstudio18\.com\b \bsarvcrm\.com\b \bplay\.google\.com.*sbdtube\b \bnatureandbeyond\.com\b \bcryptofunders\.club\b \btwinscarrentalbali\.com\b \btwinssewamobil\.com\b \bwebhostbali\.com\b \bsmarthostmedia\.com\b \bquick\.md\b \bbreitbar\.com\b \bbet1x\.ru\b \bviagenusa\.com\b \bmedicaments-24\.com\b \bbestercasinobonusonline\.de\b \bnewsindialive\.in\b \bnewsdaily\.buzz\b \bwhatreallymakesyouill\.com\b \bvelotime\.com\.ua\b \bautomati-bes-sms\.com\b \bhoneyandcotton\.org\b \bcidesa\.com\.ve\b \bgoodvibeclub\.com\b \beldo-slot777\.com\b \bspeedypaper\.online\b \bthailandpost\.online\b \bua-wardrobe\.com\b \bdoxbin\.org\b \bcelebprofile\.blogspot\.in\b \blailaformation\.blogspot\.com\b \ballpmyojana\.in\b \bdailymusicroll\.com\b \baboutinsider\.com\b \bmuziquemagazine\.com\b \btimebulletin\.com\b \bglobestats\.com\b \bvernamagazine\.com\b \bopenthenews\.com\b \binfusenews\.com\b \bapstersmedia\.com\b \bconstructiontimes24\.com\b \btechnewsvision\.com\b \bnewsheadline\.us\b \bfeatureweekly\.com\b \bpackagingnews24\.com\b \bfabworldtoday\.com\b \bsportzweekly\.com\b \bnewsmono\.com\b \bcoveragelog\.com\b \bcuriousdesk\.com\b \bnewsdistinct\.com\b \bcaliforniatimes\.us\b \ballnewsbuzz\.com\b \bentertainmentpaper\.com\b \bstatsglobe\.com\b \bustimesnow\.com\b \bnewyorkheadlines\.us\b \bbroadcastcover\.com\b \bsportsskylark\.com\b \bnewskangaroos\.com\b \bcriticsports\.com\b \bchicagoheadlines\.us\b \bresidentweekly\.com\b \balpspitzetagebuch\.com\b \bsanfordphilosopher\.com\b \bdatasourcehub\.com\b \bapsters\.com\b \bnewstailored\.com\b \bdailyveterans\.com\b \bmedicinsider\.com\b \bnewspaperwire\.com\b \bveracityreporter\.com\b \bnevadoeldiario\.com\b \btribunemarket\.com\b \bacuityscoop\.com\b \bgetresponse\.com\b \btoiletsandbaths\.com\b \bhealkit\.in\b \bpercona\.com\b \bfilmybubble\.com\b \bgetlatka\.com\b \bjesustechnology\.com\b \brobertyave\.org\b \brobertyavo\.org\b \bwebetutorial\.com\b \bnewstrak\.org\b \bsylyrics\.com\b \bhindimoviesdownload\.tk\b \bfreehindimovies\.tk\b \bmoviesdude\.in\b \btruebuddy\.in\b \bfintechranking\.com\b \btechpanorama\.org\b \bpeoplepill\.com\b # included via the next line: \btamilrockerskannada\.com\b tamilrocker[sz] \bgblking\.com\b \bpirates-life\.ru\b \bpoliv\.ua\b \belslotzgold\.com\b \bsakachi\.to\b \bmagazinpoliva\.kiev\.ua\b \bsrules\.com\.sa\b \bpriorymazegardens\.com\b \bvulcan-avtomaty-igrovye\.com\b \bsparklystarstudios\.com\b \bgivemekeys\.com\b \babragwaflak\.com\b \bpm-pokermatch\.club\b \bgtp\.com\.my\b \bdudhwa-national-park\.com\b \bfootslopestours\.com\b \bapzomedia\.com\b \bfintechzoom\.com\b # included via the next line: \bcsibioinfo\.nus\.edu\.sg/csingsportal\b \bcsibioinfo\.nus\.edu\.sg\b (doi|preprints).*?201910\.0146 \balmanachdegotha\.org\b \bimperialcollegeofprincesandcounts\.com\b \balmanachdechivalry\.com\b \bimperialcollegeofheraldry\.com\b \balmanachdeholyromanempire\.org\b \bimperialteutonicorder\.com\b \balmanachdechivalry\.org\b \bimperialcollegeofheraldry\.org\b \balmanachdeholyromanempire\.com\b \bimperialteutonicorder\.org\b \bnobilityregister\.com\b \bholyromanempireassociation\.com\b \btrump\.news\b \bsurrogacycmc\.com\b \bkorean-american\.com\b \bwmaraci\.com\b \bnewsouq\.com\.sa\b \bjobwest\.com\.ua\b \bpokermatchcom\.vip\b \bvulcan-slots777\.com\b \b333azino\.com\b \bnissan-ask\.com\.ua\b \bkover-samolet\.com\.ua\b \bthereligionofpeace\.com\b \bindiangovernmentjobalert\.in\b \bekvastra\.in\b \bbharti\.news\b \bhvk\.org\b \bautodevot\.com\b # blocked via meta sbl entry \bchn\.ge\b: \bchn\.ge\b # included via the next uncommented line: #\bbiographypro\.xyz\b #\bcamclub\.xyz\b #\bcspathway\.xyz\b #\bdriverdownload\.xyz\b #\bfastivelimege\.xyz\b #\bfuckxxxclips\.xyz\b #\bheymanga\.xyz\b #\bip2whois\.xyz\b #\biridesce\.xyz\b #\blyricbird\.xyz\b #\blyricsclub\.xyz\b #\blyricsmela\.xyz\b #\bmodiyojna\.xyz\b #\bmovie-stream75\.xyz\b #\bonlinefree\.xyz\b #\bpastecode\.xyz\b #\bpenwap\.xyz\b #\bqadrishattari\.xyz\b #\bqmolding\.xyz\b #\bshowyourgallery\.xyz\b #\bsocialnews\.xyz\b #\btechnosonu\.xyz\b #\bupsidedownevents\.xyz\b #\bwebcamvideo\.xyz\b \bxyz\b \btractorjunction\.com\b \btractorguru\.com\b \brizbit\.uk\b \bfeedogram\.com\b \bkobzarenko\.com\.ua\b \bvulkan777-rus\.com\b \bvulcan-kasino-777\.com\b \bcombina\.com\.ua\b \beduardofitness\.site\b \baqua-room\.com\.ua\b \bpoliv-avto\.com\.ua\b \barabamoto\.com\b \bbestvulcan24\.com\b \bdengipod\.ru\b \bagroxy\.com\b \bbulksteroid\.net\b \bzinteco-ua\.net\b \bgujaratichokro\.blogspot\.com\b \breviewsduniya\.com\b \bnuwaysmd\.com\b \bbestforlives\.com\b \baramisrugby\.co\.uk\b \by-axis\.com\b \bsharebuyers\.co\.uk\b \bnewshelp\.in\b \blegitimatehacks\.com\b \bvitamiinz\.com\b \bjobresourcepoint\.com\b \blyricsovera2z\.com\b \bbillied\.com\b \bphilatlas\.com\b \bbankeronwheels\.com\b \bmurderpedia\.org\b \bekumkum\.com\b \bbiofamous\.com\b \bproxyti\.com\b \buberwin\.club\b \bbbet99\.website\b \baskquestion\.top\b \be1dazwin\.com\b \bmuskangirlsdwarka\.in\b \bxosohung\.com\b \benglishclasses\.com\.ua\b \bvulkan-sloti777\.com\b \breg-76\.ru\b \bbigcircus\.com\.ua\b \bstrcctv\.com\b \bprogressive\.ua\b \brahasia\.news\b \bcashm-ph\.com\b \bresponbet\.news\b \bramaakunting\.com\b # blocked via meta sbl entry \bpororo777\.com\b: \bpororo777\.com\b \binsuiter\.com\b \bfoundrysport\.com\b \bvulcanskasinos\.com\b \blivesportsstreamforyou\.blogspot\.com\b \bhindisuvidha\.com\b \bcelebsweek\.com\b \bgetpostcode\.com\b \binfodrips\.com\b \bsonglyricsmovie\.com\b \bairlinesreservationsonline\.com\b \bseinfeldlaw\.com\b \bseinfeldscripts\.com\.com\b \bzamusic\.org\b \bkollywoodnewsboxoffice\.water\.blog\b \boispice\.com\b \btechbigs\.com\b \bcommdiginews\.com\b \brationcardgov\.in\b \bcutlery4all\.com\b \bgobowlingalley\.com\b \ballsol\.in\b \bk48rules\.com\b \bilamed\.org\b \btravellerblog\.net\b \bstatusvideo\.app\b \bupcomingmoviesnow\.com\b \bnewschant\.com\b \bsarkari-info\.com\b \bmetropolitanpainters\.net\.au\b \bholistictechnologies\.com\.pk\b \b4everwhite\.com\b \bfilmplace\.co\b \bstopwatch360\.com\b \brentalcarsuae\.com\b \bnus\.edu/3ipotMy\b \bwindycitycigars\.com\b \bbankatm\.info\b \bsciencefr\.blogspot\.com\b \bmybankifsc\.in\b \btaraletsanywhere\.com\b \btechgod\.online\b \bupagriculture\.in\b \bdigicodes\.in\b \bdigicodes\.eu\b \bhealthtechpulse\.com\b \bwowa\.ca\b \bbusiness-guide\.com\.ua\b \bmerccentre\.com\b \bbd2geared\.com\b \bhealthysupplementstalk\.com\b \bipola\.ru\b \bfirestyleseeds\.com\b \belslotzfun\.com\b \bvps-private\.net\b \badssentialmarketing\.com\b \bskoperations\.site\b \bresurs-msp\.ru\b \bzjgryy\.com\b \bYoulike124\.com\b \bkombiarizalari\.com\b \bmitosayam\.com\b \bpastebin\.fun\b \bmadisoncountymo\.com\b \bsmart-wiki\.win\b \byousher\.com\b \bmallorca-basar\.com\b \bmatukiodaima\.co\.tz\b \btheartsofentertainment\.com\b \bnaijafile\.com\b \bimmiguy\.com\b \btechnicalcoder\.com\b \bgovjobalerts\.co\.in\b \bcrackedpedia\.com\b \bonhaxcrack\.me\b \bprocracksoft\.com\b \bgossip\.pk\b \bproiraadvisor\.com\b \bsmbdigitalmarketing\.co\.in\b \bcreative\.onl\b \bjobssearch247\.com\b \bbestdealever\.in\b \bkhetigaadi\.com\b \bboat-lifestyle\.com\b \bwalmart\.com\.co\b # included via the next uncommented lines: #\bcreditkarma\.cf\b #\bcreditskarma\.cf\b #\bcreditskarma\.ga\b #\bcreditskarma\.us\b #\bequifax\.ml\b #\bequifax\.cf\b #\btransunion\.ga\b #\bwhitepages\.cf\b #\bfico\.cf\b # set of domains that heavily abused, for now just disallow whole domainname, see [[MediaWiki_talk:Spam-blacklist/archives/August_2020]]. Please whitelist any accidental false positives for now. creditskarma creditkarma truecredit mysmartmove equifax transunion whitepages \bfico\b # end of set. \bstromlap\.in\b \bmedisupps\.com\b \banimedhfa\.com\b \bsites\.google\.com/view/mpsc-study\b \bmpsc-study\.in\b \ballcloud\.in\b \bstarhomeopathy\.com\b \btlviv\.com\b \bgoldclean\.com\.au\b \bmedicinesonline\.org\.uk\b \bphoenicia\.org\b \bkissflow\.com\b \btumtumcab\.com\b \bengabuzatooro\.or\.ug\b \bempaako\.org\b #\bbeautypageants\.indiatimes\.com\b #\bbeautypageants\.in\b \btheigadgets\.com\b \bemarathinews\.com\b \bmbtilounge\.com\b \bupnewsinfo\.com\b \bqueenscitizen\.ca\b \brocketreach\.co\b \bzirakpurescort\.in\b \bandyescort\.com\b \bsayanagrawal\.com\b \bcallgirlsinchandigarh\.com\b \bnewnightescorts\.com\b \bsheetalkapoor\.biz\b \bchandigarhlove\.com\b \bmisslovely\.in\b \bnehamanaliescorts\.com\b \banuviz\.com\b \bcallandys\.com\b \bescortsjaipur\.com\b \bjullie\.in\b \bskypropertiespatelnagar\.com\b \bmuslimvashikaranspecialistastrologer\.com\b \bastrologykashinath\.com\b \bmyshopie\.com\b \bustobiz\.com\b \bresumego\.net\b \bnaijawhistle\.com\.ng\b \byos100\.com\b \bprivatejetcardcomparisons\.com\b \bcryptmixer\.com\b \bvaga\.org\b \bsapnaescorts\.com\b \bthevitalsolutions\.com\b \bhome2bath\.com\b \btotalityservices\.co\.uk\b \bbreakingnews365\.in\b \bwatchlivenow\.org\b \bbestringtones\.net\b \bzipcodes\.org\b \bstreamonlinetv\.net\b \bsmartgenguru\.com\b \bonegodmed\.com\b \bcanaltrader\.com\b \blindenbotanicals\.com\b \btranio\.com\b \bgreenssolicitors\.org\b \bewa-latala-eco-design\.myshopify\.com\b \bshoesaddict\.in\b \bbitcoinmixer\.to\b \bthemycare\.com\b \bchordchord\.com\b \bmovingfeedback\.com\b \balltimesport\.com\b \bmotorist\.sg\b \bapogeeweb\.net\b \bfivetech\.co\.uk\b \buniacco\.com\b \bfgsltd\.com\b \bautokhabar\.in\b \bkovaidaily\.com\b \bvpnoverview\.com\b \brealpsncodes\.com\b \bcsq1\.org\b \btransitioneconomics\.info\b \bsustainsocieties\.com\b \bthoughtmedia\.ca\b \bthoughtmedia\.com\b \bqshvac\.ca\b \bbiggbosslivevote\.com\b \bwikitia\.com\b \bcam4\.com\b \bzoostormpromotions\.com\b \bgraymcb\.com\b \beyestorymedia\.com\b \btotal-insurance\.co\.uk\b \bnewyorkcoin\.net\b \bteammy\.app\b \bmp3sandnpcs\.com\b \bcrypticocean\.com\b \bnhanlucnhatban\.com\b \bowlcation\.com\b \bspinditty\.com\b \breelrundown\.com\b \bdelishably\.com\b \bhowtheyplay\.com\b \bhobbylark\.com\b \blevelskip\.com\b \bletterpile\.com\b \bbellatory\.com\b \baxleaddict\.com\b \bfeltmagnet\.com\b \bturbofuture\.com\b \bdengarden\.com\b \bpethelpful\.com\b \bpairedlife\.com\b \byoumemindbody\.com\b \btoughnickel\.com\b \bsoapboxie\.com\b \bwanderwisdom\.com\b \bremedygrove\.com\b \bexemplore\.com\b \bhealthproadvice\.com\b \bskyaboveus\.com\b \bholidappy\.com\b \btatring\.com\b \bcaloriebee\.com\b \bpatientslounge\.com\b \bwehavekids\.com\b \bindiegogo\.com\b <!-- \bkickstarter\.com\b buang spam buat sementara untuk mencipta kebanyakan rencana diciptakan sebelum tahun 2020 yang menggunakan rujukan ini--> \bfliarbi\.com\b \bhifives\.in\b \bgtalkspoetry\.com\b \bgnews\.org\b \bgtv\.org\b \bhomesforsalelistings\.net\b \bbidenhunter\.org\b \bthedonald\.win\b \b6hw\.info\b \binterviewcoach\.me\b \bmodiyojanas\.in\b \blyricsprinter\.blogspot\.com\b \bsonyprize\.com\b \bjioprize\.com\b \bkbcprize\.com\b \behsaashealthservice\.com\b \bkbc-sony\.com\b \bprofitsolo\.com\b \bcsnumbers\.com\b \bcfwsports\.com\b \bmaritimemanual\.com\b \bpigeoncarecenter\.blogspot\.com\b \bsbsgroup\.com\.sg\b \bwellnessmama\.com\b \bapplytoloans\.com\b \bworldwideheritagesites\.com\b \b1xbet-obzor\.com\b \b24zp\.org\.ua\b \b4dancing\.ru\b \basiabet999\.com\b \bastrakhan-online\.ru\b \bcenznet\.com\b \bcrimea-news\.com\b \belslots-offical\.com\b \beuroua\.info\b \bgfxtra\.info\b \bglob-news\.com\b \bindeolight\.com\b \binterteam\.com\.ua\b \bkartinki-vernisazh\.ru\b \bkryptoszene\.de\b \bl4dclub\.ru\b \blabeltest\.com\b \blighttower\.co\.ua\b \blookvibes\.com\b \bmansard-bis\.com\.pl\b \bnazovite\.ru\b \bnazva\.net\b \bnitka\.by\b \boggo\.by\b \borderlykonveksibandung\.com\b \bpaggy\.ru\b \bpokermaster-a\.com\b \bporadumo\.com\.ua\b \bruptur\.com\b \bsdelaem2012\.ru\b \bseabed\.pl\b \bsharypovo\.today\b \bshipregistr\.kiev\.ua\b \bsunbooks\.co\.jp\b \btravelpoint\.ge\b \bwaldorfwiki\.de\b \bwebvybory2012\.ru\b \bw-n\.com\.ua\b \bworldcrisis\.ru\b \bxtutti\.com\b \byopolis\.ru\b \bzrt\.ru\b \bnorthtechwindows\.ca\b \bwindowtechcanada\.ca\b \bprintweek\.info\b \bdimensiqq\.id\b \bcikavosti\.com\b \byourdevice\.org\b \bsmartlab\.com\.ua\b \bspb\.ros-spravka\.ru\b \bcoolastro\.com\b \bflight-status\.info\b \bmasterbundles\.com\b \bmangaip\.com\b \bzelican\.com\b \bplay-freegamesonline\.com\b \bquicksquaddesk\.com\b \bforexpertassisstance\.com\b \bitsallbee\.com\b \brxharun\.com\b \bbevinsprize\.org\b \bblueweaveconsulting\.com\b \bdewelpro\.com\b \bcoolgospel\.com\b \bmecitizen\.in\b \bsreenathakkineni\.in\b \bdreamcares\.net\b \bdedibox-news\.com\b \bonlineflix\.in\b \bjungleboyss\.com\b \bcounterfeitguru\.com\b \bdiabetesknow\.com\b \bjungleboyscity\.com\b \bbluepearlmeds\.com\b \bpsychedelicscity\.com\b \bitknowladge\.com\b \bketamineclinicofficial\.com\b \bflypro\.com\b \bozgurniflioglu\.com\.tr\b \binstafollowers\.co\b \bvouchertoday\.uk\b \bdataroomproviders\.com\b \bmangakakalots\.com\b \befoam\.co\.uk\b \bexploringmoroccotravel\.com\b \bcarsplan\.com\b \bagentur-picasso\.de\b \bdirjournal\.com\b \bstreamflix\.pro\b \bsearchquarry\.com\b \bbdallbanglanewspaper\.com\b \bhotelnaukri\.com\b \bblackvenompharma\.com\b \bfriedcoffee\.com\b \bbestdrillzone\.com\b \btigercontainers\.com\b \bpawsclawstails\.com\.au\b \bladentist\.com\b \bescapefromtarkov\.store\b \bauhost4u\.com\b \bconsumerhome\.org\b \binductionheatertutorial\.com\b \bhustlerfitness\.com\b \bsecure-clix\.com \bhealthdialogues\.com\b \b50shekel\.com\b \btechnologyrest\.com\b \bbackdroid\.com\b \bxclusivepop\.com\b \bxclusivesongs\.com\b \bclyckmail\.com\b \bsamrogroup\.com\b \brcfilms\.dotster\.com\b \bricardocosta\.net\b \brcfilms\.net\b \bnews98\.info\b \bcoinpal\.eu\b \bstonefryingpans\.com\b \bphytopowercaps-oficial\.ga\b \bfreeessaywriters\.net\b \btechnoguidepro\.com\b \bbtoauto\.com\b \bbaika8\.com\b # included via the next line: #\bmcafeee\.cf\b #\bmcafeee\.ml\b #\bcaremcafee\.com\b mcafee \bgunjannayak\.rf\.gd\b \bbdjobresults\.com\b \bvosshop\.uk\b \bheart-attack-symptoms\.jimdofree\.com\b \bhbarel\.com\b \bbol7\.com\b \bmoldandwaterdamageservices\.com\b \bproactivepetproducts\.com\b \batonline\.co\.il\b \blovespells786\.com\b \bhowtodiscuss\.com\b \bhugginslawoffice\.com\b \buniversitywafer\.com\b \bdevtechnosys\.com\b \bfashionuer\.com\b \bprobussupplies\.co\.uk\b \bshopwithsave\.com\b \b6witze\.com\b \bdmy2016\.com\b \bcarpetcleaningservices\.com\.au\b \bcleaningtoday\.com\.au\b \bcarpetcleaningballarat\.com\b \bairdropsplanet\.com\b \bmuna\.pk\b \bbestweightedblankets\.org\b \bkwhen\.com\b \bsattamatka24\.in\b \bsattamatka\.fit\b \bbestchairsreviews\.com\b \bciaworldfactbook\.us\b \bkanbantool\.com\b \bearnfreebitco\.online\b \bs\.hibe\.ga\b \bstatsjournal\.com\b \bnhglobalpartners\.com\b \bonlinecasinossweden\.com\b \bcoupontoaster\.co\.uk\b \bcimasci\.com\b \bsamsungwashingmachineservicecenterinmumbai\.com\b \bsamsungservicecentermumbai\.in\b \bsamsung-servicecenterinmumbai\.com\b \bweldingzilla\.com\b \bloomsolar\.com\b \bsneakpea\.com\b \btheubj\.com\b \bmirabeauty\.com\b \bhoodsite\.com\b \bhoodsite\.info\b \bindustrialgearbox\.net\b \bbismatrimony\.com\b \bthespiceclub\.in\b \bgreenguard\.com\b \bfirstaidtrainingcalgary\.com\b \bsmoothskinforyou\.com\b \btradefx\.co\.za\b \btargasupply\.com\b \btownatlanta\.com\b \btownfortlauderdale\.com\b \btownhouston\.com\b \btownstcharles\.com\b \btownstreator\.com\b \btownasheville\.com\b \btownverobeach\.com\b \btowncocoa\.com\b \btownnaples\.com\b \btownkeywest\.com\b \btowncocoabeach\.com\b \btowncocoavillage\.com\b \btowndixon\.com\b \btownmelbourne\.com\b \btownmiami\.com\b \btownnashville\.com\b \btownrochelle\.com\b \btowntitusville\.com\b \bdearlink\.live\b \bcell-phone-list\.net\b \bstartupsgeek\.com\b \b99cricketnews\.com\b \bmintme\.com\b \bseobrotherslv\.com\b \bmightytips\.com\b \btalk2india\.in\b \bprintertollfreenumber\.com\b \bshaytoder\.com\b \bexperiencenissanleaf\.com\b \blaptopsstudio\.com\b \blocalcabledeals\.com\b \bcricadium\.com\b \bkbgagency\.com\b \bbadriconsultancy\.com\b \bmobileogram\.com\b \bskillmakeover\.com\b \bmuneemg\.in\b \bgraphicdesigncoursenoida\.com\b \bivapegreat\.com\b \bsetindiaprize\.com\b \bbdmeter\.info\b \bmedifast\.store\b \bsmartchemcable\.com\b \bbehance\.net/amankumar97\b \bosmanilaw\.com\b \bhirelaptops\.com\.au\b \byusmid\.com\b \bkathmandutribune\.com\b \bselectra\.co\.uk\b \bselectra\.ie\b \bwplearnings\.com\b \bbestlaptopscomputers\.com\b \bbackpacksleek\.com\b \bbuytvinternetphone\.com\b \b042jamz\.com\b \b8o8wave\.com\b \bgidijams\.com\b \bjamznet\.com\b \bokayvibesmusic\.com\b \bukjamz\.com\b \bbrittany\.com\.ph\b \bvistalandinternational\.com\b \blessandra\.com\.ph\b \blumina\.com\.ph\b \bcamella\.com\.ph\b \bvistaresidences\.com\.ph\b \bstarmall\.com\.ph\b \bvistaland\.com\.ph\b \bcoho\.com\.ph\b \bgoldenhaven\.com\.ph\b \bvistamalls\.com\.ph\b \bcrownasia\.com\.ph\b \bpaycly\.com\b \bmechanicalboost\.com\b \bhealthybodyhealthymind\.com\b \bkaunbanegacrorepati\.org\b \bbhajangeet\.com\b \bhindifontlyrics\.in\b \bschwimmbecken-shop\.at\b \bshop-pool\.ch\b \bshop-swimmingpool\.de\b \bgermany-pools\.de\b \bpool-shop\.org\b \bsplash-pool\.de\b \bmister-pool\.de\b \bgermanypools\.de\b \bprofi-poolwelt\.de\b \bpool\.net\b \bfreizeitwelt-online\.de\b \bstahlwandpool\.de\b \bllcformations\.com\b \bromexsoft\.com\b \bakcartoons\.in\b \bbanned\.video\b \bmastersofsteamanddrycleaning\.com\.au\b \bkingsofcleaningservices\.com\.au\b \blegalwiz\.in\b \bvisionwagon\.com\b \bsriastrovastu\.com\b \bphotodesignexpert\.com\b \bfusiontechnology\.in\b \bmeds4care\.com\b \btodivorce\.co\.il\b \bjingtea\.com\b \bdoorsstudio\.com\b \bsmbcentra\.com\b \bzcybersecurity\.com\b \bnupebaze\.com\.ng\b \bthefatherofhollywood\.com\b \bandynews\.tech\b \bchillibollywood\.com\b \bpahadkikahani\.com\b \blatestsarkarijobalert\.com\b \binstamodel\.co\b \bkiwifarms\..*?\b \bkiwifar\.ms\b \bourhero\.in\b \bfitgirlrepacks\.in\b \bsportsmatik\.com\b \bUKClippingPath\.com\b \bcamellamanors\.com\b \btecoser\.com\b \btopbestwatersoftener\.com\b \bcreativeconcepts\.in\b \bcomputerspacebd\.com\b \bdetec\.in\b \brspackaging\.co\.in\b \bivormadom\.com\b \bclickinfone\.com\b \bcoffeevalleyresorts\.com\b \bvisartech\.com\b \bhirekhan\.com\b \bcarems\.in\b \bdamplips\.com\b \bbestbettingsites\.co\.uk\b \bdhunt\.in\b \bpharmacyrxs\.com\b \bardailymagazine\.com\b \bsweetyescortservice\.com\b \bhotgrabbz\.com\b \bgrabbz\.medium\.com\b \bwalkininterviews\.org\b \bdressesglobe\.com\b \bairfryerqueen\.com\b \bpikcrack\.com\b \bwebmaster92\.fr\b \bthehennaguys\.com\b \bvhscast\.com\b \brealbuildpro\.com\b \braagconsultants\.co\.in\b \bpankajkumarseo\.com\b \bicviso\.com\b \bdigitaltechnology\.institute\b \b247businessnews\.org\b \biasiso-asia\.com\b \bnorcaldieselperformance\.com\b \bcorpseed\.com\b \badrecoplastics\.co\.uk\b \bthecontentpanel\.com\b \bsuperwatches\.com\b \bvevosongs\.com\b \bdigihand\.tech\b \bdigihand\.co\.in\b \bsawm\.in\b \bonline-gambling\.com\b \badzentrix\.com\b \bwebdigitalonline\.com\b \bwikipedia\.ind\.in\b \bmegahealthrestore\.com\b \bfansmetrics\.com\b \bsmartsurvivalskills\.com\b \bbioinformaticsindia\.com\b \btheoutdoorchamp\.com\b \bindtech\.in\b \bcorehint\.com\b \bpresentdayprepper\.com\b \bthoptv-app\.com\b \bperfactapks\.com\b \bphamacyhealthandmedicinesphm\.blogspot\.com\b \bavastdl\.com\b \bandroid-apks\.com\b \bvequinox\.net\b \bscaniatruckdrivingsimulator\.com\b \bpagekite\.me\b \bpagekite\.net\b \bscoopak\.com\b \bthesagenext\.com\b \bcamnangungthu\.com\.vn\b \bfullformtoday\.com\b \bgogoanime\.city\b \belsner\.com\b \btechlazza\.com\b \bpunjabads\.pk\b \barcodesk\.com\b \bblowingideas\.com\b \bahsanmughal\.com\b \btelugumovieshub\.net\b \bverhdpeliculas\.com\b \b123telugumoviehd\.com\b \bhduwatchfree\.online\b \bsolarmovieshd\.fun\b \bofwpinoylambingan\.su\b \btamilyogihub\.net\b \bserial4u\.org\b \bweddingbellsrentalstudio\.com\b \bbuildingsolutionpk\.com\b \bzivallo\.pk\b \blivecricketbd\.com\b \bofficialpanda\.com\b \bgadgetclock\.com\b \bmedicalmantra\.co\.in\b \blagutube\.com\b \bcakedayphotoframes\.com\b \bbirthdayphotoframes\.com\b \bbusinessbooky\.com\b \brelatedarticle\.com\b \bdentaldost\.com\b \bcoachoutletstoreian\.com\b \bthegupo\.com\b \bwineandcountrylife\.com\b \bbestgore\.com\b \bthesipschool\.com\b \bkoncheck\.com\b \bbypurify\.com\b \bprofitnessgears\.com\b \bthebioquick\.com\b \brdporder\.com\b \bguitaa\.com\b \bpaasban\.org\b \btheblogbyte\.com\b \bmoviestream\.live\b \bifixscreens\.com\b \byoustable\.com\b \bpng2png\.com\b \bgoogiehost\.com\b \bdthplan\.com\b \bbloggingdept\.in\b \bcouturecandy\.com\b \bplus-size-clothing\.com\b \brobarguns\.com\b \bsurfsky\.com\b \bshops-net\.com\b \bgr8\.com\b \bsecureprivacy\.ai\b \bbollytrendz\.com\b \bpillsforhims\.com\b \bfreaktofit\.com\b \bdeloreanrental\.com\b \bpouk\.co\.uk\b \balemad\.ae\b \bluxurysupercarsdubai\.com\b \bhexacarrental\.com\b \boneclickdrive\.com\b \bformuladriverentacar\.com\b \brentluxurycars\.ae\b \bkendoemailapp\.com\b \bultimategaminglaptop\.com\b \bstarloopstudios\.com\b \bthespotifymodapk\.com\b \bmatown\.kr\b \bvurey\.life\b \btheweldingmate\.com\b \bknifeideas\.com\b \bbesttigwelders\.com\b \bevrya\.live\b \bmoneymodels\.org\b \bmp3xclusives\.com\b \bquadrishattari\.blogspot\.com\b \bviXra\.org\b \bbityl\.co\b \boneworld\.website\b \bigniteindiaeducation\.com\b \bigniteindiaedu\.com\b \belliotltyler\.wordpress\.com\b \bpinkvillapro\.com\b \bbuyxanaxonline\.tk\b \bnewspaperadda\.com\b \btronikshop\.com\b \bshort\.gy\b \bonlinecredit\.com\.sg\b \bmoneyloans\.com\.sg\b \btraditioncredit\.com\.sg\b \babmcreditz\.com\.sg\b \bsgpcredit\.com\.sg\b \bsucredit\.com\.sg\b \bavismoneylender\.com\.sg\b \bstarfinancer\.com\b \bnewscraving\.com\b \bfacts\.org\.cn\b \bkaiwind\.com\b \baltfunding\.com\b \bsetupyouraccounts\.com\b \bevbex\.com\b \bpropertydigger\.com\b \bfacebooklikes\.co\b \bphoneprice\.pk\b \bgreenelectricscooters\.ie\b \b3dprint\.news\b \b3dprinters\.news\b \bacioformation\.com\b \badams\.news\b \baddiction\.news\b \bairpurification\.news\b \baisystems\.news\b \balternativesearch\.com\b \baluminum\.news\b \baluminumdefense\.com\b \bametheos\.com\b \bamethios\.com\b \bamethios\.org\b \bantioxidants\.news\b \baquifers\.news\b \barialglobalreach\.com\b \barialtranslations\.com\b \barsenic\.news\b \barseniceliminator\.com\b \bassopaipai\.org\b \batomic\.news\b \baugmentedrealitynews\.com\b \bauthenticwords\.com\b \baviator\.news\b \bawakening\.news\b \bbacklash\.news\b \bbarter\.news\b \bbees\.news\b \bbiased\.news\b \bbigpharmanews\.com\b \bbiologicalterrorism\.com\b \bbiosludge\.news\b \bbiosludged\.com\b \bbiosolids\.news\b \bbiosolidswatch\.com\b \bbioweapon\.com\b \bblueberries\.news\b \bbodycircles\.com\b \bbrain\.news\b \bbreakthrough\.news\b \bbreastfeed\.news\b \bbrighteon\.us\b \bbubble\.news\b \bburningitup\.com\b \bcacao\.news\b \bcadmium\.news\b \bcameragear\.news\b \bcampaignenterprise\.com\b \bcampaignsoftware\.com\b \bcancer\.news\b \bcancermyths\.com\b \bcancerscams\.news\b \bcancertruthrevealed\.com\b \bcapturetoxins\.com\b \bcatastrophe\.news\b \bcdcreporter\.com\b \bcereals\.news\b \bcesiumeliminator\.com\b \bchelation\.news\b \bchlorellafactor\.com\b \bchlorellanews\.com\b \bchlorellanews\.org\b \bchlorellascience\.com\b \bcivilization\.news\b \bcleanchlorella\.com\b \bcleanfood\.news\b \bcleanwater\.news\b \bclimate\.news\b \bclimatesciencenews\.com\b \bcollectivewisdombooks\.com\b \bcollectivewisdomguides\.com\b \bcolloidalsilver\.news\b \bcolloidalsilvernews\.com\b \bconsciouscosmology\.com\b \bconsciousness\.news\b \bconsumers\.news\b \bconsumerwellness\.info\b \bconsumerwellness\.org\b \bcontamination\.news\b \bcosmic\.news\b \bcounterthink\.co\b \bcourage\.news\b \bdangerousfood\.com\b \bdangerousfoods\.com\b \bdangerousingredients\.com\b \bdangerousmedicine\.com\b \bdementia\.news\b \bdesertcures\.com\b \bdesktopfabrication\.com\b \bdesktopfabrication\.news\b \bdetox\.news\b \bdisastersupply\.com\b \bdiseaseprevention\.news\b \bdistributed\.news\b \bdistributednews\.com\b \bdivinitynow\.com\b \bdolphindialogs\.com\b \bdomesticterrorism\.com\b \becoleds\.com\b \becology\.news\b \beconomiccollapse\.news\b \belectricity\.news\b \bemaildesigntemplates\.com\b \bemailmarketingdirector\.com\b \bemergencyfood\.news\b \bemergencymedicine\.news\b \bendangeredknowledge\.org\b \bentitlements\.news\b \bethics\.news\b \beuthanasia\.news\b \bexcite\.news\b \bexcitotoxins\.com\b \bextinction\.news\b \bfactcheck\.news\b \bfactoryfood\.news\b \bfalloutblocker\.com\b \bfalloutdefender\.com\b \bfalloutdefense\.com\b \bfalseflagreport\.com\b \bfarmacy\.news\b \bfascism\.news\b \bfasting\.news\b \bfdareform\.org\b \bfirstamendment\.news\b \bfishdefense\.com\b \bfishoils\.news\b \bfitnessheadlines\.com\b \bfiveshockingfacts\.com\b \bfivestepguides\.com\b \bfivestepsolutions\.com\b \bflusurvival\.com\b \bfood\.news\b \bfoodbars\.news\b \bfoodcures\.news\b \bfoodfabnews\.com\b \bfoodfabrecipes\.com\b \bfoodfabstore\.com\b \bfoodfactor\.com\b \bfoodfascism\.com\b \bfoodforensics\.com\b \bfoodfreedom\.news\b \bfoodinvestigation\.com\b \bfoodinvestigations\.com\b \bfoodismedicine\.com\b \bfoodlabels\.news\b \bfoodrising\.com\b \bfoodrising\.news\b \bfoodrising\.org\b \bfoodscience\.news\b \bfoodshortage\.news\b \bfoodstamps\.news\b \bfoodstorage\.news\b \bfoodtesting\.news\b \bfreedomvideos\.com\b \bfruits\.news\b \bfukushimadefense\.com\b \bgadgetreviews\.news\b \bgenetherapy\.news\b \bgeneticallymodifiedrhymes\.com\b \bgeneticengineeringtoday\.com\b \bglobalcooling\.news\b \bgmorhymes\.com\b \bgmosong\.com\b \bgrassrootsvideos\.com\b \bgreenenergy\.news\b \bgreenhomes\.news\b \bgreenlivingreport\.com\b \bgreenwashing\.news\b \bgriddown\.news\b \bgriddownnews\.com\b \bgrocery\.news\b \bgrocerycures\.com\b \bgroceryreview\.com\b \bgrocerywarning\.com\b \bgroovybee\.us\b \bgrowableorganics\.com\b \bgrowyourmedicine\.com\b \bhappyplanetnews\.com\b \bhappyplanetshop\.com\b \bhealingarts\.news\b \bhealingfoods\.news\b \bhealingfromheavymetals\.com\b \bhealingplants\.news\b \bhealth\.news\b \bhealthbooksummaries\.com\b \bhealthderanger\.com\b \bhealthderanger\.info\b \bhealthderanger\.org\b \bhealthfreedomreport\.org\b \bhealthproductsnews\.com\b \bhealthranger\.co\b \bhealthranger\.com\b \bhealthranger\.info\b \bhealthranger\.me\b \bhealthranger\.mobi\b \bhealthranger\.news\b \bhealthranger\.org\b \bhealthrangerdiabetescure\.com\b \bhealthrangerlive\.com\b \bhealthrangerorganics\.com\b \bhealthrangerradio\.com\b \bhealthrangersdiabetescure\.com\b \bhealthrangerstorableorganics\.com\b \bhealthrevolutionpetition\.org\b \bhealthrevolutiontour\.com\b \bheavymetals\.news\b \bheavymetalsblocker\.com\b \bheavymetalsdefense\.com\b \bheavymetalsnews\.com\b \bherbal\.news\b \bherbfacts\.com\b \bherbranger\.com\b \bherbreference\.com\b \bheritage\.news\b \bheritagewhey\.news\b \bhigher\.news\b \bhomegardening\.news\b \bhomeschooling\.news\b \bhomewaterpurification\.com\b \bhonestfoodguide\.com\b \bhonestfoodguide\.org\b \bhoneybees\.news\b \bhumanitarian\.news\b \bhumanpowered\.news\b \bhumanpowernews\.com\b \bhyperinflationreport\.com\b \binaturalnews\.com\b \bincredible\.news\b \bindoctrination\.news\b \binfluencetoday\.com\b \binshape\.news\b \bintelligence\.news\b \bintelligentdesign\.news\b \bintolerance\.news\b \binventors\.news\b \bkitchengadgets\.news\b \blabeling\.news\b \blanguagecodes\.com\b \bleftbehind\.news\b \blifeafterdeath\.news\b \blifemanuals\.com\b \blifetips\.news\b \blinkseed\.com\b \blostsecretsofhealth\.com\b \blowheavymetals\.org\b \blowheavymetalsverified\.org\b \bmalnutrition\.news\b \bmayhem\.news\b \bmedicaljournalwatch\.com\b \bmedicalviolence\.com\b \bmedicinalherbs\.news\b \bmental\.news\b \bmercuryaway\.com\b \bmetalsdefense\.com\b \bmighty\.news\b \bmikeadams\.me\b \bmind\.news\b \bmindcontrol\.news\b \bminifarmgrowbox\.org\b \bmojo\.news\b \bmoringa\.news\b \bmoviereviews\.news\b \bmrsa\.news\b \bmsg\.news\b \bmultiverse\.news\b \bmyradiationdefense\.com\b \bmyths\.news\b \bnaturalactionnetwork\.org\b \bnaturalcures\.news\b \bnaturaldisaster\.news\b \bnaturaldivinity\.com\b \bnaturaldivinity\.org\b \bnaturalfoods\.news\b \bnaturalhealth\.news\b \bnaturalhealthbookstore\.com\b \bnaturalhealthconsumer\.com\b \bnaturalhealthcustomers\.com\b \bnaturalhealthdiet\.com\b \bnaturalhealthdoctors\.com\b \bnaturalhealthexchange\.com\b \bnaturalhealthformulas\.com\b \bnaturalhealthgrocery\.com\b \bnaturalhealthheadlines\.com\b \bnaturalhealthletter\.com\b \bnaturalhealthlibrary\.com\b \bnaturalhealthnews\.com\b \bnaturalhealthreader\.com\b \bnaturalhealthrecipes\.com\b \bnaturalhealthreport\.com\b \bnaturalhealthreports\.com\b \bnaturalhealthshopper\.com\b \bnaturalhealthtalk\.com\b \bnaturalhealthtimes\.com\b \bnaturalhealthupdate\.com\b \bnaturalhealthvideos\.com\b \bnaturalhealthwire\.org\b \bnaturally\.news\b \bnaturalmedicine\.news\b \bnaturalnews\.co\b \bnaturalnews\.mobi\b \bnaturalnewsvideos\.com\b \bnaturalosophy\.com\b \bnaturalosophy\.org\b \bnaturalpedia\.com\b \bnaturalpedia\.org\b \bnaturalpreppers\.com\b \bnaturalproducts\.news\b \bnaturalvideonews\.com\b \bneuralimprinting\.com\b \bnewenergyreport\.com\b \bnewsbehindthenews\.com\b \bnewscapture\.com\b \bnewstarget\.info\b \bnuclear\.news\b \bnutrients\.news\b \bnutritionheadlines\.com\b \bo3essentials\.com\b \bobedience\.news\b \bobedient\.news\b \boffgrid\.news\b \bofficialsources\.news\b \bomega3\.news\b \bopenwire\.news\b \boralhealth\.news\b \borganicfarming\.news\b \boriginalnascentiodine\.com\b \boutrageous\.news\b \bpatriotpouches\.us\b \bpeakfood\.news\b \bpeakoil\.news\b \bpermaculture\.news\b \bpermissiontools\.com\b \bpethealth\.news\b \bpharmaceuticalfraud\.com\b \bphilosophy\.news\b \bphytonutrients\.news\b \bplague\.info\b \bplantcures\.news\b \bplantmedicine\.news\b \bpoisonpantry\.com\b \bpoliticalreputation\.com\b \bpollution\.news\b \bpopo\.news\b \bpowergrid\.news\b \bpredictions\.news\b \bpreparednessreport\.com\b \bpresscapture\.com\b \bpreventcancer\.news\b \bpreventionreport\.com\b \bprintyourfood\.com\b \bproteinexposed\.com\b \bpsych\.news\b \bpsychdrugs\.news\b \bpublicrelations\.news\b \bpurewater\.news\b \bquantumcomputing\.news\b \bquarantine\.news\b \bquickening\.news\b \bracewars\.news\b \brealworld\.news\b \brecovery\.news\b \breflectium\.us\b \breformthefda\.com\b \breformthefda\.org\b \brefreshing\.news\b \breligiousfreedom\.news\b \breputationintelligence\.com\b \breputationmonitor\.com\b \bretracted\.news\b \bretractions\.news\b \breverseheartdisease\.news\b \bsacred\.news\b \bsacredlotusclinic\.com\b \bsafezeolites\.com\b \bsccwc\.com\b \bscience\.news\b \bsciencedeception\.com\b \bsciencedeception\.org\b \bsciencefailure\.com\b \bscienceskeptic\.com\b \bsecondamendment\.news\b \bseeds\.news\b \bserious\.news\b \bsevenlawsofnutrition\.com\b \bshape\.news\b \bshortage\.news\b \bsilvermaker\.com\b \bskinhealth\.news\b \bskynet\.news\b \bsmokeforthecure\.org\b \bsocialjustice\.news\b \bsocially\.news\b \bsocialunrest\.news\b \bsolar-model\.org\b \bsoulofpharma\.com\b \bsoundhealingnews\.com\b \bsoundjourneys\.com\b \bsoundjourneys\.org\b \bspacecraft\.news\b \bspacetourism\.news\b \bspacetravel\.news\b \bspamdontbuyit\.com\b \bspamdontbuyit\.org\b \bspeakout\.news\b \bspices\.news\b \bspirulina\.news\b \bspirulinanews\.com\b \bspirulinareport\.com\b \bspirulinascience\.com\b \bstorablesuperfoods\.us\b \bstrategic\.news\b \bsubliminal\.news\b \bsunlightcure\.com\b \bsunmedicine\.com\b \bsupercollider\.news\b \bsupercomputer\.news\b \bsuperfood\.news\b \bsuperfoodforsoldiers\.com\b \bsuperfoodforsoldiers\.org\b \bsuperfoodforsoldiers\.us\b \bsuperfoods\.news\b \bsupplementsreference\.com\b \bsupplementsreport\.com\b \bsupplydirectory\.com\b \bsupplyresource\.com\b \bsupplysource\.com\b \bsurfacecomputingreport\.com\b \bsurvivalgoods\.com\b \bsurvivalreports\.com\b \bsweeteners\.news\b \btactical\.news\b \btechnocrats\.news\b \btheflusolution\.com\b \bthelanguagecodes\.org\b \bthepoisoners\.com\b \bthepoisoners\.org\b \bthestarfieldsimulation\.com\b \bthinking\.news\b \bthoughtcontrol\.news\b \bthoughtpolice\.news\b \btoxicfoods\.com\b \btoxindefense\.org\b \btoxinremovers\.com\b \btoxins\.news\b \btrademarkintelligence\.com\b \btragedy\.news\b \btranshumanist\.news\b \btrusted\.news\b \btruthpublishing\.net\b \bturmeric\.news\b \btyranny\.news\b \bunbelievable\.news\b \buncensoredvitamins\.org\b \bunreal\.news\b \bupcast\.us\b \busdawatch\.com\b \busdawatch\.org\b \bvaxdefense\.com\b \bveggie\.news\b \bvibe\.news\b \bvideogear\.news\b \bvideohealthnews\.com\b \bvideohealthreport\.com\b \bviews\.news\b \bviolence\.news\b \bviolentcrime\.news\b \bvitamind\.news\b \bvitamindreport\.com\b \bvox\.news\b \bvrworld\.news\b \bwages\.news\b \bwakeup\.news\b \bwapo\.news\b \bwashingtonpost\.news\b \bwaterfilters\.news\b \bwaterfilterscience\.com\b \bwaterfiltersnews\.com\b \bwaterhealthnews\.com\b \bwaterpurifiers\.news\b \bwaterwars\.news\b \bwaycool\.news\b \bwebseed\.com\b \bwebseed\.net\b \bwebseed\.org\b \bwebseeding\.com\b \bwhatworksfor\.me\b \bwheyprotein\.news\b \bwhistleblower\.news\b \bwholefoods\.news\b \bwildfoods\.news\b \bwomenshealth\.news\b \bxray\.news\b \by2ksupply\.com\b \byummy\.news\b \bzeolitescience\.com\b \btheseniorlist\.com\b \bdoctoradress\.com\b \bstsmedia\.pk\b \baccreditloan\.com\b \btalltv\.blogspot\.com\b \bgoodfirms\.co\b \btheafricanmedia\.com\b \btechietech\.tech\b \bjob-for-all\.com\.pk\b \bscidiagnose\.com\b \bquoteradar\.co\.uk\b \bnadrabirthcertificatepakistan\.com\b \bbirthcertificatepakistan\.com\b \bsoutheastaddiction\.com\b \bradiantbiz\.com\b # included via the next line: \birockersup\.com\.au\b \birockersup\.com\b \byehiweb\.com\b \btop10gadgets\.shop\b \bpdffilestore\.com\b \bpdfstall\.com\b \btradersunion\.com\b \battestationservicesinpakistan\.com\b \btranslationpakistan\.weebly\.com\b \blottolands\.co\.za\b \bteatimeresultsz\.com\b \blotterymanager\.co\.uk\b \bfrancelottoresults\.com\b \b49s\.club\b \btamildhoolz\.net\b \bbiggboss15livehd\.com\b \bchime\.com/(?:r|join)\b \bwixstats\.com\b \bbluehost\.sjv\.io\b \bipsharkk\.com\b \beprretailnews\.com\b \bdiscreet-elite\.co\b \bprofessionallawyer\.me\b \bsmpmobile\.com\b \bzimyo\.com\b \bbilllentis\.com\b \beteachers\.co\b \bapstellar\.com\b \btop10gears\.com\b \bkissanime\.tube\b \blgbtqiayouthindia\.wixsite\.com\b \bscalefusion\.com\b \bmedicalcannabis-shop\.com\b \bredstagfulfillment\.com\b \bmilyin\.com\b \bfilesusr\.com\b \bnimdzi\.com\b \bmerkeleon\.com\b \brealconnected\.online\b \bindiantrain\.in\b \btmrconsult\.com\b \bvalentinosdisplays\.com\b \bbyscoop\.com\b \bseosocialweb\.com\b \bstringsnbeats\.net\b \bnoithatlongvu\.com\b \binoxanhduy\.com\b \bthegioiinox\.net\b \be-book\.business\b \binternshipgate\.com\b \bmobilepriceonline\.com\b \blinkuppuppies\.com\b \bculturedcoffeeco\.com\b \byoinnovation\.com\b \bgadgetreviewspecs\.com\b \bfacebooknewspaper\.com\b \bbigredbook\.info\b \bancient-origins\.net\b \bdefonic\.com\b \btabletopy\.com\b \bhipstersound\.com\b \bbhartiaxa\.com\b \bscreenglass\.wordpress\.com\b \bufoac\.com\b \bdlinklocal\.com\b \bdlinkapnet\.net\b \bd-linkap\.net\b \barrisfirmwareupdate\.live\b \bkindlefires\.net\b \bampedwirelesslog\.com\b \blinksyswifiextendersetup\.com\b # included via the next line: \btplinkrepeater\.net\.in\b \btplinkrepeater\.net\b \btplinkrepeatersetup\.com\b \bextenderslinksys\.com\b \basuslogin\.com\b \blinksyssmartwiifii\.com\b \basusrouterssetups\.com\b \bsetupasus\.com\b \bskyhawkkinetic\.com\b \bglamorousclinic\.com\.pk\b \btechjustify\.com\b \bthelaptopify\.com\b \blaptopified\.com\b \bpunegirl\.com\b \bstablecoin\.fyi\b \bpornaddiction\.com\b \bapksprofree\.com\b \binfinitygalaxy\.org\b \bcscacademyvishunpura\.in\b \bsafegenericpharmacy\.net\b \bpleasedwomen\.com\b \bwapexclusive\.com\.ng\b \bspicekitchenandbar\.com\b \bscatshop\.com\b \bfreshscat\.com\b \bscat-extreme\.org\b \bscatsite\.com\b \bjobtody\.com\b \b99lyricstore\.com\b \brenegadetribune\.com\b \bplozee\.com\b \bwhythebookwins\.com\b \bissuewire\.com\b \byolodaily\.com\b \bconandaily\.com\b \bmissosology\.org\b \bmissosology\.com\b \bigmguru\.com\b \bedoxitraining\.com\b \bfr24news\.com\b \bluckydealnews\.com\b \bpetsstorehome\.com\b \b711web\.com\b \busatribunemedia\.com\b \baviationanalysis\.net\b \bawanireview\.com\b \bbaltimoregaylife\.com\b \bcablechronicles\.com\b \bexpo-magazine\.com\b \bfuturamemoria\.it\b \bfutur-en-seine\.paris\b \bgdo\.ro\b \bhardware-infos\.com\b \blexpress\.org\b \blonradio\.nl\b \bnasdaqnewsupdates\.com\b \bnewscollective\.co\.nz\b \bnextvame\.com\b \bpresstories\.com\b \brevistametronomo\.com\b \bsundayvision\.co\.ug\b \btechnewsinc\.com\b \btelecentroodeon\.com\b \btheinformant\.co\.nz\b \bthenewsteller\.com\b \bthetimestamil\.com\b \btoscanacalcio\.net\b \bxboxonegaming\.nl\b \byourdecommissioningnews\.com\b \binvestmenthoney\.com\b \bsuperexam\.uk\b \bjakant\.web\.fc2\.com\b \blongislandwebmaster\.com\b \bfreecellphonelocator\.com\b \betechzones\.com\b \bwfhbd\.org\b \bbiologyeducare\.com\b \bgetlockers\.com\b \bnobleaircharter\.com\b \bchicewar\.com\b \bormoda\.com\b \blegaldictionary\.net\b \banimals\.net\b \bdailyadvent\.com\b \bnews-24\.fr\b \bbongdaviet88\.com\b \bumairatta\.com\b \bsayalltech\.com\b \benglish-exam\.org\b \berenow\.net\b \bcoinflip\.tech\b \bhindikahaniy\.com\b \btargetwatches\.com\b \bwatchswiss\.com\b \b7thart\.org\b \blrt-sports\.com\b \bgofund\.me\b \b9anime\.tube\b \bshorturl\.at\b \byoutube\..*?x30MUdu6ATk\b \bsattamatka\.bid\b \breviewtocart\.com\b \bavif\.io\b \bjpegxl\.io\b \brouterhosting\.com\b \bmagicinepharma\.com\b \bseniorsplaces\.com\b \bknowledge4sure\.com\b \bcrediitkarma\.ml\b \bb2k\.live\b \bsimform\.com\b \bqilindo\.com\b \bhispeedclothing\.com\b \bshikshaportal\.in\b \baflascongress\.com\b \bsalanetwork\.org\b \bplayslots4realmoney\.com\b \bhopptbattery\.com\b \bfutbolelectronico\.com\b \bredditbests\.com\b \bplanify\.in\b \bmovieselite\.com\b \bkamagrareviews\.nl\b \bbajajfinservhealth\.in\b \bfoxtvnow\.com\b \bsreurl\.com\b \bmachinemfg\.com\b \bduropillo\.com\b \balixpress\.site\b \bsofi\.website\b \btherobinhoodapp\.com\b \bzipfunding\.com\.au\b \bsocialbots\.tech\b \bchoegocasino\.com\b \bjelvix\.com\b \btalakar\.com\b \boffice-settup\.com\b \bcitybusinessicons\.com\b \bwisepowder\.com\b \bcerebruminfotech\.com\b \bseasiainfotech\.com\b \bniyogibooksindia\.com\b \bvaaditravels\.com\b \bkooberi\.com\b \bthearticle\.online\b \bbusinesstimes\.org \b \bupguys\.com\b \bsignsny\.com\b \bdeluxehomes\.ae\b \bdigipatrika\.com\b \beducatetoday\.net\b \bortadoguhaberler\.com\b \bsurahikhlas\.com\b \bkolkatavipescort\.com\b \bcbdoilking\.co\.uk\b \bemergenresearch\.com\b \breportsanddata\.com\b \bdailystormer\.name\b \bdailystormer\.su\b \bdailystormer\.in\b \bbusinessmag\.com\.au\b \bakshaykumarmovies\.co\.in\b \bshattari\.blogspot\.com\b \beverybodywiki\.com\b \bsonglyricspro\.in\b \bdcgaragedoorsrv\.com\b \bisaiahogedegbe\.wordpress\.com\b \btoaster\.report\b \bjobsandcareer\.tips\b \bwiki\.soyjak\.party\b \baoycascade\.com\b \bbaccaratthaipro\.com\b \bmindgroom\.com\b \bramadankareemgreetings\.com\b \btalkref\.com\b \bkollache\.com\b \bsellershub\.io\b \bkarosearch\.com\b \bthisworldthesedays\.com\b # included via the next line: \beminetra\.com\.au\b \beminetra\.com\b \beminetracanada\.com\b \beminetra\.co\.za\b \beminetra\.co\.nz\b \beminetra\.co\.uk\b \bcalifornianewstimes\.com\b \bcanewstoday\.com\b \bfloridanewstimes\.com\b \bpennsylvanianewstoday\.com\b \billinoisnewstoday\.com\b \btexasnewstoday\.com\b \bohionewstime\.com\b \bnewyorklatestnews\.com\b \busanewslab\.com\b \bnetherlandsnewslive\.com\b \blondonnewstime\.com\b \bsingaporenewslive\.com\b \bfrancenewslive\.com\b \bausnewslab\.com\b \bindianewsrepublic\.com\b \bsydneynewstoday\.com\b \bgeekycraze\.com\b \bbusinessglitz\.com\b \bnewskrack\.com\b \bmhepo\.com\b \bjioforme\.com\b \bcbsblogspot\.com\b \bremonews\.com\b \bverticallobby\.com\b \bcommerceaffairs\.com\b \bmspk\.news\b \bworld247365\.com\b \bnlvnomcr\.com\b \bgonewsbook\.com\b \babpnewsonline\.com\b \bcrazecheck\.com\b \bupmetrics\.co\b \babortions\.co\.il\b \bdivorcelawyergo\.com\b \bbestmassagechairdesign\.com\b \b5minutescraft\.net\b \baccio-quote\.org\b \bdepressionals\.com\b \bnewdelhitimes\.com\b \beptoday\.com\b \btimesofgeneva\.com\b \bnetworthranks\.com\b \bthebesthobby\.com\b \bbillboardworldmusic\.com\b \bgrammyglobalmusic\.com\b \bnytimesdaily\.com\b \bforbesglobalnews\.com\b \bantispoofing\.org\b \bgetveris\.com\b \bnewsbeezer\.com\b \bsportsbeezer\.com\b \btechbeezer\.com\b \bheadlinesmania\.com\b \bverietyinfo\.com\b \bnewsfounded\.com\b \bnew\.in-24\.com\b \bnews\.in-24\.com\b \bmiddleeast\.in-24\.com\b \btoday\.in-24\.com\b \bitaly24news\.com\b \bsaudi24news\.com\b \beg24\.news\b \btellerreport\.com\b \bnewsrnd\.com\b \bthen24\.com\b \barchyde\.com\b \baroged\.com\b \bpledgetimes\.com\b \blatestnewssouthafrica\.com\b \bnewstracklive\.com\b \bmisr-alan\.com\b \bdigitpatrox\.com\b \bsinceindependence\.com\b \bgranthshala\.com\b \bruetir\.com\b \bmcezone\.com\b \bbingepost\.com\b \bgobanglabooks\.com\b \bbdebooks\.com\b \btropicalretreat\.in\b \binnovolo\.co\.uk\b \binnovolo-group\.com\b \bhowgetmoney\.online\b \bseoaudit\.software\b \bleads4needs\.com\b \bcodeexampler\.com\b \bnewsunzip\.com\b \bcric786\.com\b \biomovo\.io\b \bpakistanroadtrips\.com\b \bmetsolar\.eu\b \bpakorangi\.com\b \bcomebackalive\.org\.ua\b \bmarathikrupa\.in\b \bgovernmentjobonline\.in\b \bchollima\.org\b \bmarshallpackers\.com\b \bhelloreal\.com\b \bsparklandpaper\.com\b \bcenturylawfirm\.in\b \bpeoplenewschronicle\.com\b \byouthistaan\.com\b \bfilmymag\.com\b \bcaliforniaherald\.com\b \bamericadailypost\.com\b \bbusinessdeccan\.com\b \benews20\.com\b \bbirminghamTimes\.uk\b \bdailynytimes\.com\b \blondonjournal\.co\.uk\b \bmanchestertimes\.co\.uk\b \bnationalextras\.com\b \boneworldherald\.com\b \bseekerstime\.com\b \bthehiltonian\.com\b \btribunebyte\.com\b \bukherald\.co\.uk\b \busamirror\.com\b \btopfakeid\.com\b \btopfakeid\.ph\b \bidtop\.is\b \bheyfcc\.org\b \bkennelly98\.com\b \bbugoutbill\.com\b \bhitechwork\.com\b \bbodygirdles\.com\b \bpconstantinou\.com\b \benglishtivi\.com\b \bjonesbeach\.com\b \bchachingqueen\.com\b \bwebcreationnepal\.com\b \bppc\.land\b \bdriveriteny\.com\b \bfakeidboss\.net\b \bsharedpics\.net\b \bvapeclub\.co\.uk\b \bzaubee\.com\b \bmbbsinphilippines\.com\b \buvgcm\.org\b \buvgullascollegeofmedicine\.com\b \bmavenoverseas\.com\b \bdmsf\.in\b \buniversityofvisayas\.com\b \buvgullas\.com\b \bmarianasedu\.com\b \bfeeltourism\.com\b \bopensea\.nft-io\.net\b \bopensea-io-nft\.com\b \bopenseea-io-nft\.com\b \bidrw\.org\b \btechpedo\.com\b \bmorsecoder\.org\b \bcpstest\.org\b \bwpmtest\.org\b \bcoronalevel\.com\b \bstudio45\.in\b \bautospruce\.com\b \bidentitycoffees\.com\b \bdeerhuntingfield\.com\b \bpricetoday\.com\.pk\b \becosmob\.com\b \bletsvisitmorocco\.com\b \b5paisa\.com\b \bfitgag\.com\b \brealcoderz\.com\b \btheviralcat\.com\b \b77tunez\.com\b \bbiztechpost\.com\b \bthebankpedia\.com\b \bancasterfoodequipment\.com\b \barchwayinsurance\.ca\b \bwritrox\.com\b \bindiquehair\.com\b \bsatsport247\.com\b \bexchmarket\.com\b \btheinsurancedata\.com\b \bexportimportdata\.in\b \bkongashare\.com\b \bbacancytechnology\.com\b \bareyouok\.com\b \btractorguru\.in\b \bnelsoncreekoutdoors\.com\b \bvalueinvesting\.io\b \balpharesearch\.io\b \bfinsheet\.io\b \bhowtoabroad\.com\b \bofflineexam\.com\b \bunicreds\.com\b \bmapacademy\.io\b \bcedarspark\.info\b \btechjockey\.com\b \bjumeirahbestspa\.com\b \bdealshunt\.com\b \bsisterwives\.com\b \bidaylummm\.com\b \bassa\.my\.id\b \bphixman\.com\b \bsantactical\.com\b \bwealthycelebrity\.com\b \bwww\.lyricsstory\.net\b \borcavisioninc\.com\b \bsouthdakotapizza\.com\b \bfptsmarthome\.vn\b \bdomywriting\.com\b \bClinion\.com\b \bsoftswarescrack\.com\b \bbimaloan\.net\b \bstrategicmarketresearch\.com\b \bsenorita\.workers\.dev\b \bnexgenwindowsanddoors\.com\b \bsportsnews9x\.com\b \bluvmehair\.com\b \bthenthsense\.com\b \bberrysfashionhair\.com\b \bberryshair\.com\b \billuminem\.com\b \bthecaptions\.in\b \bswarmhr\.com\b \bcedars\.neocities\.org\b \bdarkweblink\.com\b \blawow\.org\b \btrustedbrokers\.com\b \bsrvprofy\.com\b \basian-bookies\.net\b \bgardenprofy\.com\b \bhomeprofy\.com\b \btattooprofy\.com\b \bsoftwareshopk\.com\b \bmanualsnet\.com\b \btop100\w*\.blog\b \bcharly1300\b \bmickeycharts\b \batrl\.net/forums\b \bhot100brasil\.com\b \btwitter.*?/mickeycharts\b \bthemoviesz\.com\b \bjimmylea\.com\b \blengusa\b \bmkrgeo-blog\.com\b \bthaiodyssey\.co\.in\b \bxinghaoya\b \bwikigyan\.com\b \bworldlogisticspassport\.com\b \bcargoes\.com\b \btechiters\.com\b \bprintersetup\.org\b \bairlinehelps\.com\b \bskyinfly\.com\b \bfirstpagedigital\.sg\b \bsellbuyus\.com\b \bforinaukripak\.com\b \bezlandlordforms\.com\b \bserialnumbersfree\.com\b \bpronewslive\.com\b \bkalycito\.com\b \bhelenacoffee\.vn\b \blegitnews247\.com\b \buspharmacystore\.com\b \bbuyuspharma\.com\b \blelow\.online\b \bairlinesbuddy\.com\b \buniversalcelebs\.com\b \bzedwap\.co\b \blangtufx\.com\b \banhgaisexy\.net\b \bgaixinh\.photo\b \bkhothepxaydung\.com\b \busjobsinfo\.com\b \bluxeinsurancebrokers\.com\b \bpakistanjobs\.pk\b \blovelanguagetest\.org\b \bspacebarcounter\.org\b \bhermetic\.com\b \bfirstpage\.com\.au\b \bsupherbscanada\.store\b \bprinterlake\.com\b \bproductxy\.com\b \bdirtxtreme\.com\b \balmostnordic\.com\b \bpetsimxvaluez\.com\b \bspiritualfeel\.com\b \bebillcheck\.pk\b \bravellawfirm\.com\b \besmartprints\.com\b \brewritetool\.net\b \bdubaitraveltourism\.com\b \bgenericbucket\.com\b \bg1homes\.ca\b \bxpressreviews\.com\b \bcpstesters\.com\b \bdentalrevu\.com\b \bpandaatlanta\.com\b \bcanamgroup\.com\b \bedtechplatform\.net\b \bmoneyaccounts\.com\b \binvestormoney\.com\b \bunifiedinfotech\.net\b \bwebaudience\.in\b \bexams\.com\.ng\b \bjustsch\.com\b \bmistowa\.org\b \bfinance-advisor\.info\b \bseoreview\.eu\.org\b \bchienthanky\.vn\b \bkakasoftwares\.com\b \bfilebambo\.com\b \btrendsetterlive\.com\b \bradiogammacinque\.it\b \bliving\.fit\b \bfastukmeds\.com\b \bmodapills\.co\.uk\b \bexpressdentist\.com\b \bdaytradingz\.com\b \bbayareamastermind\.com\b \bproductstrategy\.co\b \bcodeproof\.com\b \bthearchitect\.global\b \bvidorange\.com\b \bdrughelpline\.org\b \bfinancialmodelingprep\.com\b \bfraudblocker\.com\b \badultbraces\.co\b \bqrcode-tiger\.com\b \bvikipost\.com\b \bazpayslips\.co\.uk\b \bthetexvn\.com\b \bthecurrent-online\.com\b \bshowtimeanalytics\.com\b \bmedwastemngmt\.com\b \bresumecoach\b \byoutubevancedofficial\.com\b \bmediwastemngment\.site\b \bmedicalmngmt\.online\b \binsidexpress\.com\b \bnewswire\.eu\.org\b \bmrexamples\.com\b \budyamregistrationform\.com\b \budyamregistrationform\.org\b \budyamregister\.org\b \budyam-registeration\.org\b \bvpodsolutions\.com\b \bfluidstream\.it\b \bgooogle\.\b \bbdfoodblog\.com\b \brtiguru\.com\b \byourhowtocorner\.com\b \bi20accidents\.com\b \brategain\.com\b \budyamregisteration\.org\b \bkvmswitchtech\.com\b \bjenhair\.com\b \bfirstflytravel\.com\b \ballinoneanswers\.com\b \babhyudaytimes\.com\b \babudhabiherald\.com\b \bargentinalive24\.com\b \baustralianchronicle\.net\b \bbelgiumlive24\.com\b \bbrazilianreporter\.com\b \bcaliforniadailypost\.net\b \bcanadatimes\.one\b \bcolombiareader\.com\b \bentrepreneursaga\.com\b \bfranceherald\.com\b \bgermanyexpress\.co\b \bgoatimes\.in\b \bhindustansaga\.com\b \bindialocal\.co\b \bindiansentinel\.in\b \binfinityocean\.in\b \birelandinterviwer\.com\b \bisraeloutlook\.co\b \bitalydaily\.co\b \bkuwaitherald\.com\b \blosangelesfoxnews\.com\b \bmalayasialive\.com\b \bmexicodailynews24\.com\b \bnewsstreamline\.com\b \bnewzealandchronicle\.com\b \bonlinenewsx\.com\b \bpioneernews\.co\.in\b \bportugalheadline\.com\b \brdtimes\.in\b \brepublicnewsindia\.com\b \brussianmirror\.net\b \bsamaynews\.co\.in\b \bsingaporenewslive\.net\b \bsouthafricanlive\.com\b \bsouthkoreanchronicle\.com\b \bswitzerlandpost\.co\b \bthailandtimes\.co\b \btheaustriajournal\.com\b \bthedubaitimes\.net\b \btheindianbulletin\.com\b \btheirantimes\.com\b \bthejapantoday\.com\b \bthelondontimes\.co\b \bthenationalreader\.com\b \bthenewyorklocal\.com\b \btheriyadhtimes\.net\b \bthetelegraphnews\.com\b \bthetimesofdenmark\.com\b \bthetimesofpoland\.com\b \bthetimesofspain\.com\b \btimes-bulletin\.com\b \bwashingtonmirror\.net\b \bworldgazettenews\.com\b \bwowentrepreneurs\.com\b \b123incredibleindia\.com\b \bbharatherald\.com\b \bdeccanbusiness\.com\b \bfabulousshe\.in\b \bgujaratjournal\.in\b \bhimachalnewsline\.in\b \bindianscoops\.com\b \bmetrocitynews\.in\b \bnationalage\.com\b \bnews-outlook\.com\b \bnews99\.site\b \bnewsbag\.online\b \bnewshead\.in\b \bnewsheads\.in\b \bnewsmint24\.com\b \bnewstrackplus\.com\b \bphilanthropistindia\.com\b \bpress-journal\.com\b \brkdlive\.com\b \bthemediumnews\.com\b \bthenewshorizon\.co\.in\b \bthenewswatch\.in\b \btrendbuzznews\.com\b \btribunenewsline\.co\b \bvibgyortimes\.com\b \byouthnewsexpress\.com\b \bactiveboardgames\.com\b \bclickspeedstest\.com\b \bzalgotextgenerators\.com\b \bdryshield\.ca\b \baccounting-principles\.net\b \bvoyageplantravel\.com\b \bbeing-educated\.com\b \bigamingmi\.com\b \bigamingpa\.com\b \bigamingnj\.com\b \bigamingwv\.com\b \bigamingpenn\.com\b \bpics\.io\b \bdreyeins\.com\b \bjobagencyinfo\.com\b \bdogmal\.com\b \bjobcriteria\.com\b \baywv\.art\b \bheavensentgaming\.com\b \bnewmexicocultural\.com\b \babishekadhikari\.com\.np\b \binvestrecords\.com\b \bthetoughtackle\.com\b \btheshahab\.com\b \bmichigansportszone\.com\b \btrendingnewsbuzz\.com\b \bcrossover99\.com\b \bvaluecoders\.com\b \busconnectivity\.com\b \bdichvuchinhsuaanh\.net\b \bpdloans247\.com\b \biqratechnology\.com\b \balljobs\.co\.in\b \bproreviewsapp\.com\b \bbom\.so/Rw5zws\b \bkeovua\.net\b \bxembd2\.vebo\.live\b \bxembd3\.vebo\.live\b \bxembd4\.vebo\.live\b \bxembd6\.vebo\.live\b \bxoilacz\.tv\b \bxoilac22\.tv\b \bbetwayvn\.com\b \bcakhia2\.net\b \bthecustomboxes\.co\.uk\b \bradioitaliacina\.com\b \bmyphamthanhduoc\.com\.vn\b \bparish\.uk\b \bwww\.cinatv\.it\b \bfirstlytoday\.com\b \byouroffice\.vn\b \bspeedtrackr\.com\b \bscatbook\.com\b \bgrowthmarketreports\.com\b \bsmswishes4u\.com\b \bassamjobz\.com\b \bculture-silat\.fr\b \bseo\.casino\b \bcrockradio\.com\b \btourstocappadocia\.com\b \bcre8iveskill\.com\b \bmakeoverarena\.com\b \bautomymo\.com\b \btecteem\.com\b \btechiver\.com\b \brevivedentalalvin\.com\b \bsocceriate\.com\b \bpureinsight\.org\b \bnoahlangphotography\.com\b \bromostravel\.com\b \bluxurytourturkey\.com\b \bpackagetourturkey\.com\b \bprivateistanbulguide\.com\b \bprivateistanbulcruise\.com\b \bistanbulturkishnight\.com\b \bgetturkeytour\.com\b \bgolfcartsguide\.com\b \bceoww\.com\b \bgulfnp\.com\b \bdigitaljunkies\.com\.au\b \bcar-towing-kuwait\.com\b \bkuwait-car-services\.com\b \blockmanage\.com\b \bthetexasmortgagepros\.com\b \bqh88\.is\b \biasscore\.in\b \bdummy-tickets\.com\b \bhugedomains\.com\b \bhappymod\.co\.in\b \bvidmatedownload\.app\b \bbombitup\.cc\b \bgbwhatsap\.org\b \bspotifyapk\.pro\b \bminimilitiahackapk\.net\b \bvidmates\.org\b \bpaybis\.com\b \b2ebay\.com\b \bskyscanner\.co\b \blovenspire\.com\b \bhealthline\.com\b \bsetmycareer\.com\b \bokbima\.com\b \bseair\.co\.in\b \bhitclub\.ai\b \b88bet\.one\b \btop10nhacai\.vip\b \bsv66s\.win\b \bkk98\.win\b \b2sun\.win\b \broxy789\.co\b \bgamedoithuonghot\.com\b \bxoilac77\.org\b \blode3mien\.com\b \bnhacaiuytinaz\.com\b \bxosohungphat\.com\b \bzbet68\.co\b \bsunwin\.rent\b \bn8bet\.co\b \bthegurgaoncallgirls\.com\b \brakshita\.in\b \bescortsgurgaon\.co\.in\b \brinna\.in\b \bgurgaonescortservice\.in\b \bdelhirussianescortsingurgaon\.in\b \bescortsingurgaon\.org\b \bdlfgurgaonescorts\.com\b \bgurgaonnight\.in\b \baryanmodel\.in\b \bkingessays\.com\b \bbalonbee\.com\b \bbugtishop\.com\b \bupdate4u\.net\b \belectronicbookreadingdevice\.com\b \bfoyer-salera\.it\b \bilovepdf2\.com\b \bcleverbot2\.com\b \bpythononlinecompiler\.com\b \bjavascriptonlinecompiler\.com\b \bjsonminify\.com\b \bunminifyall\.com\b \bemailidator\.com\b \bthebengalichronicles\.com\b \bscientificeuropean\.co\.uk\b \bboholcarrental\.com\.ph\b \btravel2ireland\.ie\b \beasyreadnook\.com\b \bacslocks\.com\b \bhappyroms\.com\b \bexpressvpns\.com\b \bb00king\.org\b \bnordvpns\.com\b \bwix\.cam\b \bvvix\.org\b \bwwwluxurycard\.com\b \bwwvbooking\.com\b \bbaffinbox\.com\b \byrgear\.com\.au\b \bfincover\.com\b \btheprisondirect\.com\b \bthecourtdirect\.com\b \bthegunlaws\.com\b \busmarriagelaw\.com\b \bthebankdirect\.com\b \bcroat\.com\b \brenosan-sanierung\.de\b \blatestgbapps\.com\b \bneptuneviews\.com\b \burdusky\.com\b \blatestdiscuss\.com\b \binvasioned\.com\b \bfixallroofs\.com\b \bbuyliquidroof\.com\b \bepdmcoatings\.com\b \bozarmour\.co\b \btrustcovered\.com\b \btheflowersname\.com\b \bgluedigi\.com\b \bonlytrampoline\.com\b \bclimateimpactstracker\.com\b \benergytracker\.asia\b \by2calculate\.com\b \bwallstreetcourier\.com\b \bjaideeppannu\.com\b \bmansmatters\.co\.uk\b \bpeyroniesdisease\.co\.uk\b \bpsebhelp\.in\b \bvaisakhi\.co\.in\b \bmobilehurt\.com\b \bwork-tops\.com\b \bioflood\.com\b \bgrabify\.link\b \bdy\.fi\b \bamericanaddictioncenters\.org\b \bmariaelectricals\.com\b \bworld-today-news\.com\b \bnewsdirectory3\.com\b \bpostsen\.com\b \bfivtech\.com\b \bepzqt\.com\b \bindianradio\.in\b \bpokeglaze\.com\b \bpokemondock\.com\b \bpokearc\.com\b \bcollegelifeinsight\.com\b \baustraliawanderlust\.com\b \bcanadatodolist\.com\b \bcelebfleet\.com\b \bglobalzonetoday\.com\b \bbhagwankebhakt\.com\b \bbfj\.digital\b \byou\.38degrees\.org\.uk\b \bfmoviesz\.to\b \bfmovies\.to\b \bschools-360\.com\b # blocks schools-360.com.au, too \bairsoftshotgun\.com\b \blinktw\.in\b \bapkthug\.com\b \bbestadvisorz\.com\b \bmykitchenspoint\.com\b \bastuteanalytica\.com\b \bcarandrentals\.com\b \belectronicsmith\.com\b \btravelouts\.com\b \bwebhotelbookings\.com\b \btactileindicators\.in\b \bhauntedhotels\.info\b \bchaistocks\.com\b \btefcrunch\.com\b \bsupertutobet\.com\b \bwww\.aubearing\.com\b \bshacktv\.store\b \bannuaire-mairie\.fr\b \bbnnbreaking\.com\b \bbnn\.network\b \bminervanaturalhealth\.com\.au\b \bpashminavogue\.com\b \bthemearound\.com\b \bbenandjerry\.org\.uk\b \bconsumerattorneys\.com\b \bfashionglamguide\.com\b \bcheapdata\.ng\b \bpwa\.edu\b \bbettingtop10\.com\b \bcaviarprice\.io\b \bthepetsnutrition\.com\b \bslikmagazine\.com\b \bvlonestore\.co\b \bnadracardcenter\.co\.uk\b \binzone\.ae\b \bmakemywill\.ae\b \bjustpoa\.com\b \blegalinz\.com\b \bbestbuy\.co\.com\b \boldtimemusic\.com\b \bnostra\.gg\b \bmirraw\.com\b \b8171bispgovpk\.online\b \bstakeofficial\.space\b \bstake\.us\b \b1-xbet-official\.ru\b \btartanvibesclothing\.com\b \buniquedigitalonline\.com\b \btellyind\.com\b \bsterisonline\.com\b \bsterispharma\.com\b \blasvegascabinetscenter\.com\b \blasvegaswindowcoveringscenter\.com\b \binsuranceservicespro\.com\b \blevelyourhouse\.com\b \bbeautystylenet\.com\b \bexchangeflow\.co\b \bpulse\.domains\b \bdubaicarpentry\.com\b \bpulsecoinlist\.com\b \blightroommodapk\.info\b \behsaasprogram8171online\.pk\b \bblognonian\.com\b \bpornusha\.com\b \bcw24news\.com\b \bbloggingplatforms\.app\b \bskinozaclinic\.co\.uk\b \bgasionairtec\.com\b \bsuratyasin\.com\b \bsurahyaseenpdf\.info\b \bcitybit\.in\b \bizipa\.com\b \bamino-acid-supplier\.com\b \bchina-pva\.net\b \bchina-vanadium\.net\b \bcobalt-nickel\.net\b \bfoods-additive\.com\b \bglass-microspheres\.com\b \bsilicon-gel-china\.com\b \bsodium-methoxide\.net\b \b24yesnews\.com\b \bnifportugal\.net\b \bpalpitedokaledrihoje\.com\.br\b \bsoralogin\.net\b \bacestills\.com\b \blondonguitaracademy\.com\b \b5tripchat\.com\b \bgameonee\.com\b \bdynamicroofingconcepts\.com\b \bjivankishuddhta\.in\b \bnotokyc\.com\b \bnationalfile\.com\b \bscottishkiltshop\.com\b # included via the next lines: #\bnouman\.azlanweb\.com\b #\brizwan\.azlanweb\.com\b #\bmushtaq\.azlanweb\.com\b \bazlanweb\.com\b \bgrowtomax\.com\b \boverstocktrader\.com\b \bfz-transfer\.de\b \bmonochrome-watches\.com\b \btootifooti\.com\b \busacouples\.com\b \bsocotraspecialtytours\.com\b \breport-accident\.com\b \bbrandmydispo\.com\b \bgenesisbiopharma\.co\b \bprecisionwriter\.com\b \bdaisydrawing\.com\b \balweamtransport\.com\b \bmyurbanlimo\.com\b \bboroktimes\.com\b \btheinvestadvisory\.com\b \bemeatribune\.com\b \bpakmag\.net\b \bviraje\.ir\b \bvarzeshikhabari\.ir\b \bnastoor\.ir\b \bbizzone\.ir\b \buniland\.ir\b \bbreakingbattlegrounds\.vote\b \bhalmblogmusic\.com\b \bmemer\.studio\b \bbrandywineestateandelderlaw\.com\b \bexeccapital\.co\.uk\b \bdonaldsonweston\.com\b \bkaraapts\.com\b \bgameone-casino\.com\b \bcaratbee\.com\b \bdirectmacro\.com\b \bcallbiotec\.com\b \bautokhabari\.ir\b \bpolevaulter\.ai\b \blitarchive\.online\b \bproqq\.online\b \blipoqq\.pro\b \bmasterqq\.pro\b \bchampionqq\.pro\b \belangqq\.click\b \bbhaktvatsal\.com\b \bscotlandkiltcollection\.com\b \bcellucarehq\.com\b \bzencortex24\.com\b \binternetmillionaire\.com\b \bcheckout-ds24\.com\b \bgilmorehealth\.com\b \bcdnguide\.com\b \bthe-hidden\.wiki\b \bmegapatches\.com\b \binfogalactic\.com\b \bcapckutapk\.com\b \bsearchmycolleges\.com\b \bhaitianreport\.com\b \bmimeprague\.cz/wp-content/uploads\b \bsnowpredictors\.com\b \bmvstlove\.com\b \btheannoyingsite\.com\b \bradarchronicle\.com\b \bTheBlazeTimes\.in\b \bgoldbroker\.com\b \bjoyfulmeanings\.com\b \bsmartapkhub\.com\b \bcrackeadosoft\.com\b \b8171alerts\.pk\b \bsheetzmenu\.info\b \bvtforeignpolicy\.com\b \bsonixify\.com\b \btravelosei\.com\b \bnodemaven\.com\b \bsouthfront\.press\b \bflickertales\.com\b \bjigsawpuzzlepark\.com\b \btychr\.com\b \bessentialscar\.com\b \broseninjury\.com\b \bbeinsure\.com\b \bnihalnavath\.com\b \beztraksoftware\.com\b \bdailydhakareport\.com\b \bjeetbangladhaka888win\.com\b \bbabu88bonus\.com\b \bhealthcareglowhub\.in\b \bparkercustomsecurity\.com\b \bnycvanlimo\.com\b e[ps]co.{0,15}bil.{0,15}\.pk\b \bdreammeaningnow\.com\b \boceaniaimmigration\.com\.au\b \bautoblow\.com\b \bstonesecurityservice\.com\b \bleatherjackethub\.com\b \bjameswebbdiscovery\.com\b \balexa\.ng\b \bevergreenpharmacenter\.com\b \bozempiccarepharmacy\.store\b \bonlineglock\.shop\b \bnetmirrors\.app\b \balightmotionproapks\.com\b \bcodexexecutor\.online\b \bcastleapp\.org\b \bspotiwap\.com\b \bmamc\.ae\b \bhealthmateandcare\.blogspot\.com\b \bthefunnelsguys\.com\b \bsenate-marketing\.com\b \bsenatemarketing\.medium\.com\b \baskmidinsurance\.co\.uk\b \bparivahansewas\.com\b \bgstcalculatorr\.net\b \bssoid\.net\.in\b \bulyanovsk-news\.net\b \brostov-news\.net\b \btopnews\.cn\.ua\b \btopnews\.ck\.ua\b \buanews\.odessa\.ua\b \buanews\.zp\.ua\b \buanews\.kharkiv\.ua\b \buanews\.lviv\.ua\b \bjobkyhub\.com\b \byojanastory\.com\b \bwikireit\.wiki\b \bbaltimoreamerican\.news\b \baustinsun\.news\b \baustincitizen\.news\b \batlantageorgian\.news\b \baltoonatribune\.news\b \balexandriagazette\.news\b \balabamajournal\.news\b \bcolumbiarecord\.news\b \bclevelandpress\.news\b \bchicagojournal\.news\b \bchicagoamerican\.news\b \bcarolinatimes\.news\b \bbostonpost\.news\b \bdownloadmoviesforfree\.org\b \bnews-pravda\.com\b \bgbtimes\.com\b \bmin\.news\b \bcase\.edu\/cgi-bin\/newsline\.pl\?URL=\b \bspiritliveaboards\.com\b \bbestcurtainsdubai\.ae\b \bupholsterypro\.ae\b \bgas-mileage-calculator\.com \b \bcgpacalculator\.online\b \bfactsanddetails\.com\b \bluojewelry\.com\b \bpriceindanger\.com\b \bprayertimecanada\.com\b \bgbyte\.com\b \bnaveetech\.us\b \bheartandsoulwhisperer\.com\.au\b \bfactsreporter\.com\b \bcalculerenligne\.fr\b \bmsafely\.com\b \bcalculettemauricette\.fr\b \bsmartwingshome\.com\b \btorontovaporizer\.ca\b \bhimalayanhikers\.in\b \bcollegewollege\.com\b \bgo4explore\.com\b \bteachmint\.qa\b \bkollegeapply\.com\b \bcracku\.in\b \bacefone\.com\b \bclashofclansapkfree\.site\b \brobison-construction\.com\b \bsoyjak\.st\b \bsproutsocial\.com\b \bdiv-idy\.com\b \bhistoric-structures\.com\b \bnicheholidaysnoosa\.com\b \btimesofdubai\.ae\b \bgalattaplus\.com\b \bcurriedcantaloupe\.com\b \blapink\.com\b \bphysiotalkofficial\.com\b \beducationvibes\.in\b \bclrn\.org\b \bmocktheorytest\.co\.uk\b \broadrules\.com\.ua\b \bdriver-knowledge-test\.com\b \bthehighway-code\.co\.uk\b \bdmv-test-driving\.com\b \bloureirocontabilidade\.com\.br\b \bchelyabinsk-news\.net\b \bdnr-news\.ru\b \bkazan-news\.net\b \bkrasnodar-news\.net\b \bpravda-en\.com\b \bpravda-fr\.com\b \btopnews\.odessa\.ua\b \btopnews\.zt\.ua\b \buanews\.dp\.ua\b \bufa-news\.net\b \bbiggovernment\.com\b \binfowars\.net\b \binfowars\.tv\b \bnews-front\.su\b \bokeefemediagroup\.com\b \blerosafarisuganda\.com\b \btcap\.blog\b \bflavourchaser\.co\b \bchartexpo\.com\b \bdías-feriados\.com\b \blangtangtreks\.com\b \bnivabupa\.com\b \bfurnishx\.co\b \bmp3-juice\.za\.com\b \bsportsamrath\.com\b \bplexushealthscience\.com\b (?<!-)\bc\.org\b \bi-sabong\.asia\b \bolertis\.com\b \biliketodabble\.com\b \bvibecodingmuseum\.org\b \blankaholidayguide\.com\b \bmomwithaprep\.com\b \btruck1\.rs\b \bstreetdrugstore\.com\b \bonlinebelbien\.amebaownd\.com\b \bnarraresidence\.com\.sg\b \beasy1day\.tw\b \btrumpworldcenters\.com\b \b1dayrefinishing\.com\b \badaajmer\.org\b \bsiamrehab\.com\b \blocksmithfor(brooklyn|bronx|queens)ny\.com\b \bviewbots\.com\b \binfoway\.io\b \brarebreedfrttriggersusa\.com\b \bfc88\.loan\b \bchuffed\.org\b \bvelaonebayshore\.com\.sg\b \bcaffeyolly\.com\b \bskyeatholland\.sg\b \bthomsonview-enbloc\.com\.sg\b \bboulevardcoast-ec\.com\.sg\b \bnekopoidl\.app\b \bnekopoiapkfolder\.com\b \bnekopoiapk\.app\b \bsimontokprobrowser\.com\b \bapkkucing\.com\b \beautoexport\.com\b \bmorefarglobal\.com\b \bhnwholesale\.com\b \bgrok23\.blogspot\.com\b \broblox-jp\.com\b \bexpressassignment\.co\.uk\b \bacademicservice\.co\.uk\b \bcipdhelp\.com\b \bassignmentexperts\.co\.uk\b \bonebite\.app\b \bglobalair\.com\b (?<=//|\.)[^/]*1win (?<=//|\.)[^/]*chickenroad (?<=//|\.)[^/]*plinko \bflorahospitality\.com\b \bbrew\.tv\b \bwww\.sosyal724\.com\b \bwww\.tedajans\.com\b \bnasilgidilir\.net\b \bwww\.besiptal\.com\b \bwww\.kocak\.com\.tr\b \bcoinoloji\.com\b \bmedyatikpanel\.com\b \bturkeytoursonline\.com/cappadocia-atv-tour\b \bvipgearz\.com\b \bwww\.myflohmarkt\.com\b \bwww\.orgubu\.com/orgu-modelleri\b \bcanvas\.apu\.edu/eportfolios/2946/kahir\b \bcanvas\.apu\.edu/eportfolios\b \bilachekimi\.com\b \bistanbul\.eczaneleri\.net\b \bbandito\.com\.tr/tr/yazlik-elbise\.com\b \bahansaze\.com\b # per Pengguna:Hefazsan1 and other spam \bpuffbaral\.com\b \btolkar\.com\b \bgamehitclub2\.com\b \bgamesunwin1\.com\b \btopgemwin\.com\b \bkalitebet\.net\b ## blhandler_end ## tinggalkan baris di atas begitu sahaja ## tamat bahagian [[Spam blacklist/Log]] #</pre> <!-- jangan ubah baris ini --> k0ubzhqud3ldkbbdf2lrj6vl78bdpj2 4 120594 7004067 6991090 2026-11-12T02:29:37Z Skyblueredline 425174 /* Soalan panel bantuan pada ReCAPTCHA v1 (02:29, 12 November 2026) */ bahagian baru 7004067 wikitext text/x-wiki {{skip to top and bottom}}{{/Pengepala}} [[Kategori:Forum bantuan Wikipedia]] == Soalan panel bantuan pada [[:Wikipedia:Memohon rencana|Wikipedia:Memohon rencana]] (08:48, 17 Ogos 2026) == Siapa ZULFADLI BIN ARSAD --[[Pengguna:MUHAMMAD ZULFADLI BIN ARSAD|MUHAMMAD ZULFADLI BIN ARSAD]] ([[Perbincangan pengguna:MUHAMMAD ZULFADLI BIN ARSAD|bincang]]) 08:48, 17 Ogos 2026 (UTC) == Soalan panel bantuan pada [[:Perbincangan Wikipedia:Calon rencana pilihan|Perbincangan Wikipedia:Calon rencana pilihan]] (17:49, 19 Ogos 2026) == Prostetik bionik 2004 --[[Pengguna:NOORIZAN ABDUL MALIK|NOORIZAN ABDUL MALIK]] ([[Perbincangan pengguna:NOORIZAN ABDUL MALIK|bincang]]) 17:49, 19 Ogos 2026 (UTC) == Soalan panel bantuan pada [[:Ryazryze|Ryazryze]] (14:44, 14 September 2026) == Ryaz Ryze --[[Pengguna:Ryaz Ryze|Ryaz Ryze]] ([[Perbincangan pengguna:Ryaz Ryze|bincang]]) 14:44, 14 September 2026 (UTC) == Permintaan semakan draf biografi == Salam, saya pengguna baharu Wikipedia dan sedang menyediakan draf biografi mengenai Ariffin bin Haji Munir. Saya mempunyai hubungan keluarga dengan subjek tersebut. Oleh itu, saya ingin mendapatkan bantuan sukarelawan/editor yang tidak mempunyai hubungan dengan subjek untuk menyemak draf saya dari segi keterkenalan, sumber rujukan dan gaya penulisan neutral. Saya ingin belajar cara menyediakan draf tersebut mengikut garis panduan Wikipedia. Bolehkah seseorang membantu saya atau menunjukkan langkah yang betul? [[Pengguna:Miji98|Miji98]] ([[Perbincangan pengguna:Miji98|bincang]]) 19:02, 23 September 2026 (UTC) == Belajar == Saya ditangkap oleh polis mereka ambil handphone dan semua account bank saya dibekukan saya rasa mereka access account Gmail iOS saya [[Pengguna:Serfey|Serfey]] ([[Perbincangan pengguna:Serfey|bincang]]) 19:45, 12 Oktober 2026 (UTC) == Mohon panduan semakan draf Mechanize == Salam. Saya mempunyai hubungan dengan Mechanize dan ingin mendapatkan panduan tentang draf di https://ms.wikipedia.org/wiki/Pengguna:Teknologi26/Kotak_pasir . Draf disediakan dengan bantuan AI untuk semakan. Sumber editorial yang digunakan ialah laporan Majoriti yang menamakan Neo Technologies. Hubungan nama dengan Mechanize dinyatakan dalam profil majikan di Maukerja; rujukan lain ialah laman rasmi perniagaan. Mohon pandangan sama ada sumber ini mencukupi untuk kelayakan subjek dan cara mendapatkan semakan. Pautan penghantaran dalam kotak pasir membuka borang tanpa kandungan pramuat. Draf belum dipindahkan ke ruang utama. Terima kasih. [[Pengguna:Teknologi26|Teknologi26]] ([[Perbincangan pengguna:Teknologi26|bincang]]) 11:01, 26 Oktober 2026 (UTC) == Soalan panel bantuan pada [[:ReCAPTCHA v1|ReCAPTCHA v1]] (02:29, 12 November 2026) == Asalamualikum.,.kawan dan sehabatku semuahnya.,.sebenarnya kita mahu pergi ke mana dan utk apa kah tujuan sebenarnya kita --[[Pengguna:Skyblueredline|Skyblueredline]] ([[Perbincangan pengguna:Skyblueredline|bincang]]) 02:29, 12 November 2026 (UTC) e7ye3iwss7illohw5ysj949oxhu27b6 0 120787 7003924 6894709 2026-11-11T14:27:21Z DayakSibiriak 215585 /* Rujukan */ kategorisasi 7003924 wikitext text/x-wiki '''Hamzah bin Dolmat''' (1923 – 12 Julai 1987) merupakan salah seorang penyanyi lagu-lagu asli pujaan ramai sekitar tahun [[1950-an]]. {{Infobox actor | name = Hamzah bin Dolmat | image = | imagesize = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth year|1923}} | birth_place = [[Kallang]], [[Singapura]] | death_date = {{death date and age|1987|07|12|1923}} | death_place = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | other_names = | occupation = Penyanyi | years_active = 1950-an | father = Dolmat Abd Fatah | mother = Fatimah Ali }} Adiknya, [[Kamariah Nor]] turut terbabit dalam bidang seni. Beliau pernah bersama [[Kumpulan Blues Gang]] dalam lagu "Jumpo Kawan Lamo". ==Lagu== * "Rindu Sepi" ==Rujukan== {{Reflist}} {{Tunas-penyanyi}} [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Singapura]] [[Kategori:Penyanyi Malaysia 1960-an]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] 3or92lvzc05imt1ufo6tc80nx9gqcgo 0 123724 7004382 6930857 2026-11-12T10:38:25Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004382 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Reezal Merican|Naina Merican|note=on}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]]<br >[[Dato' Seri]] | name = Reezal Merican Naina Merican | native_name = {{font color|green|ريزال ماريکان ناينا ماريکان}} | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100|SSAP|DGPN|DIMP|ADUN (Pulau Pinang)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Commander - DGPN.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Knight Companion - DIMP.svg|40px]]</div> | image = File:Reezal Merican Naina Merican in 2022.jpg | caption = Reezal Merican pada tahun 2022 | birth_name = Reezal Merican bin Naina Merican | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1972|7|29}} | birth_place = {{flagicon|MAS}}{{flagicon|Penang}} [[Kepala Batas]], [[Seberang Perai]], [[Pulau Pinang]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | office1 = Pengerusi [[Perbadanan Pembangunan Perdagangan Luar Malaysia]] ke-9 | term_start1 = 1 Mei 2023 | term_end1 = | minister1 = [[Tengku Zafrul Abdul Aziz]] | 1blankname1 = Ketua Pegawai Eksekutif | 1namedata1 = Mohd Mustafa Abdul Aziz | predecessor1 = | successor1 = | office2 = [[Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]] | term_start2 = 30 Ogos 2021 | term_end2 = 24 November 2022 | monarch2 = [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] | primeminister2 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | deputy2 = {{PN PPBM}} [[Ismail Abd Muttalib]] | predecessor2 = {{PN PPBM}} [[Zuraida Kamaruddin]] | successor2 = {{PH DAP}} [[Nga Kor Ming]] <br> {{small|(Menteri Pembangunan Kerajaan Tempatan)}} | office3 = [[Menteri Belia dan Sukan Malaysia]] | term_start3 = 10 Mac 2020 | term_end3 = 16 Ogos 2021 | monarch3 = Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah | primeminister3 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] | deputy3 = {{PN PPBM}} [[Wan Ahmad Fayhsal Wan Ahmad Kamal]] | predecessor3 = {{PH PPBM}} [[Syed Saddiq Syed Abdul Rahman]] | successor3 = {{PN PPBM}} [[Ahmad Faizal Azumu]] | office4 = [[Timbalan Menteri Luar Negeri Malaysia|Timbalan Menteri Luar Negeri]] | term_start4 = 29 Julai 2015 | term_end4 = 10 Mei 2018 | monarch4 = [[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] <br> {{small|(2015–2016)}} <br> [[Sultan Muhammad V]] <br> {{small|(2016–2018)}} | primeminister4 = {{BN UMNO}} [[Najib Razak]] | minister4 = {{BN UMNO}} [[Anifah Aman]] | predecessor4 = {{BN UMNO}} [[Hamzah Zainudin]] | successor4 = {{PH PPBM}} [[Marzuki Yahya]] | office5 = Ketua Jabatan Pilihan Raya <br> [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] | term_start5 = 22 Mac 2023 | term_end5 = | president5 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | predecessor5 = | successor5 = | constituency_AM = [[Bertam (kawasan negeri)|Bertam]] | assembly = Negeri Pulau Pinang | term_start = 12 Ogos 2023 | term_end = | majority = 2,321 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]]) | predecessor = {{PH PPBM}} [[Khaliq Mehtab Mohd Ishaq]] | successor = | constituency_MP7 = [[Kepala Batas (kawasan persekutuan)|Kepala Batas]] | parliament7 = Malaysia | term_start7 = 5 Mei 2013 | term_end7 = 19 November 2022 | majority7 = 4,176 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]]) <br> 4,736 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]]) | predecessor7 = {{BN UMNO}} [[Abdullah Ahmad Badawi]] | successor7 = {{PN PAS}} [[Siti Mastura Muhammad]] | citizenship = {{MAS}} | party = {{UMNO}} | otherparty = [[Barisan Nasional]] (BN) | occupation = | relations = | spouse = Ismalina Ismail, Sharifah Norhaslinda | alma_mater = [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] | children = | website = | footnotes = }} [[Datuk (gelaran)|Dato' Seri]] '''Reezal Merican bin Naina Merican''' ([[Jawi]]: ريزال ماريکان بن ناينا ماريکان;<ref>{{cite news|url=https://www.bernama.com/ar/news.php?id=2095926|title=Malaysia intends to join the Executive Board of the United Nations Human Settlements Programe|language=arabic|date=30 Jun 2022|work=Malaysia National News Agency (Bernama) - Arabic|access-date=20 Oktober 2022}}</ref> lahir 29 Julai 1972) merupakan ahli politik dan jurubank [[Malaysia]] yang telah berkhidmat sebagai Pengerusi [[Perbadanan Pembangunan Perdagangan Luar Malaysia]] (MATRADE) ke-9 sejak Mei 2023 dan ahli [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] (ADUN) untuk [[Bertam (kawasan negeri)|Bertam]] sejak Ogos 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2023/05/02/reezal-merican-is-new-matrade-chairman|title=Reezal Merican is new MATRADE chairman|website=The Star|date=2 Mei 2023|accessdate=2 Mei 2023}}</ref> Beliau berkhidmat sebagai [[Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]] dalam pentadbiran [[Barisan Nasional]] (BN) di bawah bekas Perdana Menteri, [[Ismail Sabri Yaakob]] mulai Ogos 2021 sehingga kejatuhan pentadbiran BN pada November 2022, [[Menteri Belia dan Sukan Malaysia]] dalam pentadbiran [[Perikatan Nasional]] (PN) di bawah bekas Perdana Menteri, [[Muhyiddin Yassin]] dari Mac 2020 hingga keruntuhan pentadbiran PN pada Ogos 2021 dan [[Dewan Rakyat|ahli parlimen]] (AP) bagi [[Kepala Batas (kawasan persekutuan)|Kepala Batas]] menggantikan persaraan bekas perdana menteri ke-5, [[Abdullah Ahmad Badawi]] sebagai Ahli Parlimen daripada politik pada Mei 2013 hingga kekalahannya dalam pilihan raya pada November 2022. Beliau juga merupakan ahli dan ketua bahagian Kepala Batas Majlis Tertinggi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO), sebuah parti komponen gabungan BN dan satu daripada dua ADUN BN dan UMNO Pulau Pinang di samping ADUN untuk [[Sungai Acheh (kawasan negeri)|Sungai Acheh]], [[Rashidi Zinol]]. Beliau juga pernah berkhidmat sebagai ketua Jabatan Pilihan Raya UMNO sejak Mac 2023. Beliau merupakan seorang etnik [[Melayu Malaysia|Melayu]] keturunanseorang etnik [[Melayu Malaysia|Melayu]] keturunan campuran [[Orang India di Pulau Pinang|India]]. == Kerjaya awal dan politik == Sebelum masuk Parlimen, Reezal bekerja di sektor bank.<ref>{{cite news|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2014/01/24/Reezal-Amanah-Raya/|title=Reezal Merican appointed chairman of Amanah Raya Berhad|date=24 Januari 2014|work=The Star|access-date=8 Disember 2014}}</ref> Reezal mengambil alih [[Abdullah Ahmad Badawi|Abdullah]] sebagai ketua bahagian parti Kepala Batas dan sebagai calon [[Barisan Nasional]] (BN) bagi kerusi parlimen itu.<ref>{{cite news|url=http://news.abnxcess.com/2013/10/kepala-batas-umno-division-plans-to-set-up-tun-abdullah-ahmad-badawi-leadership-development-institute/|title=Kepala Batas Umno division plans to set up Tun Abdullah Ahmad Badawi Leadership Development Institute|date=20 Oktober 2013|work=ABN News|access-date=8 Disember 2014|archive-date=8 December 2014|archive-url=https://archive.today/20141208193447/http://news.abnxcess.com/2013/10/kepala-batas-umno-division-plans-to-set-up-tun-abdullah-ahmad-badawi-leadership-development-institute/|url-status=dead}}</ref> Reezal memenangi kerusi itu pada [[pilihan raya umum Malaysia 2013]] manakala menewaskan calon daripada [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) dengan majoriti 4,176 undi.<ref name="PMO election results">{{cite web|url=http://www2.pmo.gov.my/election/maklumat.asp?strTahun=2013&strDR=P041&strDUN=0000|title=Maklumat Terperinci Keputusan Pilihan Raya Umum|publisher=Election Commission of Malaysia|language=ms|access-date=8 Disember 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141222161411/http://www2.pmo.gov.my/election/maklumat.asp?strTahun=2013&strDR=P041&strDUN=0000|archive-date=22 Disember 2014}}</ref> Pada Oktober 2013, beliau telah dipilih ke Majlis Tertinggi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]], badan tertinggi parti itu.<ref>{{cite news|url=http://english.astroawani.com/news/show/three-umno-youths-in-supreme-council-24269|title=Three UMNO Youths in supreme council|first=Irwan Muhammad |last=Zain|date=20 October 2013|work=Astro Awani|access-date=8 Disember 2014}}</ref> Dalam rombakan kabinet pada 28 Julai 2015, Reezal telah dipilih sebagai [[Menteri Luar Negeri Malaysia|Timbalan Menteri Luar Negeri]] oleh bekas Perdana Menteri, [[Najib Razak]]. Walaupun memenangi majoriti untuk mempertahankan kerusinya di kawasan parlimennya, Reezal kehilangan jawatan kabinetnya berikutan keputusan [[pilihan raya umum Malaysia 2018]]. Pada pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023, beliau bersama Rashidi Zinol merupakan satu-satunya wakil Melayu dalam Kerajaan Perpaduan PH-BN yang dipilih dari tanah besar Seberang Perai bahagian Pulau Pinang. == Kontroversi == Pada 29 Ogos 2015, Reezal telah menakut-nakutkan rakyat Malaysia yang menyertai demonstrasi Bersih 4 di luar negara bahawa Kementerian Luar akan mengumpulkan maklumat mereka untuk tindakan undang-undang akhirnya terhadap mereka, tanpa menyebut undang-undang yang dilanggar oleh warga luar negara itu.<ref>{{Cite web|title = BERNAMA - Foreign Ministry Identifying Malaysian Protestors Abroad - Reezal Merican|url = http://www.bernama.com/bernama/v8/ge/newsgeneral.php?id=1166493|website = www.bernama.com|access-date = 2015-08-31}}</ref> == Kehidupan peribadi == Selepas isteri pertama Ismalina Ismail dan isteri kedua Sharifah Norhaslinda yang pernah memfailkan cerai dengan Reezal tetapi menarik balik.<ref>{{Cite web|title = Sinarharian - Sharifah Haslinda tarik balik permohonan cerai |url = http://www.sinarharian.com.my/hiburan/sharifah-haslinda-tarik-balik-permohonan-cerai-1.458054|website = www.sinarharian.com.my |language=ms |access-date = 2015-08-31}}</ref> ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="PMO election results"/><ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms|access-date=26 May 2010}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | access-date = 4 Februari 2017}} Keputusan hanya tersedia daripada [[pilihan raya umum Malaysia 2004|pilihan raya 2004]].</ref><ref name="PRU13">{{cite web |url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php |title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=24 Mac 2017}}Keputusan hanya tersedia untuk [[pilihan raya umum Malaysia 2013|pilihan raya 2013]].</ref><ref name ="myundi pru 13">{{cite web |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |website=www.myundi.com.my|access-date=2014-04-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archive-date=31 Mac 2014 }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13|work=[[Utusan Malaysia]]|access-date=26 Oktober 2014|archive-date=21 Mac 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=17 Mei 2018|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/|url-status=dead}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=24 Mei 2018}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |rowspan=6|'''P041 [[Kepala Batas (kawasan persekutuan)|Kepala Batas]]''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Reezal Merican Naina Merican'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''25,128''' |'''54.53%''' |{{Party shading/PAS}} | |[[Afnan Hamimi Taib Azamudden]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |20,952 |45.47% |46,738 |4,176 |90.52% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Reezal Merican Naina Merican'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=2 align="right"|'''22,459''' | rowspan=2|'''42.94%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Zaidi Zakaria ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) |align="right" |17,723 |33.89% | rowspan=2|53,127 | rowspan=2|4,736 | rowspan=2|87.78% |- |{{Party shading/PAS}} | |[[Siti Mastura Muhammad]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |12,120 |23.17% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan="3" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="3" |Reezal Merican Naina Merican ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | rowspan="3" align="right" |25,737 | rowspan="3" |37.14% | bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Siti Mastura Muhammad]]'''}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |'''28,604''' | align="right" |'''41.27%''' | rowspan="3" |69,302 | rowspan="3" |2,867 | rowspan="3" |83.41% |- |bgcolor="black" | |Muhammad Daniel Abdul Majeed ([[Ikatan Demokratik Malaysia|MUDA]]) | align="right" |14,214 |20.51% |- |bgcolor={{party color|Homeland Fighter's Party}} | |Hamidi Abu Hassan ([[Parti Pejuang Tanah Air|PEJUANG]]) | align="right" |747 | align="right" |1.08% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan="2" | [[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]] | rowspan="2" | '''N02 [[Bertam (kawasan negeri)|Bertam]]''' | rowspan="2" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="2" |{{nowrap|'''Reezal Merican Naina Merican'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align=right| '''10,453''' |'''56.24%''' | bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | | [[Khaliq Mehtab Mohd Ishaq]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | align=right|8,132 |43.76% |18,711 |2,321 |77.44% |} == Anugerah == * {{Flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Knight Companion - DIMP.svg|50px]] [[Darjah Indera Mahkota Pahang]] (DIMP) - '''Dato'''' (2006)<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=Prime Minister's Department (Malaysia)|accessdate=25 Oktober 2018|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719195551/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|date=24 Oktober 2006|language=Malay|accessdate=30 Oktober 2018|publisher=[[Utusan Malaysia]]|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2006&dt=1024&pub=Utusan_Malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=mh_08.htm|title=PM ketuai penerima darjah Pahang|archive-date=2018-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017082952/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2006&dt=1024&pub=Utusan_Malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=mh_08.htm|url-status=dead}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (SSAP) - '''Dato' Sri''' (2008)<ref name=":1" /><ref>{{cite web|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=12 October 2018|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2009/02/12/david-arumugam-khadijah-ibrahim-now-datuks/|work=[[Bernama]]|title=David Arumugam, Khadijah Ibrahim now Datuks|date=12 Februari 2009}}</ref> * {{Flag|Pulau Pinang}} : ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Commander - DGPN.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Pangkuan Negeri]] (DGPN) – '''Dato' Seri''' (2023)<ref>{{Cite web |title=PKR, DAP veterans among 30 new ‘Datuk Seri’ in Penang |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2023/10/13/pkr-dap-veterans-among-30-new-datuk-seri-in-penang/ |url-status=live |website=Free Malaysia Today}}</ref> == Lihat juga == * [[Kepala Batas (kawasan persekutuan)]] * [[Bertam (kawasan negeri)]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Facebook|reezal.merican04}} * {{Instagram|reezal_merican}} * {{Twitter|reezal_merican}} {{Navboxes |title = Rencana berkaitan {{laman}} |list1 = {{Kabinet Ismail 2021}} {{Kabinet Malaysia 2021}} {{Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia}} {{Menteri Belia dan Sukan Malaysia}} {{Timbalan Menteri Luar Negeri Malaysia}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Barisan Nasional}} {{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}} }} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1972|}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Orang dari Pulau Pinang]] [[Kategori:Timbalan Menteri Luar Negeri Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-15]] [[Kategori:Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]] [[Kategori:Menteri Belia dan Sukan Malaysia]] [[Kategori:Anggota Kabinet Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Kekal menyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] hdz6c9xux7uq87cng8xeagbq29h4efm 0 126426 7004218 7003476 2026-11-12T08:40:25Z ~2026-59858-94 425202 /* */ 7004218 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{advert|date=Februari 2021}} {{cleanup|reason=format penulisan|date=Februari 2021}} {{refimprove|date=Februari 2021}} {{unreliable sources|date=Februari 2021}} }} {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan Bukit Bandaraya |Logo Sekolah = Lencana Sekolah Menengah Kebangsaan Bukit Bandaraya.jpg |Moto = Berilmu, Berakhlak, Beramal |Tarikh =1985 |Jenis Sekolah = [[Sekolah menengah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Pengetua =Puan Norrehan binti Ahmad Nawawi @ Hassan |GPK 1 = Puan Rahimah binti Endut |GPK HEM =Puan Sharifah Noor Izyani binti Syed Othman |GPK KOKO = Encik Mohammad Alias bin Abd Rahman |Pengerusi PIBG =Puan Zaliha binti Idris |Kod sekolah = WEA0213 |Bandar = Lorong Maarof, Bukit Bandaraya |Daerah = 59000 Bangsar, [[Kuala Lumpur]] |Negeri = [[Wilayah Persekutuan]] |Negara = {{MAS}} |Singkatan = SMKBB |Telefon = 03-2095 3645 |Faks =03-20951690 }} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Bukit Bandaraya''' ialah sebuah [[Sekolah menengah kebangsaan|Sekolah Menengah Kebangsaan]] yang terletak di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]]. Sekolah ini adalah salah satu sekolah di bawah [[Kementerian Pendidikan Malaysia]] dan merupakan sekolah kawalan. Sekolah ini menyediakan subjek elektif Fizik, Kimia, Biologi, Rekacipta, Matematik Tambahan, Perniagaan, Prinsip Perakaunan, Ekonomi, Pendidikan Seni Visual, Tasawwur Islam, dan Mata Pelajaran Vokasional Elektrik Domestik (MPVED) bagi murid Tingkatan 4 dan 5. Menjelang tahun 2022, SMK Bukit Bandaraya mempunyai lebih kurang 68 orang guru dan 911 orang murid yang berdaftar. == Sejarah sekolah == Sekolah ini dibuka pada awal tahun 1985, dikenali dengan nama Sekolah Menengah Taman Bandaraya.<ref>https://web.archive.org/web/20160911125754/http://smkbb.edu.my/viewpage.php?page_id=3</ref> Tuan Haji Abu Bakar bin Osman dilantik sebagai pengetua. Pada awalnya, kumpulan murid yang pertama menumpang di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Pantai, Kuala Lumpur|Sekolah Menengah Seri Pantai]], sementara murid Tingkatan 1 pula menumpang di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Bangsar (Integ)|Sekolah Menengah Bangsar]]. Bilangan murid ketika itu dikatakan hanya seramai 140 orang yang bermula dengan kelas peralihan. [[Fail:Logo lama SMK Bukit Bandaraya.jpg|alt=logo lama SMK Bukit Bandaraya|tengah|Logo lama SMK Bukit Bandaraya|frame]]Pada bulan Jun 1986, semua murid dipindahkan ke bangunan baharu sekolah yang telah selesai dibina. Bilangan murid terus meningkat kepada 486 orang semasa awal dekad 1990-an. Ini kemudian diikuti pada tahun 2001 di mana bilangan tersebut telah mencecah 1000 orang Rekod pada tahun 2009 menyatakan bahawa jumlah murid adalah seramai 1166 orang berserta 78 guru. Pada masa ini juga, SMK Bukit Bandaraya telah mempunyai lima buah blok bertingkat empat yang dilengkapi dengan bilik kelas, bilik akses komputer , bilik masakan, dan lain-lain untuk penggunaan warga sekolah. Tiga tahun selepas itu, bilangan murid melebihi 1200 orang. Beberapa kemudahan seperti padang sekolah telah diubah suai dan dinaik taraf. == Senarai pengetua == {| class="wikitable" !Nama ! !Tempoh Pentadbiran |- |Tuan Haji Abu Bakar bin Osman | |1985-1986 |- |Encik Mohammad Razali bin Sail | |1986-1990 |- |Puan Rokiah binti Alias | |1990-1993 |- |Puan Nik Rokiah binti Nik Mat | |1993-1996 |- |Puan Hajah Adilah binti Mior Ahmad Yusof | |1996-1998 |- |Encik Ayob bin Abdul Manap | |1998-2000 |- |Datin Suwarni binti Hassan | |2000-2006 |- |Puan Lucy Loretha B. C. Roberts | |2006-2008 |- |Puan Hanizah binti Idris | |2008-2010 |- |Puan Hajah Nooraini binti Baharuddin | |2011-2012 |- |Puan Noraizan binti Mohamed | |2013-2015 |- |Encik Manmohan Singh a/l Kartar Singh | |2015-2018 |- |Encik Selva Kumar a/l Arumugam | |2018-2021 |- |Puan Noriza binti Murad | |2022-2024 |- |Puan Norrehan binti Ahmad Nawawi @ Hassan | |2025-Kini |} == Lagu sekolah == ‎Lirik dan melodi lagu ini dicipta oleh Encik Osman Bin Nabun pada tahun 1987, dengan tajuk "Mencapai Cita". Beliau ialah seorang bekas guru muzik yang berasal dari Pulau Pinang.<hiero> h </hiero><div style="text-align: center;">'''''Mencapai Cita''''' ''Kami berikrar penuh setia,'' ''Mencapai cita,'' ''Patuh pada ajaran guru,'' ''Bapa juga ibu,'' ''Ingin jadi rakyat yang berguna,'' ''Bina nusa bangsa.'' ''Sukan juga seni budaya,'' ''Mengikut lunas agama,'' ''Nama yang harum dibina,'' ''SM Bukit Bandaraya.'' ''Kami berikrar penuh setia,'' ''Mencapai cita,'' ''Patuh pada ajaran guru,'' ''Bapa juga ibu,'' ''Ingin jadi rakyat yang berguna,'' ''Bina nusa bangsa.'' </div> == Bekas murid yang terkenal == [[Sharifah Amani]] (pelakon)<ref name=":2">http://2.bp.blogspot.com/-KLJdwAArMtI/T3_47GHNDnI/AAAAAAAAAE8/QmvasxeUXmg/s1600/smkbb+bh.jpg</ref> [[Sharifah Aleya]] (pelakon, bekas DJ) [[Qabil Ambak]] (atlet ekuestrian)<ref name=":0">https://www.stadiumastro.com/rencana/dua-bekas-pelajar-smk-bukit-bandaraya-berjuang-dalam-sukan-asia-188636</ref> [[Kogileswaran Raj Mohana Raj|M. Kogileswaran]] (pemain bola sepak)<ref name=":0" /> [[Aishah Sinclair]] (pelakon, DJ Mix FM)<ref>https://www.thenutgraph.com/%E2%80%9Cwe-must-be-malaysian%E2%80%9D/</ref> [[Adam Sinclair]] (pengarah video) [[Ashraf Sinclair]] (bekas pelakon) [[:en:Adam_Adli|Adam Adli]] (MB Hang Tuah Jaya 2022-Sekarang) Tan Cheng Hoe(Jurulatih Malaysia) == Rujukan == [[Kategori: Sekolah menengah di Kuala Lumpur|Bukit Bandaraya]] [[Kategori:Sekolah menengah di Malaysia]] <references /> mopgvc5jqo6v72q10wye5gmtzi66ue4 0 127092 7003900 6996721 2026-11-11T13:00:01Z Afzan.azam.98 378300 /* Pentadbir sekolah[1] */ 7003900 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan Kuhara |Logo Sekolah = [[imej:Sekolah Menengah Kebangsaan Kuhara.png|200px|center]] | coordinates = 4.244, 117.891 |Moto = '''Dinamik Progresif''' |Tarikh ={{Start date and age|1967|1|16}} |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah menengah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Pengetua =Mokhtar Hj Abdul Rashid |Penolong Kanan Pentadbiran Pojojongi Bacho |Penolong Kanan HEM =Endang Suprihatin Samiyono |Penolong Kanan Kokurikulum =Ahmad Shafie Amari |Guru Kanan Matapelajaran Sains & Matematik = Herlina Sulaiman |Guru Kanan Matapelajaran Kemanusiaan = Hjh Faridah Japar |Guru Kanan Matapelajaran Teknik & Vokasional = Hjh Siti Marhamah Marwing |Pengerusi PIBG = Hj Mustafah Mappalappang |Kod sekolah = XEE3024 |Bandar = Peti Surat 843, Jalan Kuhara, Batu 3½, 91008 |Daerah = [[Tawau]] |Negeri = Sabah |Negara = Malaysia |Kemasukan =2, 080 orang {{small|'''(2026)'''}} |Singkatan =SMK Kuhara Tawau |Laman =[http://www.smkkuhara.edu.my/ Laman Web Rasmi SMK Kuhara] |Telefon = 089714297 |Faks = 089715291 |Kelas Ditawarkan= *Kelas '''Menengah Rendah'''<ref>Kelas '''Menengah Rendah''' terdiri daripada '''Karisma''', '''Azam''', '''Bijaksana''', '''Cerdik''', '''Dinamik''', '''Efektif''', '''Fikir''', '''Gemilang''', '''Hidayah''', '''Inovatif''' dan '''Jujur'''.</ref> <br> *Kelas '''Menengah Atas'''<ref>Kelas '''Menengah Atas''' terdiri '''STEM A''' (ST1 & ST2), '''STEM B''' (Reka Cipta; RC), '''STEM C''' (Agro), '''Perakaunan''' (PA), '''SAINS SUKAN''' (SUK), dan '''Kemanusiaan''' (KM1 - KM5).</ref> <br> *Kelas '''Pendidikan Khas''' <br> *Kelas '''Tingkatan Enam''' <br>{{small|'''(sehingga 2017)'''}}|Imej=[[File:Gate of Kuhara.jpg|thumb|Pintu Pagar Utama SMK Kuhara di '''Jalan Morrell''']]|Bilangan Guru=132 orang <br>{{small|(November 2026)}}|Bilangan Pelajar=2,073 orang<br>{{small|(November 2026)}}|Bilangan Kelas=*45 buah kelas '''Perdana'''<br> *9 buah kelas '''PPKI'''|Penolong Kanan Petang =Dr. Abdullah Kadir|Nama Bahasa Lain=سكوله منڠه كبڠسأن كوهارا<br>''Kuhara Government Secondary School''|Sesi=*'''Pagi''' {{small|(Tingkatan 3 - 5)}}<br> *'''Petang''' {{small|(Tingkatan 1 & 2)}}|Slogan=Cemerlang Berketerampilan|Diasaskan pada=16 Januari 1967|PPD=Jabatan Pendidikan Daerah Tawau|founder=Sir George Wyatt}} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Kuhara''' (atau '''SMK Kuhara''') (disingkatkan sebagai '''SMKKT''') ialah sebuah sekolah menengah kerajaan di [[Tawau]], [[Sabah]]. Sekolah ini mengamalkan '''''dwi-sesi persekolahan'''''. Sekolah ini menumpukan terhadap bidang STEM ('''''Sains, Teknologi, Kejuruteraan dan Matematik'''''), bahasa, agama (Islam), kurikulum dan ko-kurikulum. Masyarakat sekitar (terutama daerah Tawau) menggelar pelajar dari sekolah tersebut sebagai "'''''Kuharian'''"''. Sekolah ini juga antara sekolah menengah terbaik di daerah Tawau dan negeri Sabah sehingga mampu membawa ke peringkat kebangsaan. Sekolah ini berjiran dengan [[Sekolah Menengah Kebangsaan St. Patrick, Sabah|Sekolah Menengah St. Patrick]] di sebelah jalan. ==Sejarah== ===Penubuhan (1960an)=== '''Sekolah Menengah Kebangsaan Kuhara (''SMK Kuhara'')''' telah ditubuhkan pada 16 Januari 1967 oleh '''Sir George Wyatt'''. Pada peringkat awal penubuhannya, sekolah ini hanya mempunyai '''dua orang guru''' dan seramai lebih '''32 orang pelajar''' yang mengikuti Kelas Peralihan. Nama '''“Kuhara”''' diambil sempena nama seorang usahawan dari Jepun, iaitu Encik '''[[Fusanosuke Kuhara]]''', yang telah membuka sebuah ladang getah di sekitar Jalan Kuhara. Namun begitu, pada ketika itu, SMK Kuhara masih belum mempunyai bangunan atau kemudahan sendiri. Oleh itu, proses pengajaran dan pembelajaran terpaksa dijalankan secara menumpang, yang dikenali sebagai '''''“Kelas Terapung”''''', di beberapa buah sekolah di sekitar daerah Tawau. Antara sekolah yang terlibat ialah [[Sekolah Menengah Holy Trinity]], [[Sekolah Menengah Kebangsaan Tawau]], Sekolah Rendah Jenis Kebangsaan (Cina) Yuk Chin, dan [[Sekolah Kebangsaan Kem Kabota]]. ===1970an – 1980an=== Selepas sepuluh tahun beroperasi secara sementara, akhirnya pada tahun 1977, [[SMK Kuhara]] berjaya berpindah ke bangunan sendiri yang telah siap dibina dan dirasmikan secara rasmi pada 27 September 1977. Bangunan tersebut terletak di '''Jalan Kuhara (S)''' dan diakses melalui pintu pagar di '''Jalan Morrell''', yang kekal digunakan sehingga ke hari ini. Pada ketika itu, jumlah pelajar di SMK Kuhara masih '''kurang daripada 600 orang'''. Namun, jumlah tersebut meningkat dengan pesat sehingga mencecah '''hampir 2,000 orang pelajar''' pada tahun 1987. Dalam tempoh dua dekad sejak penubuhannya, SMK Kuhara telah berkembang menjadi sebuah sekolah yang terkenal di daerah [[Tawau]], bukan sahaja dari aspek pencapaian akademik, malah turut menyerlah dalam bidang kokurikulum serta pembentukan sahsiah pelajar. === Penjenamaan (1990an) === Pada tahun 1990an, pihak sekolah telah mengambil inisiatif untuk menjenamakan semula identiti korporat SMK Kuhara ke arah yang lebih moden dan bersemangat. Penjenamaan semula ini melibatkan tiga perubahan utama yang masih dikekalkan sehingga ke hari ini, iaitu penukaran logo sekolah kepada rekaan yang lebih segar dan simbolik tanpa mengubah warna asalnya, penggantian moto sekolah kepada ungkapan yang lebih dinamik dan berdaya saing, serta pengenalan lagu sekolah baharu berjudul '''''“Dinamik Progresif”''''' ciptaan '''Hairil Anuar Amirusin''' bagi menggantikan lagu sekolah lama, '''''“Jasa dan Bakti”'''''. Kesemua perubahan ini dilaksanakan bertujuan untuk menyuntik semangat baharu dalam kalangan warga SMK Kuhara, sekali gus membentuk identiti sekolah sebagai sebuah institusi yang progresif, berpandangan jauh dan sentiasa bersedia menghadapi cabaran zaman. === Sekarang (2000an - kini) === Kini, pada tahun '''2026''', SMK Kuhara telah menjangkau usia '''59 Tahun.''' Sekolah ini terus menjadi antara institusi pendidikan menengah paling terkenal di Tawau dan seluruh negeri Sabah. Sehingga '''November''' '''2026,''' jumlah keseluruhan pelajar ialah seramai '''2,073 orang''', yang merangkumi pelajar aliran '''Perdana''' dan Program '''Pendidikan Khas Integrasi (PPKI)''' yang merupakan antara sekolah di kawasan bandar (urban) yang mempunyai murid paling teramai di daerah itu. Proses '''Pengajaran''' '''Dan Pembelajaran''' '''(PDP)''' dilaksanakan di '''54 buah bilik darjah''', iaitu 45 '''buah bilik untuk aliran Perdana''' dan '''9 buah bilik di satu blok untuk pelajar PPKI'''.<ref>{{Cite web|url=https://checksekolah.my/school/sabah/sekolah-menengah-kebangsaan-kuhara/|title=Sekolah Menengah Kebangsaan Kuhara, Tawau, Sabah|website=CheckSekolah.my|language=en|access-date=2026-11-04}}</ref> Dari segi tenaga kerja, sekolah ini kini mempunyai seramai '''154 orang staf''' keseluruhan yang merangkumi 132 '''orang guru''' dan '''22 orang Anggota Kumpulan Pelaksana (AKP).''' Kesepaduan antara guru, staf dan pentadbir memainkan peranan penting dalam memacukan kecemerlangan sekolah dari tahun ke tahun.<ref>{{Cite web|url=https://www.smkkuhara.edu.my/|title=Laman Web Rasmi SMK Kuhara|last=SMK Kuhara|first=SMK Kuhara|date=15 Julai 2025|website=SMK Kuhara|url-status=live}}</ref> Dengan segala pencapaian ini, SMK Kuhara terus tetap berdiri megah sebagai sebuah '''Sekolah Menengah Kebangsaan yang progresif dan berprestasi tinggi''' serta menjadi kebanggaan komuniti setempa. Sekolah ini bukan sahaja menjadi '''pusat ilmu semata-mata''' malah turut '''melahirkan generasi pelajar yang berakhlak, berkepimpinan dan mampu memberikan sumbangan yang cukup bermakna kepada bangsa dan negara'''. == Profil Sekolah<ref>{{Cite web|url=https://www.smkkuhara.edu.my/profil|title=Laman Web Rasmi SMK Kuhara - PROFIL|website=www.smkkuhara.edu.my|language=ms|access-date=2025-12-04}}</ref> == === Visi sekolah === Pendidikan Berkualiti Insan Terdidik Negara Sejahtera === Misi sekolah === Melestarikan Sistem Pendidikan Berkualiti Untuk Membangunkan Potensi Individu Bagi Memenuhi Aspirasi Negara === Moto sekolah === Dinamik Progresif === Piagam Pelanggan === • Bersikap dinamik progresif dalam menyalurkan ilmu pengetahuan dan mendidik para pelajar agar mengamalkan budaya kecemerlangan dalam bidang akademik dan kokurikulum sekaligus menjadi model insan yang berguna kepada bangsa dan negara tanpa mengabaikan tuntutan agama. • Mengamalkan dasar kepimpinan melalui teladan dan berintegriti dengan menonjolkan keterampilan akhlak yang mulia, jati diri yang kukuh, berdaya saing dan berilmu serta memelihara profesion keguruan. • Mewujudkan persekitaran yang kondusif dan selamat serta melahirkan masyarakat penyayang dalam kalangan warga Kuhara. • Sentiasa berusaha dan bekerjasama dalam menangani masalah pelajar melalui amalan permuafakatan bersama ibu bapa. • Sentiasa memelihara kepercayaan pihak ibu bapa kepada sekolah dengan merahsiakan segala maklumat peribadi pelajar secara jujur dan amanah. • Sentiasa bersikap mesra dan berhemah untuk menjalinkan ukhuwah yang erat antara guru, ibu bapa dan masyarakat sekaligus memperkukuhkan perpaduan kaum. === Slogan Sekolah === Cemerlang Berterampilan === Battle Cry === "Be the best, support the rest... Kuhara Cares" == Barisan pentadbir == ===Pentadbir sekolah<ref>{{Cite web|url=https://www.smkkuhara.edu.my/staf/pentadbir|title=Laman Web Rasmi SMK Kuhara - PENTADBIR|website=www.smkkuhara.edu.my|language=ms|access-date=2025-12-06}}</ref>=== {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- ! Jawatan ! Nama |- |Pengetua |Mokhtar Hj. Abdul Rashid |- |Penolong Kanan Pentadbiran | |- |Penolong Kanan Petang |Dr. Abdullah Kadir |- |Timbalan Penolong Kanan Petang |Dharmawi Dharham |- |Penolong Kanan Hal Ehwal Murid | Endang Suprihatin Samiyono |- | Penolong Kanan Kokurikulum | Ahmad Shafie Amari |- |Penolong Kanan Pendidikan Khas |Loydramdan Mando |- |Ketua Pembantu Tadbir |Rahayu Mohammad |} ===Persatuan Ibu Bapa dan Guru<ref>{{Cite web|url=https://www.smkkuhara.edu.my/pibg/carta-organisasi-pibg|title=Laman Web Rasmi SMK Kuhara - Carta Organisasi PIBG|website=www.smkkuhara.edu.my|language=ms|access-date=2025-12-06}}</ref>=== {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- ! Jawatan ! Nama |- |Yang di-Pertua PIBG |Hj Mustafah Mappalappang |- |Naib Yang di-Pertua PIBG |Mejar (B) Hj Roselin Shah bin Mohd Akbar |} ===Ketua-ketua Bidang=== {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- ! Guru Kanan Mata pelajaran ! Nama |- |GKMP Bahasa | Fadzillah Yatim |- |GKMP Sains dan Matematik (STEM) | Herlina Sulaiman |- |GKMP Kemanusiaan | Andy Nezamly Mohd. Amin |- |GKMP Teknik dan Vokasional (TVET) | Hjh Sitti Marhamah Marwing |} == Lagu Sekolah == === Lagu "Jasa dan Bakti" (sehingga akhir 1990an) === {{Quote| Jasa dan Bakti amalan kita<br> SMK Kuhara maju berjaya<br> Mendidik setiap warga<br> Mencapai hasrat nusa. SMK Kuhara tercinta<br> Memenuhi impian kita<br> Berdisiplin berakhlak mulia<br> Membanggakan Malaysia. }} === Lagu "Dinamik Progresif" ciptaan Hairil Anuar Amirusin (akhir 1990an - 2024 versi asal, 2025 - kini versi penyusunan semula) === {{Quote| SMK Kuhara Gemilang<br> Menjulang nama demi NEGARA<br> Bersemangat teguh,<br> Berbudaya maju,<br> Membentuk impian murni. Seluruh warga tuntas berilmu<br> Berdedikasi, gah berkarisma<br> Minda dijana,<br> Peribadi terbina<br> Bangsa sejati, NEGARA jaya. DINAMIK PROGRESIF!<br> Menjadi budayamu<br> Membentuk sahsiah pertiwi<br> Jayakan wawasan DARI SEGALA BIDANG<br> Kejayaan yang dicapai<br> Kecemerlangan dan kegemilangan<br> KAULAH SMK KUHARA! SMK Kuhara Tercinta<br> Berbilang bangsa dan agama<br> Bentuk perpaduan,<br> Capai cita murni<br> Jasamu kan tetap ku kenang }} == Kemudahan tersedia & Direktori == ===Bangunan Akademik=== {| class="wikitable" ! Nama Bangunan ! Fungsi/Kegunaan !Aras/Tingkat |- | rowspan="3" | Blok Al-Ghazali | * Bilik Guru {{Kecil|'''(Menengah Bawah & Guru Dislipin)'''}} * Pejabat Penolong Kanan Hal Ehwal Murid & Sesi Petang * Tandas Staf |1 |- | * Pusat Akses * Bilik Tayangan * Bilik Pelupusan * Bilik Mesyuarat Seri Perdana |2 |- | * Galeri Sejarah * Bilik ''Frog VLC'' |3 |- | rowspan="3" | Blok Al-Kindi | *Bilik Guru {{small|'''(Lebihan daripada Blok Al-Ghazali)'''}} *Bilik Bimbingan dan Kaunseling 1 *Makmal Kimia |1 |- | * Kelas Akademik Tingkatan 2/3<br>{{small|'''(Kelas Gemilang - Jujur)'''}} * Bilik Pengurusan Sekolah * Bilik Masakan |2 |- | * Kelas Akademik Tingkatan 2/3<br>{{small|'''(Kelas Azam - Fikir)'''}} |3 |- | Blok Reka Bentuk dan Teknologi | Bengkel RBT |Hanya Aras 1 Sahaja |- | rowspan="3" | Blok Al-Farabi | *Kelas Akademik Tingkatan 1<br>{{small|'''(Kelas Azam)'''}} dan Tingkatan 2/3<br>{{small|'''(Kelas Karisma)'''}} *Koperasi Sekolah *Bilik Cetakan *Tandas Murid *Studio Seni Visual 1 |1 |- | * Kelas Akademik Tingkatan 1 {{small|'''(Kelas Karisma, Bijaksana - Efektif)'''}} |2 |- | * Kelas Akademik Tingkatan 1<br>{{small|'''(Kelas Fikir - Jujur)'''}} * Stor Meja dan kerusi murid |3 |- | rowspan="3" | Blok Ibnu Sina | *Studio Seni Visual 2 *Bengkel Reka Cipta *Bengkel Pertanian |1 |- | * Kelas Akademik Tingkatan 4<br>{{small|'''(Kelas ST1)'''}} * Makmal Sains Teras 3 & 4 |2 |- | * Kelas Akademik Tingkatan 4<br>{{small|'''(Kelas ST2 - PA)'''}} |3 |- | rowspan="3" | Blok STEM<br>{{small|'''(Atau Blok Makmal Sains)'''}} | *Makmal Biologi |1 |- | * Makmal Sains Teras 1 & 2 |2 |- | * Makmal Fizik |3 |- | rowspan="4" | Blok Menengah Atas<br>{{small|'''(Atau Blok Akademik)'''}} | *Bilik Guru {{Kecil|'''(Menengah Atas)'''}} *Tandas Staf/Calon SPM |1 |- | * Kelas Akademik Tingkatan 5<br>{{small|'''(Kelas ST1 - Agro)'''}} |2 |- | * Kelas Akademik Tingkatan 4<br>{{small|'''(Kelas Agro)'''}} * Kelas Akademik Tingkatan 5<br>{{small|'''(Kelas KM1 - KM5)'''}} |3 |- | * Kelas Akademik Tingkatan 4<br>{{small|'''(Kelas SUK - KM5)'''}} |4 |- | rowspan="3" | Blok Pentadbiran | *Pejabat Pentadbiran *Bilik Ketua Bidang *Tandas Staf |1 |- | * Bilik Mesyuarat Seri Gemilang * Bilik Bimbingan dan Kaunseling 2 * Bilik Kesihatan Pergigian |2 |- | * Pusat Sumber Sekolah '''(PustaRa)''' * Studio '''KuharaTV''' * Bilik Tayangan 2 |3 |} ===Bangunan Pendidikan Khas=== {| class="wikitable" ! Nama Bangunan ! Fungsi/Kegunaan |- | Blok Pendidikan Khas | *Kelas Pendidikan Khas<br> *Bilik Guru & Pentadbiran Pendidikan Khas<br> *Bilik Masakan<br> *Tandas Murid Kurang Upaya & Guru |} ===Bangunan Asrama Seri Bitara=== {| class="wikitable" ! Nama Bangunan ! Fungsi/Kegunaan |- | Blok Aspura C | Asrama Lelaki |- | Blok Aspura D | *Bilik Ketua Panitia Bahasa Cina<br> *Bilik Skim Pinjaman Buku Teks (SPBT)<br> *Makmal Sains Sukan (juga '''Gim''') |- | Blok Aspuri<br>{{small|'''(A, Aisyah & B, Khadijah)'''}} | Asrama Perempuan |} ===Lain-lain=== *Dewan Al-Farabi (Dewan Utama) *Dewan Seri Bitara (Dewan Makan Asrama dan Dewan Mini) *Surau Al-Furqan *Perumahan Guru (Rumah sesebuah & Flat) *2 bangunan perumahan Anggota Kumpulan Pelaksana (AKP) *Makmal Sains Komputer *Kantin *Padang *Gelanggang Bola Keranjang *Pusat Lestari Alam Sekitar (PLAS) sekolah ==Pencapaian== {| class="wikitable" |- ! Tahun !! Pencapaian |- | 1996 || '''Johan''' Sekolah Harapan Negara |- | 2007 || Anugerah Sekolah Cemerlang |- | 2009 || rowspan="2" | Anugerah '''Utama''' Sekolah Rakan Alam Sekitar (Serasi) (Kategori sekolah menengah) |- |2010 |- | 2011 || rowspan="2" | '''Johan''' Anugerah Sekolah Rakan Alam Sekitar (Serasi) (Kategori Wira Serasi) |- |2012 |- | 2017 || '''Tempat ke-3''' Anugerah 3K (Peringkat Kebangsaan) |} ==Galeri== <gallery> File:Gambar pintu masuk utama SMK Kuhara pada tahun 2000an.jpg|thumb|Pintu masuk SMK Kuhara di Jalan Morrell pada tahun 2000an<br> File:Hadapan Dewan Al-Farabi, dewan tertutup SMK Kuhara.jpg|thumb|Hadapan Dewan Al-Farabi, dewan tertutup SMK Kuhara<br> File:Logo lama SMK Kuhara, Tawau (19??-1990an).jpg|thumb|Logo lama SMK Kuhara, Tawau (19??-1990s)<br> </gallery> ==Pautan luar== *[http://www.smkkuhara.edu.my/ Laman Web Rasmi SMK Kuhara] - portal rasmi SMK Kuhara Tawau. *[https://www.facebook.com/SmkKuharaTawauSabah?mibextid=ZbWKwL Facebook Rasmi SMK Kuhara (Lama)] *[https://www.facebook.com/share/15c3Y8NiLp/ Facebook Rasmi SMK Kuhara (Baharu)] *[https://www.instagram.com/kuharatv?igsh=MWFobGV4ejlzOXkzZQ== Instagram Kuhara TV] *[https://www.facebook.com/share/19KgEB9SM3/ Facebook Kuhara TV] * [http://smkkuhara.eduforum.com.my/index.php Forum SMK Kuhara] - sebuah papan mesej * [https://web.archive.org/web/20080804000144/http://www.geocities.com/rainforest/canopy/7826/index.htm Laman Web Rasmi SMK Kuhara (Lama)] - tapak web sekolah di Geocities * [https://smkkuhara.blogspot.com/?m=1 Laman Web Rasmi SMK Kuhara (lama)] - menggunakan [[Blogger (perkhidmatan)|Blogspot]] * [http://www.etawau.com/HTML/Education/SMK/SMKKuhara.htm Sekolah Menengah Kebangsaan Kuhara di eTawau.com] == Lihat lagi == * [[Sekolah Menengah Kebangsaan Kabota]], cawangan SMK Kuhara<ref>{{Cite web|url=https://xea3068.blogspot.com/p/sejarah-sekolah.html|title=SMK Kabota, Tawau: Sejarah Sekolah|website=SMK Kabota, Tawau|access-date=2025-12-04}}</ref> di Jalan Timur, [[Tawau]], [[Sabah]] == Petikan == [[Kategori: Sekolah menengah kebangsaan di Sabah|Kuhara]] [[Kategori: Sekolah menengah di Sabah|Kuhara]] di1mj067lvdy1nm3rzb61o77js9tt65 0 127656 7004329 6189225 2026-11-12T10:03:24Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004329 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Cencurut Rumah<!--jangan letak Jawi di sini--> | status = LC | status_system = iucn3.1 | image = Suncus_murinus.jpg | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Mamalia]] | ordo = [[Soricomorpha]] | familia = [[Soricidae]] | genus = ''[[Suncus]]'' | species = '''''S. murinus''''' | binomial = ''Suncus murinus'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[12th edition of Systema Naturae|1766]]) | range_map = Asian House Shrew area.png | range_map_caption = Taburan Cencurut Rumah<br/>(biru— asal, merah— diperkenalkan) }} '''Cencurut Rumah''' ([[bahasa Inggeris]]: ''House Shrew'') ialah salah satu daripada [[haiwan]] yang terdapat di [[Malaysia]]. Nama sainsnya ''Suncus murinus''. <ref>{{Cite web |url=http://www.penerbit.usm.my/ebook/SKS04(10)/projek%201.pdf |title=salinan arkib |access-date=2010-04-17 |archive-date=2007-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071031164307/http://www.penerbit.usm.my/ebook/SKS04(10)/projek%201.pdf |url-status=dead }}</ref> == Taburan == Cencurut Rumah boleh didapati di [[Malaysia]]. == Ciri-ciri == Cencurut Rumah adalah haiwan yang tergolong dalam golongan [[benda hidup]], [[haiwan|alam haiwan]], [[vertebrat|bertulang belakang (vertebrat)]], kelas [[Mamalia]]. Dalam aturan : Insectivora, tergolong dalam keluarga :Soricidae. Cencurut Rumah adalah haiwan berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak, dan mempunyai bulu di badan. [[Jantung]] Cencurut Rumah terdiri daripada empat kamar seperti manusia. Kamar atas dikenali sebagai atrium, sementara kamar bawah dikenali sebagai ventrikel. == Pengenalan == [[file:Suncu murin 071204-2142 tdp.jpg|thumb|left|200px|Celurut rumah di tepi halaman di Dramaga, Bogor]] Haiwan kecil yang tngkas dan ribut. Panjang kepala dan tubuh 92–146 [[milimeter|mm]], ekor 46–86&nbsp;mm.<ref name="payne">Payne, J., C.M. Francis, K. Phillipps dan S.N. Kartikasari. 2000. ''Mamalia di Kalimantan, Sabah, Sarawak & Brunei Darussalam''. WCS - Indonesia Program. Bogor. p.163–164. ISBN 979-95964-0-8</ref> Tubuh berwarna seragam, abu-abu kebiruan dan keperangan. Ekornya gemuk, terutama di pangkalnya, dan meruncing di pangkal; perang kekelabuan atau kehitaman, dengan bulu yang jarang dan kasar. Seperti namanya, hewan ini adalah salah satu jenis mamalia kecil yang paling sering ditemui di sekitar [[rumah]] terutama di [[desa|pedesaan]].<ref name="corbet"/> Namun ia sering pula didapati di [[hutan]], khususnya hutan-hutan sekunder. Di Negros, Filipina, celurut rumah ditemukan mulai dari dekat laut hingga ketinggian 1,650 m dari aras laut.<ref name="fmnh">[http://www.fieldmuseum.org/Philippine_Mammals/Suncus_murinus.htm ''Suncus murinus'']{{Pranala mati|date=Februari 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} pada website Mammalian Fauna of the Philippine Islands</ref> == Anak jenis dan penyebaran == [[file:Suncu murin B 050503 8428 tdp.jpg|thumb|left|147x147px|Anak di tangan]] Celurut rumah memiliki variasi yang cukup tinggi dalam ukuran dan warna, sehingga banyak yang diusulkan sebagai [[subspesies]] atau bahkan [[spesies]] yang lain. Sejauh ini belum ada revisi yang komprehensif untuk merisalah kembali spesies ini.<ref name="corbet">Corbet, G.B. and J.E. Hill. 1992. ''The Mammals of the Indomalayan Region: a systematic review''. Nat. Hist. Mus. Publ. and Oxford Univ. Press. London. p.35–37.</ref> Untuk sementara beberapa subspesies yang jelas terbedakan, di antaranya adalah:<ref name="corbet"/> * ''S. m. murinus'', berukuran besar, keabu-abuan, dengan ekor gemuk. Menyebar luas mulai dari [[India]] di sebelah barat hingga [[Shanghai]] dan [[Jepang]] selatan di timur laut, melintasi [[Asia Tenggara]] di selatan hingga [[Filipina]] dan [[Maluku]] ([[Indonesia]]) di tenggara. * ''S. m. nemorivagus'', berukuran lebih kecil. Menyebar di [[Assam]] dan kaki Pegunungan [[Himalaya]]. * ''S. m. sindensis'', abu-abu sangat pucat. Menyebar di daerah kering di [[Pakistan]] dan [[Rajasthan]]. * ''S. m. viridescens'', berukuran lebih kecil, dari India selatan. == Ekologi dan hubungan dengan manusia == [[file:EhaSuncusmurinus.jpg|thumb|200px|Lukisan [[kartun]] keluarga celurut yang berpindah tempat (oleh Edward Hamilton Aitken, 1920)]] Mamalia ini bersifat [[simbiosis|komensal]] menumpang hidup pada aktivitas dan lingkungan peradaban [[manusia]] untuk berbiak dan menyebar luas. Celurut rumah sering terlihat di sekitar dapur atau tempat sampah, memakan remah-remah makanan yang tercecer atau memburu [[serangga]] semacam [[kecoak]] dan sebangsanya. Celurut bersarang di sudut-sudut gudang yang terabai atau sela-sela tumpukan barang yang jarang dibongkar . Betinanya ini rata-rata beranak dua kali setahun secara rawak, setiap kal melahirkan hingga 5 ekor anak (rata-rata 3 ekor).<ref name="lekagul"/> Ketika berpindah sarang, anak-anak celurut biasa berbaris mengikuti induknya mengigit ekor seekor demi seekor sehingga seekor anak menggigit ekor induknya .<ref name="lekagul"/> Cencurut rumah boleh dianggap sebagai haiwan yang berguna kepada manusia kerana ia merupakan insektivora yang memakan beraneka serangga perosak serta menghalau [[tikus]] liar.<ref name="lekagul">Lekagul, B. and J.A. McNeely. 1988. ''Mammals of Thailand''. The Assoc. For the Conservation of Wildlife. Bangkok. p.35–36.</ref> Malangnya ia kerap dibunuh kerana disalah cam sebagai tikus, diburukkan lagi dengan keadaan dicurigai sebagai vektor penyakit [[leptospirosis]].<ref name="corbet"/> Celurut rumah juga dapat digunakan sebagai haiwan ujian di makmal.<ref>{{cite journal | author = Temple, J. L. | year = 2004 | title = The Musk Shrew (''Suncus murinus''): A Model Species for Studies of Nutritional Regulation of Reproduction | journal = ILAR Journal | volume = 45 | issue = 1 | pages = 25-34 | url = http://dels.nas.edu/ilar_n/ilarjournal/45_1/pdfs/v4501temple.pdf }}{{Pranala mati|date=Februari 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Pembiakan == Sebagai mamalia, Cencurut Rumah berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak, dan mempunyai bulu di badan. Cencurut Rumah akan menjaga anaknya sehingga mampu berdikari. == Rujukan == <div class="references-small"> <references /> </div> [[Kategori:Mamalia di China]] [[Kategori:Mamalia]] [[Kategori:Soricidae]] njkycugjcox5cmwecpqe2r1irsslw10 7004330 7004329 2026-11-12T10:03:50Z Gzyeah 37388 formatting source text 7004330 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Cencurut Rumah<!--jangan letak Jawi di sini--> | status = LC | status_system = iucn3.1 | image = Suncus_murinus.jpg | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Mamalia]] | ordo = [[Soricomorpha]] | familia = [[Soricidae]] | genus = ''[[Suncus]]'' | species = '''''S. murinus''''' | binomial = ''Suncus murinus'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[12th edition of Systema Naturae|1766]]) | range_map = Asian House Shrew area.png | range_map_caption = Taburan Cencurut Rumah<br/>(biru— asal, merah— diperkenalkan) }} '''Cencurut Rumah''' ({{langx|en|House Shrew}}) ialah salah satu daripada [[haiwan]] yang terdapat di [[Malaysia]]. Nama sainsnya ''Suncus murinus''. <ref>{{Cite web |url=http://www.penerbit.usm.my/ebook/SKS04(10)/projek%201.pdf |title=salinan arkib |access-date=2010-04-17 |archive-date=2007-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071031164307/http://www.penerbit.usm.my/ebook/SKS04(10)/projek%201.pdf |url-status=dead }}</ref> == Taburan == Cencurut Rumah boleh didapati di [[Malaysia]]. == Ciri-ciri == Cencurut Rumah adalah haiwan yang tergolong dalam golongan [[benda hidup]], [[haiwan|alam haiwan]], [[vertebrat|bertulang belakang (vertebrat)]], kelas [[Mamalia]]. Dalam aturan : Insectivora, tergolong dalam keluarga :Soricidae. Cencurut Rumah adalah haiwan berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak, dan mempunyai bulu di badan. [[Jantung]] Cencurut Rumah terdiri daripada empat kamar seperti manusia. Kamar atas dikenali sebagai atrium, sementara kamar bawah dikenali sebagai ventrikel. == Pengenalan == [[file:Suncu murin 071204-2142 tdp.jpg|thumb|left|200px|Celurut rumah di tepi halaman di Dramaga, Bogor]] Haiwan kecil yang tngkas dan ribut. Panjang kepala dan tubuh 92–146 [[milimeter|mm]], ekor 46–86&nbsp;mm.<ref name="payne">Payne, J., C.M. Francis, K. Phillipps dan S.N. Kartikasari. 2000. ''Mamalia di Kalimantan, Sabah, Sarawak & Brunei Darussalam''. WCS - Indonesia Program. Bogor. p.163–164. ISBN 979-95964-0-8</ref> Tubuh berwarna seragam, abu-abu kebiruan dan keperangan. Ekornya gemuk, terutama di pangkalnya, dan meruncing di pangkal; perang kekelabuan atau kehitaman, dengan bulu yang jarang dan kasar. Seperti namanya, hewan ini adalah salah satu jenis mamalia kecil yang paling sering ditemui di sekitar [[rumah]] terutama di [[desa|pedesaan]].<ref name="corbet"/> Namun ia sering pula didapati di [[hutan]], khususnya hutan-hutan sekunder. Di Negros, Filipina, celurut rumah ditemukan mulai dari dekat laut hingga ketinggian 1,650 m dari aras laut.<ref name="fmnh">[http://www.fieldmuseum.org/Philippine_Mammals/Suncus_murinus.htm ''Suncus murinus'']{{Pranala mati|date=Februari 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} pada website Mammalian Fauna of the Philippine Islands</ref> == Anak jenis dan penyebaran == [[file:Suncu murin B 050503 8428 tdp.jpg|thumb|left|147x147px|Anak di tangan]] Celurut rumah memiliki variasi yang cukup tinggi dalam ukuran dan warna, sehingga banyak yang diusulkan sebagai [[subspesies]] atau bahkan [[spesies]] yang lain. Sejauh ini belum ada revisi yang komprehensif untuk merisalah kembali spesies ini.<ref name="corbet">Corbet, G.B. and J.E. Hill. 1992. ''The Mammals of the Indomalayan Region: a systematic review''. Nat. Hist. Mus. Publ. and Oxford Univ. Press. London. p.35–37.</ref> Untuk sementara beberapa subspesies yang jelas terbedakan, di antaranya adalah:<ref name="corbet"/> * ''S. m. murinus'', berukuran besar, keabu-abuan, dengan ekor gemuk. Menyebar luas mulai dari [[India]] di sebelah barat hingga [[Shanghai]] dan [[Jepang]] selatan di timur laut, melintasi [[Asia Tenggara]] di selatan hingga [[Filipina]] dan [[Maluku]] ([[Indonesia]]) di tenggara. * ''S. m. nemorivagus'', berukuran lebih kecil. Menyebar di [[Assam]] dan kaki Pegunungan [[Himalaya]]. * ''S. m. sindensis'', abu-abu sangat pucat. Menyebar di daerah kering di [[Pakistan]] dan [[Rajasthan]]. * ''S. m. viridescens'', berukuran lebih kecil, dari India selatan. == Ekologi dan hubungan dengan manusia == [[file:EhaSuncusmurinus.jpg|thumb|200px|Lukisan [[kartun]] keluarga celurut yang berpindah tempat (oleh Edward Hamilton Aitken, 1920)]] Mamalia ini bersifat [[simbiosis|komensal]] menumpang hidup pada aktivitas dan lingkungan peradaban [[manusia]] untuk berbiak dan menyebar luas. Celurut rumah sering terlihat di sekitar dapur atau tempat sampah, memakan remah-remah makanan yang tercecer atau memburu [[serangga]] semacam [[kecoak]] dan sebangsanya. Celurut bersarang di sudut-sudut gudang yang terabai atau sela-sela tumpukan barang yang jarang dibongkar . Betinanya ini rata-rata beranak dua kali setahun secara rawak, setiap kal melahirkan hingga 5 ekor anak (rata-rata 3 ekor).<ref name="lekagul"/> Ketika berpindah sarang, anak-anak celurut biasa berbaris mengikuti induknya mengigit ekor seekor demi seekor sehingga seekor anak menggigit ekor induknya .<ref name="lekagul"/> Cencurut rumah boleh dianggap sebagai haiwan yang berguna kepada manusia kerana ia merupakan insektivora yang memakan beraneka serangga perosak serta menghalau [[tikus]] liar.<ref name="lekagul">Lekagul, B. and J.A. McNeely. 1988. ''Mammals of Thailand''. The Assoc. For the Conservation of Wildlife. Bangkok. p.35–36.</ref> Malangnya ia kerap dibunuh kerana disalah cam sebagai tikus, diburukkan lagi dengan keadaan dicurigai sebagai vektor penyakit [[leptospirosis]].<ref name="corbet"/> Celurut rumah juga dapat digunakan sebagai haiwan ujian di makmal.<ref>{{cite journal | author = Temple, J. L. | year = 2004 | title = The Musk Shrew (''Suncus murinus''): A Model Species for Studies of Nutritional Regulation of Reproduction | journal = ILAR Journal | volume = 45 | issue = 1 | pages = 25-34 | url = http://dels.nas.edu/ilar_n/ilarjournal/45_1/pdfs/v4501temple.pdf }}{{Pranala mati|date=Februari 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Pembiakan == Sebagai mamalia, Cencurut Rumah berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak, dan mempunyai bulu di badan. Cencurut Rumah akan menjaga anaknya sehingga mampu berdikari. == Rujukan == <div class="references-small"> <references /> </div> [[Kategori:Mamalia di China]] [[Kategori:Mamalia]] [[Kategori:Soricidae]] ek6xnuah91z5ffkadkgnakgdy1u1g7c 0 127686 7004264 6714958 2026-11-12T09:16:43Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004264 wikitext text/x-wiki {{About|gelaran wanita yang bertakhta|kumpulan muzik Indonesia senama|kumpulan Ratu}} '''Ratu''' merupakan gelaran bagi [[wanita]] yang [[Pemerintahan|memerintah]] bagi sesuatu negara yang [[Pemerintahan beraja|bersistem raja]] (atau "[[kerajaan]]"), suami si ratu sementara ini tetap berpangkat biasa malah tiada kuasa memerintah. Ini berbeza dengan [[permaisuri]] yang merupakan isteri kepada seorang [[raja]] dengan peranan sehad itu sahaja. Pemberian kuasa ini boleh terjadi jika sesuatu [[urutan pewarisan|pewarisan]] tidak membezakan jantina pemerintahnya, ataupun dalam pewarisan yang mengutamakan keturunan lelaki, jika raja negara tersebut tidak mempunyai anak lelaki untuk diwariskan tahkta. == Peristilahan == Istilah ratu se[[kognat]] dengan istilah ''[[datu]]'' dan ''latu'' (latuhalat = ratu barat) khususnya daripada [[bahasa Jawa Kuno]] bererti penguasa atau pemimpin suatu kelompok; malah ia ada kaitan dengan gelaran "[[Datuk (keluarga)|datuk]]". Keempat-empat istilah ini [[kata kembar|sekembar]] akar Melayu-Polinesia sama iaitu *''Datuʔ''.<ref name="Nothofer">{{Cite journal|author-link=Bernd Nothofer|first=Bernd|last=Nothofer|year=2009|title=Patut dan turut; dua dan separuh; datar dan rata: kata warisan atau kata pinjaman? Catatan mengenai etimologi kosakata Melayu|url=https://www.linguistik-indonesia.org/images/files/PatutdanTurut%3BDuadanSeparuh%3BDatardanRata.pdf&usg=AOvVaw04f06KXijeTeXiL1mFCOfO|journal=Jurnal Ilmiah Masyarakat Linguistik Indonesia|volume=27|issue=1|pages=23-43.|via=}}{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{rp|31}} Gelaran ini tidak memandang jenis kelamin. [[Prasasti Canggal]] misalnya, menyebut raja pertama [[Mataram Hindu]] sebagai "Rake Mataram Sang Ratu [[Sanjaya]]". Dalam sejarah [[Kerajaan Singhasari]] terdapat nama [[Mahisa Campaka]] yang menjabat sebagai "Ratu Angabhaya". Kedua-dua nama "Sanjaya" mahupun "Mahisa Campaka" merupakan nama lelaki lalu membuktikan gelaran "ratu" ini tidak semestinya dikait rapat dengan perempuan. Nammun begitu, hal ini berubah dengan datangnya unsur pengaruh budaya [[Hindu]] semakin berkembang di rantau Nusantara termasuk [[bahasa Sanskerta]] yang memperkenalkan istilah "raja" yang menggantikan penggunaan gelar ratu, istilah ratu pula bergeser menjadi [[Kefemininan|feminin]] dan bersinonim dengan '''rani'''. Titik masa istilah "ratu" mulai dipakai khusus untuk kaum perempuan tidak dapat dikenal pasti dengan tepatnya. Naskah [[Babad Tanah Jawi]] yang ditulis pada abad ke-17 mulai membedakan penggunaan gelar jabatan, yaitu untuk perempuan digunakan istilah ratu, misalnya [[Ratu Kalinyamat]] atau [[Ratu Pembayun]], sedangkan untuk lelaki digunakan istilah "sultan", "prabu", "pangeran", "panembahan", atau "sunan". Akan tetapi tidak sepenuhnya istilah ratu tergeser oleh raja. Meskipun raja-raja [[Jawa]] zaman sekarang menggunakan gelar [[sultan]] atau [[sunan]], tetapi [[bahasa Jawa]] untuk istilah [[istana]] tetap menggunakan kata [[keraton]] yang berasal dari kata "ke-ratu-an", yang berarti tempat tinggal ratu. == Peranan sebagai penguasa == Dalam konteksnya sebagai [[penguasa monarki]], ratu adalah padanan dari gelar [[Raja (gelar)|raja]], dan merujuk pada wanita yang memimpin kerajaan. Sepanjang sejarah, jumlah ratu jauh lebih sedikit daripada raja. Hal ini karena banyak kebudayaan di masa lalu yang memandang bahwa kepemimpinan dan ranah masyarakat umum menjadi wilayah kaum pemuda. Dalam [[hukum Sali]] yang dianut banyak monarki Eropa, dinyatakan secara jelas bahwa wanita tidak mendapat tempat dalam masalah pewarisan takhta.<ref>Cave, Roy and Coulson, Herbert. ''A Source Book for Medieval Economic History'', Biblo and Tannen, New York (1965) p.&nbsp;336</ref> Selain itu, terdapat pula prinsip yang dianut kebanyakan masyarakat bahwa kepemilikan wanita akan lebur saat menikah dengan kepemilikan suaminya, dan hal ini menjadikan wanita yang telah menikah memiliki hak kepemilikan pribadi yang sangat terbatas.<ref name="Emanuel">{{cite book|title=Property|last=Emanuel|first=Steven L.|date=2004|publisher=Aspen Publishers, inc.|location=New York|pages=121}}</ref> Kepemilikan ini termasuk dalam masalah gelar. Saat seorang wanita naik takhta sebagai ratu dan kemudian menikah, suaminya akan menjadi raja dan memiliki wewenang untuk mengatur kerajaan, menjadikan sang suami memiliki kedudukan yang lebih tinggi dari permaisuri. Prinsip ini disebut ''jure uxoris''. Seiring berjalannya waktu, beberapa pengecualian dibuat. Saat [[Mary I dari Inggris|Mary I]] yang saat itu menjadi Ratu Inggris menikah dengan [[Felipe II dari Sepanyol|Felipe II]], Raja Sepanyol, dibuat perjanjian agar kekuasaan Felipe di Inggris tidak terlalu kuat mengungguli Mary. Saudari sekaligus penerus Mary, [[Elizabeth I dari England|Elizabeth I]], menghindari polemik ini dengan tidak menikah seumur hidupnya. Saat gerakan hak asasi wanita semakin meningkat, wanita pada akhirnya memiliki kepemilikan atas namanya sendiri di masa modern ini. Terkait gelar, saat wanita menjadi ratu, suaminya akan dianugerahi gelar pangeran, dan bukan raja sebagaimana di abad pertengahan, menghindari agar kedudukan sang pemuda tidak lebih tinggi dari ratu itu sendiri. Di masa modern ini, hampir semua monarki Eropa telah mengubah aturan pewarisan takhtanya menjadi primogenitur mutlak, yang menyatakan bahwa takhta akan diwariskan kepada anak pertama tanpa memandang jenis kelamin. Di Asia Timur sendiri, hanya ada sejumlah wanita yang menjadi penguasa monarki. Jepun memiliki delapan wanita yang menjadi Maharani. Namun saat Jepun mengadopsi sistem pewarisan takhta Prusia pada [[Zaman Meiji]], wanita tidak diperkenankan lagi untuk menjadi Maharani. Saat [[Silla|kerajaan Silla]] di bawah kepemimpinan [[Ratu Seondeok dari Silla|Ratu Seondeok]], salah satu pejabat tinggi kerajaan melakukan pemberontakan dengan alasan "pemimpin wanita tidak dapat memimpin negara" (女主不能善理).<ref>* [http://english.historyfoundation.or.kr/?sub_num=32 (7. Silla and Wa) - ''Bidam''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111005152946/http://english.historyfoundation.or.kr/?sub_num=32|date=October 5, 2011}}</ref> Pada abad ketiga belas, dunia Islam menyaksikan dua wanita yang menjadi penguasa monarki. Di [[Kesultanan Delhi]], Sultan Iltutmish menjadikan putrinya, Raziya, puteri mahkota, suatu hal yang tidak lazim di masa itu. Para bangsawan sepeninggal Iltutmish mengabaikan pencalonan itu dan memilih Rukn ud din Firuz sebagai sultan. Namun terbukti bahwa Firuz tidak cocok untuk menjadi seorang penguasa, terlebih saat itu ibunya justru memegang kendali negara dengan tangan besi. Sepeninggal Firuz, barulah Raziya dinobatkan sebagai sultan. Di Mesir, Syajar Ad Durr yang merupakan janda Sultan Mesir terdahulu naik takhta pada 1250. Namun Khalifah Al-Mus'tashim tidak memberi restu terhadapnya, sehingga takhta selanjutnya diberikan kepada Izzuddin Aybak yang kemudian menjadi suami Syajar Ad Durr<ref>Al-Maqrizi, p.463/vol.1</ref>. Meskipun begitu, beberapa kesultanan di luar Timur Tengah cenderung lebih longgar terhadap kepemimpinan wanita. Maladewa memiliki lima sultanah, [[Kesultanan Samudera Pasai|Samudera Pasai]] memiliki satu sultanah, dan [[Kesultanan Aceh|Aceh Darussalam]] pernah diperintah empat sultanah berturut-turut. Meskipun demikian, tidak setiap monarki di masa lampau membatasi kepemimpinan wanita. Di Majapahit, [[Tribhuwana Wijayatunggadewi|Tribhuwana Tunggadewi]] dapat mewarisi takhta menjadi maharani saat saudaranya mangkat tanpa memiliki keturunan. == Senarai == ===Asia=== * [[Ratu Ijau]] * [[Ratu Biru]] ===Eropah=== * [[Victoria dari United Kingdom|Ratu Victoria]] * [[Elizabeth II dari United Kingdom|Ratu Elizabeth II]] * [[Elizabeth I dari England|Ratu Elizabeth I]] == Lihat juga == * [[Raja]] * [[Permaisuri]] * [[Senarai ratu kini]] == Rujukan == {{reflist|2}} [[Kategori:Gelaran diraja]] [[Kategori:Ratu| ]] {{tunas}} t62v2jw1te4qs15vre5vu4yriyocbkj 0 129079 7003896 6999415 2026-11-11T12:52:15Z ~2026-58917-07 424346 /* 2020 */ 7003896 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[STAR Vijay]] == Senarai Saluran Percuma NJOI == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |} == Saluran Pratonton Percuma NJOI == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Pratonton Percuma !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | 19 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Na}} |} == Saluran televisyen yang ditutup / ditamatkan siaran == Ini ialah senarai saluran Malaysia yang ditutup: ====1997==== *[[STAR Chinese Channel|STAR Mandarin Movies]] ''- ditutup pada 1 September 1997, digantikan oleh [[Astro AEC]] pada 1 September 1997. '' ====1998==== *MGM Gold ''- ditutup pada 6 April 1998, digantikan oleh [[Cinemax]] pada 23 April 1998.'' ====1999==== *[[MetroVision]] ''– ditutup pada 1 November 1999, dilancarkan semula sebagai [[8TV]] pada 8 Januari 2004.'' ====2005==== *[[Channel 9]] ''– dilancarkan semula sebagai [[TV9]] pada 22 April 2006.'' ====2006==== *TechTV ''- ditutup pada 1 Mac 2006.'' *[[Amacam TV]] ''– ditutup pada 31 Oktober 2006.'' *[[Saluran Ansar|Ansar Channel]] ''– ditutup pada 31 Oktober 2006.'' *[[Dunia Hiburan TV]] ''– ditutup pada 31 Oktober 2006.'' ====2008==== *''[[TV Pendidikan]] - ditutup pada 31 Disember 2008, dilancarkan semula sebagai [[DidikTV|DidikTV KPM]] pada 17 Februari 2021.'' ====2009==== *[[Astro News]] ''– ditutup pada 1 Mac 2009, digantikan kepada [[Astro Awani]].'' *[[RTMi]] ''– ditutup pada 16 Mac 2009, dijenamakan semula sebagai [[Muzik Aktif]].'' *[[Astro @Play]] ''- ditutup pada 1 Mei 2009.'' *[[Astro Kirana]] ''– ditutup pada 18 Mei 2009, dijenamakan semula sebagai [[Astro Citra]] pada 1 Jun 2009.'' ====2010==== *[[Astro Aruna]] ''– ditutup pada 1 Februari 2010.'' ====2011==== *[[Muzik Aktif]] ''– ditutup pada 11 April 2011, dijenamakan semula sebagai [[TVi]].'' ====2012==== *[[WaTV]] ''- ditutup pada 1 Mac 2012, digantikan oleh [[Celestial Movies|Celestial Movies HD]] dan [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]].'' *[[Astro @15]] ''– ditutup pada 1 Mei 2012.'' *[[Worldview Broadcasting Channel|Worldview Broadcasting Channel (WBC)]] ''– ditutup pada Oktober 2012.'' ====2014==== *[[Saluran Jia Yu]] ''- ditutup pada 1 April 2014, digantikan oleh [[Kah Lai Toi]] pada 1 Mei 2014.'' *[[Emas (saluran TV)|EMAS]] ''– ditutup pada 31 Julai 2014.'' *[[Astro Zhi Zun HD]] ''- ditutup pada 6 Oktober 2014, digantikan oleh [[Astro Wah Lai Toi|Astro Wah Lai Toi HD]].'' ====2016==== *[[Astro hitz|Astro Hitz]] ''– ditutup pada 16 Mei 2016.'' *[[Zee Variasi]] ''- ditutup pada 1 Oktober 2016, digantikan oleh [[Tara HD]] pada 19 Oktober 2016.'' ====2017==== *[[Go Asean|Go ASEAN HD]] ''- ditutup pada 12 Jun 2017 jam 2.00 pagi.'' *[[Kah Lai Toi]] ''- ditutup pada 1 Oktober 2017.'' ====2018==== *[[TVi]] ''– ditutup pada 21 Mac 2018, dijenamakan semula sebagai [[TV Okey]].'' *1News Channel ''- ditutup pada 1 Julai 2018.'' *[[Astro Mustika HD]] ''– ditutup pada 1 Oktober 2018.'' *[[Astro Bella]] ''- ditutup pada 1 Oktober 2018, digantikan oleh [[Naura HD]] pada 1 Oktober 2018. ====2019==== *[[Astro Maya HD]] ''– ditutup pada 14 Januari 2019, digantikan oleh [[Astro Prima|Astro Prima HD]] dan [[Astro Oasis|Astro Oasis HD]] pada 14 Januari 2019.'' *[[Channel W]] ''– ditutup pada 1 April 2019, digantikan oleh [[TVS (saluran TV)|TVS HD]] yang mula bersiaran secara rasmi di [[MYTV Broadcasting|myFreeview]] pada 6 Februari 2021.'' *[[Astro Xi Yue HD]] ''- ditutup pada 1 Julai 2019, digantikan oleh [[iQIYI|iQIYI HD]] pada 17 Julai 2019.'' *A-List HD ''- ditutup pada 2 Ogos 2019, digantikan oleh [[BOO HD]] pada 2 Ogos 2019.'' *[[Tara HD]] ''- ditutup pada 1 Oktober 2019, digantikan oleh [[Colors HD|Colors Hindi HD]] pada 1 Oktober 2019.'' ====2020==== *[[Astro Wah Lai Toi|Astro Wah Lai Toi HD]] ''- dialih kepada VOD pada 1 Mei 2020, digantikan oleh [[TVB Jade|TVB Jade HD]].'' *[[Bintang]] ''– ditutup pada 1 Jun 2020, digantikan oleh [[Astro Rania|Astro Rania HD]] pada 23 Mei 2020.'' *[[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] ''– ditutup pada 1 Jun 2020, digantikan oleh [[Astro Aura|Astro Aura HD]] pada 23 Mei 2020.'' ====2021==== *[[Disney XD Malaysia|Disney XD HD]] ''– ditutup pada 1 Januari 2021.'' *[[ABO Movies Tayangan Hebat|Astro Box Office Movies Tayangan Hebat HD]] ''– ditutup pada 1 Jun 2021.'' *[[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies HD]] ''- ditutup pada 1 Oktober 2021, digantikan oleh [[Showcase Movies|Showcase Movies HD]] pada 15 September 2021.'' *[[Hello HD]] ''- ditutup pada 1 Oktober 2021, digantikan oleh [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime HD]] pada 15 September 2021.'' *[[Fox Sports Asia|FOX Sports HD]] ''- ditutup pada 1 Oktober 2021, digantikan oleh [[Astro SuperSport|Astro SuperSport 5 HD]].'' *[[Fox Sports Asia|FOX Sports 2 HD]] ''- ditutup pada 1 Oktober 2021, digantikan oleh [[SPOTV|SPOTV HD]].'' *[[Fox Sports Asia|FOX Sports 3 HD]] ''- ditutup pada 1 Oktober 2021, digantikan oleh [[Astro Arena|Astro Arena 2 HD]].'' ====2022==== *[[Astro TVIQ|Astro TVIQ HD]] ''- ditutup pada 1 Februari 2022.'' *[[Naura HD]] ''– ditutup pada 1 Februari 2022.'' *[[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] ''- ditutup pada 1 April 2022, digantikan oleh [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SMK HD]].'' *[[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] ''- ditutup pada 1 April 2022, digantikan oleh [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SMK HD]].'' * [[Go Shop|Astro Go Shop HD]] - ''saluran Astro Go Shop (Malay) HD ditamatkan siarannya di [[MYTV Broadcasting|myFreeview]] pada 19 Jun 2022.'' * [[Wow Shop|Wow Shop (Chinese)]] - '' ditamatkan siarannya di [[MYTV Broadcasting|myFreeview]] pada 2 November 2022.'' ====2023==== *[[EGG Network|eGG Network HD]] ''- ditutup pada 23 Januari 2023, program dipindah [[Astro Arena|Astro Arena HD]] dan [[Astro Arena|Astro Arena 2 HD]] pada 23 Januari 2023.'' *[[TA-DAA!|TA-DAA! HD]] ''- ditutup pada 1 Februari 2023, digantikan oleh [[DreamWorks|DreamWorks HD]] pada 15 Januari 2023.'' * [[Go Shop|Astro Go Shop GAAYA HD]] (Saluran 120 & 150) ''- ditutup pada 1 Mac 2023.'' * [[Astro BollyOne HD|Astro Box Office BollyOne HD]] ''- ditutup pada 30 April 2023, digantikan oleh Zee Cinema HD pada 1 Mei 2023.'' * [[NJOI TV]] ''- ditutup pada 13 Jun 2023.'' * [[Astro SuperSport|Astro SuperSport 5 HD]] ''- ditutup pada 15 Julai 2023, digantikan oleh W-Sport HD pada 15 Julai 2023.'' * [[Astro Shuang Xing|Astro Shuang Xing HD]] ''- ditutup pada 27 Ogos 2023, [[Astro Quan Jia HD]] dijenamakan semula sebagai [[Astro QJ|Astro QJ HD]] digantikan pada 28 Ogos 2023.'' * [[Showcase Movies|Showcase Movies HD]] ''- dijenamakan semula sebagai [[Showcase|Showcase HD]] digantikan pada 28 Ogos 2023.'' * [[Astro Xiao Tai Yang|Astro Xiao Tai Yang HD]] ''- ditutup pada 4 September 2023. Digantikan oleh [[Astro AEC|Astro AEC HD]] pada 4 September 2023.'' * [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SK HD]] ''- ditutup pada 4 September 2023, digantikan oleh [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV HD]] pada 4 September 2023. '' * [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SMK HD]] ''- dijenamakan semula sebagai [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV HD]] digantikan pada 4 September 2023.'' * [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime HD]] ''- ditutup pada 4 September 2023, digantikan oleh [[Showcase|Showcase HD]] pada 4 September 2023.'' * [[Go Shop|Astro Go Shop BAARU HD]] (Saluran 111) ''- ditutup pada 12 Oktober 2023.'' * [[Go Shop|Astro Go Shop RUMMA HD]] (Saluran 118) ''- ditutup pada 12 Oktober 2023.'' * [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese HD]] (Saluran 303) ''- ditutup pada 12 Oktober 2023.'' * [[Wow Shop|Wow Shop (Malay)]] - '' ditamatkan siarannya di [[MYTV Broadcasting|MYTV]] pada 8 November 2023.'' ====2024==== * Paramount Network HD - ''ditutup pada 1 April 2024'' * TVB Magic HD - ''ditamatkan siarannya di Astro & NJOI pada 1 April 2024'' * [[Awesome TV|Awesome TV HD]] - ''ditamatkan siarannya di Astro & NJOI pada 1 Ogos 2024'' *[[Astro SuperSport HD]] - ''Semua saluran Astro SuperSport HD (805 (UHD), 811, 812, 813 dan 814) dihentikan penyiaran & penghantaran pada 17 Oktober 2024 dan digantikan oleh [[Astro Sports UHD]] (805), [[Astro Grandstand|Astro Grandstand HD]] (810), [[Astro Premier League|Astro Premier League HD]] (811), [[Astro Premier League 2|Astro Premier League 2 HD]] (812), [[Astro Football|Astro Football HD]] (814), [[Astro Badminton|Astro Badminton HD]] (815) dan [[Astro Malaysia|Astro Sports Plus HD]] (817) pada hari yang sama'' * [[Astro Premier|Astro Premier HD]] - ''ditamatkan siarannya di Astro & NJOI pada 20 November 2024'' * [[Astro Warna|Astro Warna HD]] - ''ditamatkan siarannya di Astro & NJOI pada 3 Disember 2024'' ====2026==== * [[SUKE TV]] ''- ditutup sepenuhnya pada 1 April 2026.'' * [[Awesome TV]] ''- ditutup sepenuhnya pada 12 Mei 2026.'' * [[TV6]] ''- ditutup sepenuhnya pada 1 Julai 2026.'' * [[Enjoy TV5]] ''- ditutup sepenuhnya pada 1 Ogos 2026.'' == Senarai Drama Sonia == {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="border:1px solid black" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" |- bgcolor="#99ccff" | '''Bil''' | '''Judul''' | '''Tarikh Tayangan''' | '''Pelakon Utama''' | '''Stesen TV Asal''' |- ! colspan="5" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2016 |- | 1. | [[Razia Sultan (siri TV)]] | 31 Ogos 2016 - 25 Januari 2017 | {{hlist|Pankhuri Awasthy Rode||Rohit Purohit||Saurabh Pande||Sooraj Thapar||Khalida Turi||Mohit Abrol}} | And TV |- ! colspan="5" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2017 |- | 1. | [[Zindagi Gulzar Hai]] | 19 September 2017 - 2 November 2017 | {{hlist|Sanam Saeed||[[Fawad Khan]]||Ayesha Omer||Mehreen Raheel||Sheheryar Munawar Siddiqui||Mansha Pasha}} | Hum TV |- |2. | [[Naagin (2015 TV series)]] | 6 November 2017 - 20 Februari 2018 | {{hlist|Mouni Roy||Arjun Bijlani||Adaa Khan||Sudha Chandran}} |Colors TV |- ! colspan="5" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2018 |- | 1. | [[Razia Sultan (siri TV)]](ulangan) | 21 Februari 2018 - 25 Julai 2018 | {{hlist|Pankhuri Awasthy Rode||Rohit Purohit||Saurabh Pande||Sooraj Thapar||Khalida Turi||Mohit Abrol}} | |- | 2. | ''Main Naa Bhoolungi'' | 26 Julai 2018 - 12 Disember 2018 | {{hlist|Aishwarya Sakhuja||Vikas Manaktala||Avinesh Rekhi||Nigaar Khan}} | Sony TV |- | 3. | ''Naagin 2'' | 13 Disember 2018 - 24 April 2019 | {{hlist|Mouni Roy||Karanvir Bohra||Adaa Khan||Sudha Chandran}} | Colors TV |- ! colspan="5" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2019 |- | 1. | ''Destiny Ties (Hiyanet Sarmali)'' | 25 April 2019 - 16 September 2019 | {{hlist|Ali Başar||Emre Taşkıran||Cem Uçan}} | Samanyolu TV |- | 2. | ''Chandra Nandini'' | 17 September 2019 - 2 Mac 2020 | {{hlist|Rajat Tokas||Shweta Basu Prasad||Siddharth Nigam||Tanu Khan}} | Star Plus |- ! colspan="5" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2020 |- | 1. | ''Koi Laut Ke Aaya Hai'' | 3 Mac 2020 - 29 April 2020 | {{hlist|Surbhi Jyoti||Shoaib Ibrahim||Shaleen Malhotra||Sharad Kelkar||Rajsingh Verma||Varun Buddhadev}} | Star Plus |- | 2. | ''Dastaan E Mohabaat Salim Anarkali'' | 30 April 2020 - 7 Julai 2020 | {{hlist|[[Shaheer Sheikh]]||Uzair Basar||Sonarika Bhadoria||Naisa Khanna||Heli Daruwala||Gurdeep Kohli}} | Colors TV |- | 3. | ''Main Naa Bhoolungi'' (Ulangan) | 8 Julai 2020 - 23 November 2020 | {{hlist|Aishwarya Sakhuja||Vikas Manaktala||Avinesh Rekhi||Nigaar Khan}} | |- | 4. | [[Kau Yang Pertama]] (Ulangan drama Melayu dari [[Slot Akasia]]) | 24 November 2020 - 11 Januari 2021 | {{hlist|[[Farah Nabilah]]||[[Fikry Ibrahim]]||[[Tasha Shilla]]||[[Marissa Yasmin|Marisa Yasmin]]||[[Sheila Mambo]]}} | |- ! colspan="5" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2021 |- | 1. | ''Yeh Jadu Hai Jinn Ka!'' | 12 Januari 2021 - 12 April 2021 | {{hlist|Vikram Singh Chauhan||Aditi Sharma||Shehzada Dhami||Shruti Sharma||Smita Bansal||Sushant Singh}} | Star Plus |- | 2. | ''[[Bepanah Pyaar]]'' | 13 April 2021 - 20 September 2021 | {{hlist|Pearl V Puri||Aparna Dixit||Ishita Dutta||Sudha Chandran}} | rowspan="2"|Colors TV |- | 3. | ''Vish : A Poisonous Story'' | 21 September 2021 - 30 November 2021 | {{hlist|Debina Bonnerjee||Sana Makbul|| Vishal Vashishtha||Ankit Gulati||Krip Suri}} |- | 4. | ''Yehh Jadu Hai Jinn Ka!'' (Ulangan) | 1 Disember 2021 - 1 Mac 2022 | {{hlist|Vikram Singh Chauhan||Aditi Sharma||Shehzada Dhami||Shruti Sharma||Smita Bansal||Sushant Singh}} | Star Plus |- ! colspan="5" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2022 |- | 1. | ''Meri Gudiya'' | 2 Mac 2022 - 18 Mei 2022 | {{hlist|Aalisha Panwar||Jinisha Bhaduri||Gaurav S Bajaj||Vineet Raina||Vidisha}} | Star Bharat |- | 2. | ''Ami Sirajer Begum'' | 23 Mei 2022 - 13 September 2022 | {{hlist|Sean Banerjee||Pallavi Dey||Chandrayee Ghosh||Badshah Moitra||Sayak Chakraborty}} | Star Jalsha |- | 3. | ''Yehh Jadu Hai Jinn Ka! 2'' | 14 September 2022 - 26 Disember 2022 | {{hlist|Vikram Singh Chauhan||Aditi Sharma||Shehzada Dhami||Shruti Sharma||Smita Bansal||Sushant Singh}} | Star Plus |- | 4. | ''Vish : A Poisonous Story'' (ulangan) | 27 Disember 2022 - 7 Mac 2023 | {{hlist|Debina Bonnerjee||Sanna Makbul||Vishal Vashishtha||Ankit Gulati||Krip Suri}} | Colors TV |- ! colspan="5" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2023 |- | 1. | ''Phir Laut Aayi Naagin'' | 8 Mac 2023 - 19 Jun 2023 | {{hlist|Nikita Sharma||Jatin Bharadwaj||Abhimanyu Chaudhary|| Ankit Arora}} | Dangal TV |- | 2. | ''Pishachini'' | 20 Jun 2023 - 2 Oktober 2023 | {{hlist|Jiya Shankar||Nyra Banerjee||Harsh Rajput||Rutuja Sawant||Saumya Saraswat||Amit Mehra||Jhumma Mitra}} | Colors TV |- | 3. | ''Meri Gudiya'' (ulangan) | 3 Oktober 2023 - 13 Disember 2023 | {{hlist|Aalisha Panwar||Jinisha Bhaduri||Gaurav S Bajaj||Vineet Raina||Vidisha}} | Star Bharat |- | 4. | [[Ali Baba: Dastaan-E-Kabul Chapter 1]] | 14 Disember 2023 - 20 Mac 2024 | {{hlist|Sheezan Khan|Tunisha Sharma|Karthik Jayaram|Sayantani Ghosh|Abhishek Nigam|Manul Chudasama|Aarav Chowdhary}} | Sony SAB & Sony LIV |- ! colspan="5" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2024 |- | 1. | ''Ishq Ki Daastan Naagmani'' | 21 Mac 2024 - 2 Julai 2024 | {{hlist|Aleya Ghosh||Aditya Redij||Pavitra Punia||Karam Rajpal}} | Dangal TV |- | 2. | ''Ami Sirajer Begum'' (Ulangan) | 3 Julai 2024 - 24 Oktober 2024 | {{hlist|Sean Banerjee||Pallavi Dey||Chandrayee Ghosh||Badshah Moitra||Sayak Chakraborty}} | Star Jalsha |- | 3. | ''Yehh Jadu Hai Jinn Ka! 2'' (Ulangan) | 28 Oktober 2024 - 5 Februari 2025 | {{hlist|Vikram Singh Chauhan||Aditi Sharma||Shehzada Dhami||Shruti Sharma||Smita Bansal||Sushant Singh}} | Star Plus |- ! colspan="5" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2025 |- | 1. | ''Pishachini'' (Ulangan) | 06 Februari 2025 - 4 Jun 2025 | {{hlist|Jiya Shankar||Nyra Banerjee||Harsh Rajput||Rutuja Sawant||Saumya Saraswat||Amit Mehra||Jhumma Mitra}} | Colors TV |- | 2. | ''Phir Laut Aayi Naagin'' (Ulangan) | 5 Jun 2025 - 8 September 2025 | {{hlist|Nikita Sharma||Jatin Bharadwaj||Abhimanyu Chaudhary|| Ankit Arora}} | Dangal TV |- | 3. | ''Ali Baba: Dastaan-e-Kabul'' (Ulangan) | 9 September 2025 - 15 Disember 2025 | Sheezan Khan • Tunisha Sharma • Karthik Jayaram • Sayantani Ghosh • Abhishek Nigam • Manul Chudasama • Aarav Chowdhary | Sony SAB & Sony LIV |- | 4. | Ishq Ki Daastan Naagmani (Ulangan) | 16 Disember 2025 - 31 Mac 2026 | Aleya Ghosh • Aditya Redij • Pavitra Punia • Karam Rajpal | Dangal TV |- | colspan="5" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2026 |- | 1. | Jaadu Teri Nazar - Daayan Ka Mausam | 1 April 2026 - 20 Julai 2026 | Khushi dubey • Zayn ibad khan • Aditi sharma • Monalisa | Starplus |- | 2. | [[Ali Baba: Ek Andaaz Andekha Chapter 2]] | 21 Julai 2026 - 05 November 2026 | Sheezan Khan • Tunisha Sharma • Karthik Jayaram • Sayantani Ghosh • Abhishek Nigam • Manul Chudasama • Aarav Chowdhary | Sony SAB & Sony LIV |- | 3. | Jaadu Teri Nazar - Daayan Ka Mausam (Ulangan) | 09 November 2026 - 24 Februari 2027 | Khushi dubey • Zayn ibad khan • Aditi sharma • Monalisa | Starplus |- | 4. | ''Razia Sultan'' (Ulangan) ! AKAN DATANG 2027 | {{hlist|Pankhuri Awasthy Rode||Rohit Purohit||Saurabh Pande||Sooraj Thapar||Khalida Turi||Mohit Abrol}} | And TV |} pkycj73mwoys8g158afnpba5u7l1a5m 0 130654 7004051 6966211 2026-11-12T01:17:37Z ~2026-59397-43 424779 7004051 wikitext text/x-wiki {{Rencana baik}} {{Hatnote|Untuk filem animasi [[Disney]] yang diterbitkan pada 1998, sila lihat [[Mulan]].}} {{Infobox person | name = Mulan Jameela | image = Mulan Jameela – Fraksi Gerindra.png | birth_date = {{birth date and age|1979|8|23}} | birth_place = [[Kabupaten Garut|Garut]], [[Jawa Barat]], [[Indonesia]] | birth_name = Raden Terry Tantri Wulansari | other_names = Mulan Jameela | death_date = | death_place = | occupation = [[Penyanyi]], [[Pelakon]], [[Ahli politik]] | nationality = [[Indonesia]] | years_active = 1997 - kini | party = [[Partai Gerakan Indonesia Raya|Gerindra]] (2018—kini) | influences = | influenced = | spouse = {{marriage|Harry Indra Nugraha|1999|2005|reason=divorced}}<br>{{marriage|[[Ahmad Dhani]]|2009}} | partner = | children = 4 | parents = | website = | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | genre = [[Pop]], [[rock]], [[pop rock]], [[R&B]], [[jazz]] | instrument = [[Vokal]] | label = {{plainlist| * Republik Cinta Management * [[GP Records]] * [[Musica Studio's]] {{small|(edaran di [[Indonesia]])}} }} | associated_acts = [[Ratu (kumpulan muzik)|Kumpulan Ratu]], [[Dewa 19]] | currentmembers = | pastmembers = }} }} '''[[Raden]] Terry Tantri Wulansari''' atau lebih dikenali sebagai '''Mulan Jameela''' ({{kelahirankematian|[[Kabupaten Garut|Garut]], [[Jawa Barat]]|23|8|1979}}) merupakan seorang [[penyanyi]], [[ahli politik]], dan [[pelakon]] [[wanita]] [[Indonesia]]. == Latar belakang == Beliau terkenal sebagai vokalis [[kumpulan Ratu]] dari tahun 2005 hingga 2007 dan seterusnya meneruskan kerjaya muziknya secara solo. ==Kerjaya bersama Ratu== {{details|Kumpulan Ratu}} [[Fail:MulanMaia-Ratu.jpg|thumb|left|Mulan Jameela (kiri) bersama [[Maia Estianty]], tulang belakang [[kumpulan Ratu]].]] Mulan memulakan kerjayanya sebagai penyanyi kafe dan menyertai beberapa band.<ref>{{cite web|url=http://www.tembang.com/info_detail.asp?id=2935&kategori=news|title=Bubarnya RATU, Bubarnya Kekenesan!|publisher=Tembang.com|accessdate=2012-05-22}}</ref> populariti beliau bermula apabila beliau membentuk duo Ratu dengan [[Maia Estianty|Maia Ahmad]] pada tahun 2005.<ref name="mulan">{{cite web|url=http://hot.detik.com/music/read/2005/04/07/185420/336777/228/speakup/index.html|title=Mulan Vokalis Baru Ratu|first=Ine|last=Yordenaya|publisher=DetikHot|date=2005-04-07|accessdate=2012-05-22|archive-date=2016-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808073429/http://hot.detik.com/music/read/2005/04/07/185420/336777/228/speakup/index.html|url-status=dead}}</ref> Kedua-dua mereka mengeluarkan album pada label Sony BMG pada bulan Ogos 2005, bertajuk Ratu & Friends.<ref>{{cite web|url=http://arsip.gatra.com/2006-02-25/versi_cetak.php?id=92359|title=Maia Ahmad: Takut Seksi|work=Gatra|date=2006-02-25|accessdate=2012-05-23}}</ref> Single pertama album, "Teman Tapi Mesra" dengan cepat melonjak nama Mulan sebagai salah satu penyanyi yang paling popular di Indonesia.<ref>{{cite web|url=http://www.tembang.com/info_detail.asp?id=2519&kategori=news|title=RATU & FRIENDS: Album Yang 'Menipu'|publisher=Tembang.com|accessdate=2012-05-22}}</ref> Memuncak nombor 1 di Indonesia selama beberapa minggu, single yang juga mendapat kejayaan komersial di pelbagai stesen radio di [[Malaysia]] dan [[Singapura]]. Album yang dijual lebih 400,000 salinan (disahkan Platinum Berganda) dan menjadikan Ratu sebagai satu kumpulan wanita yang paling berjaya pada masa itu.<ref>{{cite web|url=http://www.tembang.com/info_detail.asp?id=2484&kategori=news|title=RATU: Belum Punya Nyali Jadi Diri Sendiri|publisher=Tembang.com|accessdate=2012-05-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.suaramerdeka.com/harian/0603/01/ked06.htm|title=Dari TTM, Ganti Pasangan, sampai Threesome|work=Suara Merdeka|date=2006-03-01|accessdate=2012-05-22|archive-date=2012-05-24|archive-url=https://www.webcitation.org/67tOihEZ1?url=http://www.suaramerdeka.com/harian/0603/01/ked06.htm|url-status=dead}}</ref> Pada tahun berikutnya, Ratu mengeluarkan satu lagi album, bertajuk ''No. Satu'', yang merupakan satu kejayaan besar dan dijual 500.000 salinan dalam minggu pertama.<ref name="nosatu1">{{cite web|url=http://www.tembang.com/resensi/detail.asp?id=282|title=NO. SATU: Aih, RATU Nemu Aja Gelinjang Barunya...|publisher=Tembang.com|accessdate=2012-05-22}}</ref> Single daripada album ini, "Lelaki Buaya Darat" dan "Dear Diary" mendapat putaran yang agak memberangsangkan dan menduduki di nombor 1 di carta muzik Indonesia. Ratu juga memenangi beberapa anugerah, salah satunya adalah [[Anugerah Musik Indonesia]] pada tahun 2006.<ref name="nosatu2">{{cite web|url=http://www.tembang.com/info_detail.asp?id=2741&kategori=news|title=RATU, Jadi NO. SATU di Album Baru|publisher=Tembang.com|accessdate=2012-05-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kapanlagi.com/showbiz/selebriti/ratu-populer-karena-gosip-tho7cpy.html|title=Ratu Populer Karena Gosip|date=2006-08-26|publisher=KapanLagi.com|accessdate=2012-05-22}}</ref> Walau bagaimanapun, Mulan mengambil keputusan untuk meninggalkan Ratu pada tahun 2007.<ref>{{cite web|url=http://musik.kapanlagi.com/berita/somasi-ditunda-mulan-batal-lapor-polisi-vovilyp.html|title=Somasi Ditunda, Mulan Batal Lapor Polisi|date=2007-02-16|publisher=KapanLagi.com|accessdate=2012-05-22}}</ref> Mulan meninggalkan Ratu kerana rasa tidak puas hati beliau dengan pengurusan kumpulan itu mengenai ketelusan kewangan. Beliau kemudian mula menubuhkan kerjaya solo sendiri dan menandatangani kepada [[EMI|EMI Indonesia]].<ref>{{cite web|url=http://hot.detik.com/music/read/2007/02/19/075654/743593/228/speakup/index.html|title=Kisruh Ratu, Maia Kibarkan Bendera Putih|first=Fajar Anugrah|last=Putra|publisher=DetikHot|date=2007-02-19|accessdate=2012-05-22|archive-date=2012-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120524095710/http://hot.detik.com/music/read/2007/02/19/075654/743593/228/speakup/index.html|url-status=dead}}</ref> ==Kerjaya solo== Mulan mengeluarkan album pertamanya yang menggunakan namanya sebagai judul album, Mulan Jameela, pada bulan Januari 2008. Single pertama dari album pertama, "Makhluk Tuhan Paling Sexy", meningkat kepada nombor 1 dan bersaing dengan single bekas rakan kongsi, Maia. Single keduanya, "Wonder Woman" juga mendapat kejayaan komersial, memuncak pada nombor 1 di beberapa carta di Indonesia.<ref>{{cite web |url=http://www.kapanlagi.com/g/03088mulan_jameela-20080117-008-wawan.html |title=Mulan Jameela Rilis Album Baru |accessdate=13 September 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kompas.com/read/xml/2008/02/25/21302471/artis.republik.cinta.raih.penghargaan |title=Artis Republik Cinta Raih Penghargaan |accessdate=13 September 2008}}</ref> Album ini telah disahkan platinum hanya beberapa minggu ke tahun 2008 untuk menjual lebih daripada 100,000 salinan.<ref>{{cite web |url=http://www.antara.co.id/arc/2008/2/18/lagu-dan-wajah-mulan-dijual-maxis-di-malaysia/ |title=Lagu dan Wajah Mulan Dijual Maxis Malaysia |accessdate=13 September 2008 |archive-date=2008-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206004750/http://www.antara.co.id/arc/2008/2/18/lagu-dan-wajah-mulan-dijual-maxis-di-malaysia/ |url-status=dead }}</ref> ==Kehidupan peribadi== Dengan bekas suaminya Harry Nugraha, Mulan mempunyai 2 anak Tyarani dan Daffi. Kedua-duanya tinggal bersamanya, kerana Harry dan Mulan telah bercerai pada tahun 2005. Pada tahun 2011, Mulan mempunyai seorang anak ketiga selagi tidak berkahwin, walaupun khabar angin mengatakan [[Dhani Ahmad Prasetyo|Ahmad Dhani]] sebagai suami rahsia beliau.<ref>{{cite web |url=http://blitz.rakyatmerdekaonline.com/read/2011/06/21/30691/Pengakuan-Eks-Suami-Dicuekin-Mulan-Jameela- |title=Pengakuan Eks Suami Dicuekin Mulan Jameela "Ayah Bayi Perempuannya Adalah Ahmad Dhani" |date=June 21, 2011 |access-date=2016-06-21 |archive-date=2012-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314061237/http://blitz.rakyatmerdekaonline.com/read/2011/06/21/30691/Pengakuan-Eks-Suami-Dicuekin-Mulan-Jameela- |url-status=dead }}</ref> ==Diskografi== ;Ratu * 2005: ''Ratu & Friends'' * 2006: ''No. Satu'' ;Album solo Wulan * 1997: ''Aku Tetap Tersenyum'' ;Album solo Wulan Ardina * 2000: ''[[Kekal (album Mulan Jameela)|Kekal]]'' ;Album solo * 2008: ''[[Mulan Jameela (album)|Mulan Jameela]]'' * 2013: ''[[99 Volume 1]]'' * 2018: ''[[99 Volume 2: Patience]]'' == Sejarah pilihan raya == {| class="wikitable" |- ! Pilihan raya ! Institusi perundangan ! Kawasan pilihan raya ! colspan="2"|Parti politik ! Pemerolehan undi ! Keputusan |- ! [[2019]] | rowspan="2"|[[Dewan Perwakilan Rakyat|Dewan Perwakilan Rakyat Republik Indonesia]] | rowspan="2"|Jawa Barat XI | bgcolor="{{Partai Gerakan Indonesia Raya/meta/color}}" | | rowspan="2"|[[Partai Gerakan Indonesia Raya]] | 24.192 {{refn|group=ket.|Memenangi gugatan terhadap caleg terpilih Ervin Luthfi.}} | {{nowrap|{{tick|15}} '''Terpilih'''}} |- ! [[2024]] | bgcolor="{{Partai Gerakan Indonesia Raya/meta/color}}" | | ''Belum diketahui'' | ''Belum diketahui'' |} == Catatan == {{reflist|group=ket.}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{id}} [http://www.mulanjameela.com/ Situs web resmi Mulan Jameela Official Website] * {{Kapanlagi|m|mulan_jameela}} * {{Twitter|JameelaOfficial}} * {{Instagram|mulanjameela1}} {{Ratu}} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Jameela, Mulan}} [[Kategori:Pelakon Indonesia]] [[Kategori:Penyanyi Indonesia]] [[Kategori:Pelakon wanita Indonesia]] [[Kategori:Penyanyi wanita Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] [[Kategori:Sunda]] i74bxxbqj3xy0tcjjmhdwfdvle9lfk0 0 131230 7003926 6099557 2026-11-11T14:30:26Z DayakSibiriak 215585 /* Pautan luar */ +kategori 7003926 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |Name = Kamariah Noor |Img = Kamariah Noor Life Records.jpg |Img_capt = |Img_size = 250 |Background = solo |Birth_name = Kamariah Dolmat | birth_date = 1930 |death_date = {{death date and age|1992|9|23|1930|df=yes}} |Origin = {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |Genre = |Instrument = [[Penyanyi|Vokal]] |Occupation = [[Penyanyi]] |Years_active = 1940-an -1970an |Label = |URL = }} Allahyarham '''Kamariah Noor''' atau juga dikenali sebagai ''Kamariah Dolmat'', merupakan seorang penyanyi [[Melayu]] Asli, era [[1940-an|40-an]] hingga [[1970an-an|70-an]] yang sering mendendangkan lagu-lagu di radio [[Malaysia]]. Allahyarham Kamariah Noor yang merupakan adik kepada Allahyarham [[Hamzah Dolmat]] ini juga banyak menyanyikan lagu dalam pelbagai rentak, antaranya baion, hindustani, joget, kaparinyo, masri dan samba. Salah sebuah lagu berirama kaparinyo nyanyiannya bertajuk ''Bulan Bintang'', dengan berpasangan dengan Ismail. Namun demikian, pasangan asal untuk filem "Tujuan" keluaran Persari Film itu ialah Mustapha Osman. Sungguhpun Kamariah Noor memulakan karier sebagai penyanyi sekitar tahun lewat 40-an, tetapi beliau lebih popular pada sekitar tahun 1950-an. Beliau mempunyai suara yang boleh dikatakan agak unik. Biduanita Kamariah Noor banyak menyumbangkan suaranya dalam filem-filem melayu klasik terutamanya keluaran Cathay Keris. Seniwati yang banyak meminjam suara beliau ialah [[Latifah Omar]]. Beliau meninggal dunia pada 23 September 1992 di usia 62 tahun. ==Album== * [[Album Bentan Telani]] * [[Album Kesah Sakuntala]] ==Lagu-lagu== * Kemana Kau Pergi * Anak Dagang * Perigi Biru * Buaiku Laju ==Pautan luar == * http://hamlau.proboards44.com/index.cgi?board=sumbangsih&action=print&thread=738<nowiki/>{{Dead link|date=Julai 2017|url=https://web.archive.org/web/20081221124832/http://hamlau.proboards44.com:80/index.cgi?board=sumbangsih}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi Malaysia 1960-an]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] ei6unbpuv0u3pd4kg8bzj7v5tjmb96z 0 139253 7004054 6216673 2026-11-12T01:20:13Z ~2026-59956-48 425173 7004054 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan (L) Bukit Bintang |Logo Sekolah = [[Fail:Smklbb_by_auyong.png|200px|centre|Logo Bukit Bintang Boys School]] |Moto = ''Nisi Disimus Frustra'' </br> 'Without God All Is Vanity' |Tarikh = [[1958]] |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]], [[Sekolah kerajaan|Kerajaan]] (bukan berasrama penuh) [[sekolah menengah]] [[sekolah satu jantina|lelaki]] |Pengetua = Sir Alastair L. McGregor <br>Pengasas = Mary Glasgow & David Angus |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = BEB8652<ref>[https://www.moe.gov.my/index.php/my/statistik-kpm/bilangan-sekolah-mengikut-kumpulan-jenis-dan-negeri Senarai Sekolah Mengikut Kumpulan Jenis Dan Negeri]</ref> |Bandar = {{MAS}} Jalan Utara |Daerah = PETALING JAYA |Negeri = Selangor |Negara = [[Malaysia]] |Kemasukan = |Singkatan = |Laman = http://smklbb.tripod.com/ https://sites.google.com/moe-dl.edu.my/thebintang/home |Telefon = 379565819 |Faks = 379600625 |footnotes = }} '''Sekolah Menengah Kebangsaan (L) Bukit Bintang''' atau nama ringkasnya ''SMK (L) Bukit Bintang'', merupakan sebuah Sekolah Menengah Kebangsaan yang terletak di Jalan Utara. Pada 2009, Sekolah Menengah Kebangsaan (L) Bukit Bintang memiliki 1006 pelajar lelaki dan 10 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 1016 orang. Ia mempunyai seramai 77 orang guru.²⁰⁰⁹ '''Sekolah Menengah Kebangsaan (L) Bukit Bintang''' atau ''Bukit Bintang Boys School'' terletak di seksyen 14, [[Petaling Jaya]], [[Selangor]]. Sekolah ini dikenali sebagai '''BBBS'''. Insan Pewira Caniago ==Sejarah== Sekolah Menengah kebangsaan (laki-laki) Bukit Bintang ialah sebuah sekolah Bantuan Modal yang ditubuhkan di bawah naungan Christian Brethren Church. Ia bermula dengan idea dari pengetua Bukit Bintang Girl's School, iaitu, Mary Glasgow, untuk membangunkan sebuah bangunan untuk sekolah perempuan tersebut. Visi Mary Glasgow untuk menubuhkan satu sekolah lelaki, telah menginspirasikannya dan David Angus, yang merupakan Ketua yang pertama untuk Sidang Gobenor. Diantara sekitar tahun 1957-1958, bandar Petaling Jaya telah dipilih untuk menubuhkan bangunan bagi sekolah lelaki ini. Mary Glasgow yang telah memilih kawasan berbukit ini untuk dibangunkan sebuah sekolah. Ia telah diberi jolokan sebagai adik lelaki Sekolah Menengah Perempuan Bukit Bintang, Kuala Lumpur. Sekolah ini dirasmikan pada 7 Februari 1962 oleh YB. Encik Abdul Rahman bin Haji Talib (Menteri pelajaran pada masa itu).Encik Alastair L.McGregor dari scotland telah dilantik sebagai pengetua pertama dari 1958-1965 ALUMNI TERSOHOR -KING MUS ==Lagu sekolah== BBBS Jaya, </br> Kami ikrar setia,</br> Segala tenaga,</br> Kami curah untukmu,</br> Sinarlah cahayamu,</br> Terang cemerlang</br> Biarlah lagu ini kekal abadi </br> Kami tuntut bahagia,</br> Serta kebenaran</br> Membantu yang lemah,</br> Kami akan usaha</br> Dengan bijaksana,</br> Itulah cogan,</br> Tanpa restu Tuhan semua akan gagal</br> == Alamat== :Sekolah Menengah Kebangsaan (L) Bukit Bintang :Jalan Utara :Selangor, Malaysia :Telefon = 379565819 :Fax = 379600625 == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * Facebook Rasmi SMKLBB [https://www.facebook.com/smklbukitbintang] * Instagram Rasmi SMKLBB [https://www.instagram.com/smklbukitbintang/] [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Selangor|Bukit Bintang]] [[Kategori:Sekolah menengah di Selangor|Bukit Bintang]] [[Kategori:Sekolah lelaki di Malaysia|Bukit Bintang]] [[Kategori:Penubuhan 1958 di Persekutuan Tanah Melayu]] ouakdgb5t3zdm19pn0pwsv84j03pkw3 7004055 7004054 2026-11-12T01:27:33Z ~2026-59956-48 425173 7004055 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan (L) Bukit Bintang |Logo Sekolah = [[Fail:Smklbb_by_auyong.png|200px|centre|Logo Bukit Bintang Boys School]] |Moto = ''Nisi Disimus Frustra'' </br> 'Without God All Is Vanity' |Tarikh = [[1958]] |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]], [[Sekolah kerajaan|Kerajaan]] (bukan berasrama penuh) [[sekolah menengah]] [[sekolah satu jantina|lelaki]] |Pengetua = Sir Alastair L. McGregor <br>Pengasas = Mary Glasgow & David Angus |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = BEB8652<ref>[https://www.moe.gov.my/index.php/my/statistik-kpm/bilangan-sekolah-mengikut-kumpulan-jenis-dan-negeri Senarai Sekolah Mengikut Kumpulan Jenis Dan Negeri]</ref> |Bandar = {{MAS}} Jalan Utara |Daerah = PETALING JAYA |Negeri = Selangor |Negara = [[Malaysia]] |Kemasukan = |Singkatan = |Laman = http://smklbb.tripod.com/ https://sites.google.com/moe-dl.edu.my/thebintang/home |Telefon = 379565819 |Faks = 379600625 |footnotes = }} '''Sekolah Menengah Kebangsaan (L) Bukit Bintang''' atau nama ringkasnya ''SMK (L) Bukit Bintang'', merupakan sebuah Sekolah Menengah Kebangsaan yang terletak di Jalan Utara. Pada 2009, Sekolah Menengah Kebangsaan (L) Bukit Bintang memiliki 1006 pelajar lelaki dan 10 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 1016 orang. Ia mempunyai seramai 77 orang guru.²⁰⁰⁹ '''Sekolah Menengah Kebangsaan (L) Bukit Bintang''' atau ''Bukit Bintang Boys School'' terletak di seksyen 14, [[Petaling Jaya]], [[Selangor]]. Sekolah ini dikenali sebagai '''BBBS'''. Insan Pewira Caniago ==Sejarah== Sekolah Menengah kebangsaan (laki-laki) Bukit Bintang ialah sebuah sekolah Bantuan Modal yang ditubuhkan di bawah naungan Christian Brethren Church. Ia bermula dengan idea dari pengetua Bukit Bintang Girl's School, iaitu, Mary Glasgow, untuk membangunkan sebuah bangunan untuk sekolah perempuan tersebut. Visi Mary Glasgow untuk menubuhkan satu sekolah lelaki, telah menginspirasikannya dan David Angus, yang merupakan Ketua yang pertama untuk Sidang Gobenor. Diantara sekitar tahun 1957-1958, bandar Petaling Jaya telah dipilih untuk menubuhkan bangunan bagi sekolah lelaki ini. Mary Glasgow yang telah memilih kawasan berbukit ini untuk dibangunkan sebuah sekolah. Ia telah diberi jolokan sebagai adik lelaki Sekolah Menengah Perempuan Bukit Bintang, Kuala Lumpur. Sekolah ini dirasmikan pada 7 Februari 1962 oleh YB. Encik Abdul Rahman bin Haji Talib (Menteri pelajaran pada masa itu).Encik Alastair L.McGregor dari scotland telah dilantik sebagai pengetua pertama dari 1958-1965 ALUMNI TERSOHOR -King Mus -Adudu ==Lagu sekolah== BBBS Jaya, </br> Kami ikrar setia,</br> Segala tenaga,</br> Kami curah untukmu,</br> Sinarlah cahayamu,</br> Terang cemerlang</br> Biarlah lagu ini kekal abadi </br> Kami tuntut bahagia,</br> Serta kebenaran</br> Membantu yang lemah,</br> Kami akan usaha</br> Dengan bijaksana,</br> Itulah cogan,</br> Tanpa restu Tuhan semua akan gagal</br> == Alamat== :Sekolah Menengah Kebangsaan (L) Bukit Bintang :Jalan Utara :Selangor, Malaysia :Telefon = 379565819 :Fax = 379600625 == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * Facebook Rasmi SMKLBB [https://www.facebook.com/smklbukitbintang] * Instagram Rasmi SMKLBB [https://www.instagram.com/smklbukitbintang/] [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Selangor|Bukit Bintang]] [[Kategori:Sekolah menengah di Selangor|Bukit Bintang]] [[Kategori:Sekolah lelaki di Malaysia|Bukit Bintang]] [[Kategori:Penubuhan 1958 di Persekutuan Tanah Melayu]] f4gk9s6zpqzvnr1nse8ie5liphw54oo 0 139835 7004144 7001501 2026-11-12T05:35:16Z ~2026-60033-03 425183 7004144 wikitext text/x-wiki {{Pengesahan|date=Noevmber 2017}} {{infobox person|name=Tengku Puteri Zainah Tengku Eskandar|birth_date=19 April 1956|death_date={{death date and age|2026|11|5|1956|4|20}}|known_for=Bekas isteri Najib Razak|spouse={{marriage|[[Najib Razak]]|1976|1987|end=divorced}}}} [[Yang Mulia]] [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tengku]] '''Puteri Zainah binti''' [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tengku]] '''Eskandar''' (20 April 1956 – 5 November 2026) merupakan isteri pertama [[Najib Razak]] sebelum beliau berkahwin dengan [[Rosmah Mansor]]. Beliau yang lebih dikenali sebagai '''Ku Ri''' telah berkongsi hidup selama lebih 10 tahun dengan Najib, sebelum bercerai, dan mendapat 3 orang anak iaitu [[Mohd Nizar Najib|Mohd Nizar]],<ref>{{Citenews|url=https://www.thestar.com.my/data/archives/2013/07/09/13/17/a-wedding-to-top-em-all/|title=A wedding to top 'em all|last=Kee|first=Hua Chee|date=3 Julai 2004|work=|newspaper=[[The Star|The Star Online]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171118005940/https://www.thestar.com.my/data/archives/2013/07/09/13/17/a-wedding-to-top-em-all/|archive-date=2017-11-18|dead-url=no|access-date=18 November 2017|via=|language=en|trans-title=Sebuah perkahwinan yang terbaik|quote=Four days later on June 23, [Mohd Nizar]’s mother, Kelantan princess Tengku Puteri Zainah Tengku Eskandar Sharifudin, held another lavish reception at the JW Marriott Grand Ballroom. (''Empat hari kemudian pada 23 Jun, ibunda [Mohd Nizar], seorang puteri Kelantan iaitu Tengku Puteri Zainah Tengku Eskandar Sharifudin, mengadakan sebuah lagi majlis yang mewah di'' JW Marriott Grand Ballroom.)|url-status=live}}</ref> Puteri Norlisa, dan Mohd Nazifuddin. == Kematian == Beliau meninggal dunia pada 5 November 2026. == Rujukan == <references />{{Tunas-bio-Malaysia|date=November 2017}} [[Kategori:Kematian 2026]] 1a20zjb7h0untcbbquwf53i37suadrj 0 142658 7004367 6999128 2026-11-12T10:31:37Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004367 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]]<br >[[Dato' Seri]] | name = Law Choo Kiang | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DGPN|DMPN}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Commander - DGPN.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Companion - DMPN.svg|40px]]</div> | native_name = {{nobold|刘子健}} | native_name_lang = zh-my | image = | caption = | order1 = 9th | office1 = Yang di-Pertua Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang | term_start1 = 28 Jun 2013 | term_end1 = | governor1 = [[Abdul Rahman Abbas]] <br> {{small|(2013–2021)}} <br> [[Ahmad Fuzi Abdul Razak]] <br> {{small|(2021–2025)}} <br> [[Ramli Ngah Talib]] <br> {{small|(sejak 2025)}} | 1blankname1 = Ketua Menteri | 1namedata1 = [[Lim Guan Eng]] <br> {{small|(2013–2018)}} <br> [[Chow Kon Yeow]] <br> {{small|(sejak 2018)}} | 2blankname1 = Timbalan | 2namedata1 = [[Maktar Shapee]] <br> {{small|(2013–2018)}} <br> [[Amar Pritpal Abdullah]] <br> {{small|(2018–2023)}} <br> [[Azrul Mahathir Aziz]] <br> {{small|(sejak 2023)}} | predecessor1 = [[Abdul Halim Hussain]] | successor1 = | constituency1 = [[Bukit Tambun (kawasan negeri)|Bukit Tambun]] <br> {{small|(2013–2018)}} <br> Bukan-ADUN <br> {{small|(sejak 2018)}} | office2 = Ahli <br> [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Pulau Pinang]] | term_start2 = 13 Mac 2008 | term_end2 = 8 Mei 2013 | governor2 = [[Abdul Rahman Abbas]] | 1blankname2 = Ketua Menteri | 1namedata2 = Lim Guan Eng | 2blankname2 = Portfolio | 2namedata2 = Pertanian, Industri Asas Tani, Pembangunan Luar Bandar dan Tebatan Banjir | predecessor2 = Azhar Ibrahim | successor2 = [[Afif Bahardin]] <br> {{small|(Pertanian, Industri Asas Tani, Pembangunan Luar Bandar)}} <br> Chow Kon Yeow <br> {{small|(Tebatan Banjir)}} | constituency2 = Bukit Tambun | constituency_AM3 = [[Bukit Tambun (kawasan negeri)|Bukit Tambun]] | assembly3 = Pulau Pinang | term_start3 = 8 Mac 2008 | term_end3 = 9 Mei 2018 | predecessor3 = {{BN PGRM}} [[Lai Chew Hock]] | successor3 = {{PH PKR}} [[Goh Choon Aik]] | majority3 = 5,129 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2008|2008]]) <br> 11,020 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2013|2013]]) | birth_name = Law Choo Kiang | birth_date = {{birth date and age|1970|09|05|df=y}} | birth_place = [[Pulau Pinang]], Malaysia | residence = | death_date = | death_place = | spouse = | children = | profession = | occupation = Ahli Politik | relations = | citizenship = | nationality = {{MAS}} | party = {{flagicon image|Logo of National Justice Party of Malaysia.svg}} [[Parti Keadilan Nasional]] (keADILan) {{small|(2000–2003)}} <br> {{flagicon image|Parti Keadilan Rakyat logo.svg}} [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) {{small|(2003–present)}} | otherparty = [[Barisan Alternatif]] (BA) <br> {{small|(2000–2004)}} <br> [[Pakatan Rakyat]] (PR) <br> {{small|(2008–2015)}} <br> {{flagicon image|Pakatan-harapan-logo.svg}} [[Pakatan Harapan]] (PH) <br> {{small|(sejak 2015)}} | religion = | alma_mater = Universiti Kebangsaan Taipei <br> Universiti Shanghai | website = {{url|lawchookiang.wordpress.com}} | footnotes = }} [[Dato' Seri]] '''Law Choo Kiang''' ({{zh|t=劉子健|s=刘子健|p=Liú Zǐjiàn}}; lahir 5 September 1970) ialah Yang di-Pertua [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] terkini dan ahli politik dari Parti Keadilan Rakyat<ref>{{Cite web|url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/dap-picks-bukit-tambuns-law-choo-kiang-as-penang-assembly-speaker|title=DAP picks Bukit Tambun's Law Choo Kiang as Penang State Assembly Speaker|date=28 June 2013|website=The Malaysian Insider|publisher=The Malaysian Insider|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402095702/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/dap-picks-bukit-tambuns-law-choo-kiang-as-penang-assembly-speaker|archivedate=2 April 2015|accessdate=7 June 2014}}</ref> Beliau pernah menjadi Ahli Dewan Undangan Negeri bagi [[Bukit Tambun (kawasan negeri)|Bukit Tambun]] pada sesi 2008-2013 dan 2013-2018.<ref>{{Cite web|url=http://www.nst.com.my/ge13/2013-result/penang|title=Malaysia’s 13th General Election Results|last=|first=|date=|website=New Straits Times|publisher=New Straits Times Publications|accessdate=8 June 2013}}</ref> == Pendidikan == Beliau dilahirkan pada 5 September 1970 di Pulau Pinang. Mendapat pendidikan di Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Jit Sin, Bukit Mertajam. Menyambung pengajian dalam bidang pentadbiran perniagaan di Universiti Kebangsaan Chung Hsing, Taiwan dan memperolehi Ijazah Sarjna Muda Pentadbiran Perniagaan pada tahun 1994. == Kerjaya politik == Beliau menyertai Parti Keadilan Nasional (sebelum ditukar kepada Parti Keadilan Rakyat) pada tahun 2000. Beliau telah dilantik sebagai Ketua Biro Perhubungan Masyarakat PKR pada tahun 2001. Beliau juga pernah menyandang jawatan Ketua Bahagian PKR Bukit Mertajam dari tahun 2002 hingga 2004<ref name="auto2">{{Cite web|url=http://dun.penang.gov.my/index.php/yb|title=Penang State Legislative Assembly|last=|first=|date=2013-06-28|website=[[Penang State Legislative Assembly]] Official Portal|publisher=[[Penang State Government]]|accessdate=2017-12-01}}</ref>. Beliau telah dilantik menjadi Timbalan Pengerusi Majlis Pimpinan Negeri mulai 2010 sehingga kini. Pada 2008, beliau telah dilantik sebagai [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Pulau Pinang|Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Pulau Pinang]] memegang portfolio [[Jawatankuasa Pertanian Negeri|Pertanian]] dan Pembangunan Desa. Beliau telah dilantik sebagai Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri pada 2013. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan="2" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] | rowspan="2" |P046 [[Batu Kawan (kawasan persekutuan)|Batu Kawan]] | rowspan="2" {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan="2" |{{nowrap|Law Choo Kiang}} ([[Keadilan|PKR]]) | rowspan="2" align="right" |6,552 | rowspan="2" |20.64% | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Huan Cheng Guan]]'''}} ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|'''Gerakan''']]) | align="right" |'''17,097''' |'''53.85%''' | rowspan="2" |32,559 | rowspan="2" |8,998 | rowspan="2" |75.62% |- | {{Party shading/Democratic Action Party}} | |[[Tanasekharan Autherapady]] ([[Democratic Action Party|DAP]]) | align="right" |8,099 |25.51% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri|publisher=[[Election Commission of Malaysia]]|language=Malay|accessdate=1 May 2010}}</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web|url=http://undi.info/#|title=Malaysia General Election|work=undiinfo Malaysian Election Data|publisher=[[Malaysiakini]]|accessdate=4 February 2017}} Results only available from the [[2004 Malaysian general election|2004 election]].</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Election Commission of Malaysia]]|language=Malay|accessdate=24 March 2017}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2004|2004]] |N17 {{DUN|Bukit Tengah}} |{{Party shading/Keadilan}} | |Law Choo Kiang ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | style="text-align:right;" |3,090 |30.28% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Ng Siew Lai]]'''}} ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|'''Gerakan''']]) | style="text-align:right;" |'''7,116''' |'''69.72%''' |10,435 |4,026 |77.47% |- |[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2008|2008]] | rowspan=4|'''N18 {{DUN|Bukit Tambun}}''' |{{Party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|'''Law Choo Kiang'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | style="text-align:right;" |'''9,855''' |'''67.59%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Huan Cheng Guan]] ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) | style="text-align:right;" |4,726 |32.41% |14,824 |5,129 |81.41% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2013|2013]] | rowspan=3 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=3|{{nowrap|'''Law Choo Kiang'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | rowspan=3 style="text-align:right;" |'''15,217''' | rowspan=3|'''77.45%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Lai Chew Hock]] ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) | style="text-align:right;" |4,197 |21.36% | rowspan=3|19,980 | rowspan=3|11,020 | rowspan=3|88.74% |- |{{Party shading/Independent}} | |A'ziss Zainal Abiddin ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |142 | style="text-align:right;" |0.72% |- |{{Party shading/Independent}} | |Loganathan Ayyayu ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |91 | style="text-align:right;" |0.46% |} ==Anugerah== * {{Flag|Pulau Pinang}} ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Commander - DGPN.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Pangkuan Negeri]] (DGPN) – '''Dato' Seri''' (2024)<ref>https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2322256</ref> ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Companion - DMPN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negeri]] (DMPN) – '''Dato'''' (2013) == Rujukan == {{Reflist}} {{Pengerusi badan perundangan (Malaysia)}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang, Parlimen Malaysia ke-14}} [[Kategori:Kelahiran 1970]] [[Kategori:ADUN Pulau Pinang]] [[Kategori:Anggota Parti Keadilan Rakyat]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Yang di-Pertua Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-12]] cj31wmk5pv7c26r233d4hqx22l89of6 0 144424 7004373 5865429 2026-11-12T10:33:00Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004373 wikitext text/x-wiki [[Fail:Wet market in Singapore 2.jpg|250px|thumbnail|pasar basah di Singapura]] '''Pasaran''' atau '''pasar''' merujuk kepada pelbagai sistem, institusi, prosedur, perhubungan sosial dan infrastruktur di mana berlaku [[perniagaan|jual beli]], pertukaran [[barang]] dan [[perkhidmatan]], yang membentuk sebahagian daripada [[ekonomi]]. == Jenis pasaran == Selain [[pasar]] tradisional biasa, terdapat pelbagai jenis pasaran lain yang wujud: * [[Pasaran kewangan]] ** [[Pasaran bon]] ** [[Pasaran saham]] * [[Pasaran ramalan]] [[Kategori:Istilah ekonomi]] [[Kategori:Pasar runcit| ]] gc7cm1fduog41k0e7tku8l5kwh4qaap 0 153374 7004263 4572927 2026-11-12T09:14:58Z Xqbot 40750 Memperbetulkan pelencongan berganda ke [[Suruhanjaya Antara Kerajaan ASEAN mengenai Hak Asasi Manusia]] 7004263 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Suruhanjaya Antara Kerajaan ASEAN mengenai Hak Asasi Manusia]] obfxaf52mwvdk3yhu99wlez26toxrrv 0 158483 7004000 7001983 2026-11-11T21:20:44Z ~2026-46919-99 414838 /* Pesaing */ Baiki ejaan dan tambah kandungan. 7004000 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Unifi Mobile | logo = | type = [[Anak syarikat]] | industry = [[Telekomunikasi]] | founder = Ong Leong Huat | lokasi = [[Menara Telekom]] | bandar_lokasi = [[Kuala Lumpur]] | negara_lokasi = Malaysia | products = {{ublist|Perkhidmatan telekomunikasi|[[Suit protokol Internet|Perkhidmatan internet]]}} | brands = {{ublist|[[UniFi|Unifi]]|[[Unifi TV]]}} | owner = {{ublist|[[Green Packet]] (2002–2014)|[[Telekom Malaysia]] (2014–kini) <small>}} | num_employees = 600+ (2014){{citation needed|date=September 2022}} | former_name = {{unbulleted list| * MIB Comm Sendirian Berhad<br><small>(11 Februari 2002 – 18 Julai 2006)</small> * Packet One Networks (Malaysia) Sendirian Berhad<br><small>(18 Julai 2006 – 29 April 2016)</small> * Webe Digital Sdn. Bhd.<br><small>(29 April 2016 – 14 Disember 2022)</small> }} | trade_name = TM Technology Services Sdn. Bhd.<br/>{{small|(sejak 1 Mac 2023)}} | predecessor = [[Streamyx]] | foundation = {{Start date and age|2002|2|11}} | nisbah = [[Telekom Malaysia Berhad|TM]] | website = {{URL|unifi.com.my}} }} '''Unifi Mobile''' (digayakan sebagai '''[[UniFi|unifi]] MOBILE''') ialah sebuah syarikat penyedia perkhidmatan [[telekomunikasi]], [[jalur lebar]] dan [[WiMAX]] di [[Malaysia]] yang diasaskan pada tahun 2002 sebagai anak syarikat [[Green Packet|Green Packet Berhad]] (kini diperolehi oleh [[Telekom Malaysia Berhad]]). Pada bulan Mac 2007, P1 merupakan salah satu dari empat buah syarikat yang dikurniakan lesen spektrum 2.3GHz oleh kerajaan Malaysia untuk menyediakan perkhidmatan WiMAX di seluruh negara. Pada bulan 2008, P1 mencatat sejarah selaku syarikat pertama yang melancarkan khidmat WiMAX komersil di [[Malaysia]]. Ia merupakan syarikat yang pertama dalam pembangunan skala besar teknologi komunikasi WiMAX di Asia Tenggara dan juga syarikat komersil pertama dalam mengusahakan jaringan antara 802.16e 2.3&nbsp;GHz WiMAX di luar Korea Selatan. Syarikat ini berjaya memenangi anugerah ‘Syarikat Teknologi Swasta Paling Inovatif’ oleh Red Herring Asia pada tahun 2008. P1 percaya dalam usaha memupuk pemikiran kreatif baru adalah penting dalam hasrat membangunkan Malaysia yang lebih progresif dan inovatif. Maka P1 dengan besar hatinya menajakan projek 15Malaysia di bawah program tanggungjawab sosial korporat yang dikenali sebagai ‘P1 Filmmakers Showcase’. Projek ini adalah sebahagian daripada senarai projek yang berada di dalam program inisiatif untuk memupuk seni tempatan dan memberi penghargaan kepada para seniman tempatan yang kerap disokong oleh P1. Syarikat subsidiari P1 iaitu RUUMZ juga merupakan platform dalam talian rasmi untuk 15Malaysia. RUUMZ adalah platform jaringan sosial dalam talian Malaysia yang tersendiri dan ahli-ahlinya dapat bersantai, mendengar muzik, menonton filem, bermain games, berbual dan menjadi sebahagian dari komuniti siber yang segar. Sertailah sekarang! Pada Mac 2014, [[Telekom Malaysia]] (TM) membeli 57% pegangan dalam POne Networks (P1) dengan harga [[Ringgit|RM]] 350 juta dan merancang untuk melabur RM 1 bilion dalam tempoh empat tahun akan datang. Pada April 2016, syarikat itu secara rasminya dijenamakan semula sebagai Webe Digital Sdn. Bhd. Mei 2017 menyaksikan pengumuman Ketua Pegawai Eksekutif terbaru syarikat, Moharmustaqeem Mohammed,<ref>{{Cite web|url=http://www.soyacincau.com/2017/05/09/tm-appoints-new-webe-ceo/|title=TM appoints new webe CEO {{!}} SoyaCincau.com|access-date=2017-05-16|archive-date=15 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170515175001/http://www.soyacincau.com/2017/05/09/tm-appoints-new-webe-ceo/|url-status=live}}</ref> menggantikan Azizi A. Hady. Pada Januari 2018, TM melancarkan semula perkhidmatan mudah alihnya di bawah jenama Unifi Mobile. Unifi Mobile ialah pelan prabayar dan pascabayar yang beroperasi pada kontrak tahunan. Rangkaian Unifi Mobile LTE terdiri daripada 850 MHz FDD-LTE (Band 5), 2300 MHz TD-LTE (Band 40), dan TD-LTE 2600 MHz (Band 38). Unifi Mobile menggunakan spektrum MgO 850 MHz LTE band 5 (diubah daripada CDMA 850 MHz), dan [[Maxis Communications Berhad|Maxis]] menyediakan perayauan domestik pada 4G dan 2G sehingga Jun 2023. Pada 1 Oktober 2022, Jasmine Lee Sze Inn, 52, dilantik sebagai Naib Presiden Eksekutif Mudah Alih yang baharu di Telekom Malaysia Berhad, dan [[Ketua Pegawai Eksekutif]] Webe Digital, bahagian mudah alih TM. Pada 14 Disember 2022, Telekom Malaysia Berhad mengumumkan penyusunan semula dan penamaan semula Webe Digital Sdn. Bhd. kepada TM Technology Services Sdn. Bhd., yang kemudiannya berlangsung pada 1 Mac 2023. ==Barangan dan perkhidmatan== ===WiMAX=== ====P1 W1MAX==== Khidmat P1 W1MAX merupakan perkhidmatan [[jalur lebar]] [[telefon bimbit|mudah alih tetap]] yang menggunakan spektrum WiMAX 2.3&nbsp;GHz WiMAX dan piawaian 802.16e, yang juga dikenali sebagai Mobile WiMAX yang membolehkan capaian jalur lebar tanpa dawai sehingga 30 batu (50&nbsp;km) dari stesen utama. ====P1 WiGGY==== Modem mudah alih P1 WiGGY <ref>{{citeweb|title= WiMAX on the go |url=http://star-techcentral.com/tech/story.asp?file=/2009/4/9/prodit/20090409105530&sec=prodit |publisher=thestar.com.my|accessdate=2009-04-09}}</ref> ialah modem WiMAX yang dikuasakan dengan port [[USB]] pada [[komputer]]. == Pesaing == [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] (Unifi Mobile dan [[Unifi TV]]) bersaing dengan telco [[Maxis Communications Berhad|Maxis]]/[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet)]]/[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]], [[CelcomDigi]], dan [[TIME dotCom]]. ==Lihat juga== * [[Green Packet]] * [[Digital Nasional]] * [[Telekomunikasi di Malaysia]] * [[Sejarah komunikasi di Malaysia]] * [[Telekom Malaysia]] * [[UniFi]] * [[Unifi TV]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Official website|unifi.com.my}} * {{Official website|biz.unifi.com.my|Laman sesawang rasmi Unifi Business}} * {{Official website|unifi.com.my/tv|Laman sesawang rasmi Unifi TV}} * {{Official website|unifi.com.my/mobile|Laman sesawang rasmi Unifi Mobile}} {{Telekomunikasi di Malaysia}} [[Kategori:Penyedia perkhidmatan internet Malaysia]] [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] sljsjm6fvjifi5f1s4r715wby709ye7 0 160216 7003872 6988711 2026-11-11T12:09:41Z MyRepublic AA66 408272 /* */ 7003872 wikitext text/x-wiki {{Infobox Television | show_name = Bio-Nik | image = | caption = | show_name_2 = | genre = [[Drama]]<br>[[Genre aksi|Aksi]]<br>[[Adiwira]]<br>[[Cereka sains]]<br>[[Komedi]] | format = | creator = | developer = | writer = | director = [[Azhari Zain]] (musim 1)<br>Aidil Fitri Yunus (musim 2) | creative_director = | presenter = | starring = [[Kamal Adli]]<br>[[Hafizuddin Fadzil]]<br>[[Intan Ladyana]] | theme_music_composer = | opentheme = ''Tukang Gempak'' oleh [[Adam (penyanyi)|Adam]] (musim 1 & 2) | endtheme = ''Robot'' oleh Adam (musim 1) <br> ''Tukang Gempak'' oleh Adam (musim 2) | composer = | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu]] | num_seasons = 2 | num_episodes = 26 | list_episodes = #Episod | executive_producer = [[Norman Abdul Halim]] | producer = [[Norman Abdul Halim]]<br>[[Yusry Abdul Halim]]<br>[[Edry Abdul Halim]] | editor = | location = | cinematography = | camera = | runtime = 1 jam per episod | company = [[KRU Studios]] | distributor = | channel = [[TV3]] ([[Slot Aksi]]) | picture_format = | audio_format = | first_run = | first_aired = 18 Mei 2009 | last_aired = {{nowrap|9 November 2009}} | status = | preceded_by = [[Rempit vs Impak Maksima]] | followed_by = ''[[Kapten Kit]]'' | related = | website = http://www.tv3.com.my/Shows/MainHighlight.aspx?MasterID=683&ShowID=710&MenuID=1&TemplateID=1 | production_website = }} '''''Bio-Nik''''' merupakan drama bersiri [[adiwira]] terbitan [[KRU Studios]] yang disiarkan di slot [[Aksi (slot TV3)|Aksi]] pada hari Isnin, pukul 9.00 malam, di [[TV3]], mengisahkan seorang perwira remaja bernama Nik (lakonan Kamal Adli) yang cedera parah dalam kemalangan jalan raya, lalu dibangkitkan semula dengan berlengkapkan pelbagai ciri-ciri [[robotik]] yang canggih lagi serba boleh dalam badannya. ''Bio-Nik'' ialah siri TV pertama terbitan syarikat KRU Studios yang menumpu kepada [[cereka sains]] diterapkan dengan unsur [[CGI]]. == Plot == === Musim 1 === Nik mengalami kecederaan parah selepas terlibat dalam kemalangan jalanraya yang menyebabkan kecederaan yang serius pada keseluruhan bahagian badannya. Bapanya, Professor Hafiz - seorang saintis yang mengetuai projek [[biogenetik]] serta [[Pemindahan organ|organ gantian]] - terpaksa mengambil keputusan menjadikan Nik sebagai bahan ujikajinya demi menyelamatkan anaknya. Namun, projek yang digelar A.D.A.M. (''Advanced Developmental Android Mechanism'' "Mekanisme [[Android]] Tahap Pembangunan Maju") ini membuatkan Profesor Hafiz berada dalam dilema kerana terpaksa memikirkan sama ada langkah ini adalah yang terbaik demi masa depan anaknya tanpa melanggar hukum alam. Setelah sembuh sepenuhnya, Nik terpaksa berhadapan dengan cabaran kuasa luar biasa yang ada dalam dirinya, apatah lagi diwajibkan merahsiakan segala kebolehan ini dari khalayak dunia. Setelah berjayanya pemulihan Nik, Prof Hafiz dikejutkan dengan tindakan rakan sekerjanya Dr Syamil untuk mengkhianati negara dengan bercadang untuk menjual program A.D.A.M. kepada tentera luar. Pemecatan Dr Syamil hanya permulaan kepada rancangan jahatnya, apabila dia menyertai sebuah pertubuhan gelap yang diketuai oleh [[Terorisme|pengganas]] asing bernama Agron Trotsky, dan juga dianggotai oleh seorang lagi bekas rakan sekerja Prof Hafiz, iaitu Prof Mazni yang juga merupakan seorang penyelia di kolej Nik dan berkeupayaan mengubah rupa badannya. Pada hari pertamanya di kolej, Nik bertemu dengan ramai orang yang menjadi kawan dan musuh dalam perjuangan kewiraan. Rakan sekampus Kamal dan Adi, serta seorang wartawan penyiasat bernama Burn, menjadi kawan karib Nik yang berikrar agar menyimpan rahsia Nik di samping membantu Nik menjalankan misi melawan jenayah dan kejahatan yang semakin terjadi-jadi, apatah lagi yang Dr Syamil dan Prof Mazni yang berkhidmat untuk ketua pengganas berbangsa asing yang bernama Agron Trotsky. Di kolej juga, Nik menjalin hubungan asmara dengan Aina, tetapi terpaksa merebutnya dengan Johan, tetapi sukar terelak daripada melakukan apa-apa yang boleh menyinggung perasaan Aina gara-gara tugasnya sebagai wira. Johan bukan sahaja cepat busuk hati sesekali Nik lebih mendekati Aina berbandingnya, apatah lagi dia semakin berminat terhadap rahsia yang disimpan Nik, sehingga sanggup menyertai kumpulan jahat yang disertai oleh Prof Mazni dan Dr Syamil. Selain Johan, dua lagi penuntut kampus iaitu Jimmy (anak Prof Mazni) dan Fauzir turut serta membantu mereka dengan disuntikkan serum yang memberi kuasa luar biasa meskipun didatangkan akibat buruk kepada jiwa mereka. Tanpa disangka, mereka dibantu oleh seorang lagi android wanita bernama Lisa yang tengah bergelut untuk mengeluarkan jiwanya dari kancah kejahatan ke arah kemanusiaan. Pertarungan kemuncak antara Nik dengan kejahatan berkesudahan dengan pengorbanan Lisa untuk mematahkan rancangan jahat penciptanya sendiri, di samping kawan-kawan Nik terpaksa dipadamkan ingatan agar rahsia Nik tidak tersebar ke seluruh dunia. === Musim 2 === Dua tahun selepas akhir musim pertama, Nik semakin giat sebagai seorang antiwira bertopeng yang berjuang menentang jenayah walaupun cenderung naik berang dan berkasar walaupun berdepan dengan penjenayah kecil. Pihak akhbar menggelarnya "Hero Misteri" dan sentiasa menjejaki segala betul salahnya untuk siaran akhbar. Lebih-lebih lagi, Nik sekali lagi berjauhan dengan Aina yang berpihak dengan Johan yang sudah menjauhi kejahatan. Sebagai langkah mengawal kemarahannya, Prof Hafiz memasang sejenis cip renjatan dalam badan Nik. Di samping itu, dengan bantuan Kamal sebagai pembantu yang dibenarkan mengetahui semula rahsia Nik, Prof Hafiz membangunkan sejenis sut perisai untuk membantu misi kewiraan Nik. Nyata sekali, cabaran getir dari musuh lama menanti Nik, kali ini dengan Dr Haris sebagai teraju baru di makmal Dr Syamil yang pergi ke pangkuan Trotsky. Dan orang yang dianggap oleh mereka sebagai terpenting dalam misi mereka ialah Johan, yang perlu mereka bertungkus-lumus untuk mengumpannya kembali ke jalan kegelapan. Lisa dibaik pulih dengan wajah baru untuk tujuan durjana lagi, tetapi kali ini dia berjaya melepaskan diri daripada cengkaman kejahatan untuk memulakan kehidupan sebagai manusia biasa. Oleh yang demikian, terpaksalah Dr Haris dan konco-konconya membina sebuah lagi robot iaitu Suri untuk mengejar Lisa di samping membantu menjayakan misi jahat mereka, dengan menyamar sebagai wanita biasa yang berkawan dengan Kamal. Lebih gempar lagi, Adi meregangkan persahabatannya dengan Nik lalu bersekongkol dengan Johan dan kumpulan jahat Trotsky. Kali ini, Johan dikurniakan kuasa telepati sementara Jimmy dijadikan [[siborg]] tanpa perasaan kemanusiaan. Tanpa disangka Nik sekeluarga, Burn berjaya menyimpan maklumat rahsia Nik dalam emel sebelum dipadamkan ingatan pada akhir musim lalu. Sekali lagi, Nik sekeluarga terpaksa memberi kepercayaan kepada Burn untuk menyimpan rahsia dari mata dunia. Sebagai balasan, Burn turut sama membantu Nik, keluarga dan kawan-kawannya untuk membanteras kejahatan Trotsky. Sebagai langkah terakhir mengumpan Nik dengan matlamat memanfaatkan teknologi dalam badannya sebagai senjata utama mereka, kumpulan Dr Haris mengarahkan penculikan keluarga Nik serta Aina ke markas mereka sebagai amaran kepada Nik agar menyertai pihak jahat seandainya ingin orang yang disayanginya selamat. Tanpa melengahkan masa untuk mempertimbangkannya, Nik dengan bantuan Lisa memilih untuk bertempur habis-habisan untuk meleraikan kemuncak persengketaan. Sungguhpun berjaya mengatasi kelengkapan Dr Haris yang mengurung Prof. Hafiz sekeluarga dan Aina, pertarungan ini berakhir dengan malang sekali apabila Johan mengambil kesempatan untuk menamatkan riwayat ahli keluarga dan kawan Nik iaitu menggunakan kuasa telepatinya untuk memerangkap mereka malah menyebabkan van mereka tercampak ke dalam laut kemudiannya meletup dan akhirnya ibubapa Nik serta kawan baiknya Burn telah terbunuh dalam kejadian itu. == Pelakon == ===Pelakon utama=== * [[Kamal Adli]] sebagai Nik * [[Hafidzuddin Fazil]] sebagai Prof. Hafiz (bapa Nik) * [[Intan Ladyana]] sebagai Aina ===Pelakon pembantu=== * [[Tam Suhaimi]] sebagai Burn * [[Along Eyzendy]] sebagai Kamal * [[Shahz Jaszle]] sebagai Adi * [[Anne Abdullah]] sebagai Aishah (ibu Nik) * Ayu Syuhada sebagai Alia (adik Nik) * [[Amanda Misbun]] (musim 1) dan [[Faralyna Idris]] (musim 2) sebagai Lisa * [[Nor Aliah Lee]] sebagai Prof. Mazni * [[Esma Daniel]] sebagai Dr. Syamil * [[Fizo Omar]] sebagai Johan * Arif Mukhtar sebagai Jimmy * [[Jason Chong]] sebagai Dr. Haris * [[Yana Samsudin]] sebagai Suri * [[Hairul Azreen]] sebagai Hairul == Episod == {{utama|Senarai episod Bio-Nik}} == Penerbitan == Proses pemilihan pelakon ''Bio-Nik'' pernah dijalankan di studio TV3 secara tertutup. Penyanyi [[Adam (penyanyi)|Muhammad Aizam Mat Saman]] (Adam AF2) pernah dipertimbangkan untuk memegang watak Nik, bagaimanapun difahamkan beliau ditolak kerana khuatir beliau tidak boleh menyampaikan watak tersebut.<ref>{{cite news|title=Adam: Saya Tak Kisah Kena "Reject" |date=6 Oktober 2009 |publisher=gua.com.my |url=http://www.gua.com.my/Entertainment/Feature-Detail.aspx?ArticleID=4092 |=7 Oktober 2009 }}</ref> Akhirnya, Kamal Adli yang masih baru dalam bidang lakonan terpilih untuk membawa watak Nik. Ini merupakan kali pertama Kamal memegang watak utama dalam mana-mana bahan seni lakon, setelah melibatkan diri dalam siri TV ''[[Impian Sunsilk|Impian]]'' dan ''[[Renjis|Renjis 2]]'' sebagai pelakon sampingan.<ref>{{cite news|title=Kamal Adli: "Kami Kawan Rapat" |publihser=gua.com.my |date=10 Mei 2009 |url=http://www.gua.com.my/Entertainment/Feature-Detail.aspx?ArticleID=3480 |accessdate=7 Oktober 2009 }}</ref> Berkongsi pengalaman berlakon sebagai Nik, Kamal menyatakan "saya kena jadi robot, jadi cara duduk pun berbeza. Tidak boleh membongkokkan badan. Stunt juga saya buat sendiri. Watak Nik perlukan emosi. Itu menyebabkan sedikit tekanan tapi saya suka".<ref name=kosmo1>{{cite news |title=Kamal lelaki tidak normal |author=Sofiatul Shima |publisher=Kosmo! |date=21 Jun 2009 |url=http://kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2009&dt=0621&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm |accessdate=7 Oktober 2009 |archive-date=2009-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090803145042/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2009&dt=0621&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm |url-status=dead }}</ref> Penggambaran dijalankan di sekitar [[Kuala Lumpur]] untuk dua musim berturut-turut selama empat bulan dari akhir tahun 2008 hingga awal tahun 2009.<ref name=kru>{{cite news |title=Superhero Dalam BIO-NIK |date=11 Mei 2009 |publisher=KRU Studios |url=http://krustudios.com/krunews/?p=128 |accessdate=7 Oktober 2009 |archive-date=2009-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603050254/http://krustudios.com/krunews/?p=128 |url-status=dead }}</ref><ref name=kosmo2>{{cite news |title=Permulaan sempurna Kamal |author=Tengku Suzana Raja Hamat |publisher=Kosmo! |date=15 Januari 2009 |url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2009&dt=0115&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm |accessdate=7 Oktober 2009 |archive-date=2009-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090115204038/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2009&dt=0115&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|title=Gambar Kamal Adli Pelakon Drama Bio-Nik di TV3 2009 |publisher=Sensasi Selebriti |date=30 November 2008 |url=http://www.budiey.com/gambar-kamal-adli-pelakon-drama-bio-nik-di-tv3-2009/ |accessdate=7 Oktober 2009}}</ref> Siri ini dilancarkan di sebuah sidang media pada 11 Mei 2009 di Restoran Centro, Sooka, [[KL Sentral]].<ref>{{cite news|title=Pelancaran Drama BIO-NIK Lakonan Kamal Adli |date=11 Mei 2009 |publisher=Sensasi Selebriti |url=http://www.budiey.com/pelancaran-drama-bio-nik-lakonan-kamal-adli/ |accessdate=7 Oktober 2009}}</ref> Menurut penerbit eksekutif Norman Abdul Halim, kisah ''Bio-Nik'' diilhamkan dari cerita rakyat [[Badang]] yang pernah dinovelkan oleh KRU Publications.<ref name=randommania>{{cite news|title=Randommania: Pelancaran dan Sidang Media Bio-Nik |publisher=gua.com.my |url=http://www.gua.com.my/Video/VideoDetails.aspx?VideoID=1881 |acceesdate=7 Oktober 2009 }}</ref> Norman juga mengakui drama adiwira ini tidak dapat lari daripada persamaan dengan siri-siri seumpamanya seperti ''[[The Six Million Dollar Man]]'', ''[[Bionic Woman]]'' dan ''[[Robocop]]'', bagaimanapun, persoalan yang ingin dikupas untuk adiwira kali ini pertembungan antara kecanggihan teknologi dengan hukum agama.<ref name=kru/> == Rujukan == {{reflist|2}} == Pautan luar == * [http://www.tv3.com.my/Shows/MainHighlight.aspx?MasterID=670&ShowID=697&MenuID=1&TemplateID=1 ''Bio-Nik'' di laman TV3] * [http://bioniktv.blogspot.com Blog ulasan ''Bio-Nik''] {{turutan-tv |lebar = auto |stesen = [[TV3]] |slot = [[Aksi (slot TV3)|Aksi]], Isnin, 9.00 malam |nama = ''Bio Nik''<br>(18 Mei 2009 – 9 November 2009) |sebelum = ''[[Rempit vs Impak Maksima]]'' |selepas = ''[[Kapten Kit]]'' }} [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia]] [[Kategori:Rancangan TV3]] [[Kategori:Drama Melayu]] t7lhqq9fngoauzd9g7c071si54ldrvc 0 176421 7004075 6675790 2026-11-12T02:55:27Z Normal rookie 279720 7004075 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Komisioner Jeneral Penjara | body = Malaysia | native_name = كوميسيونار جنيرال ڤنجارا مليسيا | flag = | flagsize = | flagcaption = | insignia = Coat_of_arms_of_Malaysia.svg | insigniasize = | insigniacaption = | image = | imagesize = | image2 = | alt = | incumbent = [[Abdul Aziz Abdul Razak|Datuk Haji Abdul Aziz Abdul Razak]] | incumbentsince = {{startdate|2025|2|14|df=y}} | type = | status = | style = [[Yang Berbahagia]] | member_of = | reports_to = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | department = [[Jabatan Penjara Malaysia]] | residence = | seat = [[Putrajaya]] | nominator = | appointer = [[Yang di-Pertuan Agong]] atas nasihat [[Perdana Menteri Malaysia]] | appointer_qualified = | termlength = | constituting_instrument = Akta Penjara 1995 | precursor = | formation = {{start date and age|1946|4|1|df=y}} | first = E. S. Lilley | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = {{URL|http://www.prison.gov.my/}} }} '''Komisioner Jeneral Penjara''' mengetuai [[Jabatan Penjara Malaysia]]. ==Senarai Komisioner Jeneral Penjara== {| class="wikitable" border="1" |- ! No. ! Ketua Pengarah ! Tempoh |- |1 |Kapten E. S. Lilley |1 April 1946 - 11 September 1949 <br> ({{age in years and days|1946|4|1|1949|9|11|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |2 |Kapten O. V. Garratt |11 September 1949 - 1 Oktober 1956 <br> ({{age in years and days|1949|9|11|1956|10|1|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |3 |Left. W. B. Oliver |1 Oktober 1956 - 2 Oktober 1957 <br> ({{age in years and days|1956|10|1|1957|10|2|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |4 |Tan Sri [[Murad b. Ahmad]] |3 Oktober 1957 - 24 Julai 1977 <br> ({{age in years and days|1957|10|3|1977|7|24|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |5 |Dato' [[Ibrahim b. Hj. Mohamed]] |25 Julai 1977 - 30 April 1988 <br> ({{age in years and days|1977|7|25|1988|4|30|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |6 |Dato' Hj. Nik Ariffin Hj. Nik Omar |1 Mei 1988 - 7 November 1989 <br> ({{age in years and days|1988|5|1|1989|11|7|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |7 |Dato' Mohd. Yassin Hj. Jaafar |8 November 1989 - 31 Januari 1994 <br> ({{age in years and days|1989|11|8|1994|1|31|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |8 |[[Mohd Zaman Khan|Tan Sri Dato' Seri Mohd Zaman Khan]] |9 Februari 1994 - 31 Disember 1997 <br> ({{age in years and days|1994|2|9|1997|12|31|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |9 |Datuk Omar Mohamed Dan |1 Januari 1998 - 16 Oktober 2001 <br> ({{age in years and days|1998|1|1|2001|10|16|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |10 |[[Mustafa b. Osman|Datuk Mustafa b. Osman]] |17 Oktober 2001 - 1 Jun 2009 <br> ({{age in years and days|2001|10|17|2009|6|1|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |11 |[[Zulkifli Omar|Dato' Seri Zulkifli Omar]] |3 Jun 2009 - 31 Disember 2021 <br> ({{age in years and days|2009|6|3|2021|12|31|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |12 |[[Nordin Muhamad|Dato' Seri Nordin Muhamad]] |1 Januari 2022 - 13 Februari 2025 <br> ({{age in years and days|2022|1|1|2025|2|13|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |13 |[[Abdul Aziz Abdul Razak|Dato' Abdul Aziz Abdul Razak]] |14 Februari 2025 - 4 November 2026 <br> ({{age in years and days|2025|2|14|2026|11|4|df=y|sep=and|duration=on}}) |- |14 |[[Hafidz Othman]] |5 November 2026 - kini <br> ({{age in years and days|2026|11|5|df=y|sep=and|duration=on}}) |} [[Kategori:Ketua Pengarah Jabatan Penjara Malaysia| ]] al3swzecznjxt3zs588rsnq2jl4mg8f 7004094 7004075 2026-11-12T03:33:37Z Normal rookie 279720 7004094 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Komisioner Jeneral Penjara | body = Malaysia | native_name = كوميسيونار جنيرال ڤنجارا مليسيا | flag = | flagsize = | flagcaption = | insignia = Coat_of_arms_of_Malaysia.svg | insigniasize = | insigniacaption = | image = | imagesize = | image2 = | alt = | incumbent = [[Hafidz Othman]] | incumbentsince = {{startdate|2026|11|5|df=y}} | type = | status = | style = [[Yang Berbahagia]] | member_of = | reports_to = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | department = [[Jabatan Penjara Malaysia]] | residence = | seat = [[Putrajaya]] | nominator = | appointer = [[Yang di-Pertuan Agong]] atas nasihat [[Perdana Menteri Malaysia]] | appointer_qualified = | termlength = | constituting_instrument = Akta Penjara 1995 | precursor = | formation = {{start date and age|1946|4|1|df=y}} | first = E. S. Lilley | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = {{URL|http://www.prison.gov.my/}} }} '''Komisioner Jeneral Penjara''' mengetuai [[Jabatan Penjara Malaysia]]. ==Senarai Komisioner Jeneral Penjara== {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan=2|No. ! colspan=2|Ketua Pengarah Penjara ! colspan=3|Tempoh jawatan |- ! Potret ! Nama<br /><small>(Lahir–Kematian)</small> ! Menjawat ! Meninggalkan pejabat ! Tahun dan Hari |- |1 | |Kapten E. S. Lilley |1 April 1946 |11 September 1949 |{{age in years and days|1946|4|1|1949|9|11|df=y|sep=and|duration=on}} |- |2 | |Kapten O. V. Garratt |11 September 1949 |1 Oktober 1956 |{{age in years and days|1949|9|11|1956|10|1|df=y|sep=and|duration=on}} |- |3 | |Left. W. B. Oliver |1 Oktober 1956 |2 Oktober 1957 |{{age in years and days|1956|10|1|1957|10|2|df=y|sep=and|duration=on}} |- |4 | |{{small|Tan Sri}}<br>'''[[Murad b. Ahmad]]''' |3 Oktober 1957 |24 Julai 1977 |{{age in years and days|1957|10|3|1977|7|24|df=y|sep=and|duration=on}} |- |5 | |{{small|Dato'}}<br>'''[[Ibrahim b. Hj. Mohamed]]''' |25 Julai 1977 |30 April 1988 |{{age in years and days|1977|7|25|1988|4|30|df=y|sep=and|duration=on}} |- |6 | |{{small|Dato' Haji}}<br>'''Nik Ariffin Nik Omar''' |1 Mei 1988 |7 November 1989 |{{age in years and days|1988|5|1|1989|11|7|df=y|sep=and|duration=on}} |- |7 | |{{small|Dato'}}<br>Mohd. Yassin Hj. Jaafar |8 November 1989 |31 Januari 1994 |{{age in years and days|1989|11|8|1994|1|31|df=y|sep=and|duration=on}} |- |8 | |{{small|Datuk}}<br>'''[[Mohd Zaman Khan]]'''<br>{{small|(1941–2021)}} |9 Februari 1994 |31 Disember 1997 |{{age in years and days|1994|2|9|1997|12|31|df=y|sep=and|duration=on}} |- |9 | |{{small|Datuk}}<br>'''[[Omar Mohamed Dan]]''' |1 Januari 1998 |16 Oktober 2001 |{{age in years and days|1998|1|1|2001|10|16|df=y|sep=and|duration=on}} |- |10 | |{{small|Datuk}}<br>'''[[Mustafa b. Osman]]'''<br>{{small|(lahir 1954)}} |17 Oktober 2001 |1 Jun 2009 |{{age in years and days|2001|10|17|2009|6|1|df=y|sep=and|duration=on}} |- |11 |[[Fail:Zulkifli omar.png|100px]] |{{small|Dato' Seri}}<br>'''[[Zulkifli Omar]]'''<br>{{small|(lahir 1961)}} |3 Jun 2009 |31 Disember 2021 |{{age in years and days|2009|6|3|2021|12|31|df=y|sep=and|duration=on}} |- |12 | |{{small|Dato' Seri}}<br>'''[[Nordin Muhamad]]'''<br>{{small|(lahir 1967)}} |1 Januari 2022 |13 Februari 2025 |{{age in years and days|2022|1|1|2025|2|13|df=y|sep=and|duration=on}} |- |13 | |{{small|Dato' Sri}}<br>'''[[Abdul Aziz Abdul Razak]]'''<br>{{small|(lahir 1966)}} |14 Februari 2025 |12 Ogos 2026 |{{age in years and days|2025|2|14|2026|8|12|df=y|sep=and|duration=on}} |- |14 | |'''[[Hafidz Othman]]'''<br>{{small|(lahir 1969)}} |5 November 2026 |kini |{{age in years and days|2026|11|5|df=y|sep=and|duration=on}} |} [[Kategori:Ketua Pengarah Jabatan Penjara Malaysia| ]] jfaxfwtuofse8tpis7vm90ph7x5ftww 7004103 7004094 2026-11-12T03:41:54Z Normal rookie 279720 7004103 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Komisioner Jeneral Penjara | body = Malaysia | native_name = كوميسيونار جنيرال ڤنجارا مليسيا | flag = | flagsize = | flagcaption = | insignia = Coat_of_arms_of_Malaysia.svg | insigniasize = | insigniacaption = | image = | imagesize = | image2 = | alt = | incumbent = [[Hafidz Othman]] | incumbentsince = {{startdate|2026|11|5|df=y}} | type = | status = | style = [[Yang Berbahagia]] | member_of = | reports_to = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | department = [[Jabatan Penjara Malaysia]] | residence = | seat = [[Putrajaya]] | nominator = | appointer = [[Yang di-Pertuan Agong]] atas nasihat [[Perdana Menteri Malaysia]] | appointer_qualified = | termlength = | constituting_instrument = Akta Penjara 1995 | precursor = | formation = {{start date and age|1946|4|1|df=y}} | first = E. S. Lilley | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = {{URL|http://www.prison.gov.my/}} }} '''Komisioner Jeneral Penjara''' mengetuai [[Jabatan Penjara Malaysia]]. ==Senarai Komisioner Jeneral Penjara== {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan=2|No. ! colspan=2|Ketua Pengarah Penjara ! colspan=3|Tempoh jawatan |- ! Potret ! Nama<br /><small>(Lahir–Kematian)</small> ! Menjawat ! Meninggalkan pejabat ! Tahun dan Hari |- |1 | |Kapten E. S. Lilley |1 April 1946 |11 September 1949 |{{age in years and days|1946|4|1|1949|9|11|df=y|sep=and|duration=on}} |- |2 | |Kapten O. V. Garratt |11 September 1949 |1 Oktober 1956 |{{age in years and days|1949|9|11|1956|10|1|df=y|sep=and|duration=on}} |- |3 | |Left. W. B. Oliver |1 Oktober 1956 |2 Oktober 1957 |{{age in years and days|1956|10|1|1957|10|2|df=y|sep=and|duration=on}} |- |4 | |{{small|Tan Sri}}<br>'''[[Murad Ahmad]]'''<br>{{small|(1921–?)}} |3 Oktober 1957 |24 Julai 1977 |{{age in years and days|1957|10|3|1977|7|24|df=y|sep=and|duration=on}} |- |5 | |{{small|Dato'}}<br>'''[[Ibrahim Mohamed]]''' |25 Julai 1977 |30 April 1988 |{{age in years and days|1977|7|25|1988|4|30|df=y|sep=and|duration=on}} |- |6 | |{{small|Dato' Haji}}<br>'''Nik Ariffin Nik Omar''' |1 Mei 1988 |7 November 1989 |{{age in years and days|1988|5|1|1989|11|7|df=y|sep=and|duration=on}} |- |7 | |{{small|Dato'}}<br>Mohd. Yassin Hj. Jaafar |8 November 1989 |31 Januari 1994 |{{age in years and days|1989|11|8|1994|1|31|df=y|sep=and|duration=on}} |- |8 | |{{small|Datuk}}<br>'''[[Mohd Zaman Khan]]'''<br>{{small|(1941–2021)}} |9 Februari 1994 |31 Disember 1997 |{{age in years and days|1994|2|9|1997|12|31|df=y|sep=and|duration=on}} |- |9 | |{{small|Datuk}}<br>'''[[Omar Mohamed Dan]]''' |1 Januari 1998 |16 Oktober 2001 |{{age in years and days|1998|1|1|2001|10|16|df=y|sep=and|duration=on}} |- |10 | |{{small|Datuk}}<br>'''[[Mustafa b. Osman]]'''<br>{{small|(lahir 1954)}} |17 Oktober 2001 |1 Jun 2009 |{{age in years and days|2001|10|17|2009|6|1|df=y|sep=and|duration=on}} |- |11 |[[Fail:Zulkifli omar.png|100px]] |{{small|Dato' Seri}}<br>'''[[Zulkifli Omar]]'''<br>{{small|(lahir 1961)}} |3 Jun 2009 |31 Disember 2021 |{{age in years and days|2009|6|3|2021|12|31|df=y|sep=and|duration=on}} |- |12 | |{{small|Dato' Seri}}<br>'''[[Nordin Muhamad]]'''<br>{{small|(lahir 1967)}} |1 Januari 2022 |13 Februari 2025 |{{age in years and days|2022|1|1|2025|2|13|df=y|sep=and|duration=on}} |- |13 | |{{small|Dato' Sri}}<br>'''[[Abdul Aziz Abdul Razak]]'''<br>{{small|(lahir 1966)}} |14 Februari 2025 |12 Ogos 2026 |{{age in years and days|2025|2|14|2026|8|12|df=y|sep=and|duration=on}} |- |14 | |'''[[Hafidz Othman]]'''<br>{{small|(lahir 1969)}} |5 November 2026 |kini |{{age in years and days|2026|11|5|df=y|sep=and|duration=on}} |} [[Kategori:Ketua Pengarah Jabatan Penjara Malaysia| ]] 7stx3wym4q52y156zl9dtykxfwesa0v 0 176687 7003964 6867983 2026-11-11T18:31:26Z ~2026-59832-50 425135 /* */ 7003964 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk|Dato' Sri]] [[Doktor|Dr.]] [[Haji]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SSAP|DSAP|DIMP|JMN|SAP|PPN|AAP|AMP (Pahang)|PKC}} | name = Ismail Abd Muttalib | native_name = {{font color|green|إِسْمَاعِيل عَبْدُٱلْمُطَّلِب}} | image = | imagesize = 150 | caption = | birth_date = {{birth date and age|1954|12|1|df=y}} | birth_place = [[Maran]], [[Pahang]] | residence = | death_date = | death_place = | office6 = [[Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia|Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan]] | term_start6 = 30 Ogos 2021 | term_end6 = 10 Oktober 2022 | monarch6 = [[Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister6 = [[Ismail Sabri Yaakob]] | minister6 = [[Reezal Merican Naina Merican]] | predecessor6 = | successor6 = | term_start7 = 10 Mac 2020 | term_end7 = 16 Ogos 2021 | monarch7 = [[Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | minister7 = [[Zuraida Kamaruddin|Yang Berhormat Datuk Hajah Zuraida Kamaruddin]] | predecessor7 = [[Raja Kamarul Bahrin Shah Raja Ahmad|Yang Berhormat Mulia Senator Dato' Raja Kamarul Bahrin Shah bin Raja Ahmad]] | successor7 = | primeminister7 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin|Yang Amat Berhormat Tan Sri Dato' (Dr) Haji Muhyiddin bin Haji Muhammad Yassin]] | constituency7 = [[Maran]] | constituency_MP4 = [[Maran (kawasan persekutuan)|Maran]] | parliament4 = Malaysia | term_start4 = 21 Mac 2004 | term_end4 = | predecessor4 = [[Muhammad Abdullah]] | successor4 = | party = {{flagicon image|UMNO (Malaysia).svg}} [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) (-2022) <br> {{flagicon image|PAS logo.svg}} [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) (2022-kini) | otherparty = {{flagicon image|BN-100px.jpg}} [[Barisan Nasional]] (BN) (-2022) <br/> {{flagicon image|Logo Perikatan Nasional.svg}} [[Perikatan Nasional]] (PN) (2022-kini) | religion = Islam | occupation = Ahli Politik | relations = | spouse = Datin Sri Dato’ Hajah Fatimah Haji Kassim | children = 6 | salary = RM41,796.89 sebulan<ref name="SPRM">{{cite web|url=https://mydeclaration.sprm.gov.my/|title=Portal Pengisytiharan Harta|website=[[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]]|access-date=15 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817042419/https://mydeclaration.sprm.gov.my/|archive-date=24 Ogos 2020}}</ref> | net_worth = RM2. ke 5 juta<ref name="SPRM /> | website = | footnotes = }} '''Ismail bin Abd Muttalib''' (lahir 1 Disember 1954) merupakan ahli politik [[Malaysia]] dari parti UMNO dibawah [[Barisan Nasional]] dalam komponen pemerintahan parti [[Perikatan Nasional|Perikatan Nasional (PN)]] dan beliau pernah menyandang jawatan sebagai Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan dari 10 Mac 2020 sehingga 10 Oktober 2022. Sebelum menceburi bidang Politik, beliau merupakan seorang Pegawai Tadbir dan Diplomatik (PTD) di Pejabat Daerah Jerantut, Pahang. Beliau mempunyai pengalaman yang cukup luas dalam bidang pentadbiran kerajaan dan amat aktif dalam kerja-kerja sukarelawan. Minat beliau dalam aktiviti sukarela tertanam sejak di bangku sekolah dan ia merupakan titik tolak permulaan penglibatan beliau di dalam arena politik. ==Latar Belakang== Dilahirkan di Kampung Pantai, [[Chenor]], Maran, Pahang, anak kedua daripada 5 orang adik beradik ini merupakan seorang yang amat mudah didekati kerana sifat mesra beliau. Bapanya, Haji Abd. Muttalib bin Haji Omar (lahir 1931) merupakan seorang Pesara Guru Agama dan Ibunya Allahyarhamah Hajah Habsah binti Haji Arshad (1936–2008) merupakan seorang Suri Rumah. Anak jati [[Maran]], Pahang ini mendapat pendidikan awal di Sekolah Kebangsaan Chenor. Kemudian beliau telah bersekolah di Sekolah Agama Chenor dan Sekolah Agama Al-Ihsan di Kuantan, Pahang. Beliau kemudian melanjutkan pengajian di Kolej Islam Klang, Selangor sebelum menerima Ijazah Sarjana Muda (Kepujian) Pengajian Islam dari [[Universiti Kebangsaan Malaysia]] (UKM). Telah berkahwin dengan dengan Datin Hajah Fatimah binti Haji Kassim dan dikurniakan 6 orang cahaya mata. ==Kerjaya== Selepas menamatkan pengajian di Universiti Kebangsaan Malaysia, beliau telah berkhidmat di Sektor awam sebagai Pegawai Tadbir dan Diplomatik di Pejabat Daerah Jerantut, Pahang selama 2 tahun sebelum bertukar ke Unit Perkhidmatan Pejabat Setiausaha Kerajaan Pahang di Kuantan Pahang (SUK Pahang). Di SUK Pahang beliau telah menjawat pelbagai jawatan dan tugas di beberapa Unit berlainan dari tahun 1982 hingga 1988. Beliau kemudian berkhidmat di beberapa Jabatan dan Agensi lain di negeri pahang dan menjawat pelbagai Jawatan Penting seperti Pengarah Cawangan di Jabatan Hal Ehwal Orang Asli Pahang, Penolong Pegawai Daerah Maran, Pemangku Pengurus Besar Yayasan Pahang, Timbalan Pengurus besar Yayasan Basmi Kemiskinan dan yang terakhir sebagai Pengarah Perbadanan Perpustakaan Awam Pahang sebelum membuat keputusan menceburi bidang politik pada tahun 2004. === Kerjaya politik === Di arena Politik, beliau mula menjadi Ahli UMNO pada tahun 1982. Pada tahun 2004 beliau telah dilantik sebagai Timbalan Ketua UMNO Bahagian Maran hingga tahun 2007. Beliau juga merupakan Pengerusi Biro Ekonomi dan Disiplin UMNO, Ketua Cawangan UMNO Chenor Seberang dan Timbalan Pengerusi Barisan Nasional Maran. Dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]], Ismail Bin Abd. Muttalib bertanding menggunakan tiket [[Barisan Nasional]]. Beliau telah bertanding di kawasan [[parlimen]] [[Maran]] , negeri [[Pahang]]. Ismail Bin Abd. Muttalib telah menang dengan mendapat undi sebanyak 15868. Calon lawan ialah Nasrudin Bin Hassan dari [[PAS]] mendapat 9,227 undi - Kalah . Peratus pengundi yang keluar ialah 78.9 %. Undi rosak sebanyak 495. Pada [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2013]], beliau sekali lagi diberi kepercayaan oleh Parti untuk mempertahankan kerusi yang disandang di Parlimen Maran. Beliau telah berjaya mempertahankan kerusi yang disandang dengan menewaskan lawan dari Parti PAS Mujibur Rahman bin Ishak dengan majoriti 6,475 undi. Pada Pengumuman Barisan Kabinet baru Malaysia yang diumumkan oleh YAB Perdana Menteri Dato' Sri Najib Tun Razak, YB Dato' Hj. Ismail bin Hj. Abd. Muttalib telah dilantik sebagai Timbalan Menteri Sumber Manusia di Kementerian Sumber Manusia. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parliamen Malaysia]]<ref>{{Cite web |title=Malaysia Decides 2008 |publisher=The Star (Malaysia) |url=http://thestar.com.my/election/ |accessdate=8 January 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100111075207/http://thestar.com.my/election/ |archivedate=11 January 2010 }} Includes Pilihan raya umum Malaysia 2004.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] | rowspan=8|'''P086 {{Parlimen|Maran}}''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Ismail Abd Muttalib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''15,725''' |'''64.96%''' |{{Party shading/PAS}} | |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |8,483 |35.04% |24,910 |7,242 |78.19% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Ismail Abd Muttalib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''15,868''' |'''63.23%''' |{{Party shading/PAS}} | |[[Nasrudin Hassan]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |9,227 |36.77% |25,672 |6,641 |78.95% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Ismail Abd Muttalib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''19,249''' |'''60.11%''' |{{Party shading/PAS}} | |Mujibur Rahman Ishak ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |12,774 |39.89% |32,750 |6,475 |85.21% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=2|'''Ismail Abd Muttalib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=2 align="right"|'''16,064''' | rowspan=2|'''49.09%''' |{{Party shading/PAS}} | |Hasenan Haron ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |12,301 |37.59% | rowspan=2|33,363 | rowspan=2|3,763 | rowspan=2|81.30% |- |{{Party shading/Keadilan}} | |Ahmad Farid Ahmad Nordin ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|PPBM]]) |align="right" |4,360 |13.32% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=3 bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | | rowspan=3|'''Ismail Abd Muttalib''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | rowspan=3 align="right"|'''19,600''' | rowspan=3|'''47.70%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Shahaniza Shamsuddin]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|17,779 |43.27% | rowspan=3|41,665 | rowspan=3|1,821 | rowspan=3|77.35% |- |{{party shading/PH}} | |Ahmad Shuhor Awang ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | align=right|3,547 | align=right|8.63% |- |{{party shading/Independent}} | |Muhammad Hafiz Al-Hafiz ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | align=right|166 | align=right|0.40% |} == Anugerah == * {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Johan Mangku Negara]] (JMN) (2013)<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=Prime Minister's Department (Malaysia)|accessdate=25 October 2018}}</ref><ref>{{cite web|date=21 November 2013|language=Malay|publisher=[[Sinar Harian]]|accessdate=30 October 2018|url=http://www.sinarharian.com.my/mobile/bisnes/agong-kurnia-282-darjah-kebesaran-1.223138|title=Agong kurnia 282 darjah kebesaran|work=[[Bernama]]}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Pingat Pangkuan Negara]] (PPN) * {{Flag|Pahang}} : ** [[File:Pingat Khidmat Cemerlang Pahang.svg|50px]] Pingat Khidmat Cemerlang (PKC) ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Member - AAP.svg|50px]] [[Ahli Ahmad Shah Pahang]] (AAP) ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Companion - SAP.svg|50px]] [[Setia Ahmad Shah Pahang]] (SAP) ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Knight Companion - DIMP.svg|50px]] [[Darjah Indera Mahkota Pahang]] (DIMP) - '''Dato'''' (2005)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2005/10/26/sultan-of-pahangs-75th-birthday-honours-list/|date=26 October 2005|accessdate=30 October 2018|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Sultan of Pahang's 75th birthday honours list}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|50px]] [[Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (DSAP) - '''Dato'''' (2013)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2013/10/24/artistes-among-those-conferred-titles-643-make-it-to-pahang-sultans-birthday-honours-list/|date=24 October 2013|accessdate=30 October 2018|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Artistes among those conferred titles in conjunction with Pahang Sultan's birthday}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (SSAP) - '''Dato' Sri''' (2015) == Rujukan == <references responsive/> == Lihat juga == * [[Analisis Prestasi Barisan Nasional 2008]] {{Kabinet Malaysia Kluster Ismail 2021}} {{Kabinet Malaysia Kluster 2021}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Perikatan Nasional}} {{Barisan Nasional MY}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1954]] [[Kategori:Orang dari Pahang]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Timbalan Menteri Kabinet Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Kekal menyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Anggota Parti Islam Se-Malaysia]] i0j8wpqk6o3tnkfrf75w9kv18c0x0g2 7003965 7003964 2026-11-11T18:33:27Z ~2026-59832-50 425135 /* */ 7003965 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk|Dato' Sri]] [[Doktor|Dr.]] [[Haji]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SSAP|DSAP|DIMP|JMN|SAP|PPN|AAP|AMP (Pahang)|PKC}} | name = Ismail Abd Muttalib | native_name = {{font color|green|إِسْمَاعِيل عَبْدُٱلْمُطَّلِب}} | image = | imagesize = 150 | caption = | birth_date = {{birth date and age|1954|12|1|df=y}} | birth_place = [[Maran]], [[Pahang]] | residence = | death_date = | death_place = | office6 = [[Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia|Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan]] | term_start6 = 30 Ogos 2021 | term_end6 = 10 Oktober 2022 | monarch6 = [[Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister6 = [[Ismail Sabri Yaakob]] | minister6 = [[Reezal Merican Naina Merican]] | predecessor6 = | successor6 = | term_start7 = 10 Mac 2020 | term_end7 = 16 Ogos 2021 | monarch7 = [[Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | minister7 = [[Zuraida Kamaruddin|Yang Berhormat Datuk Hajah Zuraida Kamaruddin]] | predecessor7 = [[Raja Kamarul Bahrin Shah Raja Ahmad|Yang Berhormat Mulia Senator Dato' Raja Kamarul Bahrin Shah bin Raja Ahmad]] | successor7 = | primeminister7 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin|Yang Amat Berhormat Tan Sri Dato' (Dr) Haji Muhyiddin bin Haji Muhammad Yassin]] | constituency7 = [[Maran]] | constituency_MP4 = [[Maran (kawasan persekutuan)|Maran]] | parliament4 = Malaysia | term_start4 = 21 Mac 2004 | term_end4 = | predecessor4 = [[Muhammad Abdullah]] | successor4 = | party = {{flagicon image|UMNO (Malaysia).svg}} [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) (-2022) <br> {{flagicon image|PAS logo.svg}} [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) (2022-kini) | otherparty = {{flagicon image|BN-100px.jpg}} [[Barisan Nasional]] (BN) (-2022) <br/> {{flagicon image|Logo Perikatan Nasional.svg}} [[Perikatan Nasional]] (PN) (2022-kini) | religion = Islam | occupation = Ahli Politik | relations = | spouse = Datin Sri Dato’ Hajah Fatimah Haji Kassim | children = 6 | salary = RM41,796.89 sebulan<ref name="SPRM">{{cite web|url=https://mydeclaration.sprm.gov.my/|title=Portal Pengisytiharan Harta|website=[[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]]|access-date=15 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817042419/https://mydeclaration.sprm.gov.my/|archive-date=24 Ogos 2020}}</ref> | net_worth = RM2. ke 5 juta<ref name="SPRM /> | website = | footnotes = }} '''Ismail bin Abd Muttalib''' (lahir 1 Disember 1954) merupakan ahli politik [[Malaysia]] dari parti UMNO dibawah [[Barisan Nasional]] dalam komponen pemerintahan parti [[Perikatan Nasional|Perikatan Nasional (PN)]] dan beliau pernah menjawat jawatan sebagai Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan dari 10 Mac 2020 sehingga 10 Oktober 2022. Sebelum menceburi bidang Politik, beliau merupakan seorang Pegawai Tadbir dan Diplomatik (PTD) di Pejabat Daerah Jerantut, Pahang. Beliau mempunyai pengalaman yang cukup luas dalam bidang pentadbiran kerajaan dan amat aktif dalam kerja-kerja sukarelawan. Minat beliau dalam aktiviti sukarela tertanam sejak di bangku sekolah dan ia merupakan titik tolak permulaan penglibatan beliau di dalam arena politik. ==Latar Belakang== Dilahirkan di Kampung Pantai, [[Chenor]], Maran, Pahang, anak kedua daripada 5 orang adik beradik ini merupakan seorang yang amat mudah didekati kerana sifat mesra beliau. Bapanya, Haji Abd. Muttalib bin Haji Omar (lahir 1931) merupakan seorang Pesara Guru Agama dan Ibunya Allahyarhamah Hajah Habsah binti Haji Arshad (1936–2008) merupakan seorang Suri Rumah. Anak jati [[Maran]], Pahang ini mendapat pendidikan awal di Sekolah Kebangsaan Chenor. Kemudian beliau telah bersekolah di Sekolah Agama Chenor dan Sekolah Agama Al-Ihsan di Kuantan, Pahang. Beliau kemudian melanjutkan pengajian di Kolej Islam Klang, Selangor sebelum menerima Ijazah Sarjana Muda (Kepujian) Pengajian Islam dari [[Universiti Kebangsaan Malaysia]] (UKM). Telah berkahwin dengan dengan Datin Hajah Fatimah binti Haji Kassim dan dikurniakan 6 orang cahaya mata. ==Kerjaya== Selepas menamatkan pengajian di Universiti Kebangsaan Malaysia, beliau telah berkhidmat di Sektor awam sebagai Pegawai Tadbir dan Diplomatik di Pejabat Daerah Jerantut, Pahang selama 2 tahun sebelum bertukar ke Unit Perkhidmatan Pejabat Setiausaha Kerajaan Pahang di Kuantan Pahang (SUK Pahang). Di SUK Pahang beliau telah menjawat pelbagai jawatan dan tugas di beberapa Unit berlainan dari tahun 1982 hingga 1988. Beliau kemudian berkhidmat di beberapa Jabatan dan Agensi lain di negeri pahang dan menjawat pelbagai Jawatan Penting seperti Pengarah Cawangan di Jabatan Hal Ehwal Orang Asli Pahang, Penolong Pegawai Daerah Maran, Pemangku Pengurus Besar Yayasan Pahang, Timbalan Pengurus besar Yayasan Basmi Kemiskinan dan yang terakhir sebagai Pengarah Perbadanan Perpustakaan Awam Pahang sebelum membuat keputusan menceburi bidang politik pada tahun 2004. === Kerjaya politik === Di arena Politik, beliau mula menjadi Ahli UMNO pada tahun 1982. Pada tahun 2004 beliau telah dilantik sebagai Timbalan Ketua UMNO Bahagian Maran hingga tahun 2007. Beliau juga merupakan Pengerusi Biro Ekonomi dan Disiplin UMNO, Ketua Cawangan UMNO Chenor Seberang dan Timbalan Pengerusi Barisan Nasional Maran. Dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]], Ismail Bin Abd. Muttalib bertanding menggunakan tiket [[Barisan Nasional]]. Beliau telah bertanding di kawasan [[parlimen]] [[Maran]] , negeri [[Pahang]]. Ismail Bin Abd. Muttalib telah menang dengan mendapat undi sebanyak 15868. Calon lawan ialah Nasrudin Bin Hassan dari [[PAS]] mendapat 9,227 undi - Kalah . Peratus pengundi yang keluar ialah 78.9 %. Undi rosak sebanyak 495. Pada [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2013]], beliau sekali lagi diberi kepercayaan oleh Parti untuk mempertahankan kerusi yang disandang di Parlimen Maran. Beliau telah berjaya mempertahankan kerusi yang disandang dengan menewaskan lawan dari Parti PAS Mujibur Rahman bin Ishak dengan majoriti 6,475 undi. Pada Pengumuman Barisan Kabinet baru Malaysia yang diumumkan oleh YAB Perdana Menteri Dato' Sri Najib Tun Razak, YB Dato' Hj. Ismail bin Hj. Abd. Muttalib telah dilantik sebagai Timbalan Menteri Sumber Manusia di Kementerian Sumber Manusia. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parliamen Malaysia]]<ref>{{Cite web |title=Malaysia Decides 2008 |publisher=The Star (Malaysia) |url=http://thestar.com.my/election/ |accessdate=8 January 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100111075207/http://thestar.com.my/election/ |archivedate=11 January 2010 }} Includes Pilihan raya umum Malaysia 2004.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] | rowspan=8|'''P086 {{Parlimen|Maran}}''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Ismail Abd Muttalib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''15,725''' |'''64.96%''' |{{Party shading/PAS}} | |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |8,483 |35.04% |24,910 |7,242 |78.19% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Ismail Abd Muttalib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''15,868''' |'''63.23%''' |{{Party shading/PAS}} | |[[Nasrudin Hassan]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |9,227 |36.77% |25,672 |6,641 |78.95% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Ismail Abd Muttalib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''19,249''' |'''60.11%''' |{{Party shading/PAS}} | |Mujibur Rahman Ishak ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |12,774 |39.89% |32,750 |6,475 |85.21% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=2|'''Ismail Abd Muttalib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=2 align="right"|'''16,064''' | rowspan=2|'''49.09%''' |{{Party shading/PAS}} | |Hasenan Haron ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |12,301 |37.59% | rowspan=2|33,363 | rowspan=2|3,763 | rowspan=2|81.30% |- |{{Party shading/Keadilan}} | |Ahmad Farid Ahmad Nordin ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|PPBM]]) |align="right" |4,360 |13.32% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=3 bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | | rowspan=3|'''Ismail Abd Muttalib''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | rowspan=3 align="right"|'''19,600''' | rowspan=3|'''47.70%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Shahaniza Shamsuddin]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|17,779 |43.27% | rowspan=3|41,665 | rowspan=3|1,821 | rowspan=3|77.35% |- |{{party shading/PH}} | |Ahmad Shuhor Awang ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | align=right|3,547 | align=right|8.63% |- |{{party shading/Independent}} | |Muhammad Hafiz Al-Hafiz ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | align=right|166 | align=right|0.40% |} == Anugerah == * {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Johan Mangku Negara]] (JMN) (2013)<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=Prime Minister's Department (Malaysia)|accessdate=25 October 2018}}</ref><ref>{{cite web|date=21 November 2013|language=Malay|publisher=[[Sinar Harian]]|accessdate=30 October 2018|url=http://www.sinarharian.com.my/mobile/bisnes/agong-kurnia-282-darjah-kebesaran-1.223138|title=Agong kurnia 282 darjah kebesaran|work=[[Bernama]]}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Pingat Pangkuan Negara]] (PPN) * {{Flag|Pahang}} : ** [[File:Pingat Khidmat Cemerlang Pahang.svg|50px]] Pingat Khidmat Cemerlang (PKC) ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Member - AAP.svg|50px]] [[Ahli Ahmad Shah Pahang]] (AAP) ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Companion - SAP.svg|50px]] [[Setia Ahmad Shah Pahang]] (SAP) ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Knight Companion - DIMP.svg|50px]] [[Darjah Indera Mahkota Pahang]] (DIMP) - '''Dato'''' (2005)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2005/10/26/sultan-of-pahangs-75th-birthday-honours-list/|date=26 October 2005|accessdate=30 October 2018|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Sultan of Pahang's 75th birthday honours list}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|50px]] [[Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (DSAP) - '''Dato'''' (2013)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2013/10/24/artistes-among-those-conferred-titles-643-make-it-to-pahang-sultans-birthday-honours-list/|date=24 October 2013|accessdate=30 October 2018|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Artistes among those conferred titles in conjunction with Pahang Sultan's birthday}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (SSAP) - '''Dato' Sri''' (2015) == Rujukan == <references responsive/> == Lihat juga == * [[Analisis Prestasi Barisan Nasional 2008]] {{Kabinet Malaysia Kluster Ismail 2021}} {{Kabinet Malaysia Kluster 2021}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Perikatan Nasional}} {{Barisan Nasional MY}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1954]] [[Kategori:Orang dari Pahang]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Timbalan Menteri Kabinet Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Kekal menyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Anggota Parti Islam Se-Malaysia]] qnthhegjy11wiy24qjolidknrq4xwrh 0 178844 7004319 5032502 2026-11-12T09:53:50Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004319 wikitext text/x-wiki {{Infobox IPA base|ipa-number=116 + 408|ipa-text=n̪|ipa-image=Xsampa-n_d.png|ipa-entity=n&amp;#810;|xsampa=n_d|kirshenbaum=n<nowiki>[</nowiki>|sound=nosound.ogg}} '''Sengauan gigi''' ialah sejenis bunyi [[konsonan]] yang terdapat dalam sebilangan [[bahasa]] tertentu, dilambangkan oleh {{IPA|n̪}} dalam [[Abjad Fonetik Antarabangsa]] dan <tt>n_d</tt> dalam [[X-SAMPA]]. ==Ciri-ciri== Ciri-ciri sengauan gigi: *[[Cara artikulasi]]nya adalah [[Konsonan hentian|hentian]], iaitu dihasilkan dengan menghalang aliran udara dalam saluran vokal. *[[Daerah artikulasi]]nya adalah [[Konsonan gigi|gigi]], iaitu disebut dengan lidah menyentuh [[gigi]] atas atau bawah, atau kedua-duanya sekali. * Jenis [[pembunyian]]nya ialah bersuara, iaitu pita vokal bergetar ketika penyebutan. * Ini ialah satu [[konsonan sengauan]], iaitu udara dibenarkan keluar melalui hidung. * Ini ialah satu [[konsonan tengah]], iaitu dihasilkan dengan membenarkan arus udara mengalir melalui tengah lidah dan bukan sisinya. * [[Mekanisme arus udara]]nya adalah [[egresif pulmonik]], iaitu disebut dengan menolak udara keluar dari [[paru-paru]] melalui saluran vokal, dan bukannya dari [[glotis]] atau mulut. {{Konsonan}} [[Kategori:Konsonan gigi]] [[Kategori:Konsonan sengauan|Gigi]] itsjyog6tumvkyfynu5e1hhohxktuqs 0 179459 7004354 6200295 2026-11-12T10:18:56Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004354 wikitext text/x-wiki [[Fail:Kereta kuda di Bukit Tinggi.jpg|250px|thumb|right|Kereta kuda [[Bukittinggi]], Sumatera]] [[Fail:Kereta kuda 1.jpg|250px|thumb|right|Kereta kuda Bukittinggi, Sumatera]] '''Kereta kuda''' sama seperti [[kereta lembu]]. Ia ditarik oleh [[kuda]] atau [[lembu]]. Kereta kuda sangat berguna pada zaman dahulu sebagai kenderaan kepada golongan [[diraja]], [[golongan bangsawan|bangsawan]] dan [[peniaga]]. Kereta kuda sangat berguna di kawasan pendalaman, tidak ada jalan tar dan tidak perlu mengisi minyak [[petrol]]. Kereta kuda lebih laju dan boleh mengangkat beban berat kerana ada dua atu empat [[roda]] bersaiz besar - diameter 1 meter diperbuat daripada kayu keras. Kini, kereta kuda sudah jarang digunakan dan menjadi tarikan pelancong di beberapa tempat seperti di [[Bukittinggi]], [[Sumatera]]. == Lihat juga == * [[Rata]] {{tunas-pengangkutan}} [[Kategori:Kenderaan berkuasa haiwan]] [[Kategori:Kuda]] pr9vf1j0tj9bv6tdwi07glmr055656a 0 179773 7004370 6325669 2026-11-12T10:32:09Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004370 wikitext text/x-wiki {{Lencong|Buru" dan "Pemburu|kegunaan lain|Buru (nyahkekaburan)|filem|Pemburu (filem)}} [[Fail:37-svaghi, caccia,Taccuino Sanitatis, Casanatense 4182..jpg|thumbnail|280px|Kegiatan memburu [[babi hutan]], ''[[tacuinum sanitatis]] casanatensis'' (abad ke-14)]] '''Pemburuan''' ialah amalan mengejar haiwan liar untuk tujuan mendapat [[makanan]], [[Perdagangan|bahan dagangan]] atau sekadar [[Rekreasi|berekriasi]]. Pemburuan (pembunuhan, penjeratan atau penangkapan) haiwan liar yang melanggar undang-undang perlindungan haiwan dipanggil pencerobohan. Pemburuan juga melibatkan penghapusan [[haiwan perosak]] untuk tujuan membasmi penyakit yang disebabkan oleh bilangan haiwan berkenaan yang terlalu banyak. Penyokong kegiatan memburu berhujah bahawa pemburuan boleh menjadi komponen yang perlu<ref>Williams, Ted. "Wanted: More Hunters," ''Audubon'', Mac 2002, [http://magazine.audubon.org/incite/incite0203.html salinan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013120158/http://magazine.audubon.org/incite/incite0203.html |date=2007-10-13 }} diterima pada 2007-10-26.</ref> dalam [[pengurusan hidupan liar]] moden, misalnya untuk membantu mengimbangi bilangan haiwan sihat dalam lingkungan [[keupayaan muatan]] ekologi sesebuah persekitaran apabila tiadanya sekat dan imbangan semulajadi seperti [[pemangsa]].<ref>{{cite web|last = Harper|first = Craig A|title = Quality Deer Management Guidelines for Implementation|publisher = Agricultural Extension Service, The University of Tennessee|url = http://www.utextension.utk.edu/publications/pbfiles/PB1643.pdf|format = [[PDF]]|accessdate = 2006-12-20|archive-date = 2006-09-12|archive-url = https://web.archive.org/web/20060912032507/http://www.utextension.utk.edu/publications/pbfiles/PB1643.pdf|url-status = dead}}</ref> Bagaimanapun, sebuah kajian yang dijalankan oleh Pusat Dinamik Penyakit Berjangkit [[Universiti Negeri Pennsylvania]] mendapati bahawa pengurangan bilangan haiwan buruan di kawasan kecil boleh meningkatkan ketumpatan bilangan [[sengkenit]], maka meningkatkan lagi kes jangkitan penyakit bawaan sengkenit dalam tikus yang membawa kepada perebakan penyakit [[ensefalitis]] bawaan sengkenit.<ref>[http://www.sciencedaily.com/releases/2006/08/060830214714.htm Deer-free Areas May Be Haven For Ticks, Disease]</ref> Penangkapan ikan untuk tujuan makanan atau rekreasi, pemerangkapan haiwan yang menceroboh atau mengejara haiwan tanpa niat untuk membunuh, seperti mengambil foto haiwan liar, tidak dikira sebagai memburu. Amalan "memburu" tumbuh-tumbuhan sewajarnya dipanggil mencari atau memungut. Aspek-aspek kemahiran menjejaki lalu memperoleh sasaran yang sukar ditangkap ketika mengejar haiwan buruan menyebabkan istilah "buru" menjadi metafora (seperti "memburu harga murah"). ==Peristilahan== Kata dasarnya iaitu ''buru'' ({{Script|Arab|بورو}}) ialah turunan kata [[bahasa Proto-Austronesia|Proto-Austronesia]] *''buRaw'' yang asalnya bermaksud "menghalau".<ref>{{cite web|url=https://acd.clld.org/cognatesets/25744#5/3.579/101.899|title= *''buRaw'': drive off, chase away, expel|last1=Blust|first1=Robert|last2=Trussel|first2=Stephen|website=Austronesian Comparative Dictionary|date=2010|publisher=Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology|url-status=live|access-date=25 November 2022}}</ref> == Kaedah memburu == [[Fail:Indians Hunting Buffalo in the Winter.jpg|thumbnail|Ilustrasi kaum [[Pribumi Indian|Pribumi Amerika Syarikat]] memburu [[bison]] (1855).]] Terdapat berbagai-bagai jenis kaedah pemburuan yang berbeza, baik bersejarah, sara diri mahupun rekreasi, apatah lagi dipengaruhi oleh peraturan pemburuan moden yang menangani isu-isu seperti tempat, masa dan cara yang sesuai untuk memburu. Penggunaan teknik yang sesuai bergantung kepada peraturan kerajaan, etika peribadi pemburu, adat resam setempat, kelengkapan memburu dan haiwan buruan. Biasanya, seorang pemburu menggunakan lebih daripada satu teknik sekali. Undang-undang boleh melarang pemburu daripada menggunakan kaedah-kaedah tertentu yang digunakn oleh penceroboh dan pihak pengurusan hidupan liar. * '''[[Umpan|Mengumpan]]''' ialah penggunaan '''umpan''' atau denak. * [[wikt:battue|'''Battue''']] melibatkan membelasah haiwan ke dalam zon pembunuhan * '''Menghalau''' haiwan dengan menggarah atau menggiringnya ke kedudukan yang dikehendaki * '''Memburu dari pondok''' sambil menunggu haiwan keluar dari kedudukan tersembunyi atau tinggi * '''Meniru bunyi''' haiwan untuk menarik perhatian buruan * '''[[Penyamaran]]''' ialah penyorokan diri secara visual atau penghasilan bau untuk berpadu dengan persekitaran * '''[[Anjing pemburu|Anjing]]''' boleh digunakan untuk membantu menggarah, menggiring, menjejaki, menunjuk, mengejar atau mengutip mangsa * '''Menggiring''' haiwan ke arah tertentu, iaitu biasanya seorang lagi pemburu dalam kumpulan * '''Menggarah''' adalah menakutkan haiwan keluar dari kawasan persembunyian * '''Menjaring''' dengan menggunakan [[jaring]] untuk menangkap haiwan * '''[[Pemburuan ketabahan]]''' adalah berlari sambil menjejak untuk mengejar mangsa sampai letih.<ref>Nancy L. Struna, People of Prowess: Sport, Leisure, and Labor in Early Anglo-America(1996), ISBN 0-252-06552-2</ref> * '''Meninjau''' iaitu pelbagai kerja dan teknik mencari haiwan buru * '''Menyoroti''' kawasan pemburuan dengan sumber cahaya buatan untuk mencari atau membutakan mangsa sebelum membunuh * '''Menghendap''' iaitu berjalan senyap-senyap sambil mencari haiwan * '''Menjejak''' iaitu mengenal pasti bukti fizikal ketika mencari haiwan * '''Memerangkap''' iaitu menggunakan alat perangkap (jerat, serling, jebak) untuk menangkap atau membunuh haiwan == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Pemburuan| ]] [[Kategori:Kemahiran kemandirian]] [[Kategori:Sukan darah]] tijrdo43u3xp1nmzs8xv1q1f2qbeo3b 0 185619 7004174 4980334 2026-11-12T07:01:13Z Kent Wang 417685 Porta especiosa 50.jpg 7004174 wikitext text/x-wiki {{Infobox City |official_name = Coimbra |image_skyline = Almedina-CCBY.jpg |image_coat_of_arms = CBR.png |image_map = LocalCoimbra.svg |mapsize = 200px |District = [[Coimbra (daerah)|Coimbra]] |leader_title = Datuk bandar |leader_name = Carlos Encarnação |leader_party = [[Parti Demokratik Sosial (Portugal)|PSD]] |area_total = 316,83 |population_total = 148,474 |population_density_km2 = 468.62 |Parish = 31 kariah |coor = 41º15' N 8º27'W |params = 41_15_N_8_27_W_ |ocasion = [[Isabel dari Aragon|Santa Isabel]] |day = 4 Julai |website = http://www.cm-coimbra.pt/ }} '''Coimbra''' ({{IPA-pt|kuˈĩbɾɐ}}) ialah sebuah [[bandar]] yang terletak di [[Portugal]]. Ia merupakan ibu kota [[Daerah Coimbra]] ''(distrito de Coimbra)'' dan ibu kota [[wilayah Centro]] ''(região Centro)'', ia juga merupakan bekas ibu negara Portugal (pada abad ke-12). == Lihat juga == * [[Universiti Coimbra]] * [[Associação Académica de Coimbra]] * [[Hospital da Universidade de Coimbra]] * [[Queima das Fitas]] * [[Fado de Coimbra]] * [[Joanina Library]] * [[Académica]] * [[Coimbra Group]] universitas * [[Centro, Portugal]] <br><gallery class=center caption="Coimbra"> Coimbra-Mosteiro de Santa Clara-a-Velha-02-und -a-Nova-2011-gje.jpg Coimbra-48-Rua Visconde da Luz-2011-gje.jpg Porta especiosa 50.jpg Coimbra-Mosteiro de Santa Cruz-30-Kreuzgang-2011-gje.jpg Coimbra-Mosteiro de Santa Clara-a-Velha-16-2011-gje.jpg Coimbra-62-Alternative Szene-2011-gje.jpg Coimbra-64-Altstadtgasse-2011-gje.jpg Coimbra-Universitaet-32-1983-gje.jpg </gallery> == Pautan luar == * [http://www.turismo-centro.pt Central Tourist Region] * [http://www.cm-coimbra.pt Coimbra's Municipality] * [http://www.uc.pt/ University of Coimbra] * [http://www.lisbon-and-portugal.com/costa-prata/coimbra.html Coimbra] Guide on Coimbra Portugal * [http://www.regiaocentro.net/ Região Centro] (about Centro region) * [http://www.forumcoimbra.com/ Forum Coimbra] * [http://www.verdesanos.com/home.htm ''Verdes Anos'' - Fado ] {{geo-stub}} [[Kategori:Bandar di Portugal]] [[Kategori:Coimbra| ]] [[Kategori:Bekas ibu negara]] [[Kategori:Bandar universiti]] 121y6fbot3hlorduig28gtbb94vxfix 0 187229 7004252 6985015 2026-11-12T09:10:05Z Farishhamka 265298 baiki 7004252 wikitext text/x-wiki {{dilindungi}} {{rencana baik}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Infobox royalty | name = Sultan Ibrahim <br> سلطان إبراهيم | title = Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong XVII<br> Kebawah Duli Yang Maha Mulia Sultan Johor | image = [[File:Potret-rasmi-kdymm-spb-ydpa.jpg|thumb|]] | caption = | succession = [[Yang di-Pertuan Agong]] [[Malaysia]] ke-17 | reign = {{nowrap|31 Januari 2024 – kini}} | cor-type = [[Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17|Pertabalan]] | coronation = 20 Julai 2024 | predecessor = [[Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|KDPB Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] | reg-type = [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]] | regent = [[Anwar Ibrahim|YAB Dato' Seri Anwar Ibrahim]] | succession3 = [[Sultan Johor]] ke-25 | reign3 = {{nowrap|23 Januari 2010 – kini}} | predecessor3 = [[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail|DYMM Almarhum Sultan Iskandar]] | coronation3 = 23 Mac 2015 | reg-type3 = Tunku Mahkota Johor | regent3 = [[Tunku Ismail ibni Sultan Ibrahim|Tunku Mahkota Ismail]] | succession5 = Peranan Awam & Sukan | reign5 = * '''[[Canselor (pendidikan)|Canselor]] ''' [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM) * '''[[Canselor (pendidikan)|Canselor]]''' [[Kolej Universiti Islam Johor Sultan Ibrahim]] (KuIJSI) * '''Penaung Diraja''' [[Persatuan Bolasepak Negeri Johor]] (PBNJ) * '''Presiden''' [[Kelab Polo Diraja Johor]] * '''Pengasas''' [[Kembara Mahkota Johor]] (KMJ) | birth_name = Tunku Ibrahim Ismail Ibni Tunku Mahmood Iskandar | birth_date = {{birth date and age|1958|11|22|df=yes}} | birth_place = [[Hospital Sultanah Aminah]], [[Johor Bahru]], [[Johor]] | queen = {{marriage|[[Raja Zarith Sofiah|KDYMM SPB Raja Permaisuri Agong Raja Zarith Sofiah]]|1982}} | issue = [[Tunku Ismail ibni Sultan Ibrahim|Tunku Mahkota Ismail]]<br />[[Tunku Aminah Maimunah Iskandariah|Tunku Tun Aminah]]<br />[[Tunku Idris Iskandar|Tunku Idris]]<br />[[Tunku Abdul Jalil]]<br>[[Tunku Abdul Rahman ibni Sultan Ibrahim|Tunku Abdul Rahman]]<br />[[Tunku Abu Bakar]] | regnal name = Sultan Ibrahim Ibni Almarhum Sultan Iskandar | mother = [[Khalsom binti Abdullah|Almarhumah Enche’ Besar Hajah Khalsom binti Abdullah]] | father = [[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail|DYMM Almarhum Sultan Iskandar]] | religion = [[Sunni Islam|Islam]] | signature = Signature of Sultan Ibrahim Iskandar.svg | module = {{Infobox military person | embed = yes | allegiance = {{Flag|Malaysia}} <br />{{Flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]] | branch = {{Army|MAS}}<br /> {{Navy|MAS}} <br/>{{flagicon image|Flag of the Armed Forces of Johor.svg}} [[Askar Timbalan Setia]] | service_years = 1977–present | rank = [[File:Malaysia-army-OF-10.svg|30px]] [[Fil Marshal]]<br />[[File:Malaysia-Navy-OF-10 New.svg|30px]] [[Laksamana Armada]]<br />[[File:Malaysia-Air Force-OF-10.svg|30px]] [[Marsyal Tentera Udara]]<br /> [[Pemerintah Tertinggi Angkatan Tentera Malaysia]] <br /> [[File:JMF-OF-Special.svg|20px]] Komander Jeneral (JMF) <br/>[[File:Pesuruhjaya Yang Dipertua Kehormat Polis Negara.png|70px]] <br/> [[Pesuruhjaya Yang Dipertua Polis Negara Malaysia]] | service_number = <!-- Do not use data from primary sources such as service records --> | unit = [[Askar Timbalan Setia]] (JMF), [[Grup Gerak Khas]] (Ahli Kehormat), US Navy SEAL (Ahli Tauliah), Kopassus (Ahli Kehormat) }} }} '''Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar''' ({{Jawi|<small>'''سلطان إبراهيم ابن المرحوم سلطان إسکندر'''</small>}} ; diputerakan pada {{birth date|1958|11|22|df=yes}}) ialah [[Sultan Johor]] dan [[Yang di-Pertuan Agong|Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong]] yang terkini. Baginda merupakan anakanda ketiga dan putera sulung kepada [[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail|Sultan Iskandar Al-Haj]] dan Enche' Besar Hajah [[Khalsom binti Abdullah]]. Baginda telah menaiki takhta Kesultanan Johor pada tahun 2010 setelah kemangkatan ayahanda baginda yang juga merupakan Sultan sebelumnya. Pada 27 Oktober 2023, baginda telah dipilih oleh [[Majlis Raja-Raja]] sebagai Yang di-Pertuan Agong Malaysia ke-17, dengan tempoh perkhidmatan selama lima tahun. Pada 31 Januari 2024, baginda secara rasminya telah mengangkat sumpah sebagai Yang di-Pertuan Agong di [[Istana Negara, Jalan Duta|Istana Negara]]. == Kehidupan awal == Tunku Ibrahim Ismail ibni Tunku Mahmood Iskandar diputerakan pada 22 November 1958 di [[Hospital Sultanah Aminah]], [[Johor Bahru]], [[Johor]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] ketika pemerintahan paduka nenda moyang baginda, [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Abu Bakar|Sultan Ibrahim Al-Masyhur]]. Baginda merupakan anakanda ketiga dan putera sulung daripada 10 adik-beradik kepada [[Sultan Iskandar ibni Almarhum Sultan Ismail|Sultan Iskandar]] bersama bondanya iaitu [[Josephine Ruby Trevorrow]], seorang wanita [[Orang Inggeris|Inggeris]] dari [[:en:Torquay|Torquay]], [[England]].<ref>Facts on File Yearbook, Published by Facts on File, inc., 1957, Phrase: "Married: Prince Tengku Mahmud, 24, grandson of the Sultan of Johore, & Josephine Ruby Trevorrow, 21, daughter of an English textile..."</ref><ref name="Morais(1967)">Morais (1967), m/s 198</ref><ref>Morris (1958), m/s 244</ref> === Silsilah dan Salasilah Takhta === Nenda moyang baginda, Sultan Ibrahim Al-Masyhur mangkat di London pada 8 Mei 1959. Oleh itu, nenda baginda, [[Sultan Ismail ibni Sultan Ibrahim|Sultan Ismail]] menaiki takhta sebagai Sultan Johor yang baharu. Tunku Ibrahim juga menjadi pewaris takhta kedua, selepas ayahanda baginda. === Latar Belakang Pendidikan === Tunku Ibrahim memulakan alam persekolahan di Sekolah Temenggong Abdul Rahman 1. Setelah itu, baginda kemudiannya menyambung pelajaran di Trinity Grammar School di [[Australia]] pada 1968 selama dua tahun. Sekembalinya baginda ke Johor, baginda kemudiannya belajar di [[Maktab Sultan Abu Bakar]] (MSAB). Baginda juga bersekolah di Sekolah Agama Bukit Zaharah dan Sekolah Agama Air Molek di [[Johor Bahru]] bagi mempelajari asas-asas agama Islam. === Latihan Ketenteraan dan Kerjaya === Beberapa tahun kemudian, baginda telah dihantar ke Pusat Latihan Darat (Pulada) di [[Kota Tinggi]] untuk menerima latihan asas ketenteraan selama tiga bulan dan kemudiannya ke Fort Bening, [[Georgia, Amerika Syarikat]]. Di sana, baginda telah mengikuti Kursus Asas Pegawai-Pegawai Infantri dan Udara. Baginda kemudiannya mengikuti Kursus Pegawai-Pegawai Pasukan Khas di Fort Bragg, [[Amerika Syarikat]].<ref name="Info1989">Karim, Tate (1989), pp. 572</ref> Seterusnya, baginda dilantik sebagai Timbalan Komander, Angkatan Tentera Johor. Baginda menerima sayap penerbangan selepas menerima kursus latihan helikopter di Kem Tentera Kluang. Baginda juga menamatkan tugas latihan selama dua melon dalam [[Tentera Laut Diraja Malaysia]]. === Sebagai Tunku Mahkota Johor === Tunku Ibrahim Ismail telah dilantik sebagai Tunku Mahkota Johor pada 3 Julai 1981 dan telah bersemayam di [[Istana Pasir Pelangi]] sejak pelantikan itu.<ref name="Info1989"/><ref>{{cite news | title = Magnificent abode for royals | url = http://nst.com.my | work = [[New Straits Times]] | author = Fauziah Ismail | language = Inggeris}}</ref><ref>{{cite news | author = TEH ENG HOCK and MEERA VIJAYAN | title = Day of fun and feasting | url = http://thestar.com.my | format = | work = [[The Star (Malaysia)]] | publisher = | date = 15 Oktober 2007| language = Inggeris}}</ref> Baginda juga pernah menjadi pemangku Sultan Johor pada 26 April 1984 hingga 25 April 1989 ketika ayahanda baginda, [[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail|Sultan Iskandar]] telah dilantik sebagai [[Yang di-Pertuan Agong]] kelapan.<ref name="Info1989"/> Dalam beberapa tahun ketika itu, Tunku Ibrahim secara beransur-ansur mengambil alih beberapa tugas negeri dan fungsi dari ayahanda baginda yang telah lanjut usia. Hal ini termasuklah ketika mesyuarat [[Majlis Raja-Raja]] kali ke-211 dimana Tunku Ibrahim bersama Tunku Abdullah, Tengku Mahkota Pahang telah mewakili ayahanda masing-masing dalam mesyuarat itu.<ref name="Thanam Visvanathan">Thanam Visvanathan, ''Ruler with deep concern for people&ndash;Sultan Iskandar revered as protective guardian and helpful to all his subjects'', pg 1, 8 April 2001, [[New Straits Times|New Sunday Times]] ''Special'' (Sultan of Johor's Birthday)</ref><ref>[http://thestar.com.my Conference of Rulers meeting begins], 26 July 2007, [[The Star (Malaysia)]]</ref> == Kehidupan peribadi == Sultan Ibrahim telah berkahwin dengan [[Raja Zarith Sofiah]], puteri kepada Sultan Perak, [[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah]] pada tahun 1982.<ref>{{cite news | title =Tribute to mothers’ caring nature | url = http://www.thestar.com.my/metro/story.asp?file=/2008/5/14/southneast/21218447&sec=southneast | work = The Star | date = 14 Mei 2008}}</ref><ref>{{cite news | author = BEH YUEN HUI | title =Raja Zarith: Education more important than popularity | url = http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=/2008/8/29/southneast/1897799&sec=southneast | work = The Star | date = 29 Ogos 2008}} </ref> Baginda berdua dikurniakan 6 orang anakanda iaitu: === Anakanda dan Cahaya Mata === * Tunku Mahkota Johor, [[Tunku Ismail Ibni Sultan Ibrahim|Tunku Ismail Idris Abdul Majid Abu Bakar Iskandar]] (diputerakan {{birth date|1984|6|30|df=y}}). Baginda telah dilantik sebagai Raja Muda Johor oleh nendanya, Sultan Iskandar<ref>{{cite news | title = Tunku Mahkota’s son named Raja Muda of Johor | url = http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2006/4/9/nation/13915164&sec=nation | work = The Star Online | date = 9 April 2006}} </ref> dan Tunku Mahkota oleh ayahandanya, Sultan Ibrahim.<ref>{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2010/01/28/tunki-ismail-dimasyhur-sebagai-tunku-mahkota-johor|title=Tunki Ismail Dimasyhur Sebagai Tunku Mahkota Johor - Semasa {{!}} mStar|date=2010-01-28|website=www.mstar.com.my|language=en|access-date=2023-12-13}}</ref> * [[Tunku Aminah Maimunah Iskandariah|Tunku Tun Aminah Maimunah Iskandariah]] (diputerakan {{birth date|1986|4|8|df=y}})<ref>[http://syukury.blogspot.com/2011/10/kisah-mawar-merah-kelapan-yang-amat.html Kisah Mawar Merah Kelapan - Yang Amat Mulia Paduka Puteri Tunku Aminah, Puteri Emas Sultan Johor], 11 Oktober 2011. Dicapai pada 8 Julai 2012.</ref> * Tunku Temenggong Johor, [[Tunku Idris Iskandar|Tunku Idris Iskandar Ismail Abdul Rahman]] (diputerakan {{birth date|1987|12|25|df=y}})<ref>[http://74.6.146.244/search/cache?ei=UTF-8&p=%22raja+zarith+sofiah%22+son&fr=yfp-t-web&u=www.nst.com.my/Current_News/JohorBuzz/Friday/Stories/2177827/Article/&w=%22raja+zarith+sofiah%22+son&d=bhA4EQ-YSI91&icp=1&.intl=mye Royals visit special people]{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, JohorBuzz, [[New Straits Times]]</ref> * Tunku Laksamana Johor, [[Tunku Abdul Jalil|Tunku Abdul Jalil Iskandar Ibrahim Ismail]] ({{birth date|1990|7|5|df=y}} - {{Death date|2015|12|5|1990|7|5|df=yes}}) * Tunku Panglima Johor, [[Tunku Abdul Rahman Hassanal Jefri]] (diputerakan {{birth date|1993|2|5|df=yes}})<ref name="Tunku AR">[http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2008&dt=0113&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_01.htm Impian puteri raja], AZIMI MUSTAPHA, Rencana Utama, 13 November 2008, KOSMO!</ref> * Tunku Putera Johor, [[Tunku Abu Bakar|Tunku Abu Bakar Mahmood Iskandar Ibrahim]] (diputerakan {{birth date|2001|5|30|df=y}}) == Sebagai Sultan Johor == === Kemahkotaan === {{main|Kemahkotaan Sultan Ibrahim Ismail}} [[File:Mersing - Dataran Monumen Mersing - May 2024.jpg|thumb|Tugu yang dibina bersempena dengan pertabalan Sultan Ibrahim di Mersing.]] === Pemasyhuran Sebagai Sultan === Beberapa jam sebelum kemangkatan ayahanda baginda, [[Sultan Iskandar ibni Almarhum Sultan Ismail|Sultan Iskandar]] pada 22 Januari 2010, Tunku Ibrahim Ismail sekali lagi dilantik sebagai pemangku sultan berikutan laporan perubatan mengenai kemangkatan Sultan Iskandar yang masih belum disahkan.<ref>{{cite news | title = Tunku Mahkota Johor Appointed Regent Effective Today| url = http://www.bernama.com/bernama/v5/newsgeneral.php?id=470370 | work = [[Bernama]] | date = 22 Januari 2010 }}</ref> Pada waktu malam hari yang sama, Sultan Iskandar telah mangkat dan Tunku Ibrahim dimasyhurkan sebagai Sultan Johor yang baharu pada keesokan harinya dengan gelaran Sultan Ibrahim.<ref>{{cite news | title = Tengku Ibrahim dimasyhurkan sebagai Sultan Johor. | url = http://malaysiakini.com/news/122656 | format = berita dalam talian | work = | publisher = malaysiakini.com | date = 23 Januari 2010 | accessdate = 1 Mac 2012 | language = Melayu}}</ref><ref>{{cite news | title =Tunku Ibrahim Ismail Proclaimed As Sultan Of Johor | url = http://www.bernama.com/bernama/v5/newsgeneral.php?id=470519 | work =Bernama | date = 22 Januari 2010}}</ref> [[Menteri Besar Johor]], [[Abdul Ghani Othman]] mengumumkan pemasyhuran itu di [[Istana Besar|Istana Besar, Johor Bahru]] dan mengumumkan tentang musim perkabungan bagi kerabat diraja Johor yang terdekat adalah selama 40 hari manakala bagi rakyat Johor pula ialah tujuh hari. Semasa musim perkabungan, Sultan Ibrahim buat pertama kalinya ke mesyuarat [[Majlis Raja-Raja]] sebagai Sultan Johor. === Perancangan dan Penangguhan Istiadat === Pada tahun 2013, kerja-kerja penaiktarafan [[Istana Besar]] dan [[Istana Bukit Serene]] telah mula dilangsungkan atas perkenan baginda yang berkehendak agar Istiadat Kemahkotaan baginda diadakan pada 5 Mei 2014. Walau bagaimanapun, disebabkan kerja-kerja yang tidak dapat disiapkan dalam tempoh yang ditetapkan, istiadat tersebut terpaksa ditangguh.<ref>[http://kesultananjohor.blogspot.com/2013/06/kerja-pengubahsuaian-dan-pembaikan.html Blog "Kesultanan Johor": Kerja Pengubahsuaian dan Pembaikan Istana Berjalan Lancar]</ref> === Pelaksanaan Istiadat Kemahkotaan === Pada Januari 2015, Yang Dipertua Majlis Jumaah Diraja Johor, Abdul Rahim Ramli menyampaikan perkenan baginda untuk melangsungkan Istiadat Kemahkotaan. Kali terakhir istiadat tersebut dilangsungkan ialah pada tahun 1960 yaitu Istiadat Kemahkotaan [[Sultan Ismail ibni Sultan Ibrahim|Sultan Ismail]]. [[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail|Sultan Iskandar]] pula tidak berkehendak untuk mengadakan Istiadat Kemahkotaan buat dirinya. Istiadat Kemahkotaan Sultan Ibrahim diadakan pada 23 Mac 2015 dan disambut secara besar-besaran yang bermula dari Istiadat Meletak Kerja pada 16 Mac 2015 dan diisi dengan sembilan istiadat utama dan keraian di seluruh negeri Johor sehingga bulan April 2015.<ref>{{cite news | title = Istiadat pemahkotaan Sultan Johor pada 23 Mac. | url = http://www.sinarharian.com.my/edisi/kelantan/istiadat-pemahkotaan-sultan-johor-pada-23-mac-1.347925 | format = berita dalam talian | work = Sinar Harian | publisher = Sinar Harian | date = 6 Januari 2015 | accessdate = 17 Mac 2015 | language = Melayu}}</ref> === Pemerintahan === === Pengisytiharan Muar sebagai Bandar Diraja === Sultan Ibrahim juga telah mengisytiharkan [[Bandar Maharani|Muar]] sebagai bandar diraja Johor yang baharu, menggantikan Johor Bahru pada 5 Februari 2012, bertepatan dengan sambutan [[Maulidur Rasul]] pada ketika itu. Baginda memilih bandar itu kerana warisan sejarah dan tradisi serta suasana yang aman dan indah. Baginda juga menitahkan agar kerajaan negeri menggazetkan kesemua bangunan lama di bandar itu sebagai warisan negeri dan menjaga kebersihan [[Sungai Muar]]. Pada 22 November 2012, baginda menjadi Sultan Johor yang pertama menyambut hari keputeraan baginda di bandar itu. === Pertukaran Hari Cuti Hujung Minggu (2014) === Johor dahulunya menetapkan hujung minggu pada Jumaat dan Sabtu, sama seperti [[Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu]] yang lain. Namun pada 1 Januari 1994, hujung minggu bagi negeri Johor telah dipindahkan ke hari Sabtu dan Ahad selaras dengan Kuala Lumpur dan Singapura. Pada 22 November 2013, sewaktu sambutan hari keputeraan Sultan Ibrahim, baginda telah menitahkan agar Johor memindahkan semula hujung minggunya kepada Jumaat dan Sabtu bermula 1 Januari 2014, bagi memudahkan urusan solat Jumaat. Pemindahan ini telah mencetuskan kekacauan, khususnya kepada syarikat swasta yang berurusan dengan Singapura. Syarikat-syarikat ini kemudiannya meneruskan hujung minggu mereka pada Sabtu dan Ahad. === Penjenamaan Semula Daerah dan Larangan Vape === Pada Ogos 2015, Sultan Ibrahim telah menitahkan untuk menukarkan nama daerah [[Kulai, Johor|Kulaijaya]] kepada nama lamanya, Kulai dan nama daerah [[Tangkak, Johor|Ledang]] ke Tangkak. Baginda juga menitahkan agar nama bandar [[Iskandar Puteri|Nusajaya]] ditukarkan kepada Iskandar Puteri. Pada Januari 2016, baginda telah mengeluarkan titah larangan [[rokok elektronik]] di seluruh negeri Johor bermula 1 Januari 2016, bertujuan demi menjaga kesihatan penduduk Johor. === Penyelarasan Semula Cuti Hujung Minggu (2025) === Pada Oktober 2024, dengan perkenan Sultan Ibrahim, pemangku Sultan Johor, [[Tunku Mahkota Ismail]] telah menitahkan bahawa hujung minggu bagi negeri Johor dipindahkan semula ke hari Sabtu dan Ahad bermula pada 1 Januari 2025. Baginda juga bertitah agar syarikat swasta, kerajaan negeri dan pihak yang berkaitan memberikan ruang dan masa yang mencukupi untuk pekerja Muslim menunaikan solat Jumaat.<ref>{{Cite news|title=Cuti hujung minggu Johor ditukar Sabtu dan Ahad mulai 1 Jan 2025|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/cuti-hujung-minggu-johor-ditukar-sabtu-dan-ahad-mulai-1-jan-2025-490713|date=7 Oktober 2024|newspaper=[[Astro Awani]]|access-date=3 Februari 2025|work=[[Bernama]]}}</ref> == Sebagai Yang di-Pertuan Agong == [[File:King Ibrahim of Malaysia with President Vladimir Putin of Russia August 2025.jpg|thumb|Sultan Ibrahim bersalaman dengan Presiden Rusia, [[Vladimir Putin]]]] Pada 27 Oktober 2023, [[Majlis Raja-Raja]] dalam Mesyuarat Khas Majlis Raja-Raja ke-263 telah berkenan memilih Sultan Ibrahim sebagai [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia ke-17, bagi menggantikan [[Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]], [[Sultan Pahang]] yang telah tamat tempoh pemerintahan pada 30 Januari 2024. [[Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17#Istiadat Mengangkat Sumpah dan Menandatangani Surat Sumpah Jawatan|Istiadat mengangkat sumpah dan menandatangani surat sumpah jawatan]] telah berlangsung pada 31 Januari 2024 di [[Istana Negara, Jalan Tuanku Abdul Halim|Istana Negara]]. [[Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17|Istiadat pertabalan]] baginda sebagai Yang di-Pertuan Agong pula telah berlangsung pada 20 Julai 2024 di Balairung Seri, Istana Negara.<ref name=bernama1>{{cite news |url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2298399 |title=Istiadat pertabalan Agong ke-17 di Istana Negara 20 Julai ini - Fahmi |publisher=[[Bernama]] |date=16 Mei 2024 |accessdate=21 Mei 2024 |language=ms |author= |archive-url= |archive-date=}}</ref> ==Kerabat damping== ===Putera === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 95%;" |- style="background: #efefef;" ! Gelaran !! Nama !! Tarikh Keputeraan !! Tempat Keputeraan !! Usia !! Tempat Kemangkatan !! Tarikh Berkahwin !! Pasangan Diraja !! Anakanda !! Cucunda |- | '''Raja Muda Johor''' | Yang Amat Mulia Tunku Iskandar Abdul Jalil Abu Bakar Ibrahim ibni Tunku Ismail <br> <small>'''(Cucunda Sultan Ibrahim)'''</small> | {{birth date|2017|10|14|df=yes}} | Johor | {{age in years, months and days|2017|10|14|df=yes}} | N/A | N/A | N/A | — | — |- | ''Tiada'' | Yang Amat Mulia Tunku Abu Bakar Ibrahim ibni Tunku Ismail <br> <small>'''(Cucunda Sultan Ibrahim)'''</small> | {{birth date|2019|7|17|df=yes}} | Johor | {{age in years, months and days|2019|7|17|df=yes}} | N/A | N/A | N/A | — | — |- | '''Tunku Aris Bendahara Johor''' | Yang Amat Mulia Tunku Abdul Majid Idris Ismail Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar <br> <small>'''(Adinda Sultan Ibrahim)'''</small> | {{birth date|1970|7|20|df=yes}} | Johor | {{age in years, months and days|1970|7|20|df=yes}} | N/A | 13 Januari 2006 | Tunku Teh Mazni Binti Tunku Yusuf | style="text-align: left;" | * Tunku Mahmood Iskandar * Tunku Aisha Menjalara Iskandar * Tunku Abdul Marteen Idris Ismail Ibrahim Iskandar | — |} === Puteri === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 95%;" |- style="background: #efefef;" ! Nama !! Tarikh Keputeraan !! Tempat Keputeraan !! Usia !! Tempat Kemangkatan !! Tarikh Berkahwin !! Pasangan Diraja !! Anakanda !! Cucunda |- | Yang Amat Mulia Tunku Khalsom Aminah Sofiah binti Tunku Ismail <br> <small>'''(Cucunda Sultan Ibrahim)'''</small> | {{birth date|2016|6|25|df=yes}} | Johor | {{age in years, months and days|2016|6|25|df=yes}} | N/A | N/A | N/A | — | — |- | Yang Amat Mulia Tunku Zahrah Zarith Aziyah binti Tunku Ismail <br> <small>'''(Cucunda Sultan Ibrahim)'''</small> | {{birth date|2021|4|21|df=yes}} | Johor | {{age in years, months and days|2021|4|21|df=yes}} | N/A | N/A | N/A | — | — |- | Yang Amat Mulia Tunku Puteri Kamariah Aminah Maimunah Iskandariah binti Almarhum Sultan Iskandar <br> <small>'''(Kekanda Sultan Ibrahim)'''</small> | {{birth date|1956|7|11|df=yes}} | Johor | {{age in years, months and days|1956|7|11|df=yes}} | N/A | 2 Mei 1977 | Tengku Laksamana Selangor Tengku Sulaiman Shah Al-Haj ibni Almarhum Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Al-Haj | style="text-align: left;" | * Tengku Haji Shakirin Al-Amin Mahmud Ismail Ahmad Shah * Tengku Indera Bijaya Diraja Selangor Tengku Salehuddin Ismail Shah * Tengku Shahrain Ismail Ibrahim Iskandar Hishamuddin Shah * Tengku Sharifuddin Ibrahim Ismail Iskandar Abdul Aziz Shah * Tengku Kathira Zanariah Ihsan Maimunah Aminah Iskandar Putri | — |- | Yang Amat Mulia Tunku Besar Zabedah Aminah Maimunah Iskandariah binti Almarhum Sultan Iskandar <br> <small>'''(Kekanda Sultan Ibrahim)'''</small> | {{birth date|1957|10|20|df=yes}} | Johor | {{age in years, months and days|1957|10|20|df=yes}} | N/A | N/A | N/A | N/A | N/A |- | Kebawah Duli Paduka Baginda Tunku Azizah Aminah Maimunah Iskandariah binti Almarhum Sultan Iskandar <br> <small>'''(Adinda Sultan Ibrahim)'''</small> | {{birth date|1960|8|5|df=yes}} | Johor | {{age in years, months and days|1960|8|5|df=yes}} | N/A | 6 Mac 1986 | Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta'in Billah | style="text-align: left;" | * Tengku Amir Nasser Ibrahim Shah (Anakanda angkat) * Tengku Ahmad Iskandar Shah (Mangkat) * Tengku Hassanal Ibrahim Alam Shah * Tengku Muhammad Iskandar Ri’ayatuddin Shah * Tengku Ahmad Ismail Mu’adzam Shah * Tengku Puteri Afzan Aminah Hafidzatullah * Tengku Puteri Jihan Azizah 'Athiyatullah | — |} ==Terasul, gelaran, kurniaan dan lambang== {{Kotak info gelaran hormat diraja | royal name = Sultan Ibrahim | image = [[Fail:Lambang peribadi Sultan Johor.png|150px]]<br>[[Fail:Bendera Sultan Johor.gif|150px]] | dipstyle = Duli Yang Maha Mulia | offstyle = Duli Tuanku | altstyle = Tuanku }} {{Infobox Monarch styles |image=[[File:Arms of the Yang di-Pertuan Agong of Malaysia.svg|120px]] |royal name= Sultan Ibrahim |dipstyle=''[[Rujukan kehormat|Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda]]'' |offstyle=''Kebawah Duli Tuanku'' |altstyle=''Tuanku'' }} ===Terasul dan gelaran=== * ''' 22 November 1958 – 11 Mei 1981:''' ''Yang Amat Mulia'' Tunku Ibrahim Ismail ibni Tunku Mahmood Iskandar * ''' 11 Mei 1981 – 3 Julai 1981:''' ''Yang Amat Mulia'' Tunku Ibrahim Ismail ibni Sultan Iskandar * ''' 3 Julai 1981 – 26 April 1984:''' ''Duli Yang Amat Mulia'' Tunku Ibrahim Ismail ibni Sultan Iskandar, Tunku Mahkota Johor * ''' 26 April 1984 – 25 April 1989:''' ''Duli Yang Amat Mulia Tunku Mahkota'' Ibrahim Ismail ibni Sultan Iskandar, Pemangku Sultan Johor * ''' 25 April 1989 – 23 Januari 2010:''' ''Duli Yang Amat Mulia'' Tunku Ibrahim Ismail ibni Sultan Iskandar, Tunku Mahkota Johor * '''23 Januari 2010 – 30 Januari 2024:''' ''Duli Yang Maha Mulia'' Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar, Sultan Yang Dipertuan Bagi Negeri dan Jajahan Takluk Johor Darul Ta’zim *'''31 Januari 2024 – kini:''' ''Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong'' Sultan Ibrahim <ref> {{cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2024/01/1056108/nama-rasmi-agong-raja-permaisuri|title= Setiausaha Sulit Kanan kepada Yang di-Pertuan Agong memaklumkan penggunaan nama rasmi bagi Yang di-Pertuan Agong ialah Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim.|date=31 January 2024 |publisher=[[Harian Metro]]. |language=ms-MS}}</ref> ===Kurniaan Johor=== * [[File:Coat_of_arms_of_Johor.svg|30px]] {{Flag|Johor}} : ** [[File:Most Esteemed Royal Family Order of Johor - ribbon bar.svg|50px]] [[Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati]] Darjah Kerabat Yang Amat Dihormati Pangkat Pertama (DK I) ** [[File:Order of the Crown of Johor ribbon bar.svg|50px]] Darjah Mahkota Johor Yang Amat Mulia Pangkat Pertama, [[Dato’ Sri Paduka Mahkota Johor]] (SPMJ) – '''Dato'''' (28 Oktober 1980) ** [[File:MY-JOH Order of Loyalty of Sultan Ismail of Johor ribbon bar.svg|50px]] Pangkat Pertama, [[Dato' Sri Setia Sultan Ismail Johor]] (SSIJ) – '''Dato'''' (8 April 1990) <ref>See photo</ref> ** [[File:Order of Sultan Ibrahim of Johor-Darjah Sultan Ibrahim Johor SMIJ DMIJ SIJ.svg|50px]] Pangkat Pertama Dato’ Sri Mulia Sultan Ibrahim Johor (SMIJ) – '''Dato'''' (30 Mac 2015) <ref>{{cite web|title=Laman Web Rasmi Kemahkotaan DYMM Sultan Ibrahim, Sultan Johor|url=https://kemahkotaan.johor.gov.my/darjah-kebesaran/darjah-kebesaran-baharu/|website=kemahkotaan.johor.gov.my|access-date=24 February 2020}}</ref> ** [[File:Sultan Ismail Coronation Medal (1960).gif|50px]] Pingat Kemahkotaan Sultan Ibrahim (10 Februari 1960) ** [[File:Sultan Iskandar Coronation Medal ribbon.gif|50px]] Pingat Kemahkotaan Sultan Iskandar (11 Mei 1981) ** [[File:Sultan Ibrahim Coronation Medal ribbon.svg|50px]] Pangkat Pertama Pingat Ibrahim Sultan (PIS I) ** [[File:MY-JOH Sultan Ibrahim Ismail Coronation Medal.png|50px]] Pingat Kemahkotaan Sultan Ibrahim (23 Mac 2015) ** [[File:Pingat_Sultan_Ibrahim_2010.png|50px]] Pangkat Pertama Pingat Sultan Ibrahim (PSI I) (30 Mac 2015) ===Kurniaan Malaysia=== * [[File:Coat_of_arms_of_Malaysia.svg|30px]] {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong XVII ribbon.png|50px]] Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17 (20 Julai 2024) ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) – '''Tun''' (1987) <ref>{{cite web |url=http://www.istiadat.gov.my/v8/images/stories/1987.pdf|title=Senarai Penuh Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Persekutuan Tahun 1987.}}</ref> ** [[File:MY Darjah Utama Seri Mahkota Negara (Crown of the Realm) - DMN.svg|50px]] [[Darjah Utama Seri Mahkota Negara]] (DMN) (2 Mac 2015) <ref>{{cite web |url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=Semakan Penerima Darjah Kebesaran, Bintang, dan Pingat Persekutuan.}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Kelantan.svg|30px]] {{Flag|Kelantan}} : ** [[File:MY-KEL Order of the Crown of Kelantan - Star of Muhammad.svg|50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia|Darjah Seri Paduka Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia (Al-Muhammadi I)]] (SPMK) – '''Dato'''' (1994) <ref name="istiadat.gov.my"/> ** [[File:MY-KEL Royal Family Order - Star of Yunus - DK.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Kerabat Kelantan Yang Amat Dihormati (Al-Yunusi)]] (DK) (2010)<ref name="istiadat.gov.my">[http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=Semakan Penerima Darjah Kebesaran, Bintang, dan Pingat Persekutuan.]</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Negeri Sembilan.svg|30px]] {{Flag|Negeri Sembilan}} : ** [[File:MY-NEG Royal Family Order of Negeri Sembilan - DKNS.svg|50px]] [[Darjah Kerabat Negeri Sembilan]] (DKNS) (14 Februari 2011) <ref>DKNS - Articles in Malay 1 : [http://www.mstar.com.my/cerita.asp?sec=mstar_berita&file=/2011/2/28/mstar_berita/20110228155153 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131213075702/http://www.mstar.com.my/cerita.asp?sec=mstar_berita&file=%2F2011%2F2%2F28%2Fmstar_berita%2F20110228155153 |date=2013-12-13 }}, [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0301&pub=Utusan_Malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_09.htm 3. Utusan (with photo)]</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/maintenance-page/|title=Maintenance Page}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Pahang.svg|30px]] {{Flagcountry|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Family Order of the Crown of Indra of Pahang - DK I.svg|50px]] Darjah Kerabat Sri Indera Mahkota Pahang Yang Amat Dihormati - Kelas I (DK I) (8 Disember 2023) <ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/12/09/king-confers-dk-pahang-award-on-johor-sultan-receives-dk-johor-award#:~:text=KUALA%20LUMPUR%3A%20Yang%20di%2DPertuan,Ibrahim%20Ibni%20Almarhum%20Sultan%20Iskandar. King confers DK Pahang Award on Johor Sultan, receives DK Johor Award] ''The Star''</ref> ** [[File:MY-PAH Family Order of the Crown of Indra of Pahang - DK II.svg|50px]] Darjah Kerabat Sri Indera Mahkota Pahang Yang Amat Dihormati - Kelas II (DK II) (24 Oktober 1997)<ref name="istiadat.gov.my"/> * [[File:Coat_of_arms_of_Perak.svg|30px]] {{Flagcountry|Perak}} : ** [[File:MY-PERA Royal Family Order of Perak - DK.svg|50px]] [[Darjah Kerabat Yang Amat Dihormati (D.K.)|Darjah Kerabat Yang Amat Dihormati]] (DK) (19 April 2010) <ref>[https://www.thestar.com.my/news/community/2010/04/21/sultan-of-perak-82nd-birthday-honours-list/ Sultan of Perak 82nd birthday honours list] ''The Star''</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Perlis.svg|30px]] {{Flag|Perlis}} : ** [[File:MY-PERL Order of the Crown of Perlis - Knight Grand Commander - SPMP.svg|50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Perlis]] (SPMP) – '''Dato' Seri''' <ref name="istiadat.gov.my"/> ** [[File:MY-PERL Perlis Family Order of the Gallant Prince Syed Putra Jamalullail - DK.svg|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Perlis|Darjah Kerabat Baginda Tuanku Syed Putra Jamalullail]] (DK) (17 Mei 2010) <ref>DK (Perlis) - Article in Malay : [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2010&dt=0517&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_05.htm 1]</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Selangor.svg|30px]] {{Flag|Selangor}} : ** [[File:MY-SEL Royal Family Order of Selangor - DK I.svg|50px]] [[Darjah Kerabat Selangor Yang Amat Dihormati|Darjah Kerabat Diraja Selangor]] Kelas Pertama (DK I) (11 Disember 2010) <ref>{{cite web|url=https://awards.selangor.gov.my/sublinkyear.php?cat=49&subcat=D.K.|title=DK I 2010|website=awards.selangor.gov.my}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Terengganu.svg|30px]] {{Flag|Terengganu}} : ** [[File:MY-TER Family Order of Terengganu 1st class - DK I.svg|50px]] Darjah Kebesaran Kerabat Terengganu Yang Amat Mulia Darjah Yang Pertama (DK I) (26 April 2013) <ref>[http://lib.perdana.org.my/PLF/News_Online/2013/00046/Bernama%5B26April2013)Johor%20Sultan%20Heads%20Terengganu%20Honours%20List.pdf Johor Sultan Heads Terengganu Honours List]</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Kedah.svg|30px]] {{Flag|Kedah}} : ** [[File:MY-KED Royal Family Order of Kedah (DK).svg|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Kedah|Darjah Kerabat Kedah Yang Amat Mulia]] (DK) (25 Februari 2018) <ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/02/25/johor-ruler-receives-darjah-kerabat-kedah-from-kedah-sultan/ DK (Kedah)] ''The Star''</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Sabah.svg|30px]] {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] Darjah Kebesaran [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (SPDK) – '''Datuk Seri Panglima''' * [[File:Coat_of_arms_of_Sarawak.svg|30px]] {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR_Order_of_the_Star_of_the_Hornbill_(Bintang_Kenyalang)_-_1._Knight_Grand_Commander_(DP).svg|50px]] [[Datuk Patinggi Bintang Kenyalang|Darjah Datuk Patinggi Bintang Kenyalang]] (DP) – '''Datuk Patinggi''' (2009) <ref>[https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2009/10/24/tunku-mahkota-johor-dahului-senarai-penerima-darjah-kebesaran-sarawak Tunku Mahkota Johor dahului senarai penerima darjah kebesaran Sarawak] ''Mstar''</ref> ===Kurniaan luar negara === * [[File:Emblem of Bahrain.svg|30px]] {{Flag|Bahrain}} : ** [[File:Order of Sheikh Isa ibn Salman Al Khalifa.gif|50px]] Order of Sheikh Isa ibn Salman Al Khalifa (Wisam al-Shaikh ‘Isa bin Salman Al Khalifa), First Class (2017) <ref>{{Cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/11/26/johor-sultan-receives-bahrain-highest-award|title=Johor Ruler receives Bahrain's highest award|work=[[The Star Online]]|date=26 November 2017|access-date=23 November 2019}}</ref> * [[File:Emblem of Brunei.svg|30px]] {{Flag|Brunei}} : ** [[File:BRU Royal Family Order of the Crown of Brunei.svg|50px]] [[Darjah Kerabat Mahkota Brunei]] (DKMB) (2014) <ref>柔佛苏丹依布拉欣 获陛下颁赠DKMB勋章, [http://cnews.cari.com.my/news.php?id=682723 Article in Chinese] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141112170425/http://cnews.cari.com.my/news.php?id=682723 |date=2014-11-12 }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theborneopost.com/2014/11/09/their-majesties-in-johor-for-dkmb-conferment-ceremony/|title=Their Majesties in Johor for DKMB Conferment Ceremony|work=[[Borneo Post]]|date=9 November 2014 |access-date=23 November 2019}}</ref> ** [[File:Sultan's Golden Jubilee Medal (2017).jpg|50px]] Pingat Jubli Emas Sultan Brunei (2017) <ref>{{Cite news|url=https://www.nst.com.my/world/2017/10/287447/brunei-sultan-mark-50-years-throne-lavish-celebrations|title=Brunei sultan to mark 50 years on throne with lavish celebrations|work=[[New Straits Times]]|agency=AFP|date=5 October 2017|access-date=23 November 2019}}</ref> * [[File:Coat of arms of the Philippines.svg|30px]] {{Flag|Philippines}} : ** [[File:PHI Order of Sikatuna 2003 Grand Cross BAR.svg|50px]] Grand Cross (GCrS) (''[[Datu]]'') of the [[:en:Order of Sikatuna|Order of Sikatuna]] (2019) <ref>{{Cite news|url=http://www.bernama.com/en/news.php?id=1744784|title=Sultan of Johor receives order of Sikatuna from Philippine President|agency=[[Bernama]]|date=10 July 2019|access-date=23 November 2019}}</ref> ===Ijazah kehormat=== * [[File:Coat of arms of Singapore.svg|30px]] {{Flag|Singapore}}: ** Ijazah Kehormat Doktor Undang-undang [[Universiti Nasional Singapura]] (NUS) - (20 Julai 2022) <ref>{{cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/singapore/johor-sultan-ibrahim-nus-honorary-degree-singapore-visit-2825496|title=Johor Sultan awarded honorary degree by NUS during visit to Singapore|newspaper=Channel NewsAsia|first=Matthew|last=Mohan|date=2022-07-21 |access-date= July 22, 2022}}</ref> == Lawatan luar negara == Semenjak memegang jawatan sebagai [[Yang di-Pertuan Agong]] ke-17 pada 31 Januari 2024, Sultan Ibrahim telah mengadakan beberapa lawatan negara dan lawatan rasmi ke luar negara bagi memperkukuh hubungan diplomatik Malaysia, beberapa lawatan penting termasuk: {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! No. !! Negara !! Tarikh !! Lokasi !! Nota |- | 1 | {{flagicon|SGP}} [[Singapura]] | 6 – 7 Mei 2024 | [[Singapura]] | Lawatan negara sulung baginda ke luar negara selepas menaiki takhta Persekutuan. Baginda mengadakan pertemuan dengan Presiden Tharman Shanmugaratnam dan Perdana Menteri Lawrence Wong, serta meninjau perkembangan projek RTS Link.<ref>{{cite web |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/agong-raja-permaisuri-berangkat-ke-singapura-pada-6-7-mei-469218 |title=Agong berangkat ke Singapura untuk lawatan negara sulung |publisher=Astro Awani |access-date=4 Jun 2026}}</ref> |- | 2 | {{flagicon|CHN}} [[Republik Rakyat China]] | 19 – 22 September 2024 | [[Beijing]] | Lawatan negara sempena ulang tahun ke-50 hubungan diplomatik Malaysia-China. Baginda mengadakan pertemuan dengan Presiden [[Xi Jinping]] di Dewan Besar Rakyat serta Perdana Menteri Li Qiang.<ref>{{cite web |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/agong-berangkat-tiba-di-china-untuk-lawatan-negara-488457 |title=Agong adakan lawatan negara ke China sempena 50 tahun hubungan diplomatik Malaysia-China |publisher=Astro Awani |access-date=4 Jun 2026}}</ref> |- | 3 | {{flagicon|BRU}} [[Brunei]] | 13 – 15 Oktober 2024 | [[Bandar Seri Begawan]] | Lawatan negara bagi memperkukuh hubungan akrab dua hala serta keakraban institusi diraja antara Malaysia dan Brunei Darussalam, atas jemputan Sultan Haji Hassanal Bolkiah.<ref>{{cite web |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/agong-berkenan-adakan-lawatan-negara-ke-brunei-bermula-ahad-491276 |title=Agong berangkat ke Brunei bagi lawatan negara |publisher=Astro Awani |access-date=4 Jun 2026}}</ref> |- | 4 | {{flagicon|RUS}} [[Rusia]] | 5 – 10 Ogos 2025 | [[Moscow]] & [[Kazan]] | Lawatan negara bersejarah; baginda merupakan Ketua Negara Malaysia pertama yang melakukan lawatan negara ke Persekutuan Rusia sejak hubungan diplomatik terjalin pada 1967. Baginda mengadakan pertemuan rasmi bersama Presiden [[Vladimir Putin]] di Kremlin.<ref>{{cite web |url=https://www.sinarharian.com.my/article/741765/berita/nasional/yang-di-pertuan-agong-berangkat-ke-rusia-untuk-lawatan-negara |title=Agong adakan lawatan negara ke Rusia, bertemu Putin |publisher=Sinar Harian |access-date=4 Jun 2026}}</ref> |- | 5 | {{flagicon|SAU}} [[Arab Saudi]] | 3 – 6 November 2025 | [[Riyadh]] | Lawatan negara bagi memperkukuh kerjasama strategik dan hubungan diplomatik di rantau Timur Tengah. Baginda mengadakan pertemuan empat mata dengan Putera Mahkota merangkap Perdana Menteri, Mohammed bin Salman.<ref>{{cite web |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/yang-dipertuan-agong-berangkat-ke-arab-saudi-untuk-lawatan-negara-545836 |title=Agong mulakan lawatan negara ke Arab Saudi |publisher=Astro Awani|access-date=4 Jun 2026}}</ref> |- | 6 | {{flagicon|BHR}} [[Bahrain]] | 6 – 8 November 2025 | [[Manama]] | Lawatan negara atas persilaan peribadi Raja Bahrain, Raja Hamad bin Isa Al-Khalifa bagi memperkukuh hubungan ekonomi dan hal ehwal Islam sejak hubungan terjalin pada 1974.<ref>{{cite web |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/agong-tiba-di-bahrain-untuk-lawatan-negara-tiga-hari-546429 |title=Agong adakan lawatan negara ke Bahrain |publisher=Astro Awani|access-date=4 Jun 2026}}</ref> |- | 7 | {{flagicon|RUS}} [[Rusia]] | 25 – 27 Januari 2026 | [[Saint Petersburg]] | Lawatan khas atas jemputan peribadi Presiden [[Vladimir Putin]]. Baginda mengadakan lawatan ke beberapa lokasi penting termasuk Muzium Hermitage serta mengadakan perbincangan lanjut perkembangan kerjasama dua hala.<ref>{{cite web |url=https://www.kosmo.com.my/2026/01/25/agong-berangkat-ke-saint-petersburg-atas-jemputan-presiden-russia/ |title=Agong adakan lawatan khas ke Saint Petersburg |publisher=Kosmo |access-date=4 Jun 2026}}</ref> |- | 8 | {{flagicon|RUS}} [[Rusia]] | 6 - 9 Mei 2026 | [[Moscow]] | Lawatan kerja bersejarah atas jemputan sebagai Tetamu Kehormat bagi menghadiri sambutan Ulang Tahun Hari Kemenangan ke-81 di Moscow. Baginda turut mengadakan pertemuan empat mata dengan Presiden Vladimir Putin di Kremlin.<ref>{{cite web |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/yang-di-pertuan-agong-berangkat-ke-moscow-atas-jemputan-khas-presiden-rusia |title=Agong hadiri sambutan Hari Kemenangan Rusia ke-81 di Moscow |publisher=Astro Awani |access-date=4 Jun 2026}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/putin-zahir-penghargaan-atas-lawatan-sultan-ibrahim-sempena-hari-kemenangan-di-moscow-duta|title=Putin zahir penghargaan atas lawatan Sultan Ibrahim sempena Hari Kemenangan di Moscow - Duta |publisher=Astro Awani |access-date=4 Jun 2026}}</ref> |} == Catatan == {{reflist|2}} == Rujukan == {{refbegin|30em}} * Ali, Abdullah, ''Malaysian Protocol and Correct Forms of Address'', published by [[Times Books]] International, 1986, ISBN 9971653702 * Cheong, Mei Sui, ''Information Malaysia: 1985 Year Book'',published by Berita Publishing, 1985 * De Ledesma, Charles; Lewis, Mark; Savage, Pauline, ''Malaysia, Singapore and Brunei'', published by [[Rough Guides]], 2003, ISBN 1843530945 * Karim, Gulrose; Tate, Desmond Muzaffar, ''Information Malaysia'', published by Berita Publ. Sdn. Bhd., 1989 * Kershaw, Roger, ''Monarchy in South-East Asia: The Faces of Tradition in Transition'', published by Routledge, 2001, ISBN 0415185319 * Morais, John Victor, ''The Who's who in Malaysia'', published by Solai Press., 1967 * Morris, Ira J., ''My East was Gorgeous'', by Ira J. Morris, published by Travel Book Club, 1958 * Nadarajah, K. N, ''Tengku Ahmad Rithauddeen: His Story'', Pelanduk Publications, 2000, ISBN 9679787095 * Nadarajah, Nesalamar, ''Johore and the Origins of British Control, 1895-1914'', published by Arenabuku, 2000, ISBN 9679703185 * Rahman, Abdul; Solomon, J. S., ''Challenging Times'', published by Pelanduk Publications, 1985, ISBN 9679780945 * ''The International Who's Who 2004: Book with Single-User Online Access'', by Elizabeth Sleeman, published by Europa Publications, Published by Routledge, 2003, ISBN 1857432177 * ''Towards Relevant Education: A General Sourcebook for Teachers'', published by Education Forum (Philippines), Alternative Instructional Materials Project, Education Forum, 1986, ISBN 9719100605 {{refend}} == Pautan luar == * [https://www.johor.gov.my/kerajaan/kesultanan-johor/dymm-sultan-johor Perihal DYMM Sultan Johor] di Portal Rasmi Kerajaan Negeri Johor Darul Ta'zim * {{instagram|officialsultanibrahim}} * {{instagram|theroyaljohor}} {{s-start}} {{S-hou|[[Temenggung Johor|Wangsa Temenggung]]|22 November|1958||}} {{s-reg}} {{succession box |before= [[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail|Sultan Iskandar Al-Haj]] |title=[[Sultan Johor]] |years= 23 Januari 2010 – kini |after=Masih hidup }} {{succession box | before = [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]]<br>([[Sultan Pahang]]) | title = [[Yang di-Pertuan Agong|Yang di-Pertuan Agong Malaysia]] | years = 31 Januari 2024 – kini | after = Masih menyandang }} {{s-end}} {{navboxes |title= Rencana berkenaan {{laman}} |state=collapsed |list= {{Sultan Johor}} {{Penerima Seri Maharaja Mangku Negara}} }} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1958|}} [[Kategori:Yang di-Pertuan Agong ke-17| ]] [[Kategori:Sultan Johor abad ke-21]] [[Kategori:Sultan Johor – Wangsa Temenggung]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Bali]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Inggeris]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Denmark]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Penerima Darjah Kerabat Negeri Sembilan]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Seri Mahkota Negara]] [[Kategori:Penerima Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati Pangkat Pertama]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato’ Sri Paduka Mahkota Johor]] [[Kategori:Penerima Seri Maharaja Mangku Negara]] [[Kategori:Tunku Mahkota Johor]] [[Kategori:Penerima Darjah Kerabat Sri Indera Mahkota Pahang II]] [[Kategori:Penerima Darjah Kerabat Kelantan Yang Amat Dihormati]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Mahkota Kelantan]] pfe0da6tb055jkmdxvuv8ygeswca6my 0 187286 7004375 6274105 2026-11-12T10:33:47Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004375 wikitext text/x-wiki Dalam ekonomi, '''perkhidmatan''' (kata dasar '''khidmat''' serapan kata kerja ''khadama'' "bertugas; bekerja"<ref>{{Cite book|title=Kamus Bahasa Melayu-Bahasa Arab Bahasa Arab-Bahasa Melayu|last=Abd. Rauf Dato' Haji Hassan|first=|last2=Abdul Halim Salleh|last3=Khairul Amin Mohd Zain|publisher=Oxford Fajar|year=2005|isbn=967-65-7321-3|location=Shah Alam|pages=121}}</ref>) ialah [[kerja]] yang dilakukan oleh seseorang individu atau sekumpulan individu yang memberi manfaat kepada orang lain (tanpa menjual [[barang]]). Ini termasuk memberikan tenaga, kemahiran, kepakaran dan pengalaman yang memberi manfaat kepada orang lain atau pelanggan. Pembekal perkhidmatan boleh terlibat dalam kegiatan [[ekonomi]] tanpa mengalami batasan seperti perlu menyediakan stok atau inventori atau bahan mentah. Pada masa yang sama, pelaburan mereka dalam kepakaran memerlukan pemasaran perkhidmatan dan penambahbaikan yang berterusan untuk menghadapi persaingan. Kebanyakan perniagaan berasaskan perkhidmatan bagaimanapun memerlukan struktur fizikal dan peralatan yang besar, dan menggunakan sumber yang banyak seperti perkhidmatan pengangkutan dan ketenteraan. Pembekal perkhidmatan membentuk sektor tertiari dalam ekonomi. ==Rujukan== {{Reflist}} {{tunas-ekonomi}} {{tunas-pekerjaan}} [[Kategori:Istilah ekonomi]] [[Kategori:Pemasaran]] iedt1717ypdk32y7zs0y4ty6ao8q5ma 0 188184 7004215 6893526 2026-11-12T08:36:53Z ~2026-55040-17 421271 /* */ 7004215 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = Abdullah Mu’tassim Billah Shah |title = '''Sultan dan Yang di-Pertuan Besar Negeri Pahang Darul Makmur XX XI''' |image = Sultan abdullah almutasim billah.JPG |caption = Haji Sir Abdullah al-Muhtassim Billah Shah |succession = [[Sultan Pahang]] |moretext = 32 |reign = 19 Jun 1917 - 22 Jun 1932 |coronation = 1917 |investiture = 1917 |predecessor = [[Sultan Mahmud Shah|Sultan Mahmud Shah II]] |successor = [[Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin al-Mu’azzam Shah]] ibni Sultan Abdullah Al-Mu'tasim Billah Shah |regent = [[Sultan Abu Bakar Riayatuddin alMuazzam Shah|Tengku Abu Bakar]] |succession1 = Tengku Besar Pahang |moretext1 = 2 |reign1 = 1914 - 1917 |coronation1 = 0 |predecessor1 = Sultan Haji Sir Mahmud Shah II ibni Sultan Ahmad al-Mu’azzam Shah |successor1 = Tengku Besar Haji Sulaiman ibni Sultan Ahmad al-Mu’azzam Shah |birth_name = Abdullah Ibni Ahmad |birth_date = {{birth date|1874|10|12|df=yes}} |birth_place = Istana Diraja, [[Pekan, Pahang|Pekan]], [[Pahang]], [[Negeri-negeri Melayu Bersekutu]], [[Tanah Melayu British|Malaya British]] |death_date = {{death date and age|1932|6|22|1874|10|12|df=yes}} |death_place = Istana Kuning, [[Pekan, Pahang|Pekan]], [[Pahang]] |burial_date = 23 Jun 1932 |burial_place = Makam Diraja Kampung Marhum, [[Kuala Pahang]], Pekan, [[Pahang]] |queen = 3 orang |spouse 1 = Che Endut |spouse 2 = Sultanah Che Kalsum Binti Tun Abdullah |spouse 3 = Che Wan Chantik Binti Wan Mohamad Amin |issue = * 01.Tengku Abdul Rahman (1902-1917), * 02.Tengku Haji Sir Mahmud III - [[Tengku Bendahara Pahang]], * 03.[[Sultan Abu Bakar Riayatuddin Al-Muazzam Shah]], * 04.Tengku Haji Abdul Aziz - [[Tengku Temenggung Pahang]] (1955-1967), * 05.Tengku Haji Ahmad - [[Tengku Temenggung Pahang]], [[Tengku Panglima Perang Pahang]] (1967-2000), * 06.Tengku Haji Ismail, * 07.Tengku Haji Husain, * 08.Tengku Haji Abdul Ghani, * 09.[[Tengku Abdul Khalid Sultan Abdullah]] - [[Tengku Panglima Besar Pahang]], * 10.Tengku Haji Abdul Hamid, * 11.Tengku Rokiah, * 12.Tengku Wok Zaharah, * 13.Tengku Long Hamidah, * 14.Tengku Kechik Kamariah, * 15.Tengku Aminah, * 16.Tengku Aishah, * 17.Tengku Maimunah |full name = Sultan Abdullah al-Mu’tassim Billah Shah ibni Sultan Ahmad al-Mu’azzam Shah | | |posthumous name = '' Marhum Paduka'' |house = 0 | |dynasty = Bendahara |father = [[Sultan Ahmad Mu’azzam Shah|Sultan Haji Sir Ahmad al-Mu’azzam Shah]] ibni Datuk Bendahara Sri Maharaja [[Tun Ali (Pahang)|Tun Ali]] |mother = Cik Kusuma Sokma binti Tok Minal Daeng Koro |religion = [[Islam]] |occupation = 0 |signature = signature.jpg |module = ahli [[Kerabat Diraja Pahang]] }} [[Sultan]] '''Abdullah al-Mu’tassim Billah Shah ibni''' [[Sultan]] '''Ahmad al-Mu’azzam Shah''' adalah [[Kesultanan Pahang|Sultan Pahang]] moden 3. Baginda diputerakan pada hari Khamis, 12 Oktober 1874 Masihi bersamaan 25 Syawal 1296 Hijrah di istana ayahandanya dan bondanya Cik Kusuma Sokma binti Tok Minal Daeng Koro di Istana Diraja, Pekan Lama. Baginda merupakan putera ketiga [[Sultan Ahmad al-Mu’azzam Shah]] ibni Bendahara Sri Maharaja [[Tun Ali]]. Baginda telah dilantik menaiki takhta kerajaan Negeri Pahang setelah kemangkatan kekanda sulong baginda iaitu [[Sultan Mahmud Shah]] ibni [[Sultan Ahmad al-Mu’azzam Shah]]. Baginda telah ditabalkan sebagai Sultan Abdullah al-Mu’tassim Billah Shah ibni Sultan Ahmad al-Mu’azzam Shah pada bulan Mei 1919, di Balairung Seri Istana Seri Terentang, Pekan dengan penuh istiadat. Baginda juga amat meminati seni dan budaya di mana semasa pemerintahan Baginda, kegiatan seni dan budaya seperti joget dan gamelan sangat giat diadakan. Kegiatan sukan dan permainan tradisional Melayu juga sering diadakan seperti lumba perahu, menuba, memburu dan silat. Sultan Abdullah telah mangkat di Istana Kuning pada Rabu, 22 Jun 1932, jam 8:25 malam. Baginda dimakamkan di Makam Diraja Kampung Marhum, Kuala Pahang. Sebelum Baginda dimakamkan, Yang Dipertua Adat Istiadat Negeri Pahang telah mengisytiharkan perlantikan putera Baginda, [[Sultan Abu Bakar Riayatuddin alMuazzam Shah ibni Sultan Abdullah|Tengku Abu Bakar]] iaitu Tengku Mahkota Pahang dilantik sebagai Sultan. Sultan Abdullah al-Mu'tassim Billah Shah ibni Sultan Ahmad al-Mu’azzam Shah mangkat dengan meninggalkan tiga orang isteri iaitu Che Endut, Sultanah Che Kalsum binti Tun Abdullah dan Che Wan Chantik binti Wan Mohd Amin dengan sepuluh orang putera dan tujuh orang puteri. ==Lihat juga== *[[Sultan Pahang]] {{s-start}} {{s-reg}} {{succession box | before = [[Sultan Mahmud Shah ibni Almarhum Sultan Ahmad Muazzam Shah|Sultan Mahmud Shah]]| | title = [[Sultan Pahang]] Moden ke-III | years = 1917-1932 | after = [[Sultan Abu Bakar Riayatuddin alMuazzam Shah ibni Almarhum Sultan Abdullah|Sultan Abu Bakar]] }} {{s-end}} {{Sultan Pahang}} {{tunas}} {{Kehidupan|1874|1932}} [[Kategori:Sultan Pahang Moden]] [[Kategori:Sultan Pahang abad ke-20]] qbwpjttzwq43ppzj1o9q35g1ju2mm6n 0 193772 7004346 6577665 2026-11-12T10:14:27Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004346 wikitext text/x-wiki [[Fail:Genting SkyWorlds Theme Park.jpg|thumb|Taman Tema Genting SkyWorlds di [[Genting Highlands]], [[Pahang]], [[Malaysia]]]] [[Fail:Bobbejaanland 1988 tom schoepen.jpg|thumb|[[Bobbejaanland]], Belgium]] [[Fail:Europapark Rust.JL.jpg|thumb|[[Europa-Park]], [[Jerman]]]] [[Fail:Christmas for Sleeping Beauty Castle (28017248690).jpg|thumb|Sleeping Beauty Castle di [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland]].]] '''Taman hiburan''' dan '''taman tema''' ialah istilah yang digunakan untuk memaksudkan himpunan beraneka [[tunggangan ria]] dan tarikan hiburan yang dihimpunkan untuk menghiburkan orang ramai. Taman hiburan dirancang lebih teliti berbanding taman awam atau [[taman permainan]] yang biasa, kerana selalunya menyediakan tarikan yang memenuhi keperluan kanak-kanak, remaja dan dewasa. Taman tema berbeza dari taman hiburan kerana terdiri daripada bahagian-bahagian yang setiap satunya memakai satu tema. Setiap bahagian bercirikan idea bahawa suasana di dalamnya mengandungi seni bina, lanskap, kedai, tungganggan dan makanan yang menyokong tema tertentu. Gangguan visual dari bahagian lain atau dari luar taman tidak boleh diterima. Taman hiburan yang bertema satu tidak dikira sebagai taman tema, dan tunggangan ria di taman hiburan bukan tema selalunya tidak banyak diterapkan unsur tema atau rekabentuk tambahan. Taman tema asli ialah [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland]] di [[Anaheim, California]]. Taman hiburan berevolusi di Eropah dari [[pesta]] dan [[taman ria]] yang direka untuk tujuan [[rekreasi]] orang ramai. Taman hiburan tertua di dunia ialah [[Dyrehavsbakken|Bakken]] yang dibuka pada tahun 1583, di Klampenborg, di utara [[Copenhagen]], [[Denmark]]. Di Amerika Syarikat, [[pesta sedunia|pameran dan eksposisi dunia]] menjadi salah satu pengaruh kepada perkembangan industri taman hiburan.<ref name="Adams">{{cite book | last =Adams | first =Judith A. | authorlink = | coauthors = | title =The American Amusement Park Industry: A History of Technology and Thrills | publisher = Twayne Publishers | date= 1991 | location =Boston | isbn =0805798218 }}</ref> Kebanyakan taman hiburan adalah bertapak tetap, berbeza dengan [[taman ria]] dan [[karnival]] yang bergerak dari tempat ke tempat. Jenis taman hiburan sementara ini lazimnya kelihatan selama beberapa hari atau minggu dalam setahun, seperti taman ria di United Kingdom, dan karnival (yang dipasang di ruangan kosong atau tempat letak kereta) dan [[pesta]] (yang diadakan di tapak pesta) di Amerika Syarikat. Kesementaraan pesta ini boleh menimbulkan suasana seolah-olah berada dalam tempat atau zaman yang berlainan. == Rujukan == {{Reflist}} == Bacaan lanjut == * Futrell, Jim. ''Amusement Parks of New Jersey''. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2004. * Futrell, Jim. ''Amusement Parks of New York''. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2006. * Futrell, Jim. ''Amusement Parks of Pennsylvania''. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2002. * Futrell, Jim. ''Amusement Parks of Virginia, Maryland, and Delaware''. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2008. ==Pautan Luar== * [http://petai.my/2011/09/taman-hiburan-yang-ekstrem/ Taman Hiburan Yang Ekstrem] [[Kategori:Kegiatan pelancong]] [[Kategori:Taman hiburan| ]] b65rsylvbjcc1l0b87zhj2kgoeduqbt 0 198400 7004303 6911761 2026-11-12T09:33:03Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004303 wikitext text/x-wiki {{Huraian pendek|Genus burung}} {{Automatic taxobox | name= Angsa | fossil_range = [[Miosen]]-[[Holosen]] | image = Anser indicus 2010.JPG | image_width = 220px | image_caption = ''[[Anser indicus]]'' | display_parents = 2 | taxon = Anser | parent_authority = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]] 1825 | authority = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 | type_species = ''[[Greylag goose|Anas anser]]''<ref name=HM4>{{cite web |url= https://www.aviansystematics.org/4th-edition-checklist?viewfamilies=14 |title= Anatidae |author=<!--Not stated--> |date= |website= aviansystematics.org |publisher= The Trust for Avian Systematics |access-date=7 Jun 2026<!-- drj sjrh lmn oleh Surat Layang -->}}</ref> | type_species_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = *''[[Anser albifrons]]'' *''[[Anser anser]]'' *''[[Anser brachyrhynchus]]'' *''[[Anser caerulescens]]'' *''[[Anser canagicus]]'' *''[[Anser cygnoides]]'' *''[[Anser fabalis]]'' *''[[Anser erythropus]]'' *''[[Anser indicus]]'' *''[[Anser rossii]]'' *''[[Anser serrirostris]]'' dan lihat teks | synonyms = ''Chen'' <small>[[Heinrich Boie|Boie]], 1822 (but see text)</small><br/> ''Cygnopsis'' <small>[[Johann Friedrich von Brandt|Brandt]], 1836</small><br/> ''Cycnopsis'' <small>[[Louis Agassiz|Agassiz]], 1846 (emendation)</small><br/> ''Eulabeia'' <small>[[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1852</small><br/> ''Philacte'' <small>Bannister, 1870</small><br/> ''Heterochen'' <small>Short, 1970 (lihat teks)</small> }} [[Fail:Anser cygnoides (fl).jpg|thumb|upright|Angsa ternak]] '''Angsa''' ialah sejenis [[burung]] berleher panjang daripada genus '''Anser'''<ref name="DBP">{{cite dictionary|url=http://prpm.dbp.gov.my/cari1?keyword=angsa |title=angsa |dictionary=Kamus Dewan |edition=ke-4 |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka Malaysia |date=2017 }}</ref><ref name="IOU">{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/bow/waterfowl/ |title=Screamers, ducks, geese, swans |editor1-last=Gill | editor1-first=Frank |editor2-last=Donsker |editor2-first=David |editor3-last=Rasmussen |editor3-first=Pamela |year=2023 |work=World Bird List Version 13.1 |publisher=International Ornithologists' Union | access-date=8 April 2023 }}</ref> dalam [[subkeluarga]] Anserinae keluarga [[Anatidae]]<ref name="IOU"/> yang dikongsi dengan [[itik]] dan [[swan]] terdiri daripada '''angsa putih''' dan '''angsa kelabu'''.{{perlu rujukan |date=Julai 2026}} Genus ini mempunyai 11 spesies.<ref name="IOU"/> == Penamaan == Perkataan "angsa" dipinjamkan daripada perkataan [[bahasa Sanskrit]] {{lang|sa|हंस}} ''haṃsa'' yang membawa erti yang sama.<ref name="KosakataSanskerta">{{Cite dictionary |author1=Edi Sedyawati<!-- nm tpt --> |author2=Ellya Iswati<!-- nm tpt --> |author3=Kusparyati Boedhijono<!-- nm tpt--> |author4=D. Dyah Widjajanti<!-- nm tpt--> |year=1994 |title=angsa |dictionary= Kosakata Bahasa Sanskerta dalam Bahasa Melayu Masa Kini |url=http://repositori.kemdikbud.go.id/3088/ |location=Jakarta, Indonesia |publisher=Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan Republik Indonesia |pages=11 |isbn=979-459-416-4 }}</ref> == Taksonomi == Nama genus ''Anser'' diberikan oleh ahli zoologi Perancis [[Mathurin Jacques Brisson]] pada tahun 1760,<ref name="Brisson">{{cite book | last=Brisson | first=Mathurin Jacques | year=1760 | title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes & leurs Variétés | language=fr, la | at=[https://biodiversitylibrary.org/page/36010458 Vol. 1, p. 58], [https://biodiversitylibrary.org/page/36211167 Vol. 6, p. 261] | place=Paris | publisher=Jean-Baptiste Bauche }}</ref> daripada perkataan Latin ''anser'' yang bermaksud "angsa",<ref name="job90">{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher = Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 |page =48}}</ref> perkataan ''anser'' dipakai dalam nama spesies ''[[Anas anser]]'' yang diperkenalkan oleh [[Carl Linnaeus]] pada tahun 1758.<ref>{{cite book |editor1-last=Mayr |editor1-first=Ernst |editor2-last=Cottrell |editor2-first=G. William |year=1979 | title=Check-list of Birds of the World | url=https://biodiversitylibrary.org/page/16109074 |edition=ke-2 |volume=1 | publisher=Muzium Zoologi Perbandingan |place=Cambridge, Massachusetts, Amerika Syarikat | page=424 |via=Biodiversity Library }}</ref><ref>{{cite book |last=Linnaeus |first= Carl |author-link= Carl Linnaeus |year=1758 |title=Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis |url= https://biodiversitylibrary.org/page/727028 |volume= 1 | edition=ke-10 | page=123 | publisher=Holmiae:Laurentii Salvii | language = la |via=Biodiversity Library}}</ref> ===Spesies=== Genus ini mengandungi 11 spesies:<ref name="IOU"/> {| class="wikitable" |- ! Imej !! Nama saintifik !! Nama umum!! Taburan |- |[[File:Bar-headed Goose (Anser indicus) (52767406084).jpg|120px]] || ''Anser indicus'' || [[Angsa tengkuk belang]]|| Membiak di tanah tinggi Asia Tengah; bermusim sejuk di Asia Selatan, Myanmar dan selatan China; diperkenalkan ke Eropah |- |<div style="{{MirrorH}}">[[File:Emperor goose on a tundra pond (53707932863).jpg|120px]]</div> || ''Anser canagicus'' || [[Angsa maharaja]]|| Berdekatan pantai Pasifik di Alaska, Timur Jauh Rusia dan Kanada |- | [[File:Ross's Goose (Chen rossii) (23108182770).jpg|120px]] || ''Anser rossii'' || [[Angsa Ross]]|| Membiak di utara Kanada dan Alaska; bermusim sejuk di daerah Amerika Syarikat dan utara Meksiko |- | [[File:Snow goose in Central Park (33138).jpg|120px]] || ''Anser caerulescens'' || [[Angsa salji biasa]]|| Membiak di utara Kanada, Alaska dan Greenland; bermusim sejuk di daerah Amerika Syarikat dan utara Meksiko |- |[[File:Greylag Goose - St James's Park, London - Nov 2006.jpg|120px]] || ''Anser anser'' || [[Angsa Erasia]]|| Eropah, Asia dan Afrika Utara |- |[[File:Anser cygnoides, Ozero Stepnoye, Ivolginskiy, Buryatia Republic, Russia 1 (cropped).jpg|120px]] || ''Anser cygnoides'' || [[Angsa Cina]]|| Membiak di Mongolia, paling utara China dan tenggara Rusia; bermusim sejuk di tenggara China |- |<div style="{{MirrorH}}">[[File:Sædgås (Anser fabalis) (cropped 2).jpg|120px]]</div> || ''Anser fabalis'' || [[Angsa kacang biasa]]|| Membiak di Rusia, Finland, Norway dan Sweden; bermusim sejuk di Eropah, dan Asia Timur dan Tengah |- |[[File:2019-03-25 Anser brachyrhynchus, Killingworth Lake, Northumberland 2.jpg|120px]] || ''Anser brachyrhynchus'' || [[Angsa kaki dadu]]|| Membjak di Iceland, Svalbard dan Greenland; bermusim sejuk di barat laut Eropah |- |[[File:Anser serrirostris 339618421.jpg|120px]] || ''Anser serrirostris'' || [[Angsa kacang utara]]|| Membiak di utara Rusia; bermusim sejuk di Eropah, dan Asia Timur dan Tengah |- |[[File:Greater white-fronted goose (cropped).jpg|120px]] || ''Anser albifrons'' || [[Angsa dahi putih besar]]|| Membiak di utara Kanada, Alaska, Greenland dan utara Rusia; bermusim sejuk di daerah Amerika Syarikat, utara Meksiko, Eropah, Asia Timur, Iraq dan berdekatan Laut Kaspia |- |<div style="{{MirrorH}}">[[File:Fjällgås, Sätunaviken, Östergötland, April 2017 small.jpg|120px]]</div> || ''Anser erythropus'' || [[Angsa dahi putih kecil]]|| Membiak di utara Rusia, Finland, Norway dan Sweden; bermusim sejuk di Asia Timur, berdekatan Laut Kaspia, dan di tenggara dan barat laut Eropah |- |} Beberapa pakar menjadikan beberapa [[subspesies]] sebagai calon pecahan spesies baru, termasuk angsa dahi putih Greenland, ''A. albifrons flavirostris''.<ref name="Fox">{{cite journal |last1=Fox |first1=A.D. |last2=Stroud |first2=D.A. |year=2002 |title= Greenland White-fronted Goose |journal=Birds of the Western Palearctic Update |volume=4 |issue=2 |pages= 65–88}}</ref> Tiga subspesies dalam kompleks angsa kacang Asia timur (kini berupa ''A. fabalis johanseni, A. fabalis middendorfii'', dan ''A. serrirostris serrirostris'') turut menantikan analisis genetik untuk menentukan keserasiannya.<ref name="Ottenburghs16">{{Cite journal | last1=Ottenburghs | first1=J. | last2=Megens | first2=H.-J. | last3=Kraus | first3=R.H.S. | last4=Madsen | first4=O. | last5=van Hooft | first5=P. | last6=van Wieren | first6=S.E. | last7=Crooijmans | first7=R.P.M.A. | last8=Ydenberg | first8=R.C. | last9=Groenen | first9=M.A.M. | last10=Prins | first10=H.H.T. | date=2016 | title=A tree of geese: A phylogenomic perspective on the evolutionary history of True Geese | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=101 | pages=303–313 | doi=10.1016/j.ympev.2016.05.021| pmid=27233434 | bibcode=2016MolPE.101..303O | url=https://kops.uni-konstanz.de/bitstreams/eb93221e-2017-4fe2-9dda-f072a1e9ab14/download }}</ref> == Tabiat == [[Imej:Branta canadensis -Calgary, Alberta, Canada-8.jpg|200px|right|Anak angsa akan mengikut haiwan pertama yang dilihatnya selepas menetas.]] [[Imej:Ganzen.JPG|200px|right|Angsa yang berhijrah terbang dalam bentuk V]] Semasa kecil dan apabila dewasa, angsa menunjukkan tingkah-laku haiwan dan hidup secara berkawanan. Angsa berhijrah dalam kumpulan pada musim bunga dan luruh, terbang bersama dalam formasi berbentuk-V. == Rujukan == {{reflist|30em}} [[Kategori:Anserinae]] [[Kategori:Angsa| ]] {{tunas-haiwan}} hs9wgz4dusm0zx7ymxar86xsn3lxodi 0 205058 7004315 6012704 2026-11-12T09:51:42Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004315 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Gurita | image = Octopus2.jpg | image_width = 250px | image_caption = Gurita biasa, ''Octopus vulgaris''. | regnum = [[Haiwan]] | phylum = [[Moluska]] | classis = [[Cephalopod]]a | subclassis = [[Coleoidea]] | superordo = [[Octopodiformes]] | ordo = '''Octopoda''' | ordo_authority = [[William Elford Leach|Leach]], 1818 | subdivision_ranks = [[Suborder]] | subdivision = [[Cirrina]]<br /> [[Incirrina]] | synonyms = * Octopoida<br /><small>Leach, 1817</small> }} '''Gurita''', '''kurita''' atau '''sotong gurita''' ialah moluska [[sefalopod]] dalam [[order]] '''Octopoda'''. Gurita mempunyai dua [[mata]] dan empat pasang lengan, dan seperti sefalopod lain mereka ialah simetri. Terdapat kira-kira 300 spesies gurita yang dikenalpasti. == Taksonomi == * Ordo '''''Octopoda''''' ** Subordo [[Cirrata]]: finned deep-sea octopus *** Keluarga [[Opisthoteuthidae]]: umbrella octopus *** Keluarga [[Cirroteuthidae]] *** Keluarga [[Stauroteuthis|Stauroteuthidae]] ** Subordo [[Incirrata]] *** Keluarga [[Amphitretus|Amphitretidae]]: telescope octopus *** Keluarga [[Bolitaenidae]]: gelatinous octopus *** Keluarga [[Octopodidae]]: benthic octopus *** Keluarga [[Glass Octopus|Vitreledonellidae]]: Glass Octopus ** Superfamilia [[Argonautoida]] *** Keluarga [[Seven-arm Octopus|Alloposidae]]: Seven-arm Octopus *** Keluarga [[Argonauta|Argonautidae]]: argonauts *** Keluarga [[Tuberculate Pelagic Octopus|Ocythoidae]]: Tuberculate Pelagic Octopus *** Keluarga [[Tremoctopus|Tremoctopodidae]]: blanket octopus == Gambaran == === Bentuk fizik === Gurita memiliki 8 lengan atau "[[janggut sotong|janggut]]" dengan penghisap berupa bulatan cekung pada lengan yang digunakan untuk bergerak di dasar laut dan menangkap mangsa. Lengan gurita merupakan struktur [[hidrostat otot]] yang hampir seluruhnya terdiri dari lapisan [[otot]] tanpa [[tulang]] atau [[tulang rangka]] luar. Tidak seperti haiwan Cephalopoda lainnya, sebahagian besar gurita dari subordo [[Incirrata]] mempunyai tubuh yang terdiri dari otot dan tanpa tulang rangka dalam. Gurita tidak memiliki [[cangkerang]] sebagai pelindung di bahagian luar seperti halnya [[Nautilus]] dan tidak memiliki cangkerang dalam atau tulang seperti [[sotong]] dan [[cumi-cumi]]. [[Paruh]] adalah bahagian terkeras dari tubuh gurita yang digunakan sebagai rahang untuk membunuh mangsa dan menggigitnya menjadi bahagian-bahagian kecil. Tubuh yang sangat fleksibel memungkinkan gurita untuk menyelipkan diri pada celah batuan yang sangat sempit di dasar laut, terutama sewaktu melarikan diri dari ikan pemangsa seperti belut laut Moray. Gurita yang kurang dikenal orang dari subordo [[Cirrata]] memiliki dua buah sirip dan cangkerang dalam sehingga kemampuan untuk menyelip ke dalam ruangan sempit menjadi berkurang. Gurita mempunyai masa hidup yang relatif singkat dan beberapa spesies hanya hidup selama 6 bulan. Spesies yang lebih besar seperti [[Gurita raksasa Pasifik Utara]] yang beratnya boleh mencapai 40 kilogram boleh hidup sampai 5 tahun di bawah kondisi lingkungan yang sesuai. Reproduksi merupakan salah satu sebab kematian, gurita jantan hanya boleh hidup beberapa bulan setelah mengawan dan gurita betina mati tidak lama setelah bertelur. Kematian disebabkan kelalaian gurita untuk makan selama sekitar satu bulan sewaktu menjaga telur-telur yang belum menetas. Selubung bahagian perut tubuh gurita disebut mantel yang terbuat dari otot dan terlihat seperti kantung. Gurita memiliki tiga buah [[jantung]] yang terdiri dari dua buah jantung untuk memompa [[darah]] ke dua buah [[insang]] dan sebuah jantung untuk mengalirkan darah ke seluruh bahagian tubuh. Darah gurita mengandung [[protein]] [[Hemosianin]] yang kaya dengan [[tembaga]] untuk mengangkut [[oksigen]]. Dibandingkan dengan [[Hemoglobin]] yang kaya dengan zat [[besi]], Hemosianin kurang efisien dalam mengangkut oksigen. Hemosianin larut dalam [[plasma]] dan tidak diikat oleh sel darah merah sehingga darah gurita berwarna [[biru]] pucat. Gurita bernapas dengan menyedot air ke dalam rongga mantel melalui kedua buah insang dan disemburkan keluar melalui tabung siphon. Gurita memiliki [[insang]] dengan pembagian yang sangat halus, berasal dari pertumbuhan tubuh bahagian luar atau bahagian dalam yang mengalami vaskulerisasi. === Kecerdasan === [[File:Octopus macropus - The Coral Kingdom Collection.jpg|thumb|Gurita spesies ''[[Octopus cyanea]]'' sedang mengamati keadaan sekeliling]] Gurita sangat [[cerdas]] dan kemungkinan merupakan haiwan paling cerdas di antara semua haiwan [[invertebrata]]. Kecerdasan gurita sering menjadi bahan perdebatan di kalangan ahli biologi <ref name="ham">[https://web.archive.org/web/20011130040030/http://www.fortunecity.com/emachines/e11/86/cephpod.html ''What is this octopus thinking?''] oleh Garry Hamilton.</ref><ref name="doug">[http://www.nwf.org/nationalwildlife/article.cfm?articleId=604&issueId=53 Is the octopus really the invertebrate intellect of the sea?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091215052315/http://www.nwf.org/nationalwildlife/article.cfm?articleId=604&issueId=53 |date=2009-12-15 }} By Doug Stewart. dalam: National Wildlife. Feb/Mar 1997, vol.35 no.2.</ref><ref name="denizen">[http://nationalzoo.si.edu/Support/AdoptSpecies/AnimalInfo/GiantOctopus/default.cfm Giant Octopus—Mighty but Secretive Denizen of the Deep]</ref>. Hasil percubaan mencari jalan dalam pagar sesat dan memecahkan masalah menunjukkan bahawa gurita mempunyai [[ingatan]] [[Ingatan jangka pendek|jangka pendek]] dan [[Ingatan jangka panjang|jangka panjang]], walaupun masa hidup gurita yang singkat membuat pengetahuan yang boleh dipelajari gurita menjadi terbatas. Gurita mempunyai sistem saraf yang sangat kompleks dengan sebahagian saja yang disetempatkan di bahagian [[otak]]. Dua pertiga dari [[sel saraf]] terdapat pada [[tali saraf]] yang ada pada lapan-lapan lengan gurita. Lengan gurita boleh melakukan berbagai jenis gerakan [[refleks]] yang rumit, dipicu oleh 3 tahapan sistem saraf yang berbeza-beza. Beberapa jenis gurita seperti [[gurita mimic|gurita mimik]] boleh menggerakkan lengan-lengannya untuk meniru gerakan haiwan laut yang lain. Kajian percubaan di makmal mendapati bahawa gurita dapat mudah diajar untuk memzedakan berbagai bentuk dan pola. Gurita juga boleh membuka tutup [[toples]] dengan belajar dari melihat saja<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2796607.stm Kecerdasan gurita: membuka toples]</ref>, walaupun penemuan ini sering dipertentangkan berdasarkan berbagai alasan<ref name="ham"/><ref name="doug"/>. Gurita pernah ditemukan sedang melakukan gerakan yang menurut sebahagian orang seperti sedang bermain-main. Secara berkali-kali, gurita melepaskan botol dan mainan di tengah-tengah arus air melingkar di dalam akuarium dan lalu berusaha menangkapnya.<ref>[http://www.thecephalopodpage.org/behavior.php ''What behavior can we expect of octopuses?'']. Dr. Jennifer Mather, Department of Psychology and Neuroscience, University of Lethbridge and Roland C. Anderson, The Seattle Aquarium.</ref>. Gurita sering memecahkan akuarium yang ditinggalinya dan kadang-kadang bertandang ke akuarium lain untuk mencari makanan. Gurita juga diketahui sering memanjat kapal penangkap ikan dan membuka ruangan penyimpan ikan untuk memakani kepiting.<ref name="denizen"/> Di beberapa negara, gurita termasuk [[haiwan ujian]] yang tidak boleh dibedah tanpa bius. Di Britania Raya, ''Cephalopoda'' seperti gurita termasuk haiwan yang dilindungi ''[[Animals (Scientific Procedures) Act 1986]]'' dan undang-undang anti kekejaman terhadap binatang. Walaupun tidak bertulang belakang, gurita sebagai haiwan ujian mendapat perlindungan yang sama seperti halnya haiwan bertulang belakang yang lain.<ref>{{Cite web |url=http://www.archive.official-documents.co.uk/document/hoc/321/321-xa.htm |title=United Kingdom ''Animals (Scientific Procedures)'' act of 1986 |access-date=2020-12-23 |archive-date=2009-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419225300/http://www.archive.official-documents.co.uk/document/hoc/321/321-xa.htm |url-status=dead }}</ref> Ada kepercayaan bahawa gurita yang sedang dalam keadaan stress akan memakan lengan-lengannya sendiri. Kajian yang masih terbatas dalam bidang ini menunjukkan bahawa kelakuan abnormal gurita mungkin disebabkan virus pemakan sel (''autophagy'') yang menyerang sistem saraf gurita. Kelakuan memakan lengan sendiri mungkin dapat dianggap sebagai [[penyakit saraf]] (''neurological disorder'').{{fact}} === Pertahanan diri === [[File:Ocellated octopus.jpg|thumb|Gurita spesies ''Octopus ocellatus'' sedang bersembunyi di dalam kulit kerang]] Gurita biasanya memiliki tiga mekanisme pertahanan diri: [[kantung dakwat]], [[penyamaran]] dan pemutusan lengan. Gurita berwarna abu-abu pucat atau putih, tetapi warna kulit boleh diubah sesuai warna dan pola lingkungan sekitar dengan maksud melakukan penyamaran. Pada kulit gurita terdapat kromatofora berupa lapisan kantung-kantung pewarna yang lentur dan boleh mengubah warna, kelegapan dan daya tindak balas jaringan epidermis. Otot-otot di sekeliling kromatofora boleh membuat kantung-kantung pewarna menjadi kelihatan atau hilang. Kromatofora berisi pigmen berwarna kuning, jingga, merah, perang, atau hitam. Sebagian besar spesies gurita memiliki 3 warna dari seluruh pilihan warna kromatofora yang ada, walaupun ada juga spesies yang memiliki 2 atau 4 warna. Sel-sel lain yang boleh berubah warna adalah sel iridofora dan sel leukofora (warna putih).<ref>{{cite web | url = http://www.dnr.sc.gov/marine/sertc/species_month.htm | title = Tales from the Cryptic: The Common Atlantic Octopus | accessdate = 8 September 2006 | author = Meyers, Nadia | publisher = Southeastern Regional Taxonomic Center}}</ref> Kemampuan berganti warna digunakan gurita untuk berkomunikasi atau memperingatkan gurita lain. [[Gurita cincin biru]] berubah warna menjadi kuning cerah dengan bulatan-bulatan berwarna biru jika merasa terancam sekaligus memperingatkan musuh bahawa dirinya sangat beracun.<ref>{{cite web | url = http://www.earlham.edu/~sheedjo/blue-ringedoctopus.htm | title = Hapalochlaena: The Blue-Ringed Octopus | accessdate = 8 September 2006 | author = Sheedy, Jon dan Beasley, Sam | 5 = Earlham College | archive-date = 2010-04-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100425052638/http://www.earlham.edu/~sheedjo/blue-ringedoctopus.htm | url-status = dead }}</ref> Beberapa spesies gurita dapat memutuskan lengannya sendiri ([[ototomi]]) mirip cecak dan beberapa spesies [[kadal]] yang memutuskan ekor sewaktu melarikan diri. Lengan gurita yang sedang merangkak juga berfungsi sebagai pengalih perhatian bagi calon pemangsa dan berguna pada saat mengawan. Beberapa spesies gurita seperti [[gurita penyamar]] memiliki sistem pertahanan ke-4 berupa kemampuan meniru bentuk haiwan laut berbahaya seperti [[ikan lepu]] dan [[belut]] kerana tubuh yang boleh lentur dan berganti warna. Gurita penyamar juga pernah didapati mengganti tekstur mantel agar penyamaran menjadi lebih sempurna. Mantel gurita mimik boleh terlihat runcing-runcing seperti rumput laut atau benjol-benjol seperti tekstur batu karang. === Alat indra === [[File:Octopus vulgaris12p.jpg|thumb|Mata gurita sepesies ''[[Octopus vulgaris]]'']] Gurita memiliki penglihatan yang baik. [[Pupil]] gurita berbentuk seperti lubang celengan sehingga dikuatirkan menderita kelainan refraksi berupa [[astigmat]], tetapi ternyata tidak jadi masalah bagi gurita yang berburu dengan penerangan yang kurang. Mata gurita "boleh" membedakan polarisasi cahaya tetapi sepertinya buta warna. Dua organ khusus yang disebut [[statosista]] yang terhubung dengan otak berfungsi sebagai alat pengesan posisi horizontal. Orientasi mata gurita dijaga oleh gerak otonomik (refleks) sehingga bukaan pupil selalu horizontal. Gurita memiliki indra perasa yang luar biasa tajam. Alat hisap pada lengan gurita dilengkap dengan [[kemoreseptor]] sehingga gurita boleh merasakan benda yang disentuh. Lengan-lengan gurita memiliki penderia tekanan untuk mengesan lengan mana saja yang sedang dijulurkan, tetapi memiliki kemampuan [[proprioseptif]] (perasaan posisi dan pergerakan badan) yang sangat rendah. Penderia tekanan tidak cukup memberi informasi ke otak perihal posisi badan dan lengan gurita. Sebagai akibatnya, gurita tidak memiliki kemampuan mengenal benda secara tiga dimensi ([[stereognosis]]) dari benda yang disentuhnya. Gurita boleh merasakan variasi tekstur pada benda yang disentuh tetapi tidak boleh memadukan informasi untuk menerka bentuk benda yang sedang disentuh. [[File:Octopus in sea life Helsinki.jpg|thumb|ka|Gurita sedang merangkak]] Susunan saraf otonom yang dimiliki setiap lengan menyebabkan gurita sulit mengetahui akibat dari gerakan yang dilakukan. Otak gurita mengeluarkan perintah tingkat tinggi untuk menggerakkan lengan, tetapi instruksi yang lebih terinci untuk menggerakkan lengan diberikan oleh tali saraf. Gurita tidak memiliki susunan saraf yang memberi umpan balik ke otak tentang keberhasilan perintah otak untuk menggerakan lengan, sehingga mengamati gerakan lengan secara visual merupakan satu-satunya cara bagi gurita untuk mengetahui lengan yang diinginkan sudah bergerak atau belum. === Cara bergerak === [[File:Octopus vulgaris EL16p.jpg|thumb|Gurita berenang dengan kepala di depan diikuti dengan lengan-lengannya]] Gurita bergerak dengan cara merangkak atau berenang. Gurita cukup merangkak ditambah sedikit berenang jika ingin bergerak secara perlahan dan hanya berenang jika ingin bergerak cepat-cepat. Gurita boleh bergerak cepat sekali sewaktu sedang lapar atau sewaktu dalam bahaya. Kadar oksigen dalam darah diperkirakan hanya sekitar 4% sehingga gurita mempunyai stamina rendah yang akibatnya merugikan kehidupan gurita di alam bebas. Gurita merangkak dengan setiap lengan yang dimiliki, dan sering menggerakkan beberapa lengan secara sekaligus sewaktu bergerak pada permukaan yang padat sambil sekaligus menyangga bahagian badan. Pada tahun 2005 ada laporan yang menulis bahawa sebahagian gurita boleh berjalan dengan dua lengan pada permukaan yang padat sambil meniru bentuk buah [[kelapa]] atau kumpulan [[rumput laut]].<ref>[http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/307/5717/1927 'Science', vol. 307, p. 1927] (lihat pranala luar " Gurita berjalan dengan dua kaki: video dan laporan penelitian" jika tidak berlangganan ''Science'' online)</ref> Gurita berenang dengan semburan air seperti mesin jet yang berasal dari hasil kontraksi bahagian mantel, sedangkan arah semburan air diatur dengan menggunakan tabung siphon. == Tabiat == === Pembiakan === Gurita jantan bereproduksi dengan meletakkan kantong [[spermatofora]] ke dalam rongga mantel gurita betina menggunakan lengan istimewa yang disebut ''hectocotylus''. Lengan kanan ketiga biasanya menjadi ''hectocotylus''. Pada beberapa spesies, gurita betina boleh menjaga sperma agar tetap hidup sampai telur menjadi matang. Setelah dibuahi, gurita betina boleh bertelur hingga sekitar 200,000 butir. Jumlah telur gurita boleh berbeda-beza bergantung pada masing-masing individu, keluarga, genus atau spesies. Gurita betina menggantung kumpulan telur berbentuk kapsul yang membentuk untaian di langit-langit sarang. Setelah telur menetas, larva gurita untuk sementara waktu mengapung bersama kawanan [[plankton]] sambil memangsa pakan berupa [[copepod]], larva-larva [[ketam]] dan [[tapak sulaiman]] sampai cukup besar dan berat untuk berada di dasar laut. Beberapa spesies gurita dengan habitat di laut dalam tidak perlu melewati kitaan melayang bersama kawanan plankton. Waktu kecil merupakan saat penuh bahaya kerana larva gurita mudah dimangsa pemakan plankton akibat terkelompok dalam kawanan plankton ini. == Manfaat == {{Moluska bernilai ekonomi}} [[File:Octopuses in Tsukiji.JPG|thumb|kiri|Gurita di [[Pasar ikan Tsukiji]], [[Tokyo]] ]] Gurita sering ditangkap untuk digunakan sebagai bahan makanan, dipelihara di [[akuarium]] sebagai spesimen yang dipertontonkan, atau dipelihara sebagai haiwan peliharaan. === Bahan makanan === Berbagai-bagai spesies gurita merupakan makanan bagi penduduk sejumlah negara di dunia. Lengan dan berbagai bahagian tubuh gurita boleh menjadi berbagai macam variasi makanan. Gurita merupakan [[makanan laut]] bagi penduduk di negara-negara [[Mediterania]], [[Mexico]], dan bahan utama berbagai [[makanan Jepun]], seperti [[sushi]], [[tempura]], [[takoyaki]] dan [[akashiyaki]]. [[Fail:Drying octopus.jpeg|thumb|Gurita yang dikeringkan]] === Hewan peliharaan === [[File:Oceanarium octopus.JPG|thumb|Gurita sedang cuba meloloskan diri lewat sela-sela akuarium yang sempit]] Gurita boleh dijadikan haiwan peliharaan walaupun sulit untuk menjaganya agar tidak kabur. Gurita merupakan haiwan cerdas dan memiliki kemampuan memecahkan masalah sehingga sering dilaporkan melarikan diri dari akuarium yang tertutup rapat. Beberapa gurita dalam satu spesies yang sama mempunyai banyak variasi ukuran dan umur. Gurita berukuran kecil boleh saja berukuran kecil kerana memang baru lahir tetapi boleh juga sudah dewasa, sehingga sulit menentukan [[jangka hayat]] gurita peliharaan. Spesies ''Octopus bimaculoides''biasa dijadikan haiwan peliharaan, kerana sewaktu masih anak-anak berukuran sebesar bola [[tenis]] sehingga lama hidup sebagai haiwan peliharaan boleh diperkirakan. Gurita adalah binatang yang sangat kuat bila dibandingkan dengan ukuran tubuhnya. Gurita yang dipelihara sebagai haiwan peliharaan boleh membuka tutup akuarium dan bertahan hidup cukup lama di luar air sebelum masuk ke akuarium di dekatnya dan menyantap ikan-ikan yang ada di dalamnya. Gurita juga boleh menangkap dan memangsa beberapa spesies [[ikan yu]].<ref>[http://video.google.com/videoplay?docid=-7004909622962894202 Arsip video Google, gurita menangkap ikan hiu]</ref> == Rujukan == <!--See http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Footnotes for an explanation of how to generate footnotes using the <ref(erences/)> tags--> <div class="references-small"> {{reflist|2}} </div> == Pautan luar == {{Wikispecies|Octopoda}} * [http://www.pipp.dkp.go.id/pipp2/species.html?idkat=7&idsp=227 Pusat informasi pelabuhan perikanan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090814223836/http://www.pipp.dkp.go.id/pipp2/species.html?idkat=7&idsp=227 |date=2009-08-14 }} Gurita * [http://www.kompas.com/teknologi/news/0604/18/150943.htm Lengan gurita membentuk sendi seperti manusia] * {{en}} [http://www.tonmo.com/ Majalah berita tentang gurita] * {{en}} [http://www.cephbase.dal.ca/spdb/ordergroup.cfm?Orderr=Octopoda CephBase: Octopoda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040603140351/http://www.cephbase.dal.ca/spdb/ordergroup.cfm?Orderr=Octopoda |date=2004-06-03 }} * {{en}} [http://tolweb.org/tree?group=Cephalopoda Klasifikasi cephalopoda] * {{en}} [http://video.pbs.org:8080/ramgen/wnet/nature/octopus/sharkT1.rm Video gurita memakan ikan hiu] ([http://www.archive.org/download/Octopus_eats_a_shark_1/octopus.mov format Quicktime]) * {{en}} [http://www.royalbcmuseum.bc.ca/programs/expert/octopus/index.html Giant Pacific Octopus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061002030006/http://www.royalbcmuseum.bc.ca/programs/expert/octopus/index.html |date=2006-10-02 }} Gurita raksasa Samudera Pasifik * {{en}} [http://www.mbl.edu/mrc/hanlon/video.html Gurita sedang melakukan kamuflase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050625022832/http://www.mbl.edu/mrc/hanlon/video.html |date=2005-06-25 }} * {{en}} [http://ist-socrates.berkeley.edu/~chuffard/index_files/Bipedal_octopuses.htm Gurita berjalan dengan dua kaki: video dan laporan penelitian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060209001534/http://ist-socrates.berkeley.edu/~chuffard/index_files/Bipedal_octopuses.htm |date=2006-02-09 }} * {{en}} [http://www.thecephalopodpage.org/cephschool/WhyCephalopodsChangeColor.pdf Why Cephalopods Change Color] {{Makanan laut}} [[Kategori:Sefalopod]] [[Kategori:Haiwan yang boleh berubah warna]] [[Kategori:Moluska boleh dimakan]] {{tunas-haiwan}} 5pycgvr3r3nwzle7rsuoud7m6mmjxq8 0 206292 7004290 5032488 2026-11-12T09:25:00Z Gzyeah 37388 ini 7004290 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Cengkerik | image = Snodgrass Gryllus assimilis.png | image_width = 220px | image_caption = Cengkerik hitam biasa, ''[[Gryllus assimilis]]'' | regnum = [[Haiwan]] | phylum = [[Artropod]]a | classis = [[Serangga|Insecta]] | ordo = [[Orthoptera]] | subordo = [[Ensifera]] | superfamilia = [[Grylloidea]] | familia = '''Gryllidae''' | familia_authority = [[Ignacio Bolívar|Bolívar]], 1878 | subdivision_ranks = Subfamili | subdivision = }} [[Fail:african.field.cricket.arp.jpg|thumb|kiri|Cengkerik padang Afrika''Gryllus bimaculatus'']] '''Cengkerik''', famili '''Gryllidae''' ialah sejenis [[serangga]] berwarna perang dan [[hitam]] serta mengeluarkan bunyi dengan menggeselkan [[kepak]]nya. Cengkerik mempunyai badan leper dan antena panjang. Terdapat kira-kira 900 [[spesies]] cengkerik. Cengkerik biasanya [[nokturnal]] (aktif pada waktu malam) dan selalu disalahanggap sebagai [[belalang]] kerana mempunyai struktur badan yang sama termasuk kaki belakang yang dapat melompat. Cengkerik tidak berbahaya kepada manusia. == Diet dan kitaran hidup == Cengkerik ialah pebangkai omnivor yang makan bahan organik, dan juga tumbuhan reput, kulat, dan beberapa anak benih. Cengkerik makan bangkai sendiri jika tiada sumber makanan lain, dan menunjukkan kelakuan pemangsa ke atas cengkerik yang lumpuh. Cengkerik secara relatifnya mempunyai rahang yang kuat, dan diketahui menggigit manusia, biasanya tanpa memecahkan kulit. Walau bagaimanapun, gigitannya boleh menjadi sakit apabila terkena pada kulit sensitif seperti di jari taut selaput (antara jari dengan jari). Cengkerik mengawan pada lewat [[musim panas]] dan bertelur pada [[musim luruh]]. Telurnya menetas pada [[musim bunga]] dan dapat mencecah 2,000 telur untuk setiap betina. Walau bagaimanapun, subspesies seperti ''Acheta Domestica'' bertelur hampir berterusan, dengan betina dapat bertelur sekurang-kurangnya dua kali sebulan. Cengkerik betina mempunyai organ bertelur yang panjang seperti jarum dipanggil [[ovipositor]]. Cengkerik popular sebagai sumber makanan hidup kepada [[haiwan peliharaan]] [[karnivor]] seperti [[katak]], [[cicak]], [[kura-kura]], [[salamander]], dan [[labah-labah]]. {{tunas-haiwan}} [[Kategori:Orthoptera]] [[Kategori:Haiwan kesayangan]] [[Kategori:Serangga]] hrjph6vrs19t6e4r8g0r4xndgp7hvv6 7004295 7004290 2026-11-12T09:26:27Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004295 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Cengkerik | image = Snodgrass Gryllus assimilis.png | image_width = 220px | image_caption = Cengkerik hitam biasa, ''[[Gryllus assimilis]]'' | regnum = [[Haiwan]] | phylum = [[Artropod]]a | classis = [[Serangga|Insecta]] | ordo = [[Orthoptera]] | subordo = [[Ensifera]] | superfamilia = [[Grylloidea]] | familia = '''Gryllidae''' | familia_authority = [[Ignacio Bolívar|Bolívar]], 1878 | subdivision_ranks = Subfamili | subdivision = }} [[Fail:african.field.cricket.arp.jpg|thumb|kiri|Cengkerik padang Afrika''Gryllus bimaculatus'']] '''Cengkerik''' (famili '''Gryllidae''') ialah sejenis [[serangga]] berwarna perang dan [[hitam]] serta mengeluarkan bunyi dengan menggeselkan [[kepak]]nya. Cengkerik mempunyai badan leper dan antena panjang. Terdapat kira-kira 900 [[spesies]] cengkerik. Cengkerik biasanya [[nokturnal]] (aktif pada waktu malam) dan selalu disalahanggap sebagai [[belalang]] kerana mempunyai struktur badan yang sama termasuk kaki belakang yang dapat melompat. Cengkerik tidak berbahaya kepada manusia. == Diet dan kitaran hidup == Cengkerik ialah pebangkai omnivor yang makan bahan organik, dan juga tumbuhan reput, kulat, dan beberapa anak benih. Cengkerik makan bangkai sendiri jika tiada sumber makanan lain, dan menunjukkan kelakuan pemangsa ke atas cengkerik yang lumpuh. Cengkerik secara relatifnya mempunyai rahang yang kuat, dan diketahui menggigit manusia, biasanya tanpa memecahkan kulit. Walau bagaimanapun, gigitannya boleh menjadi sakit apabila terkena pada kulit sensitif seperti di jari taut selaput (antara jari dengan jari). Cengkerik mengawan pada lewat [[musim panas]] dan bertelur pada [[musim luruh]]. Telurnya menetas pada [[musim bunga]] dan dapat mencecah 2,000 telur untuk setiap betina. Walau bagaimanapun, subspesies seperti ''Acheta Domestica'' bertelur hampir berterusan, dengan betina dapat bertelur sekurang-kurangnya dua kali sebulan. Cengkerik betina mempunyai organ bertelur yang panjang seperti jarum dipanggil [[ovipositor]]. Cengkerik popular sebagai sumber makanan hidup kepada [[haiwan peliharaan]] [[karnivor]] seperti [[katak]], [[cicak]], [[kura-kura]], [[salamander]], dan [[labah-labah]]. {{tunas-haiwan}} [[Kategori:Orthoptera]] [[Kategori:Haiwan kesayangan]] [[Kategori:Serangga]] bvavubr1c32c2orkeeiytr1xjig0518 0 209575 7003983 6285190 2026-11-11T20:22:44Z ~2026-60109-28 425145 Bgus 7003983 wikitext text/x-wiki '''Sekolah sbs merupakan sekolah sampah pertamaa''' merupakan sebuah Sekolah Kebangsaan yang terletak di Taman Shamelin Perkasa , [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Pada 2009, Sekolah Kebangsaan Seri Bintang Utara memiliki 477 pelajar lelaki dan 588 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 1065 orang. Ia mempunyai seramai 61 orang guru. == Alamat== :Sekolah Kebangsaan Seri Bintang Utara :Taman Shamelin Perkasa , [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] == Pautan luar == * * https://www.researchgate.net/publication/325527744_Penggunaan_Teknik_Menggambar_dalam_Meningkatkan_Kemahiran_Matematik_Murid_Lemah {{Kuala Lumpur}} [[Kategori: Sekolah kebangsaan di Kuala Lumpur|Seri Bintang Utara]] [[Kategori: Sekolah rendah di Kuala Lumpur|Seri Bintang Utara]] 745dbrqadkm4yczrjxb7ci96vyqh2pd 0 210023 7003894 7001422 2026-11-11T12:47:19Z Roll Rockers95 399828 /* Sejarah */ 7003894 wikitext text/x-wiki '''Panji''' ialah sebuah [[kugiran]] yang ditubuhkan di [[Dungun]], [[Terengganu]]. Ia ditubuhkan untuk projek etnik muzik hasil perbincangan [[Azam Dungun]] bersama Ozzi (Rozzi Panji) iaitu bekas pemain drum kumpulan [[Roses (kumpulan muzik)|Roses]] dan Norman. Album pertama kumpulan Panji direkodkan di Fantasy Studio Taman Maluri KL dan King Studio, Petaling Jaya dengan Azam Dungun selaku produser album. {{Infobox musical artist |name = Panji |image = |caption = |image_size = |Lanscape = |Background = |birth_name = |alias = |birth_date = |origin = {{Flagicon|Terengganu}} [[Terengganu]], {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |genre = [[Rock Etnik]], [[rock]], [[slow rock]] |instrument = |years_active = 1993 |associated_acts = Berkumpulan |occupation = Kugiran |label = [[Sony Music Entertainment Malaysia|Sony Music Malaysia]] |URL= |current_members = |past_members = }} Album ini berkonsep Rock Ethnic dan diterbitkan di bawah label [[Sony Music Entertainment Malaysia|Sony Music Malaysia]]. Kebanyakan lagu dalam album ini dirakamkan dengan alat-alat muzik tradisional seperti seruling bambu, gendang silat, serunai dan lain-lain lagi yang kebanyakannya dimainkan sendiri oleh Ozzi. Kumpulan ini popular dengan lagu "Semilir" dan "Kasih Yang Tak Pasti" (duet bersama Ameng Spring). == Sejarah == '''PANJI ROCKERS TERENGGANU''' Setelah kemunculan kumpulan Iklim dari Negeri Terengganu kini muncul lagi sebuah kumpulan rock yang berasal dari negeri yang sama. Kumpulan yang di maksudkan itu ialah Panji yang baru saja mengikat kontrak dengan Sony Muzik Entertainment. Album sulung kumpulan ini menampilkan lagu-lagu ciptaan Azam Dungun, Azamas, M.Nasir dan ramai lagi. Album kumpulan ini diterbitkan oleh pencipta lagu kreatif iaitu Azam Dungun. Pada awalnya Sony Muzik menginginkan sebuah lagi kumpulan Rock yang berasal dari Terengganu dengan itu Azam Dungun telah menjumpai sebuah kumpulan yang giat membuat persembahan di sekitar kampung felda Jerangau Terengganu. Dibarisi oleh Opie vokalis, Awang Gitar, Anuar Bass dan Asram Drum. Azam Dungun bukan sahaja Penerbit bagi kumpulan ini malahan dia juga adalah ahli dalam kumpulan ini ni yang telah membawa mereka merakamkan Demo-tape di Dungun. Kerana masalah komitmen pada sesetengah ahli Azam telah menjemput Norman bekas gitaris Mahkota dan Drummer Rozzi dari kumpulan Roses. Dengan bantuan Rozzie dan Norman yang sudah berpengalaman merakamkan album, Azam Dungun telah menyiapkan Demo-tape dengan 12 lagu yang berunsurkan Slow Rock dan Hard Rock dibawah Judul Kasut vs Kaki pada Mei 1992. Untuk memantapkan lagi muzik kumpulan itu Anuar telah beralih posisi kepada perkusi dan gendang manakala Rozzi beralih kepada posisi seruling, gendang dan drum. Dengan itu ahli baru mereka adalah Din bass dan Murad Gitar. Rakaman bermula lewat 1992 di Fantasia Studio Cheras dan Awal 1993 di King's Studio Petaling jaya. Album pertama Panji ''Senang'' dikeluarkan pada April 1993. == Trivia == Pada Tahun 1994, Murad menyertai [[Visa (kumpulan muzik)|kumpulan Visa]]. Anuar bekerja di DoReMi Sound and Light, K.L. Pada Tahun 1996, Panji kembali dengan album kedua bersama [[Awang BPR]] selaku produser untuk album kedua dan diterbitkan di bawah label BMG/[[Sony BMG|SONY BMG]]. Norman sebagai penyanyi utama menggantikan Opie yang sakit ketika itu, serta kemasukan ahli baru Faizal selaku gitaris. Popular dengan lagu "Sayap Terluka". Pada akhir Tahun 1997, kumpulan ini berpecah. Opie menubuhkan kumpulan Yess (satu album), Norman dan Deng (pemain bes) menubuhkan kumpulan Jed (satu album). Drummer Ozzi menyertai kumpulan Spring dan sebagai pemuzik undangan, penghibur kelab dan terkini bekerja di JaPEN [[Kementerian Komunikasi dan Multimedia Malaysia|Kementerian Komunikasi Dan Multimedia, Putrajaya]]. Kumpulan Panji telah diundang oleh UNISZA untuk membuat persembahan reunion Panji pada tahun 2013. Ahli kumpulannya iaitu Ozzi, Deng, Opie, Norman dan pemuzik undangan iaitu Lie Lantana (gitaris) dan Awie (keyboard) hadir untuk mempersembahkan beberapa buah lagu untuk konsert Re-Union Panji. Vokalis album kedua iaitu Norman di waktu umur 55 tahun telah meninggal dunia pada Sabtu 9 Disember 2017 di rumah kakaknya di Sungai Buaya, Dungun, Terengganu. Deng bekerja sebagai pegawai kebudayaan di UNISZA Terengganu. Tidak lama selepas itu, Opie di waktu usianya 48 tahun menghembuskan nafas terakhirnya pada Selasa 14 Ogos 2018. Jenazah dikebumikan di perkuburan Felda Jerangau, Dungun, Terengganu. == Anggota == Anggota: * Murad: guitar *Anuar DoReMi: perkusi * Din: bes * Ozzie @ Rozzi Panji: drum Bekas Anggota: * Opie: vokalis (Allahyarham) * Norman: guitar (Allahyarham) == Album == ===Album studio=== {|class="wikitable" |- !Tahun !Judul !Jualan |- |1993 |''[[Senang (album Panji)|Senang]]'' * Album studio * Dikeluarkan : 1993 * Label : Sony Music | |- |- |1996 |''[[Ada Lagi(album Panji)|Ada Lagi]]'' * Album studio * Dikeluarkan : 1996 * Label : BMG | |- |} === ''Senang'' - 1993 === * "Maizo" * "Pekli Watakoklang" * "Kasih Yang Tak Pasti" feat. Ameng (Spring) * "Itu Ini" * "Dugaan" * "Mimpi Dalam Jaga" * "Pergolakan Hidup" * "Bumi Dipijak Langit Dijunjung" * "Senang" * "Semilir" ===''Ada Lagi'' - 1996 === * "Pita Sandaran" * "Dunia Perlu Suci" * "Terpaku Dilundang Paku" * "Satu Kesilapan Ku" * "Tak Mungkin Berbelah Bagi" * "Balasan Cintamu" * "Kau Nak Jadi Menteri" * "Dikaki Langit Kemerahan" * "Salah Nombor" * "Sayap Terluka" == Pencapaian == Kumpulan ini tercalon untuk anugerah "Artis Baru Terbaik (Berkumpulan)" dalam [[Anugerah Industri Muzik Pertama]] pada 15 Disember 1993 yang telah berlangsung di Hotel Hilton, Kuala Lumpur. * Calon Artis Berkumpulan AIM 1993: ** [[Feminin (kumpulan muzik)|Feminin]] (pemenang), '''Panji''', [[Kumpulan Visa|Visa]], [[Nico]], [[Samudera (kugiran)|Samudera]]. ==Pautan luar == [[Kategori:Kumpulan muzik Malaysia|Panji]] [[Kategori:Kumpulan rock Malaysia|Panji]] [[Kategori:Kumpulan-kumpulan rock Malaysia mengikut negeri|Kumpulan-kumpulan rock dari Terengganu]] [[Kategori:Kumpulan-kumpulan rock dari Terengganu|Panji]] hw67c46zjcln5adfm5hwrxega7ugi07 7003895 7003894 2026-11-11T12:47:53Z Roll Rockers95 399828 /* Sejarah */ 7003895 wikitext text/x-wiki '''Panji''' ialah sebuah [[kugiran]] yang ditubuhkan di [[Dungun]], [[Terengganu]]. Ia ditubuhkan untuk projek etnik muzik hasil perbincangan [[Azam Dungun]] bersama Ozzi (Rozzi Panji) iaitu bekas pemain drum kumpulan [[Roses (kumpulan muzik)|Roses]] dan Norman. Album pertama kumpulan Panji direkodkan di Fantasy Studio Taman Maluri KL dan King Studio, Petaling Jaya dengan Azam Dungun selaku produser album. {{Infobox musical artist |name = Panji |image = |caption = |image_size = |Lanscape = |Background = |birth_name = |alias = |birth_date = |origin = {{Flagicon|Terengganu}} [[Terengganu]], {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |genre = [[Rock Etnik]], [[rock]], [[slow rock]] |instrument = |years_active = 1993 |associated_acts = Berkumpulan |occupation = Kugiran |label = [[Sony Music Entertainment Malaysia|Sony Music Malaysia]] |URL= |current_members = |past_members = }} Album ini berkonsep Rock Ethnic dan diterbitkan di bawah label [[Sony Music Entertainment Malaysia|Sony Music Malaysia]]. Kebanyakan lagu dalam album ini dirakamkan dengan alat-alat muzik tradisional seperti seruling bambu, gendang silat, serunai dan lain-lain lagi yang kebanyakannya dimainkan sendiri oleh Ozzi. Kumpulan ini popular dengan lagu "Semilir" dan "Kasih Yang Tak Pasti" (duet bersama Ameng Spring). == Sejarah == '''PANJI ROCKERS TERENGGANU''' Setelah kemunculan kumpulan Iklim dari Negeri Terengganu kini muncul lagi sebuah kumpulan rock yang berasal dari negeri yang sama. Kumpulan yang di maksudkan itu ialah Panji yang baru saja mengikat kontrak dengan Sony Muzik Entertainment. Album sulung kumpulan ini menampilkan lagu-lagu ciptaan Azam Dungun, Azamas, M.Nasir dan ramai lagi. Album kumpulan ini diterbitkan oleh pencipta lagu kreatif iaitu Azam Dungun. Pada awalnya Sony Muzik menginginkan sebuah lagi kumpulan Rock yang berasal dari Terengganu dengan itu Azam Dungun telah menjumpai sebuah kumpulan yang giat membuat persembahan di sekitar kampung felda Jerangau Terengganu. Dibarisi oleh Opie vokalis, Awang Gitar, Anuar Bass dan Asram Drum. Azam Dungun bukan sahaja Penerbit bagi kumpulan ini malahan dia juga adalah ahli dalam kumpulan ini ni yang telah membawa mereka merakamkan Demo-tape di Dungun. Kerana masalah komitmen pada sesetengah ahli Azam telah menjemput Norman bekas gitaris Mahkota dan Drummer Rozzi dari kumpulan Roses. Dengan bantuan Rozzie dan Norman yang sudah berpengalaman merakamkan album, Azam Dungun telah menyiapkan Demo-tape dengan 12 lagu yang berunsurkan Slow Rock dan Hard Rock dibawah Judul Kasut vs Kaki pada Mei 1992. Untuk memantapkan lagi muzik kumpulan itu Anuar telah beralih posisi kepada perkusi dan gendang manakala Rozzi beralih kepada posisi seruling, gendang dan drum. Dengan itu ahli baru mereka adalah Din bass dan Murad Gitar. Rakaman bermula lewat 1992 di Fantasia Studio Cheras dan Awal 1993 di King's Studio Petaling jaya. Album pertama Panji ''"Senang"'' dikeluarkan pada April 1993. == Trivia == Pada Tahun 1994, Murad menyertai [[Visa (kumpulan muzik)|kumpulan Visa]]. Anuar bekerja di DoReMi Sound and Light, K.L. Pada Tahun 1996, Panji kembali dengan album kedua bersama [[Awang BPR]] selaku produser untuk album kedua dan diterbitkan di bawah label BMG/[[Sony BMG|SONY BMG]]. Norman sebagai penyanyi utama menggantikan Opie yang sakit ketika itu, serta kemasukan ahli baru Faizal selaku gitaris. Popular dengan lagu "Sayap Terluka". Pada akhir Tahun 1997, kumpulan ini berpecah. Opie menubuhkan kumpulan Yess (satu album), Norman dan Deng (pemain bes) menubuhkan kumpulan Jed (satu album). Drummer Ozzi menyertai kumpulan Spring dan sebagai pemuzik undangan, penghibur kelab dan terkini bekerja di JaPEN [[Kementerian Komunikasi dan Multimedia Malaysia|Kementerian Komunikasi Dan Multimedia, Putrajaya]]. Kumpulan Panji telah diundang oleh UNISZA untuk membuat persembahan reunion Panji pada tahun 2013. Ahli kumpulannya iaitu Ozzi, Deng, Opie, Norman dan pemuzik undangan iaitu Lie Lantana (gitaris) dan Awie (keyboard) hadir untuk mempersembahkan beberapa buah lagu untuk konsert Re-Union Panji. Vokalis album kedua iaitu Norman di waktu umur 55 tahun telah meninggal dunia pada Sabtu 9 Disember 2017 di rumah kakaknya di Sungai Buaya, Dungun, Terengganu. Deng bekerja sebagai pegawai kebudayaan di UNISZA Terengganu. Tidak lama selepas itu, Opie di waktu usianya 48 tahun menghembuskan nafas terakhirnya pada Selasa 14 Ogos 2018. Jenazah dikebumikan di perkuburan Felda Jerangau, Dungun, Terengganu. == Anggota == Anggota: * Murad: guitar *Anuar DoReMi: perkusi * Din: bes * Ozzie @ Rozzi Panji: drum Bekas Anggota: * Opie: vokalis (Allahyarham) * Norman: guitar (Allahyarham) == Album == ===Album studio=== {|class="wikitable" |- !Tahun !Judul !Jualan |- |1993 |''[[Senang (album Panji)|Senang]]'' * Album studio * Dikeluarkan : 1993 * Label : Sony Music | |- |- |1996 |''[[Ada Lagi(album Panji)|Ada Lagi]]'' * Album studio * Dikeluarkan : 1996 * Label : BMG | |- |} === ''Senang'' - 1993 === * "Maizo" * "Pekli Watakoklang" * "Kasih Yang Tak Pasti" feat. Ameng (Spring) * "Itu Ini" * "Dugaan" * "Mimpi Dalam Jaga" * "Pergolakan Hidup" * "Bumi Dipijak Langit Dijunjung" * "Senang" * "Semilir" ===''Ada Lagi'' - 1996 === * "Pita Sandaran" * "Dunia Perlu Suci" * "Terpaku Dilundang Paku" * "Satu Kesilapan Ku" * "Tak Mungkin Berbelah Bagi" * "Balasan Cintamu" * "Kau Nak Jadi Menteri" * "Dikaki Langit Kemerahan" * "Salah Nombor" * "Sayap Terluka" == Pencapaian == Kumpulan ini tercalon untuk anugerah "Artis Baru Terbaik (Berkumpulan)" dalam [[Anugerah Industri Muzik Pertama]] pada 15 Disember 1993 yang telah berlangsung di Hotel Hilton, Kuala Lumpur. * Calon Artis Berkumpulan AIM 1993: ** [[Feminin (kumpulan muzik)|Feminin]] (pemenang), '''Panji''', [[Kumpulan Visa|Visa]], [[Nico]], [[Samudera (kugiran)|Samudera]]. ==Pautan luar == [[Kategori:Kumpulan muzik Malaysia|Panji]] [[Kategori:Kumpulan rock Malaysia|Panji]] [[Kategori:Kumpulan-kumpulan rock Malaysia mengikut negeri|Kumpulan-kumpulan rock dari Terengganu]] [[Kategori:Kumpulan-kumpulan rock dari Terengganu|Panji]] 1vfwqeekplkzkdznozvflo0q5lus8dv 7003911 7003895 2026-11-11T13:35:58Z Roll Rockers95 399828 /* Sejarah */ 7003911 wikitext text/x-wiki '''Panji''' ialah sebuah [[kugiran]] yang ditubuhkan di [[Dungun]], [[Terengganu]]. Ia ditubuhkan untuk projek etnik muzik hasil perbincangan [[Azam Dungun]] bersama Ozzi (Rozzi Panji) iaitu bekas pemain drum kumpulan [[Roses (kumpulan muzik)|Roses]] dan Norman. Album pertama kumpulan Panji direkodkan di Fantasy Studio Taman Maluri KL dan King Studio, Petaling Jaya dengan Azam Dungun selaku produser album. {{Infobox musical artist |name = Panji |image = |caption = |image_size = |Lanscape = |Background = |birth_name = |alias = |birth_date = |origin = {{Flagicon|Terengganu}} [[Terengganu]], {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |genre = [[Rock Etnik]], [[rock]], [[slow rock]] |instrument = |years_active = 1993 |associated_acts = Berkumpulan |occupation = Kugiran |label = [[Sony Music Entertainment Malaysia|Sony Music Malaysia]] |URL= |current_members = |past_members = }} Album ini berkonsep Rock Ethnic dan diterbitkan di bawah label [[Sony Music Entertainment Malaysia|Sony Music Malaysia]]. Kebanyakan lagu dalam album ini dirakamkan dengan alat-alat muzik tradisional seperti seruling bambu, gendang silat, serunai dan lain-lain lagi yang kebanyakannya dimainkan sendiri oleh Ozzi. Kumpulan ini popular dengan lagu "Semilir" dan "Kasih Yang Tak Pasti" (duet bersama Ameng Spring). == Sejarah == '''PANJI ROCKERS TERENGGANU''' Setelah kemunculan kumpulan Iklim dari Negeri Terengganu kini muncul lagi sebuah kumpulan rock yang berasal dari negeri yang sama. Kumpulan yang di maksudkan itu ialah Panji yang baru saja mengikat kontrak dengan Sony Muzik Entertainment. Album sulung kumpulan ini menampilkan lagu-lagu ciptaan Azam Dungun, Azamas, M.Nasir dan ramai lagi. Album kumpulan ini diterbitkan oleh pencipta lagu kreatif iaitu Azam Dungun. Pada awalnya Sony Muzik menginginkan sebuah lagi kumpulan Rock yang berasal dari Terengganu dengan itu Azam Dungun telah menjumpai sebuah kumpulan yang giat membuat persembahan di sekitar kampung felda Jerangau Terengganu. Dibarisi oleh Opie vokalis, Awang Gitar, Anuar Bass dan Asram Drum. Azam Dungun bukan sahaja Penerbit bagi kumpulan ini malahan dia juga adalah ahli dalam kumpulan ini ni yang telah membawa mereka merakamkan Demo-tape di Dungun. Kerana masalah komitmen pada sesetengah ahli Azam telah menjemput Norman bekas gitaris Mahkota dan Drummer Rozzi dari kumpulan Roses. Dengan bantuan Rozzie dan Norman yang sudah berpengalaman merakamkan album, Azam Dungun telah menyiapkan Demo-tape dengan 12 lagu yang berunsurkan Slow Rock dan Hard Rock dibawah Judul Kasut vs Kaki pada Mei 1992. Untuk memantapkan lagi muzik kumpulan itu Anuar telah beralih posisi kepada perkusi dan gendang manakala Rozzi beralih kepada posisi seruling, gendang dan drum. Dengan itu ahli baru mereka adalah Din bass dan Murad Gitar. Rakaman bermula lewat 1992 di Fantasia Studio Cheras dan Awal 1993 di King's Studio Petaling jaya. Album pertama Panji ''"Senang"'' dikeluarkan pada April 1993. Album ''"Senang"'' mendapat penerimaan yang baik daripada peminat muzik negara dan 2 buah lagu hits yang pernah tersenarai dalam [[Muzik-muzik]] 1993. Kumpulan Panji dinobatkan sebuah kumpulan Rock kedua dari negeri Terengganu selepas Iklim dan juga tersenarai artis baru berkumpulan terbaik pertama dalam Anugerah Industri Muzik TV3 pada Disember 1993. Setelah itu tawaran untuk membuat Album kedua Panji terbatas kerana vokalis Opie jatuh sakit. Kemudian ahli-ahli Panji membuat haluan masing-masing manakala Rozzi pernah menyertai kumpulan Spring buat sementara waktu serta Anuar pula bekerja di Studio Do Re Mi. Din dan Norman pula aktif sebagai pemuzik di klub. Pada tahun 1996 Kumpulan Panji terus bangkit dengan Norman vokal dan Gitar, Dean Bass, Rozzi drum serta kemasukan ahli baru iaitu Faisal di posisi Gitar. Kali ini Dibawah bimbingan Awang BPR dan Azam Dungun mereka merakamkan Album ''"Ada Lagi"'' di bawah syarikat N&N Productions milik Awang BPR sendiri. Setelah itu pula Panji Kembali berpecah dan membuat haluan masing-masing manakala Norman dan Dean meneruskan perjuangan dalam Kumpulan JED serta Vokalis Asal Opie menubuhkan Kumpulan Yess. == Trivia == Pada Tahun 1994, Murad menyertai [[Visa (kumpulan muzik)|kumpulan Visa]]. Anuar bekerja di DoReMi Sound and Light, K.L. Pada Tahun 1996, Panji kembali dengan album kedua bersama [[Awang BPR]] selaku produser untuk album kedua dan diterbitkan di bawah label BMG/[[Sony BMG|SONY BMG]]. Norman sebagai penyanyi utama menggantikan Opie yang sakit ketika itu, serta kemasukan ahli baru Faizal selaku gitaris. Popular dengan lagu "Sayap Terluka". Pada akhir Tahun 1997, kumpulan ini berpecah. Opie menubuhkan kumpulan Yess (satu album), Norman dan Deng (pemain bes) menubuhkan kumpulan Jed (satu album). Drummer Ozzi menyertai kumpulan Spring dan sebagai pemuzik undangan, penghibur kelab dan terkini bekerja di JaPEN [[Kementerian Komunikasi dan Multimedia Malaysia|Kementerian Komunikasi Dan Multimedia, Putrajaya]]. Kumpulan Panji telah diundang oleh UNISZA untuk membuat persembahan reunion Panji pada tahun 2013. Ahli kumpulannya iaitu Ozzi, Deng, Opie, Norman dan pemuzik undangan iaitu Lie Lantana (gitaris) dan Awie (keyboard) hadir untuk mempersembahkan beberapa buah lagu untuk konsert Re-Union Panji. Vokalis album kedua iaitu Norman di waktu umur 55 tahun telah meninggal dunia pada Sabtu 9 Disember 2017 di rumah kakaknya di Sungai Buaya, Dungun, Terengganu. Deng bekerja sebagai pegawai kebudayaan di UNISZA Terengganu. Tidak lama selepas itu, Opie di waktu usianya 48 tahun menghembuskan nafas terakhirnya pada Selasa 14 Ogos 2018. Jenazah dikebumikan di perkuburan Felda Jerangau, Dungun, Terengganu. == Anggota == Anggota: * Murad: guitar *Anuar DoReMi: perkusi * Din: bes * Ozzie @ Rozzi Panji: drum Bekas Anggota: * Opie: vokalis (Allahyarham) * Norman: guitar (Allahyarham) == Album == ===Album studio=== {|class="wikitable" |- !Tahun !Judul !Jualan |- |1993 |''[[Senang (album Panji)|Senang]]'' * Album studio * Dikeluarkan : 1993 * Label : Sony Music | |- |- |1996 |''[[Ada Lagi(album Panji)|Ada Lagi]]'' * Album studio * Dikeluarkan : 1996 * Label : BMG | |- |} === ''Senang'' - 1993 === * "Maizo" * "Pekli Watakoklang" * "Kasih Yang Tak Pasti" feat. Ameng (Spring) * "Itu Ini" * "Dugaan" * "Mimpi Dalam Jaga" * "Pergolakan Hidup" * "Bumi Dipijak Langit Dijunjung" * "Senang" * "Semilir" ===''Ada Lagi'' - 1996 === * "Pita Sandaran" * "Dunia Perlu Suci" * "Terpaku Dilundang Paku" * "Satu Kesilapan Ku" * "Tak Mungkin Berbelah Bagi" * "Balasan Cintamu" * "Kau Nak Jadi Menteri" * "Dikaki Langit Kemerahan" * "Salah Nombor" * "Sayap Terluka" == Pencapaian == Kumpulan ini tercalon untuk anugerah "Artis Baru Terbaik (Berkumpulan)" dalam [[Anugerah Industri Muzik Pertama]] pada 15 Disember 1993 yang telah berlangsung di Hotel Hilton, Kuala Lumpur. * Calon Artis Berkumpulan AIM 1993: ** [[Feminin (kumpulan muzik)|Feminin]] (pemenang), '''Panji''', [[Kumpulan Visa|Visa]], [[Nico]], [[Samudera (kugiran)|Samudera]]. ==Pautan luar == [[Kategori:Kumpulan muzik Malaysia|Panji]] [[Kategori:Kumpulan rock Malaysia|Panji]] [[Kategori:Kumpulan-kumpulan rock Malaysia mengikut negeri|Kumpulan-kumpulan rock dari Terengganu]] [[Kategori:Kumpulan-kumpulan rock dari Terengganu|Panji]] cvwbeswoe7akwg3xdmeigiw0abxuhfm 0 218367 7003916 6835609 2026-11-11T14:06:22Z ~2026-59851-31 425105 /* Pencapaian */ 7003916 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Kebangsaan Jalan 3 |Logo Sekolah = [[imej:Lencana Sekolah Kebangsaan Jalan 3.jpg|200px|center]] |Moto = Ilmu, Iman Dan Amal |Tarikh = 1995 |TarikhRasmi = 10 Jun 1995 |Jenis Sekolah = [[Sekolah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Guru Besar = Pn. Hjh. Suminah Bt Hj. Kasolang |GPK Pentadbiran = Pn. Nornahdatul Salwa Bt Muhammad Zaki |GPK HEM = En. Muhammad Zaidi Bin Md. Noor |GPK KOKO = Pn. Roslina Bt Hassan |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = Datin Hjh. Wan Azizah Bt Abdul Rahman |Kod sekolah = BBA4032 |Bandar = Jalan 3/4, Seksyen 3 |Daerah = Bandar Baru Bangi |Negeri = Selangor |Negara = [[Malaysia]] |Kemasukan = |Singkatan = SKJ3 |Laman = [http://www.skj3.com/ Sekolah Kebangsaan Jalan 3] |Telefon = 03-8925 4875 |Faks = 03-8925 7624 |footnotes = }} '''Sekolah Kebangsaan Jalan 3''' atau nama ringkasnya ''SK Jalan 3'' dan lebih dikenali sebagai ''Sejati'', merupakan sebuah Sekolah Kebangsaan yang terletak di Jalan 3/4, Seksyen 3, [[Bandar Baru Bangi]], Selangor. Pada 2009, Sekolah Kebangsaan Jalan 3 memiliki 1034 orang pelajar lelaki dan 944 orang pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 1978 orang. Ia mempunyai seramai 100 orang guru.²⁰⁰⁹ Di sebelah sekolah ini terletak [[Sekolah Menengah Kebangsaan Jalan Tiga]]. Sekolah ini juga terletak tidak jauh daripada [[Sekolah Kebangsaan Jalan Empat]]. ==Sejarah == Sekolah Kebangsaan Jalan 3 merangkumi kawasan seluas 8.5 ekar. Ia mempunyai 5 buah blok bangunan berangkai yang mampu memuatkan seramai 1500 orang murid. Terdapat sebanyak 27 buah bilik darjah. ==Pencapaian == Sekolah ini adalah antara sekolah yang telah mencatatkan pencapaian akademik (UPSRA) dan ko-kurikulum yang terbaik dalam daerah Hulu Langat. '''''Syabil Nazhan bin Dewa Shahril''''' telah mendapat eputusan yang bagus untuk masuk ke SM Sains Muar. == Alamat== :Sekolah Kebangsaan Jalan 3 :Jalan 3/4, Seksyen 3, 43650 Bandar Baru Bangi :Selangor, Malaysia :Telefon = 03-3892 54875 :Faks = 03-3892 57624 == Pautan luar == * [http://www.skj3.com/ Sekolah Kebangsaan Jalan 3] * [http://skjalan3bbb.blogspot.com/2012/11/blog-rasmi-sk-jalan-3-sekolah.html Sekolah Kebangsaan Jalan 3] * [http://www.facebook.com/pages/Sekolah-Kebangsaan-Jalan-3-Bandar-Baru-Bangi/101723239996458?ref=hl Facebook Sekolah Kebangsaan Jalan 3] [[Kategori: Sekolah kebangsaan di Selangor|Jalan 3]] [[Kategori: Sekolah rendah di Selangor|Jalan 3]] mvpk4vmzpp7b60fdpia6ze3a9m30f40 0 223627 7004285 6810939 2026-11-12T09:23:31Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004285 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Yu paus | fossil_range = {{Geological range|28.4|0|ref=<ref name=FW>{{cite web | title = ''Rhincodon typus'' in the Paleobiology Database | work = [[Fossilworks]] | url = http://www.fossilworks.org/cgi-bin/bridge.pl?a=taxonInfo&taxon_no=170186 | access-date = 17 December 2021}}</ref>}} | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Pierce, S.J. |author2=Norman, B. |date=2016 |title=''Rhincodon typus'' |volume=2016 |page=e.T19488A2365291 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-1.RLTS.T19488A2365291.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{Cite web|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=2022-01-14|website=cites.org}}</ref> | image = Whale shark Georgia aquarium.jpg | image_width = 250px | image_caption = Ikan yu paus dari Taiwan yang dipaparkan di [[Georgia Aquarium]] | image2 = Rhtyp u0 white bg.gif | image2_width = 250px | image2_caption = Saiz ikan jika dibandingkan dengan saiz manusia | grandparent_authority = [[Johannes Peter Müller|J. P. Müller]] dan [[Friedrich Gustav Jakob Henle|Henle]], 1839<ref name="Melville, 1984">{{cite journal|last1=Melville|first1=R. V.|title=Opinion 1278. The Generic Name ''Rhincodon'' A. Smith, 1829 (Pisces): Conserved|journal=The Bulletin of Zoological Nomenclature|date=1981|volume=41|issue=4|pages=215–217|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/12228798}}</ref> | genus = Rhincodon | parent_authority = [[Andrew Smith (ahli zoologi)|A. Smith]], 1829<ref name="Smith, 1829" /><ref name="Melville, 1984" /> | species = typus | authority = ([[Andrew Smith (ahli zoologi)|A. Smith]], 1828)<ref name="Smith, 1828">{{cite news |last=Smith |first=Andrew |title=Descriptions of New or imperfectly known Objects of the Animal Kingdom, found in the South of Africa |work=[[The South African Commercial Advertiser]] |volume=3 |number=145 |date=5 November 1828 |via=[[Center for Research Libraries]] Document Delivery System |url-access=subscription |url=https://dds.crl.edu/item/30451}} Reprinted in {{harvtxt|Penrith|1972}}.</ref><ref name="Penrith, 1972">{{cite journal|last1=Penrith|first1=M. J.|title=Earliest Description and Name for the Whale Shark|journal=Copeia|date=1972|volume=1972|issue=2|page=362|jstor=1442501|doi=10.2307/1442501}}</ref><ref name="Melville, 1984" /> | synonyms = *''Micristodus punctatus'' <small>Gill, 1865</small> *''Rhineodon'' <small>Denison, 1937</small> *''Rhiniodon typus'' <small>A. Smith, 1828</small><ref name="Smith, 1829">{{cite journal|last1=Smith|first1=Andrew|title=Contributions to the Natural History of South Africa, &c|journal=The Zoological Journal|date=1829|volume=4|pages=443–444|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2310852}}</ref> *''Rhinodon pentalineatus'' <small>Kishinouye, 1901</small> *''Rhinodon typicus'' <small>Müller & Henle, 1839</small> | range_map = Cypron-Range Rhincodon typus.svg | range_map_caption = Taburan yu paus }} '''Yu paus''' (nama saintifik dikenali sebagai '''''Rhincodon typus'''''),<ref name="KLIK01">{{Cite news|title=Yu paus sesat spesies makin pupus |url=https://www.klik.com.my/item/story/12795742/yu-paus-sesat-spesies-makin-pupus|date=18 Ogos 2019|work=[[Berita Harian]]|access-date=28 Mac 2026|via=KLiK|publisher=[[New Straits Times Press]]|url-access=subscription|author=}}</ref> atau '''jerung paus''', ialah sejenis [[ikan yu]] yang bergerak perlahan dan merupakan haiwan yang mangamalkan diet [[pemakanan bertapis]], ia juga merupakan spesies ikan yang besar dan gergasi. Menurut perkiraan, saiz ikan dalam spesies ini yang terpanjang berukuran {{Convert|12.65|m|ft|2}}. Manakala yag terberat adalah lebih dari {{Convert|36|t|lb}},<ref name="Branch">Branch, G.M., Branch, M.L, Griffiths, C.L. and Beckley, L.E. 2010. ''Two Oceans: a guide to the marine life of southern Africa'' ISBN 978-1-77007-772-0</ref> tetapi tuntutan laporan yang dibuat ini tidak dapat dipastikan dengan tepat. Haiwan ini berada dalam [[genus]] '''''Rhincodon''''' dan [[famili]], '''Rhincodontidae''' (dipanggil Rhinodontes sebelum tahun 1984), ia termasuk dalam sub-kelas [[Elasmobranchii]] yang berada dalam kelas [[Chondrichthyes]]. Ikan yu paus mudah untuk dijumpai di kawasan lautan beriklim tropika yang purata suhu airnya sekitar 25 C hingga 30 C. Dan purata umur hidupnya dalam keadaan ini boleh mencecah sehingga 70 tahun.<ref name="fishbase"/> Spesies ikan gergasi ini telah dianggarkan menetap hidup di bumi sejak 60 juta tahun yang lalu. Yu paus jantan pada kebiasaannya memiliki saiz mulut yang lebih besar berbanding saiz mulut betina. Makanan utamanya adalah [[plankton]], haiwan dan tumbuhan seni bersaiz mikroskop. Menurut rancangan BBC, yakni filem [[Planet Earth (siri TV)|Planet Earth]], yu paus turut memakan sekumpulan ikan kecil.<ref name=JurassicShark>''Jurassic Shark'' (2000) documentary by Jacinth O'Donnell; broadcast on [[Discovery Channel]], August 5, 2006</ref> Spesies yu paus ini mula dijumpai pada April 1828, menerusi suatu kajian biologi marin yang dibuat di [[Table Bay]], [[Afrika Selatan]]{{Convert|4.6|m|ft|1|lk=on|sing=on}}. [[Andrew Smith (ahli zoologi)|Andrew Smith]], seorang doktor tentera yang bernaung di bawah pasukan tentera British di [[Tanjung Harapan]] yang menjalankan kajian sejak sekian tahun lamanya.<ref>{{ cite web|url=http://elasmo-research.org/education/topics/ng_rhincodon_or_rhiniodon.htm|title=Rhincodon or Rhiniodon? A Whale Shark by any Other Name|last=Martin|first=R. Aidan|publisher=ReefQuest Centre for Shark Research|accessdate=}}</ref> Beliau telah menghasilkan lebih banyak deskripsi kajian dan penerangan berkaitan spesies ii pada tahun 1849. Nama "yu paus" datang dari bentuk fisiologi ikan tersebut yang besar seakan [[ikan paus]] dan mengamalkan diet pemakanan bertapis. ==Habitat== Ikan yu paus pada kebiasaannya menetap di jaringan perairan yang beriklim tropika dan dan lautan bersuhu panas. Asasnya di [[pelagic]], kawasan pemakanan yang terletak di selatan dan timur [[Afrika Selatan]]; Gladden Spit di [[Belize]]; [[Terumbu Karang Ningaloo]] di [[Australia Barat]]; [[Útila]] di [[Honduras]]; [[Donsol]], [[Pasacao]] dan [[Batangas]] di [[Filipina]]; luar pesisir pantai [[Isla Mujeres]] dan [[Holbox|Isla Holbox]] di [[Yucatan]] [[Mexico]]; [[Pulau Tenggol]]; luar pantai [[Terengganu]], [[Malaysia]], [[Taman Negara Ujung Kulon]] di [[Indonesia]]; [[Nosy Be]] di [[Madagaskar]], luar pantai [[Terumbu Karang Tofo]] berdekatan [[Inhambane]] di [[Mozambique]], dan Kepulauan [[Tanzania]] di [[Pulau Mafia]], [[Pemba, Tanzania|Pemba]], [[Zanzibar]]; [[Kepulauan Seychelles]], [[Maldives]], [[Sri Lanka]], [[Pulau Galapagos]], [[Laut Merah]], perairan pantai [[Yemen]] dan [[Oman]] dan, amat jarang kelihatan di, [[Eilat]], [[Israel]]. Malah ikan ini juga boleh dilihat dikebanyakan pantai tropika yang berhampiran dengan daratan, berhampiran lagun, dan atol terumbu karang, juga dapat dilihat di kawasa muara sungai yang bersih, jernih dan dalam. Kedalaman terbaik untuk ia mudah berenang adalah sekitar kedalaman latitud ±30° (30 meter dalam). Ikan ini boleh berenang sehingga {{convert|700|m}} dalam, dan ia suka berhijrah dan bermigrasi.<ref name="fishbase">{{cite web|author=Ed. Ranier Froese and Daniel Pauly|title=Rhincodon typus|publisher=FishBase|accessdate=17 September 2006|url=http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.php?id=2081}}</ref> ==Anatomi tubuh== Sebagai haiwan dan ikan yang mengamalkan etika diet bertapis atau memilih jenis makanan, secara amnya mulut haiwan ini akan lebih besar sehingga {{Convert|1.5|m|ft|1|abbr=on}} luas dan mempunyai kira-kira 300 hingga 350 batang gigi kecil.<ref name="FAO">{{cite web|author=Compagno, L.J.V.|title=Species Fact Sheet, Rhincodon typus|publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations|accessdate=19 September 2006|url=http://www.fao.org/fishery/species/2801/en}}</ref> Ia mempunyai 5 pasang insang yang besar. 2 (dua) biji mata yang terletak di hadapan, dan mempunyai keadaan / bentuk kepala yang rata. Badannnya biasanya berwarna kelabu dan perutnya putih; tiga bonjolan jelas menjalar sepanjang setiap sisi dari kulit haiwan dan ditandai dengan beberapa tompokan kuning pucat dan garis-garis. Setiap tompokan adalah unik dan istimewa untuk setiap ekor ikan kerana ia berguna untuk menentu identiti ikan dan menyeragamkan kiraan dalam populasi. Tebal kulit boleh mencapai sehingga {{Convert|10|cm|in|1|lk=on}} . Yu ini ini mempunyai sepasang [[sirip dorsal]] dan [[sirip pektoral]]. Ekor Juvenil adalah besar pada bahagian atas dan bawah dan ekor ikan dewasa akan menjadi bentuk semi-[[lunar]] (ekor berbentuk sabit). [[Ventilator]] pula hanya terletak di belakang mata bagi mengawal suhu badan agar kekal sejuk. [[Image:Whale Shark - Osaka Aquarium.jpg|thumb|Ikan yu paus di dalam [[Osaka Aquarium Kaiyukan|Osaka Aquarium]]|alt=Photo of captive whale shark in aquarium]] Ikan yu paus bukanlah perenang yang cekap kerana ia menggunakan seluruh badannya (perkara yang luar biasa bagi ikan) untuk mencapai purata kelajuan sekitar {{Convert|5|km/h|mi/h|1|abbr=on|lk=on|sing=on}}. Spesimen yu paus terbesar ditangkap pada 11 November 1947, berdekatan [[Pulau Baba]], di [[Karachi]], [[Pakistan]]. Panjangnya {{Convert|12.65|m|ft|2|abbr=on}}, beratnya lebih {{Convert|21.5|t|lb|abbr=on}}, dan lilitannya {{Convert|7|m|ft|1|abbr=on}}.<ref>Gerald L. Wood, ''Animal Facts and Feats'', 1990.</ref> ==Diet== Ikan yu paus adalah ikan yang mengamalkan diet pemakanan bertapis, maka ia adalah salah satu hidupan yang memilih makanannya dan pada kebiasaanya hanya memakan hidupan mini dan bersaiz seni. Salah satu dari ikan yu yang dikenal pasti mempunyai etika diet seperti ini selain [[ikan yu basking]] dan [[ikan yu mulut gergasi]]. Ia biasanya memakan [[alga]]-makro, [[plankton]], [[udang kecil]], larva [[ketam merah]] [[Pulau Krismas]],<ref name="Shark-cam captures ocean motion">{{cite news|author=Rebecca Morelle.|title=Shark-cam captures ocean motion|publisher=BBC News|accessdate=30 July 2009|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7727136.stm | date=2008-11-17}}</ref> dan hidupan [[nekton]] yang kecil seperti [[sotong]] kecil, atau [[ikan]] kecil. Banyaknya bilangan gigi kecil sebenarnya tidak memainkan peranan dalam mengunyah makanan dan menangkapnya; sebenarnya ia bertindak untuk mengurangkan ruang kosong dalam mulut ikan yu ini agar lebih kemas dan gusi dan bibir tidak mudah menggelebeh. Ikan yu paus, banyak menyedut masuk air masin kedalam mulutnya, dan mengeluarkan lebihan air menerusi insangnya yang terbuka besar. Secara teknikal, ketika mulutnya terbuka air yang masuk akan membawa banyak haiwan seni masuk bersama, dan apabila keluarnya air menerusi insang, haiwan mini tersebut akan terperangkap antara penapis insang, ini memudahkan ikan yu ini hanya memakan sisa haiwan yang terlekat pada penapis insangnya (yakni bahagian [[dermal dentikal]]) yang sebaris dengan insang dan [[farink]]. Insang nipis da halus ini boleh memerangkap makanan yang bersaiz atas {{convert|2|to|3|mm}} dalam diameter. Bahan yang terperangkap akan terjerat di insang ketika ia menguap. Apabila yu paus batuk, ini secara mekanikal membantu paus tersebut membuang sebarang habuk dan kekotoran serta benda tersekat di insang dan kerongkong nya. Ikan yu paus adalah pemigrasi (penghijrah) dan berupaya untuk mencari makanan dan bertelur.<ref name="fishbase"/><ref name="RQBM">{{cite web|author=Martin, R. Aidan.|title=Elasmo Research|publisher=ReefQuest|accessdate=17 September 2006|url=http://www.elasmo-research.org/education/topics/d_filter_feeding.htm}}</ref><ref name="FLMNH">{{cite web|url=http://www.flmnh.ufl.edu/fish/Gallery/Descript/Whaleshark/whaleshark.html|title=Whale shark|publisher=Icthyology at the Florida Museum of Natural History|accessdate=17 September 2006|archive-date=2012-01-24|archive-url=https://www.webcitation.org/64v3DEomV?url=http://www.flmnh.ufl.edu/fish/gallery/descript/whaleshark/whaleshark.html|url-status=dead}}</ref> Ikan yu paus adalah pemakan yang aktif, dan biasanya haya mencari dan memakan plankton, udang kecil, alga atau ikan kecil yang mempunyai kosentrasi yang tinggi. Tempat terbaik untuk mencari kawasan pemakanan adalah kawasan yang kaya dengan terumbu karang. <!-- The shark can circulate water at a rate up to 1.7&nbsp;L/s (3.5&nbsp;U.S.&nbsp;pint/s).{{Citation needed|date=March 2007}}--> Berbeza dengan ikan yu basking, ikan yu basking tidak boleh menyedut air dan hanya berenang bergantung kepada daya arus air yang mengalir menerusi insangnya, tetapi untuk ikan yu paus perkara ini amat mudah utuk dilakukan kerana badannya yang besar dan penyedut air selain mulut dan insangnya yang lebar dan besar.<ref name="fishbase" /><ref name="RQBM" /> ==Tingkah laku bersama penyelam== [[Image:Whale_shark_Australia.jpg|thumb|Yu paus di [[Terumbu Karang Ningaloo]]|alt=Underwater photo of left side whale shark from behind showing many spots, faint stripes, and an extended triangular pectoral fin]] Spesies yu ini hanyalah besar, tetapi ia tidak berbahaya kepada manusia, malah bersifat lemah lembuh dan mudah berenang bersama manusia tanpa perlu rasa bimbang.<ref name=FAO2> {{cite book|last=Compagno|first=Leonard J. V.|title=Sharks of the World: An Annotated and Illustrated Catalogue of Shark Species Known to Date: Bullhead, Mackerel and Carpet Sharks |publisher=Food & Agriculture Organization of the United Nations (FAO)|date=April 26, 2002|volume=2|isbn=9789251045435|url=http://books.google.com/?id=cxxSN4YA2i8C&lpg=PA207&dq=%22whale%20shark%22%20diver%20gentle&pg=PA207#v=onepage&q=|accessdate=2009-09-20}}</ref> Ikan yu paus biasanya sangat bersikap lembut, Penyelam dan ikan lain bebas berenang dan menyelam tanpa rasa curiga atau berisiko untuk diserang. Cuma penyelam perlu berjaga akan ekor ikan ini yang panjang dan berbentuk sabit kerana ia boleh melibas dengan kuat.<ref>{{cite book|last=Garrison|first=Tom|title=Essentials of Oceanography|publisher=Brooks Cole|pages=312|isbn=9780495555315|url=http://books.google.com/?id=srUHU4SrCT4C&lpg=PT340&dq=whale%20shark%20struck%20by%20tail&pg=PT340#v=onepage&q=whale%20shark%20struck%20by%20tail|date=2008-07-30}}</ref> ==Lihat juga== * {{Outline|Outline of sharks}} * [[Senarai ikan yu]] * [[Senarai ikan kartilaginos prasejarah]] {{Portal|Sharks}} ==Rujukan== {{Reflist|2}} ;Rujukan umum {{Refbegin}} * J. G. Colman (1997). A review of the biology and ecology of the whale shark. Journal of Fish Biology 51 (6), 1219–1234. * [http://www.fao.org/fishery/species/2801/en FAO web page on Whale shark] * {{FishBase_species|genus=Rhincodon|species=typus|year=2004|month=November}} * {{ITIS |id=159857 |taxon=Rhincodon typus |accessdate=16 November 2005}} {{Taxon|type=fish|name=Whale shark|genus=Rhincodon|species=typus|iucnid=19488}} {{Refend}} ==Pautan luar== {{Commons category|Rhincodon typus|Whale shark}} * [http://www.whaleshark.org/ Whale Shark Photo-identification Library] * [http://www.wsorc.org/ Whale Shark And Oceanic Research Center] * [http://www.maldiveswhalesharkresearch.org/ Maldives Whale Shark Research Program] * [http://www.whaleshark.org/submit.jsp Report a whale shark sighting] * [http://www.whaleshark.org/photographing.jsp How to photograph a whale shark for mark-recapture research] * [http://forum.ecocean.org Whale shark research discussion forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071117165442/http://forum.ecocean.org/ |date=2007-11-17 }} * [http://www.qatarvisitor.com/index.php?cID=430&pID=1616 Whale Sharks: Gentle Giants of the Seas] * [http://marinemegafauna.org/ Foundation for the Protection of Marine Megafauna] * {{marinebio|id=47|name=Whale shark, Rhincodon typus}} * [http://www.whalesharkproject.org Whale Shark Project] * [http://wetpixel.com/i.php/full/albino-whale-shark-photographed-in-ecuador Albino whale shark photographed in Galapagos] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7727136.stm A whale shark recorded defecating] *[http://www.youtube.com/watch?v=WTemSDz1iqI&feature=related YouTube - Whaleshark] {{Ikan}} {{DEFAULTSORT:Yu paus}} [[Kategori:Ikan ovoviviparus]] [[Kategori:Rhincodontidae]] [[Kategori:Megafauna]] [[Kategori:Ikan di Asia Tenggara]] ge3d2x46pde2uvz0qyfwd9wp5u2xkkb 0 228374 7004230 7003815 2026-11-12T08:52:39Z Oguri Dan 424923 7004230 wikitext text/x-wiki {{nihongo|Madara Uchiha|[[Jepun]]: うちは マダラ|[[Romaji]]: Uchiha Madara}} merupakan watak fiksyen dan salah satu daripada dua antagonis utama dalam manga karya Masashi Kishimoto (dan adaptasi anime) bertajuk Naruto. Madara pertama kali muncul dalam "Bahagian II" di dalam manga dan di dalam adaptasi ''Shippuden'' pada bahagian Perang Dunia Shinobi ke-4. Dirinya, di samping Hokage Pertama Hashirama Senju telah mengasaskan kampung Konohagakure ({{nihongo|[[Jepun]]: 木ノ葉隠れ, [[Romaji]]: Konohagakure|har: Kampung tersembunyi di balik daun}}) == Sejarah == Sebelum era wujudnya perkampungan ninja, Madara adalah ahli yang paling berbakat dari klannya iaitu klan Uchiha. Bahkan dengan taraf klannya yang disegani, chakra Madara terbukti yang paling kuat. Dia dibesarkan dalam persaingan sihat dengan adiknya, [[Uchiha Izuna]]. Dalam usaha adik-beradik tersebut untuk maju dalam kemahiran ninja mereka, masing-masing berjaya membangkitkan [[Doujutsu (Naruto)#Mangekyō Sharingan|Mangekyo Sharingan]] mereka sendiri. Dengan kekuatan [[Mangekyo Sharingan]] yang dimiliki, dua beradik ini telah mengambil alih pentadbiran klan, dengan Madara bertindak sebagai pemimpinnya. Di bawah pimpinannya, klan Uchiha berjaya memenangi semua pertarungan yang mereka tempuhi. Kerana sering terlibat dengan pertarungan antara klan, Madara akhirnya menderita kerana sering menggunakan kuasa [[Mangekyo Sharingan]] miliknya sehingga menyebabkan kedua matanya menjadi buta. Dalam usaha untuk mendapatkan kembali penglihatannya, Madara bertindak mengambil mata milik Izuna untuk dirinya sendiri sekaligus Madara berjaya membangkitkan mata [[Mangekyou Sharingan]] yang abadi. Tidak lama selepas itu, Madara akhirnya dilantik menjadi pemimpin klan uchiha menggantikan ayahnya, [[Uchiha Tajima]]. Selama bertahun-tahun, Uchiha telah berperang dengan klan Senju yang tidak kurang hebatnya. Untuk menamatkan pertempuran yang telah berlaku sekian lama, pemimpin Senju, [[Senarai Hokage#Hokage Pertama|Hashirama Senju]], mencadangkan klan Uchiha untuk mempersetujui perjanjian gencatan senjata. Walaupun Madara pernah menginginkan perdamaian dengan klan Senju, masih terdapat segelintir ahli klan Uchiha yang ingin meneruskan pertempuran dengan klan Senju, dan Madara tidak mempunyai pilihan lain selain meneruskan peperangan dengan klan Senju. Selepas beberapa ketika, klan Senju, Uchiha, serta semua klan ninja lain bersetuju untuk bersama-sama membentuk sebuah perkampungan ninja yang dikenali sebagai kampung Konoha [[Senarai negara ninja (Naruto)#Konohagakure|Konohagakure]]. Bertentangan dengan impian Madara, seluruh penduduk Konoha sebulat suara memilih Hashirama sebagai [[Hokage Pertama]]. Madara berasa takut sekiranya Hashirama cuba untuk menindas Uchiha, dan Madara cuba untuk menghasut klannya untuk menggulingkan pentadbiran yang berada di bawah Hashirama. Bagaimanapun, klan Uchiha tidak memberikan sokongan terhadap rancangan yang diimpikan oleh Madara. Hal ini demikian kerana ahli klan Uchiha yang lain percaya bahawa rancangan Madara itu hanya sekadar untuk membantu Madara memperoleh lebih banyak kekuatan yang dikehendakinya. Dipinggirkan oleh klan sendiri, Madara kemudiannya bertindak meninggalkan kampung Konoha yang dibangunkannya bersama-sama [[Hokage Pertama]]. Madara kemudiannya kembali ke Konoha untuk mencabar Hashirama dalam pertempuran. Mereka bertempur di tempat yang dipanggil sebagai Lembah Akhir, di mana Madara menggunakan kekuatan [[Makhluk Berekor#Makhluk Berekor Sembilan|Musang Berekor Sembilan]] melawan Hashirama. Hashirama berjaya merampas kuasa Kyuubi daripada Madara dan berjaya membunuh Madara dengan tangannya sendiri. Dua belas tahun sebelum bermulanya siri, Madara mendapati bahawa [[Uzumaki Kushina]] iaitu Jinchūriki Kyuubi, akan bersalin, sekaligus menyebabkan teknik pengunci digunakan untuk mengunci Kyuubi yang ada dalam dirinya mulai melemah. Madara berjaya menjumpai lokasi di mana Kushina disorokkan, membunuh pengawal ANBU dan bidan, dan mengambil anaknya, [[Uzumaki Naruto|Naruto]], sebagai tebusan. Ayah Naruto iaitu [[Hokage Keempat]], Minato Namikaze, berjaya mengambil kembali Naruto daripadanya, dengan berbuat demikian memisahkan diri dari Kushina dan membolehkan Madara untuk melarikan diri dengan dia. Madara menggunakan Sharingan untuk menempatkan Ekor Sembilan di bawah kekuasaannya, dan cuba untuk membunuh Kushina. Minato tiba pada waktunya untuk menyelamatkan isterinya dan memaksa Madara mundur. Madara lantas memanggil Ekor Sembilan ke Konoha dan memerintahkan untuk menghancurkan desa itu. Minato segera setelah tiba untuk membantu dalam pertahanan desa. Sebelum dia boleh menyumbang banyak atau bahkan memberitahu orang lain tentang apa yang telah terjadi, Madara terletak datuknya dan cuba untuk menggunakan jutsu ruang-masa untuk menghantar dia pergi dan mengelakkan gangguan lebih lanjut. Minato boleh menggunakan jutsu teleportasi sendiri untuk melarikan diri, tetapi Madara mengejarnya. Kedua-dua mulai bertempur dan Minato berjuang untuk berjaya menyerang Madara. Setelah beberapa serangan gagal, Minato mampu memukul Madara dengan Rasengan dan jenama dia dengan meterai untuk Flying Thunder Teknik Tuhan, sehingga dia teleport ke Madara kapan saja ia mau. Dia kemudian menggunakan Seal Kontrak pada Madara untuk menghapuskan Ekor Sembilan dari kawalannya. Terluka dan kehilangan senjata terbaiknya, Madara melarikan diri, menyatakan bahawa Ekor Sembilan akan menjadi miliknya lagi suatu hari nanti dan bahawa ia masih punya rencana lain. Beberapa tahun kemudian, Madara menyusup ke Konoha untuk mencuba dan mengobarkan api perang. Dia ditemui oleh Itachi Uchiha pertama, yang meyakinkan Madara untuk sandaran desa dalam pertukaran untuk membantu memusnahkan klan Uchiha untuk meninggalkan dia dekad sebelumnya. Madara memenuhi, latihan Itachi dan memberikan bantuan. Itachi Madara pernah benar-benar dipercayai, bagaimanapun, dan terus mengawasi dia untuk sisa hidupnya. Untuk menjaga dalam bayangan Akatsuki, Madara akhirnya mengambil penyamaran sebagai Tobi, [4] memberi arahan untuk Nyeri secara rahsia. Dia memakai sebuah jeruk, aduk-topeng bermotif yang mendedahkan hanya mata kanannya. Ketika ia dilatih Itachi, ia mengenakan topeng yang sama dengan pola api-seperti hitam di atasnya, dan ia telah lama rambut daripada dia sekarang. Rambutnya dipotong pendek dari hari-hari dari pengasas Konoha, dan dia memakai pakaian seragam yang terdiri dari sejumlah baut dan pin, yang biasanya disembunyikan oleh jubah Akatsuki nya. [10] Sementara bertindak sebagai Tobi, ia riang dan bodoh, sesuatu yang mengganggu sebahagian besar ahli lain. Deidara, yang percaya bahawa semua anggota Akatsuki harus serius dan tenang, tidak senang dengan keperibadian keanak-anakkan Tobi, dan sering menyerang yang terakhir dalam mode komedi ketika terganggu. Rupanya, Madara sangat komited untuk menjaga rahsia identitinya, kerana ia telah terlihat menjaga penampilan konyol bahkan bila tidak ada seorang pun di sekitar (sekurang-kurangnya selama busur filler anime). Kisame dan Zetsu, di sisi lain, agak menghargai kemampuan Tobi untuk mencerahkan organisasi murung seperti mereka [11] Namun,. Setelah identitinya didedahkan untuk semua orang di Akatsuki, "Tobi" telah meninggalkan sifat konyol dan mengadopsi keperibadian Madara . Awalnya penampilan Madara beruang panjang, rambut sebahu-runcing hitam dengan warna biru. Tidak seperti Izuna, Madara tidak tetap terikat di ekor kuda. Dia juga memakai pakaian standard klan Uchiha's: kemeja hitam berkerah tinggi dengan lambang klan di punggung atas dan seluar biru dengan perban pada hujungnya, walaupun Madara cenderung meninggalkan kerah baju terbuka. Pada pinggangnya, ia memiliki sabuk perban yang diadakan karung yang mungkin memegang alat ninja. Setelah menyatakan gencatan senjata dengan klan Senju dan pengasas Konohagakure, Madara membiarkan rambutnya tumbuh lebih panjang, sehingga hampir pinggang-panjang. Ia juga memakai pelindung dahi desa, dan baju besi merah, serupa dengan yang digunakan oleh samurai dan Senju. Setelah pembelotan, ia tampaknya telah dibuang pelindung dahi. Selama bertahun-tahun, Madara telah mengadopsi penampilan baru Tobi: menutup penampilannya dengan pelbagai topeng memotong pendek rambutnya dan membiarkannya tumbuh lagi. Namun, ketika topeng diambil off, boleh diandaikan bahawa wajahnya telah tumbuh keriput dengan usia, seperti bisa dicatat dari tas diucapkan di bawah mata dan lipatan. Sampai berjuang dengan Konan, mata kiri Madara belum terlihat. Di bawah topeng, ia tampaknya telah perban di dahinya serta memiliki Sharingan di mata kirinya sampai kehilangan ke Izanagi selama berkelahi dengan Konan, yang dipadam dan diganti dengan salah satu mata Rinnegan Nagato. Di bawah jubah Akatsuki, ia mengenakan atasan lengan panjang hitam yang juga merangkumi leher dan dagu, sepasang sarung tangan hitam, dan sepasang kebiruan gelap / celana hitam bersama-sama dengan kasut Akatsuki standard dan stap putih. Pada pinggangnya, ia mengenakan sabuk hitam tebal dengan logam baja-seperti pinggan melekat padanya. Sebelum mendedahkan jati dirinya, ia mengenakan cincin Sasori pada ibu jari kirinya. Setelah berjuang dengan Konan, topeng Madara berubah menjadi salah satu yang merangkumi atas seluruh setengah kepalanya dengan rekabentuk yang lebih menyerupai mata tunggal Haiwan Sepuluh-Ekor, terdiri daripada pola-riak dengan tiga tomoes sekitar pusat, dua yang membuat keluar lubang mata topeng itu. Dia juga kembali ke mengenakan Uchiha jubah hitam lengkap dengan lambang Uchiha di belakangnya, sabuk tali pinggang, sarung tangan dan sebuah bandana yang meruncing menuruni ke punggungnya, serta memegang kipas perang. == Keperibadian == Dibandingkan dengan keperibadian Tobi nya, keperibadian sejati Madara jauh lebih tenang dan jauh lebih serius, tapi ia masih memiliki kebiasaan bercanda dan melecehkan orang-orang di sekelilingnya. Walaupun keterbatasan saat ini dalam pertempuran, dia sangat arogan, menghina bahkan ninja terkuat dan melayan anggota Akatsuki sebagai alat belaka. Selama duel dengan Konan, ia memandang rendah kemampuannya sebagai seorang ninja dan menunjukkan beberapa darjat penghinaan untuknya, sehingga dia menghancurkan lengan kanan dan menyebabkan beberapa luka kepadanya. Sambil bercakap derogatorily tentang Sakit, ia masih diakui kekuatannya sebagai yang terkuat di Akatsuki dan untuk yang memiliki Rinnegan. Hanya ada beberapa pengecualian bahawa dia mengagumi, yang paling menonjol Senju hashirama, yang dia juga membenci yang paling. Walaupun kesombongan, ia tidak memuji atas musuh-musuhnya, seperti Kakashi untuk kelajuan nya atau Minato untuk dapat melukainya. Walaupun yang, dia cepat kembali ke persona egois, kerana ia mengaku Konan bahawa dialah yang benar-benar memenangi perang melawan hashirama Senju, oleh "melihat masa depan". Madara tidak di atas cuba untuk menyakiti suatu Naruto bayi untuk mendapatkan upperhand terhadap Minato. Madara telah menunjukkan kemampuan yang tinggi dalam memanipulasi orang lain untuk melakukan pekerjaan baginya. Minato percaya bahawa ia menggunakan ideologi Pain terhadap dia dalam rangka untuk mengendalikan dirinya. Ia juga mampu mengubah Kisame menjadi salah satu pengikutnya yang paling setia dengan janji bahawa beliau akan melepaskan dia dari rasa sakitnya dengan mencipta sebuah "dunia tanpa dusta". Dia juga berteman Sasuke untuk mendapatkan dia untuk bergabung Akatsuki dengan mengatakan kepadanya tentang masa lalu Itachi, meskipun ia mempunyai kepentingan jelas dalam Sasuke dan kemampuannya. Ia tampaknya mempunyai pandangan agak bengkok berhubung dengan ini, sering mengelakkan tanggung jawab dengan menyatakan bahawa orang bertindak secara sukarela ketika mereka benar-benar dipaksa atau dimanipulasi oleh dia. Madara telah menetapkan tujuan dalam mendapatkan Sasuke di sisinya untuk melayani tujuan Akatsuki. Dengan demikian, dia senang bahawa ketika Itachi meninggal, tak seorang pun akan dapat mencegah dia dari mengatakan kebenaran Sasuke Uchiha Clan Massacre. Madara menyatakan kekecewaannya ketika Sasuke gagal untuk mengambil Killer Bee nyata, dan bimbang bahawa ia mungkin tidak mudah untuk mengawal. Dia bahkan mengancam akan membunuh Sasuke dan seluruh pasukan nya jika mereka pernah berani mengkhianati dia dan Akatsuki. Namun, setiap kali Sasuke masuk lebih dalam kegelapan balas dendam, Madara menunjukkan senang, yang paling menonjol adalah ketika kebencian Sasuke sepenuhnya berkembang Susanoo, dan ketika ia mempersembahkan korban Karin untuk menembusi jantung Danzo's. Walaupun demikian, Madara mengaku A dan Kabuto Yakushi bahawa dia bersedia untuk menyerahkan Sasuke kepada mereka, jika situasi benar. Madara memiliki sebuah kebencian melampau terhadap klan Senju dan Senju Konohagakure yang dipimpin, kerana ia adalah keturunan dari kakak yang melewati menjadi penerus dari Sage dari Enam Jalan. Kebencian ini bertambah ketika desa memilih hashirama Senju menjadi Hokage atasnya. Madara mengagumi hashirama yang paling atas kekuasaannya, tapi masih membencinya. kebencian ini menyebabkan Madara untuk kehidupan yang didedikasikan untuk balas dendam. Madara berpendapat bahawa semua Uchiha ditakdirkan untuk berjalan di jalan yang sama dari balas dendam terhadap Senju dan Konohagakure, dan bahawa Naruto, yang telah mewarisi Senju Will of Fire, adalah ditakdirkan untuk melawan Sasuke, yang telah mewarisi kebencian Uchiha, bahkan jika Madara sendiri harus memaksa mereka untuk melakukannya. Madara juga tampaknya mengagumi Sage dari Enam Jalan, atau sekurang-kurangnya hanya kekuatan saat dia telah pergi ke panjang ekstrim untuk mendapatkan Rinnegan, Haiwan Sepuluh-Ekor, dan kekuasaan klan Senju menghasilkan Izanagi, dan telah merancang dekad di muka untuk mencapai tujuan tersebut. Madara tampaknya menikmati duduk dan meluangkan masa dengan hal-hal, terutama ketika bercerita, sama seperti dia menceritakan kisah Itachi untuk Sasuke dan ia Eye Rencana Bulan ke Kage dan samurai. == Kemampuan == Madara dianggap sebagai salah seorang ninja paling berbakat dalam sejarah shinobi. Dikatakan dia dilahirkan dengan sumber chakra yang kuat, bahkan Kyuubi turut mengakui chakra Madara jauh lebih jahat dari chakra miliknya. Menjadi shinobi yang paling kuat yang pernah dilahirkan dalam klan Uchiha, Madara memiliki kemahiran serta cekap dalam pertempuran dan ditambah pula dengan pengalaman yang luas kerana usianya yang panjang. Namun begitu Madara telah mengakui bahawa dirinya kini tidak sekuat seperti kekuatannya sebelum kekalahannya kepada [[Hokage Pertama]]. Madara telah terbukti sebagai seseorang yang berkemahiran tinggi dalam pelbagai bidang. Sewaktu menyamar sebagai Tobi, kelebihannya dalam pertempuran ialah kepantasan. Dia mempunyai fizikal cukup kuat untuk menghentikan hayunan pedang milik Hozuki Suigetsu dengan satu tangan. Pengetahuannya yang mendalam berkenaan dunia shinobi membolehkan dia untuk mengenali sebuah jutsu dan cara yang berkesan untuk menghadapinya. Uchiha Madara juga mempunyai pengetahuan tinggi mengenai fūinjutsu yang digunakan untuk memilih Jinchūriki, termasuk ketika mereka yang berisiko dan serta mahir membangkitkan makhluk berekor. Dia memiliki kemampuan sensor yang sangat baik, mampu menemui orang lain yang bersembunyi dari penglihatannya dengan mudah. Dia juga memiliki teknik pemulihan yang dapat memulihkan anggota badan yang terluka atau putus. Kelebihan yang dimiliki Uchiha Madara itu masih belum menjadi satu misteri yang belum dirungkai. Madara telah menunjukkan pengetahuan dan kemampuan di bidang bedah. Secara khusus, Madara mampu memadam dan memelihara mata Itachi selepas kematiannya dan kemudian berjaya transplantasi mereka untuk Sasuke. Madara hampir sepenuhnya tahan terhadap kerosakan. Ketika menyerang, serangan lewat kanan melalui dia, walaupun dia kadang-kadang berpura-pura untuk terluka atau menangis kesakitan. [13] Ia berspekulasi oleh Kakashi bahawa ia menggunakan ninjutsu ruangan-masa untuk akan menghantar dirinya sendiri atau bahkan bahagian tubuhnya untuk yang berbeza lokasi atau beberapa saja yang kosong dan kemudian terus membawa mereka kembali. Satu-satunya waktu soliditas Madara boleh disahkan adalah ketika ia berinteraksi dengan orang lain, meninggalkan dia terdedah terhadap serangan balasan ketika ia melakukannya. Menurut Konan ia hanya boleh membuat dirinya tak berwujud selama sekitar lima minit. Madara juga menunjukkan kemampuan untuk perjalanan jauh dalam timespans relatif singkat. Sementara ia biasanya kelihatan menggunakan kemampuan pada dirinya sendiri, mengelakkan serangan daripada mengandalkan imperviousness, dia boleh teleport siapa pun. Ketika ia Teleports Karin dan Sasuke, dia menghantar mereka untuk apa yang tampaknya merupakan dimensi yang berasingan. Mereka dipaksa untuk tinggal di sana sampai ia memilih untuk membebaskan mereka. chakra tanda tangan dari beberapa orang yang telah teleport benar-benar hilang. mata kanannya tampaknya menjadi asas untuk pengangkutan ini. Hal ini menunjukkan bahawa badannya berwujud ketika ia menyerap orang, sehingga memungkinkan untuk menyerang, seperti yang terlihat ketika Konan dan fuu berjaya melukai dia ketika dia cuba untuk menyerap mereka. Madara menguasai Sharingan pada usia muda, dan menerima pujian untuk ini. . Dengan Sharingan, Madara mampu melaksanakan genjutsu kuat yang membolehkan dia untuk sepenuhnya mengendalikan Mizukage Keempat, Yagura [8] Menjadi dari klan Uchiha dan entah bagaimana memiliki kekuatan Senju hashirama, Madara boleh menggunakan Izanagi: teknik marga dianggap kinjutsu sejak pengguna Sharingan diserang kebutaan dan dikurung pergi selamanya. penggunaan teknik-Nya selama pertempuran melawan Konan menyebabkan penyegelan mata kirinya. [14] Madara adalah yang pertama dari Uchiha untuk mengaktifkan Mangekyo Sharingan. Dia dan saudaranya Izuna, yang terbangun sendiri akan setelah Madara lakukan, digunakan kekuatan ini mendalam baru untuk mengambil alih klan Uchiha. Setelah akan buta kerana penggunaan Mangekyo Sharingan, Madara ditanamkan Izuna mata ke dalam tubuhnya sendiri, yang kemudian terbangun baru "Abadi" Mangekyo Sharingan, kombinasi sendiri dan Izuna's Mangekyo Sharingan. Dengan itu, Madara tidak pernah takut risiko kehilangan penglihatannya lagi. Madara juga mempunyai pengetahuan tinggi tentang Mangekyo Sharingan dan pelbagai teknik. Sementara dia belum terlihat menggunakan salah satu teknik ini, pemahamannya memberinya keuntungan besar terhadap pengguna lain, seperti Kakashi yang Kamui tidak berpengaruh pada dirinya dan Itachi Amaterasu bahawa dia entah bagaimana bisa memadamkan. Madara telah menggunakan Mangekyo Sharingan untuk sepenuhnya mengendalikan Ekor Sembilan Demon Fox sekurang-kurangnya dua kali. Ketika ia harus, Madara menumpukan pada mata Sembilan-ekor ', dan Sharingan akan muncul atas mereka, dan kemudian Tomoe Sharingan hilang sebagai membesar murid [15] Setelah itu,. Ia kemudian boleh menggunakan Teknik Panggil untuk mengangkut Sembilan-ekor ke mana saja yang ia inginkan itu. [7] Minato Namikaze menggunakan Seal Kontrak untuk menghapuskan kawalan Madara atas rubah. Rinnegan Setelah ia mencuri tubuh Nagato, Madara dihapuskan nya Rinnegan dan ditanamkan ke mata kirinya, menggantikan Sharingan hilang akibat penggunaan Izanagi [16] Rinnegan. Membolehkan pengguna untuk menggunakan keenam sifat unsur serta semua kemampuan Enam Paths of Pain, kerana mereka semua kemampuan Rinnegan. Peralatan Madara telah ditunjukkan dengan jumlah pelbagai senjata selama bertahun-tahun. Dia membawa kipas perang dengan dia untuk sebahagian besar hidupnya sampai pertempuran dengan hashirama dan baru saja mula menggunakannya lagi, setelah memutuskan untuk memburu Naruto sendiri. Selain kipas perang, ia mempunyai kama dengan dia ketika melawan hashirama [17]. Dia juga terlihat memegang pelbagai nombor pedang pada masa sepanjang hidupnya sejak hari-harinya di medan perang dan sekurang-kurangnya sampai dengan ketika ia melakukan kenalan dengan Itachi. [18] Selama berjuang dengan Minato, ia menggunakan rantai panjang yang melekat bracers di pergelangan tangannya untuk menakluk lawannya kerana mereka akan ke kanan melalui dia dan kemudian terjerat oleh rantai menjuntai di belakangnya. == Waktu semasa == Rescue Kazekage Arc Setelah kematian Sasori, Madara, sebagai Tobi, Zetsu muncul dengan mengumpulkan cincin Sasori. Dia menyatakan minatnya untuk bergabung dengan Akatsuki, percaya bahawa mencari cincin itu akan memberinya keahlian. Mereka kemudian menemukan lengan Deidara dan memakai cincin itu, percaya Deidara sudah mati juga. Ketika Deidara muncul dan menuntut bahawa Tobi memberinya lengannya kembali, Tobi menolak, mendorong Deidara untuk lucu mencuba dan mencekiknya sampai mati dengan kakinya. Tiga ekor Arc Tobi diterima untuk masuk ke Akatsuki sebagai pengganti Sasori dan pasangan baru Deidara's. Dia ditugaskan untuk menangkap Giant Tiga Ekor Penyu, dan Deidara menemaninya. Dalam anime, selama pencarian mereka, mereka berhenti untuk mendapatkan gigitan untuk makan di sebuah kedai Dango, dan Deidara menunggu dengan cemas untuk menghapuskan topeng Tobi sehingga dia dapat melihat apa yang tampak seperti di bawahnya, tapi dia berpaling, menyembunyikan wajahnya . Ketika ia selesai Dango, mereka berpisah dan pergi ke arah yang berbeza. Tobi akhirnya menemukan tasik dan melihat Sakura, Shizune, Hinata, dan Ino di tasik dengan menggunakan empat-Corner Sealing Barrier. Dia kemudian menyedari bahawa teknik ini adalah untuk segel Tiga-ekor, dan pergi setelah Deidara untuk memberitahu kepadanya tentang penemuannya. Setelah menyaksikan Tobi Deidara membunuh dua ANBU, ia mengucapkan selamat kepadanya. Mereka berdua menemukan tiga ekor di dalam tasik. Deidara menggunakan tanah liat untuk membuatnya tampak luar, setelah itu Tobi Deidara cuba meyakinkan untuk berjuang di tempatnya. Binatang itu mula mengejarnya, dan Deidara menggunakan salah satu bom di atasnya sementara itu terganggu. Sisanya pertempuran pergi tak terlihat. Kemudian, Tobi mulai berbicara tentang bagaimana jutsu nya sempurna, dan sekarang ia mengerti mengapa ia telah dilantik untuk misi. Deidara balas bahawa dia tidak akan mendapat jauh tanpa liat nya. Tobi kemudian jatuh tertidur di atas Tiga-ekor lain setelah melakukan komen cheeky, banyak kemarahan Deidara, yang "membangunkannya" dengan meletupkan bom tanah liat di sebelahnya. Pursuit Itachi Arc Sebelum menyegel Four-Ekor Monyet, Akatsuki belajar Sasuke Uchiha telah mengalahkan Orochimaru. Setelah penyegelan itu selesai, Deidara, marah bahawa ia tidak harus membunuh Orochimaru, Tobi membawa bersamanya untuk membunuh Sasuke sebagai gantinya. Mereka mencari dan dihadapkan Sasuke, dan Tobi diberi tugas memberikan bantuan untuk Deidara semasa pertempuran. Setelah beberapa mengejek awal dari duo, Sasuke terkejut mereka berdua dengan kelajuan melampau dan lari pedang langsung melalui Tobi, tampaknya disemboweling dia. Tobi lalu tiba-tiba berdiri lagi, mengeluh tentang kelajuan serangan tersebut. Pertempuran akhirnya tidak pergi menyokong Deidara, jadi ia menggunakan C0 dalam usaha untuk membunuh Sasuke karena kehilangan hidupnya sendiri. Zetsu dilaporkan kepada sisa ahli Akatsuki yang Tobi telah dibunuh juga, menggalakkan Sakit mengulas bahawa ia dengan mudah diganti. Itu akan terungkap, bagaimanapun, bahawa Tobi telah selamat, kerana dia bertemu dengan Pain dan Konan di Amegakure. Tobi, mendedahkan dirinya sebagai Madara, menyatakan bahawa Sasuke berkembang dengan baik. Memperhatikan bahawa Itachi akan mati segera, Madara memerintahkan Pain untuk menangkap Naruto Uzumaki, tuan rumah Sembilan-ekor. Dia kemudian muncul untuk mengalihkan perhatian 8-Man Squad sebagai Tobi sementara Sasuke bertarung dengan Itachi. Ninja Konoha telah berjaya ada di mencolok dia dengan serangan mereka, sehingga Shino Aburame sukarela untuk melawan Madara satu-satu. Dengan bug-nya, Shino boleh tempat-in dan menangkap Madara, tetapi Madara mampu melarikan diri dari ini juga. Zetsu kemudian datang untuk memberitahu kepadanya bahawa Sasuke telah membunuh Itachi. Madara mengatakan bahawa ia sudah tahu bahawa ini akan menjadi hasilnya, dan pergi menemui Sasuke. Sebelum meninggalkan, Sharingan telah dinodai oleh Kakashi. Madara cenderung luka Sasuke dan, ketika ia terbangun, ditawarkan untuk bercerita tentang Itachi. Madara cuba berteman dengan Sasuke dengan membuang topeng dan mendedahkan Sharingan, sesuatu nya yang menyebabkan Itachi's Mangekyo Sharingan ke dalam bentuk mata kiri Sasuke dan yang membuatnya menggunakan Amaterasu pada Madara, yang akan berundur ke dalam kegelapan gua. Setelah menghentikan api hitam, Madara kemudian muncul lagi dengan topeng kembali, dan mula renungan tentang bagaimana Itachi tidak pernah berhenti untuk memukau dia. [19] Setelah Sasuke bertanya apa yang ia bicarakan, Madara mendedahkan bahawa Itachi telah kemungkinan besar atur supaya bahawa melihat Sharingan akan mencetuskan Amaterasu dia dikurung di dalam Sasuke. Setelah Sasuke mengeluh bahawa dia tidak masuk akal, Madara mendedahkan bahawa hal itu untuk melindungi dirinya, dan, ketika Sasuke masih tidak percaya padanya, Madara mengatakan bagaimana semua harus terdengar gila tetapi meyakinkannya bahawa ia mengatakan yang sebenarnya, dan memperkenalkan dirinya sebagai orang yang telah membantu Itachi pada malam naas. Dia mengatakan kepada Sasuke tentang sejarah klan Uchiha, kehidupan rahsia Itachi, dan panjang dia pergi untuk menjaga Sasuke dan Konoha keluar dari bahaya. Namun Dia juga berbohong tentang penglibatannya dengan serangan Sembilan-ekor 16 tahun yang lalu, mengatakan sebaliknya bahawa itu hanya sebuah tindakan kebetulan alam. Sasuke, menyesal bahawa dia telah membunuh Itachi sekarang bahawa ia tahu kebenaran, memutuskan untuk menghancurkan Konoha untuk memaksa Itachi ke dalam kehidupan dia tinggal. Pencerobohan Pain Arc Yakin Madara Sasuke dan ahli-ahli lain dari Taka untuk mula bekerja dengan Akatsuki, dua kumpulan yang mengandungi kehancuran Konoha sebagai tujuan bersama. Sebelum mereka boleh melakukan itu, bagaimanapun, dia menyatakan bahawa Akatsuki diperlukan dua ekor binatang yang tersisa. Kerana Sakit masih bekerja pada menangkap Naruto, Madara dihantar Taka untuk menangkap Lapan-tailed Giant Ox. Setelah Taka kiri, Madara berbicara dengan Zetsu, membahas tindakan Akatsuki sampai saat itu. Dia melanjutkan dengan mengatakan bahawa, walaupun mereka telah kehilangan lima ninja berbakat di Akatsuki, semua usaha mereka membawanya lebih dekat dengan "membuat Sasuke nya". Setelah Taka ditangkap Jinchūriki Lapan-ekor 'Killer Bee, Sasuke memberikannya kepada Madara untuk Akatsuki untuk menutup. Semasa proses ekstraksi, itu diturunkan menjadi palsu. Madara ditunjukkan untuk tetap diam, sebagai Kisame mengulas bahawa Sasuke telah tertipu dalam usahanya untuk menangkap Jinchūriki itu. [20] Lima Kage Summit Zetsu maklumat Madara kegagalan Nagato untuk menangkap Naruto, pengkhianatannya Akatsuki, dan ia mengorbankan dirinya untuk menghidupkan kembali desa Konoha ia membunuh. Kesal oleh kemunduran malar serta membuang-buang Nagato Jalan Luar: Samsara Surgawi Life Teknik, Madara dihantar Kisame untuk menangkap Killer Bee. Lalu pergi untuk menghadapi Sasuke, yang mengambil Taka ke Konoha. Madara mengatakan bahawa mereka membuang-buang waktu mereka, Nagato kerana telah menghancurkan desa, tapi meyakinkan Sasuke untuk pergi ke Sidang Kemuncak Kage untuk membunuh Danzo, Hokage calon baru dan konspirator dalam pembunuhan itu Uchiha. Madara memerintahkan Zetsu untuk memimpin Taka ke Tanah Besi, tetapi ketika mereka tiba ia telah Zetsu mendedahkan kehadiran mereka ke Kage. Sementara Sasuke melawan Kage, Madara bertemu dengan Naruto, yang juga di Tanah Besi. Dia cuba untuk mencari tahu bagaimana Naruto mampu menyebabkan Nagato memiliki perubahan hati, namun tertangkap oleh Kakashi Hatake dan Yamato. Daripada melawan, Madara memberitahu mereka tentang Sage dari Enam Jalan, kebenaran dari klan Uchiha, dan keturunan Sasuke ke dalam kegelapan. Mereka meragukan kesahihan dari apa yang dia mengatakan kepada mereka, tetapi ia bertahan, mengatakan bahawa Naruto dan Sasuke yang telah berjuang untuk beberapa hari sebelum menghilang. Sebagai Sasuke hendak dibunuh oleh Kage, Madara menyelamatkannya. Dia menghantar Sasuke pergi sementara mempunyai Karin pergi bersamanya untuk menyembuhkan luka-lukanya. Madara menyuarakan kekecewaannya bahawa Sasuke tidak lebih dari sebuah pertandingan untuk Kage, setelah berharap untuk membawa mereka tebusan untuk memudahkan dengan rencananya. Dia tetap senang dengan perkembangan Sasuke's Mangekyo Sharingan dalam kebangkitan Susanoo. Dia kemudian menjelaskan nya Mata Rencana Bulan ke empat daripada lima Kage di Tanah Besi: niatnya untuk mereformasi tailed binatang kembali ke Beast-Ekor Sepuluh. Dia kemudian akan menjadi Jinchūriki dan menggunakan kekuatannya untuk meletakkan dunia di bawah kekuasaannya dengan "tak terbatas" Tsukuyomi (无限 月 読, Mugen Tsukuyomi). Untuk itu, dia meminta Kage empat untuk memberinya Killer Bee dan Naruto. Mereka menolak, sehingga ia menyatakan awal Shinobi Besar Perang Dunia Keempat sebelum menghilang. Madara dicegat Danzo saat dia melarikan diri Sidang Kemuncak. Danzo telah pengawalnya, Fu dan fuu, melawan Madara sementara ia mempersiapkan diri. Walaupun dipaksa untuk memadam lengannya selama pertempuran kerana bersaiz nano fuu's, serangga berbisa, Madara dengan mudah dapat membuang dua. Madara kemudian teleport Sasuke dan Karin ke lokasi mereka, menunjukkan Sasuke bahawa dia menuruti firman-Nya dengan memberinya Danzo. Madara mengamati pertempuran dan senang ketika Sasuke akhirnya dapat sepenuhnya mengembangkan Susanoo. Ketika Danzo dipaparkan pelbagai mata Sharingan dan gelaran Kayu Release kemampuan, Madara menduga bahawa ini bererti ia ingin bisa mengendalikan Demon Sembilan-tailed Fox. Madara juga mengenalpasti bagaimana Danzo mampu bertahan pertempuran dengan Sasuke: Izanagi. Sasuke dan Danzo akhirnya pertengkaran, tapi Sasuke mengatasi Izanagi dan terluka parah Danzo. Senang dengan hasilnya, Madara menunjukkan bahawa dia ingin mengambil mata Shisui, yang ditanam di sebelah kanan soket Danzo Rakan-mata. Sebelum ia boleh menerimanya, Danzo memuat tebusan Karin, dan Sasuke tidak ragu dalam memotong melalui dirinya untuk akhirnya membunuhnya. Saat ia meninggal, Danzo dihidupkan Reverse Empat Cinta Sealing Teknik dalam usaha untuk mengambil Madara dan Sasuke dengan dia, tetapi Madara diakui dalam masa untuk melarikan diri sementara juga peringatan Sasuke. Sasuke kemudian menyatakan bahawa mereka akan menuju ke Konoha. Namun Madara, Sasuke disarankan untuk tidak sembrono, dan bahawa walaupun Karin penyembuhan luka yang lebih serius, dia masih sangat babak belur dan memerlukan masa untuk pulih. Dia kemudian menyambar mayat Danzo dan juga disarankan Sasuke untuk membunuh Karin jika ia benar-benar tidak memerlukan dirinya lagi kerana dia tahu terlalu banyak tentang mereka. Sasuke hanya menyatakan dia tidak pernah menganggap dirinya sekutu Madara. Madara menepis komen dan teleport menjauh dengan Danzo. Di makmal, di mana dinding raksasa dengan bekas kaca banyak, masing-masing memegang mata Sharingan dalam cecair, Madara mengutuk Danzo untuk menghancurkan Shisui Sharingan sebelum meninggal sebagai tindakan akhir tugas kedua dan walaupun Madara. Madara tersembunyi makmal. Kemudian, setelah Madara memperoleh lengan baru dan mencatatkan bahawa ia harus mengumpulkan Rinnegan untuk mempersiapkan perang, setengah putih muncul Zetsu, yang menyatakan bahawa Sasuke dalam kesulitan. Madara kemudian teleport di depan Pasukan 7 dan menyuruh Sasuke untuk datang dengan dia dan untuk Zetsu Kisame untuk menyemak dan menyatukan kembali dengan setengah yang lain dan memutuskan untuk meninggalkan Naruto menangkap untuk Sasuke. Kakashi Hatake kemudian cuba untuk menghilangkan Madara dengan Kamui, tetapi Madara Kakashi mengatakan untuk tidak mencuba kerana itu tidak berpengaruh padanya. Dia kemudian daun dengan Sasuke, yang mengatakan bahawa ia perlu berbicara dengan dia. Ketika mereka kembali ke dasar Akatsuki, Sasuke menyatakan bahawa ia ingin mata Itachi. Madara mengatakan bahawa boleh dipercayai dengan penggunaan yang luas Susanoo Sasuke. Dia kemudian bertanya apa yang berubah fikiran Sasuke, dan Sasuke menegaskan bahawa ia ingin menghancurkan Naruto dengan kekuatan penuh, kerana satu-satunya cara untuk menolak Naruto semuanya adalah singkatan. Setelah transplating mata Itachi ke Sasuke, ia mengatakan bahawa ia akan memerlukan masa untuk memulihkan dan bertanya apakah ia merasakan sakit apapun. Sasuke mengatakan bahawa dia tidak dan menyatakan bahawa ia merasa kekuatan Itachi mengalir ke dalam dirinya dan bahawa ia semakin kuat. [21] Mengurungnya Arc Jinchūriki Beberapa waktu setelah transplantasi, Madara Kabuto ditemui dalam bentuk yang baru, dan ingat betapa Kabuto seorang pengkhianat untuk Akatsuki, Madara kemudian menerjang untuk membunuh. Namun, ia berhenti dan terkejut saat Kabuto kembali Nagato, Kakuzu, Itachi, Sasori, dan Deidara dengan Panggil: najis Kebangkitan Dunia teknik. Dia kemudian bertanya Kabuto alasannya untuk datang untuk menemuinya, yang menjawab bahawa ia datang untuk bergabung dengan Madara [22] Madara. Ditanya apa yang dia harus keuntungan daripada perikatan, dan Kabuto mengatakan kepadanya bahawa ia dapat membantu meningkatkan potensi Madara bertarung dengan dibangkitkan anggota Akatsuki. Madara bertanya apa Kabuto ingin balasan, jawapan yang Sasuke, jadi Kabuto bisa menjaga meneliti ninjutsu. Dia kemudian mempersoalkan apa yang akan terjadi jika dia menolak, dan Kabuto memanggil peti mati namun satu lagi dengan orang yang tak dikenali. Madara tampak terganggu. Kabuto meyakinkannya bahawa tidak ada yang tahu tentang hal itu. Madara memuji Kabuto untuk merekayasa situasi seperti ini. Dia bersetuju untuk bergabung dengan Kabuto, pada keadaan bahawa Sasuke tidak akan diserahkan kepada dia sampai akhir perang. Mereka berdua kiri untuk merumuskan rencana pertempuran. Beliau kemudian dilihat menghadapi dan mempersoalkan Konan di Amegakure tentang kewujudan mayat Nagato, kerana ia dikehendaki nya Rinnegan. Setelah ia menolak untuk mematuhi, Madara mengaku bahawa ia adalah satu, tidak Yahiko sesuai dengan Konan, yang menciptakan Akatsuki dan juga, memberikan yang Rinnegan Nagato. Dalam pertempuran berikutnya, Konan berusaha untuk membunuh mereka berdua dengan meletakkan tag letupan di antara bentuk kertas nya, dengan yang dia ditelan dia. Namun, Madara menyelamatkan dirinya (bersama-sama dengan Konan) oleh teleporting sebahagian besar letupan pergi, walaupun pada kos sebahagian daripada topeng dan lengan kanan yang tertiup angin. Setelah yang ditanya mengapa dia dan Nagato mengkhianati Akatsuki setelah bertemu Naruto, Konan Madara mengatakan bahawa ia mewakili kegelapan, dan dia malah akan menjadi "tiang ke jambatan keamanan" bahawa Naruto akan membina. Dia kemudian dihidupkan teknik rahsianya, yang memisahkan tasik mereka berjuang melawan pada berasingan, Madara mengejutkan. Ketika ia jatuh ke dalam jurang, ia cuba untuk memulakan teleporting. Konan membalas dengan menempel beberapa tag letupan ke tubuhnya dan meledakkan mereka, yang membuatnya dari teleporting. Dia kemudian menyedari bahawa Konan telah dipenuhi teknik-nya dengan enam ratus bilion tag letupan, dan mereka akan meledakkan sepuluh minit penuh. Menyedari situasi ia dalam, ia terpaksa menggunakan Izanagi untuk bertahan hidup setelah mengambil lebih banyak kerosakan, kos dia menggunakan mata kirinya. Dia muncul di belakang Konan setelah dia Kertas Peribadi [[Allah]] Teknik telah memudar, dan tertusuk nya melalui dada dengan paip. Dia menjelaskan bahawa Izanagi merupakan teknik yang Sage dari Enam Jalan diciptakan dengan memanipulasi chakra Yin-Yang, dan hanya boleh digunakan dengan menggabungkan kedua-dua Uchiha dan Senju darah. Dia menarik diri percuma, menyatakan bahawa Naruto ringan dan dia akan menjadi tiang yang menyokong dia, dan cuba untuk menyerang Madara lagi. Dia menyambar lehernya dan ditempatkan di bawah genjutsu untuk mencari tahu di mana Nagato sedang disimpan. Setelah ia menemukan mayat Nagato dan Yahiko dalam kuil, Madara Nagato disebut dengan "Ketiga dari Enam Jalan" dan mencatat bahawa cap dagang rambut merah klan Uzumaki sudah berubah putih dari keletihan. Ketika ia melihat bahawa Nagato tersenyum bahkan dalam kematian, Madara menafsirkan ini sebagai pengkhianatan lanjutan nya. Madara kemudian teleport tubuh Nagato ke dimensi yang berasingan. Kemudian, selepas pemulihan lengan kanannya, topeng yang patah dengan desain yang berbeza dan menukar pakaian untuk jubah tua dan bersenjata dengan lama peminat-perang, Madara memiliki pertemuan singkat dengan Kabuto. Ketika ia menerima maklumat dari Zetsu Kisame, Madara menyatakan bahawa sudah sampai waktunya untuk menangkap Sembilan-ekor. Setelah berbicara beberapa, Madara mengarah Kabuto ke Patung syaitan dari Jalan Luar, di mana di bawahnya ada mayat hashirama Senju. Namun, mayat ini tak ada artinya, karena diciptakan dari sampel daging yang diambil dari dia oleh Madara, selama pertempuran akhir mereka. Setelah, ia mendedahkan untuk Kabuto seratus ribu klon dari Zetsu, yang paling mungkin untuk melawan Pasukan Sekutu Shinobi. Segera setelah itu, Kabuto bersama-sama dengan Deidara reanimated berangkat untuk menangkap Killer Bee dan Naruto. Dia kemudian kelihatan Kabuto bertanya mengapa ia membawa dia Yamato bukannya Naruto dan / atau Killer Bee, tapi Kabuto menjelaskan bahawa Yamato membawa akan membantunya mencipta Zetsus lebih, dan menambah bahawa lebih baik daripada kehilangan pertempuran mustahil. Madara kemudian dilihat dengan mata kirinya yang hilang diganti dengan Rinnegan. Dia mengatakan Kabuto untuk bergegas dan mula bekerja, yang menyatakan bahawa mata kirinya lapar untuk berperang. Kemudian ia melihat dengan Kabuto membincangkan kaedah terbaik untuk menggunakan Yamato untuk keuntungan penuh mereka. Madara menyarankan menggunakan Rinnegan Manusia Path kemampuan untuk mengekstrak maklumat, tetapi mengutip itu akan membunuh Yamato. Kabuto menyarankan menggunakan dia untuk menguatkan klon Zetsu, dan bahawa dengan penggunaan ubat-ubatan dan Madara Sharingan, mereka boleh mengekstrak maklumat dari dia. Setelah peristiwa ini berlaku, Madara dan Kabuto berbaris ke perang. {{naruto info}} [[Kategori:Watak-watak Naruto]] [[Kategori:Ninja fiksyen]] 5it41dsxrreutmlpkn5sqwc157q8lu2 0 229045 7004322 6079857 2026-11-12T09:55:25Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004322 wikitext text/x-wiki {{More citations needed|tarikh=April 2023}}{{distinguish|subsidiariti}} {{Companies law}} Dalam hal perniagaan, '''anak syarikat''' atau '''subsidiari''' ialah syarikat yang sebaha­gian besar saham dan kepentingannya yang lain dimiliki atau dikuasai oleh sebuah [[syarikat induk]] syarikat lain.<ref>[http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=anak+syarikat anak syarikat] Kamus Dewan Edisi Empat (Pusat Rujukan Persuratan Melayu) Dewan Bahasa dan Pustaka. Dicapai pada 13 November 2010.</ref><ref>[http://prpm.dbp.gov.my/Search.aspx?k=syarikat+induk syarikat induk] Kamus Bahasa Melayu, Pusat Rujukan Persuratan Melayu @ DBP. Dicapai pada 18 Ogos 2011.</ref> baik yang biasa, [[perbadanan]], [[syarikat berhad]], ataupun [[perusahaan milik negara]] atau kerajaan. ==Rujukan== {{reflist}}{{Tunas-perdagangan}} [[Kategori:Istilah perniagaan]] [[Kategori:Model perniagaan]] [[Kategori:Jenis syarikat]] 21aygeanmoa9fveoylj8gjat8ukua37 0 254228 7004402 6958858 2026-11-12T11:07:20Z ~2026-59721-00 425216 /* Pelakon utama */ 7004402 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film | name = Potret Mistik | imej = | caption = | director = [[Abdul Razak Mohaideen]] | writer = Abdul Razak Razak Mohaideen | story = Abdul Razak Mohaideen | screenplay = [[Azhari Zain]] | starring = {{plainlist| * [[Cico Harahap]] * [[Khai Wahi]] * [[Serina Redzuawan]] * [[Farid Kamil]] }} | producer = {{plainlist| * [[David Teo]] * Ahmad Puad Onah (eksekutif) }} | editing = Musa Idris | cinematography = Zainal Othman | music = {{plainlist| * Teddy Iskandar * Brian Ng }} | distributor = {{plainlist| * MIG Pictures * [[Primeworks Studios]] }} | studio = {{plainlist| * [[Metrowealth Pictures]] * [[Grand Brilliance]] }} | budget = RM 1.5 juta | gross = RM 0.95 juta | released = {{film date|2005|3|10|Malaysia}} | runtime = | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] }} '''''Potret Mistik''''' ialah sebuah filem seram [[Malaysia]] 2005 arahan [[Abdul Razak Mohaideen]]. Dibintangi [[Cico Harahap]], [[Khai Wahi]], [[Serina Redzuawan]] dan [[Farid Kamil]]. == Pelakon == === Pelakon utama === * [[Cico Harahap]] sebagai Jeffri Abdullah @ Amar, * [[Khai Wahi]] sebagai Harry, Kawan Jeffri * [[Serina Redzuawan]] sebagai Seri,Teman wanita Jeffri * [[Farid Kamil]] sebagai Zack,Kawan Jeffri #2 * [[Ismail Din]] sebagai Abdullah Ariffin,Bapa angkat Jeffri & suami Salbiah yang memelihara Jeffri sejak bayi. === Pelakon pembantu === * [[Aznah Hamid]] sebagai Salbiah Ahmad * [[Khatijah Tan]] sebagai Latifah * [[Maimunah Ahmad]] sebagai Bidan * [[Normala Omar]] sebagai Pengetua * Rizal Othman sebagai Izham * [[Seelan Paul]] sebagai ASP Seelan * [[Khir Rahman]] sebagai Hayden * [[Azhari Zain]] sebagai Doktor * Liza Zain sebagai Doktor 2 * [[Yana Samsudin]] sebagai Jururawat * Lynn Lim sebagai Vanessa * Ujang Mohd Shariff sebagai Inspektor Rafi === Memperkenalkan === * Lintang Asih sebagai Aseh * Intan Jusmiera sebagai Miera * [[Winnie Kok]] sebagai Winnie * [[Pierre Andre]] sebagai Badrul === Penampilan khas === * [[Erra Fazira]] sebagai Kartini * [[Zamarul Hisham]] sebagai Tuan Amar == Sambutan == Filem ini dikeluarkan pada 10 Mac 2005 dan mendapat kutipan sebanyak RM 0.95 juta. == Pautan luar == * {{IMDb title|1573197}} {{Filem terbitan Grand Brilliance}} [[Kategori:Filem 2005]] [[Kategori:Filem seram Malaysia]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2005]] [[Kategori:Filem arahan A. Razak Mohaideen]] {{Stub}} 0bii45csoakbmo9uaou6bnhyfvhx9x0 0 256416 7003907 5935329 2026-11-11T13:28:21Z ~2026-53820-48 420431 /* Pencapaian */ Aura Faheem 7003907 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Kebangsaan Permas Jaya (5) |Moto =Visi, Misi, Realiti |Tarikh =01 Januari 2002 |TarikhRasmi =01 Januari 2002 |Jenis Sekolah = [[Sekolah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Kod sekolah = JBA1101 |Bandar = {{MAS}} Jalan Permas 13/1, Taman Permas Jaya |Daerah = 81750, Masai, |Negeri = [[Johor|Johor Darul Takzim]] |Negara = [[Malaysia]] |Singkatan =SK Permas Jaya 5 |Laman = |Telefon = 6073864677 |Faks = 6073864677 |footnotes = |Lagu Sekolah=Permata Delima|Poskod=81750}} '''Sekolah Kebangsaan Permas Jaya (5)''' atau nama ringkasnya ''SK Permas Jaya (5)'', merupakan sebuah Sekolah kebangsaan yang terletak di Jalan Permas 13/1, Taman Permas Jaya. Pada 2009, Sekolah Kebangsaan Permas Jaya (5) memiliki 110 pelajar lelaki dan 98 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 208 orang. Ia mempunyai seramai 14 orang guru.²⁰⁰⁹ ==Sejarah == ==Pencapaian == 2010 Seorang murid mencapai 5A dalam peperiksaan UPSR 2011 Seramai dua orang murid mencapai 5A dalam peperiksaan UPSR 2012 Seorang murid mencapai 5A dalam peperiksaan UPSR '''Ahmad Faheem bin Shamsul''' menjadi antara murid cemerlang yang dapat memasuki SM Sains Muar. == Alamat== :Sekolah Kebangsaan Permas Jaya (5) :Jalan Permas 13/1, Bandar Baru Permas Jaya :81750, Masai :Johor, Malaysia :Telefon = 6073864677 == Pautan luar == * [[Kategori: Sekolah kebangsaan di Johor|Permas Jaya (5)]] [[Kategori: Sekolah rendah di Johor|Permas Jaya (5)]] cr4zqzj9rei0pywrwoyo1p3f0qzxiyg 7003909 7003907 2026-11-11T13:33:09Z ~2026-59712-21 425101 7003909 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Kebangsaan Permas Jaya (5) |Moto =Visi, Misi, Realiti |Tarikh =01 Januari 2002 |TarikhRasmi =01 Januari 2002 |Jenis Sekolah = [[Sekolah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Kod sekolah = JBA1101 |Bandar = {{MAS}} Jalan Permas 13/1, Taman Permas Jaya |Daerah = 81750, Masai, |Negeri = [[Johor|Johor Darul Takzim]] |Negara = [[Malaysia]] |Singkatan =SK Permas Jaya 5 |Laman = |Telefon = 6073864677 |Faks = 6073864677 |footnotes = |Lagu Sekolah=Permata Delima|Poskod=81750}} '''Sekolah Kebangsaan Permas Jaya (5)''' atau nama ringkasnya ''SK Permas Jaya (5)'', merupakan sebuah Sekolah kebangsaan yang terletak di Jalan Permas 13/1, Taman Permas Jaya. Pada 2009, Sekolah Kebangsaan Permas Jaya (5) memiliki 110 pelajar lelaki dan 98 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 208 orang. Ia mempunyai seramai 14 orang guru.²⁰⁰⁹ ==Sejarah == '''Ahmad Faheem Bin Shamsul''' merupakan ketua pelajar paling berwibawa yang berjaya menghentikan organisasi "'''High Council'''" Pada 2024, '''Ahmad Faheem Bin Shamsul''' (ketua pelajar) berjaya memenangi '''KUDETA''' sekaligus merampas pemerintahan daripada kaplar yang durjana ==Pencapaian == 2010 Seorang murid mencapai 5A dalam peperiksaan UPSR 2011 Seramai dua orang murid mencapai 5A dalam peperiksaan UPSR 2012 Seorang murid mencapai 5A dalam peperiksaan UPSR '''Ahmad Faheem bin Shamsul''' menjadi antara murid cemerlang yang dapat memasuki SM Sains Muar. == Alamat== :Sekolah Kebangsaan Permas Jaya (5) :Jalan Permas 13/1, Bandar Baru Permas Jaya :81750, Masai :Johor, Malaysia :Telefon = 6073864677 == Pautan luar == * [[Kategori: Sekolah kebangsaan di Johor|Permas Jaya (5)]] [[Kategori: Sekolah rendah di Johor|Permas Jaya (5)]] a9n17pyir1mhaz0kp5bgaacujlsjfj0 0 256708 7004066 6140091 2026-11-12T02:24:25Z ~2026-59924-19 425175 /* Alamat */ 7004066 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Kebangsaan Telok Ramunia |Logo Sekolah = |Moto = |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Pengetua = |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = JBA3019 |Bandar = {{MAS}} SK Telok Ramunia, 81620 Pengerang |Daerah = 81620, Pengerang, |Negeri = [[Johor|Johor Darul Takzim]] |Negara = [[Malaysia]] |Kemasukan = |Singkatan = |Laman = |Telefon = 6078264899 |Faks = 6078264899 |footnotes = }} '''Sekolah Kebangsaan Telok Ramunia''' atau nama ringkasnya ''SK Telok Ramunia'', merupakan sebuah Sekolah kebangsaan yang terletak di SK Telok Ramunia, 81620 Pengerang. Pada 2020, Sekolah Kebangsaan Telok Ramunia menpunyai 131 pelajar lelaki dan 131 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 262 orang. Ia mempunyai seramai 27 orang guru.²⁰²⁰ En Arman Bin Omar adalah guru besar SK Telok Ramunia hingga kini. ==Sejarah == ==Pencapaian == == Alamat== :Sekolah Kebangsaan Telok Ramunia :SK Telok Ramunia, 81620 Pengerang :81620, Pengerang :Johor, Malaysia :Telefon = 6078264899 :Fax = 6078264899 :email : sekolah-3958@moe-dl.edu.my == Pautan luar == * http://johor.home.net.my/directory/kota-tinggi/schools/sekolah-kebangsaan-telok-ramunia [[Kategori: Sekolah kebangsaan di Johor|Telok Ramunia]] [[Kategori: Sekolah rendah di Johor|Telok Ramunia]] j7worocsris56c3d7u4d8fl3v790j8u 0 257046 7003917 6976194 2026-11-11T14:07:16Z ~2026-59851-31 425105 /* Sejarah */ 7003917 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Kebangsaan Bandar Maharani |Logo Sekolah = [[imej:Sekolah Kebangsaan Bandar Maharani.jpg|200px|center]] |Moto = '''PENGETAHUAN SULUH KEMAJUAN''' |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Pengetua = |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = JBA5004 |Bandar = JKR 999, Jln Arab |Daerah = 84000, Muar, |Negeri = [[Johor|Johor Darul Takzim]] |Negara = {{MAS}} |Kemasukan = |Singkatan = |Laman = |Telefon = 6069522435 |Faks = 6069522435 |footnotes = }} '''Sekolah Kebangsaan Bandar Maharani''' atau nama ringkasnya ''SK Bandar Maharani'', merupakan sebuah Sekolah kebangsaan yang terletak di JKR 999 Jalan Arab, [[Muar]]. Nama asal sekolah ini ialah Sekolah Melayu Bandar Maharani yang diasaskan pada 1884. Pada 2009, Sekolah Kebangsaan Bandar Maharani memiliki 379 pelajar lelaki dan 246 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 625 orang. Ia mempunyai seramai 40 orang guru.²⁰⁰⁹ ==Sejarah == ==Pencapaian == Sekolah Kebangsaan Bandar Maharani pernah dianugerahi Sekolah Berprestasi Tinggi pada tahun 2013. '''Muhammad Naseem''' dan '''Muhammad Eylman''' telah menjadi murid contoh di sekolah tersebut yang telah memasuki SAMURA pada hari ini. == Alamat== :Sekolah Kebangsaan Bandar Maharani :JKR 999 Jalan Arab :84000 Muar :[[Johor]], {{MAS}} :Telefon = 6069522435 :Fax = 6069522435 ==Alumni terkenal== = [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]], [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-8 -Muhammad Naseem bin Azli -Muhammad Eylman bin Norhakim = == Pautan luar == [[Kategori: Sekolah kebangsaan di Johor|Bandar Maharani]] [[Kategori: Sekolah rendah di Johor|Bandar Maharani]] 10dtdatatnfktd9hohlulxdm9ulkph1 0 257301 7003918 6010708 2026-11-11T14:09:22Z ~2026-59851-31 425105 /* Pencapaian */ 7003918 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Kebangsaan Parit Bunga |Logo Sekolah = |Moto = |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Pengetua = |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = JBA5039 |Bandar = {{MAS}} Km 4, Parit Bunga |Daerah = 84000, Muar, |Negeri = [[Johor|Johor Darul Takzim]] |Negara = [[Malaysia]] |Kemasukan = |Singkatan = |Laman = |Telefon = 6069544237 |Faks = 6069544337 |footnotes = | Imej = SK Parit Bunga, Kampung Parit Bunga 20230916 165544.jpg }} '''Sekolah Kebangsaan Parit Bunga''' atau nama ringkasnya ''SK Parit Bunga'', merupakan sebuah Sekolah kebangsaan yang terletak di Km 4, Parit Bunga. Pada 2009, Sekolah Kebangsaan Parit Bunga memiliki 573 pelajar lelaki dan 495 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 1068 orang. Ia mempunyai seramai 71 orang guru.²⁰⁰⁹ ==Sejarah == ==Pencapaian == '''Muhammad Naqiu Anaqi bin Mohd Luthfi''' telah menjadi pelukis terkenal dan dapat masuk ke SM Sains Muar. == Alamat== :Sekolah Kebangsaan Parit Bunga :Km 4, Parit Bunga :84000, Muar :Johor, Malaysia :Telefon = 6069544237 :Fax = 6069544337 == Pautan luar == * [[Kategori: Sekolah kebangsaan di Johor|Parit Bunga]] [[Kategori: Sekolah rendah di Johor|Parit Bunga]] ggsc9mndjp4joa0155tkt2rerm5mnne 0 264473 7004331 6626670 2026-11-12T10:05:39Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004331 wikitext text/x-wiki {{Huraian pendek|Spesies mamalia}} {{Speciesbox | fossil_range = [[Pleistosen Awal]] – kini {{fossil range|1.5|0}} | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref =<ref name="iucn">{{cite iucn |author=Cooke, J.G. |year=2018 |errata=2019 |title=''Balaenoptera musculus'' |volume=2018 |page=e.T2477A156923585 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T2477A156923585.en |access-date=13 June 2024}}</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite web|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=14 January 2022|website=cites.org}}</ref> | image = Anim1754 - Flickr - NOAA Photo Library.jpg | image_caption = Paus biru dewasa<br />(''Balaenoptera musculus'') | image2 = blue whale size.svg | image2_caption = Ukuran berbanding manusia biasa | genus = Balaenoptera | species = musculus | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | subdivision_ranks = Subspesies | subdivision = * ''[[Pygmy blue whale|B. m. brevicauda]]'' <small>Ichihara, 1966</small> * ?''B. m. indica'' <small>Blyth, 1859</small> * ''B. m. intermedia'' <small>Burmeister, 1871</small> * ''B. m. musculus'' <small>Linnaeus, 1758</small> | range_map = Cypron-Range Balaenoptera musculus.svg | range_map_caption = Taburan paus biru (warna biru) | synonyms = * ''Balaena musculus'' {{small|Linnaeus, 1758}} * ''Balaenoptera gibbar'' <small>[[William Scoresby|Scoresby]] 1820</small> * ''Pterobalaena gigas'' <small>[[Pierre-Joseph van Beneden|Van Beneden]] 1861</small> * ''Physalus latirostris'' <small>[[William Henry Flower|Flower]] 1864</small> * ''Sibbaldius borealis'' <small>[[John Edward Gray|Gray]] 1866</small> * ''Flowerius gigas'' <small>[[Wilhelm Lilljeborg|Lilljeborg]] 1867</small> * ''Sibbaldius sulfureus'' <small>[[Edward Drinker Cope|Cope]] 1869</small> * ''Balaenoptera sibbaldii'' <small>[[Georg Ossian Sars|Sars]] 1875</small> }} '''Paus biru''' ('''''Balaenoptera musculus''''') ialah sejenis [[mamalia]] marin dalam suborder [[paus balin]].<ref name="factsheet" /> Dengan panjang maksimum sah {{cvt|29.9|–|30.5|m}} dan seberat {{cvt|190|–|200|t|sp=}}, ia adalah [[Binatang terbesar dan terberat|binatang terbesar diketahui pernah wujud]].{{efn|Spesies pupus paus ''[[Perucetus]] colossus'' (dihuraikan pada 2023) dicadangkan sebagai pesaing lain paus biru berdasarkan saiz,<ref name="AT23">{{cite journal|last1=Bianucci|first1=G.|last2=Lambert|first2=O.|last3=Urbina|first3=M.|last4=Merella|first4=M.|last5=Collareta|first5=A.|last6=Bennion|first6=R.|last7=Salas-Gismondi|first7=R.|last8=Benites-Palomino|first8=A.|last9=Post|first9=K.|last10=de Muizon|first10=C.|last11=Bosio|first11=G.|last12=Di Celma|first12=C.|last13=Malinverno|first13=E.|last14=Pierantoni|first14=P.P.|last15=Villa|first15=I.M.|last16=Amson|first16=E.| year=2023|title=A heavyweight early whale pushes the boundaries of vertebrate morphology|journal=Nature|volume=620 |issue=7975 |pages=824–829 |doi=10.1038/s41586-023-06381-1|pmid=37532931 |bibcode=2023Natur.620..824B |s2cid=260433513 |hdl=10281/434998|hdl-access=free}}</ref> however, this was later disputed in 2024.<ref name=MP24/> Several extinct dinosaurs may also have reached a similar mass to the blue whale.<ref name="Bruhathkayosaurus2023"/>}} Tubuh paus biru yang panjang dan langsing memiliki pelbagai warna belakang biru-kelabu dan lebih cerah di bahagian bawah. Empat subspesies telah dikenal pasti: ''B. m. musculus'' di Atlantik Utara dan Pasifik Utara, ''B. m. intermedia'' di Lautan Selatan, ''B. m. brevicauda'' ([[paus biru katik]]) di Lautan Hindi dan Lautan Pasifik Selatan, dan ''B. m. indica'' di Lautan Hindi Utara. Terdapat sebuah populasi di luar perairan [[Chile]] yang berupaya menjadi subspesies kelima. == Huraian == Paus biru banyak terdapat di hampir semua lautan di [[Bumi]] sehingga awal abad kedua puluh. Selama lebih satu abad, mereka telah ditangkap sehingga hampir pupus disebabkan [[pemburuan paus]] sehingga dilindungi oleh masyarakat antarabangsa pada 1966. Satu laporan pada 2002 menganggarkan terdapat 5,000 hingga 12,000 ekor paus biru di seluruh dunia, <ref name="pop">{{cite web | title = Assessment and Update Status Report on the Blue Whale ''Balaenoptera musculus'' | url = http://www.sararegistry.gc.ca/virtual_sara/files/cosewic/sr_blue_whale_e.pdf | format = PDF | publisher = Committee on the Status of Endangered Wildlife in Canada | year = 2002 | accessdate = 2007-04-19}}</ref> terletak di sekurang-kurangnya lima kumpulan. Penyelidik terkini subspesies kerdil mencadangkan bahawa ini mungkin merupakan anggaran kurang.<ref name="BBC_pop">{{cite news | author = Alex Kirby | title = Science seeks clues to pygmy whale | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3003564.stm | publisher = [[BBC News Online]] | date = 19 June 2003 | accessdate = 21 April 2006 }}</ref> Sebelum pemburuan paus, populasi terbesar adalah di Antartika, berjumlah sekitar 239,000 (julat 202,000 hingga 311,000).<ref name="Ant">{{cite journal | author = T.A. Branch, K. Matsuoka and T. Miyashita | title = Evidence for increases in Antarctic blue whales based on Bayesian modelling | journal = Marine Mammal Science | volume = 20 | pages = 726–754 | year = 2004 | doi = 10.1111/j.1748-7692.2004.tb01190.x | issue = 4 }}</ref> Seperti paus balin yang lain, dietnya terdiri hampir keseluruhnya daripada [[krustasia]] kecil yang dikenali sebagai [[kril]].<ref name="wheelock2">{{cite web|url=http://whale.wheelock.edu/bwcontaminants/welcome.html|title=Contaminant analysis of organochlorines in blubber biopsies from blue whales in the St. Lawrence Seaway|author=Jason de Koning and Geoff Wild|year=1997|publisher=Trent University|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070704145244/http://whale.wheelock.edu/bwcontaminants/welcome.html|archive-date=2007-07-04|accessdate=2007-06-29}}</ref> == Taburan == Hanya terdapat tumpuan lebih kecil (sekitar 2,000) di setiap kumpulan di timur [[Lautan Pasifik]], [[Antartika]] dan [[Lautan Hindi]]. Terdapat dua atau lebih kumpulan di Utara [[Lautan Atlantik]], dan sekurang-kurangnya di [[Hemisfera Selatan|Hemisfera]] [[Hemisfera Selatan|Selatan]]. ==Rujukan== {{Reflist|colwidth=30em}} ==Bacaan lanjut== {{Refbegin}} * {{RefAudubonMarineMammals}} pp.&nbsp;89–93. * {{Cite book | title = Blue Whales | author = J. Calambokidis and G. Steiger | year = 1998 | publisher = Voyageur Press | isbn = 0-89658-338-4}} * {{cite web | title= Blue Whale | work= [[American Cetacean Society]] | url= http://www.acsonline.org/factpack/bluewhl.htm | accessdate= 2005-01-07 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20041229091633/http://www.acsonline.org/factpack/bluewhl.htm | archivedate= 2004-12-29 | url-status= live }} * {{cite web | title = Blue whale, ''Balaenoptera musculus'' | work = MarineBio.org | url = http://marinebio.org/species.asp?id=41 | accessdate = 2006-04-21 }} * [http://www.nmfs.noaa.gov/pr/species/mammals/cetaceans/bluewhale.htm NOAA Fisheries, Office of Protected Resources] Blue whale biology & status {{Refend}} ==Pautan luar == {{Commons |Balaenoptera musculus}} {{Wikispecies |Balaenoptera musculus}} * [http://www.arkive.org/species/GES/mammals/Balaenoptera_musculus/ Photographs and movies from ARKive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060217191002/http://www.arkive.org/species/GES/mammals/Balaenoptera_musculus/ |date=2006-02-17 }} * [http://www.whalingmuseum.org/exhibits/kobo.html Photographs from the] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016204937/http://www.whalingmuseum.org/exhibits/kobo.html |date=2008-10-16 }} [[New Bedford Whaling Museum]] *[http://www.whalingmuseum.org/exhibits/kobo.html of "Kobo", a blue whale skeleton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016204937/http://www.whalingmuseum.org/exhibits/kobo.html |date=2008-10-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016204937/http://www.whalingmuseum.org/exhibits/kobo.html |date=2008-10-16 }}<!--- Note the double-linking in the line above is a deliberate to keep the section looking neat --> * [http://www.birds.cornell.edu/brp/listen-to-project-sounds/blue-whale Blue whale vocalizations] – [[Cornell]] Lab of Ornithology—Bioacoustics Research Program * [http://www.cetace.info/videos/Baleine_bleue/videos_baleine_bleue.php Blue whale movies, text in French] * [http://www.panda.org/what_we_do/endangered_species/endangered_species_list/cetaceans/about/blue_whale/ World Wide Fund for Nature (WWF) – species profile for the blue whale] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science_and_environment/10340277.stm BBC News – Great whales] * [http://www.bbc.co.uk/nature/species/Blue_Whale Blue whale video clips and news from the BBC – BBC Wildlife Finder] * [http://www.youtube.com/watch?v=l9QaFkG17ds&feature=player_embedded#at=29 Blue whales in Sri Lanka] * [http://www.balaenopteramusculus.com/ ''Balaenoptera musculus''] [[Kategori:Balaenoptera]] {{Tunas-mamalia}} rexlc8bi5y7p70s4o5b7ghkpv2lkaqr 0 270957 7004282 6501549 2026-11-12T09:21:50Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004282 wikitext text/x-wiki {{Infobox|name = |bodystyle = |title = Bomba |titlestyle = |image = [[Fail:2june 2007 559.jpg|200px|]] |imagestyle = |caption = |captionstyle = |headerstyle = background:#F00; |labelstyle = background:#ddf; |datastyle = |header1 = Bomba |label1 = |data1 = |header2 = |label2 = |data2 = |header3 = |label3 = |data3 = [[Pertubuhan]] awam, swasta, kerajaan atau sukarela |header4 = |label4 = |data4 = |header5 = |label5 = |data5 = |belowstyle = background:#F00; |below = }} '''Jabatan bomba''' merupakan sebuah organisasi [[sektor awam|awam]] atau [[sektor swasta|swasta]] yang menyediakan perkhidmatan [[Pemadaman kebakaran|memadam serta meredakan]] [[Kebakaran|bencana kebakaran]] mengikut tahap penguatkuasaan, sama ada perbandaran, mukim, daerah, negeri atau kebangsaan.<ref>{{cite book | title=Organizing for Fire And Rescue Services | first=Arthur E. | last=Cote | page=92 | chapter=Basics of Fire and Fire Science | publisher=Jones & Bartlett Publishers | year=2003 | isbn=9780877655770 | url=http://books.google.com/books?id=M8NZeVI6eZUC&pg=PA1&dq=fire+department&lr=&client=firefox-a#PPA92,M1}}</ref> Para anggotanya disebut sebagai [[ahli bomba]]. Perkataan Bomba berasal dari Bahasa Portuguese iaitu Bombeiros == Organisasi == [[Fail:Tokyo Fire Department Building.JPG|thumb|kanan|130px|Ibu pejabat Jabatan Bomba Tokyo.]] Sesebuah jabatan bomba lazimnya mempunyai fungsi asas untuk memadam, menentang, mencegah dan mengawal kebakaran serta menyelamatkan nyawa, premis dan harta benda daripada musnah akibat kebakaran. Di [[Malaysia]], fungsi-fungsi bomba adalah tertakluk di bawah Seksyen 5(1) & (2) Akta Perkhidmatan Bomba 1988 (Akta 341) seperti berikut:- <ref>{{cite web |title=Objektif dan Fungsi |url=http://www.bomba.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=5&Itemid=24&lang=bm |accessdate=1 Mac 2011 |publisher=Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia }}</ref> # Memadam, menentang, mencegah dan mengawal kebakaran. # Melindungi nyawa dan harta sekiranya berlaku kebakaran. # Menentukan adanya jalan keluar kebakaran, penyelengaraan dan pengawalseliaan yang sempurna. # Menjalankan penyiasatan tentang sebab, punca dan hal kebakaran. # Melaksanakan khidmat kemanusiaan termasuk perlindungan nyawa dan harta semasa berlakunya apa-apa bencana. == Sejarah == === Peristilahan === Perkataan ''bomba'' mula-mula muncul pada abad ke-16 dengan tibanya [[Empayar Portugal|pihak Portugal]] ke Nusantara yang lagi-lagi [[Melaka Portugis|menduduki Melaka]] pada ketika itu. "Bomba" itu sendirinya dalam [[bahasa Portugis]] bermaksud "[[pam]]" (bandingkan ''pump'' dalam bahasa Inggeris);<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com.my/books?id=L_N7AgAAQBAJ&pg=PA112&lpg=PA112&dq=%22bomba%22+portuguese+malay&source=bl&ots=ctEE-Vw981&sig=ACfU3U2zpodh1XicQvoyifUOzg6mKZoJlA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjMpuODyeXpAhXDQ30KHckMCBQQ6AEwA3oECAkQAg#v=onepage&q=%22bomba%22%20portuguese%20malay&f=false|title=The Portuguese in Malay Land|last=Muzzi|first=Geraldo Affonso|publisher=Ediçoes Vercial|year=2014|isbn=|location=|pages=112}}</ref> malah perkataan yang hampir mirip "pompa" pernah digunakan dengan makna sama.<ref>{{Cite web|url=http://prpm.dbp.gov.my/cari1?keyword=pom|title=pompa|last=|first=|date=|website=Kamus Pelajar|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka Malaysia|via=Pusat Rujukan Persuratan Melayu|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=3 Jun 2020|edition=ke-2}}</ref> === Perkembangan === [[Fail:Samocice OSP, Fire truck with hand pump.JPG|thumb|Lori bomba lama di [[Samocice]] - [[Poland]].]] Jabatan bomba terawal ditubuhkan semasa zaman [[Rom Purba]] oleh [[Egnatius Rufus]] yang menggunakan hamba abdinya untuk menyediakan perkhidmatan bomba percuma.<ref>{{cite web|title=Fire-brigades in the Roman realm|url=http://www.economypoint.org/f/fire-brigades-in-the-roman-realm.html|publisher=Economypoint.org|accessdate=3 July 2010|archive-date=2011-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726014031/http://www.economypoint.org/f/fire-brigades-in-the-roman-realm.html|url-status=dead}}</ref> Mereka menentang kebakaran dengan menggunakan timba berantai serta meronda jalan-jalan dengan kuasa menghukum sesiapa yang melanggar peraturan pencegahan kebakaran. Jabatan bomba kemudian ditubuhkan oleh syarikat [[insurans]] pada abad ke-18 dan 19. Pada tahun 1736, [[Benjamin Franklin]] telah menubuhkan syarikat insurans kebakaran pertama bernama [[Union Fire Company|Union Volunteer Fire Company]] di [[Philadelphia]].<ref>{{cite book | title=Fire Service Orientation and Terminology | last=IFSTA | publisher=Fire Protection Publications, University of Oklahoma | year=2004 | isbn=9780879392321| url=http://books.google.com/books?id=mMjkAQAACAAJ&dq=Fire+Service+Orientation+and+Terminology&lr=&client=firefox-a&cd=1}}</ref> Bandar raya [[Boston]] menubuhkan jabatan bomba pertama yang dibiayai orang awam di Amerika pada tahun 1679.<ref>{{cite book | title=Introduction to Fire Protection, 3rd Edition | first=Robert | last=Klinoff | page=59 | chapter=Public Fire Protection | publisher=Thomson Delmar Learning | year=2007 | isbn=9781418001773 | url=http://books.google.com/books?id=WP9LRAAACAAJ&dq=Introduction+to+Fire+Protection+klinoff&hl=en&ei=0RKtTNbxE4T7lweaxYnOBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDMQ6AEwAA}}</ref> Pada lewat abad ke-19, permintaan terhadap pemerintahan berpusat terhadap syarikat bomba swasta muncul berikutan tindakan syarikat bomba berkenaan kerana syarikat bomba tersebut ada kalanya enggan memadamkan kebakaran di bangunan yang tidak memiliki insurans kebakaran. Harta yang diinsuranskan biasanyanya mempunyai plak yang menandakan syarikat insurans masing-masing. Tindakan tersebut menyebabkan sebahagian bandar raya musnah teruk serta banyak nyawa yang terkorban. Bandar-bandar raya mula menubuhkan jabatan bomba sendiri sebagai satu bentuk perkhidmatan awam, sekaligus memaksa syarikat bomba swasta ditutup. == Rujukan == {{reflist|2}} == Pautan luar == * [http://www.bomba.gov.my Laman web rasmi Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia] {{Kategori Commons|Fire stations}} [[Kategori:Bomba]] [[Kategori:Pemadaman kebakaran]] qe8u7j05ccib990es9vm6aa8otyume6 0 272989 7004372 5961988 2026-11-12T10:32:49Z ~2026-60077-05 425213 1 7004372 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header | name = Asari-chan | image = | caption = Kulit jilid pertama ''Asari-chan'' | ja_kanji = あさりちゃん | genre = [[Komedi]] }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = Mayumi Muroyama | publisher = [[Shogakukan]] | demographic = Shōjo | magazine = ''Shōgaku Ninensei'' dan pelbagai majalah Shogakukan | first = 1978 | last = 2014 | volumes = 100 }} {{Infobox animanga/Anime | type = siri televisyen | director = Kazumi Fukushima | studio = [[Toei Animation]] | network = [[TV Asahi]] | first = 25 Januari 1982 | last = 28 Februari 1983 | episodes = 54 }} {{Infobox animanga/Footer}} '''Asari-chan''' (Jepun: あさりちゃん) ialah siri [[manga]] [[shōjo]] bergenre komedi yang dihasilkan oleh Mayumi Muroyama. Siri ini mula disiarkan dalam majalah terbitan [[Shogakukan]] pada tahun 1978 dan berakhir pada tahun 2014 selepas tempoh penerbitan selama kira-kira 35 tahun.<ref name="oricon">{{cite news |url=https://www.oricon.co.jp/news/2032285/full/ |title=『あさりちゃん』連載35周年、コミックス100巻で完結 |publisher=Oricon News |date=25 Disember 2013 |language=ja}}</ref> Dengan jumlah edaran melebihi 28 juta naskhah, ''Asari-chan'' merupakan antara siri manga kanak-kanak dan shōjo yang paling laris di Jepun.<ref name="oricon" /> Manga ini kemudiannya diadaptasi menjadi siri [[anime]] televisyen oleh [[Toei Animation]], yang disiarkan dari 25 Januari 1982 hingga 28 Februari 1983 dengan jumlah 54 episod.<ref>{{Citation|title=Asari-chan|url=https://myanimelist.net/anime/6629/Asari-chan|accessdate=2026-11-12|language=en}}</ref> == Sinopsis == Kisah ini mengikuti kehidupan Asari Hamano, seorang murid sekolah rendah Tahun Empat yang ceria tetapi sering melakukan kesilapan dan tidak begitu cemerlang dalam pelajaran. Kehidupan hariannya bersama ahli keluarga, rakan-rakan dan persekitaran sekolah menjadi sumber pelbagai situasi lucu yang membentuk tema utama siri ini. == Penerbitan == ''Asari-chan'' ditulis dan dilukis oleh Mayumi Muroyama. Siri ini mula diterbitkan dalam keluaran Ogos 1978 majalah ''Shōgaku Ninensei'' terbitan Shogakukan. Selain itu, karya ini turut diterbitkan dalam beberapa majalah lain seperti ''CoroCoro Comic'', ''Pyonpyon'', ''Ciao'', ''Shōgaku Ichinensei'', ''Shōgaku Sannensei'', ''Shōgaku Yonnensei'' dan ''Shōgaku Gonensei''.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Asari-chan |title=Asari-chan |website=Wikipedia Bahasa Inggeris |access-date=12 November 2026}}</ref> Siri ini tamat pada tahun 2014 dengan jumlah keseluruhan 100 jilid tankōbon.<ref name="oricon" /> == Adaptasi anime == Adaptasi anime televisyen ''Asari-chan'' diterbitkan oleh [[Toei Animation]] dan diarahkan oleh Kazumi Fukushima. Siri ini mula bersiaran di Jepun pada 25 Januari 1982 melalui rangkaian [[TV Asahi]] dan berakhir pada 28 Februari 1983.<ref>{{cite web |url=https://myanimelist.net/anime/6629/Asari-chan |title=Asari-chan (TV) |website=MyAnimeList}}</ref> Lagu tema pembukaan ialah ''Ano Ko wa Asari-chan'' nyanyian Yoko Maekawa manakala lagu penutup ialah ''Watashi wa Onna no Ko'' oleh penyanyi yang sama.<ref>{{cite web |url=https://www.allcinema.net/cinema/89248 |title=あさりちゃん (1982) |website=allcinema |language=ja}}</ref> == Pelakon suara == * Katsue Miwa sebagai Asari Hamano * Chiyoko Kawashima sebagai Tatami Hamano * Kei Tomiyama sebagai Papa * Mariko Mukai sebagai Mama * Fuyumi Shiraishi sebagai Morino Kakesu * Jouji Yanami sebagai Shinigami * Katsuji Mori sebagai Jirou Morino * Kouji Totani sebagai Dog Asari == Penerimaan == ''Asari-chan'' menerima sambutan yang sangat baik sepanjang penerbitannya. Pada tahun 1985, karya ini memenangi [[Anugerah Manga Shogakukan]] dalam kategori manga kanak-kanak.<ref>{{Cite web|url=https://shogakukan-comic.jp/shogakukan-mangasho-archives|title=小学館漫画賞 過去受賞作 – 小学館コミック|date=2018-10-25|language=ja|access-date=2026-11-12}}</ref> Pada tahun 2014, siri ini turut menerima Anugerah Khas Jawatankuasa Penilai dalam Anugerah Manga Shogakukan ke-59 serta Hadiah Utama Persatuan Kartunis Jepun.<ref>{{Cite web|url=https://nihonmangakakyokai.or.jp/about/about07|title=日本漫画家協会賞 {{!}} 漫画家協会WEB|website=nihonmangakakyokai.or.jp|access-date=2026-11-12}}</ref> == Lihat juga == * [[Toei Animation]] * [[Shogakukan]] * Shōjo manga * [[Manga]] == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Manga Shogakukan]] [[Kategori:Siri manga]] 513r8kxz882d6vw20myf6ich5d64qzs 0 276847 7004147 6839549 2026-11-12T06:13:51Z Renenunika 425184 menambah poskod 7004147 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan Merotai Besar |Logo Sekolah = [[imej:Sekolah Menengah Kebangsaan Merotai Besar.jpg|200px|center]] |Moto = |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah menengah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Pengetua = |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = XEA3064 |Bandar = {{MAS}} Peti Surat 272 |Daerah = Tawau, |Negeri = [[Sabah|Sabah Negeri Di Bawah Bayu]] |Negara = [[Malaysia]] |Kemasukan = |Singkatan = |Laman = |Telefon = 6089902824 |Faks = 6089902824 |footnotes = |Poskod=91007}} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Merotai Besar''' atau nama ringkasnya ''SMK Merotai Besar'', merupakan sebuah Sekolah menengah kebangsaan yang terletak di Peti Surat 272. Pada 2024, Sekolah Menengah Kebangsaan Merotai Besar memiliki 649 pelajar lelaki dan 721 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 1370 orang. Ia mempunyai seramai 104 orang guru.²⁰²⁴ ==Sejarah == SMK Merotai Besar, Tawau ditubuhkan pada awal tahun 1980. Penubuhan SMK Merotai Besar ini adalah atas cadangan Kementerian Pelajaran untuk memberi peluang kepada pelajar-pelajar yang bersekolah di kawasan terpencil dan tercicir kerana tidak dapat menyambung ke sekolah menengah Bandar di Tawau. Pada tahun 1980 hanya terdapat 106 murid dan empat orang guru termasuk pengetua. Pelajar-pelajar ini datangnya dari empat buah sekolah rendah sekitar Kg. Merotai Besar iaitu SK. Merotai Besar, SRK. Merotai Kecil, SRK. Kuala Merotai dan SRK. Tiger. Ketika ditubuhkan, bangunan sekolah ini hanya menumpang di SK. Merotai Besar dan menjalankan sesi persekolahan pada waktu petang. Pada awal 1981, satu tinjaun telah dilakukan oleh Kementerian Pelajaran untuk membina bangunan sekolah sendiri. Pada awal tahun 1982, bangunan ini telah dibina. Pembinaan tersebut melibatkan dua blok bangunan sekolah dua tingkat, tiga blok flat kediaman guru, satu blok rumah perkerja (4 unit), satu rumah pengetua, padang sekolah dan sebuah gelanggang bola keranjang. Menjelang bulan April 1984, bangunan sekolah telah mula digunakan. Pada bulan Julai 1985, semua bangunan telah diserahkan kepada pihak kontraktor kepada Jabatan Pelajaran, dan pada tahun ini juga pelajar telah bertambah dan bilangan ketika itu ialah 325 orang murid manakala guru pula seramai 17 orang. Kelas yang dibuka hanya dari tingkatan 1 hingga tingkatan 3 sahaja. Pada tahun 1985, penempatan di asrama telah mula dibuka dan seramai 125 orang pelajar telah dipilih untuk tinggal di asrama. Pelajar-pelajar ini berasal dari penempatan yang jauh dari SMK Merotai Besar iaitu Luasong, Kalabakan, Brumas, dan Wallace Bay. Pada tahun 1986, sebuah loji penapis air telah dibuka khas untuk sekolah ini bagi mengatasi masalah sumber air. Pada tahun ini juga, SMK Merotai Besar telah membuka kelas tingkatan 4 Aliran Sastera. Sepanjang penubuhan SMK Merotai Besar, sekolah ini mempunyai 11 orang pengetua iaitu :- : 1980-1981 : En. Ismail Sulaiman : 1981-1984 : En. Zainuddin Johari : 1985-1988 : En. Kalazen Rabeka : 1989-1991 : Pn. Sadiah Ibrahim : 1992-1996 : En. Ismail Sulaiman : 1996-1998 : Pn. Hjh Hapsah Ismail : 1999-2000 : En. Lean Tek Beng : 2000-2005 : Tn. Hj Mahamad Hj. Abdullah : 2005-2007: Pn. Hjh Arpah A. Kadir : 2008-2013 : Pn. Jamirah Rahmad : 2013-2015: En Abdul Rahman Kannan Abdullah :2015-2023: Dr. Rabe Juhari :2023-2025: Pn Saloma Ambo :2025-Kini :En Manja Abdul Kahal Sekolah ini juga telah muncul sebagai sekolah luar bandar yang dapat dibanggakan. Ini dapat dibuktikan dari segi pencapaian akademik dan kokurikulum yang semakin meningkat dari semasa ke semasa. ==Pencapaian == :Duta PIDM Kebangsaan 2013 Anugerah Kecemerlangan SPM 2012 Peringkat Kebangsaan :Anugerah Sekolah Cemerlang STPM 2012 Negeri Sabah :Anugerah PPIM Terbaik Daerah Tawau 2012 :Anugerah Pusat Sumber Terbaik Sekolah Menengah Luar Bandar Daerah Tawau 2011 :Anugerah Maxis Cyberkids Star Award 2011 :Johan Maxis Cyberkids National Challenge 2010 : == Alamat== :Sekolah Menengah Kebangsaan Merotai Besar :Peti Surat 272 :91007, [[Tawau]] :[[Sabah]], [[Malaysia]] :Telefon | 6089902773 :Faks | 6089902824 :Emel | xea3064@gmail.com :Mukasurat Rasmi | https://www.facebook.com/SMKMerotaiBesarTawau == Pautan luar == * [https://www.facebook.com/SMKMerotaiBesarTawau Sekolah Menengah Kebangsaan Merotai Besar] [[Kategori: Sekolah menengah kebangsaan di Sabah|Merotai Besar]] [[Kategori: Sekolah menengah di Sabah|Merotai Besar]] 8fajwfk5oprtytg0khd2uvlhst1zky6 0 285385 7004222 6709249 2026-11-12T08:44:02Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004222 wikitext text/x-wiki {{refimprove|date=November 2020}} [[Fail:Tanjung Lima Apartment, Seksyen 6 Kota Damansara 20230528 084858.jpg |thumb|right|Pangsapuri kos rendah di [[Kota Damansara]], Malaysia]] [[Fail:Housing_and_Development_Board_flats_near_Woodlands_Avenue_7,_Singapore.jpg|thumb|right|Estet pangsapuri di Singapura. Blok sebegitu membentuk majoriti perumahan di [[Singapura]].]] [[Fail:Apartmentingurgaon.JPG|thumb|right|Kompleks rumah pangsa di [[Gurgaon]], [[India]].]] [[Fail:English Bay Vancouver.jpg|thumb|right|Bangunan pangsapuri di Teluk Inggeris kawasan [[Vancouver]], [[British Columbia]], [[Kanada]].]] [[Fail:red.brick.flats.london.arp.jpg|thumb|right|Blok pangsapuri bata merah di [[Limehouse]], di tebing utara Thames, [[London]], [[England]].]] '''Pangsapuri''' atau '''apartmen''' merupakan unit [[rumah|perumahan]] lengkap diri (sejenis harta tanah tempat tinggal yang merangkumi hanya sebahagian daripada bangunan. Bangunan sebegitu boleh dipanggil '''bangunan apartment''', '''rumah pangsa''', '''blok bangunan flat''' atau, kadang-kala '''blok rumah agam''', terutamanya sekiranya ia terdiri daripada banyak unit untuk disewa. Apartment boleh dimiliki oleh ''pemilik/penduduk'' atau disewa oleh ''penyewa'' (dua jenis tempoh perumahan). Istilah ''apartment'' digemari di [[Amerika Utara]], manakala istilah ''flat'' biasanya, tetapi tidak ekslusif, digunakan di [[United Kingdom]], [[Singapura]], [[Hong Kong]] dan kebanyakan negara Komanwel. Di Malaysia, ''flat'' sering kali digunakan bagi merujuk blok perumahan 2 bilik dengan tangga, tanpa lift, tanpa kemudahan, biasanya 5 tingkat dengan ruang pakir terbuka, yang disasarkan kepada kelompok berpendapatan rendah, sementara ''apartment'' digunakan sebagai istilah meluas bagi perumahan dengan kemudahan (seperti kolam mandi) dan tempat pakir berbumbung dan turut merakumi [[kondominium]] mewah. Di Australia, istilah ''apartment'' memiliki makna sama seperti di A.S., manakala ''flat'' lazimnya merujuk kepada mana-mana hartanah untuk disewa, terutamanya yang dikongsi oleh pelajar atau kumpulan bukan keluarga. Akta Sewa Beli merujuk pada asas feudal bagi harta tanah seperti tanah atau sewa. Ia boleh dijumpai bersama dengan Penyewa atau [[Messuage]] bagi merangkumi kesemua tanah, bangunan dan harta tanah yang lain. Di Malaysia, ia terletak di bawah Akta Sewa Beli 1967 (Akta 212)<ref>{{Cite web |url=http://www.kpdnkk.gov.my/web/guest/akta-sewa-beli-1967 |title=Akta Sewa Beli 1967 (Akta 212) |access-date=2014-07-21 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413154856/http://www.kpdnkk.gov.my/web/guest/akta-sewa-beli-1967 |url-status=dead }}</ref> Di Amerika Syarikat dan Kanada, sesetengah penduduk pangsapuri memiliki pangsapuri mereka sendiri, samaada sebagai [[kooperasi|co-ops]], di mana penghuni memiliki saham kooperasi yang memiliki bangunan atau pemaju; atau dalam kondominium, di mana penghuni memiliki pangsapuri mereka dan berkongsi hakmilik bagi ruang awam. Kebanyakan pangsapuri adalah bangunan yang dibina khusus bagi tujuan itu, tetapi rumah lama yang besar kadang-kala dipecahkan menjadi pangsapuri. Perkataan ''pangsapuri'' membawa erti unit kediaman atau bahagian dalam bangunan. Disesetengah lokasi, terutamanya di Amerika Syarikat, perkataan pangsapuri bererti unit sewa yang dimiliki oleh pemilik bangunan, dan biasanya tidak digunakan bagi kondominium. Di UK, sesetengah pemilik rumah flet memeiliki saham dalam syarikat yang memiliki pegangan bebas bangunan. Ini biasanya dikenali sebagai flet "saham pegangan bebas". Syarikat pegangan bebas memiliki hak bagi mengutip sewa tanah tahunan dari setiap pintu pemilik flet dalam bangunan. Syarikat pegangan bebas juga turut membangunkan atau menjual bangunan, tertakluk pada perancangan dan perundangan biasa yang mungkin dikenakan. Di sesetengah negara perkataan '''unit''' merupakan istilah umum yang merujuk pada kedua-dua pangsapuri dan sewa alamat perniagaan Suite. Perkataan ini digunakan hanya dari segi konteks bangunan khusus; contohnya, "Bangunan ini memiliki tiga unit " atau "Saya akan menyewa satu unit di bangunan ini ", tetapi tidak bagi "Saya akan menyewa satu unit di tempat lain." Di Australia, satu '''unit''' merujuk pada flet, pasangpuri atau malah rumah semi D (“semi-detached”). Sesetengah bangunan boleh dicirikan sebagai ''bangunan kegunaan bercampur'', bererti sebahagian dari bangunan itu adalah untuk kegunaan perdagangan, perniagaan, atau pejabat, biasanya pada tingkat pertama atau beberapa tingkat pertama, dan terdapat satu atau lebih pangsapuri di bahagian bangunan selebihnya, biasanya di tingkat atas. Apabila tiada penyewa menduduki pangsapuri, pemilik pangsapuri atau tuan rumah dikatakan memiliki ''kekosongan''. Bagi pemberi sewa, setiap kekosongan mewakili kerugian pendapatan dari pembayar sewa dari tempoh pangsapuri kosong (contoh. Tidak diduduki). Matlamat pemberi sewa sering kali bagi mengurangkan kadar kekosongan bagi unit mereka. Pemilik pangsapuri, biasanya apabila memindak milik pada penyewa, memberikan mereka kunci pada pintu masuk pangsapuri beserta sebarang kunci lain, seperti kunci bersama pada bangunan atau sebarang ruang bersama dan kunci kotak surat. Apabila penyewa keluar, kunci ini biasanya dipulangkan pada pemilik. ==Jenis pangsapuri dan ciri-ciri == [[File:View of YangJe-Cheon.jpg|thumb|right|Istana Menara Samsung di [[Seoul]], [[Korea Selatan]]. Ia merupakan pangsapuri mewah tinggi di [[Asia Timur]].]] [[File:flats at bristol harbour arp.jpg|thumb|right|Flat Mewah di [[Bristol]], [[England]], [[United Kingdom|UK]]]] [[File:Seattle - garden apartments at 18th and Spruce.jpg|thumb|right|Pangsapuri taman di [[Seattle]], Washington, [[United States]].]] [[File:Apartment.JPG|thumb|right|Pangsapuri di [[Filipina]].|link=Special:FilePath/Apartment.JPG]] [[File:St James Town1.jpg|thumb|Perumahan kos rendah dikejiranan [[St. James Town]] di [[Toronto]], [[Kanada]].]] [[File:CentroSP.jpg|thumb|right|Pangsapuri di downtown Sao Paulo, [[Brazil]]]] [[File:Rua em Copacabana.jpg|thumb|right|Bangunan di antara montonhas di [[Rio de Janeiro]], [[Brazil]]]] == Kelebihan == === Keselamatan tinggi === Sesetengah bangunan pangsapuri memiliki tahap keselamatan yang lebih tinggi. Sebagai contoh, untuk memasuki bangunan keselamatan tinggi, seseorang itu perlu mengesahkan [[kad pintar]] mereka di pintu pagar. Manakala di sesetengah pangsapuri, kad pintar diperlukan untuk mengaktifkan [[lif]]. Selain itu, sebahagian rumah pangsa memiliki jeriji sebelum pintuk masuk ke apartment. Langkah keselamatan 2 atau 3-lapisan ini dalam kebanyakan kes akan menghalang [[serangan rumah]] dan [[kecurian]]. Sesetengah bangunan juga memiliki pengawal dan [[penjaga pintu]] bagi mengawal premis. Banyak pangsapuri moden kelas atasan memiliki [[telefon video|videofon]], membolehkan penghuni melihat dan memastikan identiti tetamu di pintu masuk bangunan sebelum membenarkan mereka masuk. == Kekurangan == === Kegunaan tenaga === Bangunan lebih 4-7 tingkat mempunyai kesan tenaga / m2 lebih rendah berbanding serdahana tinggi / tinggi lebih daripada 7 tingkat. Terdapat seolah-olah menjadi keseimbangan dengan banyak pembolehubah lain dalam analisis kitaran hayat yang mencadangkan bahawa 7 tingkat (sekitar lima puluh unit kediaman setiap hektar merupakan penggunaan pengangkutan petroleum optimum (Kenworthy)) merupakan ketumpatan optimum di kawasan bandar T1, bandar Paris menjadi contoh (Mehaffy). Bangunan yang tidak memerlukan lif (sekitar 4 tingkat walaupun ia boleh menjadi lima dengan dua tingkat pangsapuri akhir (maisonette)) biasanya lebih cekap tenaga. Nota ini adalah bergantung kepada keperluan capaian negara tertentu. === Faktor cuaca === Bangunan tinggi menghasilkan bayangan yang luas pada bangunan berdekatan dengan itu mengurangkan jumlah cahaya matahari yang sampai ke situ. Ia turut memberi bayang pada ruang awam, mengurangkan nilai "amenity" dan yang merupakan sumber bernilai dalam bandar kepadatan serdahana. Gelodak angin juga mungkin masalah besar pada aras tanah jika reka bentuk tidak mengambil kira faktor tersebut. Bayu dingin yang biasa pada musim panas juga mungkin terhalang bagi bangunan berdekatan. == Rujukan == {{Reflist|2}} [[Kategori:Pangsapuri| ]] [[Kategori:Harta tanah]] m84498nkkh1zmi3sz5v2f5yke00pd4z 0 294650 7004284 5668652 2026-11-12T09:22:32Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004284 wikitext text/x-wiki {{Infobox Occupation | name= Ahli bomba | image= [[Fail:US Navy 080730-N-5277R-003 A Commander, Naval Forces Japan firefighter douses a fire on a dummy aircraft during the annual off-station mishap drill at Naval Support Facility Kamiseya.jpg|250px]]|caption=Seorang ahli bomba memadamkan api dalam raptai. Beliau dilengkapi [[hos bomba]] dengan [[penyembur kabus]], [[Radas pernafasan serba lengkap|radas pernafasan]], [[Topi keledar ahli bomba|bomba]] dan peralatan bomba yang lengkap. | official_names= <!------------Details-------------------> | type= Pekerjaan, sukarela | activity_sector= [[Pemadaman kebakaran|Memadam api]], [[Penyelamatan|Menyelamat]], [[Perlindungan api]], [[Perkhidmatan awam]], [[Keselamatan awam]] | competencies= | formation= | employment_field= | related_occupation= [[Penyelamat]], [[Juruteknik perubatan kecemasan]] | average_salary= }} [[Fail:Air Force Fire Training.jpg|thumb|250px|Latihan kebakaran di Pangkalan Udara Kadena, Jepun]] '''Ahli bomba''' ialah penyelamat yang dilatih secara menyeluruh, terutamanya untuk [[Pemadaman kebakaran|memadamkan]] [[kebakaran]] berbahaya yang mengancam penduduk awam dan harta benda, menyelamatkan orang daripada kejadian yang melibatkan kenderaan, bangunan yang runtuh atau terbakar dan situasi-situasi yang seumpamanya. Kehidupan berindustri moden yang semakin rumit mendatangkan banyak lagi bahaya, sehingga mendorong peningkatan dalam kemahiran yang diperlukan dalam teknologi [[bomba]] serta peluasan bidang kuasa penyelamat bomba, termasuk [[perkhidmatan perubatan kecemasan]]. [[Pasukan bomba]] dan ahli bomba sentiasa ada di seluruh dunia, baik [[Kebakaran hutan|kawasan hutan]], bandar mahupun atas kapal. Di sesetengah negara, termasuk A.S., Australia, Belanda, Chad, China, Finland, Jepun, Jerman, Kanada, Malaysia, New Zealand, Singapura dan Sweden; ahli bomba lazimnya merupakan pekerjaan berbayar. Selain itu, terdapat juga '''ahli bomba sukarela''' (secara teorinya tidak berbayar) dan '''ahli bomba simpanan''' (separuh masa, dibayar bila bekerja) yang bersedia dipanggil 24 jam sehari, 7 hari seminggu.<ref>{"Retained Firefighters." Fire and Rescue NSW. Web. 17 Sept. 2011. <http://www.nswfb.nsw.gov.au/page.php?id=11>}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Lihat juga == * [[Bomba]] * [[Peralatan perlindungan peribadi]] == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == {{Commons|Firefighter}} [[Kategori:Ahli bomba| ]] [[Kategori:Pekerjaan perkhidmatan perlindungan]] r7jbb21mczg9tyz8g4rlt8l56prd6p3 0 305598 7004243 6982262 2026-11-12T08:59:32Z Farishhamka 265298 tambah 7004243 wikitext text/x-wiki {{Kotak info pemegang jawatan | name = Amzan Abd Malek | native_name = امزان عبد مالك | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berbahagia]] [[Dato']] | honorific_suffix = [[Darjah Indera Mahkota Pahang|DIMP]] | office = Timbalan Ketua Pengarah Pendidikan (Sektor Pembangunan Profesionalisme) | predecessor = | term_start = 15 Disember 2025 | office2 = Pengarah Bahagian Pengurusan Sekolah Harian | term_start2 = 17 Februari 2025 | term_end2 = 14 Disember 2025 | office3 = Pengarah Pendidikan Negeri Pahang | successor3 = Dato' Hj. Ahmad Zamri Md Isa | term_start3 = 25 September 2023 | term_end3 = 16 Februari 2025 | birth_name = Amzan bin Abdul Malek | birth_date = [[Kampung Peruas]], Raub, Pahang, Malaysia | occupation = Penjawat awam | profession = [[Guru]] }} [[Dato']] '''Amzan Abd Malek''' ({{Jawi|امزان عبد مالك}}) ialah seorang penjawat awam, guru dan penulis yang kini berkhidmat sebagai [[Kementerian Pendidikan Malaysia|Timbalan Ketua Pengarah Pendidikan Malaysia (Sektor Pembangunan Profesionalisme)]] sejak 15 Disember 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.moe.gov.my/pengurusan-tertinggi|title=Korporat KPM|website=www.moe.gov.my|language=|access-date=2026-10-14|url-status=live}}</ref> Sebelum ini beliau berkhidmat sebagai Pengarah Pendidikan Negeri Pahang dan Pengarah Bahagian Pengurusan Sekolah Harian. == Anugerah == === Darjah kebesaran === * {{Bendera|Pahang}}: ** [[Fail:MY-PAH_Order_of_the_Crown_of_Pahang_-_Knight_Companion_-_DIMP.svg|50x50px]] [[Darjah Indera Mahkota Pahang]] (DIMP) – '''Dato'''' (2024)<ref>{{Cite web|url=https://istanapahang.my/54-lagi-penerima-darjah-kebesaran-dan-pingat/|title=54 LAGI PENERIMA DARJAH KEBESARAN DAN PINGAT - Istana Pahang|last=Pahang|first=Kesultanan|date=2024-12-02|language=|url-status=live|access-date=2026-10-14}}</ref> ==Hasil penulisan== # Persatuan Pandu Puteri Malaysia / Amzan Abd. Malek / Hazira Hamsah A.: Karya Minda Resources, 2007. # Persatuan Bulan Sabit Merah Malaysia(PBSMM) / Amzan Abd. Malek / Hazira Hamsah A. : Karya Minda Resources, 2007. # Kadet Remaja Sekolah / Amzan Abd. Malek / Hazira Hamsah A. : Karya Minda Resources, 2007. # Pergerakan Pengakap / Amzan Abd. Malek / Hazira Hamsah A. : Karya Minda Resources, 2007. # Persatuan Bulan Sabit Merah Malaysia / Amzan Abd. Malek, Hazira Hamsah A. : [[PTS]], 2007 # Kadet remaja sekolah / Amzan Abd Malek, Hazira Hamsah A. : [[PTS]], 2007 # Pergerakan Pengakap Malaysia / Amzan Abd Malek, Hazira Hamsah A. : [[PTS]], 2007 # Persatuan Pandu Puteri Malaysia / Amzan Abd. Malek, Hazira Hamsah A. : [[PTS]], 2007 == Rujukan == <references /> [[Kategori:Penerima Darjah Indera Mahkota Pahang]] [[Kategori:Orang dari Raub]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penulis Malaysia]] 5eh7aaimtu18e8mp2iqhy4ww4e0i39z 0 306685 7004081 6616176 2026-11-12T03:06:19Z Normal rookie 279720 7004081 wikitext text/x-wiki {{for|kawasan di [[Iran]]|Mohammad Zaman Khan}} {{infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Berbahagia]] [[Tan Sri]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PSM|PSD|SPSK|DSAP|DMPN|PGPP|JMN|DNS|KMN}} | office4 = [[Ketua Pengarah Penjara|Komisioner Jeneral]] <br> [[Jabatan Penjara Malaysia]] | term_start4 = 9 Februari 1994 | term_end4 = 31 Disember 1997 | primeminister4 = [[Mahathir Mohamad]] | predecessor4 = Mohd Yassin Jaafar | successor4 = Omar Mohamed Dan | birth_name = Mohd Zaman Khan bin Rahim Khan | birth_place = [[Pasir Mas]], [[Kelantan]], [[Tanah Melayu British]] (kini [[Malaysia]]) | birth_date = {{birth date|1941|12|21|df=y}} | death_date = {{death date and age|2021|9|11|1941|12|21|df=y}} | death_place = [[Institut Jantung Negara]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | resting_place = [[Tanah Perkuburan Islam Bukit Kiara]], Kuala Lumpur | spouse = Puan Sri Datin Rosnah Ahmad | children = 5 | occupation = Pegawai penjara }} '''Mohd Zaman Khan bin Rahim Khan''' (21 Disember 1941 – 11 September 2021) merupakan Komisioner Jeneral [[Jabatan Penjara Malaysia]] (9 Februari 1994 – 31 Disember 1997). Sebelum itu beliau ialah Pengarah Jabatan Keselamatan Dalam Negeri Ketenteraan Awam, [[Polis Diraja Malaysia]] (PDRM). Jawatan terakhir beliau dalam PDRM ialah Pengarah Jabatan Siasatan Jenayah. ==Latar belakang== Mohd Zaman Hassan lahir pada 21 Disember 1941 di [[Pasir Mas]], [[Kelantan]]. Beliau mendapat pendidikan di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Victoria]] (1959). Beliau berkahwin dengan Puan Sri Datin Seri Rosnah bte Ahmad dan mereka dikurniakan 5 orang anak. ==Kerjaya== Beliau menyertai Polis Diraja Persekutuan Tanah Melayu sebagai Kadet ASP pada bulan Jun 1962, kemudian menghadiri Kursus Khas Kepolisan di Amerika pada tahun 1969. Beliau pernah menjadi Ketua Polis Daerah di [[Batu Gajah]], [[Grik]], [[Klang]] dan [[Georgetown]] (1964-1972). Seterusnya menjadi Ketua Trafik, IPK Wilayah Persekutuan KL (1972-1974), Ketua Polis Daerah di [[Petaling Jaya]] (1974), Ketua Jabatan Siasatan Jenayah di [[Selangor]] (1974-1977), Ketua Polis [[Negeri Sembilan]] (1977-1979), Ketua Polis Pulau Pinang (1979-1984) lalu menjadi Ketua Polis Kuala Lumpur (1984-Julai 1987) dan timbalannya ketika itu adalah SAC (B) Dato' Ahmad Tajuddin Bin Shahabudin. Seterusnya, beliau telah dinaikkan pangkat sebagai Pengarah Jabatan Keselamatan Dalam Negeri dan Ketenteraman Awam di Ibu Pejabat Polis (Ogos 1987-1989) dan ditukarkan sebagai Pengarah Bahagian Jabatan Penyiasatan Jenayah di Ibu Pejabat Polis Bukit Aman (1989-1994) dan jawatannya yang terakhir dalam pasukan keselamatan adalah sebagai Ketua Pengarah Jabatan Penjara (1994-1997).<ref>{{Cite web |url=http://www.prison.gov.my/images/content/sejarah/zaman.htm |title=Biodata Datuk Muhd Zaman Khan |access-date=2011-11-11 |archive-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809085229/http://www.prison.gov.my/images/content/sejarah/zaman.htm |url-status=dead }}</ref> ==Polis Diraja Malaysia== Pada Ogos 1988, beliau menjadi Pengarah Jabatan Siasatan Jenayah dan menyiasat kes [[Pita video Lucah Vijandran]] iaitu melibatkan Timbalan Speaker Dewan Rakyat, [[D.P Vinjandran]]. Beliau turut terlibat dalam operasi menyelamat mangsa [[Tragedi Highland Towers]]. Ketika itu kondominium di Taman Hillview, [[Ulu Klang]], [[Selangor]] rebah menyembam bumi pada 11 Disember 1993. ==Jabatan Penjara Malaysia== Apabila kekosongan berlaku di [[Jabatan Penjara Malaysia]] pada 1994, Zaman Khan dilantik sebagai Ketua Komisioner. Selepasnya itu beliau diganti oleh Dato' Omar bin Mohamed Dan. ==Persatuan== Beliau menjadi AJK [[Persatuan Bolasepak Malaysia]] ([[FAM]]). ==Anugerah== Antara pingat dan anugerah yang diterimanya ialah PSM (Malaysia); PSD (Malaysia); SPSK (Kelantan); DSAP (Pahang); DMPN (Pulau Pinang); DNS (Negeri Sembilan); JMN (Malaysia); KMN (Malaysia) ==Meninggal dunia== Zaman telah menghembuskan nafas terakhirnya pada jam 10.25 pagi, 11 September 2021 di [[Institut Jantung Negara]], [[Kuala Lumpur]]. Jenazah beliau dikebumikan di [[Tanah Perkuburan Islam Bukit Kiara]], [[Kuala Lumpur]].<ref>[https://www.utusan.com.my/berita/2021/09/zaman-khan-meninggal-dunia/ Zaman Khan meninggal dunia]</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] {{Kehidupan|1941|2021}} [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Ketua Pengarah Jabatan Penjara Malaysia]] [[Kategori:Pegawai polis Malaysia]] ef3vhxhqwg6x2by0x8950y0353x0z1s 0 314829 7004190 6675496 2026-11-12T07:25:04Z ~2026-55040-17 421271 /* */ 7004190 wikitext text/x-wiki [{{Infobox actor | honorific_prefix = Raja Dato' [[Haji]] Sir |name = 0 | | |image = 0 |caption = 0 |title = 0 |predecessor = 0 |successor = 0 | birth_name = Ahmad Endut | birth_date = {{birth date|1892|6|15}} | birth_place = [[Kuala Kangsar]], [[Perak]], [[Malaysia]] | death_date = {{death date and age|1977|8|26|1892|6|15}} | death_place = [[Ipoh]], [[Perak]], [[Malaysia]] | resting_place = 0 | spouse = 0 | children = 0 | relatives = 0 | occupation = [[Menteri Besar Perlis]] yang pertama | years_active = 1948 - 1954 }} [[Rujukan kehormat|Dato']] [[Haji]] '''Ahmad bin Endut''' (15 Jun 1892 &mdash; 26 Ogos 1977) menjadi [[Menteri Besar Perlis]] dari 01.02.1948 hingga 20.09.1957. Beliau bersekolah di Sekolah Melayu sebelum ke [[Maktab Melayu Kuala Kangsar]] ([[MCKK]]) [[Perak]]. Beliau mula menyertai Perkhidmatan Pentadbiran Melayu (MAS) pada 1913 sebelum dilantik sebagai Pegawai Perkhidmatan Awam Malaysia (MCS) pada tahun 1932. Beliau juga pernah berkhidmat sebagai Pegawai Daerah [[Larut]] dan [[Matang]], [[Perak]]. Antara pingat yang diterimanya ialah [[OBE]] dan PJK. <ref>[http://www.perlis.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=117&Itemid=239&lang=en List of Former Chief Minister]</ref> ==Rujukan== {{reflist}} {{start box}} {{succession box| before= tiada| title=[[Menteri Besar Perlis]]| years=1948-1954| after=[[Sheikh Ahmad Mohd Hashim|Sheikh Ahmad]]| }} {{end box}} {{Menteri Besar Perlis}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Menteri Besar Perlis]] [[Kategori:Kelahiran 1892]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Ahli Majlis Perundangan Persekutuan Tanah Melayu]] oh8dfom7614fu8jrwtnk7c1datcaqs8 7004192 7004190 2026-11-12T07:30:18Z ~2026-55040-17 421271 /* */ 7004192 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | honorific_prefix = Raja Dato' [[Haji]] Sir |name = Ahmad Endut |honorific-suffix = OBE, PKJ | |image = 0 |caption = 0 |title = 0 |predecessor = 0 |successor = 0 | birth_name = Ahmad bin Endut | birth_date = {{birth date|1892|06|15}} | birth_place = [[Kuala Kangsar]], [[Perak]], [[Malaysia]] | death_date = {{death date and age|1977|8|26|1892|6|15}} | death_place = [[Ipoh]], [[Perak]], [[Malaysia]] | resting_place = 0 | spouse = 0 | children = 0 | relatives = 0 | occupation = [[Menteri Besar Perlis]] yang pertama | years_active = 1948 - 1954 }} Raja Dato' Haji '''Ahmad bin Endut''' (15 Jun 1892 - 26 Ogos 1977) menjadi [[Menteri Besar Perlis]] dari 01.02.1948 hingga 20.09.1957. Beliau bersekolah di Sekolah Melayu sebelum ke [[Maktab Melayu Kuala Kangsar]] ([[MCKK]]) [[Perak]]. Beliau mula menyertai Perkhidmatan Pentadbiran Melayu (MAS) pada 1913 sebelum di lantik sebagai Pegawai Perkhidmatan Awam Malaysia (MCS) pada tahun 1932. Beliau juga pernah berkhidmat sebagai Pegawai Daerah [[Larut]] dan [[Matang]], [[Perak]]. Antara pingat yang diterimanya ialah [[OBE]] dan PJK. <ref>[http://www.perlis.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=117&Itemid=239&lang=en List of Former Chief Minister]</ref> ==Rujukan== {{reflist}} {{start box}} {{succession box| before= tiada| title=[[Menteri Besar Perlis]]| years=1948-1954| after=[[Sheikh Ahmad Mohd Hashim|Sheikh Ahmad]]| }} {{end box}} {{Menteri Besar Perlis}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Menteri Besar Perlis]] [[Kategori:Kelahiran 1892]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Ahli Majlis Perundangan Persekutuan Tanah Melayu]] bkv5rbgx4ugk8bznghmziv1qfptsy9f 0 317357 7004339 6999351 2026-11-12T10:11:09Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004339 wikitext text/x-wiki {{Automatic Taxobox | name = Burung Kelicap | image = ♂ Vigors's sunbird (Aethopyga vigorsii) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg | image_caption = ♂ [[Kelicap Vigors]] di Maharashtra, India | taxon = Nectariniidae | authority = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1825 | subdivision_ranks = Genera | subdivision = 15, lihat teks }} '''Burung Kelicap''' (''sunbird'') merujuk kepada burung yang memakan madu bunga. Terdapat banyak sepesies burung kelicap. Antaranya ialah: ==Senarai genera== Famili ini mengandungi 133 spesies yang dipecahkan kepada 15 genera:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2019 | title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds | work=World Bird List Version 9.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/ | publisher=International Ornithologists' Union | accessdate=30 January 2019 }}</ref> * ''[[Chalcoparia]]'' ([[monotipik]]) – kelicap pipi delima * ''[[Deleornis]]'' (2 spesies) * ''[[Anthreptes]]'' (14 spesies) * ''[[Hedydipna]]'' (4 spesies) * ''[[Anabathmis]]'' (3 spesies) * ''[[Dreptes]]'' (monotipik) – kelicap besar * ''[[Anthobaphes]]'' (monotipik) – kelicap dada oren * ''[[Cyanomitra]]'' (7 spesies) * ''[[Chalcomitra]]'' (7 spesies) * ''[[Leptocoma]]'' (6 spesies) * ''[[Nectarinia]]'' (6 spesies) * ''[[Drepanorhynchus]]'' (monotipik) – kelicap sayap emas * ''[[Cinnyris]]'' (56 spesies) * ''[[Aethopyga]]'' (23 spesies) * ''[[Kurochkinegramma]]'' (monotipik) – kelicap tengkuk ungu ===Spesies yang boleh ditemui di Malaysia=== * [[Burung Kelicap Bakau]] * [[Burung Kelicap Belukar]] * [[Burung Kelicap Bukit]] * [[Burung Kelicap Buluh]] * [[Burung Kelicap Bunga Kantan]] * [[Burung Kelicap Gunung]] * [[Burung Kelicap Kelabu]] * [[Burung Kelicap Kunyit]] * [[Burung Kelicap Mas]] * [[Burung Kelicap Mayang Kelapa]] * [[Burung Kelicap Merah]] * [[Burung Kelicap Nibung]] * [[Burung Kelicap Perepat]] * [[Burung Kelicap Pinang]] * [[Burung Kelicap Pucat Pisang]] * [[Burung Kelicap Ranting]] * [[Burung Kelicap Rimba]] * [[Burung Kelicap Sepah Raja Kesumba]] [[Kategori:Burung]] iah8wt81nl5d7dx3prd0nrtwkk655gw 7004341 7004339 2026-11-12T10:11:29Z Gzyeah 37388 formatting source text 7004341 wikitext text/x-wiki {{Automatic Taxobox | name = Burung Kelicap | image = ♂ Vigors's sunbird (Aethopyga vigorsii) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg | image_caption = ♂ [[Kelicap Vigors]] di Maharashtra, India | taxon = Nectariniidae | authority = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1825 | subdivision_ranks = Genera | subdivision = 15, lihat teks }} '''Burung Kelicap''' ({{langx|en|sunbird}}) merujuk kepada burung yang memakan madu bunga. Terdapat banyak sepesies burung kelicap. Antaranya ialah: ==Senarai genera== Famili ini mengandungi 133 spesies yang dipecahkan kepada 15 genera:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2019 | title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds | work=World Bird List Version 9.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/ | publisher=International Ornithologists' Union | accessdate=30 January 2019 }}</ref> * ''[[Chalcoparia]]'' ([[monotipik]]) – kelicap pipi delima * ''[[Deleornis]]'' (2 spesies) * ''[[Anthreptes]]'' (14 spesies) * ''[[Hedydipna]]'' (4 spesies) * ''[[Anabathmis]]'' (3 spesies) * ''[[Dreptes]]'' (monotipik) – kelicap besar * ''[[Anthobaphes]]'' (monotipik) – kelicap dada oren * ''[[Cyanomitra]]'' (7 spesies) * ''[[Chalcomitra]]'' (7 spesies) * ''[[Leptocoma]]'' (6 spesies) * ''[[Nectarinia]]'' (6 spesies) * ''[[Drepanorhynchus]]'' (monotipik) – kelicap sayap emas * ''[[Cinnyris]]'' (56 spesies) * ''[[Aethopyga]]'' (23 spesies) * ''[[Kurochkinegramma]]'' (monotipik) – kelicap tengkuk ungu ===Spesies yang boleh ditemui di Malaysia=== * [[Burung Kelicap Bakau]] * [[Burung Kelicap Belukar]] * [[Burung Kelicap Bukit]] * [[Burung Kelicap Buluh]] * [[Burung Kelicap Bunga Kantan]] * [[Burung Kelicap Gunung]] * [[Burung Kelicap Kelabu]] * [[Burung Kelicap Kunyit]] * [[Burung Kelicap Mas]] * [[Burung Kelicap Mayang Kelapa]] * [[Burung Kelicap Merah]] * [[Burung Kelicap Nibung]] * [[Burung Kelicap Perepat]] * [[Burung Kelicap Pinang]] * [[Burung Kelicap Pucat Pisang]] * [[Burung Kelicap Ranting]] * [[Burung Kelicap Rimba]] * [[Burung Kelicap Sepah Raja Kesumba]] [[Kategori:Burung]] mqj6traydzeiybrieznmlsasm08d37n 0 329602 7004180 6995096 2026-11-12T07:08:32Z ~2026-59780-28 425179 /* */ 7004180 wikitext text/x-wiki Album ketiga '''''Lanun Darat''''' kumpulan rock Malaysia, [[Handy Black]], selepas '''Gempak''' dan '''Tangan Hitam'''. Album ini diterbitkan di bawah [[Suria Records]], dengan [[Jack FTG]] sebagai penerbit dan [[Handy Black]] turut terlibat dalam susunan serta gubahan muzik. {{Infobox album | Name = Lanun Darat | Type = studio | Artist = [[Handy Black]] | Cover = Handy Black - Lanun Darat '98 - (1998).jpg | Alt = | Released = 1998 | Recorded = | Genre = [[Rock]],[[Hard rock]], [[Heavy Metal]] | Length = | Label = [[Suria Records]] | Producer = Jac [[FTG]] | Last album = ''[[Tangan Hitam (album)|Tangan Hitam]]'' <br>(1989) | This album = '''[[Lanun Darat]]''' <br>(1998) | Next album = ''[[Sakit Kepala]]'' <br>(2000) }} Dari sekian lamanya berkubur kumpulan ini ditubuhkan kembali di era akhir 90an dengan nafas baru dan dengan Vokalis Asal mereka, iaitu Mahmud ketika era "''Clash Of The Band''" dahulu dengan disertainya dua orang iaitu Ari dan Joey (pemain dram [[Kris (kugiran)|Kris]]). Line-Up:<br>Mahmud - Vokalis<br>Lee - Gitar Utama<br>Ari - Bes<br>Joey - Drum ==Senarai lagu== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = Tak Habis Perangai Dulu | note1 = | writer1 = WCQ/Emma Rockers | extra1 = Handy Black/RJ | length1 = 5:37 | title2 = Tuala Airmata | note2 = | writer2 = Sham Amir Hussain | extra2 = [[Saari Amri]] | length2 = 4:40 | title3 = Masuk Longkang | note3 = | writer3 = RJ | extra3 = Slay | length3 = 5:06 | title4 = Cahaya Kedamaian | note4 = | writer4 = But/Leey | extra4 = Slay | length4 = 4:45 | title5 = Lanun Darat | note5 = | writer5 = Din/But | extra5 = Handy Black | length5 = 4:12 | title6 = Tamak Haloba | note6 = | writer6 = Handy Black | extra6 = Handy Black | length6 = 5:33 | title7 = Benteras H.I.V. | note7 = | writer7 = But/Elly | extra7 = WCQ/Ari | length7 = 6:11 | title8 = Wira Banjingan | note8 = | writer8 = [[Abot]] | extra8 = Jack [[FTG]] | length8 = 5:06 | title9 = Gila Nombor | note9 = | writer9 = Emma Rockers | extra9 = Jack FTG | length9 = 4:07 | title10 = Tinggal Tulang | note10 = | writer10 = WCQ | extra10 = Handy Black | length10 = 5:06 }} [[Kategori:Album Handy Black]] [[Kategori:Album Malaysia tahun 1998]] d22eo6pkyd5nu50eetnwytgku9ojnu3 0 342458 7004325 5905064 2026-11-12T10:00:12Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004325 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Valtteri Bottas | image = Valtteri Bottas at the 2026 Adelaide Motorsport Festival (028A7556).jpg | caption = Bottas semasa [[Festival Sukan Permotoran Adelaide]] 2026 | birth_name = Valtteri Viktor Bottas | birth_date = {{Birth date and age|1989|8|28|df=y}} | birth_place = [[Nastola]], Päijät-Häme, Finland | spouse = {{kahwin|[[Emilia Pikkarainen]]|2016|2019|end=div}} | partners = [[Tiffany Cromwell]] (2020–kini) | awards = [[#Anugerah dan penghormatan|Senarai penuh]] | website = {{URL|http://valtteribottas.com/}} | signature = Signature of Valtteri Viktor Bottas.svg | module = {{Infobox F1 driver | embed = yes | nationality = {{flagicon|FIN}} [[Pemandu Formula Satu asal Finland|Finland]] <!-- Sila kekalkan pasukan 2026 di dalam kotak info sehingga sekurang-kurangnya 1 Januari 2027, mengikut konvensyen WP:F1 --> | 2026 Team = [[Cadillac dalam Formula Satu|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | car_number = 77 | races = {{F1stat|BOT|entries}} ({{F1stat|BOT|starts}} permulaan) | championships = 0 | wins = {{F1stat|BOT|wins}} | podiums = {{F1stat|BOT|podiums}} | points = {{F1stat|BOT|careerpoints}} | poles = {{F1stat|BOT|poles}} | fastest_laps = {{F1stat|BOT|fastestlaps}} | first_race = [[Grand Prix Australia 2013]] | first_win = [[Grand Prix Rusia 2017]] | last_win = [[Grand Prix Turki 2021]] | last_race = {{Latest F1GP}} | last_season = | last_position = }} | module2 = {{Infobox racing driver | child = yes | previous_series = {{plainlist| * [[Siri GP3]] * [[Formula Tiga British|British F3]] * [[F3 Euro Series]] * [[Formula Renault Eurocup]] * [[Formula Renault NEC]] * [[Kejohanan Formula Renault British|Formula Renault UK Winter]] }} | previous_series_years = {{plainlist| * [[Siri GP3 2011|2011]] * [[Siri Antarabangsa Formula 3 British 2009|2009]], [[Siri Antarabangsa Formula 3 British 2011|2011]] * [[Siri Formula 3 Euro musim 2009|2009]]–[[Siri Formula 3 Euro musim 2010|2010]] * [[Eurocup Formula Renault 2.0 2008|2008]] * [[Piala Eropah Utara Formula Renault 2.0 musim 2007|2007]]–[[Piala Eropah Utara Formula Renault 2.0 muaim 2008|2008]] * [[Formula Renault musim 2007#Piala Musim Sejuk Formula Renault 2.0 UK 2007|2007]] }} | titles = {{plainlist| * [[Siri GP3]] * [[Formula Renault Eurocup]] * [[Formula Renault NEC]] }} | title_years = {{plainlist| * [[Siri GP3 musim 2011|2011]] * [[Eurocup Formula Renault 2.0 musim 2008|2008]] * [[Piala Eropah Utara Formula Renault 2.0 musim 2008|2008]] }} }} }} '''Valtteri Viktor Bottas'''<ref>{{Cite web|url=https://docplayer.fi/34927925-Nastolan-kunnantalo-kunnanhallituksen-kokoushuone.html|title=Nastolan kunnantalo, kunnanhallituksen kokoushuone - PDF Ilmainen lataus|website=docplayer.fi}}</ref> ({{IPA-fi|ˈʋɑltːeɾi ˈbotːɑs}}; lahir 28 Ogos 1989) adalah [[Pemandu Formula Satu dari Finland|pemandu kereta lumba Finland]] yang kini bersaing dalam [[Formula Satu]] untuk [[Alfa Romeo dalam Formula Satu|Alfa Romeo]], sebelum ini memandu untuk [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] dari {{F1|2017}} ke {{F1|2021}} dan [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] dari {{F1|2013}} ke {{F1|2016}}. Bottas telah mencatat 10 kemenangan perlumbaan dan 67 podium. Dia menyumbang kepada lima kemenangan kejuaraan pengeluar untuk Mercedes, dan telah menjadi naib juara kejuaraan pemandu dua kali, pada 2019 dan 2020. ==Kerjaya== Bottas mendapat tempat ke-8 dalam kejuaraan Karting World Cup untuk P.D.B. Racing Team, dengan menggunakan casis Gillard dan enjin Parilla. [[Fail:Formel3 Mercedes Bottas 2010 amk.jpg|thumb|left|Bottas berlumba dalam kejuaraan Formula 3 Euro Series 2010 di [[Hockenheimring|Litar Hockenheim]].]] Bottas memenangi kedua-dua kejuaraan [[Formula Renault Eurocup]] dan [[Formula Renault Northern European Cup]] pada tahun 2008. Dengan ini, beliau mengulangi pencapaian [[Filipe Albuquerque]], yang memenangi kejuaraan NEC dan Eurocup pada musim yang sama, pada tahun 2006. Bottas juga memenangi kejuaraan Formula Renault UK Winter Series 2007, dengan memenangi tiga daripada empat perlumbaan dalam kejuaraan tersebut. Beliau berganjak ke kejuaraan [[Formula Three Euroseries]] bagi musim 2009 dengan pasukan ART Grand Prix. Walaupun beliau tidak memenangi sebarang perlumbaan, Bottas mendapat dua [[petak pertama]] dalam siri tersebut. Pada bulan Jun 2009, Bottas memenangi kejuaraan Masters of Formula 3, dan mendapat tiga petak pertama dan menetapkan [[pusingan terpantas]] dalam perlumbaan itu. Dengan memenangi acara itu sekali lagi pada tahun 2010, beliau menjadi pemandu pertama untuk memenangi gelaran F3 Masters sebanyak dua kali.<ref>{{cite web | title=Bottas mencipta sejarah di Zandvoort Masters | work=Motorsport.com | url=http://www.motorsport.com/news/article.asp?ID=371703&FS= | date=6 Jun 2010 | accessdate=6 Jun 2010}}</ref> Pada tahun 2010, Bottas telah ditugaskan sebagai pemandu ujian untuk pasukan [[WilliamsF1|Williams]] dalam [[Formula Satu]].<ref>{{cite news|title=Bottas menjadi pemandu ujian Williams|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/81111|first=Matt|last=Beer|work=autosport.com|publisher=Haymarket Publications|date=2010-01-29|accessdate=2010-01-29}}</ref> Beliau kekal sebagai pemandu ujian untuk pasukan tersebut bagi musim [[Formula Satu musim 2011|2011]] & [[Formula Satu musim 2012|2012]] (di mana beliau akan mengambil bahagian dalam 15 sesi latihan bebas), pada masa yang masa bertanding di [[GP3 Series]] dengan pasukan ART.<ref>{{cite web | title=Bottas dalam GP3 Series 2011| work=MotorsTV.com | url=http://www.motorstv.com/car/single-seater/gp3-series/23112010/gp3-bottas-lands-lotus-art-seat-2011 | date=23 November 2010 | accessdate=23 November 2010}}</ref> Selepas permulaan yang sukar untuk musim ini, beliau mendapat kemenangan dalam setiap satu daripada empat perlumbaan terakhir hujung minggu dan memenangi kejuaraan tersebut dengan memenangi perlumbaan kedua terakhir di hadapan rakan sepasukannya, [[James Calado]]. Bottas kembali berlumba pada tahun 2013, selepas beliau telah disahkan sebagai rakan sepasukan [[Pastor Maldonado]] di pasukan Formula Satu [[Williams F1|Williams]] bagi [[Formula Satu musim 2013|musim 2013]] pada 28 November 2012.<ref>{{cite news|last=Elizalde|first=Pablo|title=Williams mengesahkan Valtteri Bottas dan Pastor Maldonado bagi musim 2013|publisher=Haymarket Publications|work=autosport.com|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/104630|date=2012-11-28|accessdate=2012-11-28}}</ref> Pada 8 Jun 2013, Bottas mendapat keputusan kelayakan terbaiknya, dengan mendapat tempat ke-3 di [[Grand Prix Kanada 2013|Grand Prix Kanada]] ([[Circuit Gilles Villeneuve]], [[Montréal]]), di belakang [[Sebastian Vettel]] (pertama), dan [[Lewis Hamilton]] (ke-2).<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/107950|title=Canadian GP: Vettel claims pole in rain-hit session|last=Beer|first=Matt|date=8 Jun 2013|work=Autosport.com|publisher=Haymarket|accessdate=11 Jun 2013}}</ref> Namun, beliau gagal mendapat sebarang mata dalam perlumbaan tersebut. {{-}} ==Kehidupan peribadi== Pada 11 September 2016, Bottas berkahwin dengan teman wanitanya yang sudah lama, Emilia Pikkarainen, rakan Finland dan perenang Olimpik yang dia telah berpancaran sejak 2010. Pasangan itu telah berkahwin di Gereja St. John di Helsinki.<ref>{{cite web|url=http://www.thisisf1.com/2016/09/12/valtteri-bottas-gets-married-in-helsinki/|title=Valtteri Bottas gets married in Helsinki|date=12 September 2016|work=thisisf1.com|access-date=16 October 2016}}</ref> Pada 28 November 2019, Bottas mengumumkan perpisahan dan perceraian mereka, memetik "cabaran yang dibawa oleh kerjaya dan kehidupan saya".<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/B5Z94AziFBZ/ |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/s/instagram/B5Z94AziFBZ |archive-date=2021-12-23 |url-access=subscription|title=Valtteri Bottas on Instagram: "Unfortunately I have to share you the news that the marriage between Emilia and myself has come to an end. Our ways have split because of…"|website=Instagram|language=en|access-date=28 November 2019}}{{cbignore}}</ref> Bottas tinggal di Monaco, dan juga mempunyai sebuah rumah tasik di Finland asalnya.<ref name="Charlton 2021">{{cite web | last=Charlton | first=Alistair | title=Lake Houses, Coffee And Life Beyond Formula One: An Interview With Valtteri Bottas | website=Forbes | date=2021-08-04 | url=https://www.forbes.com/sites/alistaircharlton/2021/08/04/lake-houses-coffee-and-life-beyond-formula-one-an-interview-with-valtteri-bottas/ | access-date=2021-12-20}}</ref> Dia adalah peminat kumpulan punk rock Amerika, The Offspring.<ref>{{Cite web|last=Medland|first=Chris|date=27 September 2020|title=Punk rock and pizzas – Getting to know the real Valtteri Bottas {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.punk-rock-and-pizzas-getting-to-know-the-real-valtteri-bottas.46gSAuC9ASQrZ2rIuL1hmZ.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=13 January 2021|website=www.formula1.com|language=en}}</ref> ==Rekod perlumbaan== ===Ringkasan kerjaya=== {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align:center" ! Musim ! Siri ! Pasukan ! Perlumbaan ! Kemenangan ! P/Pertama ! P/Terpantas ! Podium ! Mata ! Kedudukan |- !rowspan=2| 2007 |align=left| Formula Renault 2.0 NEC |align=left| Koiranen Bros. Motorsport | 16 | 2 | 2 | 3 | 6 | 279 |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |- |align=left| Formula Renault 2.0 UK Winter Series |align=left| AKA Cobra | 4 | 3 | 0 | 1 | 4 | 0 | NC† |- !rowspan=2| 2008 |align=left| Formula Renault 2.0 Eurocup |align=left rowspan=2| Motopark Academy | 14 | 5 | 7 | 4 | 10 | 139 |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- |align=left| Formula Renault 2.0 NEC | 14 | 12 | 13 | 12 | 12 | 365 |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- !rowspan=4| 2009 |align=left| Formula 3 Euro Series |align=left rowspan=4| ART Grand Prix | 20 | 0 | 2 | 1 | 6 | 62 |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |- |align=left| British Formula Three Championship | 4 | 0 | 0 | 0 | 1 | N/A | NC† |- |align=left| Masters of Formula 3 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | N/A |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- |align=left| Macau Grand Prix | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | Ke-5 |- !rowspan=4| 2010 |align=left| Formula 3 Euro Series |align=left rowspan=2| ART Grand Prix | 18 | 2 | 1 | 4 | 8 | 74 |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |- |align=left| Masters of Formula 3 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | N/A |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- |align=left| Macau Grand Prix |align=left| Prema Powerteam | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | N/A |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |- |align=left|[[Formula Satu musim 2010|Formula Satu]] |align=left|[[Williams F1|AT&T Williams]] |align="center" colspan=7| Pemandu ujian |- !rowspan=4| 2011 |align=left| GP3 Series |align=left| [[Lotus Cars|Lotus]] ART | 16 | 4 | 1 | 3 | 7 | 62 |bgcolor="#ffffbf"| '''Pertama''' |- |align=left| British Formula Three Championship |align=left rowspan=2| Double R | 3 | 1 | 0 | 1 | 1 | 17 | Ke-17 |- |align=left| Macau Grand Prix | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | NC |- |align=left|[[Formula Satu musim 2011|Formula Satu]] |align=left|[[Williams F1|AT&T Williams]] |align="center" colspan=7| Pemandu ujian |- ! 2012 |align=left|[[Formula Satu musim 2012|Formula Satu]] |align=left|[[Williams F1]] |align="center" colspan=7| Pemandu ujian |- ! 2013 |align=left|[[Formula Satu musim 2013|Formula Satu]] |align=left|[[Williams F1]] | 12 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | Ke-17* |} <nowiki>*</nowiki> Musim sedang dijalankan. † – Sebagai pemandu jemputan, Bottas tidak boleh mendapat mata. ===Keputusan lengkap Formula 3 Euro Series=== <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - P.Terpantas</span> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tahun ! Kemasukan ! Casis ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! DC ! Mata |- | 2009 ! [[ART Grand Prix]] ! Dallara F308/009 ! Mercedes |bgcolor="#EFCFFF"| [[Hockenheimring|HOC1<br />1]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Hockenheimring|HOC1<br />2]]<br><small>16</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[EuroSpeedway Lausitz|LAU<br />1]]'''<br><small>2</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[EuroSpeedway Lausitz|LAU<br />2]]<br><small>13</small> |bgcolor="#CFCFFF"| ''[[Norisring|NOR<br />1]]''<br><small>12</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Norisring|NOR<br />2]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Circuit Park Zandvoort|ZAN<br>1]]<br><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit Park Zandvoort|ZAN<br>2]]<br><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br>1]]<br><small>2</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br>2]]<br><small>8</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Nürburgring|NÜR<br>1]]<br><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Nürburgring|NÜR<br>2]]<br><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[Brands Hatch|BRH<br>1]]'''<br><small>2</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Brands Hatch|BRH<br>2]]<br><small>15</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit de Catalunya|CAT<br>1]]<br><small>4</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit de Catalunya|CAT<br>2]]<br><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Dijon-Prenois|DIJ<br>1]]<br><small>16</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Dijon-Prenois|DIJ<br>2]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Hockenheimring|HOC2<br />1]]<br><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Hockenheimring|HOC2<br />2]]<br><small>5</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |bgcolor="#FFDF9F"| '''62''' |- | 2010 ! [[ART Grand Prix]] ! Dallara F308/026 ! Mercedes |bgcolor="#CFCFFF"| [[Circuit Paul Ricard|LEC<br>1]]<br><small>9</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit Paul Ricard|LEC<br>2]]<br><small>6</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Hockenheimring|HOC1<br>1]]<br><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| ''[[Hockenheimring|HOC1<br>2]]''<br><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Circuit Ricardo Tormo|VAL<br>1]]<br><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit Ricardo Tormo|VAL<br>2]]<br><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Norisring|NOR<br />1]]<br><small>3</small> |bgcolor="#FFFFbF"| [[Norisring|NOR<br />2]]<br><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Nürburgring|NÜR<br>1]]<br><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Nürburgring|NÜR<br>2]]<br><small>7</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Circuit Park Zandvoort|ZAN<br>1]]<br><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Circuit Park Zandvoort|ZAN<br>2]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Brands Hatch|BRH<br>1]]<br><small>4</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Brands Hatch|BRH<br>2]]<br><small>4</small> |bgcolor="#FFFFbF"| '''''[[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br>1]]'''''<br><small>1</small> |bgcolor="#EFCFFF"| ''[[Motorsport Arena Oschersleben|OSC<br>2]]''<br><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Hockenheimring|HOC2<br>1]]''<br><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Hockenheimring|HOC2<br>2]]<br><small>3</small> | | |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |bgcolor="#FFDF9F"| '''74''' |} ===Keputusan lengkap GP3 Series=== ([[:Templat:Motorsport driver results legend|kunci]]) <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - P.Terpantas</span> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tahun ! Kemasukan ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! DC ! Mata |- | 2011 ! [[Lotus ART]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[Istanbul Park|TUR<br />FEA]]<br><small>4</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[Istanbul Park|TUR<br />SPR]]<br><small>8</small> |bgcolor="#cfcfff"| ''[[Circuit de Catalunya|ESP<br />FEA]]''<br><small>10</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[Circuit de Catalunya|ESP<br />SPR]]<br><small>7</small> |bgcolor="#dfffdf"| [[Litar Jalan Valencia|VAL<br>FEA]]<br><small>7</small> |bgcolor="#ffdf9f"| [[Litar Jalan Valencia|VAL<br>SPR]]<br><small>3</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[Litar Silverstone|GBR<br>FEA]]<br><small>15</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[Litar Silverstone|GBR<br>SPR]]<br><small>12</small> |bgcolor="#ffdf9f"| [[Nürburgring|GER<br />FEA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#ffffbf"| [[Nürburgring|GER<br />SPR]]<br><small>1</small> |bgcolor="#ffffbf"| '''[[Hungaroring|HUN<br />FEA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#dfdfdf"| [[Hungaroring|HUN<br />SPR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#ffffbf"| ''[[Circuit de Spa-Francorchamps|BEL<br />FEA]]''<br><small>1</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|BEL<br />SPR]]<br><small>19</small> |bgcolor="#ffffbf"| [[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />FEA]]<br><small>1</small> |bgcolor="#cfcfff"| [[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />SPR]]<br><small>17</small> |bgcolor="#ffffbf"| '''Pertama''' |bgcolor="#ffffbf"| '''62''' |} ===Keputusan lengkap Formula Satu=== ([[:Template:F1 driver results legend 2|kunci]]) <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - P.Terpantas</span> {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! Tahun ! Kemasukan ! Casis ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! WDC ! Mata |- | [[Formula Satu musim 2012|2012]] ! [[WilliamsF1|Williams F1 Team]] ! [[WilliamsF1|Williams]] FW34 ! [[Renault F1|Renault]] RS27-2012 [[Enjin V8|V8]] | [[Grand Prix Australia 2012|AUS]] | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Malaysia 2012|MAL]]<br/><small>TD</small> | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix China 2012|CHN]]<br/><small>TD</small> | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Bahrain 2012|BHR]]<br/><small>TD</small> | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Sepanyol 2012|ESP]]<br/><small>TD</small> | [[Grand Prix Monaco 2012|MON]] | [[Grand Prix Kanada 2012|CAN]] | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Eropah 2012|EUR]]<br/><small>TD</small> | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix British 2012|GBR]]<br/><small>TD</small> | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Jerman 2012|GER]]<br/><small>TD</small> | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Hungary 2012|HUN]]<br/><small>TD</small> | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Belgium 2012|BEL]]<br/><small>TD</small> | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Itali 2012|ITA]]<br/><small>TD</small> | [[Grand Prix Singapura 2012|SIN]] | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Jepun 2012|JPN]]<br/><small>TD</small> | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Korea 2012|KOR]]<br/><small>TD</small> | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix India 2012|IND]]<br/><small>TD</small> | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Abu Dhabi 2012|ABU]]<br/><small>TD</small> | [[Grand Prix Amerika Syarikat 2012|USA]] | bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Brazil 2012|BRA]]<br/><small>TD</small> | | ! - ! - |- | [[Formula Satu musim 2013|2013]] ! [[WilliamsF1|Williams F1 Team]] ! [[WilliamsF1|Williams]] FW35 ! [[Renault Sport F1|Renault]] RS27-2013 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Australia 2013|AUS]]<br /><small>14</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Malaysia 2013|MAL]]<br /><small>11</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix China 2013|CHN]]<br /><small>13</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Bahrain 2013|BHR]]<br /><small>14</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Sepanyol 2013|ESP]]<br /><small>16</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Monaco 2013|MON]]<br /><small>12</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Kanada 2013|CAN]]<br /><small>14</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix British 2013|GBR]]<br /><small>12</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Jerman 2013|GER]]<br /><small>16</small> |bgcolor=#EFCFFF| [[Grand Prix Hungary 2013|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Belgium 2013|BEL]]<br /><small>15</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Itali 2013|ITA]]<br /><small>15</small> |style="background:#CFCFFF;"|[[Grand Prix Singapura 2013|SIN]]<br />{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"|[[Grand Prix Korea 2013|KOR]]<br />{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"|[[Grand Prix Jepun 2013|JPN]]<br />{{small|17}} |style="background:#CFCFFF;"|[[Grand Prix India 2013|IND]]<br />{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"|[[Grand Prix Abu Dhabi 2013|ABU]]<br />{{small|15}} |style="background:#DFFFDF;"|[[Grand Prix Amerika Syarikat 2013|USA]]<br />{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"|[[Grand Prix Brazil 2013|BRA]]<br />{{small|Ret}} | | | ! Ke-17 ! 4 |- |id=2021R|{{F1|2021}} ![[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes-AMG Petronas F1 Team]] ![[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes AMG]] [[Mercedes-AMG F1 W12 E Performance|F1 W12 E Performance]] ![[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] M12 E Performance 1.6 [[Enjin V6|V6]] [[Pengecas turbo|t]] |{{F1R2021|BOT|BHR2}} |{{F1R2021|BOT|EMI2}} |{{F1R2021|BOT|POR2}} |{{F1R2021|BOT|ESP2}} |{{F1R2021|BOT|MON2}} |{{F1R2021|BOT|AZE2}} |{{F1R2021|BOT|FRA2}} |{{F1R2021|BOT|STY2}} |{{F1R2021|BOT|AUT2}} |{{F1R2021|BOT|GBR2}} |{{F1R2021|BOT|HUN2}} |{{F1R2021|BOT|BEL2}} |{{F1R2021|BOT|NED2}} |{{F1R2021|BOT|ITA2}} |{{F1R2021|BOT|RUS2}} |{{F1R2021|BOT|TUR2}} |{{F1R2021|BOT|USA2}} |{{F1R2021|BOT|MXC2}} |{{F1R2021|BOT|SAP2}} |{{F1R2021|BOT|QAT2}} |{{F1R2021|BOT|SAU2}} |{{F1R2021|BOT|ABU2}} !{{F1R2021|BOT|WDC}} !{{F1R2021|BOT|points2}} |- |id=2022R|{{F1|2022}} ![[Alfa Romeo dalam Formula Satu|Alfa Romeo F1 Team Orlen]] ![[Alfa Romeo F1 Team Orlen|Alfa Romeo]] [[Alfa Romeo C42|C42]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/7 1.6 [[Enjin V6|V6]] [[Pengecas turbo|t]] | {{F1R2022|BOT|BHR2}} | {{F1R2022|BOT|SAU2}} | {{F1R2022|BOT|AUS2}} | {{F1R2022|BOT|EMI2}} | {{F1R2022|BOT|MIA2}} | {{F1R2022|BOT|ESP2}} | {{F1R2022|BOT|MON2}} | {{F1R2022|BOT|AZE2}} | {{F1R2022|BOT|CAN2}} | {{F1R2022|BOT|GBR2}} | {{F1R2022|BOT|AUT2}} | {{F1R2022|BOT|FRA2}} | {{F1R2022|BOT|HUN2}} | {{F1R2022|BOT|BEL2}} | {{F1R2022|BOT|NED2}} | {{F1R2022|BOT|ITA2}} | {{F1R2022|BOT|SIN2}} | {{F1R2022|BOT|JPN2}} | {{F1R2022|BOT|USA2}} | {{F1R2022|BOT|MXC2}} | {{F1R2022|BOT|SAP2}} | {{F1R2022|BOT|ABU2}} ! {{F1R2022|BOT|WDC}}* ! {{F1R2022|BOT|points2}}* |} <nowiki>*</nowiki> Musim sedang dijalankan. ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.bottasvaltteri.com/en Laman sesawang rasmi Valtteri] * [http://en.espnf1.com/williams/motorsport/driver/7746.html Profil ESPN] {{start box}} {{s-sports}} {{succession box|title= Juara Formula Renault 2.0 NEC|before=[[Frank Kechele]]|after=[[António Félix da Costa]]|years=2008}} {{succession box|title=JuaraEurocup Formula Renault 2.0|before=[[Brendon Hartley]]|after=[[Albert Costa]]|years=2008}} {{succession box| before = [[Jules Bianchi]] | title = Pemenang Formula Three Masters| after = [[Felix Rosenqvist]] | years = 2009–2010}} {{succession box| before = [[Esteban Gutiérrez]] | title = Juara GP3 Series| after = [[Mitch Evans]] | years = 2011}} {{end box}} {{Pasukan Formula Satu}} {{Williams}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1989]] [[Kategori:Pemandu Formula Satu Finland]] [[Kategori:Pemandu kereta lumba Finland]] ono1u5zkvf4o63l8afw29ks963kj9ml 0 456629 7004246 6913773 2026-11-12T09:04:16Z Farishhamka 265298 menghapuskan [[Kategori:Kematian 2014]]; menambah [[Kategori:Kematian 2015]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 7004246 wikitext text/x-wiki {{Infobox F1 driver | name = Jules Bianchi | image = Jules Bianchi 2012-3.JPG | caption = Bianchi pada tahun 2012 di [[Nürburgring]] | nationality = {{flagicon|France}} [[Perancis]] | birth_date = {{Birth date|df=yes|1989|08|3}} | birth_place = [[Nice]], [[Perancis]] | 2013 Team = [[Marussia F1|Marussia]]-[[Cosworth]] | 2013 Car number = | Races = 12 | Championships = | Wins = 0 | Podiums = 0 | Points = 0 | Poles = 0 | Fastest laps = 0 | First race = [[Grand Prix Australia 2013]] | First win= | Last win = | Last race = [[Grand Prix Jepun 2014]] | Last season = | Last position = |death_date={{death date and age|2015|07|17|1989|08|03|df=yes}}|death_place=Nice, Alpes-Maritimes, France|car_number=17 (ditamatkan dengan penghargaan)}} '''Jules Bianchi''' (3 Ogos 1989–17 Julai 2015) ialah seorang pemandu kereta lumba dari [[Perancis]], yang memandu untuk pasukan [[Formula Satu]] [[Marussia F1|Marussia]]. Beliau meninggal dunia pada 17 Julai 2015 akibat hilang kawalan ketika memandu [[Marussia MR03]] beliau dalam keadaan licin sewaktu [[Grand Prix Jepun 2014]] dengan mengalami [[kecederaan akson meresap]]. Beliau telah menjalan pembedahan dan ditempatkan [[Koma (perubatan)|koma]] sehingga kematian beliau 9 bulan kemudian. ==Kerjaya== ===Formula Renault=== Pada tahun 2007, Bianchi meninggalkan sukan [[Go-kart|kart]] dan bertanding dalam kejuaraan [[French Formula Renault 2.0]] untuk pasukan [[SG Formula]], di mana beliau menamatkan musim sebagai juara. ===Formula Renault 3.5 Series=== Bianchi bertanding dalam kejuaraan [[Formula Renault 3.5 Series]] pada tahun 2012, selepas berlumba dalam satu perlumbaan dalam siri tersebut pada tahun 2009. Beliau menyertai pasukan Tech 1 Racing, dan menjadi rakan sepasukan [[Kevin Korjus]],<ref>{{cite news|last=Elizalde|first=Pablo|title=Jules Bianchi joins Tech 1 for FR3.5 season|publisher=[[Haymarket Group|Haymarket Publications]]|work=autosport.com|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/97435/|date=2012-02-09|accessdate=2012-07-31}}</ref> dan kemudiannya dengan [[Daniel Abt]]. Bianchi menamatkan kejuaraan tersebut di tempat kedua, di belakang [[Robin Frijns]]. ===Formula Satu=== Pada bulan Ogos 2009, Bianchi telah dikaitkan oleh [[BBC]] dan pelbagai sumber media yang lain bahawa beliau akan mengantikan [[Luca Badoer]] di pasukan [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], yang mengantikan [[Felipe Massa]] yang mengalami kecederaan pada masa itu.<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8224376.stm | title = Belgian GP practice as it happened | work = [[BBC Sport]] | publisher = [[BBC]] | first = Caroline | last = Cheese | date = 2009-08-28 | accessdate = 2009-09-05}}</ref> Bianchi kemudiannya menguji untuk pasukan Ferrari pada acara ujian pemandu muda di [[Circuito de Jerez]] selama dua hari, dari 1-2 Disember, 2009.<ref>{{cite news | url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/80233 | title = Ferrari to test Bianchi at Jerez | work = autosport.com | publisher = Haymarket Publications | first = Jonathan | last = Noble | date = 2009-11-20 | accessdate = 2009-11-20}}</ref> Pada 11 November 2010, beliau telah disahkan oleh Ferrari sebagai pemandu ujian dan simpanan mereka bagi musim 2011, mengantikan Luca Badoer, [[Giancarlo Fisichella]] dan [[Marc Gené]], serta mengesahkan bahawa beliau akan menguji untuk pasukan pada acara ujian pemandu yang muda di [[Litar Yas Marina|Abu Dhabi]] pada 16-17 November.<ref>{{cite news | first = Steven | last = English | title = Ferrari confirms Bianchi as 2011 tester | url = http://www.autosport.com/news/report.php/id/88128 | work = Autosport | publisher = Haymarket Publications | date = 2010-11-11 | accessdate = 2010-12-10}}</ref> Pada 13 September 2011, Bianchi menguji untuk Ferrari, sebahagian daripada [[Akademi Pemandu Ferrari]] mereka, bersama ahli akademi dan pemandu [[Sauber|Sauber F1]], [[Sergio Pérez]].<ref>{{cite news|title=The Ferrari Driver Academy according to Perez and Bianchi|url=http://www.ferrari.com/English/Formula1/News/Headlines/Pages/110915_FDA_The-Ferrari-Driver-Academy-according-to-Perez-and-Bianchi.aspx|work=[[Scuderia Ferrari]]|publisher=[[Ferrari]]|accessdate=4 Oktober 2011|date=15 September 2011}}</ref> Pada musim 2012, Ferrari meminjamkan Bianchi kepada pasukan [[Force India]], di mana beliau memandu pada sembilan sesi latihan bebas pada hari Jumaat.<ref>{{cite news|last=Noble|first=Jonathan|title=Jules Bianchi joins Force India F1 team as reserve driver|publisher=Haymarket Publications|work=autosport.com|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/97196/|date=2012-01-27|accessdate=2012-07-31}}</ref> ====Marussia (2013)==== [[Fail:Jules Bianchi 2013 Malaysia FP1.jpg|thumb|right|Bianchi memandu untuk [[Marussia F1|Marussia]] di [[Grand Prix Malaysia 2013]].]] Pada 1 Mac 2013, [[Marussia F1|Marussia]] mengumumkan bahawa Bianchi akan mengantikan [[Luiz Razia]] sebagai pemandu pasukan selepas kontrak Razia ditamatkan disebabkan isu penajaan.<ref name="Marussia replace Razia with Bianchi">{{cite web|last=Biggs|first=XiBit|title=Jules Bianchi to race|url=http://www.marussiaf1team.com/news/762/|publisher=Marussia F1 Team|accessdate=1 Mac 2013|archive-date=2013-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130304055252/http://www.marussiaf1team.com/news/762/|url-status=dead}}</ref> Bianchi melayakkan diri di tempat ke-19 untuk [[Grand Prix Australia 2012|Grand Prix Australia]], di hadapan rakan sepasukan, [[Max Chilton]]. Jules memintas [[Pastor Maldonado]], dan [[Daniel Ricciardo]] pada pusingan pertama dan akhirnya menamatkan perlumbaan di tempat ke-15 pada perlumbaan sulungnya dalam Formula Satu. Beliau sekali lagi memulakan perlumbaan di tempat ke-19 di [[Grand Prix Malaysia 2013|Malaysia]], 0.3 saat daripada memasuki Q2. Bianchi memulakan perlumbaan dengan teruk, dengan kedua-dua kereta [[Caterham F1|Caterham]] memintasnya. Namun begitu, beliau menamatkan perlumbaan di tempat ke-13, di hadapan rakan sepasukan dan kedua-dua pemandu Caterham. ==Rekod perlumbaan== ===Ringkasan kerjaya=== {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align:center" ! Musim ! Siri ! Pasukan ! Perlumbaan ! Kemenangan ! P/Pertama ! P/Terpantas ! Podium ! Mata ! Kedudukan |- !rowspan=2| 2007 |align=left| French Formula Renault 2.0 |align=left rowspan=2| [[SG Formula]] | 13 | 5 | 5 | 10 | 11 | 172 |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- |align=left| Eurocup Formula Renault 2.0 | 8 | 0 | 1 | 1 | 0 | 4 | Ke-22 |- !rowspan=3| 2008 |align=left| Formula 3 Euro Series |align=left rowspan=3| [[ART Grand Prix]] | 20 | 2 | 2 | 2 | 7 | 47 |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |- |align=left| Macau Grand Prix | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | Ke-9 |- |align=left| Masters of Formula 3 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | N/A |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- !rowspan=4| 2009 |align=left| Formula 3 Euro Series |align=left rowspan=3| [[ART Grand Prix]] | 20 | 9 | 6 | 7 | 12 | 114 |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |- |align=left| British Formula Three Championship | 4 | 0 | 2 | 2 | 3 | 0 | NC† |- |align=left| Macau Grand Prix | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | N/A | Ke-10 |- |align=left| Formula Renault 3.5 Series |align=left| [[SG Formula]] | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | NC |- ! 2009–10 |align=left| GP2 Asia Series |align=left| [[ART Grand Prix]] | 6 | 0 | 1 | 2 | 1 | 8 | Ke-12 |- ! 2010 |align=left| GP2 Series |align=left| [[ART Grand Prix]] | 20 | 0 | 3 | 1 | 4 | 52 |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |- !rowspan=3| 2011 |align=left| GP2 Series |align=left rowspan=2| [[Lotus ART]] | 18 | 1 | 1 | 0 | 6 | 53 |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |- |align=left| GP2 Asia Series | 4 | 1 | 0 | 1 | 2 | 18 |bgcolor="#DFDFDF"| '''Ke-2''' |- |align=left|[[Formula Satu musim 2011|Formula Satu]] |align=left|[[Scuderia Ferrari]] |align="center" colspan=7| Pemandu ujian |- !rowspan=2| 2012 |align=left| Formula Renault 3.5 Series |align=left| [[Tech 1 Racing]] | 17 | 3 | 5 | 7 | 8 | 185 |bgcolor="#DFDFDF"| '''Ke-2''' |- |align=left|[[Formula Satu musim 2012|Formula Satu]] |align=left|[[Force India|Sahara Force India F1 Team]] |align="center" colspan=7| Pemandu ujian |- ! 2013 |align=left| [[Formula Satu musim 2013|Formula Satu]] |align=left|[[Marussia F1|Marussia F1 Team]] | 12 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0* | Ke-19 |} † – Sebagai pemandu jemputan, Bianchi tidak boleh mendapat mata.<br> <nowiki>*</nowiki> Musim sedang dijalankan. ===Keputusan lengkap Formula 3 Euro Series=== ([[:Templat:Motorsport driver results legend|kunci]]) <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - P.Terpantas</span> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tahun ! Kemasukan ! Casis ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! DC ! Mata |- | 2008 ! [[ART Grand Prix]] ! [[Dallara]] F308/049 ! [[Mercedes-Benz|Mercedes]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[Hockenheimring|HOC1<br>1]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Hockenheimring|HOC1<br>2]]<br><small>13</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Litar Mugello|MUG<br>1]]<br><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Litar Mugello|MUG<br>2]]<br><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Pau Grand Prix|PAU<br>1]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Pau Grand Prix|PAU<br>2]]<br><small>26</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Norisring|NOR<br>1]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Norisring|NOR<br>2]]<br><small>9</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Circuit Park Zandvoort|ZAN<br>1]]<br><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Circuit Park Zandvoort|ZAN<br>2]]<br><small>9</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Nürburgring|NÜR<br>1]]<br><small>2</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Nürburgring|NÜR<br>2]]<br><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''''[[Brands Hatch|BRH<br>1]]'''''<br><small>22</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Brands Hatch|BRH<br>2]]<br><small>18</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Circuit de Catalunya|CAT<br>1]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Circuit de Catalunya|CAT<br>2]]<br><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Litar Bugatti|BUG<br>1]]'''<br><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Litar Bugatti|BUG<br>2]]<br><small>17</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Hockenheimring|HOC2<br>1]]<br><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| ''[[Hockenheimring|HOC2<br>2]]''<br><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |bgcolor="#FFDF9F"| '''47''' |- | 2009 ! [[ART Grand Prix]] ! [[Dallara]] F308 ! [[Mercedes-Benz|Mercedes]] |bgcolor="#DFFFDF"| [[Hockenheimring|HOC1<br>1]]<br><small>5</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Hockenheimring|HOC1<br>2]]<br><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Litar Mugello|MUG<br>1]]<br><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Litar Mugello|MUG<br>2]]<br><small>14</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Pau Grand Prix|PAU<br>1]]<br><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Pau Grand Prix|PAU<br>2]]<br><small>3</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''''[[Norisring|NOR<br>1]]'''''<br><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| ''[[Norisring|NOR<br>2]]''<br><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''''[[Circuit Park Zandvoort|ZAN<br>1]]'''''<br><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit Park Zandvoort|ZAN<br>2]]<br><small>6</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''''[[Nürburgring|NÜR<br>1]]'''''<br><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Nürburgring|NÜR<br>2]]<br><small>5</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Brands Hatch|BRH<br>1]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Brands Hatch|BRH<br>2]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Circuit de Catalunya|CAT<br>1]]'''<br><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| ''[[Circuit de Catalunya|CAT<br>2]]''<br><small>5</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''''[[Litar Bugatti|BUG<br>1]]'''''<br><small>2</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Litar Bugatti|BUG<br>2]]<br><small>1</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''''[[Hockenheimring|HOC2<br>1]]'''''<br><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Hockenheimring|HOC2<br>2]]<br><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''Pertama''' |bgcolor="#FFFFBF"| '''114''' |} ===Keputusan lengkap Formula Renault 3.5 Series=== ([[:Templat:Motorsport driver results legend|kunci]]) <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - P.Terpantas</span> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Tahun ! Pasukan ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! Ked ! Mata |- | 2009 ! [[SG Formula|KMP Group/SG Formula]] | [[Circuit de Catalunya|CAT<br>1]] | [[Circuit de Catalunya|CAT<br>2]] | [[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]] | [[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[Circuit de Monaco|MON<br>1]]<br /><small>Ret</small> | [[Hungaroring|HUN<br>1]] | [[Hungaroring|HUN<br>2]] | [[Litar Silverstone|SIL<br>1]] | [[Litar Silverstone|SIL<br>2]] | [[Circuit de la Sarthe|BUG<br>1]] | [[Circuit de la Sarthe|BUG<br>2]] | [[Autódromo Internacional do Algarve|ALG<br>1]] | [[Autódromo Internacional do Algarve|ALG<br>2]] | [[Nürburgring|NÜR<br>1]] | [[Nürburgring|NÜR<br>2]] | [[Ciudad del Motor de Aragón|ALC<br>1]] | [[Ciudad del Motor de Aragón|ALC<br>2]] ! NC ! 0 |- | 2012 ! [[Tech 1 Racing]] |style="background:black; color:white;"| [[Ciudad del Motor de Aragón|<span style="color:white">ALC<br>1]]<br /><small>DSQ</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Ciudad del Motor de Aragón|ALC<br>2]]<br /><small>13</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Circuit de Monaco|MON<br>1]]''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]''<br /><small>2</small> |bgcolor="#CFCFFF"| ''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]''<br /><small>17</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''''[[Nürburgring|NÜR<br>1]]'''''<br /><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Nürburgring|NÜR<br>2]]<br /><small>12</small> |bgcolor="#DFDFDF"| ''[[Moscow Raceway|MOS<br>1]]''<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[Moscow Raceway|MOS<br>2]]'''<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| [[Litar Silverstone|SIL<br>1]]<br /><small>1</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''''[[Litar Silverstone|SIL<br>2]]'''''<br /><small>3</small> |bgcolor="#FFDF9F"| ''[[Hungaroring|HUN<br>1]]''<br /><small>3</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Hungaroring|HUN<br>2]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit Paul Ricard|LEC<br>1]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Circuit Paul Ricard|LEC<br>2]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| '''[[Circuit de Catalunya|CAT<br>1]]'''<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Circuit de Catalunya|CAT<br>2]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''Ke-2''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''185''' |} ===Keputusan lengkap GP2 Series=== ([[:Templat:Motorsport driver results legend|kunci]]) <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - P.Terpantas</span> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tahun ! Kemasukan ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! DC ! Mata |- | 2010 ! [[ART Grand Prix]] |bgcolor="#EFCFFF"| '''[[Circuit de Catalunya|ESP<br />FEA]]'''<br><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Circuit de Catalunya|ESP<br />SPR]]<br><small>12</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit de Monaco|MON<br />FEA]]<br><small>4</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Circuit de Monaco|MON<br />SPR]]<br><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Istanbul Park|TUR<br />FEA]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Istanbul Park|TUR<br />SPR]]<br><small>13</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Litar Jalan Valencia|VAL<br />FEA]]<br><small>2</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Litar Jalan Valencia|VAL<br />SPR]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[Litar Silverstone|GBR<br />FEA]]'''<br><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Litar Silverstone|GBR<br />SPR]]<br><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| ''[[Hockenheimring|GER<br />FEA]]''<br><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Hockenheimring|GER<br />SPR]]<br><small>4</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Hungaroring|HUN<br />FEA]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#FFFFFF"| [[Hungaroring|HUN<br />SPR]]<br><small>DNS</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|BEL<br />FEA]]<br><small>14</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|BEL<br />SPR]]<br><small>Ret</small> |bgcolor="#DFDFDF"| '''[[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />FEA]]'''<br><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />SPR]]<br><small>4</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Litar Yas Marina|ABU<br />FEA]]<br><small>18</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Litar Yas Marina|ABU<br />SPR]]<br><small>7</small> |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |bgcolor="#FFDF9F"| '''52''' |- | 2011 ! [[Lotus ART]] |bgcolor="#FFDF9F"| [[Istanbul Park|TUR<br />FEA]]<br /><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Istanbul Park|TUR<br />SPR]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Circuit de Catalunya|ESP<br />FEA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Circuit de Catalunya|ESP<br />SPR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Circuit de Monaco|MON<br />FEA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Circuit de Monaco|MON<br />SPR]]<br /><small>19</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Litar Jalan Valencia|VAL<br />FEA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Litar Jalan Valencia|VAL<br />SPR]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#FFFFBF"| '''[[Litar Silverstone|GBR<br />FEA]]'''<br /><small>1</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Litar Silverstone|GBR<br />SPR]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Nurburgring|GER<br />FEA]]<br /><small>4</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Nurburgring|GER<br />SPR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Hungaroring|HUN<br />FEA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Hungaroring|HUN<br />SPR]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|BEL<br />FEA]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFDFDF"| [[Circuit de Spa-Francorchamps|BEL<br />SPR]]<br /><small>2</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />FEA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Autodromo Nazionale Monza|ITA<br />SPR]]<br /><small>3</small> | | |bgcolor="#FFDF9F"| '''Ke-3''' |bgcolor="#FFDF9F"| '''53''' |} ====Keputusan lengkap GP2 Asia Series==== ([[:Templat:Motorsport driver results legend|kunci]]) <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - P.Terpantas</span> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tahun ! Kemasukan ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! DC ! Mata |- | 2009–10 ! [[ART Grand Prix]] | [[Litar Yas Marina|ABU1<br />FEA]] | [[Litar Yas Marina|ABU1<br />SPR]] |bgcolor="#FFDF9F"| [[Litar Yas Marina|ABU2<br />FEA]]<br><small>3</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Litar Yas Marina|ABU2<br />SPR]]<br><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| '''[[Litar Antarabangsa Bahrain|BHR1<br />FEA]]'''<br><small>10</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Litar Antarabangsa Bahrain|BHR1<br />SPR]]<br><small>NC</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[Litar Antarabangsa Bahrain|BHR2<br />FEA]]<br><small>10</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Litar Antarabangsa Bahrain|BHR2<br />SPR]]<br><small>Ret</small> ! Ke-12 ! 8 |- | 2011 ! [[Lotus ART]] |bgcolor="#FBFFBF"| ''[[Litar Yas Marina|ABU<br />FEA]]''<br><small>1</small> |bgcolor="#CFCFFF"| ''[[Litar Yas Marina|ABU<br />SPR]]''<br><small>8</small> |bgcolor="#FFDF9F"| [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|ITA<br />FEA]]<br><small>3</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|ITA<br />SPR]]<br><small>Ret</small> | | | | |bgcolor="#DFDFDF"| '''Ke-2''' |bgcolor="#DFDFDF"| '''18''' |} ===Keputusan lengkap Formula Satu=== ([[:Template:F1 driver results legend 2|kunci]]) <span style="font-size: 90%">'''Tebal''' - Petak pertama<br /> ''Condong'' - P.Terpantas</span> {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center" ! Tahun ! Kemasukan ! Casis ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! WDC ! Mata |- | [[Formula Satu musim 2012|2012]] ! [[Force India|Sahara Force India F1 Team]] ! [[Force India]] VJM05 ! [[Mercedes-Benz HighPerformanceEngines|Mercedes]] FO 108Z 2.4 [[Enjin V8|V8]] | [[Grand Prix Australia 2012|AUS]] | [[Grand Prix Malaysia 2012|MAL]] |bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix China 2012|CHN]]<br /><small>TD</small> | [[Grand Prix Bahrain 2012|BHR]] |bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Sepanyol 2012|ESP]]<br /><small>TD</small> | [[Grand Prix Monaco 2012|MON]] | [[Grand Prix Kanada 2012|CAN]] |bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Eropah 2012|EUR]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix British 2012|GBR]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Jerman 2012|GER]]<br /><small>TD</small> |bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Hungary 2012|HUN]]<br /><small>TD</small> | [[Grand Prix Belgium 2012|BEL]] |bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Itali 2012|ITA]]<br /><small>TD</small> | [[Grand Prix Singapura 2012|SIN]] | [[Grand Prix Jepun 2012|JPN]] |bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Korea 2012|KOR]]<br /><small>TD</small> | [[Grand Prix India 2012|IND]] |bgcolor="#F1F8FF"| [[Grand Prix Abu Dhabi 2012|ABU]]<br /><small>TD</small> | [[Grand Prix Amerika Syarikat 2012|USA]] | [[Grand Prix Brazil 2012|BRA]] ! - ! - |- | [[Formula Satu musim 2013|2013]] ! [[Marussia F1|Marussia F1 Team]] ! [[Marussia F1|Marussia]] MR02 ! [[Cosworth]] CA2013 [[Enjin V8|V8]] |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Australia 2013|AUS]]<br /><small>15</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Malaysia 2013|MAL]]<br /><small>13</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix China 2013|CHN]]<br /><small>15</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Bahrain 2013|BHR]]<br /><small>19</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Sepanyol 2013|ESP]]<br /><small>18</small> |bgcolor=#EFCFFF| [[Grand Prix Monaco 2013|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Kanada 2013|CAN]]<br /><small>17</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix British 2013|GBR]]<br /><small>16</small> |bgcolor=#EFCFFF| [[Grand Prix Jerman 2013|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Hungary 2013|HUN]]<br /><small>16</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Belgium 2013|BEL]]<br /><small>18</small> |bgcolor=#CFCFFF| [[Grand Prix Itali 2013|ITA]]<br /><small>19</small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Singapura 2013|SIN]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Jepun 2013|JPN]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Korea 2013|KOR]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix India 2013|IND]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Abu Dhabi 2013|ABU]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Amerika Syarikat 2013|USA]]<br /><small></small> |bgcolor=""| [[Grand Prix Brazil 2013|BRA]]<br /><small></small> | ! Ke-19 ! 0* |} <nowiki>*</nowiki> Musim sedang dijalankan. ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{commons category}} * [http://www.jules-bianchi.com/ Laman sesawang rasmi] * [http://www.driverdb.com/racingdriver4091.html Statistik kerjaya Jules Bianchi] di Driver Database {{Marussia F1}} {{DEFAULTSORT:Bianchi, Jules}} [[Kategori:Kelahiran 1989]] [[Kategori:Kematian 2015]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pemandu Formula Satu Perancis]] [[Kategori:Pemandu kereta lumba Perancis]] [[Kategori:Orang dari Nice]] 76mewmnk7247whns1omfuswpgyogqdj 0 547578 7004131 6969726 2026-11-12T04:22:18Z Normal rookie 279720 7004131 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Berbahagia]] [[Dato']] | name = Teoh Sew Hock | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|DIMP|DPSM|KMN|size=100%}} | native_name = {{nobold|张秀福}} | native_name_lang = zh-my | image = | caption = | office = Ketua MCA Bahagian Iskandar Puteri | term_start = 2018 | birth_place = [[Gelang Patah]], [[Johor]], [[Malaysia]] | party = [[Malaysian Chinese Association]] (MCA) | occupation = | majority = | relations = | spouse = Jason Iwana | children = | footnotes = | residence = [[Gelang Patah]], [[Johor]] | website = {{URL|https://www.facebook.com/teohsewhock/}} }} Saudara Datuk '''Teoh Sew Hock''', atau dikenali sebagai '''Jason Teoh''' ({{zh|t=張秀福|s=张秀福|p=Zhāng Xiùfú}}) adalah Ketua Bahagian MCA Iskandar Puteri dan mantan Timbalan Pengerusi Jawatankuasa Perhubungan Negeri Johor MCA. Beliau pernah bertanding di kerusi Parlimen Iskandar Puteri pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan raya umum Malaysia ke-14]] pada tahun 2018. ==Penglibatan== === Pilihanraya === ==== 2013 - [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|Pilihan raya umum Malaysia ke-13]] ==== Jason Teoh adalah Ketua Bahagian MCA Iskandar Puteri. Terdapat khabar angin bahawa dalam pilihan raya umum ke-13, Jason akan menghadapi Laksamana [[DAP]] [[Lim Kit Siang]].<ref>{{Cite web|url=http://www.mca.org.my/en/dap-johor-labeling-karaoke-enthusiasts-as-%E2%80%9Cthieves%E2%80%9D-a-continuation-of-their-jaundiced-categorization-of-ordinary-m%E2%80%99sians-johor-mca/|title=Salinan Arkib|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140519100634/http://www.mca.org.my/en/dap-johor-labeling-karaoke-enthusiasts-as-%E2%80%9Cthieves%E2%80%9D-a-continuation-of-their-jaundiced-categorization-of-ordinary-m%E2%80%99sians-johor-mca/|archive-date=2014-05-19|access-date=2013-03-28}}</ref> Walaupun bukan individu yang terkenal di seluruh negara, Jason adalah sangat terkenal di kalangan orang-orang ''Gelang Patah'''. Beliau telah berkhidmat di kawasan Gelang Patah selama lebih daripada 5 tahun. Jason tunggak muda dan bersemangat masyarakat dianggap sebagai "calon winnable" dalam pilihan raya umum Malaysia 2013. Jason percaya bahawa negeri Johor, terutama Gelang Patah akan menjadi lebih baik dengan [[Barisan Nasional]] (BN) dan bukannya Pakatan Rakyat. Beliau adalah orang yang melahirkan slogan MCA [[Johor]] "kestabilan di atas huru-hara". Ia adalah sejajar dengan moto pusat yang "Kestabilan Rakyat". Namun, mantan Menteri Besar Johor [[Abdul Ghani Othman]] menggantikan beliau bertanding kerusi Gelang Patah. ==== 2018 - [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan raya umum Malaysia ke-14]] ==== Jason Teoh diistyharkan sebagai calon Barisan Nasional bagi kawasan Parlimen Iskandar Puteri menghadapi penyandang Ahli Parlimen Gelang Patah Lim Kit Siang, namun beliau tewas pada Lim Kit Siang dan Barisan Nasional kalah pada peringkat Dewan Rakyat Parlimen Malaysia dan Dewan Undangan Negeri Johor. === MCA === Beliau pernah menjawat jawatan sebagai Timbalan Pengerusi Jawatankuasa Perhubungan Negeri Johor MCA. Dalam pilihan parti MCA 2018, Jason Teoh menang tanpa bertanding di Bahagian Iskandar Puteri<ref>{{Cite web|url=https://johor.chinapress.com.my/20180821/【馬華區會改選提名】新山及依斯干達布蒂里-魏家/|title=【马华区会改选提名】新山及依斯干达布蒂里 魏家祥张秀福连任主席|date=2018-08-21|website=[[China Press]]|language=zh-MY|url-status=live|access-date=2018-11-02}}</ref>. === Khidmat Masyarakat === Jason Teoh sentiasa dilihat tampil bersama rakyat mengambil bahagian dalam komuniti dan majlis-majlis amal. Beliau percaya bahawa pemimpin yang baik perlu selalu dekat bersama rakyat. Selama 5 tahun beliau menjadi wakil rakyat orang-orang Gelang Patah. Jason juga bukan sahaja menghadiri acara formal atau politik, tetapi juga membantu mereka yang memerlukan bila-bila masa dan di mana sahaja. Beliau juga adalah salah satu daripada ahli pasukan petugas dalam membantu penduduk terutama di kawasan yang terjejas ekoran '''projek pembangunan Iskandar''' [[Malaysia]] Semasa banjir besar di [[Johor]] di mana Jason Teoh menghabiskan 3 hari di kawasan yang dibanjiri cuba untuk membantu orang-orang Gelang Patah. Walaupun beliau adalah seorang Pengerusi Bahagian MCA Gelang Patah, dia tidak teragak-agak untuk mendapatkan ke bawah dengan keadaan kotor untuk membantu rakyat tanpa mengira bangsa, agama atau fahaman politik.<ref>{{Cite web|url=http://www.mca.org.my/en/200-houses-in-johor-hit-by-flash-floods/|title=Salinan Arkib|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204111011/http://www.mca.org.my/en/200-houses-in-johor-hit-by-flash-floods/|archive-date=2016-02-04|access-date=2013-03-28}}</ref>. ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] |rowspan=3|P162 {{Parlimen|Iskandar Puteri}} |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|Teoh Sew Hock}} ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | style="text-align:right;" |35,862 |30.76% |{{Party shading/Keadilan}}| |{{nowrap|'''[[Lim Kit Siang]]'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''80,726''' |'''69.24%''' |118,779 |44,864 |85.90% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=2|Teoh Sew Hock ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | rowspan=2 style="text-align:right;" |36,783 | rowspan=2|22.47% |{{Party shading/PH}}| |{{nowrap|'''[[Liew Chin Tong]]'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | style="text-align:right;" |'''96,819''' |'''59.15%''' | rowspan=2|165,527 | rowspan=2|60,036 | rowspan=2|74.42% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Tan Nam Cha ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | style="text-align:right;" |30,078 |18.38% |} ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan Luar == * {{Facebook|id=jasonteohsh}} {{DEFAULTSORT:Teoh, Jason}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Anggota Persatuan Cina Malaysia|T]] 5sbb6gh9jtdg47twmnfbv7byv8p1we4 0 607464 7004214 5025536 2026-11-12T08:36:01Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004214 wikitext text/x-wiki [[Imej:All-Purpose Flour (4107895947).jpg|thumb|Tepung serbaguna.]] '''Tepung''' merupakan sejenis [[zarah]] padat yang berbentuk bijirin halus atau sangat halus bergantung pada pemakaiannya. Biasanya digunakan untuk keperluan penyelidikan, [[rumah tangga]], dan bahan-bahan mentah [[industri]]. Tepung boleh berasal dari bahan [[tumbuhan]] tamsilnya [[pokok Gandum|tepung gandum]] dari [[gandum]], [[ubi kayu]], [[jagung]] atau haiwan tamsilnya tepung tulang dan tepung ikan. == Jenis tepung == * [[Tepung gandum|Gandum]] - adalah tepung/serbuk halus yang berasal daripada biji gandum, dan digunakan sebagai bahan asas membuat kuih, mi, roti, dan pasta. Perkataan terigu dalam bahasa Indonesia diserap dari bahasa Portugis ''trigo'' yang bermaksud gandum. Tepung gandum roti mengandungi protein dalam bentuk [[gluten]], yang berperanan dalam menentukan kekenyalan makanan yang diperbuat daripada bahan gandum. * [[Tepung kanji|Kanji]], dari umbi ubi kayu * [[Tepung jagung]] (jagung), dari biji jagung * [[Tepung kacang hijau|Kacang hijau]] * [[Tepung beras|Beras]] * [[Tepung beras pulut|Beras pulut]] * [[Tepung serbuk roti|Serbuk roti]], campuran tepung untuk menggoreng, komposisi utama adalah tepung gandum. [[Kategori:Bahan makanan]] exuws8qwnnmv2gjftuhhs78np7zl1i7 0 684833 7004343 7003837 2026-11-12T10:12:58Z Syahir20 195623 /* Kakitangan kejurulatihan */ 7004343 wikitext text/x-wiki {{pp-vandalism}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Infobox National football team | Name = Malaysia B-17/B-16/B-15 | Badge = Harimau Muda A Logo.png | FIFA Trigramme = MAS | Nickname = Harimau Muda | Association = [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] (FAM) | Sub-confederation = [[Persekutuan Bola Sepak ASEAN|AFF]] ([[Asia Tenggara]]) | Confederation = [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] ([[Asia]]) | Coach = [[Shukor Adan]] | Assistant Coach = | Captain = | Most caps = | Top scorer = | pattern_la1 =_malaysia1617h | pattern_b1 =_malaysia1617h | pattern_ra1 =_malaysia1617h | pattern_sh1 =_yellow_stripes | pattern_so1 =_malaysia1617h | leftarm1 =000000 | body1 =FFCC00 | rightarm1 =000000 | shorts1 =000000 | socks1 =FFCC00 | pattern_la2 =_malaysia1617a | pattern_b2 =_malaysia1617a | pattern_ra2 =_malaysia1617a | pattern_sh2 =_blue_stripes | pattern_so2 =_malaysia1617a | leftarm2 =0000FF | body2 =0000FF | rightarm2 =0000FF | shorts2 =FFFFFF | socks2 =0000FF | First game = {{fbu|17|SIN}} 0–0 [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-17 Malaysia|Malaysia]] {{flagicon|Malaysia}} <br> ([[Singapura]]; Ogos 1980) | Largest win = {{fbu|17|Guam}} 0–15 [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-17 Malaysia|Malaysia]] {{flagicon|Malaysia}} <br> ([[Yangon]], [[Myanmar]]; 12 Jun 2000) | Largest loss ={{fbu|17|CRO}} 11–0 [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-17 Malaysia|Malaysia]] {{flagicon|Malaysia}} <br> ([[Čakovec]], [[Croatia]]; 11 November 2025) | World cup apps = | World cup first = | World cup best = | Regional name = | Regional cup apps = | Regional cup first = | Regional cup best = |2ndRegional name = [[Kejohanan Remaja B-16 AFC|Piala Asia B-17 AFC]] |2ndRegional cup apps = 6 |2ndRegional cup first = [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2004|2004]] |2ndRegional cup best = '''Suku Akhir''' ([[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2014|2014]]) }} '''Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia bawah-17 tahun''' (juga dikenali sebagai '''Malaysia Bawah-16''' atau '''Malaysia B-16''') mewakili [[Malaysia]] dalam kejohanan [[bola sepak]] antarabangsa [[Kejohanan Remaja B-16 AFF]], [[Kejohanan Remaja B-16 AFC]] dan [[Piala Dunia B-17 FIFA]], serta mana-mana kejohanan bola sepak antarabangsa lain di bawah-17. Pemain dalam pasukan semasa terutamanya terdiri daripada pemain dengan usia dalam 15 hingga 16 tahun di mana pemain paling lama akan berada di bawah keperluan umur berusia 17 tahun apabila kejohanan B-17 akan datang bermula. ==Sejarah== Pasukan ini dianggap sebagai pasukan perantara untuk [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-20 Malaysia|pasukan bola sepak Malaysia bawah 19 tahun negara]]. Ia adalah untuk pemain berusia 16 tahun atau kurang. Juga wujud adalah pasukan kebangsaan bawah-23 (Bawah-22 dan bawah 21), Bawah-19 dan bawah-15. Selagi mereka layak, pemain boleh bermain di mana-mana peringkat, oleh itu ia adalah tidak mustahil bagi pemain untuk bermain bagi B-16, senior dan sekali lagi untuk B-16. ===Kejohanan Remaja B-16 AFF=== Prestasi terbaik pasukan adalah dalam Kejohanan Remaja AFF B-16 dengan menjuarai [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2013|edisi 2013]] di Myanmar. Pada edisi 2016 pemain-pemain telah dipanggil untuk tugasan antarabangsa dengan pemilihan bagi pasukan yang akan mewakili negara dalam [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2016]] pada Julai 2016. Pasukan itu tidak berjaya melepasi peringkat kumpulan.<ref>http://www.fam.org.my/news/skuad-somasundram-sasar-separuh-akhir-kejuaraan-b-16-aff-2016 SKUAD SOMASUNDRAM SASAR SEPARUH AKHIR KEJUARAAN B-16 AFF 2016</ref><ref>http://www.goal.com/en-my/news/3896/malaysia/2016/07/15/25646572/ten-man-malaysia-u16-set-up-must-win-group-match-against-myanmar-?ICID=SP Malaysia U16 kept their semifinal hopes alive in the 2016 U16 AFF Championship, after beating Singapore U16 2-0 with ten men on Thursday</ref><ref>http://www.goal.com/en-my/news/3889/main/2016/07/19/25744182/australia-u16-simply-too-strong-for-malaysia-u16 P. Somasundram's boys were undone in the second half of their last 2016 U16 AFF Championship group match, when Australia put six past them</ref> ===Kelayakan Kejohanan Remaja B-16 AFC=== Malaysia pernah mencapai penampilan terbaik mereka di suku akhir dalam [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2014|edisi 2014]] sebelum dikalahkan oleh Australia dengan kekalahan tipis 2-1. Pasukan itu terus menunjukkan peningkatan di peringkat remaja dengan layak ke persaingan [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2016|2016]] dengan tiga kemenangan daripada empat ketika kempen kelayakan mereka di bawah bimbingan jurulatih [[Somasundram a/l Periasamy|P Somasundram]]. Pasukan mensasarkan untuk mara ke separuh akhir dan layak ke [[Piala Dunia B-17 FIFA 2017|Piala Dunia]].<ref>http://the-afc.com/u-16-championship-2016/afc-u-16-championship-group-c-md1-preview-0 AFC U-16 Championship - Group C: MD1 Preview</ref> Pasukan itu mengambil bahagian bagi edisi 2016 berada dalam Kumpulan C bersama-sama Korea Selatan, Oman dan Iraq.<ref>http://www.fourthofficial.com/2016/34060/cabaran-sukar-pasukan-bawah-16-tahun-malaysia/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170511133716/https://www.fourthofficial.com/2016/34060/cabaran-sukar-pasukan-bawah-16-tahun-malaysia/ |date=2017-05-11 }} Cabaran sukar pasukan bawah 16 tahun Malaysia</ref><ref>http://www.fam.org.my/news/malaysia-layak-ke-pusingan-akhir-kejohanan-b16-afc-2016 Malaysia layak ke pusingan akhir Kejohanan B16 AFC 2016</ref> Mereka mengharungi kempen 2016 dengan gagal melepasi peringkat kumpulan, dikalahkan sebanyak dua kali masing-masing dengan Oman 0–3 dan Korea Selatan 0–3 dan seri 1–1 dengan Iraq dalam kumpulan tersebut, sekaligus menutup peluang mereka untuk layak ke [[Piala Dunia B-17 FIFA 2017]]. ===Kerjasama NFDP=== Selepas kejatuhan baru-baru ini dalam prestasi pasukan kebangsaan, [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] (FAM) dan [[Program Pembangunan Bola Sepak Negara Malaysia]] (PPBN) bekerjasama untuk meningkatkan kualiti pembangunan bola sepak di peringkat akar umbi di Malaysia bagi melahirkan pemain yang lebih baik untuk negara pasukan.<ref name="FAMNFDPu17">http://www.sinarharian.com.my/sukan/perjalanan-ke-piala-dunia-b-17-bermula-tahun-depan-1.600062 Perjalanan ke Piala Dunia b-17 bermula tahun depan</ref> Sasaran semasa adalah untuk melahirkan pemain yang akan mewakili Malaysia di kejohanan Piala Dunia bawah 17 di masa hadapan.<ref name="FAMNFDPu17"/> ==Rekod kejohanan == {{col-begin}} {{col-2}} ===Piala Dunia=== ==== [[Piala Dunia B-17 FIFA]] ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !colspan=9|[[Piala Dunia B-17 FIFA|Rekod Piala Dunia B-17 FIFA]] |- !width=80 | Tahun !width=180 | Keputusan !width="20"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !width="20"|{{Tooltip| M | Menang}} !width="20"|{{Tooltip| S | Seri}} !width="20"|{{Tooltip| K | Kalah}} !width="20"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !width="20"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |- ||<center> {{flagicon|China}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 1985|1985]] ||rowspan=18 colspan=7| ''Tidak layak'' |- ||<center> {{flagicon|Canada}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 1987|1987]] |- ||<center> {{flagicon|Scotland}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 1989|1989]] |- ||<center> {{flagicon|Italy}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 1991|1991]] |- ||<center> {{flagicon|Japan}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 1993|1993]] |- ||<center> {{flagicon|Ecuador}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 1995|1995]] |- ||<center> {{flagicon|Egypt}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 1997|1997]] |- ||<center> {{flagicon|New Zealand}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 1999|1999]] |- ||<center> {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2001|2001]] |- ||<center> {{flagicon|Finland}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2003|2003]] |- ||<center> {{flagicon|Peru}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2005|2005]] |- ||<center> {{flagicon|South Korea}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2007|2007]] |- ||<center> {{flagicon|Nigeria}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2009|2009]] |- ||<center> {{flagicon|Mexico}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2011|2011]] |- ||<center> {{flagicon|United Arab Emirates}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2013|2013]] |- |{{flagicon|Chile}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2015|2015]] |- |{{flagicon|India}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2017|2017]] |- |{{flagicon|Brazil}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2019|2019]] |- |{{flagicon|Peru}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2021|2021]]||rowspan=1 colspan=7|''Tidak layak namun kejohanan dibatalkan'' |- |{{flagicon|IDN}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2023|2023]]||rowspan=3 colspan=7|''Tidak layak'' |- |{{flagicon|QAT}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2025|2025]] |- |{{flagicon|QAT}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2026|2026]] |- |{{flagicon|QAT}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2027|2027]]||colspan=7 rowspan=3|'''Akan Ditentukan''' |- |{{flagicon|QAT}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2028|2028]] |- |{{flagicon|QAT}} [[Piala Dunia B-17 FIFA 2029|2029]] |- |'''Jumlah'''||'''0/21'''|||||||||||| |} {{col-2}} ===Konfederasi Asia=== ====[[Kejohanan Remaja B-16 AFC|Piala Asia B-17 AFC]] ==== {| class="wikitable" style="text-align: center" !colspan=9|[[Kejohanan Remaja B-16 AFC|Rekod Kejohanan B-16 AFC]] |- !width=80 | Tahun !width=180 | Keputusan !width="20"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !width="20"|{{Tooltip| M | Menang}} !width="20"|{{Tooltip| S | Seri}} !width="20"|{{Tooltip| K | Kalah}} !width="20"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !width="20"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |- |{{flagicon|QAT}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFC 1985|1985]]|| rowspan=10 colspan=7| ''Tidak layak'' |- | {{flagicon|QAT}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFC 1986|1986]] |- | {{flagicon|THA}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFC 1988|1988]] |- | {{flagicon|UAE}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFC 1990|1990]] |- | {{flagicon|KSA}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFC 1992|1992]] |- | {{flagicon|QAT}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFC 1994|1994]] |- | {{flagicon|THA}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFC 1996|1996]] |- | {{flagicon|QAT}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFC 1998|1998]] |- | {{flagicon|VIE}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFC 2000|2000]] |- |{{flagicon|UAE}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFC 2002|2002]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2004|2004]] || '''Pusingan 1''' ||3||0||1||2||1||7 |- |{{flagicon|SIN}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFC 2006|2006]] ||colspan=7| ''Tidak layak'' |- |{{flagicon|UZB}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2008|2008]] || '''Pusingan 1''' ||3||1||0||2||5||7 |- |{{flagicon|UZB}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2010|2010]] ||rowspan=2 colspan=7| ''Tidak layak'' |- |{{flagicon|IRN}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2012|2012]] |- |{{flagicon|THA}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2014|2014]] || '''Suku Akhir''' ||4||2||0||2||4||4 |- |{{flagicon|IND}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2016|2016]] || rowspan=2|'''Pusingan 1''' ||3||0||1||2||1||7 |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|MAS}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2018|2018]] ||3||1||0||2||8||8 |- |{{flagicon|BHR}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFC 2020|2020]]||colspan=7| ''Tidak layak namun kejohanan dibatalkan'' |- |{{flagicon|THA}} [[Piala Asia B-17 AFC 2023|2023]]|| '''Pusingan 1'''||3||1||0||2||2||8 |- |{{flagicon|KSA}} [[Piala Asia B-17 AFC 2025|2025]]||rowspan=2 colspan=8| ''Tidak layak'' |- |{{flagicon|KSA}} [[Piala Asia B-17 AFC 2026|2026]] |- ||'''Jumlah''' || '''Terbaik: Suku Akhir''' || '''19''' || '''5''' || '''2''' || '''12''' || '''21''' || '''41''' |} {{col-end}} ===Konfederasi ASEAN=== {{col-begin}} {{col-2}} ====[[Kejohanan Remaja B-17 AFF|Kejohanan B-17 AFF]]==== {| class="wikitable" style="text-align: center" !colspan=9|[[Kejohanan Remaja B-17 AFF|Rekod Kejohanan B-17 AFF]] |- !width=90 | Tahun !width=180 | Keputusan !width="20"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !width="20"|{{Tooltip| M | Menang}} !width="20"|{{Tooltip| S | Seri}} !width="20"|{{Tooltip| K | Kalah}} !width="20"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !width="20"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |-style="background:#9acdff;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|MAS}}{{flagicon|INA}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFF 2002|2002]] || rowspan=2 |'''Tempat Keempat''' ||4||3||0||1||12||8 |-style="background:#9acdff;" ||{{flagicon|THA}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFF 2005|2005]] || 3||2||0||1||6||4 |- ||<center> {{flagicon|Vietnam}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFF 2006|2006]]||colspan=8| ''Tidak Menyertai'' |- ||{{flagicon|CAM}} [[Kejohanan Remaja B-17 AFF 2007|2007]] || '''Pusingan 1''' ||4||1||2||1||13||8 |- ||'''Jumlah''' || '''Terbaik: Tempat Keempat''' || '''11''' || '''6''' || '''2''' || '''3''' || '''31''' || '''20''' |} {{col-2}} ====[[Kejohanan Remaja B-16 AFF|Kejohanan B-16 AFF]]==== {| class="wikitable" style="text-align: center" !colspan=9|[[Kejohanan Remaja B-16 AFF|Rekod Kejohanan B-16 AFF]] |- !width=80 | Tahun !width=180 | Keputusan !width="20"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !width="20"|{{Tooltip| M | Menang}} !width="20"|{{Tooltip| S | Seri}} !width="20"|{{Tooltip| K | Kalah}} !width="20"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !width="20"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |-bgcolor=cc9966 ||{{flagicon|INA}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2008|2008]] ||'''Tempat Ketiga''' ||4||2||1||1||6||5 |- |{{flagicon|THA}} 2009<center> ||colspan=8|''Dibatalkan'' |- |{{flagicon|INA}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2010|2010]]<center> ||colspan=8|''Tidak Menyertai'' |- ||{{flagicon|LAO}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2011|2011]] || '''Pusingan 1''' ||4||1||3||0||7||5 |- |{{flagicon|LAO}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2012|2012]]<center> ||colspan=8|''Tidak Menyertai'' |- style="background:gold;" ||{{flagicon|MYA}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2013|2013]] ||'''Juara'''||'''6'''||'''3'''||'''3'''||'''0'''||'''13'''||'''3''' |- ||{{flagicon|INA}} 2014||colspan=8|''Dibatalkan'' |- ||{{flagicon|CAM}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2015|2015]]||rowspan=2| '''Pusingan 1''' ||5||2||0||3||4||8 |- |{{flagicon|CAM}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2016|2016]]||5||2||1||2||6||12 |-style="background:#9acdff;" | {{flagicon|THA}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2017|2017]]||'''Tempat Keempat'''||7||4||0||3||13||7 |-bgcolor=cc9966 | {{flagicon|INA}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2018|2018]]||'''Tempat Ketiga'''||6||4||0||2||13||4 |-style="background:gold;" | {{flagicon|THA}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2019|2019]]||'''Juara'''||'''7'''||'''5'''||'''2'''||'''0'''||'''20'''||'''4''' |- | {{flagicon|INA}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2022|2022]]||rowspan=2|'''Pusingan 1'''||3||1||2||0||6||3 |- | {{flagicon|INA}} [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2024|2024]]||3||1||0||2||6||5 |-bgcolor=Silver | {{flagicon|INA}} [[Kejohanan Remaja B-17 ASEAN 2026|2026]]||'''Naib Juara'''||5||3||0||2||6||7 |- ||'''Jumlah''' || '''Terbaik: Juara''' || '''55''' || '''28''' || '''12''' || '''15''' || '''100''' || '''63''' |} {{col-end}} ===Kejohanan Jemputan=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !colspan=9|Kejohanan Jemputan |- !width="120"|Tahun !width="280"|Kejohanan !width="180"|Pusingan !width="20"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !width="20"|{{Tooltip| M | Menang}} !width="20"|{{Tooltip| S | Seri}} !width="20"|{{Tooltip| K | Kalah}} !width="20"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !width="20"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |- |{{flagicon|SIN}} [[Piala Bandar Singa FAS 1980|1980]] || [[Piala Bandar Singa FAS|Piala Bandar Singa B-16]] || rowspan=3|Pusingan 1 ||5||1||2||2||3||12 |- |{{flagicon|SIN}} [[Piala Bandar Singa FAS 1981|1981]] || [[Piala Bandar Singa FAS|Piala Bandar Singa B-16]] ||5||0||0||5||1||19 |- |{{flagicon|SIN}} [[Piala Bandar Singa FAS 1982|1982]] || [[Piala Bandar Singa FAS|Piala Bandar Singa B-16]] ||4||1||0||3||5||7 |-bgcolor=Silver |{{flagicon|SIN}} [[Piala Bandar Singa FAS 2005|2005]] || [[Piala Bandar Singa FAS|Piala Bandar Singa B-16]] || rowspan=2|Naib Juara ||5||3||1||1||11||3 |-bgcolor=Silver |{{flagicon|SIN}} [[Piala Bandar Singa FAS 2006|2006]] || [[Piala Bandar Singa FAS|Piala Bandar Singa B-16]] ||4||2||1||1||3||3 |-style="background:#9acdff;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Malaysia}} [[Piala Antarabangsa Frenz 2012|2012]]|| [[Piala Antarabangsa Frenz|Piala Antarabangsa Frenz B-15]] ||Tempat Keempat||5||2||1||2||8||4 |-style="background:gold;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Malaysia}} [[Trofi Juara-Juara Asia ACT 2014|2014]]|| [[Trofi Juara-Juara Asia B-16 FAM – Frenz|Trofi Juara-Juara Asia B-16]] ||rowspan=2|'''Juara'''||'''13'''||'''8'''||'''3'''||'''2'''||'''44'''||'''17''' |-style="background:gold;" |{{flagicon|CHN}} [[Kejohanan Remaja Antarabangsa B-16 China-ASEAN 2015|2015]]|| [[Perlawanan pertunjukan|Kejohanan China-ASEAN B-16]] ||'''4'''||'''2'''||'''1'''||'''1'''||'''3'''||'''1''' |-bgcolor=Silver |{{flagicon|China}} [[Perlawanan pertunjukan|2016]] || [[Perlawanan pertunjukan|Kejohanan Dream Come True B-15]]|| Naib Juara ||6||5||1||0||64||3 |-style="background:#9acdff;" |{{flagicon|IND}} [[Piala Remaja AIFF 2016|2016]] || [[Perlawanan pertunjukan|Piala Remaja AIFF B-16]] || Tempat Keempat || 5 || 0 || 2 || 3 || 5 || 12 |-bgcolor=Silver |{{flagicon|Jepun}} [[Perlawanan pertunjukan|2016]] || [[Perlawanan pertunjukan|Piala Bari B-15]]|| Naib Juara ||5||4||0||1||20||5 |- |{{flagicon|ITA}}{{flagicon|AUT}}{{flagicon|SLO}} [[Torneo delle Nazioni 2017|2017]] || [[Perlawanan pertunjukan|Kejohanan Negara-Negara B-15]] || Tempat Kesepuluh ||5||1||0||4||3||7 |- |{{flagicon|JPN}} [[Kejohanan Remaja B-16 JENESYS Jepun-ASEAN 2017|2017]]|| [[Perlawanan pertunjukan|Kejohanan JENESYS Jepun-ASEAN B-16]]|| Tempat Kelima ||4||3||0||1||16||2 |-style="background:gold;" |{{flagicon|HKG}} [[Kejohanan Remaja B-15 Kelab Jockey 2019|2019]]|| [[#Kejohanan Remaja B-15 Kelab Jockey|Kejohanan Kelab Jockey]]|| '''Juara''' ||'''3'''||'''3'''||'''0'''||'''0'''||'''11'''||'''1''' |-style="background:gold;" |{{flagicon|CHN}} [[Kejohanan Jemputan B-15 CFA 2019|2019]]|| [[#Kejohanan Jemputan B-15 CFA|Kejohanan Jemputan CFA]]|| '''Juara''' ||'''3'''||'''2'''||'''1'''||'''0'''||'''5'''||'''2''' |- |{{flagicon|MKD}} [[Perlawanan pertunjukan|2022]] || [[Perlawanan pertunjukan|Kejohanan Pembangunan B-15 UEFA]] || Naib Juara ||3||1||2||0||5||3 |- |{{flagicon|SWI}} [[Kejohanan Belia FIFA 2025|2025]] || [[Kejohanan Belia FIFA 2025|Kejohanan Belia FIFA]] || Tempat Kelima ||3||1||0||2||1||3 |- |{{flagicon|AUS}} 2025|| Kejohanan Emerging Socceroos<ref>{{cite web|url=https://www.footballaustralia.com.au/emerging-matildas-socceroos-championships|title=2025 CommBank Emerging Championships|date=20 Jun 2022 |publisher=Football Australia|accessdate=12 Julai 2025}}</ref>|| Tempat Kesepuluh ||6||1||4||1||10||7 |- |{{flagicon|AZE}} [[Perlawanan pertunjukan|2026]] || Piala Dunia & Festival B-15 FIFA || Tempat Ke-56 ||10||4||2||4||19||17 |- |'''Jumlah''' |'''Kejohanan Jemputan: 19 Kejohanan''' |'''Terbaik: Juara''' |'''98''' | '''44''' | '''21''' | '''33''' | '''237''' | '''128''' |} <!-- {{col-begin}} {{col-2}} ====[[Piala Antarabangsa Frenz|Piala Antarabangsa Frenz FIC]]==== {| class="wikitable" style="text-align: center" !colspan=9|[[Piala Antarabangsa Frenz|Rekod Piala Antarabangsa Frenz]] |- !width=80 | Tahun !width=180 | Keputusan !width="20"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !width="20"|{{Tooltip| M | Menang}} !width="20"|{{Tooltip| S | Seri}} !width="20"|{{Tooltip| K | Kalah}} !width="20"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !width="20"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |-style="background:#9acdff;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Malaysia}} [[Piala Antarabangsa Frenz 2012|2012]] || '''Tempat Keempat''' ||5||2||1||2||8||4 |- ||'''Jumlah''' || '''Terbaik: Tempat Keempat''' || '''5''' || '''2''' || '''1''' || '''2''' || '''8''' || '''4''' |} {{col-2}} ====[[Trofi Juara-Juara Asia B-16 FAM – Frenz|Trofi Juara-Juara Asia ACT]]==== {| class="wikitable" style="text-align: center" !colspan=9|[[Trofi Juara-Juara Asia ACT|Rekod Trofi Juara-Juara Asia ACT]] |- !width=80 | Tahun !width=180 | Keputusan !width="20"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !width="20"|{{Tooltip| M | Menang}} !width="20"|{{Tooltip| S | Seri}} !width="20"|{{Tooltip| K | Kalah}} !width="20"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !width="20"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |-style="background:gold;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Malaysia}} [[Trofi Juara-Juara Asia ACT 2014|2014]] || '''Juara'''||'''13'''||'''8'''||'''3'''||'''2'''||'''44'''||'''17''' |- ||'''Jumlah''' || '''Terbaik: Juara''' || '''13''' || '''8''' || '''3''' || '''2''' || '''44''' || '''17''' |} {{col-end}} {{col-begin}} {{col-2}} ====Kejohanan Remaja Antarabangsa China-ASEAN==== {| class="wikitable" style="text-align: center" !colspan=9|Rekod Kejohanan Remaja Antarabangsa China-ASEAN |- !width=80 | Tahun !width=180 | Keputusan !width="20"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !width="20"|{{Tooltip| M | Menang}} !width="20"|{{Tooltip| S | Seri}} !width="20"|{{Tooltip| K | Kalah}} !width="20"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !width="20"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |-style="background:gold;" ||{{flagicon|CHN}} [[Kejohanan Remaja Antarabangsa B-16 China-ASEAN 2015|2015]] || '''Juara''' ||'''4'''||'''2'''||'''1'''||'''1'''||'''3'''||'''1''' |- ||'''Jumlah''' || '''Terbaik: Juara''' || '''4''' || '''2''' || '''1''' || '''1''' || '''3''' || '''1''' |} {{col-2}} ====Piala Remaja AIFF==== {| class="wikitable" style="text-align: center" !colspan=9|Rekod Piala Remaja AIFF |- !width=80 | Tahun !width=180 | Keputusan !width="20"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !width="20"|{{Tooltip| M | Menang}} !width="20"|{{Tooltip| S | Seri}} !width="20"|{{Tooltip| K | Kalah}} !width="20"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !width="20"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |-style="background:#9acdff;" ||{{flagicon|IND}} [[Piala Remaja AIFF 2016|2016]] || '''Tempat Keempat''' || 5 || 0 || 2 || 3 || 5 || 12 |- ||'''Jumlah''' || '''Terbaik: Tempat Keempat''' || '''5''' || '''0''' || '''2''' || '''3''' || '''5''' || '''12''' |} {{col-end}} ====[[Piala Bandar Singa FAS|Piala Bandar Singa]]==== {| class="wikitable" style="text-align: center" !colspan=9|[[Piala Bandar Singa FAS|Rekod Piala Bandar Singa]] |- !width=80 | Tahun !width=180 | Keputusan !width="20"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !width="20"|{{Tooltip| M | Menang}} !width="20"|{{Tooltip| S | Seri}} !width="20"|{{Tooltip| K | Kalah}} !width="20"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !width="20"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |- |{{flagicon|SIN}} [[Piala Bandar Singa FAS 1980|1980]] || rowspan=3|'''Pusingan 1''' ||5||1||2||2||3||12 |- |{{flagicon|SIN}} [[Piala Bandar Singa FAS 1981|1981]] ||5||0||0||5||1||19 |- |{{flagicon|SIN}} [[Piala Bandar Singa FAS 1982|1982]] ||4||1||0||3||5||7 |-bgcolor=Silver |{{flagicon|SIN}} [[Piala Bandar Singa FAS 2005|2005]] || '''Naib Juara''' ||5||3||1||1||11||3 |-bgcolor=Silver |{{flagicon|SIN}} [[Piala Bandar Singa FAS 2006|2006]] || '''Naib Juara''' ||4||2||1||1||3||3 |- |'''Jumlah''' || '''Terbaik: Naib Juara''' ||'''23'''||'''7'''||'''4'''||'''12'''||'''23'''||'''44''' |} --> ==Keputusan & perlawanan== {{legend2|#CCFFCC|Menang|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFFFCC|Seri|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFCCCC|Kalah|border=1px solid #AAAAAA}} {{details|Keputusan Perlawanan Malaysia B-17}} ===2026=== *¹ ''Perlawanan antarabangsa bukan 'Negara''' {{Football box collapsible | format = 1 | round = [[Kejohanan Remaja B-17 ASEAN 2026|Kejohanan Remaja B-17 AFF 2026 (Peringkat Kumpulan)]] | date = 13 April | time = {{UTZ|16:30|8}} | team1 = {{fbu-rt|17|VIE}} | score = 4–0 | team2 = {{fbu|17|MAS}} | goals1 = [[Lê Sỹ Bách]] {{goal|11||27}}<br>[[Nguyễn Văn Dương]] {{goal|38}}<br>[[Nguyễn Mạnh Cường (pemain bola sepak kelahiran 2009)|Nguyễn Mạnh Cường]] {{goal|56}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Gelora Joko Samudro]] | location = [[Kabupaten Gresik|Gresik]], [[Indonesia]] | attendance = | referee = Choi Cheol-jun ({{nfa|South Korea}}) | report = https://www.aseanfootball.org/v3/asean-u17-win-for-indonesia-and-vietnam-in-group-a/ | result = L }} {{Football box collapsible | format = 1 | round = [[Kejohanan Remaja B-17 ASEAN 2026|Kejohanan Remaja B-17 AFF 2026 (Peringkat Kumpulan)]] | date = 16 April | time = {{UTZ|20:30|8}} | team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} | score = 1–0 | team2 = {{fbu|17|IDN}} | goals1 = [[Fareez Danial]] {{goal|33}} | goals2 = | stadium = Stadium Gelora Joko Samudro | location = Gresik, Indonesia | attendance = | referee = Yusuke Ohashi ({{nfa|Japan}}) | report = https://www.aseanfootball.org/v3/asean-u17-malaysia-beat-indonesia-in-group-a-vietnam-through-to-semifinals/ | result = W }} {{Football box collapsible | format = 1 | round = [[Kejohanan Remaja B-17 ASEAN 2026|Kejohanan Remaja B-17 AFF 2026 (Peringkat Kumpulan)]] | date = 19 April | time = {{UTZ|20:30|8}} | team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} | score = 2–0 | team2 = {{fbu|17|TLS}} | goals1 = [[Aniq Thaqif]] {{goal|9}}<br>[[Adam Haikal]] {{goal|51}} | goals2 = | stadium = Stadium Gelora Joko Samudro | location = Gresik, Indonesia | attendance = | referee = Resul Mämmedow ({{nfa|Turkmenistan}}) | report = https://www.aseanfootball.org/v3/asean-u17-vietnam-win-group-a-malaysia-in-semifinals/ | result = W }} {{Football box collapsible | format = 1 | round = [[Kejohanan Remaja B-17 ASEAN 2026|Kejohanan Remaja B-17 AFF 2026 (Separuh Akhir)]] | date = 22 April | time = {{UTZ|16:30|8}} | team1 = {{fbu-rt|17|LAO}} | score = 0–3 | team2 = {{fbu|17|MAS}} | goals1 = | goals2 = [[Yusuf Nasrullah]] {{goal|7|pen.}}<br>[[Aniq Thaqif]] {{goal|11}}<br>[[Nilandone Xayaseng]] {{goal|58|o.g.}} | stadium = [[Stadium Gelora Delta]] | location = [[Kabupaten Sidoarjo|Sidoarjo]], [[Indonesia]] | attendance = | referee = Choi Cheol-jun ({{nfa|South Korea}}) | report = https://www.aseanfootball.org/v3/asean-u17-vietnam-take-on-malaysia-for-title/ | result = W }} {{Football box collapsible | format = 1 | round = [[Kejohanan Remaja B-17 ASEAN 2026|Kejohanan Remaja B-17 AFF 2026 (Pentas Akhir)]] | date = 24 April | time = {{UTZ|20:30|8}} | team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} | score = 0–3 | team2 = {{fbu|17|VIE}} | goals1 = | goals2 = [[Đào Quý Vương]] {{goal|11}}<br>[[Nguyễn Văn Dương]] {{goal|45+4||54}} | stadium = Stadium Gelora Delta | location = Sidoarjo, Indonesia | attendance = | referee = Naufal Adya Fairuski ({{nfa|Indonesia}}) | report = https://www.aseanfootball.org/v3/asean-u17-vietnam-crowned-champions/ | result = L }} {{Football box collapsible | format = 1 | round = [[Perlawanan pertunjukan|Garuda Championship Series 2026]] | date = 4 Julai | time = {{UTZ|20:00|7}} | team1 = {{fbu-rt|17|IDN}} | score = 1–1 | team2 = {{fbu|17|MAS}} | goals1 = [[Dhamar Try Kusuma|Kusuma]] {{goal|80}} | goals2 = [[Muzakif Fitri Muhamad|Muzakif Fitri]] {{goal|90+6}} | stadium = [[Stadium Manahan]] | location = [[Surakarta]], [[Indonesia]] | attendance = | referee = Clifford Daypuyat ([[Persekutuan Bola Sepak Filipina|Filipina]]) | report = https://www.facebook.com/share/p/19Cai1Kf2s/ | result = D }} {{Football box collapsible | format = 1 | round = [[Perlawanan pertunjukan|Garuda Championship Series 2026]] | date = 7 Julai | time = {{UTZ|20:00|7}} | team1 = {{fbu-rt|17|IDN}} | score = 3–0 | team2 = {{fbu|17|MAS}} | goals1 = [[Haikal Kamil Ramadhan|Ramadhan]] {{goal|11}} <br> [[Dhamar Try Kusuma|Kusuma]] {{goal|21}} <br> [[Dewa Gede Majesta|Majesta]] {{goal|43}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Manahan]] | location = Surakarta, Indonesia | attendance = | referee = Clifford Daypuyat (Filipina) | report = https://www.facebook.com/share/p/18cjFcf7HM/ | result = L }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = [[Perlawanan pertunjukan|Persahabatan]] |id = Malaysia v Indonesia |date = 28 Oktober |time = {{UTZ|--:--|8}} |team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} |score = 0–2 |report = https://www.facebook.com/groups/231764073237288/posts/937030206044001/ |team2 = {{fbu|17|IDN}} |goals1 = |goals2 = [[Chico Jericho Yarangga|Jericho]] {{goal|27}}<br>[[Alle (football player)|Alle]] {{goal|68}} |stadium = [[Akademi Bola Sepak Negara Mokhtar Dahari|Akademi Mokhtar Dahari]] |location = [[Gambang, Pahang|Gambang]], [[Malaysia]] |attendance = |referee = |result = L }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = [[Perlawanan pertunjukan|Persahabatan]] |id = Malaysia v Indonesia |date = 31 Oktober |time = {{UTZ|--:--|8}} |team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} |score = 1–2 |report = https://www.bolasport.com/read/314426797/timnas-u-17-indonesia-tumbangkan-malaysia-pada-laga-uji-coba-kedua-rekor-david-nascimento-tak-pernah-kalah-bertahan |team2 = {{fbu|17|IDN}} |goals1 = {{goal}} |goals2 = [[Dhamar Try Kusuma|Kusuma]] {{goal}}<br>[[Dzaky Azfar|Azfar]] {{goal}} |stadium = Akademi Mokhtar Dahari |location = Gambang, Malaysia |attendance = |referee = |result = L }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = [[Kelayakan Piala Asia B-17 AFC 2027]] |id = Palestin v Malaysia |date = 8 November |time = {{UTZ|21:00|8}} |team1 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-17 Palestin|Palestin]] {{flagicon|PLE}} |score = 2–0 |report = https://www.the-afc.com/en/national/afc_u17_asian_cup.html/news/qualifiers-group-e-guam-0-6-singapore-palestine-2-0-malaysia |team2 = {{fbu|17|MAS}} |goals1 = [[Yazan Khalifah|Khalifah]] {{goal|16}}<br>[[Yousef Alexander|Alexander]] {{goal|51}} |goals2 = |stadium = [[Stadium Kuala Lumpur]] |location = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] |attendance = |referee = Ko Min-gook ([[Persatuan Bola Sepak Korea Selatan|Korea Selatan]]) |result = L }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Kelayakan Piala Asia B-17 AFC 2027 |id = Malaysia v Singapura |date = 14 November |time = {{UTZ||8}} |team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} |score = |report = |team2 = {{fbu|17|SIN}} |goals1 = |goals2 = |stadium = Stadium Kuala Lumpur |location = Kuala Lumpur, Malaysia |attendance = |referee = |result = }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Kelayakan Piala Asia B-17 AFC 2027 |id = Malaysia v Guam |date = 17 November |time = {{UTZ||8}} |team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} |score = |report = |team2 = {{fbu|17|GUM}} |goals1 = |goals2 = |stadium = Stadium Kuala Lumpur |location = Kuala Lumpur, Malaysia |attendance = |referee = |result = }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Kelayakan Piala Asia B-17 AFC 2027 |id = India v Malaysia |date = 20 November |time = {{UTZ||8}} |team1 = {{fbu-rt|17|IND}} |score = |report = |team2 = {{fbu|17|MAS}} |goals1 = |goals2 = |stadium = Stadium Kuala Lumpur |location = Kuala Lumpur, Malaysia |attendance = |referee = |result = }} ===2026 (B-15)=== {{Football box collapsible |format = 1 |round = Festival & Piala Dunia B-15 FIFA 2026 |id = Dominica v Malaysia |date = 24 Oktober |time = {{UTZ|10:15|4}} |team1 = {{fbu-rt|17|DMA}} |score = 1–3 |report = https://www.facebook.com/share/p/14w1pjrhJ4N/ |team2 = {{fbu|17|MAS}} |goals1 = {{goal|28|pen.}} |goals2 = [[Aqheef Haiqal Koko|Aqheef Haiqal]] {{goal|12}} <br> [[Anas Suffiyan Arif|Anas Suffiyan]] {{goal|17}} <br> [[Amirul Faris Azlan|Amirul Faris]] {{goal|39}} |stadium = Kompleks Pertandingan Hövsan |location = [[Baku]], [[Azerbaijan]] |attendance = |referee = |result = W }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Festival & Piala Dunia B-15 FIFA 2026 |id = Syria v Malaysia |date = 25 Oktober |time = {{UTZ|09:00|4}} |team1 = {{fbu-rt|17|SYR}} |score = 1–3 |report = https://www.facebook.com/share/p/14wF697gzF3/ |team2 = {{fbu|17|MAS}} |goals1 = {{goal|36}} |goals2 = [[Danny Firas Musleyadi|Danny Firas]] {{goal|17}} <br> [[Iman Lutfi Zairol Hisham|Iman Lutfi]] {{goal|32, 35}} |stadium = Kompleks Pertandingan Hövsan |location = Baku, Azerbaijan |attendance = |referee = |result = W }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Festival & Piala Dunia B-15 FIFA 2026 |id = Ethiopia v Malaysia |date = 25 Oktober |time = {{UTZ|15:45|4}} |team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} |score = 5–0 |report = https://www.facebook.com/share/p/1Hrr5Ny72y/ |team2 = {{fbu|17|ETH}} |goals1 = [[Danny Firas Musleyadi|Danny Firas]] {{goal|4}} <br> [[Aqheef Haiqal Koko|Aqheef Haiqal]] {{goal|21, 23}} <br>[[Iman Lutfi Zairol Hisham|Iman Lutfi]] {{goal|29, 39}} |goals2 = |stadium = Kompleks Pertandingan Hövsan |location = Baku, Azerbaijan |attendance = |referee = |result = W }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Festival & Piala Dunia B-15 FIFA 2026 |id = Malaysia v Hungary |date = 26 Oktober |time = {{UTZ|11:30|4}} |team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} |score = 1–1 |report = https://www.facebook.com/share/p/19Ff8pm5vS/ |team2 = {{fbu|16|HUN}} |goals1 = [[Iman Lutfi Zairol Hisham|Iman Lutfi]] {{goal|23|pen.}} |goals2 = {{goal|20}} |stadium = Kompleks Pertandingan Hövsan |location = Baku, Azerbaijan |attendance = |referee = |result = D }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Festival & Piala Dunia B-15 FIFA 2026 |id = Mexico v Malaysia |date = 26 Oktober |time = {{UTZ|18:15|4}} |team1 = {{fbu-rt|17|MEX}} |score = 1–0 |report = https://www.facebook.com/share/p/1BwFmW2RcJ/ |team2 = {{fbu|17|MAS}} |goals1 = {{goal|38}} |goals2 = |stadium = Kompleks Pertandingan Hövsan |location = Baku, Azerbaijan |attendance = |referee = |result = L }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Festival & Piala Dunia B-15 FIFA 2026 |id = South Africa v Malaysia |date = 28 Oktober |time = {{UTZ|12:45|4}} |team1 = {{fbu-rt|17|RSA}} |score = 6–2 |report = https://www.facebook.com/share/p/1F9HaCEyn1/ |team2 = {{fbu|16|MAS}} |goals1 = {{goal|3, 9, 21, 26}}<br>{{goal|4}}<br>{{goal|33}} |goals2 = [[Danny Firas Musleyadi|Danny Firas]] {{goal|7|pen.}}<br>[[Mikhaeel Yee Mubeen Yee|Mikhaeel Yee]] {{goal|22}} |stadium = Kompleks Pertandingan Hövsan |location = Baku, Azerbaijan |attendance = |referee = |result = L }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Festival & Piala Dunia B-15 FIFA 2026 |id = Malaysia v Jamaica |date = 28 Oktober |time = {{UTZ|19:30|4}} |team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} |score = 4–2 |report = https://www.facebook.com/share/p/14tLPbbYHPS/ |team2 = {{fbu|16|JAM}} |goals1 = [[Armin Haikal Hazim|Armin Haikal]] {{goal|2}}<br>[[Iman Lutfi Zairol Hisham|Iman Lutfi]] {{goal|5, 8}}<br>[[Rayyan Haziq Ahfizal Ahmad|Rayyan Haziq]] {{goal|24}} |goals2 = {{goal|11}}<br>{{goal|39}} |stadium = Kompleks Pertandingan Hövsan |location = Baku, Azerbaijan |attendance = |referee = |result = W }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Festival & Piala Dunia B-15 FIFA 2026 |id = Malaysia v China |date = 29 Oktober |time = {{UTZ|10:15|4}} |team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} |score = 1–3 |report = https://www.facebook.com/share/p/1cr5xGXnEv/ |team2 = {{fbu|16|CHN}} |goals1 = [[Anas Suffiyan Arif|Anas Suffiyan]] {{goal|16}} |goals2 = {{goal|14, 34}}<br>{{goal|32}} |stadium = Kompleks Pertandingan Hövsan |location = Baku, Azerbaijan |attendance = |referee = |result = L }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Festival & Piala Dunia B-15 FIFA 2026 |id = Qatar v Malaysia |date = 29 Oktober |time = {{UTZ|17:00|4}} |team1 = {{fbu-rt|17|QAT}} |score = 0–0 |report = https://www.facebook.com/share/p/1FUUbhEgxJ/ |team2 = {{fbu|16|MAS}} |goals1 = |goals2 = |penalties1 = {{pengoal}}<br>{{pengoal}}<br>{{pengoal}}<br>{{pengoal}}<br>{{pengoal}} |penaltyscore = 5–4 |penalties2 = {{pengoal}}<br>{{pengoal}}<br>{{pengoal}}<br>{{pengoal}}<br>{{penmiss}} |stadium = Kompleks Pertandingan Hövsan |location = Baku, Azerbaijan |attendance = |referee = |result = D }} {{Football box collapsible |format = 1 |round = Festival & Piala Dunia B-15 FIFA 2026 |id = Malaysia v Lebanon |date = 30 Oktober |time = {{UTZ|10:15|4}} |team1 = {{fbu-rt|17|MAS}} |score = 0–2 |report = https://www.facebook.com/share/p/1EoDRoH5xc/ |team2 = {{fbu|16|LBN}} |goals1 = |goals2 = {{goal|16}}<br>{{goal|35}} |penalties1 = |penaltyscore = |penalties2 = |stadium = Kompleks Pertandingan Hövsan |location = Baku, Azerbaijan |attendance = |referee = |result = L }} ==Pemain== ===Skuad semasa=== Berikut ialah senarai akhir para pemain yang dipanggil menjelang [[Kelayakan Piala Asia B-17 AFC 2027]].<ref>{{cite web |title=SIARAN MEDIA: SENARAI AKHIR 23 PEMAIN SKUAD HARIMAU MALAYA B-16 KE KELAYAKAN PIALA ASIA B-17 2027|url=https://fam.org.my/news/siaran-media-senarai-akhir-23-pemain-skuad-harimau-malaya-b-16-ke-kelayakan-piala-asia-b-17-0|date=8 November 2026|access-date=9 November 2026}}</ref> {{nat fs start no caps}} {{nat fs player no caps|no=1|pos=GK|name=Adam Nurfakrullah Mohd Fadli|age={{Birth date and age|2010|1|4|df=y}}|club=[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=16|pos=GK|name=Ahmad Airil Ridzman Ahmad Ridzalman|age={{Birth date and age|2010|3|4|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=23|pos=GK|name=Muhammad Haziq Fikri Zolkiflee|age={{Birth date and age|2010|1|28|df=y}}|club=[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs g break}} {{nat fs player no caps|no=2|pos=DF|name=Mohammad Amsyar Naufal Mohd Zaizielanaim|age={{Birth date and age|2010|7|26|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=3|pos=DF|name=Muhammad Adam Haikal Muhammad Afifi|age={{Birth date and age|2010|6|2|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=4|pos=DF|name=Adam Muqri Muhaizam|age={{Birth date and age|2010|1|16|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=5|pos=DF|name=Muhammad Fareez Danial Fadzly|age={{Birth date and age|2010|1|12|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=7|pos=DF|name=Mohamad Fazryel Ashraf Zefri|age={{Birth date and age|2010|2|26|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=14|pos=DF|name=Muhammad Harraz Ajwad Mohamad Hafizan|age={{Birth date and age|2010|4|14|df=y}}|club=[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=19|pos=DF|name=Muhammad Aqif Syameel Muhamad Fairul|age={{Birth date and age|2010|3|15|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=20|pos=DF|name=Muhammad Shah Haqiqullah Shahrul Al Faiza|age={{Birth date and age|2010|2|5|df=y}}|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Ibrahim Fikri|SMK Ibrahim Fikri]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=21|pos=DF|name=Danish Haykal Faisal|age=(age 16)|club=[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=22|pos=DF|name=Naim Musaddiq Mohd Sabri|age={{Birth date and age|2010|3|25|df=y}}|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Ibrahim Fikri|SMK Ibrahim Fikri]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs g break}} {{nat fs player no caps|no=6|pos=MF|name=Muhammad Aniq Thaqif Hairulnizam|age={{Birth date and age|2010|1|9|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Sukan Tunku Mahkota Ismail]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=8|pos=MF|name=Muhammad Dini Mazlan|age={{Birth date and age|2010|2|12|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=15|pos=MF|name=Ahmad Aidil Mukhridz Ahmad Rizalman|age={{Birth date and age|2010|3|4|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=18|pos=MF|name=Dawud Imran Rozlin|age={{Birth date and age|2010|4|11|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs g break}} {{nat fs player no caps|no=9|pos=FW|name=Ahmad Muzakif Fitri Muhamad|age={{Birth date and age|2011|5|17|df=y}}|caps= |goals=|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=10|pos=FW|name=Mohamad Fahim Akmal Zulkarnain|age={{Birth date and age|2010|1|3|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia|}} {{nat fs player no caps|no=11|pos=FW|name=Nur Azam Muslim Nor Hisham|age={{Birth date and age|2011|1|9|df=y}}|caps= |goals=|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=12|pos=FW|name=Brian Felix a/k Harrison Paulus|age={{Birth date and age|2010|9|24|df=y}}|club=[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=13|pos=FW|name=Muhammad Syaifullah Mahruzi|age={{Birth date and age|2010|2|13|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=17|pos=FW|name=Muhammed Haziq Shakirin|age={{Birth date and age|2010|2|1|df=y}}|club=[[Sekolah Sukan Bukit Jalil]]|clubnat=Malaysia|latest=}} {{nat fs end}} Berikut ialah senarai akhir para pemain yang telah dipanggil menjelang Festival & Piala Dunia B-15 FIFA 2026 di [[Baku]], [[Azerbaijan]].<ref>{{cite web |title=IARAN MEDIA: SENARAI AKHIR 14 PEMAIN SKUAD HARIMAU MALAYA B-15 KE FESTIVAL & PIALA DUNIA B-15 FIFA 2026 DI AZERBAIJAN|url=https://fam.org.my/news/siaran-media-senarai-akhir-14-pemain-skuad-harimau-malaya-b-15-ke-festival-piala-dunia-b-15|access-date=23 Oktober 2026}}</ref> {{nat fs start no caps}} {{nat fs player no caps|no=|pos=GK|name=Muhammad Ariq Fayyadh Raimi|age={{Birth date and age|2011|4|2|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=|pos=GK|name=Muhammad Harith Musyrif Hairy|age={{Birth date and age|2011|1|5|df=y}}|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs g break}} {{nat fs player no caps|no=|pos=DF|name=Amirul Faris Azlan @ Iskandar Shah|age={{Birth date and age|2011|1|10|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=|pos=DF|name=Muhammad Ammar Mohd Saiful Hisham|age={{Birth date and age|2011|2|22|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=|pos=DF|name=Muhammad Harris Haneef Zulkiffli|age={{Birth date and age|2011|9|23|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=|pos=DF|name=Muhammad Adib Mohamed Ezammuddin|age={{Birth date and age|2011|1|1|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=|pos=DF|name=Danny Firas Musleyadi|age={{Birth date and age|2011|3|25|df=y}}|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=|pos=DF|name=Muhammad Rayyan Haziq Ahfizal Ahmad|age={{Birth date and age|2011|6|3|df=y}}|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs g break}} {{nat fs player no caps|no=|pos=MF|name=Muhammad Hykal Iqwan Azlan|age={{Birth date and age|2011|4|13|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=|pos=MF|name=Anas Suffiyan Mohamad Arif|age={{Birth date and age|2011|8|8|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=|pos=MF|name=Muhammad Mikhaeel Yee Mohd Mubeen Yee|age={{Birth date and age|2011|7|29|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs g break}} {{nat fs player no caps|no=|pos=FW|name=Muhammad Iman Luthfi Zairol Hisham|age={{Birth date and age|2011|10|21|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=|pos=FW|name=Armin Haikal Hazim|age={{Birth date and age|2011|4|8|df=y}}|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia}} {{nat fs player no caps|no=|pos=FW|name=Aqheef Haiqal Koko|age={{Birth date and age|2011|1|12|df=y}}|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia}} {{nat fs end}} ===Senarai panggilan=== Para pemain berikut dipanggil dalam 12 bulan terakhir. {{nat fs r start}} {{nat fs r player|no=|pos=GK|name=Muhammad Nabil Sukiman|age={{Birth date and age|2011|7|12|df=y}}|caps= |goals=|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan B-15, Oktober 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=GK|name=Muhd Atiff Mohd Norhisham|age={{Birth date and age|2010|2|19|df=y}}|caps= |goals= |club=SMK Ibrahim Fikri|clubnat=Malaysia|latest=lwn. {{fbu|17|IDN}}, Julai 2026}} {{nat fs g break}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=Muhammad Qayyum Syazwan Mohd Raffa|age={{Birth date and age|2010|8|20|df=y}}|caps= |goals= |club=[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]]|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan, November 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=Emir Nadhif bin Elmi-Rizal|age={{Birth date and age|2010|2|2|df=y}}|caps= |goals= |club=[[Sekolah Sukan Tunku Mahkota Ismail]]|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan, November 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=Ahmad Ahnaf Dzul Affendi|age={{Birth date and age|2011|3|7|df=y}}|caps= |goals=|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan, Oktober 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=Darwin a/l Tamil Vanaan|age={{Birth date and age|2011|2|1|df=y}}|caps= |goals=|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan, Oktober 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=Muhammad Afiq Akram Yusni|age={{Birth date and age|2011|4|11|df=y}}|caps= |goals=|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan, Oktober 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=Zazuan Asyraff Jefferi|age={{Birth date and age|2010|9|5|df=y}}|caps=|goals=|club=Sekolah Sukan Malaysia Pahang|clubnat=Malaysia|latest=lwn. {{fbu|17|IDN}}, Julai 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=Muhammad Hairul Nurulasyikin|age={{Birth date and age|2010|1|31|df=y}}|caps=|goals=|club=SMK Taman Desa Skudai|clubnat=Malaysia|latest=lwn. {{fbu|17|IDN}}, Julai 2026}} {{nat fs r player|no= |pos=DF |name=[[Faizi Hafiz|Faizi Hafiz Hishamuddin]] |age={{birth date and age|2008|12|2|df=y}} |caps= |goals= |club=[[Akademi Bola Sepak Mokhtar Dahari|Akademi Mokhtar Dahari B-17]] |clubnat=Malaysia|latest=}} {{nat fs r player |no= |pos=DF |name=[[Syazril Izwan|Syazril Izwan Shairunizam]] |age={{birth date and age|2008|12|25|df=y}} |caps= |goals= |club=[[Akademi Bola Sepak Mokhtar Dahari|Akademi Mokhtar Dahari B-17]] |clubnat=Malaysia|latest=[[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2024]]}} {{nat fs g break}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=Muhammad Haziq Zamin|age={{Birth date and age|2010|9|1|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]]|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan, November 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=Muhammad Zahirul Haq Mohd Rizal|age={{Birth date and age|2010|2|23|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan, November 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=Muhammad Airis Rizqin Razeiman Azlan|age={{Birth date and age|2011|5|9|df=y}}|caps= |goals=|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan B-15, Oktober 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=Muhammad Razin Aqeef Nazmi|age={{Birth date and age|2011|8|26|df=y}}|caps= |goals=|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan B-15, Oktober 2026}} {{nat fs g break}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=Amsyar Mohd Zulfadli|age={{Birth date and age|2010|2|28|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]]|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan, November 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=Benjamin Aryan Mohd Norli|age={{Birth date and age|2010|8|9|df=y}}|caps=|goals=|club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Desa Skudai|SMK Taman Desa Skudai]]|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan, November 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=Muhammad Arif Haziq Azi Sham|age=(umur 16)|caps= |goals= |club=[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tinggi Kajang|SMK Tinggi Kajang]]|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan, November 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=Muhammad Ammar Idrakie Khairil Anuar|age={{Birth date and age|2011|7|23|df=y}}|caps= |goals=|club=SMK Gambang|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan B-15, Oktober 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=Muhammad Shahril Izwan Zainuddin|age=(umur 15)|caps= |goals=|club=SMK Ibrahim Fikri|clubnat=Malaysia|latest=kem latihan B-15, Oktober 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=Ahmad Yusuf Nasrullah Ahmad Ramli|age={{Birth date and age|2010|6|18|df=y}}|caps= |goals=|club=Sekolah Sukan Malaysia Pahang|clubnat=Malaysia|latest=lwn. {{fbu|17|IDN}}, Julai 2026}} {{nat fs r player |no= |pos=FW |name=[[Arayyan Hakeem|Arayyan Hakeem Norizam]] |age={{birth date and age|2009|9|13|df=y}} |caps= |goals= |club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim IV]] |clubnat=Malaysia|latest=}} {{nat fs r player |no= |pos=FW |name=[[Faris Asyraf|Faris Asyraf Fandi]] |age={{birth date and age|2009|2|10|df=y}} |caps= |goals= |club=[[Perlis United FC|Singa Muda Perlis]] |clubnat=Malaysia|latest=}} {{nat fs r player |no= |pos=FW |name=[[Kim Johan|Kim Johan Nyo]] |age={{birth date and age|2009|2|3|df=y}} |caps= |goals= |club=[[FK Jerv|FK Jerv Belia]] |clubnat=Norway|latest=}} {{nat fs end}} '''Nota:''' * ^CED Mengundurkan diri dari skuad kerana kecederaan * ^AWA Skuad awal ==Kakitangan kejurulatihan== {| class="wikitable sortable" !colspan=2|Pasukan Bawah-17/B-16/B-15 |- ! width=220|Jawatan ! width=260|Nama |- | Pengurus || {{flagicon|Malaysia}} A. Christopher Raj |- | Ketua Jurulatih || {{flagicon|MAS}} [[Shukor Adan]] |- | Penolong Jurulatih 1 || {{flagicon|Malaysia}} [[Amiridzwan Taj Tajuddin|Amiridzwan Taj]] |- | Penolong Jurulatih 2 || {{flagicon|Malaysia}} [[Efendi Abdul Malek|Efendi Malek]] |- | Penolong Jurulatih 3 || {{flagicon|Malaysia}} [[V. Kavi Chelvan|Kavi Chelvan]] |- | Jurulatih Kecergasan || {{flagicon|Malaysia}} Khairal Afiq |- | Jurulatih Penjaga Gol || {{flagicon|Malaysia}} [[Mohd Nasril Nourdin|Nasril Nourdin]] |- | Pentadbir Pasukan || {{flagicon|Malaysia}} Muhammad Aiqal Rasman |- | Penganalisis Prestasi || {{flagicon|Malaysia}} Mohd Aimerul Mat Nuar |- | Pembawa Kit || {{flagicon|Malaysia}} Suhardi Abang Usop |- | Ahli fisioterapi || {{flagicon|Malaysia}} Chin Chee Yong |- | Tukang Urut || {{flagicon|Malaysia}} Zahari Mazlan |- | Doktor Pasukan || {{flagicon|Malaysia}} Ridzuan Azmi |- | Pegawai Media || {{flagicon|Malaysia}} Vincent Wong Yew Sing |- |} {{small|Sumber:}}<ref>{{cite web|url=https://fam.org.my/news/siaran-media-fam-umum-barisan-kejurulatihan-skuad-harimau-malaya-b-17-dan-senarai-pemain-ke-kem|title=SIARAN MEDIA FAM UMUM BARISAN KEJURULATIHAN SKUAD HARIMAU MALAYA B 17 DAN SENARAI PEMAIN KE KEM LATIHAN PUSAT HARIMAU MALAYA B 17|access-date=2022-06-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://makanbola.com/pengarah-akademi-jdt-javier-ribera-kemudi-malaysia-b-17/|title=Pengarah Akademi JDT, Javier Ribera Kemudi Malaysia B-17|publisher=makanbola.com |date=3 Mei 2024|access-date=5 Mei 2024 }}</ref> ==Kepujian== ===Serantau=== * '''[[Kejohanan Remaja B-16 AFF|Kejohanan Remaja B-16 AFF]]''' ** [[File:Simple cup icon.svg]] '''Juara (2)''': [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2013|2013]], [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2019|2019]] ** [[File:Med 3.png]] Tempat Ketiga (2): [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2008|2008]], [[Kejohanan Remaja B-16 AFF 2018|2018]] ==Jurulatih== {{Div col|colwidth=30em}} * {{flagicon|Malaysia}} S. Balachandran (2013–2014)<ref>{{cite web|url=http://www.aseanfootball.org/v3/aff-u16-final-malaysia-lift-first-ever-crown/|title=AFF U16 FINAL: Malaysia Lift First-Ever Crown|publisher=ASEAN Football Federation|date=2 September 2013|access-date=4 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/u-16-championship-2014/malaysia-crowned-asean-u16-champions|title=Malaysia crowned ASEAN U16 champions|publisher=Asian Football Confederation|date=4 September 2013|access-date=4 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160924124945/http://www.the-afc.com/u-16-championship-2014/malaysia-crowned-asean-u16-champions|archive-date=24 September 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/sport/football/2013/10/01/coach-wants-u16-squad-to-scale-greater-heights/|title=Coach wants U16 squad to scale greater heights|author=Eric Samuel|work=The Star|date=1 October 2013|access-date=4 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mstar.com.my/sukan/bola-sepak/2014/12/02/coach-bala-letak-jawatan/|title=B16 Tahun: Jurulatih Balachandran Akui Letak Jawatan, Masalah Peribadi|author=Suryati Mohd Nor|language=ms|publisher=mStar|date=2 December 2014|access-date=4 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-my/news/3896/malaysia/2014/12/04/6739882/balachandran-leaves-malaysia-u16-teams-up-with-frenz-united|title=Balachandran has left the Malaysia under 16 team and decided to join Frenz United as their new head coach|author=Nik Afiq|publisher=Goal.com|date=4 December 2014|access-date=4 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180404095702/http://www.goal.com/en-my/news/3896/malaysia/2014/12/04/6739882/balachandran-leaves-malaysia-u16-teams-up-with-frenz-united|archive-date=4 April 2018|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Malaysia}} [[Somasundram a/l Periasamy|P. Somasundram]] (2015–2016)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/sport/football/2015/09/21/under16-football-coach-aiming-for-better-results-in-afc-finals/|title=Under-16 football coach aiming for better results in AFC Finals|author=K. Rajan|work=The Star|date=21 September 2015|access-date=4 April 2018}}</ref> * {{flagicon|Malaysia}} [[Lim Teong Kim]] (2017–2018)<ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/sports/football/2018/09/415529/fam-sack-national-under-16-coach-teong-kim|title=FAM sack National Under-16 coach Teong Kim|author=Syafiq Aznan|publisher=New Straits Times|date=27 September 2018|access-date=27 September 2018}}</ref> * {{flagicon|Malaysia}} [[Maniam Pachaiappan|P. Maniam]] (2019–2022) * {{flagicon|Malaysia}} Osmera Omaro (2022–2024) * {{flagicon|ESP}} Javier Ribera (2024–2026) * {{flagicon|Malaysia}} Shukor Adan (2026–) {{div col end}} ==Lihat juga== * [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] * [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-23 Malaysia]] * [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-20 Malaysia]] * [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-14 Malaysia]] ===Sekolah Sukan=== *[[Sekolah Sukan Bukit Jalil]] *[[Sekolah Sukan Malaysia Pahang]] *[[Sekolah Sukan Tunku Mahkota Ismail]] *[[Akademi Bola Sepak Frenz United (FUFA)|Akademi Bola Sepak Frenz United]] *[[Akademi Bola Sepak Mokhtar Dahari]] * [[NFDP Malaysia - PPBN]] ==Nota== <references group="nota"/> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.fam.org.my/index.php?option=com_content&view=article&id=88&Itemid=137&lang=en Football Association of Malaysia] * [http://www.bjss.edu.my Sekolah Sukan Bukit Jalil] {{commons category|Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia bawah 17 tahun}} {{Pasukan Asia B-17}} {{Football in Malaysia}} {{DEFAULTSORT:Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-17 Malaysia}} [[Kategori:Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-17 Asia|Malaysia]] [[Kategori:Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|B-17]] ku39szmqmqatueima7bbyb0cghgi2g5 0 699650 7004224 5025543 2026-11-12T08:45:30Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004224 wikitext text/x-wiki [[Image:Dough.jpg|thumb|right|Doh didalam mangkuk pengadun]] '''Doh''' merupakan adunan tepung yang telah dicampurkan dengan air atau bahan yang bersesuaian, dan ia diuli untuk dibuat roti, pastri, dan sebagainya. <ref name="Hajah Noresah">{{cite book|last= Hajah Noresah |first =Baharom |year=2010 |title=Kamus Dewan |edition=Edisi Keempat |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}}</ref> Dibuat daripada campuran [[tepung]] dengan sedikit jumlah [[air]] atau bahan cecair yang lain. Bahan seperti [[telur]], [[mentega]] atau [[marjerin]], dan [[susu]] sering ditambahkan di dalam adunan. Proses ini merupakan proses pendahuluan atau pelopor untuk membuat makanan seperti [[roti]],[[biskut]], [[pastri]], [[piza]] dan sejenis dengannya. Bahan penaik seperti [[yis]] boleh digunakan bagi membentuk doh yang gebu atau doh tertapai. Doh yang mempunyai bahan penaik, perlu melalui proses penaikan. Ia boleh dilakukan dengan menutup doh dengan pembalut plastik atau kain di atas mangkuk adunan doh dan diletak di dalam bilik penaikan. Perbezaan doh dengan [[bater]], doh perlu melalui proses pengulian yang menggunakan tangan atau mesin seperti pengadun atau pembancuh tepung. Doh lebih tebal dan boleh digumpal. <ref name="Olivia">{{cite web|last=O |first=Olivia |title=Difference between Batter and vs Dough |publisher=DifferentBetween.com |date=25 August 2011 |url=http://www.differencebetween.com/difference-between-batter-and-vs-dough/ Difference between Batter and vs Dough |accessdate=6 November 2013}}</ref> ==Lihat juga== * [[Bater]] * [[Pasta]] ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Ramuan masakan]] 2pfbsl9t9n561kh0ruqxqxpzxszsegk 0 711336 7003962 6939419 2026-11-11T18:25:04Z Daniel Fairuz 421826 /* Kehidupan awal */ 7003962 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berbahagia]] <br />[[Dato']] | honorific_suffix = [[Darjah Setia Bakti Negeri Sembilan|DBNS]] ([[Negeri Sembilan]]); [[Kesatria Mangku Negara|KMN]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Ahli Paduka Mahkota Perak|PMP]] ([[Perak]]);<br> [[Darjah Setia Negeri Sembilan|DNS]], [[Pingat Keberanian Cemerlang|PKC]] ([[Negeri Sembilan]])<br />[[Fail:MY-NEG Order of Loyal Service to Negeri Sembilan - DBNS.svg|40px]][[Fail:Kesatria Mangku Negara.png|40px]][[File:MY-PERA Order of the Perak State Crown - lower classes.svg|40px]][[Fail:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan.svg|40px]][[File:MY-NEG Conspicuous Gallantry Medal - PKC.svg|40px]] | name = Ahmad Tamimi Siregar | native_name = {{font color|green|أحمد تميمي سيريجار}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Ahmad Tamimi Siregar bin Kamarudin Siregar | birth_date = {{Birth date and age|1950|1|17}} | birth_place = {{flag|Perak}}, [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini {{flag|Malaysia}}) | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Pelakon, pengacara, penyanyi, pengarah, penerbit | years_active = 1970–kini | works = [[Filemografi Ahmad Tamimi Siregar|Filemografi]] | education = | alma_mater = | height = | spouse = {{marriage|Datin Zuhaila Siregar Sulaiman|1990|2020|reason=died}} | domesticpartner = | children = 3 | mother = | father = | parents = | relatives = | family = | website = <!-- {{URL|Example.com}} --> }} [[Datuk (gelaran)|Dato']] '''Ahmad Tamimi Siregar bin Kamarudin Siregar''' (lahir 17 Januari 1950)<ref>[https://www.thestar.com.my/metro/focus/2016/08/27/comfortable-in-his-own-skin-versatile-actor-turned-producer-with-60-years-of-experience-has-come-ful/ Comfortable in his own skin]</ref> ialah seorang pelakon, pengacara, penyanyi dan pengarah veteran lelaki [[Malaysia]] yang terkenal dalam bidang lakonan wayang gambar dan televisyen. Antara pengalaman beliau dalam filem termasuk memegang watak utama dalam filem [[Abang (filem)|''Abang'']] dan [[Pemburu (filem)|''Pemburu'']] pada [[1980-an]]. Selain itu, beliau juga terkenal sebgai pengarah pementasan teater ''Rubiah'', dan juga merupakan seorang [[pelakon suara]] latar animasi yang terlibat dalam rakaman animasi tempatan dan bahan-bahan asing yang di[[alih suara]] ke Bahasa Malaysia, seperti dalam [[Muhammad: The Last Prophet|''Muhammad Utusan Terakhir'']]. ==Kehidupan awal== Ahmad Tamimi Siregar berasal daripada keturunan Batak Mandailing, iaitu salah satu kelompok masyarakat Batak yang mempunyai asal-usul budaya dan sejarah di Sumatera Utara, Indonesia. Beliau mewarisi marga Siregar, iaitu nama puak atau kelompok kekeluargaan dalam tradisi masyarakat Batak. Beliau juga merupakan seorang budayawan yang aktif pelbagai bidang kesenian yang turut merangkumi bidang tarian, muzik, dan lakonan. Pembabitan beliau dalam bidang seni bermula sejak zaman persekolahan. Bakat dan kewibawaan Ahmad Tamimi Siregar mula menonjol apabila beliau diberi kepercayaan untuk menerbit dan mengarahkan satu teater besar yang diasaskan daripada kesenian Randai sempena pertabalan DYMM Seri Paduka Baginda Yang Di-pertuan Agong Ke-10 ([[Negeri Sembilan]]) berjudul Kaba Kasih Menanti. ==Kerjaya== Ahmad Tamimi Siregar kemudiannya terbabit dalam bidang penerbitan genre drama TV dan filem seperti [[Permintaan Terakhir (filem)|Permintaan Terakhir]] di samping pelakon utama [[Uji Rashid]] ([[Merdeka Film Productions]] arahan [[Jamil Sulong]]-1975), [[Abang (filem)|Abang]] (Fleet Communication arahan [[Rahim Razali]] -1979), Drama TV Kabus (RTM-1991), Telefilem Ana Aishah (RTM-1992), dan Telefilem Sinar (RTM-1993). Selain itu beliau turut terbabit dengan drama pentas seperti Wild Duck (1995) dan Muzika Rubiah (1999 & 2005). ==Filemografi== {{utama|Filemografi Ahmad Tamimi Siregar}} ==Anugerah dan pencalonan== * Pelakon Terbaik Teater peringkat Kuala Lumpur berjudul Tali (1970), * Pelakon Pembantu TV Terbaik- Anugerah Seri Angkasa Drama RTM berjudul Percayalah (1976), * Fellowship Japan Foundation, Tokyo (1979), * Pelakon Pembantu Popular Berita Harian - filem Puteri (1987), * Pengarah Terbaik Anugerah Seri Angkasa - Drama Ana Aishah (1992), * Personaliti Popular Anugerah Seri Angkasa (1995), * Fellowship Asian Cultural Centre, New York (1996), * Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik Drama - Tak Serupa Tapi Sama (Anugerah Skrin 2009) * Pelakon Lelaki Terbaik - Filem Perjalanan Pertama (AIFFA 2023) * [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara]] Pangkat Keempat, [[Kesatria Mangku Negara]] (KMN) (1996) * [[Darjah Yang Amat Mulia Paduka Mahkota Perak]] Pangkat Ketiga, [[Darjah Ahli Paduka Mahkota Perak]] (PMP) (1996) * [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|Pingat dan Bintang bagi perkhidmatan cemerlang dan kelakuan terpuji]] Pangkat Kedua, [[Pingat Keberanian Cemerlang]] (PKC) (1996) * [[Darjah Setia Negeri Sembilan Yang Amat Dihormati]] Pangkat Kelima, [[Darjah Setia Negeri Sembilan]] (DNS) (2007) * [[Darjah Setia Negeri Sembilan Yang Amat Dihormati]] Pangkat Keempat, [[Darjah Setia Bakti Negeri Sembilan]] (DBNS) -- '''Dato'''' (2011) * Anugerah Khas Sepanjang Zaman - ([[Festival Filem Malaysia ke-34]]) (2025) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm0785177}} * {{Instagram|ahmad_tamimi_siregar}} {{Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (FFM)}} [[Kategori:Kelahiran 1950]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Batak]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Pelakon suara Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Drama) Anugerah Skrin|2009]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] 85lx63sp5ocq4shs7wlbeeozi2k9gbq 0 751624 7004233 5025549 2026-11-12T08:53:28Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004233 wikitext text/x-wiki '''Tenaga makanan''' ialah [[tenaga]] yang diperolehi manusia dan haiwan daripada [[makanan]], melalui proses [[respirasi sel]], sama ada proses penyatuan [[oksigen]] dengan [[molekul]] makanan (respirasi aerob) atau penyusunan semula [[atom]] dalam molekul ([[respirasi anaerob]]). Dalam [[Sistem Unit Antarabangsa]], tenaga diukur dengan unit [[joule]] (J) atau gandaannya; kilojoule (kJ) lazimnya digunakan bagi kuantiti berkaitan makanan. Unit tenaga [[sistem metrik]] lama, namun masih digunakan secara meluas dalam konteks makanan, ialah [[kalori]]; lebih tepat, "kalori makanan", "kalori besar" atau "kilokalori" (kcal atau Cal), bersamaan dengan 4.184 kilojoule. (Perhatikan bahawa ini berbeza dengan "kalori kecil" (cal) yang sering digunakan dalam [[kimia]] dan [[fizik]], bersamaan dengan 1/1000 kalori besar.) Di [[Kesatuan Eropah]], kedua-dua unit kilokalori ("kcal") dan kilojoule ("kJ") digunakan di label pemakanan. Di banyak negara lain, hanya satu unit yang dipaparkan; misalnya "kkal" atau "kcal" digunakan di Indonesia dan Malaysia. == Lihat juga == * [[Tenaga kimia]] * [[Kadar metabolisme asas]] * [[Rantaian makanan]] * [[Sistem Atwater]] * [[Label fakta pemakanan]] * [[Haba pembakaran#Nilai pemanasan|Haba pembakaran]] * [[Kalori]] == Rujukan == {{Reflist|2}} == Pautan luar == * [http://www.fao.org/docrep/006/Y5022E/y5022e04.htm FAO Food and Nutrition Paper 77: Food energy - methods of analysis and conversion factors] * [http://www.ajcn.org/cgi/content/full/79/5/899S?ijkey=f3919ec7617632925bb12e0ffb8deeb08a678686 Is a calorie a calorie?] [[Kategori:Pemakanan]] [[Kategori:Tenaga|Makanan]] s2r5i1xo0shug61452blhjv474qlvst 0 752206 7004006 6997681 2026-11-11T21:29:28Z Muhammad Aliff1999 295485 Kemaskini 7004006 wikitext text/x-wiki {{Penerangan ringkas|Presiden Indonesia sejak 2024}} {{Use dmy dates|date=Januari 2026}} {{Indonesian name|patronymic=yes|Djojohadikusumo|Prabowo Subianto}} {{Infobox officeholder | name = Prabowo Subianto | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Tuan Yang Terutama]] <br >[[Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara)<br > [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji]] | honorific_suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DK I (Johor)|DK I (Brunei)|DGSM|DUBC}} N.Pk}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:Most Esteemed Royal Family Order of Johor - ribbon bar.svg|40px]]<!-- --><br >[[File:Family Order of Laila Utama with rosette.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]]<!-- -->[[File:Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[File:Nishan-e-Pakistan ribbon bar.svg|40px]]</div> | image = Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg | alt = Potret rasmi Prabowo Subianto | caption = Potret rasmi, 2024 | order = Ke-8 | office = Presiden Indonesia | term_start = 20 Oktober 2024 | term_end = | vicepresident = {{plainlist| * {{longitem|[[Gibran Rakabuming Raka]] {{nwr|(2024–2026)}}}} * {{longitem|Vacant {{nwr|(sejak 2026)}}}} }} | predecessor = [[Joko Widodo]] | successor = | office1 = [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]] | term_start1 = 23 Oktober 2019 | term_end1 = 20 Oktober 2024 | president1 = Joko Widodo | deputy1 = {{ubil|[[Sakti Wahyu Trenggono]]<br>(2019–2020)|[[Muhammad Herindra]]<br>(2020–2024)}} | predecessor1 = [[Ryamizard Ryacudu]] | successor1 = [[Sjafrie Sjamsoeddin]] | office2 = Pengerusi [[Parti Gerindra]] | term_start2 = 20 September 2014 | term_end2 = | predecessor2 = {{ill|Suhardi|id|v=ib}} {{Collapsed infobox section begin|Jawatan tentera|titlestyle=border:1px dashed lightgrey;}} | order3 = Ke-22 | office3 = Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat{{!}}Panglima Kostrad | term_start3 = 20 Mac 1998 | term_end3 = 22 Mei 1998 | president3 = {{ubl|[[Suharto]]|[[B. J. Habibie]]}} | predecessor3 = Sugiono | successor3 = {{ubl|Johnny Lumintang (pemangku)|Djamari Chaniago}} | order4 = Ke-15 | office4 = Komander Kopassus{{!}}Komandan Jeneral Kopassus | term_start4 = 1 Disember 1995 | term_end4 = 20 Mac 1998 | president4 = Suharto | predecessor4 = Subagyo Hadi&nbsp;Siswoyo | successor4 = [[Muchdi Purwopranjono]] {{Collapsed infobox section end}} | birth_name = Prabowo Subianto Djojohadikusumo | birth_date = {{birth date and age|1951|10|17|df=y}} | birth_place = [[Jakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | party = [[Parti Gerindra|Gerindra]] (sejak 2008) | other_party = {{ubl|[[Golkar]] (2004–2008)|[[Advanced Indonesia Coalition Plus|KIM Plus]] (sejak 2023)<ref>{{cite web | url=https://www.tempo.co/politik/alasan-parpol-kim-plus-dukung-ide-prabowo-bentuk-koalisi-permanen-1209630 | title=Alasan Parpol KIM Plus Dukung Ide Prabowo Bentuk Koalisi Permanen }}</ref>}} | spouse = {{marriage|[[Titiek Suharto|Siti Hediati Hariyadi]]|8 Mei 1983|Mei 1998|end=sep.}} | children = [[Didit Hediprasetyo]] | father = [[Sumitro Djojohadikusumo]] | mother = [[Dora Marie Sigar]] | relatives = {{ubli|[[Hashim Djojohadikusumo]] (adik&nbsp;lelaki)|[[J. Soedradjad Djiwandono|Sudradjad Djiwandono]] {{nwr|(abang ipar)}}}} | education = {{ubl|[[Victoria Institution]]|[[American School in London]]|[[Akademi Tentera Indonesia]]}} | cabinet = [[Kabinet Merah Putih]] | signature = Prabowo Subianto signature.svg | website = {{ubl|{{URL|presidenri.go.id|Laman web presiden}}|{{URL|https://prabowosubianto.com/|Laman web peribadi}}}} | branch = [[Tentera Darat Indonesia]] | serviceyears = 1974–1998 | rank = [[Jeneral (kumpulan pangkat)|Jeneral]] ([[Pangkat tituler dan kehormat|kehormat]]) | unit = [[Kopassus]] ([[pasukan khas]]) | commands = {{hlist|Kopassus|[[Kostrad]]}} | battles = {{tree list}} *[[Pencerobohan Indonesia ke atas Timor Timur]] **[[Pendudukan Indonesia di Timor Timur|Pemberontakan di Timor Timur]] *[[Konflik Papua]] **[[Krisis tebusan Mapenduma]]{{tree list/end}} | military_blank1 = [[Nombor pendaftaran pusat|No. perkhidmatan]] | military_data1 = 27082 | module = {{listen|pos=center|embed=yes|filename=President Prabowo Subianto addressing the August 2025 protest and the killing of Affan Kurniawan.ogg|title=Suara Prabowo Subianto|type=speech|description=Prabowo berucap mengenai [[Protes Indonesia Ogos 2025|protes Ogos 2025]] dan [[Protes Indonesia Ogos 2025#Pembunuhan Affan Kurniawan|pembunuhan Affan Kurniawan]]<br/>Dirakam pada 29 Ogos 2025}} }} {{Prabowo Subianto series}} [[Jeneral|Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara) [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Prabowo Subianto Djojohadikusumo'''{{efn|{{IPAc-en|US|p|ɹ|ɑː|ˈ|b|oʊ|w|oʊ|_|s|uː|b|iː|ˈ|ɑː|n|t|oʊ|audio=Prabowo Subianto.ogg}}; {{IPA|id|praˌbowo subiˌanto|lang}}. Di bawah [[sistem ejaan bahasa Indonesia]] moden, nama keluarganya akan dieja sebagai '''Joyohadikusumo''', {{ipa|id|d͡ʒojohadikuˈsumo|lang}}.}} (lahir 17 Oktober 1951) ialah seorang ahli politik, ahli perniagaan, dan pegawai tentera bersara Indonesia yang telah berkhidmat sebagai [[presiden Indonesia]] kelapan sejak 2024. Beliau sebelum ini berkhidmat sebagai [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|menteri pertahanan]] ke-26 di bawah Presiden [[Joko Widodo]] dari 2019 hingga 2024. Prabowo ialah presiden Indonesia ketiga yang mempunyai latar belakang tentera selepas [[Suharto]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]] dan merupakan presiden penggal pertama yang tertua dalam sejarah Indonesia. Prabowo lulus dari [[Akademi Tentera Indonesia]] pada tahun 1970 dan sebahagian besarnya berkhidmat dalam Pasukan Khas ([[Kopassus]]) sehinggalah beliau dilantik untuk memimpin Komando Cadangan Strategik ([[Kostrad]]) pada tahun 1998. Pada lewat tahun yang sama, beliau telah diberhentikan daripada tentera dan seterusnya dilarang daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan melakukan pencabulan hak asasi manusia.<ref name=":24">{{Cite web |date=4 August 2025 |title=President Prabowo Receives Honorary Medal from US Special Operations Command at Merdeka Palace |url=https://setkab.go.id/en/president-prabowo-receives-honorary-medal-from-us-special-operations-command-at-merdeka-palace/ |access-date=14 January 2026 |website=Sekretariat Kabinet Republik Indonesia}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Slater |first=Dan |date=2024 |title=Indonesia's High-Stakes Handover |url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/922832 |journal=Journal of Democracy |volume=35 |issue=2 |pages=40–51 |doi=10.1353/jod.2024.a922832 |issn=1086-3214|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite magazine |date=14 February 2024 |title=Prabowo Looks to Win Indonesia Presidency: What to Know |url=https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214180008/https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |archive-date=14 February 2024 |access-date=14 February 2024 |magazine=Time |language=en}}</ref><ref name="NYT Paddock">{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=14 October 2020 |title=Indonesian Defence Chief, Accused of Rights Abuses, Will Visit Pentagon |url=https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022080937/https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |archive-date=22 October 2020 |access-date=14 February 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |title=KPU Resmi Tetapkan Prabowo-Gibran Menang Pilpres 2024 |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320165111/https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |archive-date=20 March 2024 |access-date=21 March 2024 |website=nasional |language=id-ID}}</ref> Pada awal 2008, lingkaran dalaman Prabowo telah menubuhkan [[Parti Gerindra]]. Dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|pilihan raya presiden 2009]], beliau telah bertanding tanpa kejayaan untuk jawatan naib presiden sebagai pasangan gandingan [[Megawati Sukarnoputri]].<ref>{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|title=PDI-P hails Prabowo as Megawati's running mate |work=The Jakarta Post|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118065242/http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|archive-date=18 January 2012}}</ref> Beliau telah bertanding dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|pilihan raya presiden 2014]]<ref name="Prabowo Runs for President-2011">{{cite web |last1=Media |first1=Kompas Cyber |date=22 November 2011 |title=Prabowo Runs for President |work=KOMPAS |url=https://nasional.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125013819/http://english.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/Prabowo.Runs.for.President |archive-date=25 November 2011 |access-date=23 November 2011 }}</ref> dan ditewaskan oleh gabenor Jakarta [[Joko Widodo]], keputusan yang mana pada mulanya dipertikaikan oleh beliau.<ref name="PresidentWidodo">{{cite news|title=Jakarta governor Widodo wins Indonesian presidential election|url=http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|access-date=23 July 2014|publisher=Indonesia News|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020050428/http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|archive-date=20 October 2014|url-status=dead}}</ref> Beliau sekali lagi membuat percubaan yang tidak berjaya untuk merebut jawatan presiden pada [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] menentang Joko Widodo, bersama [[Sandiaga Uno]] sebagai pasangan gandingannya dan dengan sokongan daripada Gerindra, [[Parti Keadilan Sejahtera]] (PKS), [[Parti Amanat Nasional]] (PAN), [[Parti Demokrat (Indonesia)|Parti Demokrat]] (Demokrat), dan [[Parti Berkarya]].<ref name="PrabowoSandiaga">{{cite news |title=Dihadiri AHY, Prabowo-Sandiaga Uno resmi mendaftar di KPU |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |access-date=26 August 2018 |work=BBC News Indonesia |date=10 August 2018 |language=id |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826214418/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |archive-date=26 August 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ghaliya |first1=Ghina |title=KPU names Jokowi winner of election |url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |access-date=23 May 2019 |newspaper=The Jakarta Post |date=21 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190521215411/https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |archive-date=21 May 2019 |url-status=live }}</ref> Keengganannya untuk menerima keputusan tersebut telah menyaksikan para pengikutnya mengadakan protes yang mencetuskan [[Rusuhan dan bantahan Jakarta Mei 2019|rusuhan di Jakarta]].<ref>{{cite news |last1=Barker |first1=Anne |title=Prabowo Subianto's loss in Indonesia's election sparks deadly protests in Jakarta |url=https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-jokowi-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |access-date=23 May 2019 |work=ABC News |date=22 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525021543/https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-joko-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |archive-date=25 May 2019 |url-status=live }}</ref> Walau bagaimanapun, selepas satu persaingan yang sengit, Prabowo menyertai [[Kabinet Indonesia Maju|kabinet]] Joko Widodo sebagai menteri pertahanannya bagi tempoh 2019 hingga 2024.<ref>{{Cite news |title=Prabowo jadi menteri pertahanan, pengamat militer: Pandangannya 'berbahaya' |language=id |work=BBC News Indonesia |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |access-date=8 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208015652/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |url-status=live }}</ref> Pada 10 Oktober 2021, Gerindra mengumumkan Prabowo sebagai calon mereka dalam [[Pilihan raya umum Indonesia 2024|pilihan raya presiden 2024]].<ref>{{Cite web |date=10 October 2021 |title=Sekjen Gerindra: Insyaallah Prabowo Maju Pilpres 2024 |url=https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010040559/https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |archive-date=10 October 2021 |access-date=10 October 2021 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref> Pada 12 Ogos 2022, Prabowo mengumumkan bahawa beliau menerima pencalonan Gerindra.<ref>{{cite news |last1=Teresia |first1=Ananda |last2=Lamb |first2=Kate |last3=Suroyo |first3=Gayatri |date=12 August 2022 |title=Indonesia defence minister Prabowo accepts party's nomination to run for president |newspaper=Reuters |editor-last=Kapoor |editor-first=Kanupriya |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |access-date=13 August 2022 |archive-date=7 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007215059/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |url-status=live }}</ref> Prabowo mengisytiharkan kemenangan dalam pilihan raya tersebut pada 14 Februari 2024, tatkala tinjauan tidak rasmi awal menunjukkan beliau mendahului dalam pusingan pertama pengundian.<ref>{{cite news |date=15 February 2024 |title=Indonesia election 2024: Prabowo Subianto hails 'victory for all Indonesians' as early counts show him in lead with 58% |newspaper=South China Morning Post |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |access-date=16 February 2024 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215043201/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |url-status=live }}</ref> Pada 20 Mac, Suruhanjaya Pilihan Raya Umum (KPU) telah memperakui keputusan tersebut dan mengisytiharkannya sebagai [[Bakal presiden|bakal presiden]] Indonesia.<ref name=":12">{{Cite web |date=19 March 2024 |title=Pemilu 2024: KPU umumkan Prabowo-Gibran raih suara terbanyak, bagaimana nasib dugaan kecurangan? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |access-date=20 March 2024 |website=BBC News Indonesia |language=id |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320065755/https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |url-status=live }}</ref> [[Mahkamah Perlembagaan Indonesia|Mahkamah Perlembagaan]] (MK) mengesahkan statusnya pada 22 April 2024.<ref>{{Cite web |last1=Rahmawati |first1=Dwi |last2=Sari |first2=Brigitta Belia Permata |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Tolak Gugatan Sengketa Pilpres 2024 dari Anies-Cak Imin! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509213940/https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Sari |first1=Brigitta Belia Permata |last2=Rahmawati |first2=Dwi |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Juga Tolak Gugatan Hasil Pilpres 2024 dari Ganjar-Mahfud! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509214906/https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |author1=Rosseno Aji |author2=Emir Yanwardhana |title=MK Tolak Gugatan Anies-Ganjar, Kapan Prabowo Ditetapkan Jadi Presiden? |url=https://www.cnbcindonesia.com/news/20240422152052-4-532303/mk-tolak-gugatan-anies-ganjar-kapan-prabowo-ditetapkan-jadi-presiden |access-date=22 April 2024 |website=CNBC Indonesia |language=id-ID}}</ref> Prabowo telah [[Pelantikan Prabowo Subianto|mengangkat sumpah]] sebagai presiden Indonesia ke-8 pada 20 Oktober 2024. == Biografi == === Kehidupan Awal dan Pendidikan === '''Prabowo Subianto''' dilahirkan di [[Jakarta]] dan merupakan anak kepada pakar ekonomi terkenal, [[Sumitro Djojohadikusumo]]. Beliau menghabiskan zaman kanak-kanaknya di luar negara mengikut keluarga, yang membolehkan beliau menguasai lima bahasa secara fasih iaitu [[Bahasa Indonesia|Indonesia]], [[Bahasa Perancis|Perancis]], [[Bahasa Jerman|Jerman]], [[Bahasa Inggeris|Inggeris]], dan [[Bahasa Belanda|Belanda]]. Minatnya dalam bidang ketenteraan dipengaruhi oleh bapa saudaranya, Subianto Djojohadikusumo, yang terkorban dalam Pertempuran Lengkong. Beliau memulakan kerjaya rasmi selepas tamat pengajian dari [[Akademi Militer|Akademi Tentera Indonesia]] (Akademi Militer Nasional) di Magelang pada tahun 1974 dengan pangkat [[Leftenan Muda|leftenan dua]]. === Kerjaya Ketenteraan === Prabowo merupakan antara komander operasi termuda dalam sejarah Tentera Darat Indonesia apabila beliau mengetuai operasi Pasukan Nanggala di [[Timor Timur (provinsi)|Timor Timur]]. Kerjaya beliau meningkat pantas melalui beberapa jawatan penting: * '''1983:''' Dilantik sebagai Timbalan Komander Detasmen Counter-Terrors di Komando Pasukan Khas ('''Kopassus'''). * '''1996:''' Menjawat jawatan Komander Jeneral Kopassus dan mengetuai [[Operasi Pembebasan Sandera Mapenduma|operasi membebaskan tebusan di Mapenduma]]. * '''1998:''' Dilantik memimpin Komando Cadangan Strategis Angkatan Darat ('''Kostrad'''). Walau bagaimanapun, tahun 1998 menjadi titik pusingan kerjayanya. Susulan peletakan jawatan bapa mentuanya, Presiden [[Suharto]], beliau telah ditamatkan perkhidmatan daripada tentera. Pada tempoh tersebut, beliau juga disekat daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan pencabulan hak asasi manusia.<ref>{{Cite news |last1=Ratcliffe |first1=Rebecca |last2=Hariandja |first2=Richaldo |date=2024-02-14 |title=Indonesia election: minister dogged by rights abuse claims 'takes early lead' |url=https://theguardian.com |work=The Guardian}}</ref> === Kerjaya Perniagaan dan Politik === Selepas bersara daripada dunia ketenteraan, beliau menghabiskan masa di [[Jordan]] dan beberapa negara [[Eropah]]. Sekembalinya ke Indonesia, beliau menceburi bidang perniagaan mengikut jejak langkah adiknya, '''Hashim Djojohadikusumo'''. Kini, beliau memiliki empayar perniagaan yang merangkumi sekurang-kurangnya 27 buah syarikat dalam pelbagai sektor. Pada tahun 2008, beliau mengasaskan [[Parti Gerakan Indonesia Raya]] (Gerindra) sebagai platform perjuangan politiknya. === Penglibatan Sosial Dan Sukan === Selain politik, Prabowo aktif dalam pelbagai organisasi: * '''Pertanian:''' Menjawat jawatan sebagai pengerusi Persatuan Keharmonian Petani Indonesia (HKTI). * '''Sukan:''' Aktif menerajui Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) dan Persekutuan Pencak Silat Antarabangsa (Persilat). == Kehidupan Peribadi == [[Fail:RM Margono Djojohadikusumo.jpg|thumb|left|200px|Prabowo Subianto (berdiri, kanan) bersama ahli keluarganya.]] === Latar Belakang Keluarga === Prabowo merupakan anak kepada tokoh ekonomi terkemuka, ''Soemitro Djojohadikusumo'', dan ''Dora Marie Sigar''. Beliau adalah cucu kepada ''Margono Djojohadikusumo'', pengasas '''Bank Negara Indonesia''' serta Ketua '''Dewan Pertimbangan Agung''' (DPA) yang pertama. Beliau merupakan anak ketiga daripada empat orang adik-beradik. Beliau mempunyai dua orang kakak, iaitu Biantiningsih Miderawati dan Maryani Ekowati, serta seorang adik lelaki, [[Hashim Djojohadikusumo]], yang merupakan seorang usahawan terkenal. Ibunya, Dora Marie Sigar, telah menghembuskan nafas terakhir di Singapura pada tahun 2008.<ref>{{Cite news |last=Kompas |date=2008-12-22 |title=Ibu Prabowo Meninggal di Singapura |url=http://nasional.kompas.com/read/2008/12/22/21020353/ibu.prabowo.meninggal.di.singapura |access-date=2014-05-05}}</ref> === Pendidikan === Disebabkan tugasan bapanya di luar negara, Prabowo menerima pendidikan awal di pelbagai institusi antarabangsa yang berprestij, antaranya: * '''[[Victoria Institution]]''', [[Kuala Lumpur]], Malaysia. * '''Zurich International School''', [[Zurich]], Switzerland (1963–1964). * '''The American School in London''', [[London]], United Kingdom (1964–1967). Sekembalinya ke tanah air, beliau memilih untuk menceburi bidang ketenteraan dan mendaftarkan diri di '''[[Akademi Militer]]''' (AKABRI), [[Magelang]] pada tahun 1970, sebelum berjaya menamatkan pengajian pada tahun 1974. == Penghargaan == === Tanda Kehormatan Dalam Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | rowspan="13" align="center" | {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] | [[Jeneral (Indonesia)|Jeneral TNI (Kehormat)]] || 2024 || Dianugerahkan oleh Presiden [[Joko Widodo]] atas jasa luar biasa dalam pertahanan. |- | Bintang Yudha Dharma Pratama || - || Tanda kehormatan bagi anggota TNI atas jasa melebihi panggilan tugas. |- | Bintang Kartika Eka Paksi Pratama || - || Penghargaan tertinggi untuk perkhidmatan dalam TNI Angkatan Darat. |- | Bintang Yudha Dharma Nararya || - || - |- | Bintang Kartika Eka Paksi Nararya || - || - |- | Satyalancana Kesetiaan (8, 16, 24 Tahun) || - || Pingat bagi tempoh perkhidmatan berterusan dalam tentera. |- | Satyalancana G.O.M VII || - || Terlibat dalam operasi tentera di Aceh. |- | Satyalancana Raksaka Dharma || - || Terlibat dalam operasi di Papua (Irian Jaya). |- | Satyalancana Seroja || - || Terlibat dalam operasi di Timor Timur. |- | Satyalancana Dwidya Sistha || - || Jasa sebagai tenaga pengajar dalam institusi pendidikan tentera. |- | Satyalancana Wira Karya || - || - |- | Satyalancana Kebhaktian Sosial || - || - |- | Satyalancana Ksatria Yudha || - || Khusus untuk anggota elit [[Kopassus]]. |} === Tanda Kehormatan Luar Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara / Wilayah ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | {{flagicon|South Korea}} [[Korea Selatan]] | Grand Order Of Mugunghwa (Mugunghwa Daemunjang) || 2026 || Anugerah tertinggi Republik Korea dianugerahkan oleh Presiden [[Lee Jae-myung]] di [[Seoul]] sebagai pengiktirafan atas sumbangan luar biasa dalam memperkukuh hubungan strategik komprehensif antara Indonesia dan Korea Selatan. |- | {{flagicon|Peru}} [[Peru]] | Grand Collar of the Order of the Sun of Peru || 2024 || Anugerah tertinggi Peru; diterima semasa kunjungan rasmi sebagai Presiden. |- | {{flagicon|Jordan}} [[Jordan]] | The Bejewelled Grand Cordon of Al Nahda || 2025 || Pengiktirafan bagi sumbangan kepada keamanan serantau. |- | {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] | [[Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati|Darjah Kerabat Johor Pangkat Pertama]] (DK I) || 2025 || Dianugerahkan oleh [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]], Yang di-Pertuan Agong Malaysia. |- | {{flagicon|Brunei}} [[Brunei]] | [[Darjah Kerabat Laila Utama]] (DK I) || 2025 || Membawa gelaran "Dato Laila Utama"; dianugerahkan oleh [[Sultan Hassanal Bolkiah]]. |- | {{flagicon|Pakistan}} [[Pakistan]] | Nishan-e-Pakistan (NPk) || 2025 || Anugerah awam tertinggi Pakistan; dianugerahkan oleh Presiden [[Asif Ali Zardari]]. |- | {{flagicon|Singapore}} [[Singapura]] | [[Darjah Utama Bakti Cemerlang|Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] (DUBC)|| 2023 || Diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |- | {{flagicon|Malacca}} [[Melaka]], [[Malaysia]] | [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) || 2022 || Membawa gelaran [[Datuk Seri]]; diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |} == Operasi di Timor Leste == === Misi Penangkapan Nicolau Lobato === Pada tahun 1976, Prabowo Subianto yang ketika itu berpangkat kapten terlibat dalam operasi Tim Nanggala di [[Timor Leste]]. Beliau merupakan salah seorang komander operasi termuda dalam misi tersebut. Unit di bawah pimpinan beliau memainkan peranan penting dalam menjejak [[Nicolau dos Reis Lobato]], ketua [[FRETILIN]] merangkap Presiden Timor Leste yang pertama. Pada 31 Disember 1978, Nicolau Lobato terkorban selepas tertembak di bahagian perut semasa pertempuran sengit dengan pasukan [[TNI]] di Lembah Mindelo.<ref>{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880 |page=290}}</ref> Kejayaan operasi ini merupakan titik penting dalam sejarah ketenteraan beliau di wilayah tersebut. === Penangkapan Xanana Gusmão === Pada November 1992, Prabowo sekali lagi terlibat dalam operasi ketenteraan skala besar yang membawa kepada penangkapan pemimpin penentang, [[Xanana Gusmão]]. Lokasi persembunyian Gusmão berjaya dikesan di sebuah lubang bawah tanah di Lahane, berhampiran [[Dili]].<ref name="Friend 2003, p. 276">{{Cite book |last=Friend |first=T. |title=Indonesian Destinies |publisher=Harvard University Press |year=2003 |isbn=0-674-01137-6 |page=276}}</ref> Maklumat strategik mengenai kedudukan Gusmão dikatakan diperoleh hasil daripada risikan dan pemantauan komunikasi, termasuk perbualan telefon antara beliau dengan [[José Ramos-Horta]].<ref name="Friend 2003, p. 276""")/>> Gusmão kemudiannya dibawa ke Jakarta untuk dibicarakan sebelum dijatuhkan hukuman penjara seumur hidup pada Mei 1993. == Pasukan Khusus (Kopassus) == === Penubuhan Unit Anti-Keganasan === Pada tahun 1983, Prabowo Subianto telah ditugaskan dalam unit elit '''Detasmen 81''' (kini dikenali sebagai Sat-81 Gultor) yang memfokuskan kepada operasi memerangi keganasan. Beliau merupakan antara pengasas unit ini setelah berjaya menamatkan latihan kepakaran di luar negara, termasuk kursus ''Special Forces Officer'' di [[Fort Benning]] serta latihan risikan dan anti-keganasan di [[Fort Bragg]], [[Amerika Syarikat]]. Selain itu, beliau juga merupakan lulusan terbaik daripada kursus kepimpinan di GSG-9, [[Jerman]]. === Puncak Kepimpinan Ketenteraan === Sepanjang tempoh perkhidmatannya, Prabowo telah diberikan kepercayaan untuk menggalas pelbagai tanggungjawab strategik. Beliau pernah berkhidmat sebagai Komandan Batalion Infantri Lintas Udara 328, di mana beliau berjaya meningkatkan prestasi unit tersebut menjadi antara yang terbaik dalam [[TNI]]. Kerjaya beliau dalam pasukan elit mencapai kemuncaknya melalui pelantikan berikut: * '''1995:''' Dilantik sebagai Komandan Komando Pasukan Khusus (Kopassus). * '''1996:''' Dinaikkan pangkat kepada Komandan Jeneral (Danjen) Kopassus, menjadikannya ketua tertinggi bagi kor elit tersebut.<ref name="Conboy, Ken 2003">{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880}}</ref> Di bawah kepimpinan beliau sebagai Danjen Kopassus, beliau telah menerajui beberapa misi berprofil tinggi, termasuk [[Krisis tebusan Mapenduma|Operasi Mapenduma]] pada tahun 1996 bagi membebaskan penyelidik antarabangsa yang ditawan oleh pemberontak di Papua. == Kontroversi dan Dakwaan Pelanggaran Hak Asasi Manusia == === Penglibatan di Timor Timur === Sepanjang tempoh [[Pendudukan Indonesia di Timor Timur]], peranan Prabowo Subianto sering menjadi subjek penelitian antarabangsa. Beliau dikaitkan dengan beberapa siri operasi ketenteraan yang didakwa melibatkan pencabulan hak asasi manusia yang serius. Beberapa laporan mendakwa penggunaan taktik keras oleh unit di bawah seliaan beliau dalam usaha membanteras gerakan pro-kemerdekaan. Salah satu peristiwa yang sering dikaitkan dengan ketegangan di wilayah tersebut ialah [[Pembunuhan beramai-ramai Santa Cruz]] pada tahun 1991, yang mengakibatkan kematian lebih 250 orang awam.<ref>{{cite news|last=Davis|first=Mark|title=Blood on the Cross|url=http://www.abc.net.au/4corners/stories/s39706.htm|newspaper=Four Corners, Australian Broadcasting Corporation|date=12 Julai 1999}}</ref> Walaupun terdapat kritikan tajam, tahap penglibatan langsung beliau dalam arahan khusus bagi peristiwa tersebut kekal menjadi perdebatan antara penyokong hak asasi manusia dan pihak tentera. === Tuntutan Akauntabiliti Antarabangsa === Susulan daripada laporan mengenai keganasan di Timor Timur, terdapat desakan daripada pelbagai organisasi antarabangsa dan aktivis tempatan agar [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] (PBB) menyiasat dakwaan [[Jenayah terhadap kemanusiaan]]. Dakwaan-dakwaan ini telah memberikan kesan jangka panjang terhadap imej antarabangsa beliau, termasuk sekatan visa ke Amerika Syarikat yang dikenakan selama beberapa dekad sebelum ditarik balik pada tahun 2020 semasa beliau menjawat jawatan Menteri Pertahanan.<ref name="prabowoft""")/>> == Peranan Semasa Krisis Mei 1998 == === Kawalan Keselamatan Di Jakarta === Semasa kemuncak [[Rusuhan Mei 1998 di Indonesia|rusuhan reformasi 1998]], Prabowo Subianto atas kapasiti beliau sebagai Panglima Kostrad telah diminta oleh Panglima Kodam Jaya untuk membantu mengawal keselamatan di Jakarta. Di bawah seliaan beliau, pasukan tentera berjaya mengamankan beberapa lokasi strategik dan bangunan penting, termasuk kediaman rasmi Naib Presiden [[B.J. Habibie]] di Kuningan. Selain tindakan ketenteraan, beliau turut memainkan peranan dalam diplomasi awam dengan memujuk tokoh reformis, [[Amien Rais]], untuk membatalkan perhimpunan besar-manaran di [[Monumen Nasional|Monas]] bagi mengelakkan pertumpahan darah yang lebih besar antara orang awam dan pihak berkuasa. === Pertemuan Dengan Tokoh Reformis === Pada 14 Mei 1998, Prabowo mengadakan pertemuan dengan barisan tokoh gerakan reformasi dan aktivis hak asasi manusia, antaranya [[Adnan Buyung Nasution]], [[Setiawan Djodi]], [[W.S. Rendra]], dan [[Bambang Widjajanto]]. Langkah ini dilihat sebagai usaha beliau untuk mencari jalan penyelesaian krisis tanpa melalui jalan kekerasan. Walaupun peranannya dalam tempoh ini sering menjadi subjek perdebatan sejarah, beliau secara konsisten menegaskan pendiriannya untuk tidak melakukan rampasan kuasa tentera (''coup d'état''). Beliau berpendapat bahawa sebarang pengambilalihan kuasa secara paksa hanya akan memburukkan lagi keadaan ekonomi dan kestabilan politik Indonesia pada ketika itu.<ref>{{cite web |title=Profil Prabowo Subianto |url=https://sindonews.com |website=Sindonews |access-date=2024}}</ref> == Menteri Pertahanan (2019–2024) == Prabowo Subianto dilantik sebagai [[Kementerian Pertahanan Republik Indonesia|Menteri Pertahanan]] oleh Presiden [[Joko Widodo]] pada 23 Oktober 2019. Sepanjang tempoh perkhidmatannya, beliau memberi fokus kepada pemodenan [[Alat Utama Sistem Senjata]] (Alutsista) dan memperkukuh doktrin pertahanan negara melalui konsep "Pertahanan Semesta". === Pemodenan Aset Ketenteraan === Beliau memulakan langkah agresif untuk menaik taraf aset [[Tentara Nasional Indonesia]] (TNI) bagi memenuhi sasaran ''Minimum Essential Force'' (MEF). Antara pencapaian utama termasuk: * '''Pembelian Pesawat Tempur:''' Memuktamadkan perjanjian pembelian 42 buah pesawat tempur [[Dassault Rafale]] dari Perancis dan menandatangani memorandum persefahaman (MoU) untuk perolehan pesawat [[Boeing F-15EX Eagle II|F-15EX]] dari Amerika Syarikat. * '''Industri Pertahanan Tempatan:''' Memperkasa [[Pindad]] melalui pengeluaran kenderaan taktis '''Maung''' dan memperkukuh kerjasama dengan industri tempatan untuk mengurangkan kebergantungan kepada teknologi luar. * '''Komponen Cadangan (Komcad):''' Berjaya membentuk dan melatih ribuan anggota Komponen Cadangan (Komcad) sebagai pasukan sokongan kepada TNI dalam situasi kecemasan nasional. === Diplomasi Pertahanan === Prabowo mengamalkan dasar diplomasi yang aktif dengan melawat lebih 20 buah negara dalam tempoh singkat untuk menjalinkan kerjasama strategik. Beliau berjaya memulihkan hubungan ketenteraan dengan [[Amerika Syarikat]], yang membawa kepada penarikan balik sekatan visa terhadap beliau pada tahun 2020. Beliau juga memperkukuh hubungan pertahanan dengan Perancis, Turki, dan negara-negara [[ASEAN]]. === Pendidikan dan Kebajikan === Di bawah seliaan beliau, [[Universiti Pertahanan Indonesia]] (Unhan) telah diperkasakan dengan penubuhan empat fakulti baharu (Kedokteran, Farmasi, MIPA, dan Teknik Militer). Beliau juga memberikan penekanan kepada pembinaan rumah sakit tentera yang moden dan penambahbaikan kualiti pendidikan di SMA Taruna Nusantara. === Program Food Estate === Pada tahun 2020, beliau telah diberikan tanggungjawab tambahan oleh Presiden Joko Widodo untuk menerajui program ''Food Estate'' di Kalimantan Tengah sebagai sebahagian daripada strategi sekuriti makanan negara yang dianggap sebagai sebahagian daripada pertahanan bukan tentera. == Presiden Indonesia (2024–kini) == '''Prabowo Subianto''' mengangkat sumpah sebagai [[Presiden Indonesia]] ke-8 pada 20 Oktober 2024 di Bangunan MPR/DPR, Jakarta, bersama Wakil Presiden [[Gibran Rakabuming Raka]]. Beliau mencatatkan sejarah sebagai presiden tertua di Indonesia ketika dilantik (73 tahun) dan memimpin jemaah menteri yang dikenali sebagai '''Kabinet Merah Putih'''. === Dasar Domestik dan Ekonomi === Sejak setahun pertama pentadbirannya, Prabowo memfokuskan kepada kedaulatan makanan, tenaga, dan pengurusan sumber asli secara cekap: * '''Program Makan Bergizi Gratis (MBG):''' Inisiatif unggulan yang menyasarkan pemberian makanan berkhasiat kepada murid sekolah bagi menangani masalah bantut (stunting) dan meningkatkan kualiti sumber manusia. Program ini dianggarkan mencipta sehingga 1.5 juta peluang pekerjaan baharu melalui rangkaian dapur komuniti. * '''Kedaulatan Ekonomi & Danantara:''' Menubuhkan Badan Pengelola Investasi (BPI) '''Danantara''' sebagai ''Sovereign Wealth Fund'' untuk menguruskan aset strategik negara dan memacu perindustrian nasional. * '''Pencapaian Ekonomi (2025):''' Di bawah kepimpinan beliau, Indonesia mengekalkan pertumbuhan ekonomi yang stabil pada kadar 5.12% (Suku Ke-2 2025) dengan kadar kemiskinan turun ke paras terendah dalam sejarah negara iaitu 8.47%. * '''Pemeriksaan Kesihatan Percuma:''' Melaksanakan program pemeriksaan kesihatan nasional secara percuma untuk setiap warga negara pada hari ulang tahun mereka, yang telah dimanfaatkan oleh lebih 43 juta orang setakat Oktober 2025. === Penguatkuasaan Undang-undang === Pentadbiran beliau menunjukkan ketegasan dalam penyelamatan kewangan negara. Pada April 2026, beliau menyaksikan penyerahan denda administratif dan penyelamatan aset hasil penguatkuasaan kawasan hutan berjumlah lebih '''Rp31.3 trilion''' kepada kerajaan bagi tujuan pembaikan sekolah dan rumah rakyat. === Dasar Luar Negara === Prabowo mengamalkan diplomasi "proaktif" dengan mengekalkan dasar luar yang bebas, aktif, dan berkecuali (non-blok): * '''Diplomasi Global:''' Melakukan siri lawatan intensif ke lebih 25 buah negara (termasuk China, AS, Rusia, dan Britain) untuk mengukuhkan pelaburan dan kedudukan geopolitik Indonesia. * '''Isu Tenaga:''' Pada April 2026, beliau akan mengadakan lawatan rasmi ke Rusia untuk bertemu Presiden Vladimir Putin bagi merundingkan kerjasama strategik berkaitan bekalan tenaga dan geopolitik global. * '''Pemulihan Hubungan AS:''' Berjaya mengukuhkan hubungan ketenteraan dan perdagangan dengan Amerika Syarikat, termasuk perundingan dagang yang saling menguntungkan bagi pelabur global. === Pengunduran dari Organisasi Sukan === Sebagai komitmen untuk fokus sepenuhnya kepada tugas sebagai ketua negara, Prabowo secara rasmi berundur daripada jawatan Ketua Umum Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) pada 11 April 2026 selepas menerajui organisasi tersebut selama lebih dua dekad. == Lawatan Luar Negara (2024–kini) == Sejak memegang jawatan, Presiden Prabowo Subianto telah mengamalkan diplomasi proaktif dengan melakukan siri lawatan ke pelbagai negara strategik untuk memperkukuh kerjasama ekonomi, pertahanan, dan keselamatan makanan. === Tahun 2024 === Dalam tempoh dua bulan pertama pentadbirannya, beliau melakukan siri lawatan "maraton" ke negara kuasa besar dunia: * '''8–10 November:''' [[China]] – Menemui Presiden Xi Jinping; memperoleh komitmen pelaburan AS$10 bilion. * '''11–13 November:''' [[Amerika Syarikat]] – Menemui Presiden Joe Biden di Rumah Putih; memperkukuh kerjasama keselamatan dan perdagangan. * '''14–16 November:''' [[Peru]] – Menghadiri Sidang Kemuncak APEC di Lima. * '''17–19 November:''' [[Brazil]] – Menghadiri Sidang Kemuncak G20 di Rio de Janeiro. * '''20–23 November:''' [[United Kingdom]] – Menemui Raja Charles III dan PM Keir Starmer; fokus kepada pelaburan hijau dan pemuliharaan hutan. * '''23–24 November:''' [[Emiriah Arab Bersatu]] (UAE) – Menemui Presiden Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan untuk kerjasama ekonomi strategik. * '''Disember:''' [[Pakistan]] (Menerima anugerah Nishan-e-Pakistan) dan [[Mesir]]. === Tahun 2025 === Tahun ini menyaksikan kekerapan lawatan yang tinggi dengan fokus kepada rantau ASEAN dan rakan strategik global: * '''Januari:''' [[Malaysia]] (Lawatan Negara pertama ke ASEAN; menemui Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim) dan [[India]] (Tetamu Kehormat Hari Republik India). * '''April:''' [[Qatar]] (Menemui Emir Sheikh Tamim bin Hamad Al-Thani) dan [[Jordan]] (Menemui Raja Abdullah II). * '''Mei:''' [[Brunei Darussalam]] (Menerima Bintang Kebesaran Negara) dan [[Thailand]]. * '''Julai:''' [[Perancis]] (Menghadiri perayaan Hari Bastille). * '''Ogos:''' [[Singapura]] (Menghadiri perbarisan Hari Kebangsaan). * '''September:''' Lawatan siri ke [[Jepun]], [[Amerika Syarikat]], [[Kanada]], dan [[Belanda]]. * '''Disember:''' Lawatan susulan ke [[Rusia]] untuk membincangkan isu tenaga. === Tahun 2026 === * '''Januari:''' [[Switzerland]] dan [[United Kingdom]] – Fokus kepada forum ekonomi dan pelaburan teknologi tinggi. * '''Mac:''' Lawatan ke [[Jepun]] dan [[Korea Selatan]] sebagai rakan pelabur utama. * '''April:''' [[Rusia]] (12 April 2026) – Menemui Presiden Vladimir Putin di Moscow untuk membincangkan jaminan bekalan minyak, tenaga nuklear, dan kestabilan geopolitik. <!-- Terjemahan ini merujuk kepada panduan "Wiki format Malay translation". --> == Lihat juga == * [[Senarai ketua negara dan kerajaan semasa]] * [[Senarai ketua eksekutif mengikut kadar kelulusan]] * ''[[On the Art of Military Leadership]]'', sebuah karya dua jilid oleh Subianto == Nota == {{notelist}} == Rujukan == === Petikan === {{reflist}} == Bacaan lanjut == {{refbegin}} * {{cite book|last=Subroto|first=Hendro|year=2009|title=Sintong Panjaitan, perjalanan seorang prajurit para komando|location=Jakarta|publisher=Penerbit Buku Kompas|pages=450–453|isbn=9789797094089}} * {{cite book | last = Purdey | first = Jemma| title = Anti-Chinese Violence in Indonesia, 1996–1999 | year = 2006 | publisher = [[University of Hawaii Press]] | isbn = 978-0-8248-3057-1 |location = Honolulu, HI }} * {{cite book | last = Friend | first = T. | title = Indonesian Destinies | year = 2003 | publisher = Harvard University Press | isbn = 0-674-01137-6 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/indonesiandestin00theo }} {{refend}} == Pautan luar == {{Sister project link|auto=yes}} * [https://web.archive.org/web/20130810230338/http://www-cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/2000/0303/cs.family.html Asiaweek: An Idealist's Rise And Fall] * [http://www.abc.net.au/foreign/content/2009/s2532107.htm ABC Foreign Correspondent: The Farmer Wants a Country] * [http://www.thejakartaglobe.com/talkback/rebranding-brings-prabowo-into-the-electoral-frame/501697 Jakarta Globe: Rebranding Brings Prabowo Into the Electoral Frame] * [https://www.amazon.co.uk/Military-Democratization-Indonesia-Routledge-Southeast/dp/0415374189/ref=sr_1_11?s=books&ie=UTF8&qid=1336668549&sr=1-11 Military Politics and Democratisation in Indonesia (Routledge Research on Southeast Asia)] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Joko Widodo]]}} {{s-ttl|title=[[Presiden Indonesia]]|years=20 Oktober 2024 – kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=[[Ryamizard Ryacudu]]}} {{s-ttl|title=[[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]]|years=2019–2024}} {{s-aft|after=[[Sjafrie Sjamsoeddin]]}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=Suhardi}} {{s-ttl|title=Pengerusi Umum [[Parti Gerindra]]|years=2014–kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=Dirinya sendiri|as=calon naib presiden}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|2014]], [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] (tewas)<br/>[[Pilihan raya umum Indonesia 2024|2024]] (menang)}} {{s-inc|recent}} {{s-new|party}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Naib Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|2009]] (tewas)}} {{s-aft|after=Dirinya sendiri|as=calon presiden}} {{s-mil}} {{s-bef|before=Sugiono}} {{s-ttl|title=[[Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat|Panglima Kostrad]]|years=1998}} {{s-aft|after=Johny Lumintang (pemangku)|after2=[[Djamari Chaniago]]}} {{s-bef|before=Subagyo Hadi Siswoyo}} {{s-ttl|title=[[Komander Kopassus|Komandan Jeneral Kopassus]]|years=1995–1998}} {{s-aft|after=[[Muchdi Purwopranjono]]}} {{s-prec}} {{s-new|first}} {{s-ttl|title=[[Susunan keutamaan Indonesia]]<br/>''Presiden''}} {{s-aft|after=[[Gibran Rakabuming Raka]]|as=Naib Presiden}} {{s-end}} {{Navboxes |title=Rencana berkaitan Prabowo Subianto |list={{Presidents of Indonesia}} {{Current Cabinet of Indonesia}} {{Heads of state of republics}} {{Current heads of government}} {{Current ASEAN Leaders}} {{Current APEC Leaders}} {{List of Current Heads of State of G20}} {{List of current heads of government of G20}} {{Current G20 Leaders}} {{Defense Ministers of Indonesia}} {{Indonesia's New Order}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2009}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2014}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2019}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2024}} {{Leaders of Indonesian political parties}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Prabowo Subianto}} [[Kategori:Prabowo Subianto| ]] [[Kategori:Kelahiran 1951]] [[Kategori:Orang yang masih hidup]] [[Kategori:Ahli politik dari Jakarta]] [[Kategori:Anggota tentera dari Jakarta]] [[Kategori:Presiden Indonesia]] [[Kategori:Jeneral Indonesia]] [[Kategori:Alumni Akademi Tentera Nasional Indonesia]] [[Kategori:Orang Jawa]] [[Kategori:Orang Islam Indonesia]] [[Kategori:Orang Banyumasan]] [[Kategori:Orang Minahasa]] [[Kategori:Orang Indonesia keturunan Jerman]] [[Kategori:Keluarga Cendana]] [[Kategori:Keluarga Djojohadikusumo]] [[Kategori:Anti-komunis Indonesia]] [[Kategori:Nasionalis Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Parti Gerakan Indonesia Raya]] [[Kategori:Populisme sayap kanan di Indonesia]] [[Kategori:Menteri pertahanan Indonesia]] [[Kategori:Kabinet Indonesia Maju]] [[Kategori:Menteri kerajaan Indonesia]] [[Kategori:Orang yang dinamakan dalam Paradise Papers]] [[Kategori:Anggota tentera Indonesia abad ke-20]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia abad ke-21]] [[Kategori:Grand Cross Legion of Honour]] [[Kategori:Kommander Ordre national du Mérite]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] [[Kategori:Grand Cross Order of the Sun of Peru]] [[Kategori:Penerima Darjah Zayed]] pxazmwuctt5vzluihw46asdx7mjqcbe 7004007 7004006 2026-11-11T21:30:15Z Muhammad Aliff1999 295485 7004007 wikitext text/x-wiki {{Penerangan ringkas|Presiden Indonesia sejak 2024}} {{Use dmy dates|date=Januari 2026}} {{Indonesian name|patronymic=yes|Djojohadikusumo|Prabowo Subianto}} {{Infobox officeholder | name = Prabowo Subianto | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Tuan Yang Terutama]] <br >[[Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara)<br > [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji]] | honorific_suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DK I (Johor)|DK I (Brunei)|DGSM|DUBC}} N.Pk}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:Most Esteemed Royal Family Order of Johor - ribbon bar.svg|40px]]<!-- --><br >[[File:Family Order of Laila Utama with rosette.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:Nishan-e-Pakistan ribbon bar.svg|40px]]</div> | image = Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg | alt = Potret rasmi Prabowo Subianto | caption = Potret rasmi, 2024 | order = Ke-8 | office = Presiden Indonesia | term_start = 20 Oktober 2024 | term_end = | vicepresident = {{plainlist| * {{longitem|[[Gibran Rakabuming Raka]] {{nwr|(2024–2026)}}}} * {{longitem|Kosong {{nwr|(sejak 2026)}}}} }} | predecessor = [[Joko Widodo]] | successor = | office1 = [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]] | term_start1 = 23 Oktober 2019 | term_end1 = 20 Oktober 2024 | president1 = Joko Widodo | deputy1 = {{ubil|[[Sakti Wahyu Trenggono]]<br>(2019–2020)|[[Muhammad Herindra]]<br>(2020–2024)}} | predecessor1 = [[Ryamizard Ryacudu]] | successor1 = [[Sjafrie Sjamsoeddin]] | office2 = Pengerusi [[Parti Gerindra]] | term_start2 = 20 September 2014 | term_end2 = | predecessor2 = {{ill|Suhardi|id|v=ib}} {{Collapsed infobox section begin|Jawatan tentera|titlestyle=border:1px dashed lightgrey;}} | order3 = Ke-22 | office3 = Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat{{!}}Panglima Kostrad | term_start3 = 20 Mac 1998 | term_end3 = 22 Mei 1998 | president3 = {{ubl|[[Suharto]]|[[B. J. Habibie]]}} | predecessor3 = Sugiono | successor3 = {{ubl|Johnny Lumintang (pemangku)|Djamari Chaniago}} | order4 = Ke-15 | office4 = Komander Kopassus{{!}}Komandan Jeneral Kopassus | term_start4 = 1 Disember 1995 | term_end4 = 20 Mac 1998 | president4 = Suharto | predecessor4 = Subagyo Hadi&nbsp;Siswoyo | successor4 = [[Muchdi Purwopranjono]] {{Collapsed infobox section end}} | birth_name = Prabowo Subianto Djojohadikusumo | birth_date = {{birth date and age|1951|10|17|df=y}} | birth_place = [[Jakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | party = [[Parti Gerindra|Gerindra]] (sejak 2008) | otherparty = {{ubl|[[Golkar]] (2004–2008)|[[Advanced Indonesia Coalition Plus|KIM Plus]] (sejak 2023)<ref>{{cite web | url=https://www.tempo.co/politik/alasan-parpol-kim-plus-dukung-ide-prabowo-bentuk-koalisi-permanen-1209630 | title=Alasan Parpol KIM Plus Dukung Ide Prabowo Bentuk Koalisi Permanen }}</ref>}} | spouse = {{marriage|[[Titiek Suharto|Siti Hediati Hariyadi]]|8 Mei 1983|Mei 1998|end=sep.}} | children = [[Didit Hediprasetyo]] | father = [[Sumitro Djojohadikusumo]] | mother = [[Dora Marie Sigar]] | relatives = {{ubli|[[Hashim Djojohadikusumo]] (adik&nbsp;lelaki)|[[J. Soedradjad Djiwandono|Sudradjad Djiwandono]] {{nwr|(abang ipar)}}}} | education = {{ubl|[[Victoria Institution]]|[[American School in London]]|[[Akademi Tentera Indonesia]]}} | cabinet = [[Kabinet Merah Putih]] | signature = Prabowo Subianto signature.svg | website = {{ubl|{{URL|presidenri.go.id|Laman web presiden}}|{{URL|https://prabowosubianto.com/|Laman web peribadi}}}} | branch = [[Tentera Darat Indonesia]] | serviceyears = 1974–1998 | rank = [[Jeneral (kumpulan pangkat)|Jeneral]] ([[Pangkat tituler dan kehormat|kehormat]]) | unit = [[Kopassus]] ([[pasukan khas]]) | commands = {{hlist|Kopassus|[[Kostrad]]}} | battles = {{tree list}} *[[Pencerobohan Indonesia ke atas Timor Timur]] **[[Pendudukan Indonesia di Timor Timur|Pemberontakan di Timor Timur]] *[[Konflik Papua]] **[[Krisis tebusan Mapenduma]]{{tree list/end}} | military_blank1 = [[Nombor pendaftaran pusat|No. perkhidmatan]] | military_data1 = 27082 | module = {{listen|pos=center|embed=yes|filename=President Prabowo Subianto addressing the August 2025 protest and the killing of Affan Kurniawan.ogg|title=Suara Prabowo Subianto|type=speech|description=Prabowo berucap mengenai [[Protes Indonesia Ogos 2025|protes Ogos 2025]] dan [[Protes Indonesia Ogos 2025#Pembunuhan Affan Kurniawan|pembunuhan Affan Kurniawan]]<br/>Dirakam pada 29 Ogos 2025}} }} {{Prabowo Subianto series}} [[Jeneral|Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara) [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Prabowo Subianto Djojohadikusumo'''{{efn|{{IPAc-en|US|p|ɹ|ɑː|ˈ|b|oʊ|w|oʊ|_|s|uː|b|iː|ˈ|ɑː|n|t|oʊ|audio=Prabowo Subianto.ogg}}; {{IPA|id|praˌbowo subiˌanto|lang}}. Di bawah [[sistem ejaan bahasa Indonesia]] moden, nama keluarganya akan dieja sebagai '''Joyohadikusumo''', {{ipa|id|d͡ʒojohadikuˈsumo|lang}}.}} (lahir 17 Oktober 1951) ialah seorang ahli politik, ahli perniagaan, dan pegawai tentera bersara Indonesia yang telah berkhidmat sebagai [[presiden Indonesia]] kelapan sejak 2024. Beliau sebelum ini berkhidmat sebagai [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|menteri pertahanan]] ke-26 di bawah Presiden [[Joko Widodo]] dari 2019 hingga 2024. Prabowo ialah presiden Indonesia ketiga yang mempunyai latar belakang tentera selepas [[Suharto]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]] dan merupakan presiden penggal pertama yang tertua dalam sejarah Indonesia. Prabowo lulus dari [[Akademi Tentera Indonesia]] pada tahun 1970 dan sebahagian besarnya berkhidmat dalam Pasukan Khas ([[Kopassus]]) sehinggalah beliau dilantik untuk memimpin Komando Cadangan Strategik ([[Kostrad]]) pada tahun 1998. Pada lewat tahun yang sama, beliau telah diberhentikan daripada tentera dan seterusnya dilarang daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan melakukan pencabulan hak asasi manusia.<ref name=":24">{{Cite web |date=4 August 2025 |title=President Prabowo Receives Honorary Medal from US Special Operations Command at Merdeka Palace |url=https://setkab.go.id/en/president-prabowo-receives-honorary-medal-from-us-special-operations-command-at-merdeka-palace/ |access-date=14 January 2026 |website=Sekretariat Kabinet Republik Indonesia}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Slater |first=Dan |date=2024 |title=Indonesia's High-Stakes Handover |url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/922832 |journal=Journal of Democracy |volume=35 |issue=2 |pages=40–51 |doi=10.1353/jod.2024.a922832 |issn=1086-3214|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite magazine |date=14 February 2024 |title=Prabowo Looks to Win Indonesia Presidency: What to Know |url=https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214180008/https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |archive-date=14 February 2024 |access-date=14 February 2024 |magazine=Time |language=en}}</ref><ref name="NYT Paddock">{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=14 October 2020 |title=Indonesian Defence Chief, Accused of Rights Abuses, Will Visit Pentagon |url=https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022080937/https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |archive-date=22 October 2020 |access-date=14 February 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |title=KPU Resmi Tetapkan Prabowo-Gibran Menang Pilpres 2024 |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320165111/https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |archive-date=20 March 2024 |access-date=21 March 2024 |website=nasional |language=id-ID}}</ref> Pada awal 2008, lingkaran dalaman Prabowo telah menubuhkan [[Parti Gerindra]]. Dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|pilihan raya presiden 2009]], beliau telah bertanding tanpa kejayaan untuk jawatan naib presiden sebagai pasangan gandingan [[Megawati Sukarnoputri]].<ref>{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|title=PDI-P hails Prabowo as Megawati's running mate |work=The Jakarta Post|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118065242/http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|archive-date=18 January 2012}}</ref> Beliau telah bertanding dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|pilihan raya presiden 2014]]<ref name="Prabowo Runs for President-2011">{{cite web |last1=Media |first1=Kompas Cyber |date=22 November 2011 |title=Prabowo Runs for President |work=KOMPAS |url=https://nasional.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125013819/http://english.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/Prabowo.Runs.for.President |archive-date=25 November 2011 |access-date=23 November 2011 }}</ref> dan ditewaskan oleh gabenor Jakarta [[Joko Widodo]], keputusan yang mana pada mulanya dipertikaikan oleh beliau.<ref name="PresidentWidodo">{{cite news|title=Jakarta governor Widodo wins Indonesian presidential election|url=http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|access-date=23 July 2014|publisher=Indonesia News|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020050428/http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|archive-date=20 October 2014|url-status=dead}}</ref> Beliau sekali lagi membuat percubaan yang tidak berjaya untuk merebut jawatan presiden pada [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] menentang Joko Widodo, bersama [[Sandiaga Uno]] sebagai pasangan gandingannya dan dengan sokongan daripada Gerindra, [[Parti Keadilan Sejahtera]] (PKS), [[Parti Amanat Nasional]] (PAN), [[Parti Demokrat (Indonesia)|Parti Demokrat]] (Demokrat), dan [[Parti Berkarya]].<ref name="PrabowoSandiaga">{{cite news |title=Dihadiri AHY, Prabowo-Sandiaga Uno resmi mendaftar di KPU |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |access-date=26 August 2018 |work=BBC News Indonesia |date=10 August 2018 |language=id |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826214418/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |archive-date=26 August 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ghaliya |first1=Ghina |title=KPU names Jokowi winner of election |url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |access-date=23 May 2019 |newspaper=The Jakarta Post |date=21 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190521215411/https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |archive-date=21 May 2019 |url-status=live }}</ref> Keengganannya untuk menerima keputusan tersebut telah menyaksikan para pengikutnya mengadakan protes yang mencetuskan [[Rusuhan dan bantahan Jakarta Mei 2019|rusuhan di Jakarta]].<ref>{{cite news |last1=Barker |first1=Anne |title=Prabowo Subianto's loss in Indonesia's election sparks deadly protests in Jakarta |url=https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-jokowi-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |access-date=23 May 2019 |work=ABC News |date=22 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525021543/https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-joko-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |archive-date=25 May 2019 |url-status=live }}</ref> Walau bagaimanapun, selepas satu persaingan yang sengit, Prabowo menyertai [[Kabinet Indonesia Maju|kabinet]] Joko Widodo sebagai menteri pertahanannya bagi tempoh 2019 hingga 2024.<ref>{{Cite news |title=Prabowo jadi menteri pertahanan, pengamat militer: Pandangannya 'berbahaya' |language=id |work=BBC News Indonesia |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |access-date=8 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208015652/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |url-status=live }}</ref> Pada 10 Oktober 2021, Gerindra mengumumkan Prabowo sebagai calon mereka dalam [[Pilihan raya umum Indonesia 2024|pilihan raya presiden 2024]].<ref>{{Cite web |date=10 October 2021 |title=Sekjen Gerindra: Insyaallah Prabowo Maju Pilpres 2024 |url=https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010040559/https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |archive-date=10 October 2021 |access-date=10 October 2021 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref> Pada 12 Ogos 2022, Prabowo mengumumkan bahawa beliau menerima pencalonan Gerindra.<ref>{{cite news |last1=Teresia |first1=Ananda |last2=Lamb |first2=Kate |last3=Suroyo |first3=Gayatri |date=12 August 2022 |title=Indonesia defence minister Prabowo accepts party's nomination to run for president |newspaper=Reuters |editor-last=Kapoor |editor-first=Kanupriya |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |access-date=13 August 2022 |archive-date=7 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007215059/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |url-status=live }}</ref> Prabowo mengisytiharkan kemenangan dalam pilihan raya tersebut pada 14 Februari 2024, tatkala tinjauan tidak rasmi awal menunjukkan beliau mendahului dalam pusingan pertama pengundian.<ref>{{cite news |date=15 February 2024 |title=Indonesia election 2024: Prabowo Subianto hails 'victory for all Indonesians' as early counts show him in lead with 58% |newspaper=South China Morning Post |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |access-date=16 February 2024 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215043201/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |url-status=live }}</ref> Pada 20 Mac, Suruhanjaya Pilihan Raya Umum (KPU) telah memperakui keputusan tersebut dan mengisytiharkannya sebagai [[Bakal presiden|bakal presiden]] Indonesia.<ref name=":12">{{Cite web |date=19 March 2024 |title=Pemilu 2024: KPU umumkan Prabowo-Gibran raih suara terbanyak, bagaimana nasib dugaan kecurangan? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |access-date=20 March 2024 |website=BBC News Indonesia |language=id |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320065755/https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |url-status=live }}</ref> [[Mahkamah Perlembagaan Indonesia|Mahkamah Perlembagaan]] (MK) mengesahkan statusnya pada 22 April 2024.<ref>{{Cite web |last1=Rahmawati |first1=Dwi |last2=Sari |first2=Brigitta Belia Permata |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Tolak Gugatan Sengketa Pilpres 2024 dari Anies-Cak Imin! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509213940/https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Sari |first1=Brigitta Belia Permata |last2=Rahmawati |first2=Dwi |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Juga Tolak Gugatan Hasil Pilpres 2024 dari Ganjar-Mahfud! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509214906/https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |author1=Rosseno Aji |author2=Emir Yanwardhana |title=MK Tolak Gugatan Anies-Ganjar, Kapan Prabowo Ditetapkan Jadi Presiden? |url=https://www.cnbcindonesia.com/news/20240422152052-4-532303/mk-tolak-gugatan-anies-ganjar-kapan-prabowo-ditetapkan-jadi-presiden |access-date=22 April 2024 |website=CNBC Indonesia |language=id-ID}}</ref> Prabowo telah [[Pelantikan Prabowo Subianto|mengangkat sumpah]] sebagai presiden Indonesia ke-8 pada 20 Oktober 2024. == Biografi == === Kehidupan Awal dan Pendidikan === '''Prabowo Subianto''' dilahirkan di [[Jakarta]] dan merupakan anak kepada pakar ekonomi terkenal, [[Sumitro Djojohadikusumo]]. Beliau menghabiskan zaman kanak-kanaknya di luar negara mengikut keluarga, yang membolehkan beliau menguasai lima bahasa secara fasih iaitu [[Bahasa Indonesia|Indonesia]], [[Bahasa Perancis|Perancis]], [[Bahasa Jerman|Jerman]], [[Bahasa Inggeris|Inggeris]], dan [[Bahasa Belanda|Belanda]]. Minatnya dalam bidang ketenteraan dipengaruhi oleh bapa saudaranya, Subianto Djojohadikusumo, yang terkorban dalam Pertempuran Lengkong. Beliau memulakan kerjaya rasmi selepas tamat pengajian dari [[Akademi Militer|Akademi Tentera Indonesia]] (Akademi Militer Nasional) di Magelang pada tahun 1974 dengan pangkat [[Leftenan Muda|leftenan dua]]. === Kerjaya Ketenteraan === Prabowo merupakan antara komander operasi termuda dalam sejarah Tentera Darat Indonesia apabila beliau mengetuai operasi Pasukan Nanggala di [[Timor Timur (provinsi)|Timor Timur]]. Kerjaya beliau meningkat pantas melalui beberapa jawatan penting: * '''1983:''' Dilantik sebagai Timbalan Komander Detasmen Counter-Terrors di Komando Pasukan Khas ('''Kopassus'''). * '''1996:''' Menjawat jawatan Komander Jeneral Kopassus dan mengetuai [[Operasi Pembebasan Sandera Mapenduma|operasi membebaskan tebusan di Mapenduma]]. * '''1998:''' Dilantik memimpin Komando Cadangan Strategis Angkatan Darat ('''Kostrad'''). Walau bagaimanapun, tahun 1998 menjadi titik pusingan kerjayanya. Susulan peletakan jawatan bapa mentuanya, Presiden [[Suharto]], beliau telah ditamatkan perkhidmatan daripada tentera. Pada tempoh tersebut, beliau juga disekat daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan pencabulan hak asasi manusia.<ref>{{Cite news |last1=Ratcliffe |first1=Rebecca |last2=Hariandja |first2=Richaldo |date=2024-02-14 |title=Indonesia election: minister dogged by rights abuse claims 'takes early lead' |url=https://theguardian.com |work=The Guardian}}</ref> === Kerjaya Perniagaan dan Politik === Selepas bersara daripada dunia ketenteraan, beliau menghabiskan masa di [[Jordan]] dan beberapa negara [[Eropah]]. Sekembalinya ke Indonesia, beliau menceburi bidang perniagaan mengikut jejak langkah adiknya, '''Hashim Djojohadikusumo'''. Kini, beliau memiliki empayar perniagaan yang merangkumi sekurang-kurangnya 27 buah syarikat dalam pelbagai sektor. Pada tahun 2008, beliau mengasaskan [[Parti Gerakan Indonesia Raya]] (Gerindra) sebagai platform perjuangan politiknya. === Penglibatan Sosial Dan Sukan === Selain politik, Prabowo aktif dalam pelbagai organisasi: * '''Pertanian:''' Menjawat jawatan sebagai pengerusi Persatuan Keharmonian Petani Indonesia (HKTI). * '''Sukan:''' Aktif menerajui Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) dan Persekutuan Pencak Silat Antarabangsa (Persilat). == Kehidupan Peribadi == [[Fail:RM Margono Djojohadikusumo.jpg|thumb|left|200px|Prabowo Subianto (berdiri, kanan) bersama ahli keluarganya.]] === Latar Belakang Keluarga === Prabowo merupakan anak kepada tokoh ekonomi terkemuka, ''Soemitro Djojohadikusumo'', dan ''Dora Marie Sigar''. Beliau adalah cucu kepada ''Margono Djojohadikusumo'', pengasas '''Bank Negara Indonesia''' serta Ketua '''Dewan Pertimbangan Agung''' (DPA) yang pertama. Beliau merupakan anak ketiga daripada empat orang adik-beradik. Beliau mempunyai dua orang kakak, iaitu Biantiningsih Miderawati dan Maryani Ekowati, serta seorang adik lelaki, [[Hashim Djojohadikusumo]], yang merupakan seorang usahawan terkenal. Ibunya, Dora Marie Sigar, telah menghembuskan nafas terakhir di Singapura pada tahun 2008.<ref>{{Cite news |last=Kompas |date=2008-12-22 |title=Ibu Prabowo Meninggal di Singapura |url=http://nasional.kompas.com/read/2008/12/22/21020353/ibu.prabowo.meninggal.di.singapura |access-date=2014-05-05}}</ref> === Pendidikan === Disebabkan tugasan bapanya di luar negara, Prabowo menerima pendidikan awal di pelbagai institusi antarabangsa yang berprestij, antaranya: * '''[[Victoria Institution]]''', [[Kuala Lumpur]], Malaysia. * '''Zurich International School''', [[Zurich]], Switzerland (1963–1964). * '''The American School in London''', [[London]], United Kingdom (1964–1967). Sekembalinya ke tanah air, beliau memilih untuk menceburi bidang ketenteraan dan mendaftarkan diri di '''[[Akademi Militer]]''' (AKABRI), [[Magelang]] pada tahun 1970, sebelum berjaya menamatkan pengajian pada tahun 1974. == Penghargaan == === Tanda Kehormatan Dalam Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | rowspan="13" align="center" | {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] | [[Jeneral (Indonesia)|Jeneral TNI (Kehormat)]] || 2024 || Dianugerahkan oleh Presiden [[Joko Widodo]] atas jasa luar biasa dalam pertahanan. |- | Bintang Yudha Dharma Pratama || - || Tanda kehormatan bagi anggota TNI atas jasa melebihi panggilan tugas. |- | Bintang Kartika Eka Paksi Pratama || - || Penghargaan tertinggi untuk perkhidmatan dalam TNI Angkatan Darat. |- | Bintang Yudha Dharma Nararya || - || - |- | Bintang Kartika Eka Paksi Nararya || - || - |- | Satyalancana Kesetiaan (8, 16, 24 Tahun) || - || Pingat bagi tempoh perkhidmatan berterusan dalam tentera. |- | Satyalancana G.O.M VII || - || Terlibat dalam operasi tentera di Aceh. |- | Satyalancana Raksaka Dharma || - || Terlibat dalam operasi di Papua (Irian Jaya). |- | Satyalancana Seroja || - || Terlibat dalam operasi di Timor Timur. |- | Satyalancana Dwidya Sistha || - || Jasa sebagai tenaga pengajar dalam institusi pendidikan tentera. |- | Satyalancana Wira Karya || - || - |- | Satyalancana Kebhaktian Sosial || - || - |- | Satyalancana Ksatria Yudha || - || Khusus untuk anggota elit [[Kopassus]]. |} === Tanda Kehormatan Luar Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara / Wilayah ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | {{flagicon|South Korea}} [[Korea Selatan]] | Grand Order Of Mugunghwa (Mugunghwa Daemunjang) || 2026 || Anugerah tertinggi Republik Korea dianugerahkan oleh Presiden [[Lee Jae-myung]] di [[Seoul]] sebagai pengiktirafan atas sumbangan luar biasa dalam memperkukuh hubungan strategik komprehensif antara Indonesia dan Korea Selatan. |- | {{flagicon|Peru}} [[Peru]] | Grand Collar of the Order of the Sun of Peru || 2024 || Anugerah tertinggi Peru; diterima semasa kunjungan rasmi sebagai Presiden. |- | {{flagicon|Jordan}} [[Jordan]] | The Bejewelled Grand Cordon of Al Nahda || 2025 || Pengiktirafan bagi sumbangan kepada keamanan serantau. |- | {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] | [[Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati|Darjah Kerabat Johor Pangkat Pertama]] (DK I) || 2025 || Dianugerahkan oleh [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]], Yang di-Pertuan Agong Malaysia. |- | {{flagicon|Brunei}} [[Brunei]] | [[Darjah Kerabat Laila Utama]] (DK I) || 2025 || Membawa gelaran "Dato Laila Utama"; dianugerahkan oleh [[Sultan Hassanal Bolkiah]]. |- | {{flagicon|Pakistan}} [[Pakistan]] | Nishan-e-Pakistan (NPk) || 2025 || Anugerah awam tertinggi Pakistan; dianugerahkan oleh Presiden [[Asif Ali Zardari]]. |- | {{flagicon|Singapore}} [[Singapura]] | [[Darjah Utama Bakti Cemerlang|Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] (DUBC)|| 2023 || Diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |- | {{flagicon|Malacca}} [[Melaka]], [[Malaysia]] | [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) || 2022 || Membawa gelaran [[Datuk Seri]]; diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |} == Operasi di Timor Leste == === Misi Penangkapan Nicolau Lobato === Pada tahun 1976, Prabowo Subianto yang ketika itu berpangkat kapten terlibat dalam operasi Tim Nanggala di [[Timor Leste]]. Beliau merupakan salah seorang komander operasi termuda dalam misi tersebut. Unit di bawah pimpinan beliau memainkan peranan penting dalam menjejak [[Nicolau dos Reis Lobato]], ketua [[FRETILIN]] merangkap Presiden Timor Leste yang pertama. Pada 31 Disember 1978, Nicolau Lobato terkorban selepas tertembak di bahagian perut semasa pertempuran sengit dengan pasukan [[TNI]] di Lembah Mindelo.<ref>{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880 |page=290}}</ref> Kejayaan operasi ini merupakan titik penting dalam sejarah ketenteraan beliau di wilayah tersebut. === Penangkapan Xanana Gusmão === Pada November 1992, Prabowo sekali lagi terlibat dalam operasi ketenteraan skala besar yang membawa kepada penangkapan pemimpin penentang, [[Xanana Gusmão]]. Lokasi persembunyian Gusmão berjaya dikesan di sebuah lubang bawah tanah di Lahane, berhampiran [[Dili]].<ref name="Friend 2003, p. 276">{{Cite book |last=Friend |first=T. |title=Indonesian Destinies |publisher=Harvard University Press |year=2003 |isbn=0-674-01137-6 |page=276}}</ref> Maklumat strategik mengenai kedudukan Gusmão dikatakan diperoleh hasil daripada risikan dan pemantauan komunikasi, termasuk perbualan telefon antara beliau dengan [[José Ramos-Horta]].<ref name="Friend 2003, p. 276""")/>> Gusmão kemudiannya dibawa ke Jakarta untuk dibicarakan sebelum dijatuhkan hukuman penjara seumur hidup pada Mei 1993. == Pasukan Khusus (Kopassus) == === Penubuhan Unit Anti-Keganasan === Pada tahun 1983, Prabowo Subianto telah ditugaskan dalam unit elit '''Detasmen 81''' (kini dikenali sebagai Sat-81 Gultor) yang memfokuskan kepada operasi memerangi keganasan. Beliau merupakan antara pengasas unit ini setelah berjaya menamatkan latihan kepakaran di luar negara, termasuk kursus ''Special Forces Officer'' di [[Fort Benning]] serta latihan risikan dan anti-keganasan di [[Fort Bragg]], [[Amerika Syarikat]]. Selain itu, beliau juga merupakan lulusan terbaik daripada kursus kepimpinan di GSG-9, [[Jerman]]. === Puncak Kepimpinan Ketenteraan === Sepanjang tempoh perkhidmatannya, Prabowo telah diberikan kepercayaan untuk menggalas pelbagai tanggungjawab strategik. Beliau pernah berkhidmat sebagai Komandan Batalion Infantri Lintas Udara 328, di mana beliau berjaya meningkatkan prestasi unit tersebut menjadi antara yang terbaik dalam [[TNI]]. Kerjaya beliau dalam pasukan elit mencapai kemuncaknya melalui pelantikan berikut: * '''1995:''' Dilantik sebagai Komandan Komando Pasukan Khusus (Kopassus). * '''1996:''' Dinaikkan pangkat kepada Komandan Jeneral (Danjen) Kopassus, menjadikannya ketua tertinggi bagi kor elit tersebut.<ref name="Conboy, Ken 2003">{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880}}</ref> Di bawah kepimpinan beliau sebagai Danjen Kopassus, beliau telah menerajui beberapa misi berprofil tinggi, termasuk [[Krisis tebusan Mapenduma|Operasi Mapenduma]] pada tahun 1996 bagi membebaskan penyelidik antarabangsa yang ditawan oleh pemberontak di Papua. == Kontroversi dan Dakwaan Pelanggaran Hak Asasi Manusia == === Penglibatan di Timor Timur === Sepanjang tempoh [[Pendudukan Indonesia di Timor Timur]], peranan Prabowo Subianto sering menjadi subjek penelitian antarabangsa. Beliau dikaitkan dengan beberapa siri operasi ketenteraan yang didakwa melibatkan pencabulan hak asasi manusia yang serius. Beberapa laporan mendakwa penggunaan taktik keras oleh unit di bawah seliaan beliau dalam usaha membanteras gerakan pro-kemerdekaan. Salah satu peristiwa yang sering dikaitkan dengan ketegangan di wilayah tersebut ialah [[Pembunuhan beramai-ramai Santa Cruz]] pada tahun 1991, yang mengakibatkan kematian lebih 250 orang awam.<ref>{{cite news|last=Davis|first=Mark|title=Blood on the Cross|url=http://www.abc.net.au/4corners/stories/s39706.htm|newspaper=Four Corners, Australian Broadcasting Corporation|date=12 Julai 1999}}</ref> Walaupun terdapat kritikan tajam, tahap penglibatan langsung beliau dalam arahan khusus bagi peristiwa tersebut kekal menjadi perdebatan antara penyokong hak asasi manusia dan pihak tentera. === Tuntutan Akauntabiliti Antarabangsa === Susulan daripada laporan mengenai keganasan di Timor Timur, terdapat desakan daripada pelbagai organisasi antarabangsa dan aktivis tempatan agar [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] (PBB) menyiasat dakwaan [[Jenayah terhadap kemanusiaan]]. Dakwaan-dakwaan ini telah memberikan kesan jangka panjang terhadap imej antarabangsa beliau, termasuk sekatan visa ke Amerika Syarikat yang dikenakan selama beberapa dekad sebelum ditarik balik pada tahun 2020 semasa beliau menjawat jawatan Menteri Pertahanan.<ref name="prabowoft""")/>> == Peranan Semasa Krisis Mei 1998 == === Kawalan Keselamatan Di Jakarta === Semasa kemuncak [[Rusuhan Mei 1998 di Indonesia|rusuhan reformasi 1998]], Prabowo Subianto atas kapasiti beliau sebagai Panglima Kostrad telah diminta oleh Panglima Kodam Jaya untuk membantu mengawal keselamatan di Jakarta. Di bawah seliaan beliau, pasukan tentera berjaya mengamankan beberapa lokasi strategik dan bangunan penting, termasuk kediaman rasmi Naib Presiden [[B.J. Habibie]] di Kuningan. Selain tindakan ketenteraan, beliau turut memainkan peranan dalam diplomasi awam dengan memujuk tokoh reformis, [[Amien Rais]], untuk membatalkan perhimpunan besar-manaran di [[Monumen Nasional|Monas]] bagi mengelakkan pertumpahan darah yang lebih besar antara orang awam dan pihak berkuasa. === Pertemuan Dengan Tokoh Reformis === Pada 14 Mei 1998, Prabowo mengadakan pertemuan dengan barisan tokoh gerakan reformasi dan aktivis hak asasi manusia, antaranya [[Adnan Buyung Nasution]], [[Setiawan Djodi]], [[W.S. Rendra]], dan [[Bambang Widjajanto]]. Langkah ini dilihat sebagai usaha beliau untuk mencari jalan penyelesaian krisis tanpa melalui jalan kekerasan. Walaupun peranannya dalam tempoh ini sering menjadi subjek perdebatan sejarah, beliau secara konsisten menegaskan pendiriannya untuk tidak melakukan rampasan kuasa tentera (''coup d'état''). Beliau berpendapat bahawa sebarang pengambilalihan kuasa secara paksa hanya akan memburukkan lagi keadaan ekonomi dan kestabilan politik Indonesia pada ketika itu.<ref>{{cite web |title=Profil Prabowo Subianto |url=https://sindonews.com |website=Sindonews |access-date=2024}}</ref> == Menteri Pertahanan (2019–2024) == Prabowo Subianto dilantik sebagai [[Kementerian Pertahanan Republik Indonesia|Menteri Pertahanan]] oleh Presiden [[Joko Widodo]] pada 23 Oktober 2019. Sepanjang tempoh perkhidmatannya, beliau memberi fokus kepada pemodenan [[Alat Utama Sistem Senjata]] (Alutsista) dan memperkukuh doktrin pertahanan negara melalui konsep "Pertahanan Semesta". === Pemodenan Aset Ketenteraan === Beliau memulakan langkah agresif untuk menaik taraf aset [[Tentara Nasional Indonesia]] (TNI) bagi memenuhi sasaran ''Minimum Essential Force'' (MEF). Antara pencapaian utama termasuk: * '''Pembelian Pesawat Tempur:''' Memuktamadkan perjanjian pembelian 42 buah pesawat tempur [[Dassault Rafale]] dari Perancis dan menandatangani memorandum persefahaman (MoU) untuk perolehan pesawat [[Boeing F-15EX Eagle II|F-15EX]] dari Amerika Syarikat. * '''Industri Pertahanan Tempatan:''' Memperkasa [[Pindad]] melalui pengeluaran kenderaan taktis '''Maung''' dan memperkukuh kerjasama dengan industri tempatan untuk mengurangkan kebergantungan kepada teknologi luar. * '''Komponen Cadangan (Komcad):''' Berjaya membentuk dan melatih ribuan anggota Komponen Cadangan (Komcad) sebagai pasukan sokongan kepada TNI dalam situasi kecemasan nasional. === Diplomasi Pertahanan === Prabowo mengamalkan dasar diplomasi yang aktif dengan melawat lebih 20 buah negara dalam tempoh singkat untuk menjalinkan kerjasama strategik. Beliau berjaya memulihkan hubungan ketenteraan dengan [[Amerika Syarikat]], yang membawa kepada penarikan balik sekatan visa terhadap beliau pada tahun 2020. Beliau juga memperkukuh hubungan pertahanan dengan Perancis, Turki, dan negara-negara [[ASEAN]]. === Pendidikan dan Kebajikan === Di bawah seliaan beliau, [[Universiti Pertahanan Indonesia]] (Unhan) telah diperkasakan dengan penubuhan empat fakulti baharu (Kedokteran, Farmasi, MIPA, dan Teknik Militer). Beliau juga memberikan penekanan kepada pembinaan rumah sakit tentera yang moden dan penambahbaikan kualiti pendidikan di SMA Taruna Nusantara. === Program Food Estate === Pada tahun 2020, beliau telah diberikan tanggungjawab tambahan oleh Presiden Joko Widodo untuk menerajui program ''Food Estate'' di Kalimantan Tengah sebagai sebahagian daripada strategi sekuriti makanan negara yang dianggap sebagai sebahagian daripada pertahanan bukan tentera. == Presiden Indonesia (2024–kini) == '''Prabowo Subianto''' mengangkat sumpah sebagai [[Presiden Indonesia]] ke-8 pada 20 Oktober 2024 di Bangunan MPR/DPR, Jakarta, bersama Wakil Presiden [[Gibran Rakabuming Raka]]. Beliau mencatatkan sejarah sebagai presiden tertua di Indonesia ketika dilantik (73 tahun) dan memimpin jemaah menteri yang dikenali sebagai '''Kabinet Merah Putih'''. === Dasar Domestik dan Ekonomi === Sejak setahun pertama pentadbirannya, Prabowo memfokuskan kepada kedaulatan makanan, tenaga, dan pengurusan sumber asli secara cekap: * '''Program Makan Bergizi Gratis (MBG):''' Inisiatif unggulan yang menyasarkan pemberian makanan berkhasiat kepada murid sekolah bagi menangani masalah bantut (stunting) dan meningkatkan kualiti sumber manusia. Program ini dianggarkan mencipta sehingga 1.5 juta peluang pekerjaan baharu melalui rangkaian dapur komuniti. * '''Kedaulatan Ekonomi & Danantara:''' Menubuhkan Badan Pengelola Investasi (BPI) '''Danantara''' sebagai ''Sovereign Wealth Fund'' untuk menguruskan aset strategik negara dan memacu perindustrian nasional. * '''Pencapaian Ekonomi (2025):''' Di bawah kepimpinan beliau, Indonesia mengekalkan pertumbuhan ekonomi yang stabil pada kadar 5.12% (Suku Ke-2 2025) dengan kadar kemiskinan turun ke paras terendah dalam sejarah negara iaitu 8.47%. * '''Pemeriksaan Kesihatan Percuma:''' Melaksanakan program pemeriksaan kesihatan nasional secara percuma untuk setiap warga negara pada hari ulang tahun mereka, yang telah dimanfaatkan oleh lebih 43 juta orang setakat Oktober 2025. === Penguatkuasaan Undang-undang === Pentadbiran beliau menunjukkan ketegasan dalam penyelamatan kewangan negara. Pada April 2026, beliau menyaksikan penyerahan denda administratif dan penyelamatan aset hasil penguatkuasaan kawasan hutan berjumlah lebih '''Rp31.3 trilion''' kepada kerajaan bagi tujuan pembaikan sekolah dan rumah rakyat. === Dasar Luar Negara === Prabowo mengamalkan diplomasi "proaktif" dengan mengekalkan dasar luar yang bebas, aktif, dan berkecuali (non-blok): * '''Diplomasi Global:''' Melakukan siri lawatan intensif ke lebih 25 buah negara (termasuk China, AS, Rusia, dan Britain) untuk mengukuhkan pelaburan dan kedudukan geopolitik Indonesia. * '''Isu Tenaga:''' Pada April 2026, beliau akan mengadakan lawatan rasmi ke Rusia untuk bertemu Presiden Vladimir Putin bagi merundingkan kerjasama strategik berkaitan bekalan tenaga dan geopolitik global. * '''Pemulihan Hubungan AS:''' Berjaya mengukuhkan hubungan ketenteraan dan perdagangan dengan Amerika Syarikat, termasuk perundingan dagang yang saling menguntungkan bagi pelabur global. === Pengunduran dari Organisasi Sukan === Sebagai komitmen untuk fokus sepenuhnya kepada tugas sebagai ketua negara, Prabowo secara rasmi berundur daripada jawatan Ketua Umum Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) pada 11 April 2026 selepas menerajui organisasi tersebut selama lebih dua dekad. == Lawatan Luar Negara (2024–kini) == Sejak memegang jawatan, Presiden Prabowo Subianto telah mengamalkan diplomasi proaktif dengan melakukan siri lawatan ke pelbagai negara strategik untuk memperkukuh kerjasama ekonomi, pertahanan, dan keselamatan makanan. === Tahun 2024 === Dalam tempoh dua bulan pertama pentadbirannya, beliau melakukan siri lawatan "maraton" ke negara kuasa besar dunia: * '''8–10 November:''' [[China]] – Menemui Presiden Xi Jinping; memperoleh komitmen pelaburan AS$10 bilion. * '''11–13 November:''' [[Amerika Syarikat]] – Menemui Presiden Joe Biden di Rumah Putih; memperkukuh kerjasama keselamatan dan perdagangan. * '''14–16 November:''' [[Peru]] – Menghadiri Sidang Kemuncak APEC di Lima. * '''17–19 November:''' [[Brazil]] – Menghadiri Sidang Kemuncak G20 di Rio de Janeiro. * '''20–23 November:''' [[United Kingdom]] – Menemui Raja Charles III dan PM Keir Starmer; fokus kepada pelaburan hijau dan pemuliharaan hutan. * '''23–24 November:''' [[Emiriah Arab Bersatu]] (UAE) – Menemui Presiden Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan untuk kerjasama ekonomi strategik. * '''Disember:''' [[Pakistan]] (Menerima anugerah Nishan-e-Pakistan) dan [[Mesir]]. === Tahun 2025 === Tahun ini menyaksikan kekerapan lawatan yang tinggi dengan fokus kepada rantau ASEAN dan rakan strategik global: * '''Januari:''' [[Malaysia]] (Lawatan Negara pertama ke ASEAN; menemui Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim) dan [[India]] (Tetamu Kehormat Hari Republik India). * '''April:''' [[Qatar]] (Menemui Emir Sheikh Tamim bin Hamad Al-Thani) dan [[Jordan]] (Menemui Raja Abdullah II). * '''Mei:''' [[Brunei Darussalam]] (Menerima Bintang Kebesaran Negara) dan [[Thailand]]. * '''Julai:''' [[Perancis]] (Menghadiri perayaan Hari Bastille). * '''Ogos:''' [[Singapura]] (Menghadiri perbarisan Hari Kebangsaan). * '''September:''' Lawatan siri ke [[Jepun]], [[Amerika Syarikat]], [[Kanada]], dan [[Belanda]]. * '''Disember:''' Lawatan susulan ke [[Rusia]] untuk membincangkan isu tenaga. === Tahun 2026 === * '''Januari:''' [[Switzerland]] dan [[United Kingdom]] – Fokus kepada forum ekonomi dan pelaburan teknologi tinggi. * '''Mac:''' Lawatan ke [[Jepun]] dan [[Korea Selatan]] sebagai rakan pelabur utama. * '''April:''' [[Rusia]] (12 April 2026) – Menemui Presiden Vladimir Putin di Moscow untuk membincangkan jaminan bekalan minyak, tenaga nuklear, dan kestabilan geopolitik. <!-- Terjemahan ini merujuk kepada panduan "Wiki format Malay translation". --> == Lihat juga == * [[Senarai ketua negara dan kerajaan semasa]] * [[Senarai ketua eksekutif mengikut kadar kelulusan]] * ''[[On the Art of Military Leadership]]'', sebuah karya dua jilid oleh Subianto == Nota == {{notelist}} == Rujukan == === Petikan === {{reflist}} == Bacaan lanjut == {{refbegin}} * {{cite book|last=Subroto|first=Hendro|year=2009|title=Sintong Panjaitan, perjalanan seorang prajurit para komando|location=Jakarta|publisher=Penerbit Buku Kompas|pages=450–453|isbn=9789797094089}} * {{cite book | last = Purdey | first = Jemma| title = Anti-Chinese Violence in Indonesia, 1996–1999 | year = 2006 | publisher = [[University of Hawaii Press]] | isbn = 978-0-8248-3057-1 |location = Honolulu, HI }} * {{cite book | last = Friend | first = T. | title = Indonesian Destinies | year = 2003 | publisher = Harvard University Press | isbn = 0-674-01137-6 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/indonesiandestin00theo }} {{refend}} == Pautan luar == {{Sister project link|auto=yes}} * [https://web.archive.org/web/20130810230338/http://www-cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/2000/0303/cs.family.html Asiaweek: An Idealist's Rise And Fall] * [http://www.abc.net.au/foreign/content/2009/s2532107.htm ABC Foreign Correspondent: The Farmer Wants a Country] * [http://www.thejakartaglobe.com/talkback/rebranding-brings-prabowo-into-the-electoral-frame/501697 Jakarta Globe: Rebranding Brings Prabowo Into the Electoral Frame] * [https://www.amazon.co.uk/Military-Democratization-Indonesia-Routledge-Southeast/dp/0415374189/ref=sr_1_11?s=books&ie=UTF8&qid=1336668549&sr=1-11 Military Politics and Democratisation in Indonesia (Routledge Research on Southeast Asia)] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Joko Widodo]]}} {{s-ttl|title=[[Presiden Indonesia]]|years=20 Oktober 2024 – kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=[[Ryamizard Ryacudu]]}} {{s-ttl|title=[[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]]|years=2019–2024}} {{s-aft|after=[[Sjafrie Sjamsoeddin]]}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=Suhardi}} {{s-ttl|title=Pengerusi Umum [[Parti Gerindra]]|years=2014–kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=Dirinya sendiri|as=calon naib presiden}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|2014]], [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] (tewas)<br/>[[Pilihan raya umum Indonesia 2024|2024]] (menang)}} {{s-inc|recent}} {{s-new|party}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Naib Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|2009]] (tewas)}} {{s-aft|after=Dirinya sendiri|as=calon presiden}} {{s-mil}} {{s-bef|before=Sugiono}} {{s-ttl|title=[[Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat|Panglima Kostrad]]|years=1998}} {{s-aft|after=Johny Lumintang (pemangku)|after2=[[Djamari Chaniago]]}} {{s-bef|before=Subagyo Hadi Siswoyo}} {{s-ttl|title=[[Komander Kopassus|Komandan Jeneral Kopassus]]|years=1995–1998}} {{s-aft|after=[[Muchdi Purwopranjono]]}} {{s-prec}} {{s-new|first}} {{s-ttl|title=[[Susunan keutamaan Indonesia]]<br/>''Presiden''}} {{s-aft|after=[[Gibran Rakabuming Raka]]|as=Naib Presiden}} {{s-end}} {{Navboxes |title=Rencana berkaitan Prabowo Subianto |list={{Presidents of Indonesia}} {{Current Cabinet of Indonesia}} {{Heads of state of republics}} {{Current heads of government}} {{Current ASEAN Leaders}} {{Current APEC Leaders}} {{List of Current Heads of State of G20}} {{List of current heads of government of G20}} {{Current G20 Leaders}} {{Defense Ministers of Indonesia}} {{Indonesia's New Order}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2009}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2014}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2019}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2024}} {{Leaders of Indonesian political parties}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Prabowo Subianto}} [[Kategori:Prabowo Subianto| ]] [[Kategori:Kelahiran 1951]] [[Kategori:Orang yang masih hidup]] [[Kategori:Ahli politik dari Jakarta]] [[Kategori:Anggota tentera dari Jakarta]] [[Kategori:Presiden Indonesia]] [[Kategori:Jeneral Indonesia]] [[Kategori:Alumni Akademi Tentera Nasional Indonesia]] [[Kategori:Orang Jawa]] [[Kategori:Orang Islam Indonesia]] [[Kategori:Orang Banyumasan]] [[Kategori:Orang Minahasa]] [[Kategori:Orang Indonesia keturunan Jerman]] [[Kategori:Keluarga Cendana]] [[Kategori:Keluarga Djojohadikusumo]] [[Kategori:Anti-komunis Indonesia]] [[Kategori:Nasionalis Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Parti Gerakan Indonesia Raya]] [[Kategori:Populisme sayap kanan di Indonesia]] [[Kategori:Menteri pertahanan Indonesia]] [[Kategori:Kabinet Indonesia Maju]] [[Kategori:Menteri kerajaan Indonesia]] [[Kategori:Orang yang dinamakan dalam Paradise Papers]] [[Kategori:Anggota tentera Indonesia abad ke-20]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia abad ke-21]] [[Kategori:Grand Cross Legion of Honour]] [[Kategori:Kommander Ordre national du Mérite]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] [[Kategori:Grand Cross Order of the Sun of Peru]] [[Kategori:Penerima Darjah Zayed]] dw1zgxwhz5beob0n340x053aniihvb1 7004008 7004007 2026-11-11T21:33:58Z Muhammad Aliff1999 295485 7004008 wikitext text/x-wiki {{Penerangan ringkas|Presiden Indonesia sejak 2024}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Indonesian name|patronymic=yes|Djojohadikusumo|Prabowo Subianto}} {{Infobox officeholder | name = Prabowo Subianto | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Tuan Yang Terutama]] <br >[[Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara)<br > [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji]] | honorific_suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DK I (Johor)|DK I (Brunei)|DGSM|DUBC}} N.Pk}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:Most Esteemed Royal Family Order of Johor - ribbon bar.svg|40px]]<!-- --><br >[[File:Family Order of Laila Utama with rosette.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:Nishan-e-Pakistan ribbon bar.svg|40px]]</div> | image = Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg | alt = Potret rasmi Prabowo Subianto | caption = Potret rasmi, 2024 | order = Ke-8 | office = Presiden Indonesia | term_start = 20 Oktober 2024 | term_end = | vicepresident = {{plainlist| * {{longitem|[[Gibran Rakabuming Raka]] {{nwr|(2024–2026)}}}} * {{longitem|Kosong {{nwr|(sejak 2026)}}}} }} | predecessor = [[Joko Widodo]] | successor = | office1 = [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]] | term_start1 = 23 Oktober 2019 | term_end1 = 20 Oktober 2024 | president1 = Joko Widodo | deputy1 = {{ubil|[[Sakti Wahyu Trenggono]]<br>(2019–2020)|[[Muhammad Herindra]]<br>(2020–2024)}} | predecessor1 = [[Ryamizard Ryacudu]] | successor1 = [[Sjafrie Sjamsoeddin]] | office2 = Pengerusi [[Parti Gerindra]] | term_start2 = 20 September 2014 | term_end2 = | predecessor2 = {{ill|Suhardi|id|v=ib}} {{Collapsed infobox section begin|Jawatan tentera|titlestyle=border:1px dashed lightgrey;}} | order3 = Ke-22 | office3 = Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat{{!}}Panglima Kostrad | term_start3 = 20 Mac 1998 | term_end3 = 22 Mei 1998 | president3 = {{ubl|[[Suharto]]|[[B. J. Habibie]]}} | predecessor3 = Sugiono | successor3 = {{ubl|Johnny Lumintang (pemangku)|Djamari Chaniago}} | order4 = Ke-15 | office4 = Komander Kopassus{{!}}Komandan Jeneral Kopassus | term_start4 = 1 Disember 1995 | term_end4 = 20 Mac 1998 | president4 = Suharto | predecessor4 = Subagyo Hadi&nbsp;Siswoyo | successor4 = [[Muchdi Purwopranjono]] {{Collapsed infobox section end}} | birth_name = Prabowo Subianto Djojohadikusumo | birth_date = {{birth date and age|1951|10|17|df=y}} | birth_place = [[Jakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | party = [[Parti Gerindra|Gerindra]] (sejak 2008) | otherparty = {{ubl|[[Golkar]] (2004–2008)|[[Advanced Indonesia Coalition Plus|KIM Plus]] (sejak 2023)<ref>{{cite web | url=https://www.tempo.co/politik/alasan-parpol-kim-plus-dukung-ide-prabowo-bentuk-koalisi-permanen-1209630 | title=Alasan Parpol KIM Plus Dukung Ide Prabowo Bentuk Koalisi Permanen }}</ref>}} | spouse = {{marriage|[[Titiek Suharto|Siti Hediati Hariyadi]]|8 Mei 1983|Mei 1998|end=sep.}} | children = [[Didit Hediprasetyo]] | father = [[Sumitro Djojohadikusumo]] | mother = [[Dora Marie Sigar]] | relatives = {{ubli|[[Hashim Djojohadikusumo]] (adik&nbsp;lelaki)|[[J. Soedradjad Djiwandono|Sudradjad Djiwandono]] {{nwr|(abang ipar)}}}} | education = {{ubl|[[Victoria Institution]]|[[American School in London]]|[[Akademi Militer]]}} | cabinet = [[Kabinet Merah Putih]] | signature = Prabowo Subianto signature.svg | website = {{ubl|{{URL|presidenri.go.id|Laman web presiden}}|{{URL|https://prabowosubianto.com/|Laman web peribadi}}}} | branch = [[Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Darat]] | serviceyears = 1974–1998 | rank = [[Jeneral (kumpulan pangkat)|Jeneral]] ([[Pangkat tituler dan kehormat|kehormat]]) | unit = [[Kopassus]] ([[pasukan khas]]) | commands = {{hlist|Kopassus|[[Kostrad]]}} | battles = {{tree list}} *[[Pencerobohan Indonesia ke atas Timor Timur]] **[[Pendudukan Indonesia di Timor Timur|Pemberontakan di Timor Timur]] *[[Konflik Papua]] **[[Krisis tebusan Mapenduma]]{{tree list/end}} | military_blank1 = [[Nombor pendaftaran pusat|No. perkhidmatan]] | military_data1 = 27082 | module = {{listen|pos=center|embed=yes|filename=President Prabowo Subianto addressing the August 2025 protest and the killing of Affan Kurniawan.ogg|title=Suara Prabowo Subianto|type=speech|description=Prabowo berucap mengenai [[Protes Indonesia Ogos 2025|protes Ogos 2025]] dan [[Protes Indonesia Ogos 2025#Pembunuhan Affan Kurniawan|pembunuhan Affan Kurniawan]]<br/>Dirakam pada 29 Ogos 2025}} }} {{Prabowo Subianto series}} [[Jeneral|Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara) [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Prabowo Subianto Djojohadikusumo'''{{efn|{{IPAc-en|US|p|ɹ|ɑː|ˈ|b|oʊ|w|oʊ|_|s|uː|b|iː|ˈ|ɑː|n|t|oʊ|audio=Prabowo Subianto.ogg}}; {{IPA|id|praˌbowo subiˌanto|lang}}. Di bawah [[sistem ejaan bahasa Indonesia]] moden, nama keluarganya akan dieja sebagai '''Joyohadikusumo''', {{ipa|id|d͡ʒojohadikuˈsumo|lang}}.}} (lahir 17 Oktober 1951) ialah seorang ahli politik, ahli perniagaan, dan pegawai tentera bersara Indonesia yang telah berkhidmat sebagai [[presiden Indonesia]] kelapan sejak 2024. Beliau sebelum ini berkhidmat sebagai [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|menteri pertahanan]] ke-26 di bawah Presiden [[Joko Widodo]] dari 2019 hingga 2024. Prabowo ialah presiden Indonesia ketiga yang mempunyai latar belakang tentera selepas [[Suharto]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]] dan merupakan presiden penggal pertama yang tertua dalam sejarah Indonesia. Prabowo lulus dari [[Akademi Tentera Indonesia]] pada tahun 1970 dan sebahagian besarnya berkhidmat dalam Pasukan Khas ([[Kopassus]]) sehinggalah beliau dilantik untuk memimpin Komando Cadangan Strategik ([[Kostrad]]) pada tahun 1998. Pada lewat tahun yang sama, beliau telah diberhentikan daripada tentera dan seterusnya dilarang daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan melakukan pencabulan hak asasi manusia.<ref name=":24">{{Cite web |date=4 August 2025 |title=President Prabowo Receives Honorary Medal from US Special Operations Command at Merdeka Palace |url=https://setkab.go.id/en/president-prabowo-receives-honorary-medal-from-us-special-operations-command-at-merdeka-palace/ |access-date=14 January 2026 |website=Sekretariat Kabinet Republik Indonesia}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Slater |first=Dan |date=2024 |title=Indonesia's High-Stakes Handover |url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/922832 |journal=Journal of Democracy |volume=35 |issue=2 |pages=40–51 |doi=10.1353/jod.2024.a922832 |issn=1086-3214|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite magazine |date=14 February 2024 |title=Prabowo Looks to Win Indonesia Presidency: What to Know |url=https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214180008/https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |archive-date=14 February 2024 |access-date=14 February 2024 |magazine=Time |language=en}}</ref><ref name="NYT Paddock">{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=14 October 2020 |title=Indonesian Defence Chief, Accused of Rights Abuses, Will Visit Pentagon |url=https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022080937/https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |archive-date=22 October 2020 |access-date=14 February 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |title=KPU Resmi Tetapkan Prabowo-Gibran Menang Pilpres 2024 |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320165111/https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |archive-date=20 March 2024 |access-date=21 March 2024 |website=nasional |language=id-ID}}</ref> Pada awal 2008, lingkaran dalaman Prabowo telah menubuhkan [[Parti Gerindra]]. Dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|pilihan raya presiden 2009]], beliau telah bertanding tanpa kejayaan untuk jawatan naib presiden sebagai pasangan gandingan [[Megawati Sukarnoputri]].<ref>{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|title=PDI-P hails Prabowo as Megawati's running mate |work=The Jakarta Post|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118065242/http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|archive-date=18 January 2012}}</ref> Beliau telah bertanding dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|pilihan raya presiden 2014]]<ref name="Prabowo Runs for President-2011">{{cite web |last1=Media |first1=Kompas Cyber |date=22 November 2011 |title=Prabowo Runs for President |work=KOMPAS |url=https://nasional.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125013819/http://english.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/Prabowo.Runs.for.President |archive-date=25 November 2011 |access-date=23 November 2011 }}</ref> dan ditewaskan oleh gabenor Jakarta [[Joko Widodo]], keputusan yang mana pada mulanya dipertikaikan oleh beliau.<ref name="PresidentWidodo">{{cite news|title=Jakarta governor Widodo wins Indonesian presidential election|url=http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|access-date=23 July 2014|publisher=Indonesia News|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020050428/http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|archive-date=20 October 2014|url-status=dead}}</ref> Beliau sekali lagi membuat percubaan yang tidak berjaya untuk merebut jawatan presiden pada [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] menentang Joko Widodo, bersama [[Sandiaga Uno]] sebagai pasangan gandingannya dan dengan sokongan daripada Gerindra, [[Parti Keadilan Sejahtera]] (PKS), [[Parti Amanat Nasional]] (PAN), [[Parti Demokrat (Indonesia)|Parti Demokrat]] (Demokrat), dan [[Parti Berkarya]].<ref name="PrabowoSandiaga">{{cite news |title=Dihadiri AHY, Prabowo-Sandiaga Uno resmi mendaftar di KPU |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |access-date=26 August 2018 |work=BBC News Indonesia |date=10 August 2018 |language=id |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826214418/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |archive-date=26 August 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ghaliya |first1=Ghina |title=KPU names Jokowi winner of election |url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |access-date=23 May 2019 |newspaper=The Jakarta Post |date=21 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190521215411/https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |archive-date=21 May 2019 |url-status=live }}</ref> Keengganannya untuk menerima keputusan tersebut telah menyaksikan para pengikutnya mengadakan protes yang mencetuskan [[Rusuhan dan bantahan Jakarta Mei 2019|rusuhan di Jakarta]].<ref>{{cite news |last1=Barker |first1=Anne |title=Prabowo Subianto's loss in Indonesia's election sparks deadly protests in Jakarta |url=https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-jokowi-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |access-date=23 May 2019 |work=ABC News |date=22 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525021543/https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-joko-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |archive-date=25 May 2019 |url-status=live }}</ref> Walau bagaimanapun, selepas satu persaingan yang sengit, Prabowo menyertai [[Kabinet Indonesia Maju|kabinet]] Joko Widodo sebagai menteri pertahanannya bagi tempoh 2019 hingga 2024.<ref>{{Cite news |title=Prabowo jadi menteri pertahanan, pengamat militer: Pandangannya 'berbahaya' |language=id |work=BBC News Indonesia |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |access-date=8 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208015652/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |url-status=live }}</ref> Pada 10 Oktober 2021, Gerindra mengumumkan Prabowo sebagai calon mereka dalam [[Pilihan raya umum Indonesia 2024|pilihan raya presiden 2024]].<ref>{{Cite web |date=10 October 2021 |title=Sekjen Gerindra: Insyaallah Prabowo Maju Pilpres 2024 |url=https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010040559/https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |archive-date=10 October 2021 |access-date=10 October 2021 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref> Pada 12 Ogos 2022, Prabowo mengumumkan bahawa beliau menerima pencalonan Gerindra.<ref>{{cite news |last1=Teresia |first1=Ananda |last2=Lamb |first2=Kate |last3=Suroyo |first3=Gayatri |date=12 August 2022 |title=Indonesia defence minister Prabowo accepts party's nomination to run for president |newspaper=Reuters |editor-last=Kapoor |editor-first=Kanupriya |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |access-date=13 August 2022 |archive-date=7 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007215059/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |url-status=live }}</ref> Prabowo mengisytiharkan kemenangan dalam pilihan raya tersebut pada 14 Februari 2024, tatkala tinjauan tidak rasmi awal menunjukkan beliau mendahului dalam pusingan pertama pengundian.<ref>{{cite news |date=15 February 2024 |title=Indonesia election 2024: Prabowo Subianto hails 'victory for all Indonesians' as early counts show him in lead with 58% |newspaper=South China Morning Post |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |access-date=16 February 2024 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215043201/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |url-status=live }}</ref> Pada 20 Mac, Suruhanjaya Pilihan Raya Umum (KPU) telah memperakui keputusan tersebut dan mengisytiharkannya sebagai [[Bakal presiden|bakal presiden]] Indonesia.<ref name=":12">{{Cite web |date=19 March 2024 |title=Pemilu 2024: KPU umumkan Prabowo-Gibran raih suara terbanyak, bagaimana nasib dugaan kecurangan? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |access-date=20 March 2024 |website=BBC News Indonesia |language=id |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320065755/https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |url-status=live }}</ref> [[Mahkamah Perlembagaan Indonesia|Mahkamah Perlembagaan]] (MK) mengesahkan statusnya pada 22 April 2024.<ref>{{Cite web |last1=Rahmawati |first1=Dwi |last2=Sari |first2=Brigitta Belia Permata |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Tolak Gugatan Sengketa Pilpres 2024 dari Anies-Cak Imin! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509213940/https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Sari |first1=Brigitta Belia Permata |last2=Rahmawati |first2=Dwi |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Juga Tolak Gugatan Hasil Pilpres 2024 dari Ganjar-Mahfud! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509214906/https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |author1=Rosseno Aji |author2=Emir Yanwardhana |title=MK Tolak Gugatan Anies-Ganjar, Kapan Prabowo Ditetapkan Jadi Presiden? |url=https://www.cnbcindonesia.com/news/20240422152052-4-532303/mk-tolak-gugatan-anies-ganjar-kapan-prabowo-ditetapkan-jadi-presiden |access-date=22 April 2024 |website=CNBC Indonesia |language=id-ID}}</ref> Prabowo telah [[Pelantikan Prabowo Subianto|mengangkat sumpah]] sebagai presiden Indonesia ke-8 pada 20 Oktober 2024. == Biografi == === Kehidupan Awal dan Pendidikan === '''Prabowo Subianto''' dilahirkan di [[Jakarta]] dan merupakan anak kepada pakar ekonomi terkenal, [[Sumitro Djojohadikusumo]]. Beliau menghabiskan zaman kanak-kanaknya di luar negara mengikut keluarga, yang membolehkan beliau menguasai lima bahasa secara fasih iaitu [[Bahasa Indonesia|Indonesia]], [[Bahasa Perancis|Perancis]], [[Bahasa Jerman|Jerman]], [[Bahasa Inggeris|Inggeris]], dan [[Bahasa Belanda|Belanda]]. Minatnya dalam bidang ketenteraan dipengaruhi oleh bapa saudaranya, Subianto Djojohadikusumo, yang terkorban dalam Pertempuran Lengkong. Beliau memulakan kerjaya rasmi selepas tamat pengajian dari [[Akademi Militer|Akademi Tentera Indonesia]] (Akademi Militer Nasional) di Magelang pada tahun 1974 dengan pangkat [[Leftenan Muda|leftenan dua]]. === Kerjaya Ketenteraan === Prabowo merupakan antara komander operasi termuda dalam sejarah Tentera Darat Indonesia apabila beliau mengetuai operasi Pasukan Nanggala di [[Timor Timur (provinsi)|Timor Timur]]. Kerjaya beliau meningkat pantas melalui beberapa jawatan penting: * '''1983:''' Dilantik sebagai Timbalan Komander Detasmen Counter-Terrors di Komando Pasukan Khas ('''Kopassus'''). * '''1996:''' Menjawat jawatan Komander Jeneral Kopassus dan mengetuai [[Operasi Pembebasan Sandera Mapenduma|operasi membebaskan tebusan di Mapenduma]]. * '''1998:''' Dilantik memimpin Komando Cadangan Strategis Angkatan Darat ('''Kostrad'''). Walau bagaimanapun, tahun 1998 menjadi titik pusingan kerjayanya. Susulan peletakan jawatan bapa mentuanya, Presiden [[Suharto]], beliau telah ditamatkan perkhidmatan daripada tentera. Pada tempoh tersebut, beliau juga disekat daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan pencabulan hak asasi manusia.<ref>{{Cite news |last1=Ratcliffe |first1=Rebecca |last2=Hariandja |first2=Richaldo |date=2024-02-14 |title=Indonesia election: minister dogged by rights abuse claims 'takes early lead' |url=https://theguardian.com |work=The Guardian}}</ref> === Kerjaya Perniagaan dan Politik === Selepas bersara daripada dunia ketenteraan, beliau menghabiskan masa di [[Jordan]] dan beberapa negara [[Eropah]]. Sekembalinya ke Indonesia, beliau menceburi bidang perniagaan mengikut jejak langkah adiknya, '''Hashim Djojohadikusumo'''. Kini, beliau memiliki empayar perniagaan yang merangkumi sekurang-kurangnya 27 buah syarikat dalam pelbagai sektor. Pada tahun 2008, beliau mengasaskan [[Parti Gerakan Indonesia Raya]] (Gerindra) sebagai platform perjuangan politiknya. === Penglibatan Sosial Dan Sukan === Selain politik, Prabowo aktif dalam pelbagai organisasi: * '''Pertanian:''' Menjawat jawatan sebagai pengerusi Persatuan Keharmonian Petani Indonesia (HKTI). * '''Sukan:''' Aktif menerajui Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) dan Persekutuan Pencak Silat Antarabangsa (Persilat). == Kehidupan Peribadi == [[Fail:RM Margono Djojohadikusumo.jpg|thumb|left|200px|Prabowo Subianto (berdiri, kanan) bersama ahli keluarganya.]] === Latar Belakang Keluarga === Prabowo merupakan anak kepada tokoh ekonomi terkemuka, ''Soemitro Djojohadikusumo'', dan ''Dora Marie Sigar''. Beliau adalah cucu kepada ''Margono Djojohadikusumo'', pengasas '''Bank Negara Indonesia''' serta Ketua '''Dewan Pertimbangan Agung''' (DPA) yang pertama. Beliau merupakan anak ketiga daripada empat orang adik-beradik. Beliau mempunyai dua orang kakak, iaitu Biantiningsih Miderawati dan Maryani Ekowati, serta seorang adik lelaki, [[Hashim Djojohadikusumo]], yang merupakan seorang usahawan terkenal. Ibunya, Dora Marie Sigar, telah menghembuskan nafas terakhir di Singapura pada tahun 2008.<ref>{{Cite news |last=Kompas |date=2008-12-22 |title=Ibu Prabowo Meninggal di Singapura |url=http://nasional.kompas.com/read/2008/12/22/21020353/ibu.prabowo.meninggal.di.singapura |access-date=2014-05-05}}</ref> === Pendidikan === Disebabkan tugasan bapanya di luar negara, Prabowo menerima pendidikan awal di pelbagai institusi antarabangsa yang berprestij, antaranya: * '''[[Victoria Institution]]''', [[Kuala Lumpur]], Malaysia. * '''Zurich International School''', [[Zurich]], Switzerland (1963–1964). * '''The American School in London''', [[London]], United Kingdom (1964–1967). Sekembalinya ke tanah air, beliau memilih untuk menceburi bidang ketenteraan dan mendaftarkan diri di '''[[Akademi Militer]]''' (AKABRI), [[Magelang]] pada tahun 1970, sebelum berjaya menamatkan pengajian pada tahun 1974. == Penghargaan == === Tanda Kehormatan Dalam Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | rowspan="13" align="center" | {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] | [[Jeneral (Indonesia)|Jeneral TNI (Kehormat)]] || 2024 || Dianugerahkan oleh Presiden [[Joko Widodo]] atas jasa luar biasa dalam pertahanan. |- | Bintang Yudha Dharma Pratama || - || Tanda kehormatan bagi anggota TNI atas jasa melebihi panggilan tugas. |- | Bintang Kartika Eka Paksi Pratama || - || Penghargaan tertinggi untuk perkhidmatan dalam TNI Angkatan Darat. |- | Bintang Yudha Dharma Nararya || - || - |- | Bintang Kartika Eka Paksi Nararya || - || - |- | Satyalancana Kesetiaan (8, 16, 24 Tahun) || - || Pingat bagi tempoh perkhidmatan berterusan dalam tentera. |- | Satyalancana G.O.M VII || - || Terlibat dalam operasi tentera di Aceh. |- | Satyalancana Raksaka Dharma || - || Terlibat dalam operasi di Papua (Irian Jaya). |- | Satyalancana Seroja || - || Terlibat dalam operasi di Timor Timur. |- | Satyalancana Dwidya Sistha || - || Jasa sebagai tenaga pengajar dalam institusi pendidikan tentera. |- | Satyalancana Wira Karya || - || - |- | Satyalancana Kebhaktian Sosial || - || - |- | Satyalancana Ksatria Yudha || - || Khusus untuk anggota elit [[Kopassus]]. |} === Tanda Kehormatan Luar Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara / Wilayah ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | {{flagicon|South Korea}} [[Korea Selatan]] | Grand Order Of Mugunghwa (Mugunghwa Daemunjang) || 2026 || Anugerah tertinggi Republik Korea dianugerahkan oleh Presiden [[Lee Jae-myung]] di [[Seoul]] sebagai pengiktirafan atas sumbangan luar biasa dalam memperkukuh hubungan strategik komprehensif antara Indonesia dan Korea Selatan. |- | {{flagicon|Peru}} [[Peru]] | Grand Collar of the Order of the Sun of Peru || 2024 || Anugerah tertinggi Peru; diterima semasa kunjungan rasmi sebagai Presiden. |- | {{flagicon|Jordan}} [[Jordan]] | The Bejewelled Grand Cordon of Al Nahda || 2025 || Pengiktirafan bagi sumbangan kepada keamanan serantau. |- | {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] | [[Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati|Darjah Kerabat Johor Pangkat Pertama]] (DK I) || 2025 || Dianugerahkan oleh [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]], Yang di-Pertuan Agong Malaysia. |- | {{flagicon|Brunei}} [[Brunei]] | [[Darjah Kerabat Laila Utama]] (DK I) || 2025 || Membawa gelaran "Dato Laila Utama"; dianugerahkan oleh [[Sultan Hassanal Bolkiah]]. |- | {{flagicon|Pakistan}} [[Pakistan]] | Nishan-e-Pakistan (NPk) || 2025 || Anugerah awam tertinggi Pakistan; dianugerahkan oleh Presiden [[Asif Ali Zardari]]. |- | {{flagicon|Singapore}} [[Singapura]] | [[Darjah Utama Bakti Cemerlang|Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] (DUBC)|| 2023 || Diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |- | {{flagicon|Malacca}} [[Melaka]], [[Malaysia]] | [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) || 2022 || Membawa gelaran [[Datuk Seri]]; diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |} == Operasi di Timor Leste == === Misi Penangkapan Nicolau Lobato === Pada tahun 1976, Prabowo Subianto yang ketika itu berpangkat kapten terlibat dalam operasi Tim Nanggala di [[Timor Leste]]. Beliau merupakan salah seorang komander operasi termuda dalam misi tersebut. Unit di bawah pimpinan beliau memainkan peranan penting dalam menjejak [[Nicolau dos Reis Lobato]], ketua [[FRETILIN]] merangkap Presiden Timor Leste yang pertama. Pada 31 Disember 1978, Nicolau Lobato terkorban selepas tertembak di bahagian perut semasa pertempuran sengit dengan pasukan [[TNI]] di Lembah Mindelo.<ref>{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880 |page=290}}</ref> Kejayaan operasi ini merupakan titik penting dalam sejarah ketenteraan beliau di wilayah tersebut. === Penangkapan Xanana Gusmão === Pada November 1992, Prabowo sekali lagi terlibat dalam operasi ketenteraan skala besar yang membawa kepada penangkapan pemimpin penentang, [[Xanana Gusmão]]. Lokasi persembunyian Gusmão berjaya dikesan di sebuah lubang bawah tanah di Lahane, berhampiran [[Dili]].<ref name="Friend 2003, p. 276">{{Cite book |last=Friend |first=T. |title=Indonesian Destinies |publisher=Harvard University Press |year=2003 |isbn=0-674-01137-6 |page=276}}</ref> Maklumat strategik mengenai kedudukan Gusmão dikatakan diperoleh hasil daripada risikan dan pemantauan komunikasi, termasuk perbualan telefon antara beliau dengan [[José Ramos-Horta]].<ref name="Friend 2003, p. 276""")/>> Gusmão kemudiannya dibawa ke Jakarta untuk dibicarakan sebelum dijatuhkan hukuman penjara seumur hidup pada Mei 1993. == Pasukan Khusus (Kopassus) == === Penubuhan Unit Anti-Keganasan === Pada tahun 1983, Prabowo Subianto telah ditugaskan dalam unit elit '''Detasmen 81''' (kini dikenali sebagai Sat-81 Gultor) yang memfokuskan kepada operasi memerangi keganasan. Beliau merupakan antara pengasas unit ini setelah berjaya menamatkan latihan kepakaran di luar negara, termasuk kursus ''Special Forces Officer'' di [[Fort Benning]] serta latihan risikan dan anti-keganasan di [[Fort Bragg]], [[Amerika Syarikat]]. Selain itu, beliau juga merupakan lulusan terbaik daripada kursus kepimpinan di GSG-9, [[Jerman]]. === Puncak Kepimpinan Ketenteraan === Sepanjang tempoh perkhidmatannya, Prabowo telah diberikan kepercayaan untuk menggalas pelbagai tanggungjawab strategik. Beliau pernah berkhidmat sebagai Komandan Batalion Infantri Lintas Udara 328, di mana beliau berjaya meningkatkan prestasi unit tersebut menjadi antara yang terbaik dalam [[TNI]]. Kerjaya beliau dalam pasukan elit mencapai kemuncaknya melalui pelantikan berikut: * '''1995:''' Dilantik sebagai Komandan Komando Pasukan Khusus (Kopassus). * '''1996:''' Dinaikkan pangkat kepada Komandan Jeneral (Danjen) Kopassus, menjadikannya ketua tertinggi bagi kor elit tersebut.<ref name="Conboy, Ken 2003">{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880}}</ref> Di bawah kepimpinan beliau sebagai Danjen Kopassus, beliau telah menerajui beberapa misi berprofil tinggi, termasuk [[Krisis tebusan Mapenduma|Operasi Mapenduma]] pada tahun 1996 bagi membebaskan penyelidik antarabangsa yang ditawan oleh pemberontak di Papua. == Kontroversi dan Dakwaan Pelanggaran Hak Asasi Manusia == === Penglibatan di Timor Timur === Sepanjang tempoh [[Pendudukan Indonesia di Timor Timur]], peranan Prabowo Subianto sering menjadi subjek penelitian antarabangsa. Beliau dikaitkan dengan beberapa siri operasi ketenteraan yang didakwa melibatkan pencabulan hak asasi manusia yang serius. Beberapa laporan mendakwa penggunaan taktik keras oleh unit di bawah seliaan beliau dalam usaha membanteras gerakan pro-kemerdekaan. Salah satu peristiwa yang sering dikaitkan dengan ketegangan di wilayah tersebut ialah [[Pembunuhan beramai-ramai Santa Cruz]] pada tahun 1991, yang mengakibatkan kematian lebih 250 orang awam.<ref>{{cite news|last=Davis|first=Mark|title=Blood on the Cross|url=http://www.abc.net.au/4corners/stories/s39706.htm|newspaper=Four Corners, Australian Broadcasting Corporation|date=12 Julai 1999}}</ref> Walaupun terdapat kritikan tajam, tahap penglibatan langsung beliau dalam arahan khusus bagi peristiwa tersebut kekal menjadi perdebatan antara penyokong hak asasi manusia dan pihak tentera. === Tuntutan Akauntabiliti Antarabangsa === Susulan daripada laporan mengenai keganasan di Timor Timur, terdapat desakan daripada pelbagai organisasi antarabangsa dan aktivis tempatan agar [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] (PBB) menyiasat dakwaan [[Jenayah terhadap kemanusiaan]]. Dakwaan-dakwaan ini telah memberikan kesan jangka panjang terhadap imej antarabangsa beliau, termasuk sekatan visa ke Amerika Syarikat yang dikenakan selama beberapa dekad sebelum ditarik balik pada tahun 2020 semasa beliau menjawat jawatan Menteri Pertahanan.<ref name="prabowoft""")/>> == Peranan Semasa Krisis Mei 1998 == === Kawalan Keselamatan Di Jakarta === Semasa kemuncak [[Rusuhan Mei 1998 di Indonesia|rusuhan reformasi 1998]], Prabowo Subianto atas kapasiti beliau sebagai Panglima Kostrad telah diminta oleh Panglima Kodam Jaya untuk membantu mengawal keselamatan di Jakarta. Di bawah seliaan beliau, pasukan tentera berjaya mengamankan beberapa lokasi strategik dan bangunan penting, termasuk kediaman rasmi Naib Presiden [[B.J. Habibie]] di Kuningan. Selain tindakan ketenteraan, beliau turut memainkan peranan dalam diplomasi awam dengan memujuk tokoh reformis, [[Amien Rais]], untuk membatalkan perhimpunan besar-manaran di [[Monumen Nasional|Monas]] bagi mengelakkan pertumpahan darah yang lebih besar antara orang awam dan pihak berkuasa. === Pertemuan Dengan Tokoh Reformis === Pada 14 Mei 1998, Prabowo mengadakan pertemuan dengan barisan tokoh gerakan reformasi dan aktivis hak asasi manusia, antaranya [[Adnan Buyung Nasution]], [[Setiawan Djodi]], [[W.S. Rendra]], dan [[Bambang Widjajanto]]. Langkah ini dilihat sebagai usaha beliau untuk mencari jalan penyelesaian krisis tanpa melalui jalan kekerasan. Walaupun peranannya dalam tempoh ini sering menjadi subjek perdebatan sejarah, beliau secara konsisten menegaskan pendiriannya untuk tidak melakukan rampasan kuasa tentera (''coup d'état''). Beliau berpendapat bahawa sebarang pengambilalihan kuasa secara paksa hanya akan memburukkan lagi keadaan ekonomi dan kestabilan politik Indonesia pada ketika itu.<ref>{{cite web |title=Profil Prabowo Subianto |url=https://sindonews.com |website=Sindonews |access-date=2024}}</ref> == Menteri Pertahanan (2019–2024) == Prabowo Subianto dilantik sebagai [[Kementerian Pertahanan Republik Indonesia|Menteri Pertahanan]] oleh Presiden [[Joko Widodo]] pada 23 Oktober 2019. Sepanjang tempoh perkhidmatannya, beliau memberi fokus kepada pemodenan [[Alat Utama Sistem Senjata]] (Alutsista) dan memperkukuh doktrin pertahanan negara melalui konsep "Pertahanan Semesta". === Pemodenan Aset Ketenteraan === Beliau memulakan langkah agresif untuk menaik taraf aset [[Tentara Nasional Indonesia]] (TNI) bagi memenuhi sasaran ''Minimum Essential Force'' (MEF). Antara pencapaian utama termasuk: * '''Pembelian Pesawat Tempur:''' Memuktamadkan perjanjian pembelian 42 buah pesawat tempur [[Dassault Rafale]] dari Perancis dan menandatangani memorandum persefahaman (MoU) untuk perolehan pesawat [[Boeing F-15EX Eagle II|F-15EX]] dari Amerika Syarikat. * '''Industri Pertahanan Tempatan:''' Memperkasa [[Pindad]] melalui pengeluaran kenderaan taktis '''Maung''' dan memperkukuh kerjasama dengan industri tempatan untuk mengurangkan kebergantungan kepada teknologi luar. * '''Komponen Cadangan (Komcad):''' Berjaya membentuk dan melatih ribuan anggota Komponen Cadangan (Komcad) sebagai pasukan sokongan kepada TNI dalam situasi kecemasan nasional. === Diplomasi Pertahanan === Prabowo mengamalkan dasar diplomasi yang aktif dengan melawat lebih 20 buah negara dalam tempoh singkat untuk menjalinkan kerjasama strategik. Beliau berjaya memulihkan hubungan ketenteraan dengan [[Amerika Syarikat]], yang membawa kepada penarikan balik sekatan visa terhadap beliau pada tahun 2020. Beliau juga memperkukuh hubungan pertahanan dengan Perancis, Turki, dan negara-negara [[ASEAN]]. === Pendidikan dan Kebajikan === Di bawah seliaan beliau, [[Universiti Pertahanan Indonesia]] (Unhan) telah diperkasakan dengan penubuhan empat fakulti baharu (Kedokteran, Farmasi, MIPA, dan Teknik Militer). Beliau juga memberikan penekanan kepada pembinaan rumah sakit tentera yang moden dan penambahbaikan kualiti pendidikan di SMA Taruna Nusantara. === Program Food Estate === Pada tahun 2020, beliau telah diberikan tanggungjawab tambahan oleh Presiden Joko Widodo untuk menerajui program ''Food Estate'' di Kalimantan Tengah sebagai sebahagian daripada strategi sekuriti makanan negara yang dianggap sebagai sebahagian daripada pertahanan bukan tentera. == Presiden Indonesia (2024–kini) == '''Prabowo Subianto''' mengangkat sumpah sebagai [[Presiden Indonesia]] ke-8 pada 20 Oktober 2024 di Bangunan MPR/DPR, Jakarta, bersama Wakil Presiden [[Gibran Rakabuming Raka]]. Beliau mencatatkan sejarah sebagai presiden tertua di Indonesia ketika dilantik (73 tahun) dan memimpin jemaah menteri yang dikenali sebagai '''Kabinet Merah Putih'''. === Dasar Domestik dan Ekonomi === Sejak setahun pertama pentadbirannya, Prabowo memfokuskan kepada kedaulatan makanan, tenaga, dan pengurusan sumber asli secara cekap: * '''Program Makan Bergizi Gratis (MBG):''' Inisiatif unggulan yang menyasarkan pemberian makanan berkhasiat kepada murid sekolah bagi menangani masalah bantut (stunting) dan meningkatkan kualiti sumber manusia. Program ini dianggarkan mencipta sehingga 1.5 juta peluang pekerjaan baharu melalui rangkaian dapur komuniti. * '''Kedaulatan Ekonomi & Danantara:''' Menubuhkan Badan Pengelola Investasi (BPI) '''Danantara''' sebagai ''Sovereign Wealth Fund'' untuk menguruskan aset strategik negara dan memacu perindustrian nasional. * '''Pencapaian Ekonomi (2025):''' Di bawah kepimpinan beliau, Indonesia mengekalkan pertumbuhan ekonomi yang stabil pada kadar 5.12% (Suku Ke-2 2025) dengan kadar kemiskinan turun ke paras terendah dalam sejarah negara iaitu 8.47%. * '''Pemeriksaan Kesihatan Percuma:''' Melaksanakan program pemeriksaan kesihatan nasional secara percuma untuk setiap warga negara pada hari ulang tahun mereka, yang telah dimanfaatkan oleh lebih 43 juta orang setakat Oktober 2025. === Penguatkuasaan Undang-undang === Pentadbiran beliau menunjukkan ketegasan dalam penyelamatan kewangan negara. Pada April 2026, beliau menyaksikan penyerahan denda administratif dan penyelamatan aset hasil penguatkuasaan kawasan hutan berjumlah lebih '''Rp31.3 trilion''' kepada kerajaan bagi tujuan pembaikan sekolah dan rumah rakyat. === Dasar Luar Negara === Prabowo mengamalkan diplomasi "proaktif" dengan mengekalkan dasar luar yang bebas, aktif, dan berkecuali (non-blok): * '''Diplomasi Global:''' Melakukan siri lawatan intensif ke lebih 25 buah negara (termasuk China, AS, Rusia, dan Britain) untuk mengukuhkan pelaburan dan kedudukan geopolitik Indonesia. * '''Isu Tenaga:''' Pada April 2026, beliau akan mengadakan lawatan rasmi ke Rusia untuk bertemu Presiden Vladimir Putin bagi merundingkan kerjasama strategik berkaitan bekalan tenaga dan geopolitik global. * '''Pemulihan Hubungan AS:''' Berjaya mengukuhkan hubungan ketenteraan dan perdagangan dengan Amerika Syarikat, termasuk perundingan dagang yang saling menguntungkan bagi pelabur global. === Pengunduran dari Organisasi Sukan === Sebagai komitmen untuk fokus sepenuhnya kepada tugas sebagai ketua negara, Prabowo secara rasmi berundur daripada jawatan Ketua Umum Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) pada 11 April 2026 selepas menerajui organisasi tersebut selama lebih dua dekad. == Lawatan Luar Negara (2024–kini) == Sejak memegang jawatan, Presiden Prabowo Subianto telah mengamalkan diplomasi proaktif dengan melakukan siri lawatan ke pelbagai negara strategik untuk memperkukuh kerjasama ekonomi, pertahanan, dan keselamatan makanan. === Tahun 2024 === Dalam tempoh dua bulan pertama pentadbirannya, beliau melakukan siri lawatan "maraton" ke negara kuasa besar dunia: * '''8–10 November:''' [[China]] – Menemui Presiden Xi Jinping; memperoleh komitmen pelaburan AS$10 bilion. * '''11–13 November:''' [[Amerika Syarikat]] – Menemui Presiden Joe Biden di Rumah Putih; memperkukuh kerjasama keselamatan dan perdagangan. * '''14–16 November:''' [[Peru]] – Menghadiri Sidang Kemuncak APEC di Lima. * '''17–19 November:''' [[Brazil]] – Menghadiri Sidang Kemuncak G20 di Rio de Janeiro. * '''20–23 November:''' [[United Kingdom]] – Menemui Raja Charles III dan PM Keir Starmer; fokus kepada pelaburan hijau dan pemuliharaan hutan. * '''23–24 November:''' [[Emiriah Arab Bersatu]] (UAE) – Menemui Presiden Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan untuk kerjasama ekonomi strategik. * '''Disember:''' [[Pakistan]] (Menerima anugerah Nishan-e-Pakistan) dan [[Mesir]]. === Tahun 2025 === Tahun ini menyaksikan kekerapan lawatan yang tinggi dengan fokus kepada rantau ASEAN dan rakan strategik global: * '''Januari:''' [[Malaysia]] (Lawatan Negara pertama ke ASEAN; menemui Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim) dan [[India]] (Tetamu Kehormat Hari Republik India). * '''April:''' [[Qatar]] (Menemui Emir Sheikh Tamim bin Hamad Al-Thani) dan [[Jordan]] (Menemui Raja Abdullah II). * '''Mei:''' [[Brunei Darussalam]] (Menerima Bintang Kebesaran Negara) dan [[Thailand]]. * '''Julai:''' [[Perancis]] (Menghadiri perayaan Hari Bastille). * '''Ogos:''' [[Singapura]] (Menghadiri perbarisan Hari Kebangsaan). * '''September:''' Lawatan siri ke [[Jepun]], [[Amerika Syarikat]], [[Kanada]], dan [[Belanda]]. * '''Disember:''' Lawatan susulan ke [[Rusia]] untuk membincangkan isu tenaga. === Tahun 2026 === * '''Januari:''' [[Switzerland]] dan [[United Kingdom]] – Fokus kepada forum ekonomi dan pelaburan teknologi tinggi. * '''Mac:''' Lawatan ke [[Jepun]] dan [[Korea Selatan]] sebagai rakan pelabur utama. * '''April:''' [[Rusia]] (12 April 2026) – Menemui Presiden Vladimir Putin di Moscow untuk membincangkan jaminan bekalan minyak, tenaga nuklear, dan kestabilan geopolitik. <!-- Terjemahan ini merujuk kepada panduan "Wiki format Malay translation". --> == Lihat juga == * [[Senarai ketua negara dan kerajaan semasa]] * [[Senarai ketua eksekutif mengikut kadar kelulusan]] * ''[[On the Art of Military Leadership]]'', sebuah karya dua jilid oleh Subianto == Nota == {{notelist}} == Rujukan == === Petikan === {{reflist}} == Bacaan lanjut == {{refbegin}} * {{cite book|last=Subroto|first=Hendro|year=2009|title=Sintong Panjaitan, perjalanan seorang prajurit para komando|location=Jakarta|publisher=Penerbit Buku Kompas|pages=450–453|isbn=9789797094089}} * {{cite book | last = Purdey | first = Jemma| title = Anti-Chinese Violence in Indonesia, 1996–1999 | year = 2006 | publisher = [[University of Hawaii Press]] | isbn = 978-0-8248-3057-1 |location = Honolulu, HI }} * {{cite book | last = Friend | first = T. | title = Indonesian Destinies | year = 2003 | publisher = Harvard University Press | isbn = 0-674-01137-6 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/indonesiandestin00theo }} {{refend}} == Pautan luar == {{Sister project link|auto=yes}} * [https://web.archive.org/web/20130810230338/http://www-cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/2000/0303/cs.family.html Asiaweek: An Idealist's Rise And Fall] * [http://www.abc.net.au/foreign/content/2009/s2532107.htm ABC Foreign Correspondent: The Farmer Wants a Country] * [http://www.thejakartaglobe.com/talkback/rebranding-brings-prabowo-into-the-electoral-frame/501697 Jakarta Globe: Rebranding Brings Prabowo Into the Electoral Frame] * [https://www.amazon.co.uk/Military-Democratization-Indonesia-Routledge-Southeast/dp/0415374189/ref=sr_1_11?s=books&ie=UTF8&qid=1336668549&sr=1-11 Military Politics and Democratisation in Indonesia (Routledge Research on Southeast Asia)] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Joko Widodo]]}} {{s-ttl|title=[[Presiden Indonesia]]|years=20 Oktober 2024 – kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=[[Ryamizard Ryacudu]]}} {{s-ttl|title=[[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]]|years=2019–2024}} {{s-aft|after=[[Sjafrie Sjamsoeddin]]}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=Suhardi}} {{s-ttl|title=Pengerusi Umum [[Parti Gerindra]]|years=2014–kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=Dirinya sendiri|as=calon naib presiden}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|2014]], [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] (tewas)<br/>[[Pilihan raya umum Indonesia 2024|2024]] (menang)}} {{s-inc|recent}} {{s-new|party}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Naib Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|2009]] (tewas)}} {{s-aft|after=Dirinya sendiri|as=calon presiden}} {{s-mil}} {{s-bef|before=Sugiono}} {{s-ttl|title=[[Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat|Panglima Kostrad]]|years=1998}} {{s-aft|after=Johny Lumintang (pemangku)|after2=[[Djamari Chaniago]]}} {{s-bef|before=Subagyo Hadi Siswoyo}} {{s-ttl|title=[[Komander Kopassus|Komandan Jeneral Kopassus]]|years=1995–1998}} {{s-aft|after=[[Muchdi Purwopranjono]]}} {{s-prec}} {{s-new|first}} {{s-ttl|title=[[Susunan keutamaan Indonesia]]<br/>''Presiden''}} {{s-aft|after=[[Gibran Rakabuming Raka]]|as=Naib Presiden}} {{s-end}} {{Navboxes |title=Rencana berkaitan Prabowo Subianto |list={{Presidents of Indonesia}} {{Current Cabinet of Indonesia}} {{Heads of state of republics}} {{Current heads of government}} {{Current ASEAN Leaders}} {{Current APEC Leaders}} {{List of Current Heads of State of G20}} {{List of current heads of government of G20}} {{Current G20 Leaders}} {{Defense Ministers of Indonesia}} {{Indonesia's New Order}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2009}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2014}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2019}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2024}} {{Leaders of Indonesian political parties}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Prabowo Subianto}} [[Kategori:Prabowo Subianto| ]] [[Kategori:Kelahiran 1951]] [[Kategori:Orang yang masih hidup]] [[Kategori:Ahli politik dari Jakarta]] [[Kategori:Anggota tentera dari Jakarta]] [[Kategori:Presiden Indonesia]] [[Kategori:Jeneral Indonesia]] [[Kategori:Alumni Akademi Tentera Nasional Indonesia]] [[Kategori:Orang Jawa]] [[Kategori:Orang Islam Indonesia]] [[Kategori:Orang Banyumasan]] [[Kategori:Orang Minahasa]] [[Kategori:Orang Indonesia keturunan Jerman]] [[Kategori:Keluarga Cendana]] [[Kategori:Keluarga Djojohadikusumo]] [[Kategori:Anti-komunis Indonesia]] [[Kategori:Nasionalis Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Parti Gerakan Indonesia Raya]] [[Kategori:Populisme sayap kanan di Indonesia]] [[Kategori:Menteri pertahanan Indonesia]] [[Kategori:Kabinet Indonesia Maju]] [[Kategori:Menteri kerajaan Indonesia]] [[Kategori:Orang yang dinamakan dalam Paradise Papers]] [[Kategori:Anggota tentera Indonesia abad ke-20]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia abad ke-21]] [[Kategori:Grand Cross Legion of Honour]] [[Kategori:Kommander Ordre national du Mérite]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] [[Kategori:Grand Cross Order of the Sun of Peru]] [[Kategori:Penerima Darjah Zayed]] ntrxlpgo28v2h17y17fc7pwjxq9c0eq 7004015 7004008 2026-11-11T22:04:07Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Pautan luar */ 7004015 wikitext text/x-wiki {{Penerangan ringkas|Presiden Indonesia sejak 2024}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Indonesian name|patronymic=yes|Djojohadikusumo|Prabowo Subianto}} {{Infobox officeholder | name = Prabowo Subianto | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Tuan Yang Terutama]] <br >[[Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara)<br > [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji]] | honorific_suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DK I (Johor)|DK I (Brunei)|DGSM|DUBC}} N.Pk}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:Most Esteemed Royal Family Order of Johor - ribbon bar.svg|40px]]<!-- --><br >[[File:Family Order of Laila Utama with rosette.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:Nishan-e-Pakistan ribbon bar.svg|40px]]</div> | image = Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg | alt = Potret rasmi Prabowo Subianto | caption = Potret rasmi, 2024 | order = Ke-8 | office = Presiden Indonesia | term_start = 20 Oktober 2024 | term_end = | vicepresident = {{plainlist| * {{longitem|[[Gibran Rakabuming Raka]] {{nwr|(2024–2026)}}}} * {{longitem|Kosong {{nwr|(sejak 2026)}}}} }} | predecessor = [[Joko Widodo]] | successor = | office1 = [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]] | term_start1 = 23 Oktober 2019 | term_end1 = 20 Oktober 2024 | president1 = Joko Widodo | deputy1 = {{ubil|[[Sakti Wahyu Trenggono]]<br>(2019–2020)|[[Muhammad Herindra]]<br>(2020–2024)}} | predecessor1 = [[Ryamizard Ryacudu]] | successor1 = [[Sjafrie Sjamsoeddin]] | office2 = Pengerusi [[Parti Gerindra]] | term_start2 = 20 September 2014 | term_end2 = | predecessor2 = {{ill|Suhardi|id|v=ib}} {{Collapsed infobox section begin|Jawatan tentera|titlestyle=border:1px dashed lightgrey;}} | order3 = Ke-22 | office3 = Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat{{!}}Panglima Kostrad | term_start3 = 20 Mac 1998 | term_end3 = 22 Mei 1998 | president3 = {{ubl|[[Suharto]]|[[B. J. Habibie]]}} | predecessor3 = Sugiono | successor3 = {{ubl|Johnny Lumintang (pemangku)|Djamari Chaniago}} | order4 = Ke-15 | office4 = Komander Kopassus{{!}}Komandan Jeneral Kopassus | term_start4 = 1 Disember 1995 | term_end4 = 20 Mac 1998 | president4 = Suharto | predecessor4 = Subagyo Hadi&nbsp;Siswoyo | successor4 = [[Muchdi Purwopranjono]] {{Collapsed infobox section end}} | birth_name = Prabowo Subianto Djojohadikusumo | birth_date = {{birth date and age|1951|10|17|df=y}} | birth_place = [[Jakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | party = [[Parti Gerindra|Gerindra]] (sejak 2008) | otherparty = {{ubl|[[Golkar]] (2004–2008)|[[Advanced Indonesia Coalition Plus|KIM Plus]] (sejak 2023)<ref>{{cite web | url=https://www.tempo.co/politik/alasan-parpol-kim-plus-dukung-ide-prabowo-bentuk-koalisi-permanen-1209630 | title=Alasan Parpol KIM Plus Dukung Ide Prabowo Bentuk Koalisi Permanen }}</ref>}} | spouse = {{marriage|[[Titiek Suharto|Siti Hediati Hariyadi]]|8 Mei 1983|Mei 1998|end=sep.}} | children = [[Didit Hediprasetyo]] | father = [[Sumitro Djojohadikusumo]] | mother = [[Dora Marie Sigar]] | relatives = {{ubli|[[Hashim Djojohadikusumo]] (adik&nbsp;lelaki)|[[J. Soedradjad Djiwandono|Sudradjad Djiwandono]] {{nwr|(abang ipar)}}}} | education = {{ubl|[[Victoria Institution]]|[[American School in London]]|[[Akademi Militer]]}} | cabinet = [[Kabinet Merah Putih]] | signature = Prabowo Subianto signature.svg | website = {{ubl|{{URL|presidenri.go.id|Laman web presiden}}|{{URL|https://prabowosubianto.com/|Laman web peribadi}}}} | branch = [[Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Darat]] | serviceyears = 1974–1998 | rank = [[Jeneral (kumpulan pangkat)|Jeneral]] ([[Pangkat tituler dan kehormat|kehormat]]) | unit = [[Kopassus]] ([[pasukan khas]]) | commands = {{hlist|Kopassus|[[Kostrad]]}} | battles = {{tree list}} *[[Pencerobohan Indonesia ke atas Timor Timur]] **[[Pendudukan Indonesia di Timor Timur|Pemberontakan di Timor Timur]] *[[Konflik Papua]] **[[Krisis tebusan Mapenduma]]{{tree list/end}} | military_blank1 = [[Nombor pendaftaran pusat|No. perkhidmatan]] | military_data1 = 27082 | module = {{listen|pos=center|embed=yes|filename=President Prabowo Subianto addressing the August 2025 protest and the killing of Affan Kurniawan.ogg|title=Suara Prabowo Subianto|type=speech|description=Prabowo berucap mengenai [[Protes Indonesia Ogos 2025|protes Ogos 2025]] dan [[Protes Indonesia Ogos 2025#Pembunuhan Affan Kurniawan|pembunuhan Affan Kurniawan]]<br/>Dirakam pada 29 Ogos 2025}} }} {{Prabowo Subianto series}} [[Jeneral|Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara) [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Prabowo Subianto Djojohadikusumo'''{{efn|{{IPAc-en|US|p|ɹ|ɑː|ˈ|b|oʊ|w|oʊ|_|s|uː|b|iː|ˈ|ɑː|n|t|oʊ|audio=Prabowo Subianto.ogg}}; {{IPA|id|praˌbowo subiˌanto|lang}}. Di bawah [[sistem ejaan bahasa Indonesia]] moden, nama keluarganya akan dieja sebagai '''Joyohadikusumo''', {{ipa|id|d͡ʒojohadikuˈsumo|lang}}.}} (lahir 17 Oktober 1951) ialah seorang ahli politik, ahli perniagaan, dan pegawai tentera bersara Indonesia yang telah berkhidmat sebagai [[presiden Indonesia]] kelapan sejak 2024. Beliau sebelum ini berkhidmat sebagai [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|menteri pertahanan]] ke-26 di bawah Presiden [[Joko Widodo]] dari 2019 hingga 2024. Prabowo ialah presiden Indonesia ketiga yang mempunyai latar belakang tentera selepas [[Suharto]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]] dan merupakan presiden penggal pertama yang tertua dalam sejarah Indonesia. Prabowo lulus dari [[Akademi Tentera Indonesia]] pada tahun 1970 dan sebahagian besarnya berkhidmat dalam Pasukan Khas ([[Kopassus]]) sehinggalah beliau dilantik untuk memimpin Komando Cadangan Strategik ([[Kostrad]]) pada tahun 1998. Pada lewat tahun yang sama, beliau telah diberhentikan daripada tentera dan seterusnya dilarang daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan melakukan pencabulan hak asasi manusia.<ref name=":24">{{Cite web |date=4 August 2025 |title=President Prabowo Receives Honorary Medal from US Special Operations Command at Merdeka Palace |url=https://setkab.go.id/en/president-prabowo-receives-honorary-medal-from-us-special-operations-command-at-merdeka-palace/ |access-date=14 January 2026 |website=Sekretariat Kabinet Republik Indonesia}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Slater |first=Dan |date=2024 |title=Indonesia's High-Stakes Handover |url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/922832 |journal=Journal of Democracy |volume=35 |issue=2 |pages=40–51 |doi=10.1353/jod.2024.a922832 |issn=1086-3214|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite magazine |date=14 February 2024 |title=Prabowo Looks to Win Indonesia Presidency: What to Know |url=https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214180008/https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |archive-date=14 February 2024 |access-date=14 February 2024 |magazine=Time |language=en}}</ref><ref name="NYT Paddock">{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=14 October 2020 |title=Indonesian Defence Chief, Accused of Rights Abuses, Will Visit Pentagon |url=https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022080937/https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |archive-date=22 October 2020 |access-date=14 February 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |title=KPU Resmi Tetapkan Prabowo-Gibran Menang Pilpres 2024 |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320165111/https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |archive-date=20 March 2024 |access-date=21 March 2024 |website=nasional |language=id-ID}}</ref> Pada awal 2008, lingkaran dalaman Prabowo telah menubuhkan [[Parti Gerindra]]. Dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|pilihan raya presiden 2009]], beliau telah bertanding tanpa kejayaan untuk jawatan naib presiden sebagai pasangan gandingan [[Megawati Sukarnoputri]].<ref>{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|title=PDI-P hails Prabowo as Megawati's running mate |work=The Jakarta Post|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118065242/http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|archive-date=18 January 2012}}</ref> Beliau telah bertanding dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|pilihan raya presiden 2014]]<ref name="Prabowo Runs for President-2011">{{cite web |last1=Media |first1=Kompas Cyber |date=22 November 2011 |title=Prabowo Runs for President |work=KOMPAS |url=https://nasional.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125013819/http://english.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/Prabowo.Runs.for.President |archive-date=25 November 2011 |access-date=23 November 2011 }}</ref> dan ditewaskan oleh gabenor Jakarta [[Joko Widodo]], keputusan yang mana pada mulanya dipertikaikan oleh beliau.<ref name="PresidentWidodo">{{cite news|title=Jakarta governor Widodo wins Indonesian presidential election|url=http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|access-date=23 July 2014|publisher=Indonesia News|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020050428/http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|archive-date=20 October 2014|url-status=dead}}</ref> Beliau sekali lagi membuat percubaan yang tidak berjaya untuk merebut jawatan presiden pada [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] menentang Joko Widodo, bersama [[Sandiaga Uno]] sebagai pasangan gandingannya dan dengan sokongan daripada Gerindra, [[Parti Keadilan Sejahtera]] (PKS), [[Parti Amanat Nasional]] (PAN), [[Parti Demokrat (Indonesia)|Parti Demokrat]] (Demokrat), dan [[Parti Berkarya]].<ref name="PrabowoSandiaga">{{cite news |title=Dihadiri AHY, Prabowo-Sandiaga Uno resmi mendaftar di KPU |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |access-date=26 August 2018 |work=BBC News Indonesia |date=10 August 2018 |language=id |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826214418/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |archive-date=26 August 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ghaliya |first1=Ghina |title=KPU names Jokowi winner of election |url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |access-date=23 May 2019 |newspaper=The Jakarta Post |date=21 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190521215411/https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |archive-date=21 May 2019 |url-status=live }}</ref> Keengganannya untuk menerima keputusan tersebut telah menyaksikan para pengikutnya mengadakan protes yang mencetuskan [[Rusuhan dan bantahan Jakarta Mei 2019|rusuhan di Jakarta]].<ref>{{cite news |last1=Barker |first1=Anne |title=Prabowo Subianto's loss in Indonesia's election sparks deadly protests in Jakarta |url=https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-jokowi-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |access-date=23 May 2019 |work=ABC News |date=22 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525021543/https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-joko-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |archive-date=25 May 2019 |url-status=live }}</ref> Walau bagaimanapun, selepas satu persaingan yang sengit, Prabowo menyertai [[Kabinet Indonesia Maju|kabinet]] Joko Widodo sebagai menteri pertahanannya bagi tempoh 2019 hingga 2024.<ref>{{Cite news |title=Prabowo jadi menteri pertahanan, pengamat militer: Pandangannya 'berbahaya' |language=id |work=BBC News Indonesia |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |access-date=8 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208015652/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |url-status=live }}</ref> Pada 10 Oktober 2021, Gerindra mengumumkan Prabowo sebagai calon mereka dalam [[Pilihan raya umum Indonesia 2024|pilihan raya presiden 2024]].<ref>{{Cite web |date=10 October 2021 |title=Sekjen Gerindra: Insyaallah Prabowo Maju Pilpres 2024 |url=https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010040559/https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |archive-date=10 October 2021 |access-date=10 October 2021 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref> Pada 12 Ogos 2022, Prabowo mengumumkan bahawa beliau menerima pencalonan Gerindra.<ref>{{cite news |last1=Teresia |first1=Ananda |last2=Lamb |first2=Kate |last3=Suroyo |first3=Gayatri |date=12 August 2022 |title=Indonesia defence minister Prabowo accepts party's nomination to run for president |newspaper=Reuters |editor-last=Kapoor |editor-first=Kanupriya |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |access-date=13 August 2022 |archive-date=7 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007215059/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |url-status=live }}</ref> Prabowo mengisytiharkan kemenangan dalam pilihan raya tersebut pada 14 Februari 2024, tatkala tinjauan tidak rasmi awal menunjukkan beliau mendahului dalam pusingan pertama pengundian.<ref>{{cite news |date=15 February 2024 |title=Indonesia election 2024: Prabowo Subianto hails 'victory for all Indonesians' as early counts show him in lead with 58% |newspaper=South China Morning Post |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |access-date=16 February 2024 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215043201/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |url-status=live }}</ref> Pada 20 Mac, Suruhanjaya Pilihan Raya Umum (KPU) telah memperakui keputusan tersebut dan mengisytiharkannya sebagai [[Bakal presiden|bakal presiden]] Indonesia.<ref name=":12">{{Cite web |date=19 March 2024 |title=Pemilu 2024: KPU umumkan Prabowo-Gibran raih suara terbanyak, bagaimana nasib dugaan kecurangan? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |access-date=20 March 2024 |website=BBC News Indonesia |language=id |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320065755/https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |url-status=live }}</ref> [[Mahkamah Perlembagaan Indonesia|Mahkamah Perlembagaan]] (MK) mengesahkan statusnya pada 22 April 2024.<ref>{{Cite web |last1=Rahmawati |first1=Dwi |last2=Sari |first2=Brigitta Belia Permata |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Tolak Gugatan Sengketa Pilpres 2024 dari Anies-Cak Imin! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509213940/https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Sari |first1=Brigitta Belia Permata |last2=Rahmawati |first2=Dwi |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Juga Tolak Gugatan Hasil Pilpres 2024 dari Ganjar-Mahfud! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509214906/https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |author1=Rosseno Aji |author2=Emir Yanwardhana |title=MK Tolak Gugatan Anies-Ganjar, Kapan Prabowo Ditetapkan Jadi Presiden? |url=https://www.cnbcindonesia.com/news/20240422152052-4-532303/mk-tolak-gugatan-anies-ganjar-kapan-prabowo-ditetapkan-jadi-presiden |access-date=22 April 2024 |website=CNBC Indonesia |language=id-ID}}</ref> Prabowo telah [[Pelantikan Prabowo Subianto|mengangkat sumpah]] sebagai presiden Indonesia ke-8 pada 20 Oktober 2024. == Biografi == === Kehidupan Awal dan Pendidikan === '''Prabowo Subianto''' dilahirkan di [[Jakarta]] dan merupakan anak kepada pakar ekonomi terkenal, [[Sumitro Djojohadikusumo]]. Beliau menghabiskan zaman kanak-kanaknya di luar negara mengikut keluarga, yang membolehkan beliau menguasai lima bahasa secara fasih iaitu [[Bahasa Indonesia|Indonesia]], [[Bahasa Perancis|Perancis]], [[Bahasa Jerman|Jerman]], [[Bahasa Inggeris|Inggeris]], dan [[Bahasa Belanda|Belanda]]. Minatnya dalam bidang ketenteraan dipengaruhi oleh bapa saudaranya, Subianto Djojohadikusumo, yang terkorban dalam Pertempuran Lengkong. Beliau memulakan kerjaya rasmi selepas tamat pengajian dari [[Akademi Militer|Akademi Tentera Indonesia]] (Akademi Militer Nasional) di Magelang pada tahun 1974 dengan pangkat [[Leftenan Muda|leftenan dua]]. === Kerjaya Ketenteraan === Prabowo merupakan antara komander operasi termuda dalam sejarah Tentera Darat Indonesia apabila beliau mengetuai operasi Pasukan Nanggala di [[Timor Timur (provinsi)|Timor Timur]]. Kerjaya beliau meningkat pantas melalui beberapa jawatan penting: * '''1983:''' Dilantik sebagai Timbalan Komander Detasmen Counter-Terrors di Komando Pasukan Khas ('''Kopassus'''). * '''1996:''' Menjawat jawatan Komander Jeneral Kopassus dan mengetuai [[Operasi Pembebasan Sandera Mapenduma|operasi membebaskan tebusan di Mapenduma]]. * '''1998:''' Dilantik memimpin Komando Cadangan Strategis Angkatan Darat ('''Kostrad'''). Walau bagaimanapun, tahun 1998 menjadi titik pusingan kerjayanya. Susulan peletakan jawatan bapa mentuanya, Presiden [[Suharto]], beliau telah ditamatkan perkhidmatan daripada tentera. Pada tempoh tersebut, beliau juga disekat daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan pencabulan hak asasi manusia.<ref>{{Cite news |last1=Ratcliffe |first1=Rebecca |last2=Hariandja |first2=Richaldo |date=2024-02-14 |title=Indonesia election: minister dogged by rights abuse claims 'takes early lead' |url=https://theguardian.com |work=The Guardian}}</ref> === Kerjaya Perniagaan dan Politik === Selepas bersara daripada dunia ketenteraan, beliau menghabiskan masa di [[Jordan]] dan beberapa negara [[Eropah]]. Sekembalinya ke Indonesia, beliau menceburi bidang perniagaan mengikut jejak langkah adiknya, '''Hashim Djojohadikusumo'''. Kini, beliau memiliki empayar perniagaan yang merangkumi sekurang-kurangnya 27 buah syarikat dalam pelbagai sektor. Pada tahun 2008, beliau mengasaskan [[Parti Gerakan Indonesia Raya]] (Gerindra) sebagai platform perjuangan politiknya. === Penglibatan Sosial Dan Sukan === Selain politik, Prabowo aktif dalam pelbagai organisasi: * '''Pertanian:''' Menjawat jawatan sebagai pengerusi Persatuan Keharmonian Petani Indonesia (HKTI). * '''Sukan:''' Aktif menerajui Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) dan Persekutuan Pencak Silat Antarabangsa (Persilat). == Kehidupan Peribadi == [[Fail:RM Margono Djojohadikusumo.jpg|thumb|left|200px|Prabowo Subianto (berdiri, kanan) bersama ahli keluarganya.]] === Latar Belakang Keluarga === Prabowo merupakan anak kepada tokoh ekonomi terkemuka, ''Soemitro Djojohadikusumo'', dan ''Dora Marie Sigar''. Beliau adalah cucu kepada ''Margono Djojohadikusumo'', pengasas '''Bank Negara Indonesia''' serta Ketua '''Dewan Pertimbangan Agung''' (DPA) yang pertama. Beliau merupakan anak ketiga daripada empat orang adik-beradik. Beliau mempunyai dua orang kakak, iaitu Biantiningsih Miderawati dan Maryani Ekowati, serta seorang adik lelaki, [[Hashim Djojohadikusumo]], yang merupakan seorang usahawan terkenal. Ibunya, Dora Marie Sigar, telah menghembuskan nafas terakhir di Singapura pada tahun 2008.<ref>{{Cite news |last=Kompas |date=2008-12-22 |title=Ibu Prabowo Meninggal di Singapura |url=http://nasional.kompas.com/read/2008/12/22/21020353/ibu.prabowo.meninggal.di.singapura |access-date=2014-05-05}}</ref> === Pendidikan === Disebabkan tugasan bapanya di luar negara, Prabowo menerima pendidikan awal di pelbagai institusi antarabangsa yang berprestij, antaranya: * '''[[Victoria Institution]]''', [[Kuala Lumpur]], Malaysia. * '''Zurich International School''', [[Zurich]], Switzerland (1963–1964). * '''The American School in London''', [[London]], United Kingdom (1964–1967). Sekembalinya ke tanah air, beliau memilih untuk menceburi bidang ketenteraan dan mendaftarkan diri di '''[[Akademi Militer]]''' (AKABRI), [[Magelang]] pada tahun 1970, sebelum berjaya menamatkan pengajian pada tahun 1974. == Penghargaan == === Tanda Kehormatan Dalam Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | rowspan="13" align="center" | {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] | [[Jeneral (Indonesia)|Jeneral TNI (Kehormat)]] || 2024 || Dianugerahkan oleh Presiden [[Joko Widodo]] atas jasa luar biasa dalam pertahanan. |- | Bintang Yudha Dharma Pratama || - || Tanda kehormatan bagi anggota TNI atas jasa melebihi panggilan tugas. |- | Bintang Kartika Eka Paksi Pratama || - || Penghargaan tertinggi untuk perkhidmatan dalam TNI Angkatan Darat. |- | Bintang Yudha Dharma Nararya || - || - |- | Bintang Kartika Eka Paksi Nararya || - || - |- | Satyalancana Kesetiaan (8, 16, 24 Tahun) || - || Pingat bagi tempoh perkhidmatan berterusan dalam tentera. |- | Satyalancana G.O.M VII || - || Terlibat dalam operasi tentera di Aceh. |- | Satyalancana Raksaka Dharma || - || Terlibat dalam operasi di Papua (Irian Jaya). |- | Satyalancana Seroja || - || Terlibat dalam operasi di Timor Timur. |- | Satyalancana Dwidya Sistha || - || Jasa sebagai tenaga pengajar dalam institusi pendidikan tentera. |- | Satyalancana Wira Karya || - || - |- | Satyalancana Kebhaktian Sosial || - || - |- | Satyalancana Ksatria Yudha || - || Khusus untuk anggota elit [[Kopassus]]. |} === Tanda Kehormatan Luar Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara / Wilayah ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | {{flagicon|South Korea}} [[Korea Selatan]] | Grand Order Of Mugunghwa (Mugunghwa Daemunjang) || 2026 || Anugerah tertinggi Republik Korea dianugerahkan oleh Presiden [[Lee Jae-myung]] di [[Seoul]] sebagai pengiktirafan atas sumbangan luar biasa dalam memperkukuh hubungan strategik komprehensif antara Indonesia dan Korea Selatan. |- | {{flagicon|Peru}} [[Peru]] | Grand Collar of the Order of the Sun of Peru || 2024 || Anugerah tertinggi Peru; diterima semasa kunjungan rasmi sebagai Presiden. |- | {{flagicon|Jordan}} [[Jordan]] | The Bejewelled Grand Cordon of Al Nahda || 2025 || Pengiktirafan bagi sumbangan kepada keamanan serantau. |- | {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] | [[Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati|Darjah Kerabat Johor Pangkat Pertama]] (DK I) || 2025 || Dianugerahkan oleh [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]], Yang di-Pertuan Agong Malaysia. |- | {{flagicon|Brunei}} [[Brunei]] | [[Darjah Kerabat Laila Utama]] (DK I) || 2025 || Membawa gelaran "Dato Laila Utama"; dianugerahkan oleh [[Sultan Hassanal Bolkiah]]. |- | {{flagicon|Pakistan}} [[Pakistan]] | Nishan-e-Pakistan (NPk) || 2025 || Anugerah awam tertinggi Pakistan; dianugerahkan oleh Presiden [[Asif Ali Zardari]]. |- | {{flagicon|Singapore}} [[Singapura]] | [[Darjah Utama Bakti Cemerlang|Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] (DUBC)|| 2023 || Diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |- | {{flagicon|Malacca}} [[Melaka]], [[Malaysia]] | [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) || 2022 || Membawa gelaran [[Datuk Seri]]; diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |} == Operasi di Timor Leste == === Misi Penangkapan Nicolau Lobato === Pada tahun 1976, Prabowo Subianto yang ketika itu berpangkat kapten terlibat dalam operasi Tim Nanggala di [[Timor Leste]]. Beliau merupakan salah seorang komander operasi termuda dalam misi tersebut. Unit di bawah pimpinan beliau memainkan peranan penting dalam menjejak [[Nicolau dos Reis Lobato]], ketua [[FRETILIN]] merangkap Presiden Timor Leste yang pertama. Pada 31 Disember 1978, Nicolau Lobato terkorban selepas tertembak di bahagian perut semasa pertempuran sengit dengan pasukan [[TNI]] di Lembah Mindelo.<ref>{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880 |page=290}}</ref> Kejayaan operasi ini merupakan titik penting dalam sejarah ketenteraan beliau di wilayah tersebut. === Penangkapan Xanana Gusmão === Pada November 1992, Prabowo sekali lagi terlibat dalam operasi ketenteraan skala besar yang membawa kepada penangkapan pemimpin penentang, [[Xanana Gusmão]]. Lokasi persembunyian Gusmão berjaya dikesan di sebuah lubang bawah tanah di Lahane, berhampiran [[Dili]].<ref name="Friend 2003, p. 276">{{Cite book |last=Friend |first=T. |title=Indonesian Destinies |publisher=Harvard University Press |year=2003 |isbn=0-674-01137-6 |page=276}}</ref> Maklumat strategik mengenai kedudukan Gusmão dikatakan diperoleh hasil daripada risikan dan pemantauan komunikasi, termasuk perbualan telefon antara beliau dengan [[José Ramos-Horta]].<ref name="Friend 2003, p. 276""")/>> Gusmão kemudiannya dibawa ke Jakarta untuk dibicarakan sebelum dijatuhkan hukuman penjara seumur hidup pada Mei 1993. == Pasukan Khusus (Kopassus) == === Penubuhan Unit Anti-Keganasan === Pada tahun 1983, Prabowo Subianto telah ditugaskan dalam unit elit '''Detasmen 81''' (kini dikenali sebagai Sat-81 Gultor) yang memfokuskan kepada operasi memerangi keganasan. Beliau merupakan antara pengasas unit ini setelah berjaya menamatkan latihan kepakaran di luar negara, termasuk kursus ''Special Forces Officer'' di [[Fort Benning]] serta latihan risikan dan anti-keganasan di [[Fort Bragg]], [[Amerika Syarikat]]. Selain itu, beliau juga merupakan lulusan terbaik daripada kursus kepimpinan di GSG-9, [[Jerman]]. === Puncak Kepimpinan Ketenteraan === Sepanjang tempoh perkhidmatannya, Prabowo telah diberikan kepercayaan untuk menggalas pelbagai tanggungjawab strategik. Beliau pernah berkhidmat sebagai Komandan Batalion Infantri Lintas Udara 328, di mana beliau berjaya meningkatkan prestasi unit tersebut menjadi antara yang terbaik dalam [[TNI]]. Kerjaya beliau dalam pasukan elit mencapai kemuncaknya melalui pelantikan berikut: * '''1995:''' Dilantik sebagai Komandan Komando Pasukan Khusus (Kopassus). * '''1996:''' Dinaikkan pangkat kepada Komandan Jeneral (Danjen) Kopassus, menjadikannya ketua tertinggi bagi kor elit tersebut.<ref name="Conboy, Ken 2003">{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880}}</ref> Di bawah kepimpinan beliau sebagai Danjen Kopassus, beliau telah menerajui beberapa misi berprofil tinggi, termasuk [[Krisis tebusan Mapenduma|Operasi Mapenduma]] pada tahun 1996 bagi membebaskan penyelidik antarabangsa yang ditawan oleh pemberontak di Papua. == Kontroversi dan Dakwaan Pelanggaran Hak Asasi Manusia == === Penglibatan di Timor Timur === Sepanjang tempoh [[Pendudukan Indonesia di Timor Timur]], peranan Prabowo Subianto sering menjadi subjek penelitian antarabangsa. Beliau dikaitkan dengan beberapa siri operasi ketenteraan yang didakwa melibatkan pencabulan hak asasi manusia yang serius. Beberapa laporan mendakwa penggunaan taktik keras oleh unit di bawah seliaan beliau dalam usaha membanteras gerakan pro-kemerdekaan. Salah satu peristiwa yang sering dikaitkan dengan ketegangan di wilayah tersebut ialah [[Pembunuhan beramai-ramai Santa Cruz]] pada tahun 1991, yang mengakibatkan kematian lebih 250 orang awam.<ref>{{cite news|last=Davis|first=Mark|title=Blood on the Cross|url=http://www.abc.net.au/4corners/stories/s39706.htm|newspaper=Four Corners, Australian Broadcasting Corporation|date=12 Julai 1999}}</ref> Walaupun terdapat kritikan tajam, tahap penglibatan langsung beliau dalam arahan khusus bagi peristiwa tersebut kekal menjadi perdebatan antara penyokong hak asasi manusia dan pihak tentera. === Tuntutan Akauntabiliti Antarabangsa === Susulan daripada laporan mengenai keganasan di Timor Timur, terdapat desakan daripada pelbagai organisasi antarabangsa dan aktivis tempatan agar [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] (PBB) menyiasat dakwaan [[Jenayah terhadap kemanusiaan]]. Dakwaan-dakwaan ini telah memberikan kesan jangka panjang terhadap imej antarabangsa beliau, termasuk sekatan visa ke Amerika Syarikat yang dikenakan selama beberapa dekad sebelum ditarik balik pada tahun 2020 semasa beliau menjawat jawatan Menteri Pertahanan.<ref name="prabowoft""")/>> == Peranan Semasa Krisis Mei 1998 == === Kawalan Keselamatan Di Jakarta === Semasa kemuncak [[Rusuhan Mei 1998 di Indonesia|rusuhan reformasi 1998]], Prabowo Subianto atas kapasiti beliau sebagai Panglima Kostrad telah diminta oleh Panglima Kodam Jaya untuk membantu mengawal keselamatan di Jakarta. Di bawah seliaan beliau, pasukan tentera berjaya mengamankan beberapa lokasi strategik dan bangunan penting, termasuk kediaman rasmi Naib Presiden [[B.J. Habibie]] di Kuningan. Selain tindakan ketenteraan, beliau turut memainkan peranan dalam diplomasi awam dengan memujuk tokoh reformis, [[Amien Rais]], untuk membatalkan perhimpunan besar-manaran di [[Monumen Nasional|Monas]] bagi mengelakkan pertumpahan darah yang lebih besar antara orang awam dan pihak berkuasa. === Pertemuan Dengan Tokoh Reformis === Pada 14 Mei 1998, Prabowo mengadakan pertemuan dengan barisan tokoh gerakan reformasi dan aktivis hak asasi manusia, antaranya [[Adnan Buyung Nasution]], [[Setiawan Djodi]], [[W.S. Rendra]], dan [[Bambang Widjajanto]]. Langkah ini dilihat sebagai usaha beliau untuk mencari jalan penyelesaian krisis tanpa melalui jalan kekerasan. Walaupun peranannya dalam tempoh ini sering menjadi subjek perdebatan sejarah, beliau secara konsisten menegaskan pendiriannya untuk tidak melakukan rampasan kuasa tentera (''coup d'état''). Beliau berpendapat bahawa sebarang pengambilalihan kuasa secara paksa hanya akan memburukkan lagi keadaan ekonomi dan kestabilan politik Indonesia pada ketika itu.<ref>{{cite web |title=Profil Prabowo Subianto |url=https://sindonews.com |website=Sindonews |access-date=2024}}</ref> == Menteri Pertahanan (2019–2024) == Prabowo Subianto dilantik sebagai [[Kementerian Pertahanan Republik Indonesia|Menteri Pertahanan]] oleh Presiden [[Joko Widodo]] pada 23 Oktober 2019. Sepanjang tempoh perkhidmatannya, beliau memberi fokus kepada pemodenan [[Alat Utama Sistem Senjata]] (Alutsista) dan memperkukuh doktrin pertahanan negara melalui konsep "Pertahanan Semesta". === Pemodenan Aset Ketenteraan === Beliau memulakan langkah agresif untuk menaik taraf aset [[Tentara Nasional Indonesia]] (TNI) bagi memenuhi sasaran ''Minimum Essential Force'' (MEF). Antara pencapaian utama termasuk: * '''Pembelian Pesawat Tempur:''' Memuktamadkan perjanjian pembelian 42 buah pesawat tempur [[Dassault Rafale]] dari Perancis dan menandatangani memorandum persefahaman (MoU) untuk perolehan pesawat [[Boeing F-15EX Eagle II|F-15EX]] dari Amerika Syarikat. * '''Industri Pertahanan Tempatan:''' Memperkasa [[Pindad]] melalui pengeluaran kenderaan taktis '''Maung''' dan memperkukuh kerjasama dengan industri tempatan untuk mengurangkan kebergantungan kepada teknologi luar. * '''Komponen Cadangan (Komcad):''' Berjaya membentuk dan melatih ribuan anggota Komponen Cadangan (Komcad) sebagai pasukan sokongan kepada TNI dalam situasi kecemasan nasional. === Diplomasi Pertahanan === Prabowo mengamalkan dasar diplomasi yang aktif dengan melawat lebih 20 buah negara dalam tempoh singkat untuk menjalinkan kerjasama strategik. Beliau berjaya memulihkan hubungan ketenteraan dengan [[Amerika Syarikat]], yang membawa kepada penarikan balik sekatan visa terhadap beliau pada tahun 2020. Beliau juga memperkukuh hubungan pertahanan dengan Perancis, Turki, dan negara-negara [[ASEAN]]. === Pendidikan dan Kebajikan === Di bawah seliaan beliau, [[Universiti Pertahanan Indonesia]] (Unhan) telah diperkasakan dengan penubuhan empat fakulti baharu (Kedokteran, Farmasi, MIPA, dan Teknik Militer). Beliau juga memberikan penekanan kepada pembinaan rumah sakit tentera yang moden dan penambahbaikan kualiti pendidikan di SMA Taruna Nusantara. === Program Food Estate === Pada tahun 2020, beliau telah diberikan tanggungjawab tambahan oleh Presiden Joko Widodo untuk menerajui program ''Food Estate'' di Kalimantan Tengah sebagai sebahagian daripada strategi sekuriti makanan negara yang dianggap sebagai sebahagian daripada pertahanan bukan tentera. == Presiden Indonesia (2024–kini) == '''Prabowo Subianto''' mengangkat sumpah sebagai [[Presiden Indonesia]] ke-8 pada 20 Oktober 2024 di Bangunan MPR/DPR, Jakarta, bersama Wakil Presiden [[Gibran Rakabuming Raka]]. Beliau mencatatkan sejarah sebagai presiden tertua di Indonesia ketika dilantik (73 tahun) dan memimpin jemaah menteri yang dikenali sebagai '''Kabinet Merah Putih'''. === Dasar Domestik dan Ekonomi === Sejak setahun pertama pentadbirannya, Prabowo memfokuskan kepada kedaulatan makanan, tenaga, dan pengurusan sumber asli secara cekap: * '''Program Makan Bergizi Gratis (MBG):''' Inisiatif unggulan yang menyasarkan pemberian makanan berkhasiat kepada murid sekolah bagi menangani masalah bantut (stunting) dan meningkatkan kualiti sumber manusia. Program ini dianggarkan mencipta sehingga 1.5 juta peluang pekerjaan baharu melalui rangkaian dapur komuniti. * '''Kedaulatan Ekonomi & Danantara:''' Menubuhkan Badan Pengelola Investasi (BPI) '''Danantara''' sebagai ''Sovereign Wealth Fund'' untuk menguruskan aset strategik negara dan memacu perindustrian nasional. * '''Pencapaian Ekonomi (2025):''' Di bawah kepimpinan beliau, Indonesia mengekalkan pertumbuhan ekonomi yang stabil pada kadar 5.12% (Suku Ke-2 2025) dengan kadar kemiskinan turun ke paras terendah dalam sejarah negara iaitu 8.47%. * '''Pemeriksaan Kesihatan Percuma:''' Melaksanakan program pemeriksaan kesihatan nasional secara percuma untuk setiap warga negara pada hari ulang tahun mereka, yang telah dimanfaatkan oleh lebih 43 juta orang setakat Oktober 2025. === Penguatkuasaan Undang-undang === Pentadbiran beliau menunjukkan ketegasan dalam penyelamatan kewangan negara. Pada April 2026, beliau menyaksikan penyerahan denda administratif dan penyelamatan aset hasil penguatkuasaan kawasan hutan berjumlah lebih '''Rp31.3 trilion''' kepada kerajaan bagi tujuan pembaikan sekolah dan rumah rakyat. === Dasar Luar Negara === Prabowo mengamalkan diplomasi "proaktif" dengan mengekalkan dasar luar yang bebas, aktif, dan berkecuali (non-blok): * '''Diplomasi Global:''' Melakukan siri lawatan intensif ke lebih 25 buah negara (termasuk China, AS, Rusia, dan Britain) untuk mengukuhkan pelaburan dan kedudukan geopolitik Indonesia. * '''Isu Tenaga:''' Pada April 2026, beliau akan mengadakan lawatan rasmi ke Rusia untuk bertemu Presiden Vladimir Putin bagi merundingkan kerjasama strategik berkaitan bekalan tenaga dan geopolitik global. * '''Pemulihan Hubungan AS:''' Berjaya mengukuhkan hubungan ketenteraan dan perdagangan dengan Amerika Syarikat, termasuk perundingan dagang yang saling menguntungkan bagi pelabur global. === Pengunduran dari Organisasi Sukan === Sebagai komitmen untuk fokus sepenuhnya kepada tugas sebagai ketua negara, Prabowo secara rasmi berundur daripada jawatan Ketua Umum Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) pada 11 April 2026 selepas menerajui organisasi tersebut selama lebih dua dekad. == Lawatan Luar Negara (2024–kini) == Sejak memegang jawatan, Presiden Prabowo Subianto telah mengamalkan diplomasi proaktif dengan melakukan siri lawatan ke pelbagai negara strategik untuk memperkukuh kerjasama ekonomi, pertahanan, dan keselamatan makanan. === Tahun 2024 === Dalam tempoh dua bulan pertama pentadbirannya, beliau melakukan siri lawatan "maraton" ke negara kuasa besar dunia: * '''8–10 November:''' [[China]] – Menemui Presiden Xi Jinping; memperoleh komitmen pelaburan AS$10 bilion. * '''11–13 November:''' [[Amerika Syarikat]] – Menemui Presiden Joe Biden di Rumah Putih; memperkukuh kerjasama keselamatan dan perdagangan. * '''14–16 November:''' [[Peru]] – Menghadiri Sidang Kemuncak APEC di Lima. * '''17–19 November:''' [[Brazil]] – Menghadiri Sidang Kemuncak G20 di Rio de Janeiro. * '''20–23 November:''' [[United Kingdom]] – Menemui Raja Charles III dan PM Keir Starmer; fokus kepada pelaburan hijau dan pemuliharaan hutan. * '''23–24 November:''' [[Emiriah Arab Bersatu]] (UAE) – Menemui Presiden Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan untuk kerjasama ekonomi strategik. * '''Disember:''' [[Pakistan]] (Menerima anugerah Nishan-e-Pakistan) dan [[Mesir]]. === Tahun 2025 === Tahun ini menyaksikan kekerapan lawatan yang tinggi dengan fokus kepada rantau ASEAN dan rakan strategik global: * '''Januari:''' [[Malaysia]] (Lawatan Negara pertama ke ASEAN; menemui Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim) dan [[India]] (Tetamu Kehormat Hari Republik India). * '''April:''' [[Qatar]] (Menemui Emir Sheikh Tamim bin Hamad Al-Thani) dan [[Jordan]] (Menemui Raja Abdullah II). * '''Mei:''' [[Brunei Darussalam]] (Menerima Bintang Kebesaran Negara) dan [[Thailand]]. * '''Julai:''' [[Perancis]] (Menghadiri perayaan Hari Bastille). * '''Ogos:''' [[Singapura]] (Menghadiri perbarisan Hari Kebangsaan). * '''September:''' Lawatan siri ke [[Jepun]], [[Amerika Syarikat]], [[Kanada]], dan [[Belanda]]. * '''Disember:''' Lawatan susulan ke [[Rusia]] untuk membincangkan isu tenaga. === Tahun 2026 === * '''Januari:''' [[Switzerland]] dan [[United Kingdom]] – Fokus kepada forum ekonomi dan pelaburan teknologi tinggi. * '''Mac:''' Lawatan ke [[Jepun]] dan [[Korea Selatan]] sebagai rakan pelabur utama. * '''April:''' [[Rusia]] (12 April 2026) – Menemui Presiden Vladimir Putin di Moscow untuk membincangkan jaminan bekalan minyak, tenaga nuklear, dan kestabilan geopolitik. <!-- Terjemahan ini merujuk kepada panduan "Wiki format Malay translation". --> == Lihat juga == * [[Senarai ketua negara dan kerajaan semasa]] * [[Senarai ketua eksekutif mengikut kadar kelulusan]] * ''[[On the Art of Military Leadership]]'', sebuah karya dua jilid oleh Subianto == Nota == {{notelist}} == Rujukan == === Petikan === {{reflist}} == Bacaan lanjut == {{refbegin}} * {{cite book|last=Subroto|first=Hendro|year=2009|title=Sintong Panjaitan, perjalanan seorang prajurit para komando|location=Jakarta|publisher=Penerbit Buku Kompas|pages=450–453|isbn=9789797094089}} * {{cite book | last = Purdey | first = Jemma| title = Anti-Chinese Violence in Indonesia, 1996–1999 | year = 2006 | publisher = [[University of Hawaii Press]] | isbn = 978-0-8248-3057-1 |location = Honolulu, HI }} * {{cite book | last = Friend | first = T. | title = Indonesian Destinies | year = 2003 | publisher = Harvard University Press | isbn = 0-674-01137-6 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/indonesiandestin00theo }} {{refend}} == Pautan luar == * [https://web.archive.org/web/20130810230338/http://www-cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/2000/0303/cs.family.html Asiaweek: An Idealist's Rise And Fall] * [http://www.abc.net.au/foreign/content/2009/s2532107.htm ABC Foreign Correspondent: The Farmer Wants a Country] * [http://www.thejakartaglobe.com/talkback/rebranding-brings-prabowo-into-the-electoral-frame/501697 Jakarta Globe: Rebranding Brings Prabowo Into the Electoral Frame] * [https://www.amazon.co.uk/Military-Democratization-Indonesia-Routledge-Southeast/dp/0415374189/ref=sr_1_11?s=books&ie=UTF8&qid=1336668549&sr=1-11 Military Politics and Democratisation in Indonesia (Routledge Research on Southeast Asia)] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Joko Widodo]]}} {{s-ttl|title=[[Presiden Indonesia]]|years=20 Oktober 2024 – kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=[[Ryamizard Ryacudu]]}} {{s-ttl|title=[[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]]|years=2019–2024}} {{s-aft|after=[[Sjafrie Sjamsoeddin]]}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=Suhardi}} {{s-ttl|title=Pengerusi Umum [[Parti Gerindra]]|years=2014–kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=Dirinya sendiri|as=calon naib presiden}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|2014]], [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] (tewas)<br/>[[Pilihan raya umum Indonesia 2024|2024]] (menang)}} {{s-inc|recent}} {{s-new|party}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Naib Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|2009]] (tewas)}} {{s-aft|after=Dirinya sendiri|as=calon presiden}} {{s-mil}} {{s-bef|before=Sugiono}} {{s-ttl|title=[[Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat|Panglima Kostrad]]|years=1998}} {{s-aft|after=Johny Lumintang (pemangku)|after2=[[Djamari Chaniago]]}} {{s-bef|before=Subagyo Hadi Siswoyo}} {{s-ttl|title=[[Komander Kopassus|Komandan Jeneral Kopassus]]|years=1995–1998}} {{s-aft|after=[[Muchdi Purwopranjono]]}} {{s-prec}} {{s-new|first}} {{s-ttl|title=[[Susunan keutamaan Indonesia]]<br/>''Presiden''}} {{s-aft|after=[[Gibran Rakabuming Raka]]|as=Naib Presiden}} {{s-end}} {{Navboxes |title=Rencana berkaitan Prabowo Subianto |list={{Presidents of Indonesia}} {{Current Cabinet of Indonesia}} {{Heads of state of republics}} {{Current heads of government}} {{Current ASEAN Leaders}} {{Current APEC Leaders}} {{List of Current Heads of State of G20}} {{List of current heads of government of G20}} {{Current G20 Leaders}} {{Defense Ministers of Indonesia}} {{Indonesia's New Order}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2009}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2014}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2019}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2024}} {{Leaders of Indonesian political parties}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Prabowo Subianto}} [[Kategori:Prabowo Subianto| ]] [[Kategori:Kelahiran 1951]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik dari Jakarta]] [[Kategori:Anggota tentera dari Jakarta]] [[Kategori:Presiden Indonesia]] [[Kategori:Jeneral Indonesia]] [[Kategori:Alumni Akademi Tentera Nasional Indonesia]] [[Kategori:Orang Jawa]] [[Kategori:Orang Islam Indonesia]] [[Kategori:Orang Banyumasan]] [[Kategori:Orang Minahasa]] [[Kategori:Orang Indonesia keturunan Jerman]] [[Kategori:Keluarga Cendana]] [[Kategori:Keluarga Djojohadikusumo]] [[Kategori:Anti-komunis Indonesia]] [[Kategori:Nasionalis Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Parti Gerakan Indonesia Raya]] [[Kategori:Populisme sayap kanan di Indonesia]] [[Kategori:Menteri pertahanan Indonesia]] [[Kategori:Kabinet Indonesia Maju]] [[Kategori:Menteri kerajaan Indonesia]] [[Kategori:Orang yang dinamakan dalam Paradise Papers]] [[Kategori:Kakitangan tentera Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia abad ke-21]] [[Kategori:Salib Agung Legion Kehormatan]] [[Kategori:Kommander Ordre national du Mérite]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] [[Kategori:Darjah Salib Besar Matahari Peru]] [[Kategori:Penerima Darjah Zayed]] idujdbtf6zkxuk13ogxzh8fspwc4f0y 7004016 7004015 2026-11-11T22:04:57Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Pautan luar */ 7004016 wikitext text/x-wiki {{Penerangan ringkas|Presiden Indonesia sejak 2024}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Indonesian name|patronymic=yes|Djojohadikusumo|Prabowo Subianto}} {{Infobox officeholder | name = Prabowo Subianto | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Tuan Yang Terutama]] <br >[[Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara)<br > [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji]] | honorific_suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DK I (Johor)|DK I (Brunei)|DGSM|DUBC}} N.Pk}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:Most Esteemed Royal Family Order of Johor - ribbon bar.svg|40px]]<!-- --><br >[[File:Family Order of Laila Utama with rosette.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:Nishan-e-Pakistan ribbon bar.svg|40px]]</div> | image = Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg | alt = Potret rasmi Prabowo Subianto | caption = Potret rasmi, 2024 | order = Ke-8 | office = Presiden Indonesia | term_start = 20 Oktober 2024 | term_end = | vicepresident = {{plainlist| * {{longitem|[[Gibran Rakabuming Raka]] {{nwr|(2024–2026)}}}} * {{longitem|Kosong {{nwr|(sejak 2026)}}}} }} | predecessor = [[Joko Widodo]] | successor = | office1 = [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]] | term_start1 = 23 Oktober 2019 | term_end1 = 20 Oktober 2024 | president1 = Joko Widodo | deputy1 = {{ubil|[[Sakti Wahyu Trenggono]]<br>(2019–2020)|[[Muhammad Herindra]]<br>(2020–2024)}} | predecessor1 = [[Ryamizard Ryacudu]] | successor1 = [[Sjafrie Sjamsoeddin]] | office2 = Pengerusi [[Parti Gerindra]] | term_start2 = 20 September 2014 | term_end2 = | predecessor2 = {{ill|Suhardi|id|v=ib}} {{Collapsed infobox section begin|Jawatan tentera|titlestyle=border:1px dashed lightgrey;}} | order3 = Ke-22 | office3 = Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat{{!}}Panglima Kostrad | term_start3 = 20 Mac 1998 | term_end3 = 22 Mei 1998 | president3 = {{ubl|[[Suharto]]|[[B. J. Habibie]]}} | predecessor3 = Sugiono | successor3 = {{ubl|Johnny Lumintang (pemangku)|Djamari Chaniago}} | order4 = Ke-15 | office4 = Komander Kopassus{{!}}Komandan Jeneral Kopassus | term_start4 = 1 Disember 1995 | term_end4 = 20 Mac 1998 | president4 = Suharto | predecessor4 = Subagyo Hadi&nbsp;Siswoyo | successor4 = [[Muchdi Purwopranjono]] {{Collapsed infobox section end}} | birth_name = Prabowo Subianto Djojohadikusumo | birth_date = {{birth date and age|1951|10|17|df=y}} | birth_place = [[Jakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | party = [[Parti Gerindra|Gerindra]] (sejak 2008) | otherparty = {{ubl|[[Golkar]] (2004–2008)|[[Advanced Indonesia Coalition Plus|KIM Plus]] (sejak 2023)<ref>{{cite web | url=https://www.tempo.co/politik/alasan-parpol-kim-plus-dukung-ide-prabowo-bentuk-koalisi-permanen-1209630 | title=Alasan Parpol KIM Plus Dukung Ide Prabowo Bentuk Koalisi Permanen }}</ref>}} | spouse = {{marriage|[[Titiek Suharto|Siti Hediati Hariyadi]]|8 Mei 1983|Mei 1998|end=sep.}} | children = [[Didit Hediprasetyo]] | father = [[Sumitro Djojohadikusumo]] | mother = [[Dora Marie Sigar]] | relatives = {{ubli|[[Hashim Djojohadikusumo]] (adik&nbsp;lelaki)|[[J. Soedradjad Djiwandono|Sudradjad Djiwandono]] {{nwr|(abang ipar)}}}} | education = {{ubl|[[Victoria Institution]]|[[American School in London]]|[[Akademi Militer]]}} | cabinet = [[Kabinet Merah Putih]] | signature = Prabowo Subianto signature.svg | website = {{ubl|{{URL|presidenri.go.id|Laman web presiden}}|{{URL|https://prabowosubianto.com/|Laman web peribadi}}}} | branch = [[Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Darat]] | serviceyears = 1974–1998 | rank = [[Jeneral (kumpulan pangkat)|Jeneral]] ([[Pangkat tituler dan kehormat|kehormat]]) | unit = [[Kopassus]] ([[pasukan khas]]) | commands = {{hlist|Kopassus|[[Kostrad]]}} | battles = {{tree list}} *[[Pencerobohan Indonesia ke atas Timor Timur]] **[[Pendudukan Indonesia di Timor Timur|Pemberontakan di Timor Timur]] *[[Konflik Papua]] **[[Krisis tebusan Mapenduma]]{{tree list/end}} | military_blank1 = [[Nombor pendaftaran pusat|No. perkhidmatan]] | military_data1 = 27082 | module = {{listen|pos=center|embed=yes|filename=President Prabowo Subianto addressing the August 2025 protest and the killing of Affan Kurniawan.ogg|title=Suara Prabowo Subianto|type=speech|description=Prabowo berucap mengenai [[Protes Indonesia Ogos 2025|protes Ogos 2025]] dan [[Protes Indonesia Ogos 2025#Pembunuhan Affan Kurniawan|pembunuhan Affan Kurniawan]]<br/>Dirakam pada 29 Ogos 2025}} }} {{Prabowo Subianto series}} [[Jeneral|Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara) [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Prabowo Subianto Djojohadikusumo'''{{efn|{{IPAc-en|US|p|ɹ|ɑː|ˈ|b|oʊ|w|oʊ|_|s|uː|b|iː|ˈ|ɑː|n|t|oʊ|audio=Prabowo Subianto.ogg}}; {{IPA|id|praˌbowo subiˌanto|lang}}. Di bawah [[sistem ejaan bahasa Indonesia]] moden, nama keluarganya akan dieja sebagai '''Joyohadikusumo''', {{ipa|id|d͡ʒojohadikuˈsumo|lang}}.}} (lahir 17 Oktober 1951) ialah seorang ahli politik, ahli perniagaan, dan pegawai tentera bersara Indonesia yang telah berkhidmat sebagai [[presiden Indonesia]] kelapan sejak 2024. Beliau sebelum ini berkhidmat sebagai [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|menteri pertahanan]] ke-26 di bawah Presiden [[Joko Widodo]] dari 2019 hingga 2024. Prabowo ialah presiden Indonesia ketiga yang mempunyai latar belakang tentera selepas [[Suharto]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]] dan merupakan presiden penggal pertama yang tertua dalam sejarah Indonesia. Prabowo lulus dari [[Akademi Tentera Indonesia]] pada tahun 1970 dan sebahagian besarnya berkhidmat dalam Pasukan Khas ([[Kopassus]]) sehinggalah beliau dilantik untuk memimpin Komando Cadangan Strategik ([[Kostrad]]) pada tahun 1998. Pada lewat tahun yang sama, beliau telah diberhentikan daripada tentera dan seterusnya dilarang daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan melakukan pencabulan hak asasi manusia.<ref name=":24">{{Cite web |date=4 August 2025 |title=President Prabowo Receives Honorary Medal from US Special Operations Command at Merdeka Palace |url=https://setkab.go.id/en/president-prabowo-receives-honorary-medal-from-us-special-operations-command-at-merdeka-palace/ |access-date=14 January 2026 |website=Sekretariat Kabinet Republik Indonesia}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Slater |first=Dan |date=2024 |title=Indonesia's High-Stakes Handover |url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/922832 |journal=Journal of Democracy |volume=35 |issue=2 |pages=40–51 |doi=10.1353/jod.2024.a922832 |issn=1086-3214|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite magazine |date=14 February 2024 |title=Prabowo Looks to Win Indonesia Presidency: What to Know |url=https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214180008/https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |archive-date=14 February 2024 |access-date=14 February 2024 |magazine=Time |language=en}}</ref><ref name="NYT Paddock">{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=14 October 2020 |title=Indonesian Defence Chief, Accused of Rights Abuses, Will Visit Pentagon |url=https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022080937/https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |archive-date=22 October 2020 |access-date=14 February 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |title=KPU Resmi Tetapkan Prabowo-Gibran Menang Pilpres 2024 |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320165111/https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |archive-date=20 March 2024 |access-date=21 March 2024 |website=nasional |language=id-ID}}</ref> Pada awal 2008, lingkaran dalaman Prabowo telah menubuhkan [[Parti Gerindra]]. Dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|pilihan raya presiden 2009]], beliau telah bertanding tanpa kejayaan untuk jawatan naib presiden sebagai pasangan gandingan [[Megawati Sukarnoputri]].<ref>{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|title=PDI-P hails Prabowo as Megawati's running mate |work=The Jakarta Post|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118065242/http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|archive-date=18 January 2012}}</ref> Beliau telah bertanding dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|pilihan raya presiden 2014]]<ref name="Prabowo Runs for President-2011">{{cite web |last1=Media |first1=Kompas Cyber |date=22 November 2011 |title=Prabowo Runs for President |work=KOMPAS |url=https://nasional.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125013819/http://english.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/Prabowo.Runs.for.President |archive-date=25 November 2011 |access-date=23 November 2011 }}</ref> dan ditewaskan oleh gabenor Jakarta [[Joko Widodo]], keputusan yang mana pada mulanya dipertikaikan oleh beliau.<ref name="PresidentWidodo">{{cite news|title=Jakarta governor Widodo wins Indonesian presidential election|url=http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|access-date=23 July 2014|publisher=Indonesia News|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020050428/http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|archive-date=20 October 2014|url-status=dead}}</ref> Beliau sekali lagi membuat percubaan yang tidak berjaya untuk merebut jawatan presiden pada [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] menentang Joko Widodo, bersama [[Sandiaga Uno]] sebagai pasangan gandingannya dan dengan sokongan daripada Gerindra, [[Parti Keadilan Sejahtera]] (PKS), [[Parti Amanat Nasional]] (PAN), [[Parti Demokrat (Indonesia)|Parti Demokrat]] (Demokrat), dan [[Parti Berkarya]].<ref name="PrabowoSandiaga">{{cite news |title=Dihadiri AHY, Prabowo-Sandiaga Uno resmi mendaftar di KPU |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |access-date=26 August 2018 |work=BBC News Indonesia |date=10 August 2018 |language=id |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826214418/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |archive-date=26 August 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ghaliya |first1=Ghina |title=KPU names Jokowi winner of election |url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |access-date=23 May 2019 |newspaper=The Jakarta Post |date=21 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190521215411/https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |archive-date=21 May 2019 |url-status=live }}</ref> Keengganannya untuk menerima keputusan tersebut telah menyaksikan para pengikutnya mengadakan protes yang mencetuskan [[Rusuhan dan bantahan Jakarta Mei 2019|rusuhan di Jakarta]].<ref>{{cite news |last1=Barker |first1=Anne |title=Prabowo Subianto's loss in Indonesia's election sparks deadly protests in Jakarta |url=https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-jokowi-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |access-date=23 May 2019 |work=ABC News |date=22 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525021543/https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-joko-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |archive-date=25 May 2019 |url-status=live }}</ref> Walau bagaimanapun, selepas satu persaingan yang sengit, Prabowo menyertai [[Kabinet Indonesia Maju|kabinet]] Joko Widodo sebagai menteri pertahanannya bagi tempoh 2019 hingga 2024.<ref>{{Cite news |title=Prabowo jadi menteri pertahanan, pengamat militer: Pandangannya 'berbahaya' |language=id |work=BBC News Indonesia |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |access-date=8 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208015652/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |url-status=live }}</ref> Pada 10 Oktober 2021, Gerindra mengumumkan Prabowo sebagai calon mereka dalam [[Pilihan raya umum Indonesia 2024|pilihan raya presiden 2024]].<ref>{{Cite web |date=10 October 2021 |title=Sekjen Gerindra: Insyaallah Prabowo Maju Pilpres 2024 |url=https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010040559/https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |archive-date=10 October 2021 |access-date=10 October 2021 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref> Pada 12 Ogos 2022, Prabowo mengumumkan bahawa beliau menerima pencalonan Gerindra.<ref>{{cite news |last1=Teresia |first1=Ananda |last2=Lamb |first2=Kate |last3=Suroyo |first3=Gayatri |date=12 August 2022 |title=Indonesia defence minister Prabowo accepts party's nomination to run for president |newspaper=Reuters |editor-last=Kapoor |editor-first=Kanupriya |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |access-date=13 August 2022 |archive-date=7 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007215059/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |url-status=live }}</ref> Prabowo mengisytiharkan kemenangan dalam pilihan raya tersebut pada 14 Februari 2024, tatkala tinjauan tidak rasmi awal menunjukkan beliau mendahului dalam pusingan pertama pengundian.<ref>{{cite news |date=15 February 2024 |title=Indonesia election 2024: Prabowo Subianto hails 'victory for all Indonesians' as early counts show him in lead with 58% |newspaper=South China Morning Post |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |access-date=16 February 2024 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215043201/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |url-status=live }}</ref> Pada 20 Mac, Suruhanjaya Pilihan Raya Umum (KPU) telah memperakui keputusan tersebut dan mengisytiharkannya sebagai [[Bakal presiden|bakal presiden]] Indonesia.<ref name=":12">{{Cite web |date=19 March 2024 |title=Pemilu 2024: KPU umumkan Prabowo-Gibran raih suara terbanyak, bagaimana nasib dugaan kecurangan? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |access-date=20 March 2024 |website=BBC News Indonesia |language=id |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320065755/https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |url-status=live }}</ref> [[Mahkamah Perlembagaan Indonesia|Mahkamah Perlembagaan]] (MK) mengesahkan statusnya pada 22 April 2024.<ref>{{Cite web |last1=Rahmawati |first1=Dwi |last2=Sari |first2=Brigitta Belia Permata |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Tolak Gugatan Sengketa Pilpres 2024 dari Anies-Cak Imin! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509213940/https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Sari |first1=Brigitta Belia Permata |last2=Rahmawati |first2=Dwi |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Juga Tolak Gugatan Hasil Pilpres 2024 dari Ganjar-Mahfud! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509214906/https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |author1=Rosseno Aji |author2=Emir Yanwardhana |title=MK Tolak Gugatan Anies-Ganjar, Kapan Prabowo Ditetapkan Jadi Presiden? |url=https://www.cnbcindonesia.com/news/20240422152052-4-532303/mk-tolak-gugatan-anies-ganjar-kapan-prabowo-ditetapkan-jadi-presiden |access-date=22 April 2024 |website=CNBC Indonesia |language=id-ID}}</ref> Prabowo telah [[Pelantikan Prabowo Subianto|mengangkat sumpah]] sebagai presiden Indonesia ke-8 pada 20 Oktober 2024. == Biografi == === Kehidupan Awal dan Pendidikan === '''Prabowo Subianto''' dilahirkan di [[Jakarta]] dan merupakan anak kepada pakar ekonomi terkenal, [[Sumitro Djojohadikusumo]]. Beliau menghabiskan zaman kanak-kanaknya di luar negara mengikut keluarga, yang membolehkan beliau menguasai lima bahasa secara fasih iaitu [[Bahasa Indonesia|Indonesia]], [[Bahasa Perancis|Perancis]], [[Bahasa Jerman|Jerman]], [[Bahasa Inggeris|Inggeris]], dan [[Bahasa Belanda|Belanda]]. Minatnya dalam bidang ketenteraan dipengaruhi oleh bapa saudaranya, Subianto Djojohadikusumo, yang terkorban dalam Pertempuran Lengkong. Beliau memulakan kerjaya rasmi selepas tamat pengajian dari [[Akademi Militer|Akademi Tentera Indonesia]] (Akademi Militer Nasional) di Magelang pada tahun 1974 dengan pangkat [[Leftenan Muda|leftenan dua]]. === Kerjaya Ketenteraan === Prabowo merupakan antara komander operasi termuda dalam sejarah Tentera Darat Indonesia apabila beliau mengetuai operasi Pasukan Nanggala di [[Timor Timur (provinsi)|Timor Timur]]. Kerjaya beliau meningkat pantas melalui beberapa jawatan penting: * '''1983:''' Dilantik sebagai Timbalan Komander Detasmen Counter-Terrors di Komando Pasukan Khas ('''Kopassus'''). * '''1996:''' Menjawat jawatan Komander Jeneral Kopassus dan mengetuai [[Operasi Pembebasan Sandera Mapenduma|operasi membebaskan tebusan di Mapenduma]]. * '''1998:''' Dilantik memimpin Komando Cadangan Strategis Angkatan Darat ('''Kostrad'''). Walau bagaimanapun, tahun 1998 menjadi titik pusingan kerjayanya. Susulan peletakan jawatan bapa mentuanya, Presiden [[Suharto]], beliau telah ditamatkan perkhidmatan daripada tentera. Pada tempoh tersebut, beliau juga disekat daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan pencabulan hak asasi manusia.<ref>{{Cite news |last1=Ratcliffe |first1=Rebecca |last2=Hariandja |first2=Richaldo |date=2024-02-14 |title=Indonesia election: minister dogged by rights abuse claims 'takes early lead' |url=https://theguardian.com |work=The Guardian}}</ref> === Kerjaya Perniagaan dan Politik === Selepas bersara daripada dunia ketenteraan, beliau menghabiskan masa di [[Jordan]] dan beberapa negara [[Eropah]]. Sekembalinya ke Indonesia, beliau menceburi bidang perniagaan mengikut jejak langkah adiknya, '''Hashim Djojohadikusumo'''. Kini, beliau memiliki empayar perniagaan yang merangkumi sekurang-kurangnya 27 buah syarikat dalam pelbagai sektor. Pada tahun 2008, beliau mengasaskan [[Parti Gerakan Indonesia Raya]] (Gerindra) sebagai platform perjuangan politiknya. === Penglibatan Sosial Dan Sukan === Selain politik, Prabowo aktif dalam pelbagai organisasi: * '''Pertanian:''' Menjawat jawatan sebagai pengerusi Persatuan Keharmonian Petani Indonesia (HKTI). * '''Sukan:''' Aktif menerajui Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) dan Persekutuan Pencak Silat Antarabangsa (Persilat). == Kehidupan Peribadi == [[Fail:RM Margono Djojohadikusumo.jpg|thumb|left|200px|Prabowo Subianto (berdiri, kanan) bersama ahli keluarganya.]] === Latar Belakang Keluarga === Prabowo merupakan anak kepada tokoh ekonomi terkemuka, ''Soemitro Djojohadikusumo'', dan ''Dora Marie Sigar''. Beliau adalah cucu kepada ''Margono Djojohadikusumo'', pengasas '''Bank Negara Indonesia''' serta Ketua '''Dewan Pertimbangan Agung''' (DPA) yang pertama. Beliau merupakan anak ketiga daripada empat orang adik-beradik. Beliau mempunyai dua orang kakak, iaitu Biantiningsih Miderawati dan Maryani Ekowati, serta seorang adik lelaki, [[Hashim Djojohadikusumo]], yang merupakan seorang usahawan terkenal. Ibunya, Dora Marie Sigar, telah menghembuskan nafas terakhir di Singapura pada tahun 2008.<ref>{{Cite news |last=Kompas |date=2008-12-22 |title=Ibu Prabowo Meninggal di Singapura |url=http://nasional.kompas.com/read/2008/12/22/21020353/ibu.prabowo.meninggal.di.singapura |access-date=2014-05-05}}</ref> === Pendidikan === Disebabkan tugasan bapanya di luar negara, Prabowo menerima pendidikan awal di pelbagai institusi antarabangsa yang berprestij, antaranya: * '''[[Victoria Institution]]''', [[Kuala Lumpur]], Malaysia. * '''Zurich International School''', [[Zurich]], Switzerland (1963–1964). * '''The American School in London''', [[London]], United Kingdom (1964–1967). Sekembalinya ke tanah air, beliau memilih untuk menceburi bidang ketenteraan dan mendaftarkan diri di '''[[Akademi Militer]]''' (AKABRI), [[Magelang]] pada tahun 1970, sebelum berjaya menamatkan pengajian pada tahun 1974. == Penghargaan == === Tanda Kehormatan Dalam Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | rowspan="13" align="center" | {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] | [[Jeneral (Indonesia)|Jeneral TNI (Kehormat)]] || 2024 || Dianugerahkan oleh Presiden [[Joko Widodo]] atas jasa luar biasa dalam pertahanan. |- | Bintang Yudha Dharma Pratama || - || Tanda kehormatan bagi anggota TNI atas jasa melebihi panggilan tugas. |- | Bintang Kartika Eka Paksi Pratama || - || Penghargaan tertinggi untuk perkhidmatan dalam TNI Angkatan Darat. |- | Bintang Yudha Dharma Nararya || - || - |- | Bintang Kartika Eka Paksi Nararya || - || - |- | Satyalancana Kesetiaan (8, 16, 24 Tahun) || - || Pingat bagi tempoh perkhidmatan berterusan dalam tentera. |- | Satyalancana G.O.M VII || - || Terlibat dalam operasi tentera di Aceh. |- | Satyalancana Raksaka Dharma || - || Terlibat dalam operasi di Papua (Irian Jaya). |- | Satyalancana Seroja || - || Terlibat dalam operasi di Timor Timur. |- | Satyalancana Dwidya Sistha || - || Jasa sebagai tenaga pengajar dalam institusi pendidikan tentera. |- | Satyalancana Wira Karya || - || - |- | Satyalancana Kebhaktian Sosial || - || - |- | Satyalancana Ksatria Yudha || - || Khusus untuk anggota elit [[Kopassus]]. |} === Tanda Kehormatan Luar Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara / Wilayah ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | {{flagicon|South Korea}} [[Korea Selatan]] | Grand Order Of Mugunghwa (Mugunghwa Daemunjang) || 2026 || Anugerah tertinggi Republik Korea dianugerahkan oleh Presiden [[Lee Jae-myung]] di [[Seoul]] sebagai pengiktirafan atas sumbangan luar biasa dalam memperkukuh hubungan strategik komprehensif antara Indonesia dan Korea Selatan. |- | {{flagicon|Peru}} [[Peru]] | Grand Collar of the Order of the Sun of Peru || 2024 || Anugerah tertinggi Peru; diterima semasa kunjungan rasmi sebagai Presiden. |- | {{flagicon|Jordan}} [[Jordan]] | The Bejewelled Grand Cordon of Al Nahda || 2025 || Pengiktirafan bagi sumbangan kepada keamanan serantau. |- | {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] | [[Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati|Darjah Kerabat Johor Pangkat Pertama]] (DK I) || 2025 || Dianugerahkan oleh [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]], Yang di-Pertuan Agong Malaysia. |- | {{flagicon|Brunei}} [[Brunei]] | [[Darjah Kerabat Laila Utama]] (DK I) || 2025 || Membawa gelaran "Dato Laila Utama"; dianugerahkan oleh [[Sultan Hassanal Bolkiah]]. |- | {{flagicon|Pakistan}} [[Pakistan]] | Nishan-e-Pakistan (NPk) || 2025 || Anugerah awam tertinggi Pakistan; dianugerahkan oleh Presiden [[Asif Ali Zardari]]. |- | {{flagicon|Singapore}} [[Singapura]] | [[Darjah Utama Bakti Cemerlang|Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] (DUBC)|| 2023 || Diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |- | {{flagicon|Malacca}} [[Melaka]], [[Malaysia]] | [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) || 2022 || Membawa gelaran [[Datuk Seri]]; diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |} == Operasi di Timor Leste == === Misi Penangkapan Nicolau Lobato === Pada tahun 1976, Prabowo Subianto yang ketika itu berpangkat kapten terlibat dalam operasi Tim Nanggala di [[Timor Leste]]. Beliau merupakan salah seorang komander operasi termuda dalam misi tersebut. Unit di bawah pimpinan beliau memainkan peranan penting dalam menjejak [[Nicolau dos Reis Lobato]], ketua [[FRETILIN]] merangkap Presiden Timor Leste yang pertama. Pada 31 Disember 1978, Nicolau Lobato terkorban selepas tertembak di bahagian perut semasa pertempuran sengit dengan pasukan [[TNI]] di Lembah Mindelo.<ref>{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880 |page=290}}</ref> Kejayaan operasi ini merupakan titik penting dalam sejarah ketenteraan beliau di wilayah tersebut. === Penangkapan Xanana Gusmão === Pada November 1992, Prabowo sekali lagi terlibat dalam operasi ketenteraan skala besar yang membawa kepada penangkapan pemimpin penentang, [[Xanana Gusmão]]. Lokasi persembunyian Gusmão berjaya dikesan di sebuah lubang bawah tanah di Lahane, berhampiran [[Dili]].<ref name="Friend 2003, p. 276">{{Cite book |last=Friend |first=T. |title=Indonesian Destinies |publisher=Harvard University Press |year=2003 |isbn=0-674-01137-6 |page=276}}</ref> Maklumat strategik mengenai kedudukan Gusmão dikatakan diperoleh hasil daripada risikan dan pemantauan komunikasi, termasuk perbualan telefon antara beliau dengan [[José Ramos-Horta]].<ref name="Friend 2003, p. 276""")/>> Gusmão kemudiannya dibawa ke Jakarta untuk dibicarakan sebelum dijatuhkan hukuman penjara seumur hidup pada Mei 1993. == Pasukan Khusus (Kopassus) == === Penubuhan Unit Anti-Keganasan === Pada tahun 1983, Prabowo Subianto telah ditugaskan dalam unit elit '''Detasmen 81''' (kini dikenali sebagai Sat-81 Gultor) yang memfokuskan kepada operasi memerangi keganasan. Beliau merupakan antara pengasas unit ini setelah berjaya menamatkan latihan kepakaran di luar negara, termasuk kursus ''Special Forces Officer'' di [[Fort Benning]] serta latihan risikan dan anti-keganasan di [[Fort Bragg]], [[Amerika Syarikat]]. Selain itu, beliau juga merupakan lulusan terbaik daripada kursus kepimpinan di GSG-9, [[Jerman]]. === Puncak Kepimpinan Ketenteraan === Sepanjang tempoh perkhidmatannya, Prabowo telah diberikan kepercayaan untuk menggalas pelbagai tanggungjawab strategik. Beliau pernah berkhidmat sebagai Komandan Batalion Infantri Lintas Udara 328, di mana beliau berjaya meningkatkan prestasi unit tersebut menjadi antara yang terbaik dalam [[TNI]]. Kerjaya beliau dalam pasukan elit mencapai kemuncaknya melalui pelantikan berikut: * '''1995:''' Dilantik sebagai Komandan Komando Pasukan Khusus (Kopassus). * '''1996:''' Dinaikkan pangkat kepada Komandan Jeneral (Danjen) Kopassus, menjadikannya ketua tertinggi bagi kor elit tersebut.<ref name="Conboy, Ken 2003">{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880}}</ref> Di bawah kepimpinan beliau sebagai Danjen Kopassus, beliau telah menerajui beberapa misi berprofil tinggi, termasuk [[Krisis tebusan Mapenduma|Operasi Mapenduma]] pada tahun 1996 bagi membebaskan penyelidik antarabangsa yang ditawan oleh pemberontak di Papua. == Kontroversi dan Dakwaan Pelanggaran Hak Asasi Manusia == === Penglibatan di Timor Timur === Sepanjang tempoh [[Pendudukan Indonesia di Timor Timur]], peranan Prabowo Subianto sering menjadi subjek penelitian antarabangsa. Beliau dikaitkan dengan beberapa siri operasi ketenteraan yang didakwa melibatkan pencabulan hak asasi manusia yang serius. Beberapa laporan mendakwa penggunaan taktik keras oleh unit di bawah seliaan beliau dalam usaha membanteras gerakan pro-kemerdekaan. Salah satu peristiwa yang sering dikaitkan dengan ketegangan di wilayah tersebut ialah [[Pembunuhan beramai-ramai Santa Cruz]] pada tahun 1991, yang mengakibatkan kematian lebih 250 orang awam.<ref>{{cite news|last=Davis|first=Mark|title=Blood on the Cross|url=http://www.abc.net.au/4corners/stories/s39706.htm|newspaper=Four Corners, Australian Broadcasting Corporation|date=12 Julai 1999}}</ref> Walaupun terdapat kritikan tajam, tahap penglibatan langsung beliau dalam arahan khusus bagi peristiwa tersebut kekal menjadi perdebatan antara penyokong hak asasi manusia dan pihak tentera. === Tuntutan Akauntabiliti Antarabangsa === Susulan daripada laporan mengenai keganasan di Timor Timur, terdapat desakan daripada pelbagai organisasi antarabangsa dan aktivis tempatan agar [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] (PBB) menyiasat dakwaan [[Jenayah terhadap kemanusiaan]]. Dakwaan-dakwaan ini telah memberikan kesan jangka panjang terhadap imej antarabangsa beliau, termasuk sekatan visa ke Amerika Syarikat yang dikenakan selama beberapa dekad sebelum ditarik balik pada tahun 2020 semasa beliau menjawat jawatan Menteri Pertahanan.<ref name="prabowoft""")/>> == Peranan Semasa Krisis Mei 1998 == === Kawalan Keselamatan Di Jakarta === Semasa kemuncak [[Rusuhan Mei 1998 di Indonesia|rusuhan reformasi 1998]], Prabowo Subianto atas kapasiti beliau sebagai Panglima Kostrad telah diminta oleh Panglima Kodam Jaya untuk membantu mengawal keselamatan di Jakarta. Di bawah seliaan beliau, pasukan tentera berjaya mengamankan beberapa lokasi strategik dan bangunan penting, termasuk kediaman rasmi Naib Presiden [[B.J. Habibie]] di Kuningan. Selain tindakan ketenteraan, beliau turut memainkan peranan dalam diplomasi awam dengan memujuk tokoh reformis, [[Amien Rais]], untuk membatalkan perhimpunan besar-manaran di [[Monumen Nasional|Monas]] bagi mengelakkan pertumpahan darah yang lebih besar antara orang awam dan pihak berkuasa. === Pertemuan Dengan Tokoh Reformis === Pada 14 Mei 1998, Prabowo mengadakan pertemuan dengan barisan tokoh gerakan reformasi dan aktivis hak asasi manusia, antaranya [[Adnan Buyung Nasution]], [[Setiawan Djodi]], [[W.S. Rendra]], dan [[Bambang Widjajanto]]. Langkah ini dilihat sebagai usaha beliau untuk mencari jalan penyelesaian krisis tanpa melalui jalan kekerasan. Walaupun peranannya dalam tempoh ini sering menjadi subjek perdebatan sejarah, beliau secara konsisten menegaskan pendiriannya untuk tidak melakukan rampasan kuasa tentera (''coup d'état''). Beliau berpendapat bahawa sebarang pengambilalihan kuasa secara paksa hanya akan memburukkan lagi keadaan ekonomi dan kestabilan politik Indonesia pada ketika itu.<ref>{{cite web |title=Profil Prabowo Subianto |url=https://sindonews.com |website=Sindonews |access-date=2024}}</ref> == Menteri Pertahanan (2019–2024) == Prabowo Subianto dilantik sebagai [[Kementerian Pertahanan Republik Indonesia|Menteri Pertahanan]] oleh Presiden [[Joko Widodo]] pada 23 Oktober 2019. Sepanjang tempoh perkhidmatannya, beliau memberi fokus kepada pemodenan [[Alat Utama Sistem Senjata]] (Alutsista) dan memperkukuh doktrin pertahanan negara melalui konsep "Pertahanan Semesta". === Pemodenan Aset Ketenteraan === Beliau memulakan langkah agresif untuk menaik taraf aset [[Tentara Nasional Indonesia]] (TNI) bagi memenuhi sasaran ''Minimum Essential Force'' (MEF). Antara pencapaian utama termasuk: * '''Pembelian Pesawat Tempur:''' Memuktamadkan perjanjian pembelian 42 buah pesawat tempur [[Dassault Rafale]] dari Perancis dan menandatangani memorandum persefahaman (MoU) untuk perolehan pesawat [[Boeing F-15EX Eagle II|F-15EX]] dari Amerika Syarikat. * '''Industri Pertahanan Tempatan:''' Memperkasa [[Pindad]] melalui pengeluaran kenderaan taktis '''Maung''' dan memperkukuh kerjasama dengan industri tempatan untuk mengurangkan kebergantungan kepada teknologi luar. * '''Komponen Cadangan (Komcad):''' Berjaya membentuk dan melatih ribuan anggota Komponen Cadangan (Komcad) sebagai pasukan sokongan kepada TNI dalam situasi kecemasan nasional. === Diplomasi Pertahanan === Prabowo mengamalkan dasar diplomasi yang aktif dengan melawat lebih 20 buah negara dalam tempoh singkat untuk menjalinkan kerjasama strategik. Beliau berjaya memulihkan hubungan ketenteraan dengan [[Amerika Syarikat]], yang membawa kepada penarikan balik sekatan visa terhadap beliau pada tahun 2020. Beliau juga memperkukuh hubungan pertahanan dengan Perancis, Turki, dan negara-negara [[ASEAN]]. === Pendidikan dan Kebajikan === Di bawah seliaan beliau, [[Universiti Pertahanan Indonesia]] (Unhan) telah diperkasakan dengan penubuhan empat fakulti baharu (Kedokteran, Farmasi, MIPA, dan Teknik Militer). Beliau juga memberikan penekanan kepada pembinaan rumah sakit tentera yang moden dan penambahbaikan kualiti pendidikan di SMA Taruna Nusantara. === Program Food Estate === Pada tahun 2020, beliau telah diberikan tanggungjawab tambahan oleh Presiden Joko Widodo untuk menerajui program ''Food Estate'' di Kalimantan Tengah sebagai sebahagian daripada strategi sekuriti makanan negara yang dianggap sebagai sebahagian daripada pertahanan bukan tentera. == Presiden Indonesia (2024–kini) == '''Prabowo Subianto''' mengangkat sumpah sebagai [[Presiden Indonesia]] ke-8 pada 20 Oktober 2024 di Bangunan MPR/DPR, Jakarta, bersama Wakil Presiden [[Gibran Rakabuming Raka]]. Beliau mencatatkan sejarah sebagai presiden tertua di Indonesia ketika dilantik (73 tahun) dan memimpin jemaah menteri yang dikenali sebagai '''Kabinet Merah Putih'''. === Dasar Domestik dan Ekonomi === Sejak setahun pertama pentadbirannya, Prabowo memfokuskan kepada kedaulatan makanan, tenaga, dan pengurusan sumber asli secara cekap: * '''Program Makan Bergizi Gratis (MBG):''' Inisiatif unggulan yang menyasarkan pemberian makanan berkhasiat kepada murid sekolah bagi menangani masalah bantut (stunting) dan meningkatkan kualiti sumber manusia. Program ini dianggarkan mencipta sehingga 1.5 juta peluang pekerjaan baharu melalui rangkaian dapur komuniti. * '''Kedaulatan Ekonomi & Danantara:''' Menubuhkan Badan Pengelola Investasi (BPI) '''Danantara''' sebagai ''Sovereign Wealth Fund'' untuk menguruskan aset strategik negara dan memacu perindustrian nasional. * '''Pencapaian Ekonomi (2025):''' Di bawah kepimpinan beliau, Indonesia mengekalkan pertumbuhan ekonomi yang stabil pada kadar 5.12% (Suku Ke-2 2025) dengan kadar kemiskinan turun ke paras terendah dalam sejarah negara iaitu 8.47%. * '''Pemeriksaan Kesihatan Percuma:''' Melaksanakan program pemeriksaan kesihatan nasional secara percuma untuk setiap warga negara pada hari ulang tahun mereka, yang telah dimanfaatkan oleh lebih 43 juta orang setakat Oktober 2025. === Penguatkuasaan Undang-undang === Pentadbiran beliau menunjukkan ketegasan dalam penyelamatan kewangan negara. Pada April 2026, beliau menyaksikan penyerahan denda administratif dan penyelamatan aset hasil penguatkuasaan kawasan hutan berjumlah lebih '''Rp31.3 trilion''' kepada kerajaan bagi tujuan pembaikan sekolah dan rumah rakyat. === Dasar Luar Negara === Prabowo mengamalkan diplomasi "proaktif" dengan mengekalkan dasar luar yang bebas, aktif, dan berkecuali (non-blok): * '''Diplomasi Global:''' Melakukan siri lawatan intensif ke lebih 25 buah negara (termasuk China, AS, Rusia, dan Britain) untuk mengukuhkan pelaburan dan kedudukan geopolitik Indonesia. * '''Isu Tenaga:''' Pada April 2026, beliau akan mengadakan lawatan rasmi ke Rusia untuk bertemu Presiden Vladimir Putin bagi merundingkan kerjasama strategik berkaitan bekalan tenaga dan geopolitik global. * '''Pemulihan Hubungan AS:''' Berjaya mengukuhkan hubungan ketenteraan dan perdagangan dengan Amerika Syarikat, termasuk perundingan dagang yang saling menguntungkan bagi pelabur global. === Pengunduran dari Organisasi Sukan === Sebagai komitmen untuk fokus sepenuhnya kepada tugas sebagai ketua negara, Prabowo secara rasmi berundur daripada jawatan Ketua Umum Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) pada 11 April 2026 selepas menerajui organisasi tersebut selama lebih dua dekad. == Lawatan Luar Negara (2024–kini) == Sejak memegang jawatan, Presiden Prabowo Subianto telah mengamalkan diplomasi proaktif dengan melakukan siri lawatan ke pelbagai negara strategik untuk memperkukuh kerjasama ekonomi, pertahanan, dan keselamatan makanan. === Tahun 2024 === Dalam tempoh dua bulan pertama pentadbirannya, beliau melakukan siri lawatan "maraton" ke negara kuasa besar dunia: * '''8–10 November:''' [[China]] – Menemui Presiden Xi Jinping; memperoleh komitmen pelaburan AS$10 bilion. * '''11–13 November:''' [[Amerika Syarikat]] – Menemui Presiden Joe Biden di Rumah Putih; memperkukuh kerjasama keselamatan dan perdagangan. * '''14–16 November:''' [[Peru]] – Menghadiri Sidang Kemuncak APEC di Lima. * '''17–19 November:''' [[Brazil]] – Menghadiri Sidang Kemuncak G20 di Rio de Janeiro. * '''20–23 November:''' [[United Kingdom]] – Menemui Raja Charles III dan PM Keir Starmer; fokus kepada pelaburan hijau dan pemuliharaan hutan. * '''23–24 November:''' [[Emiriah Arab Bersatu]] (UAE) – Menemui Presiden Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan untuk kerjasama ekonomi strategik. * '''Disember:''' [[Pakistan]] (Menerima anugerah Nishan-e-Pakistan) dan [[Mesir]]. === Tahun 2025 === Tahun ini menyaksikan kekerapan lawatan yang tinggi dengan fokus kepada rantau ASEAN dan rakan strategik global: * '''Januari:''' [[Malaysia]] (Lawatan Negara pertama ke ASEAN; menemui Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim) dan [[India]] (Tetamu Kehormat Hari Republik India). * '''April:''' [[Qatar]] (Menemui Emir Sheikh Tamim bin Hamad Al-Thani) dan [[Jordan]] (Menemui Raja Abdullah II). * '''Mei:''' [[Brunei Darussalam]] (Menerima Bintang Kebesaran Negara) dan [[Thailand]]. * '''Julai:''' [[Perancis]] (Menghadiri perayaan Hari Bastille). * '''Ogos:''' [[Singapura]] (Menghadiri perbarisan Hari Kebangsaan). * '''September:''' Lawatan siri ke [[Jepun]], [[Amerika Syarikat]], [[Kanada]], dan [[Belanda]]. * '''Disember:''' Lawatan susulan ke [[Rusia]] untuk membincangkan isu tenaga. === Tahun 2026 === * '''Januari:''' [[Switzerland]] dan [[United Kingdom]] – Fokus kepada forum ekonomi dan pelaburan teknologi tinggi. * '''Mac:''' Lawatan ke [[Jepun]] dan [[Korea Selatan]] sebagai rakan pelabur utama. * '''April:''' [[Rusia]] (12 April 2026) – Menemui Presiden Vladimir Putin di Moscow untuk membincangkan jaminan bekalan minyak, tenaga nuklear, dan kestabilan geopolitik. <!-- Terjemahan ini merujuk kepada panduan "Wiki format Malay translation". --> == Lihat juga == * [[Senarai ketua negara dan kerajaan semasa]] * [[Senarai ketua eksekutif mengikut kadar kelulusan]] * ''[[On the Art of Military Leadership]]'', sebuah karya dua jilid oleh Subianto == Nota == {{notelist}} == Rujukan == === Petikan === {{reflist}} == Bacaan lanjut == {{refbegin}} * {{cite book|last=Subroto|first=Hendro|year=2009|title=Sintong Panjaitan, perjalanan seorang prajurit para komando|location=Jakarta|publisher=Penerbit Buku Kompas|pages=450–453|isbn=9789797094089}} * {{cite book | last = Purdey | first = Jemma| title = Anti-Chinese Violence in Indonesia, 1996–1999 | year = 2006 | publisher = [[University of Hawaii Press]] | isbn = 978-0-8248-3057-1 |location = Honolulu, HI }} * {{cite book | last = Friend | first = T. | title = Indonesian Destinies | year = 2003 | publisher = Harvard University Press | isbn = 0-674-01137-6 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/indonesiandestin00theo }} {{refend}} == Pautan luar == * [https://web.archive.org/web/20130810230338/http://www-cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/2000/0303/cs.family.html Asiaweek: An Idealist's Rise And Fall] * [http://www.abc.net.au/foreign/content/2009/s2532107.htm ABC Foreign Correspondent: The Farmer Wants a Country] * [http://www.thejakartaglobe.com/talkback/rebranding-brings-prabowo-into-the-electoral-frame/501697 Jakarta Globe: Rebranding Brings Prabowo Into the Electoral Frame] * [https://www.amazon.co.uk/Military-Democratization-Indonesia-Routledge-Southeast/dp/0415374189/ref=sr_1_11?s=books&ie=UTF8&qid=1336668549&sr=1-11 Military Politics and Democratisation in Indonesia (Routledge Research on Southeast Asia)] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Joko Widodo]]}} {{s-ttl|title=[[Presiden Indonesia]]|years=20 Oktober 2024 – kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=[[Ryamizard Ryacudu]]}} {{s-ttl|title=[[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]]|years=2019–2024}} {{s-aft|after=[[Sjafrie Sjamsoeddin]]}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=Suhardi}} {{s-ttl|title=Pengerusi Umum [[Parti Gerindra]]|years=2014–kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=Dirinya sendiri|as=calon naib presiden}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|2014]], [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] (tewas)<br/>[[Pilihan raya umum Indonesia 2024|2024]] (menang)}} {{s-inc|recent}} {{s-new|party}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Naib Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|2009]] (tewas)}} {{s-aft|after=Dirinya sendiri|as=calon presiden}} {{s-mil}} {{s-bef|before=Sugiono}} {{s-ttl|title=[[Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat|Panglima Kostrad]]|years=1998}} {{s-aft|after=Johny Lumintang (pemangku)|after2=[[Djamari Chaniago]]}} {{s-bef|before=Subagyo Hadi Siswoyo}} {{s-ttl|title=[[Komander Kopassus|Komandan Jeneral Kopassus]]|years=1995–1998}} {{s-aft|after=[[Muchdi Purwopranjono]]}} {{s-prec}} {{s-new|first}} {{s-ttl|title=[[Susunan keutamaan Indonesia]]<br/>''Presiden''}} {{s-aft|after=[[Gibran Rakabuming Raka]]|as=Naib Presiden}} {{s-end}} {{Navboxes |title=Rencana berkaitan Prabowo Subianto |list={{Presidents of Indonesia}} {{Current Cabinet of Indonesia}} {{Heads of state of republics}} {{Current heads of government}} {{Current ASEAN Leaders}} {{Current APEC Leaders}} {{List of Current Heads of State of G20}} {{List of current heads of government of G20}} {{Current G20 Leaders}} {{Defense Ministers of Indonesia}} {{Indonesia's New Order}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2009}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2014}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2019}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2024}} {{Leaders of Indonesian political parties}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Prabowo Subianto}} [[Kategori:Prabowo Subianto| ]] [[Kategori:Kelahiran 1951]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik dari Jakarta]] [[Kategori:Anggota tentera dari Jakarta]] [[Kategori:Presiden Indonesia]] [[Kategori:Jeneral Indonesia]] [[Kategori:Alumni Akademi Tentera Nasional Indonesia]] [[Kategori:Orang Jawa]] [[Kategori:Orang Banyumasan]] [[Kategori:Orang Minahasa]] [[Kategori:Orang Indonesia keturunan Jerman]] [[Kategori:Muslim Indonesia]] [[Kategori:Keluarga Cendana]] [[Kategori:Keluarga Djojohadikusumo]] [[Kategori:Anti-komunis Indonesia]] [[Kategori:Nasionalis Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Parti Gerakan Indonesia Raya]] [[Kategori:Populisme sayap kanan di Indonesia]] [[Kategori:Menteri pertahanan Indonesia]] [[Kategori:Kabinet Indonesia Maju]] [[Kategori:Menteri kerajaan Indonesia]] [[Kategori:Orang yang dinamakan dalam Paradise Papers]] [[Kategori:Kakitangan tentera Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia abad ke-21]] [[Kategori:Salib Agung Legion Kehormatan]] [[Kategori:Kommander Ordre national du Mérite]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] [[Kategori:Darjah Salib Besar Matahari Peru]] [[Kategori:Penerima Darjah Zayed]] mjz8aru145iyxvapsee7jflrn7f2ddb 7004017 7004016 2026-11-11T22:06:57Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Kehidupan Peribadi */ 7004017 wikitext text/x-wiki {{Penerangan ringkas|Presiden Indonesia sejak 2024}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Indonesian name|patronymic=yes|Djojohadikusumo|Prabowo Subianto}} {{Infobox officeholder | name = Prabowo Subianto | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Tuan Yang Terutama]] <br >[[Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara)<br > [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji]] | honorific_suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DK I (Johor)|DK I (Brunei)|DGSM|DUBC}} N.Pk}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:Most Esteemed Royal Family Order of Johor - ribbon bar.svg|40px]]<!-- --><br >[[File:Family Order of Laila Utama with rosette.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:Nishan-e-Pakistan ribbon bar.svg|40px]]</div> | image = Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg | alt = Potret rasmi Prabowo Subianto | caption = Potret rasmi, 2024 | order = Ke-8 | office = Presiden Indonesia | term_start = 20 Oktober 2024 | term_end = | vicepresident = {{plainlist| * {{longitem|[[Gibran Rakabuming Raka]] {{nwr|(2024–2026)}}}} * {{longitem|Kosong {{nwr|(sejak 2026)}}}} }} | predecessor = [[Joko Widodo]] | successor = | office1 = [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]] | term_start1 = 23 Oktober 2019 | term_end1 = 20 Oktober 2024 | president1 = Joko Widodo | deputy1 = {{ubil|[[Sakti Wahyu Trenggono]]<br>(2019–2020)|[[Muhammad Herindra]]<br>(2020–2024)}} | predecessor1 = [[Ryamizard Ryacudu]] | successor1 = [[Sjafrie Sjamsoeddin]] | office2 = Pengerusi [[Parti Gerindra]] | term_start2 = 20 September 2014 | term_end2 = | predecessor2 = {{ill|Suhardi|id|v=ib}} {{Collapsed infobox section begin|Jawatan tentera|titlestyle=border:1px dashed lightgrey;}} | order3 = Ke-22 | office3 = Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat{{!}}Panglima Kostrad | term_start3 = 20 Mac 1998 | term_end3 = 22 Mei 1998 | president3 = {{ubl|[[Suharto]]|[[B. J. Habibie]]}} | predecessor3 = Sugiono | successor3 = {{ubl|Johnny Lumintang (pemangku)|Djamari Chaniago}} | order4 = Ke-15 | office4 = Komander Kopassus{{!}}Komandan Jeneral Kopassus | term_start4 = 1 Disember 1995 | term_end4 = 20 Mac 1998 | president4 = Suharto | predecessor4 = Subagyo Hadi&nbsp;Siswoyo | successor4 = [[Muchdi Purwopranjono]] {{Collapsed infobox section end}} | birth_name = Prabowo Subianto Djojohadikusumo | birth_date = {{birth date and age|1951|10|17|df=y}} | birth_place = [[Jakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | party = [[Parti Gerindra|Gerindra]] (sejak 2008) | otherparty = {{ubl|[[Golkar]] (2004–2008)|[[Advanced Indonesia Coalition Plus|KIM Plus]] (sejak 2023)<ref>{{cite web | url=https://www.tempo.co/politik/alasan-parpol-kim-plus-dukung-ide-prabowo-bentuk-koalisi-permanen-1209630 | title=Alasan Parpol KIM Plus Dukung Ide Prabowo Bentuk Koalisi Permanen }}</ref>}} | spouse = {{marriage|[[Titiek Suharto|Siti Hediati Hariyadi]]|8 Mei 1983|Mei 1998|end=sep.}} | children = [[Didit Hediprasetyo]] | father = [[Sumitro Djojohadikusumo]] | mother = [[Dora Marie Sigar]] | relatives = {{ubli|[[Hashim Djojohadikusumo]] (adik&nbsp;lelaki)|[[J. Soedradjad Djiwandono|Sudradjad Djiwandono]] {{nwr|(abang ipar)}}}} | education = {{ubl|[[Victoria Institution]]|[[American School in London]]|[[Akademi Militer]]}} | cabinet = [[Kabinet Merah Putih]] | signature = Prabowo Subianto signature.svg | website = {{ubl|{{URL|presidenri.go.id|Laman web presiden}}|{{URL|https://prabowosubianto.com/|Laman web peribadi}}}} | branch = [[Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Darat]] | serviceyears = 1974–1998 | rank = [[Jeneral (kumpulan pangkat)|Jeneral]] ([[Pangkat tituler dan kehormat|kehormat]]) | unit = [[Kopassus]] ([[pasukan khas]]) | commands = {{hlist|Kopassus|[[Kostrad]]}} | battles = {{tree list}} *[[Pencerobohan Indonesia ke atas Timor Timur]] **[[Pendudukan Indonesia di Timor Timur|Pemberontakan di Timor Timur]] *[[Konflik Papua]] **[[Krisis tebusan Mapenduma]]{{tree list/end}} | military_blank1 = [[Nombor pendaftaran pusat|No. perkhidmatan]] | military_data1 = 27082 | module = {{listen|pos=center|embed=yes|filename=President Prabowo Subianto addressing the August 2025 protest and the killing of Affan Kurniawan.ogg|title=Suara Prabowo Subianto|type=speech|description=Prabowo berucap mengenai [[Protes Indonesia Ogos 2025|protes Ogos 2025]] dan [[Protes Indonesia Ogos 2025#Pembunuhan Affan Kurniawan|pembunuhan Affan Kurniawan]]<br/>Dirakam pada 29 Ogos 2025}} }} {{Prabowo Subianto series}} [[Jeneral|Jenderal]] [[Tentara Nasional Indonesia|TNI]] (Kehormat) (Bersara) [[Darjah Kerabat Laila Utama|Dato Laila Utama]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka|Datuk Seri]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Prabowo Subianto Djojohadikusumo'''{{efn|{{IPAc-en|US|p|ɹ|ɑː|ˈ|b|oʊ|w|oʊ|_|s|uː|b|iː|ˈ|ɑː|n|t|oʊ|audio=Prabowo Subianto.ogg}}; {{IPA|id|praˌbowo subiˌanto|lang}}. Di bawah [[sistem ejaan bahasa Indonesia]] moden, nama keluarganya akan dieja sebagai '''Joyohadikusumo''', {{ipa|id|d͡ʒojohadikuˈsumo|lang}}.}} (lahir 17 Oktober 1951) ialah seorang ahli politik, ahli perniagaan, dan pegawai tentera bersara Indonesia yang telah berkhidmat sebagai [[presiden Indonesia]] kelapan sejak 2024. Beliau sebelum ini berkhidmat sebagai [[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|menteri pertahanan]] ke-26 di bawah Presiden [[Joko Widodo]] dari 2019 hingga 2024. Prabowo ialah presiden Indonesia ketiga yang mempunyai latar belakang tentera selepas [[Suharto]] dan [[Susilo Bambang Yudhoyono]] dan merupakan presiden penggal pertama yang tertua dalam sejarah Indonesia. Prabowo lulus dari [[Akademi Tentera Indonesia]] pada tahun 1970 dan sebahagian besarnya berkhidmat dalam Pasukan Khas ([[Kopassus]]) sehinggalah beliau dilantik untuk memimpin Komando Cadangan Strategik ([[Kostrad]]) pada tahun 1998. Pada lewat tahun yang sama, beliau telah diberhentikan daripada tentera dan seterusnya dilarang daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan melakukan pencabulan hak asasi manusia.<ref name=":24">{{Cite web |date=4 August 2025 |title=President Prabowo Receives Honorary Medal from US Special Operations Command at Merdeka Palace |url=https://setkab.go.id/en/president-prabowo-receives-honorary-medal-from-us-special-operations-command-at-merdeka-palace/ |access-date=14 January 2026 |website=Sekretariat Kabinet Republik Indonesia}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Slater |first=Dan |date=2024 |title=Indonesia's High-Stakes Handover |url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/922832 |journal=Journal of Democracy |volume=35 |issue=2 |pages=40–51 |doi=10.1353/jod.2024.a922832 |issn=1086-3214|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite magazine |date=14 February 2024 |title=Prabowo Looks to Win Indonesia Presidency: What to Know |url=https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214180008/https://time.com/6694656/indonesia-election-results-president-prabowo-democracy/ |archive-date=14 February 2024 |access-date=14 February 2024 |magazine=Time |language=en}}</ref><ref name="NYT Paddock">{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=14 October 2020 |title=Indonesian Defence Chief, Accused of Rights Abuses, Will Visit Pentagon |url=https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022080937/https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html |archive-date=22 October 2020 |access-date=14 February 2024 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |title=KPU Resmi Tetapkan Prabowo-Gibran Menang Pilpres 2024 |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320165111/https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |archive-date=20 March 2024 |access-date=21 March 2024 |website=nasional |language=id-ID}}</ref> Pada awal 2008, lingkaran dalaman Prabowo telah menubuhkan [[Parti Gerindra]]. Dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|pilihan raya presiden 2009]], beliau telah bertanding tanpa kejayaan untuk jawatan naib presiden sebagai pasangan gandingan [[Megawati Sukarnoputri]].<ref>{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|title=PDI-P hails Prabowo as Megawati's running mate |work=The Jakarta Post|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118065242/http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html|archive-date=18 January 2012}}</ref> Beliau telah bertanding dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|pilihan raya presiden 2014]]<ref name="Prabowo Runs for President-2011">{{cite web |last1=Media |first1=Kompas Cyber |date=22 November 2011 |title=Prabowo Runs for President |work=KOMPAS |url=https://nasional.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125013819/http://english.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/Prabowo.Runs.for.President |archive-date=25 November 2011 |access-date=23 November 2011 }}</ref> dan ditewaskan oleh gabenor Jakarta [[Joko Widodo]], keputusan yang mana pada mulanya dipertikaikan oleh beliau.<ref name="PresidentWidodo">{{cite news|title=Jakarta governor Widodo wins Indonesian presidential election|url=http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|access-date=23 July 2014|publisher=Indonesia News|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020050428/http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|archive-date=20 October 2014|url-status=dead}}</ref> Beliau sekali lagi membuat percubaan yang tidak berjaya untuk merebut jawatan presiden pada [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] menentang Joko Widodo, bersama [[Sandiaga Uno]] sebagai pasangan gandingannya dan dengan sokongan daripada Gerindra, [[Parti Keadilan Sejahtera]] (PKS), [[Parti Amanat Nasional]] (PAN), [[Parti Demokrat (Indonesia)|Parti Demokrat]] (Demokrat), dan [[Parti Berkarya]].<ref name="PrabowoSandiaga">{{cite news |title=Dihadiri AHY, Prabowo-Sandiaga Uno resmi mendaftar di KPU |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |access-date=26 August 2018 |work=BBC News Indonesia |date=10 August 2018 |language=id |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826214418/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911 |archive-date=26 August 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Ghaliya |first1=Ghina |title=KPU names Jokowi winner of election |url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |access-date=23 May 2019 |newspaper=The Jakarta Post |date=21 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190521215411/https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html |archive-date=21 May 2019 |url-status=live }}</ref> Keengganannya untuk menerima keputusan tersebut telah menyaksikan para pengikutnya mengadakan protes yang mencetuskan [[Rusuhan dan bantahan Jakarta Mei 2019|rusuhan di Jakarta]].<ref>{{cite news |last1=Barker |first1=Anne |title=Prabowo Subianto's loss in Indonesia's election sparks deadly protests in Jakarta |url=https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-jokowi-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |access-date=23 May 2019 |work=ABC News |date=22 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525021543/https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-joko-widodo-re-election-turn-deadly/11138636 |archive-date=25 May 2019 |url-status=live }}</ref> Walau bagaimanapun, selepas satu persaingan yang sengit, Prabowo menyertai [[Kabinet Indonesia Maju|kabinet]] Joko Widodo sebagai menteri pertahanannya bagi tempoh 2019 hingga 2024.<ref>{{Cite news |title=Prabowo jadi menteri pertahanan, pengamat militer: Pandangannya 'berbahaya' |language=id |work=BBC News Indonesia |url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |access-date=8 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208015652/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600 |url-status=live }}</ref> Pada 10 Oktober 2021, Gerindra mengumumkan Prabowo sebagai calon mereka dalam [[Pilihan raya umum Indonesia 2024|pilihan raya presiden 2024]].<ref>{{Cite web |date=10 October 2021 |title=Sekjen Gerindra: Insyaallah Prabowo Maju Pilpres 2024 |url=https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010040559/https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |archive-date=10 October 2021 |access-date=10 October 2021 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref> Pada 12 Ogos 2022, Prabowo mengumumkan bahawa beliau menerima pencalonan Gerindra.<ref>{{cite news |last1=Teresia |first1=Ananda |last2=Lamb |first2=Kate |last3=Suroyo |first3=Gayatri |date=12 August 2022 |title=Indonesia defence minister Prabowo accepts party's nomination to run for president |newspaper=Reuters |editor-last=Kapoor |editor-first=Kanupriya |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |access-date=13 August 2022 |archive-date=7 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007215059/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/ |url-status=live }}</ref> Prabowo mengisytiharkan kemenangan dalam pilihan raya tersebut pada 14 Februari 2024, tatkala tinjauan tidak rasmi awal menunjukkan beliau mendahului dalam pusingan pertama pengundian.<ref>{{cite news |date=15 February 2024 |title=Indonesia election 2024: Prabowo Subianto hails 'victory for all Indonesians' as early counts show him in lead with 58% |newspaper=South China Morning Post |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |access-date=16 February 2024 |archive-date=15 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240215043201/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage |url-status=live }}</ref> Pada 20 Mac, Suruhanjaya Pilihan Raya Umum (KPU) telah memperakui keputusan tersebut dan mengisytiharkannya sebagai [[Bakal presiden|bakal presiden]] Indonesia.<ref name=":12">{{Cite web |date=19 March 2024 |title=Pemilu 2024: KPU umumkan Prabowo-Gibran raih suara terbanyak, bagaimana nasib dugaan kecurangan? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |access-date=20 March 2024 |website=BBC News Indonesia |language=id |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320065755/https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |url-status=live }}</ref> [[Mahkamah Perlembagaan Indonesia|Mahkamah Perlembagaan]] (MK) mengesahkan statusnya pada 22 April 2024.<ref>{{Cite web |last1=Rahmawati |first1=Dwi |last2=Sari |first2=Brigitta Belia Permata |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Tolak Gugatan Sengketa Pilpres 2024 dari Anies-Cak Imin! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509213940/https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Sari |first1=Brigitta Belia Permata |last2=Rahmawati |first2=Dwi |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Juga Tolak Gugatan Hasil Pilpres 2024 dari Ganjar-Mahfud! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509214906/https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |author1=Rosseno Aji |author2=Emir Yanwardhana |title=MK Tolak Gugatan Anies-Ganjar, Kapan Prabowo Ditetapkan Jadi Presiden? |url=https://www.cnbcindonesia.com/news/20240422152052-4-532303/mk-tolak-gugatan-anies-ganjar-kapan-prabowo-ditetapkan-jadi-presiden |access-date=22 April 2024 |website=CNBC Indonesia |language=id-ID}}</ref> Prabowo telah [[Pelantikan Prabowo Subianto|mengangkat sumpah]] sebagai presiden Indonesia ke-8 pada 20 Oktober 2024. == Biografi == === Kehidupan Awal dan Pendidikan === '''Prabowo Subianto''' dilahirkan di [[Jakarta]] dan merupakan anak kepada pakar ekonomi terkenal, [[Sumitro Djojohadikusumo]]. Beliau menghabiskan zaman kanak-kanaknya di luar negara mengikut keluarga, yang membolehkan beliau menguasai lima bahasa secara fasih iaitu [[Bahasa Indonesia|Indonesia]], [[Bahasa Perancis|Perancis]], [[Bahasa Jerman|Jerman]], [[Bahasa Inggeris|Inggeris]], dan [[Bahasa Belanda|Belanda]]. Minatnya dalam bidang ketenteraan dipengaruhi oleh bapa saudaranya, Subianto Djojohadikusumo, yang terkorban dalam Pertempuran Lengkong. Beliau memulakan kerjaya rasmi selepas tamat pengajian dari [[Akademi Militer|Akademi Tentera Indonesia]] (Akademi Militer Nasional) di Magelang pada tahun 1974 dengan pangkat [[Leftenan Muda|leftenan dua]]. === Kerjaya Ketenteraan === Prabowo merupakan antara komander operasi termuda dalam sejarah Tentera Darat Indonesia apabila beliau mengetuai operasi Pasukan Nanggala di [[Timor Timur (provinsi)|Timor Timur]]. Kerjaya beliau meningkat pantas melalui beberapa jawatan penting: * '''1983:''' Dilantik sebagai Timbalan Komander Detasmen Counter-Terrors di Komando Pasukan Khas ('''Kopassus'''). * '''1996:''' Menjawat jawatan Komander Jeneral Kopassus dan mengetuai [[Operasi Pembebasan Sandera Mapenduma|operasi membebaskan tebusan di Mapenduma]]. * '''1998:''' Dilantik memimpin Komando Cadangan Strategis Angkatan Darat ('''Kostrad'''). Walau bagaimanapun, tahun 1998 menjadi titik pusingan kerjayanya. Susulan peletakan jawatan bapa mentuanya, Presiden [[Suharto]], beliau telah ditamatkan perkhidmatan daripada tentera. Pada tempoh tersebut, beliau juga disekat daripada memasuki [[Amerika Syarikat]] atas dakwaan pencabulan hak asasi manusia.<ref>{{Cite news |last1=Ratcliffe |first1=Rebecca |last2=Hariandja |first2=Richaldo |date=2024-02-14 |title=Indonesia election: minister dogged by rights abuse claims 'takes early lead' |url=https://theguardian.com |work=The Guardian}}</ref> === Kerjaya Perniagaan dan Politik === Selepas bersara daripada dunia ketenteraan, beliau menghabiskan masa di [[Jordan]] dan beberapa negara [[Eropah]]. Sekembalinya ke Indonesia, beliau menceburi bidang perniagaan mengikut jejak langkah adiknya, '''Hashim Djojohadikusumo'''. Kini, beliau memiliki empayar perniagaan yang merangkumi sekurang-kurangnya 27 buah syarikat dalam pelbagai sektor. Pada tahun 2008, beliau mengasaskan [[Parti Gerakan Indonesia Raya]] (Gerindra) sebagai platform perjuangan politiknya. === Penglibatan Sosial Dan Sukan === Selain politik, Prabowo aktif dalam pelbagai organisasi: * '''Pertanian:''' Menjawat jawatan sebagai pengerusi Persatuan Keharmonian Petani Indonesia (HKTI). * '''Sukan:''' Aktif menerajui Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) dan Persekutuan Pencak Silat Antarabangsa (Persilat). == Kehidupan peribadi == [[Fail:RM Margono Djojohadikusumo.jpg|thumb|left|200px|Prabowo Subianto (berdiri, kanan) bersama ahli keluarganya.]] === Latar belakang keluarga === Prabowo merupakan anak kepada tokoh ekonomi terkemuka, ''Soemitro Djojohadikusumo'', dan ''Dora Marie Sigar''. Beliau adalah cucu kepada ''Margono Djojohadikusumo'', pengasas '''Bank Negara Indonesia''' serta Ketua '''Dewan Pertimbangan Agung''' (DPA) yang pertama. Beliau merupakan anak ketiga daripada empat orang adik-beradik. Beliau mempunyai dua orang kakak, iaitu Biantiningsih Miderawati dan Maryani Ekowati, serta seorang adik lelaki, [[Hashim Djojohadikusumo]], yang merupakan seorang usahawan terkenal. Ibunya, Dora Marie Sigar, telah menghembuskan nafas terakhir di Singapura pada tahun 2008.<ref>{{Cite news |last=Kompas |date=2008-12-22 |title=Ibu Prabowo Meninggal di Singapura |url=http://nasional.kompas.com/read/2008/12/22/21020353/ibu.prabowo.meninggal.di.singapura |access-date=2014-05-05}}</ref> === Pendidikan === Disebabkan tugasan bapanya di luar negara, Prabowo menerima pendidikan awal di pelbagai institusi antarabangsa yang berprestij, antaranya: * '''[[Victoria Institution]]''', [[Kuala Lumpur]], Malaysia. * '''Zurich International School''', [[Zurich]], Switzerland (1963–1964). * '''The American School in London''', [[London]], United Kingdom (1964–1967). Sekembalinya ke tanah air, beliau memilih untuk menceburi bidang ketenteraan dan mendaftarkan diri di '''[[Akademi Militer]]''' (AKABRI), [[Magelang]] pada tahun 1970, sebelum berjaya menamatkan pengajian pada tahun 1974. == Penghargaan == === Tanda Kehormatan Dalam Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | rowspan="13" align="center" | {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] | [[Jeneral (Indonesia)|Jeneral TNI (Kehormat)]] || 2024 || Dianugerahkan oleh Presiden [[Joko Widodo]] atas jasa luar biasa dalam pertahanan. |- | Bintang Yudha Dharma Pratama || - || Tanda kehormatan bagi anggota TNI atas jasa melebihi panggilan tugas. |- | Bintang Kartika Eka Paksi Pratama || - || Penghargaan tertinggi untuk perkhidmatan dalam TNI Angkatan Darat. |- | Bintang Yudha Dharma Nararya || - || - |- | Bintang Kartika Eka Paksi Nararya || - || - |- | Satyalancana Kesetiaan (8, 16, 24 Tahun) || - || Pingat bagi tempoh perkhidmatan berterusan dalam tentera. |- | Satyalancana G.O.M VII || - || Terlibat dalam operasi tentera di Aceh. |- | Satyalancana Raksaka Dharma || - || Terlibat dalam operasi di Papua (Irian Jaya). |- | Satyalancana Seroja || - || Terlibat dalam operasi di Timor Timur. |- | Satyalancana Dwidya Sistha || - || Jasa sebagai tenaga pengajar dalam institusi pendidikan tentera. |- | Satyalancana Wira Karya || - || - |- | Satyalancana Kebhaktian Sosial || - || - |- | Satyalancana Ksatria Yudha || - || Khusus untuk anggota elit [[Kopassus]]. |} === Tanda Kehormatan Luar Negeri === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! scope="col" width="150" | Negara / Wilayah ! scope="col" | Tanda Kehormatan ! scope="col" width="100" | Tahun ! scope="col" | Nota |- | {{flagicon|South Korea}} [[Korea Selatan]] | Grand Order Of Mugunghwa (Mugunghwa Daemunjang) || 2026 || Anugerah tertinggi Republik Korea dianugerahkan oleh Presiden [[Lee Jae-myung]] di [[Seoul]] sebagai pengiktirafan atas sumbangan luar biasa dalam memperkukuh hubungan strategik komprehensif antara Indonesia dan Korea Selatan. |- | {{flagicon|Peru}} [[Peru]] | Grand Collar of the Order of the Sun of Peru || 2024 || Anugerah tertinggi Peru; diterima semasa kunjungan rasmi sebagai Presiden. |- | {{flagicon|Jordan}} [[Jordan]] | The Bejewelled Grand Cordon of Al Nahda || 2025 || Pengiktirafan bagi sumbangan kepada keamanan serantau. |- | {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] | [[Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati|Darjah Kerabat Johor Pangkat Pertama]] (DK I) || 2025 || Dianugerahkan oleh [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]], Yang di-Pertuan Agong Malaysia. |- | {{flagicon|Brunei}} [[Brunei]] | [[Darjah Kerabat Laila Utama]] (DK I) || 2025 || Membawa gelaran "Dato Laila Utama"; dianugerahkan oleh [[Sultan Hassanal Bolkiah]]. |- | {{flagicon|Pakistan}} [[Pakistan]] | Nishan-e-Pakistan (NPk) || 2025 || Anugerah awam tertinggi Pakistan; dianugerahkan oleh Presiden [[Asif Ali Zardari]]. |- | {{flagicon|Singapore}} [[Singapura]] | [[Darjah Utama Bakti Cemerlang|Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] (DUBC)|| 2023 || Diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |- | {{flagicon|Malacca}} [[Melaka]], [[Malaysia]] | [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) || 2022 || Membawa gelaran [[Datuk Seri]]; diterima semasa menjawat sebagai Menteri Pertahanan. |} == Operasi di Timor Leste == === Misi Penangkapan Nicolau Lobato === Pada tahun 1976, Prabowo Subianto yang ketika itu berpangkat kapten terlibat dalam operasi Tim Nanggala di [[Timor Leste]]. Beliau merupakan salah seorang komander operasi termuda dalam misi tersebut. Unit di bawah pimpinan beliau memainkan peranan penting dalam menjejak [[Nicolau dos Reis Lobato]], ketua [[FRETILIN]] merangkap Presiden Timor Leste yang pertama. Pada 31 Disember 1978, Nicolau Lobato terkorban selepas tertembak di bahagian perut semasa pertempuran sengit dengan pasukan [[TNI]] di Lembah Mindelo.<ref>{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880 |page=290}}</ref> Kejayaan operasi ini merupakan titik penting dalam sejarah ketenteraan beliau di wilayah tersebut. === Penangkapan Xanana Gusmão === Pada November 1992, Prabowo sekali lagi terlibat dalam operasi ketenteraan skala besar yang membawa kepada penangkapan pemimpin penentang, [[Xanana Gusmão]]. Lokasi persembunyian Gusmão berjaya dikesan di sebuah lubang bawah tanah di Lahane, berhampiran [[Dili]].<ref name="Friend 2003, p. 276">{{Cite book |last=Friend |first=T. |title=Indonesian Destinies |publisher=Harvard University Press |year=2003 |isbn=0-674-01137-6 |page=276}}</ref> Maklumat strategik mengenai kedudukan Gusmão dikatakan diperoleh hasil daripada risikan dan pemantauan komunikasi, termasuk perbualan telefon antara beliau dengan [[José Ramos-Horta]].<ref name="Friend 2003, p. 276""")/>> Gusmão kemudiannya dibawa ke Jakarta untuk dibicarakan sebelum dijatuhkan hukuman penjara seumur hidup pada Mei 1993. == Pasukan Khusus (Kopassus) == === Penubuhan Unit Anti-Keganasan === Pada tahun 1983, Prabowo Subianto telah ditugaskan dalam unit elit '''Detasmen 81''' (kini dikenali sebagai Sat-81 Gultor) yang memfokuskan kepada operasi memerangi keganasan. Beliau merupakan antara pengasas unit ini setelah berjaya menamatkan latihan kepakaran di luar negara, termasuk kursus ''Special Forces Officer'' di [[Fort Benning]] serta latihan risikan dan anti-keganasan di [[Fort Bragg]], [[Amerika Syarikat]]. Selain itu, beliau juga merupakan lulusan terbaik daripada kursus kepimpinan di GSG-9, [[Jerman]]. === Puncak Kepimpinan Ketenteraan === Sepanjang tempoh perkhidmatannya, Prabowo telah diberikan kepercayaan untuk menggalas pelbagai tanggungjawab strategik. Beliau pernah berkhidmat sebagai Komandan Batalion Infantri Lintas Udara 328, di mana beliau berjaya meningkatkan prestasi unit tersebut menjadi antara yang terbaik dalam [[TNI]]. Kerjaya beliau dalam pasukan elit mencapai kemuncaknya melalui pelantikan berikut: * '''1995:''' Dilantik sebagai Komandan Komando Pasukan Khusus (Kopassus). * '''1996:''' Dinaikkan pangkat kepada Komandan Jeneral (Danjen) Kopassus, menjadikannya ketua tertinggi bagi kor elit tersebut.<ref name="Conboy, Ken 2003">{{cite book |author=Ken Conboy |title=Kopassus: Inside Indonesia's Special Forces |year=2003 |publisher=Equinox Publishing |isbn=9789799589880}}</ref> Di bawah kepimpinan beliau sebagai Danjen Kopassus, beliau telah menerajui beberapa misi berprofil tinggi, termasuk [[Krisis tebusan Mapenduma|Operasi Mapenduma]] pada tahun 1996 bagi membebaskan penyelidik antarabangsa yang ditawan oleh pemberontak di Papua. == Kontroversi dan Dakwaan Pelanggaran Hak Asasi Manusia == === Penglibatan di Timor Timur === Sepanjang tempoh [[Pendudukan Indonesia di Timor Timur]], peranan Prabowo Subianto sering menjadi subjek penelitian antarabangsa. Beliau dikaitkan dengan beberapa siri operasi ketenteraan yang didakwa melibatkan pencabulan hak asasi manusia yang serius. Beberapa laporan mendakwa penggunaan taktik keras oleh unit di bawah seliaan beliau dalam usaha membanteras gerakan pro-kemerdekaan. Salah satu peristiwa yang sering dikaitkan dengan ketegangan di wilayah tersebut ialah [[Pembunuhan beramai-ramai Santa Cruz]] pada tahun 1991, yang mengakibatkan kematian lebih 250 orang awam.<ref>{{cite news|last=Davis|first=Mark|title=Blood on the Cross|url=http://www.abc.net.au/4corners/stories/s39706.htm|newspaper=Four Corners, Australian Broadcasting Corporation|date=12 Julai 1999}}</ref> Walaupun terdapat kritikan tajam, tahap penglibatan langsung beliau dalam arahan khusus bagi peristiwa tersebut kekal menjadi perdebatan antara penyokong hak asasi manusia dan pihak tentera. === Tuntutan Akauntabiliti Antarabangsa === Susulan daripada laporan mengenai keganasan di Timor Timur, terdapat desakan daripada pelbagai organisasi antarabangsa dan aktivis tempatan agar [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] (PBB) menyiasat dakwaan [[Jenayah terhadap kemanusiaan]]. Dakwaan-dakwaan ini telah memberikan kesan jangka panjang terhadap imej antarabangsa beliau, termasuk sekatan visa ke Amerika Syarikat yang dikenakan selama beberapa dekad sebelum ditarik balik pada tahun 2020 semasa beliau menjawat jawatan Menteri Pertahanan.<ref name="prabowoft""")/>> == Peranan Semasa Krisis Mei 1998 == === Kawalan Keselamatan Di Jakarta === Semasa kemuncak [[Rusuhan Mei 1998 di Indonesia|rusuhan reformasi 1998]], Prabowo Subianto atas kapasiti beliau sebagai Panglima Kostrad telah diminta oleh Panglima Kodam Jaya untuk membantu mengawal keselamatan di Jakarta. Di bawah seliaan beliau, pasukan tentera berjaya mengamankan beberapa lokasi strategik dan bangunan penting, termasuk kediaman rasmi Naib Presiden [[B.J. Habibie]] di Kuningan. Selain tindakan ketenteraan, beliau turut memainkan peranan dalam diplomasi awam dengan memujuk tokoh reformis, [[Amien Rais]], untuk membatalkan perhimpunan besar-manaran di [[Monumen Nasional|Monas]] bagi mengelakkan pertumpahan darah yang lebih besar antara orang awam dan pihak berkuasa. === Pertemuan Dengan Tokoh Reformis === Pada 14 Mei 1998, Prabowo mengadakan pertemuan dengan barisan tokoh gerakan reformasi dan aktivis hak asasi manusia, antaranya [[Adnan Buyung Nasution]], [[Setiawan Djodi]], [[W.S. Rendra]], dan [[Bambang Widjajanto]]. Langkah ini dilihat sebagai usaha beliau untuk mencari jalan penyelesaian krisis tanpa melalui jalan kekerasan. Walaupun peranannya dalam tempoh ini sering menjadi subjek perdebatan sejarah, beliau secara konsisten menegaskan pendiriannya untuk tidak melakukan rampasan kuasa tentera (''coup d'état''). Beliau berpendapat bahawa sebarang pengambilalihan kuasa secara paksa hanya akan memburukkan lagi keadaan ekonomi dan kestabilan politik Indonesia pada ketika itu.<ref>{{cite web |title=Profil Prabowo Subianto |url=https://sindonews.com |website=Sindonews |access-date=2024}}</ref> == Menteri Pertahanan (2019–2024) == Prabowo Subianto dilantik sebagai [[Kementerian Pertahanan Republik Indonesia|Menteri Pertahanan]] oleh Presiden [[Joko Widodo]] pada 23 Oktober 2019. Sepanjang tempoh perkhidmatannya, beliau memberi fokus kepada pemodenan [[Alat Utama Sistem Senjata]] (Alutsista) dan memperkukuh doktrin pertahanan negara melalui konsep "Pertahanan Semesta". === Pemodenan Aset Ketenteraan === Beliau memulakan langkah agresif untuk menaik taraf aset [[Tentara Nasional Indonesia]] (TNI) bagi memenuhi sasaran ''Minimum Essential Force'' (MEF). Antara pencapaian utama termasuk: * '''Pembelian Pesawat Tempur:''' Memuktamadkan perjanjian pembelian 42 buah pesawat tempur [[Dassault Rafale]] dari Perancis dan menandatangani memorandum persefahaman (MoU) untuk perolehan pesawat [[Boeing F-15EX Eagle II|F-15EX]] dari Amerika Syarikat. * '''Industri Pertahanan Tempatan:''' Memperkasa [[Pindad]] melalui pengeluaran kenderaan taktis '''Maung''' dan memperkukuh kerjasama dengan industri tempatan untuk mengurangkan kebergantungan kepada teknologi luar. * '''Komponen Cadangan (Komcad):''' Berjaya membentuk dan melatih ribuan anggota Komponen Cadangan (Komcad) sebagai pasukan sokongan kepada TNI dalam situasi kecemasan nasional. === Diplomasi Pertahanan === Prabowo mengamalkan dasar diplomasi yang aktif dengan melawat lebih 20 buah negara dalam tempoh singkat untuk menjalinkan kerjasama strategik. Beliau berjaya memulihkan hubungan ketenteraan dengan [[Amerika Syarikat]], yang membawa kepada penarikan balik sekatan visa terhadap beliau pada tahun 2020. Beliau juga memperkukuh hubungan pertahanan dengan Perancis, Turki, dan negara-negara [[ASEAN]]. === Pendidikan dan Kebajikan === Di bawah seliaan beliau, [[Universiti Pertahanan Indonesia]] (Unhan) telah diperkasakan dengan penubuhan empat fakulti baharu (Kedokteran, Farmasi, MIPA, dan Teknik Militer). Beliau juga memberikan penekanan kepada pembinaan rumah sakit tentera yang moden dan penambahbaikan kualiti pendidikan di SMA Taruna Nusantara. === Program Food Estate === Pada tahun 2020, beliau telah diberikan tanggungjawab tambahan oleh Presiden Joko Widodo untuk menerajui program ''Food Estate'' di Kalimantan Tengah sebagai sebahagian daripada strategi sekuriti makanan negara yang dianggap sebagai sebahagian daripada pertahanan bukan tentera. == Presiden Indonesia (2024–kini) == '''Prabowo Subianto''' mengangkat sumpah sebagai [[Presiden Indonesia]] ke-8 pada 20 Oktober 2024 di Bangunan MPR/DPR, Jakarta, bersama Wakil Presiden [[Gibran Rakabuming Raka]]. Beliau mencatatkan sejarah sebagai presiden tertua di Indonesia ketika dilantik (73 tahun) dan memimpin jemaah menteri yang dikenali sebagai '''Kabinet Merah Putih'''. === Dasar Domestik dan Ekonomi === Sejak setahun pertama pentadbirannya, Prabowo memfokuskan kepada kedaulatan makanan, tenaga, dan pengurusan sumber asli secara cekap: * '''Program Makan Bergizi Gratis (MBG):''' Inisiatif unggulan yang menyasarkan pemberian makanan berkhasiat kepada murid sekolah bagi menangani masalah bantut (stunting) dan meningkatkan kualiti sumber manusia. Program ini dianggarkan mencipta sehingga 1.5 juta peluang pekerjaan baharu melalui rangkaian dapur komuniti. * '''Kedaulatan Ekonomi & Danantara:''' Menubuhkan Badan Pengelola Investasi (BPI) '''Danantara''' sebagai ''Sovereign Wealth Fund'' untuk menguruskan aset strategik negara dan memacu perindustrian nasional. * '''Pencapaian Ekonomi (2025):''' Di bawah kepimpinan beliau, Indonesia mengekalkan pertumbuhan ekonomi yang stabil pada kadar 5.12% (Suku Ke-2 2025) dengan kadar kemiskinan turun ke paras terendah dalam sejarah negara iaitu 8.47%. * '''Pemeriksaan Kesihatan Percuma:''' Melaksanakan program pemeriksaan kesihatan nasional secara percuma untuk setiap warga negara pada hari ulang tahun mereka, yang telah dimanfaatkan oleh lebih 43 juta orang setakat Oktober 2025. === Penguatkuasaan Undang-undang === Pentadbiran beliau menunjukkan ketegasan dalam penyelamatan kewangan negara. Pada April 2026, beliau menyaksikan penyerahan denda administratif dan penyelamatan aset hasil penguatkuasaan kawasan hutan berjumlah lebih '''Rp31.3 trilion''' kepada kerajaan bagi tujuan pembaikan sekolah dan rumah rakyat. === Dasar Luar Negara === Prabowo mengamalkan diplomasi "proaktif" dengan mengekalkan dasar luar yang bebas, aktif, dan berkecuali (non-blok): * '''Diplomasi Global:''' Melakukan siri lawatan intensif ke lebih 25 buah negara (termasuk China, AS, Rusia, dan Britain) untuk mengukuhkan pelaburan dan kedudukan geopolitik Indonesia. * '''Isu Tenaga:''' Pada April 2026, beliau akan mengadakan lawatan rasmi ke Rusia untuk bertemu Presiden Vladimir Putin bagi merundingkan kerjasama strategik berkaitan bekalan tenaga dan geopolitik global. * '''Pemulihan Hubungan AS:''' Berjaya mengukuhkan hubungan ketenteraan dan perdagangan dengan Amerika Syarikat, termasuk perundingan dagang yang saling menguntungkan bagi pelabur global. === Pengunduran dari Organisasi Sukan === Sebagai komitmen untuk fokus sepenuhnya kepada tugas sebagai ketua negara, Prabowo secara rasmi berundur daripada jawatan Ketua Umum Persatuan Pencak Silat Indonesia (IPSI) pada 11 April 2026 selepas menerajui organisasi tersebut selama lebih dua dekad. == Lawatan Luar Negara (2024–kini) == Sejak memegang jawatan, Presiden Prabowo Subianto telah mengamalkan diplomasi proaktif dengan melakukan siri lawatan ke pelbagai negara strategik untuk memperkukuh kerjasama ekonomi, pertahanan, dan keselamatan makanan. === Tahun 2024 === Dalam tempoh dua bulan pertama pentadbirannya, beliau melakukan siri lawatan "maraton" ke negara kuasa besar dunia: * '''8–10 November:''' [[China]] – Menemui Presiden Xi Jinping; memperoleh komitmen pelaburan AS$10 bilion. * '''11–13 November:''' [[Amerika Syarikat]] – Menemui Presiden Joe Biden di Rumah Putih; memperkukuh kerjasama keselamatan dan perdagangan. * '''14–16 November:''' [[Peru]] – Menghadiri Sidang Kemuncak APEC di Lima. * '''17–19 November:''' [[Brazil]] – Menghadiri Sidang Kemuncak G20 di Rio de Janeiro. * '''20–23 November:''' [[United Kingdom]] – Menemui Raja Charles III dan PM Keir Starmer; fokus kepada pelaburan hijau dan pemuliharaan hutan. * '''23–24 November:''' [[Emiriah Arab Bersatu]] (UAE) – Menemui Presiden Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan untuk kerjasama ekonomi strategik. * '''Disember:''' [[Pakistan]] (Menerima anugerah Nishan-e-Pakistan) dan [[Mesir]]. === Tahun 2025 === Tahun ini menyaksikan kekerapan lawatan yang tinggi dengan fokus kepada rantau ASEAN dan rakan strategik global: * '''Januari:''' [[Malaysia]] (Lawatan Negara pertama ke ASEAN; menemui Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim) dan [[India]] (Tetamu Kehormat Hari Republik India). * '''April:''' [[Qatar]] (Menemui Emir Sheikh Tamim bin Hamad Al-Thani) dan [[Jordan]] (Menemui Raja Abdullah II). * '''Mei:''' [[Brunei Darussalam]] (Menerima Bintang Kebesaran Negara) dan [[Thailand]]. * '''Julai:''' [[Perancis]] (Menghadiri perayaan Hari Bastille). * '''Ogos:''' [[Singapura]] (Menghadiri perbarisan Hari Kebangsaan). * '''September:''' Lawatan siri ke [[Jepun]], [[Amerika Syarikat]], [[Kanada]], dan [[Belanda]]. * '''Disember:''' Lawatan susulan ke [[Rusia]] untuk membincangkan isu tenaga. === Tahun 2026 === * '''Januari:''' [[Switzerland]] dan [[United Kingdom]] – Fokus kepada forum ekonomi dan pelaburan teknologi tinggi. * '''Mac:''' Lawatan ke [[Jepun]] dan [[Korea Selatan]] sebagai rakan pelabur utama. * '''April:''' [[Rusia]] (12 April 2026) – Menemui Presiden Vladimir Putin di Moscow untuk membincangkan jaminan bekalan minyak, tenaga nuklear, dan kestabilan geopolitik. <!-- Terjemahan ini merujuk kepada panduan "Wiki format Malay translation". --> == Lihat juga == * [[Senarai ketua negara dan kerajaan semasa]] * [[Senarai ketua eksekutif mengikut kadar kelulusan]] * ''[[On the Art of Military Leadership]]'', sebuah karya dua jilid oleh Subianto == Nota == {{notelist}} == Rujukan == === Petikan === {{reflist}} == Bacaan lanjut == {{refbegin}} * {{cite book|last=Subroto|first=Hendro|year=2009|title=Sintong Panjaitan, perjalanan seorang prajurit para komando|location=Jakarta|publisher=Penerbit Buku Kompas|pages=450–453|isbn=9789797094089}} * {{cite book | last = Purdey | first = Jemma| title = Anti-Chinese Violence in Indonesia, 1996–1999 | year = 2006 | publisher = [[University of Hawaii Press]] | isbn = 978-0-8248-3057-1 |location = Honolulu, HI }} * {{cite book | last = Friend | first = T. | title = Indonesian Destinies | year = 2003 | publisher = Harvard University Press | isbn = 0-674-01137-6 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/indonesiandestin00theo }} {{refend}} == Pautan luar == * [https://web.archive.org/web/20130810230338/http://www-cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/magazine/2000/0303/cs.family.html Asiaweek: An Idealist's Rise And Fall] * [http://www.abc.net.au/foreign/content/2009/s2532107.htm ABC Foreign Correspondent: The Farmer Wants a Country] * [http://www.thejakartaglobe.com/talkback/rebranding-brings-prabowo-into-the-electoral-frame/501697 Jakarta Globe: Rebranding Brings Prabowo Into the Electoral Frame] * [https://www.amazon.co.uk/Military-Democratization-Indonesia-Routledge-Southeast/dp/0415374189/ref=sr_1_11?s=books&ie=UTF8&qid=1336668549&sr=1-11 Military Politics and Democratisation in Indonesia (Routledge Research on Southeast Asia)] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Joko Widodo]]}} {{s-ttl|title=[[Presiden Indonesia]]|years=20 Oktober 2024 – kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=[[Ryamizard Ryacudu]]}} {{s-ttl|title=[[Senarai menteri pertahanan (Indonesia)|Menteri Pertahanan]]|years=2019–2024}} {{s-aft|after=[[Sjafrie Sjamsoeddin]]}} {{s-ppo}} {{s-bef|before=Suhardi}} {{s-ttl|title=Pengerusi Umum [[Parti Gerindra]]|years=2014–kini}} {{s-inc}} {{s-bef|before=Dirinya sendiri|as=calon naib presiden}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2014|2014]], [[Pilihan raya umum Indonesia 2019|2019]] (tewas)<br/>[[Pilihan raya umum Indonesia 2024|2024]] (menang)}} {{s-inc|recent}} {{s-new|party}} {{s-ttl|title=Calon [[Parti Gerindra]]<br/>untuk [[Naib Presiden Indonesia]]|years=[[Pilihan raya presiden Indonesia 2009|2009]] (tewas)}} {{s-aft|after=Dirinya sendiri|as=calon presiden}} {{s-mil}} {{s-bef|before=Sugiono}} {{s-ttl|title=[[Panglima Komando Cadangan Strategik Tentera Darat|Panglima Kostrad]]|years=1998}} {{s-aft|after=Johny Lumintang (pemangku)|after2=[[Djamari Chaniago]]}} {{s-bef|before=Subagyo Hadi Siswoyo}} {{s-ttl|title=[[Komander Kopassus|Komandan Jeneral Kopassus]]|years=1995–1998}} {{s-aft|after=[[Muchdi Purwopranjono]]}} {{s-prec}} {{s-new|first}} {{s-ttl|title=[[Susunan keutamaan Indonesia]]<br/>''Presiden''}} {{s-aft|after=[[Gibran Rakabuming Raka]]|as=Naib Presiden}} {{s-end}} {{Navboxes |title=Rencana berkaitan Prabowo Subianto |list={{Presidents of Indonesia}} {{Current Cabinet of Indonesia}} {{Heads of state of republics}} {{Current heads of government}} {{Current ASEAN Leaders}} {{Current APEC Leaders}} {{List of Current Heads of State of G20}} {{List of current heads of government of G20}} {{Current G20 Leaders}} {{Defense Ministers of Indonesia}} {{Indonesia's New Order}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2009}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2014}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2019}} {{Candidates in the Indonesian presidential election, 2024}} {{Leaders of Indonesian political parties}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Prabowo Subianto}} [[Kategori:Prabowo Subianto| ]] [[Kategori:Kelahiran 1951]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik dari Jakarta]] [[Kategori:Anggota tentera dari Jakarta]] [[Kategori:Presiden Indonesia]] [[Kategori:Jeneral Indonesia]] [[Kategori:Alumni Akademi Tentera Nasional Indonesia]] [[Kategori:Orang Jawa]] [[Kategori:Orang Banyumasan]] [[Kategori:Orang Minahasa]] [[Kategori:Orang Indonesia keturunan Jerman]] [[Kategori:Muslim Indonesia]] [[Kategori:Keluarga Cendana]] [[Kategori:Keluarga Djojohadikusumo]] [[Kategori:Anti-komunis Indonesia]] [[Kategori:Nasionalis Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Parti Gerakan Indonesia Raya]] [[Kategori:Populisme sayap kanan di Indonesia]] [[Kategori:Menteri pertahanan Indonesia]] [[Kategori:Kabinet Indonesia Maju]] [[Kategori:Menteri kerajaan Indonesia]] [[Kategori:Orang yang dinamakan dalam Paradise Papers]] [[Kategori:Kakitangan tentera Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia abad ke-21]] [[Kategori:Salib Agung Legion Kehormatan]] [[Kategori:Kommander Ordre national du Mérite]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Bakti Cemerlang (Tentera)]] [[Kategori:Darjah Salib Besar Matahari Peru]] [[Kategori:Penerima Darjah Zayed]] t7r260s6itf2ydtowhf3ar1vgf0av6k 0 756627 7004308 6084448 2026-11-12T09:43:14Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004308 wikitext text/x-wiki [[Fail:Caviar spoons.jpg|thumb|260px|right|[[Telur ikan|Telur ikan]] (kiri) dan kaviar [[sturgeon]] (kanan) dihidangkan dengan [[nakre]] [[sudu kaviar]] untuk mengelakkan mencemarkan rasa kaviar.]] [[Fail:Beluga sturgeon.png|thumb|260px|right|Kavier yang paling jarang ditemui dan mahal ialah [[sturgeon beluga]] yang kini hampir pupus berhabitat di Laut Caspia]] '''Kaviar''' adalah hidangan yang mengandungi telur ikan berawet garam dari famili [[Acipenseridae]]. Telur ikan ini boleh dihidangkan sebagai "segar" (tidak dipasteur) atau di[[pasteur]], dengan pempasteuran ia mengurangkan nilai masakan dan ekonominya.<ref>According to Jean-Pierre Esmilaire, ''Directeur Général'' of [https://www.caviarhouse-prunier.com/index/index/loc/25/lan/1/International/en/ Caviar House & Prunier]: "two-thirds of caviar's taste is lost through pasteurisation." (in [http://www.caterersearch.com/Articles/2001/02/01/34258/three-star-caviar.html "Three-star caviar", Caterersearch - The complete information source for hospitality, 1 Februari 2001]). Also Judith C. Sutton states that "pasteurized caviar doesn't taste as good or have the consistency of fresh caviar, and caviar lovers avoid it." ( in Judith C. Sutton, ''Champagne & Caviar & Other Delicacies'', New York, Black Dog & Leventhal, 1998, hlm 53.)</ref> Kaviar dianggap makanan mewah dan dimakan sebagai hiasan atau jem. ==Istilah== {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = Caviar and spoon.jpg | alt1 = | caption1 = {{center|[[Kaviar Beluga]]}} | image2 = Caviar tins (Russian and Iranian) (cropped).jpg | alt2 = | caption2 = Tin kaviar Rusia dan Iran: Beluga (kiri), Ossetra (tengah), Sevruga (kanan) | image3 = Ossetra caviar.jpg | alt3 = | caption3 = Kaviar Ossetra, fraiche krem ikan salmon, kroket bawang merah kentang, minyak selasih, telur putih dan kuning }} [[Fail:Caviar butterbrot.jpg|thumb|Telur ikan trout dengan roti]] Menurut Kamus Dewan Bahasa Edisi Keempat, kaviar adalah Istilah kaviar merujuk kepada telur sejenis ikan yang dimasinkan dan dimakan sebagai hidangan istimewa dan mewah. Menurut [[Pertubuhan Makanan dan Pertanian]] [[Persatuan Bangsa-bangsa Bersatu]], telur ikan dari mana-mana ikan yang tidak tergolong dengan spesies [[Acipenseriformes]] (termasuk [[Acipenseridae]] atau sturgeon ''[[sensu stricto]]'', dan [[Polyodontidae]] atau ''paddlefish'') adalah bukan kaviar tetapi merupakan "pengganti kaviar."<ref>"Roe coming from a fish other than Acipenseriformes is not caviar, and is often classified as «caviar substitute»." in [http://www.fao.org/docrep/006/y5261e/y5261e06.htm Catarci, Camillo (2004), "Sturgeons (Acipenseriformes)", in ''World markets and industry of selected commercially-exploited aquatic species with an international conservation profile'', FAO Fisheries Circulars - C990, FAO Corporate Document Repository, Fisheries and Aquaculture Department.]</ref> Kedudukan ini juga diguna pakai oleh [[CITES|Konvensyen Perdagangan Antarabangsa mengenai Spesies Fauna dan Flora]],<ref>"Caviar: processed roe of Acipenseriformes species." in [http://www.cites.org/eng/res/12/12-07R13.shtml CITES (2002), "Annex 1 - CITES guidelines for a universal labelling system for the trade in and identification of caviar", in ''Resolution Conf. 12.7 - Conservation of and trade in sturgeons and paddlefish'', Twelfth meeting of the Conference of the Parties, Santiago (Chile), 3-15 November 2002.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060214041052/http://cites.org/eng/res/12/12-07R13.shtml |date=2006-02-14 }}</ref> [[Tabung Alam Sedunia]],<ref>"Caviar is made from the unfertilized eggs of female sturgeon and paddlefish, among the oldest and largest species of fish living on earth." in [http://www.worldwildlife.org/what/globalmarkets/wildlifetrade/item5684.html World Wide Fund for Nature, Wildlife Trade - Caviar Trade FAQs.]</ref> [[Perkhidmatan Kastam Amerika Syarikat]],<ref>"The United States of America Custom Service (US Customs & Border Protection, 2004) defines caviar thus: Caviar is the eggs or roe of sturgeon preserved with salt. It is prepared by removing the egg masses from freshly caught fish and passing them carefully through a fine-mesh screen to separate the eggs and remove extraneous bits of tissue and fat. At the same time, 4–6 percent salt is added to preserve the eggs and bring out the flavour. Most caviar is produced in Azerbaijan, Russia and Iran from fish taken from the Caspian Sea, the Black Sea, and the Sea of Azov." in [http://foodfancy.net/docs/a0685e01.pdf Johannesson, J. (2006), "1. Fish roe products and relevant resources for the industry: Definitions of caviar", ''Lumpfish caviar – from vessel to consumer'', FAO Fisheries Technical Paper No. 485, Rome, FAO, p.1.]</ref> dan [[Perancis]].<ref>[http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do;jsessionid=46BF33411922BE7C1609CEB7AC30A027.tpdjo08v_3?cidTexte=LEGITEXT000006056141&dateTexte=20100202 Arrêté du 23 février 2007] (NOR: DEVN0750874A; Version consolidée au 06 mai 2007), Article 1: "a) Caviar : oeufs non fécondés, traités, des espèces d'acipensériformes dont la liste figure en annexe du présent arrêté;".</ref> Istilah ini juga digunakan untuk memperihalkan hidangan yang dilihat menyerupai kaviarseperti "kaviar terung" (dibuat daripada terung) dan "kaviar Texas" (dibuat daripada kacang tunggak). ==Kepelbagaian== Empat jenis utama kaviar ialah [[kaviar Beluga|Beluga]], [[Sterlet]], [[Ossetra]] dan [[Sevruga]]. Kaviar yang paling jarang dijumpai dan termahal ialah sturgeon beluga yang berhabitat di Laut Caspian yang bersepadan dengan Iran, Kazakhstan, Rusia, Turkmenistan dan Azerbaijan. Pengeluaran kaviar liar telah digantung di Russia antara 2008 dan 2011 untuk membenarkan stok liar ditambah. Azerbaijan dan Iran juga membenarkan pemancingan sturgeon dari pantai mereka. Kaviar Beluga berharga kerana ia lembut dan telurnya sangat besar (bersaiz kacang). Ia terdiri daripada warna kelabu perak pucat sehingga hitam. Ia diikuti oleh kaviar [[sterlet]] berwarna emas dan kecil merupakan jarang dijumpai dan pernah dipelihara untuk kerabat diraja Rusia, Iran dan Austria. Kualiti yang seterusnya ialah bersaiz sederhana, kelabu ke kepereangan osetra dan kualiti terakhir yang berkedudukan rendahialah kaviar sevgura kelabu. Kaviar yang lebih murah dibuat daripada telur ikan [[Coregonus|putih]] dan [[salmon]] [[Atlantik Utara]]. Berikutan penangkapan ikan yang berlebihan, penuaian dan penjualan kaviar hitam diharamkan di Rusia pada tahun 2007. Terdapat usaha yang tidak berjaya untuk menyambung semula eksport (pada tahun 2010, terhad kepada 150 kg). <ref>[http://www.newzy.net/2011/02/15/russians-caviar-in-europe/ "After a nine year ban Russia has begun exporting sturgeon caviar to the European Union"], Newzy.net, 21 Februari 2011</ref> == Sturgeon Diraja == [[Keluarga Diraja British]] telah mengadakan pertalian lama dengan sturgeon sejak 1324, apabila Edward II menetapkan ia sebagai [[Ikan Diraja]], di mana semua sturgeon ditemui di tepi pantai Kerajaan harta tetap raja. Hari ini, di Kepulauan British hanya ada satu pengeluar kaviar sturgeon iaitu Exmoor Cavair. Sebelum mengeluarkan telur ikan di United Kingdom, syarikat itu menerima surat dari Istana Buckingham mengesahkan bahawa [[Ratu Elizabeth II|Ratu]] tidak akan melanjutkan kuasa mutlak diraja dan oleh itu sturgeon yang dipegang oleh Exmoor Caviar akan menjadi hak milik syarikat. ==Penyimpanan dan maklumat pemakanan== Kaviar mudah rosak dan mesti disimpa dalam peti sejuk sehingga diperlukan. Kaviar yang dipauster mempunyai tekstur yang sedikit berbeza. Ia lambat rosak dan mungkin tidak perlu disimpan dalam peti sejuk sebelum dibuka. Kaviar yang ditekan terdiri daripada telur rodak atau rapuh dan boleh menjadi gabungan beberapa telur ikan. Ia dirawat, dimasin dan ditekan. Sesudu kaviar mampu membekalkan keperluan harian orang dewasa [[vitamin B12]], ia juga tinggi dengan kolesterol dan garam. 1 sudu besar kaviar (16g) mengandungi:<ref name=NAL>{{cite web|last=National Agricultural Library|title=National Nutrient Database for Standard Reference, Release 25, Nutrient data for caviar|url=http://ndb.nal.usda.gov/ndb/foods/show/4369|publisher=USDA|accessdate=15 November 2012}}</ref> * Kalori: 42 * Lemak: 2.86 g * Karbohidrat: 0.64 g * Serat: nil * Protein: 3.94 g * Sodium: 240&nbsp;mg * Kolesterol: 94&nbsp;mg ==Rujukan== {{Reflist|2}} ==Bacaan lanjut== *Peter G. Rebeiz, ''Caviar - a magic history'', ISBN 978-88-6373-103-3, [http://www.sagep.it/easyStore/SchedeVedi.asp?IDCatSchede=1923 Sagep Editori], Genova, Italy, 2010. ==Pautan luar== {{Commons category}} {{Wikisource1911Enc|Caviare}} *[http://beverlyhillscaviar.com/suggestions.php How To Serve Caviar] *[http://www.cookingforengineers.com/article.php?id=156&title=Caviar Cooking For Engineers: Caviar] *[http://news.nationalgeographic.com/news/2007/02/070207-sturgeon.html?source=rss Sturgeon population in Hudson River] - Once-Endangered Sturgeon Rebounding in [[Hudson River]], Study Says *[http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/23_folder/23_articles/23_caviar.html Caspian caviar in peril] *[http://rbth.ru/articles/2011/02/15/russian_caviar_an_old_fish_learns_some_new_tricks_12463.html Russian caviar: an old fish learns some new tricks] *[http://russian.lingualift.com/blog/russian-caviar-roe/ Black Gold: Russian caviar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121002151223/http://russian.lingualift.com/blog/russian-caviar-roe/ |date=2012-10-02 }} {{Makanan laut}} [[Kategori:Telur ikan]] [[Kategori:Masakan Azerbaijan]] [[Kategori:Masakan Iran]] [[Kategori:Masakan Rusia]] [[Kategori:Masakan Perancis]] [[Kategori:Masakan Kazakhstan]] [[Kategori:Masakan laut]] 67hqwvm0887b2f5yio80t9r5w9v2up6 0 762794 7003947 6182964 2026-11-11T16:46:59Z Icodense 205719 Cherleroi → Charleroi 7003947 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Daniel Van Buyten | image = [[Fail:Daniel Van Buyten 2671.jpg|200px]] | image_size = | caption = Van Buyten pada tahun 2013 | fullname = Daniel Van Buyten<ref> name="FIFA Club World Cup Morocco 2013: List of Players">{{Cite news | title = FIFA Club World Cup Morocco 2013: List of Players | url = http://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf | publisher = FIFA | format = PDF | page = 5 | date = 7 Disember 2013 | accessdate = 7 Disember 2013}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1978|2|7|df=y}} | birth_place = [[Chimay]], [[Belgium]] | height = {{height|m=1.97}}<ref>{{cite web|title=van Buyten, Daniel|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/1-bundesliga/2013-14/bayern-muenchen-14/27975/spieler_daniel-van-buyten.html|publisher=kicker|accessdate=4 Mac 2014|language=German}}</ref> | currentclub = | position = [[Pertahanan (bola sepak)|Pertahanan tengah]] | youthyears1 = 1986–1988 | youthclubs1 = JS Froidchapelle | youthyears2 = 1988–1989 | youthclubs2 = JSG Lammetal | youthyears3 = 1989–1991 | youthclubs3 = JS Froidchapelle | youthyears4 = 1991–1993 | youthclubs4 = [[R.O.C. de Charleroi-Marchienne|Olympic Charleroi]] | youthyears5 = 1993–1994 | youthclubs5 = UBS Auvelais | youthyears6 = 1994–1997 | youthclubs6 = FC Somzée | youthyears7 = 1997–1998 | youthclubs7 = [[S. du Pays de Charleroi|Charleroi]] | years1 = 1998–1999 | clubs1 = [[S. du Pays de Charleroi|Charleroi]] | caps1 = 19 | goals1 = 1 | years2 = 1999–2001 | clubs2 = [[Standard Liège]] | caps2 = 57 | goals2 = 7 | years3 = 2001–2004 | clubs3 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | caps3 = 76 | goals3 = 12 | years4 = 2004 | clubs4 = → [[Manchester City F.C.|Manchester City]] (pinjam) | caps4 = 5 | goals4 = 0 | years5 = 2004–2006 | clubs5 = [[Hamburger SV]] | caps5 = 61 | goals5 = 7 | years6 = 2006–2014 | clubs6 = [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] | caps6 = 158 | goals6 = 20 | years7 = 2010–2011 | clubs7 = [[FC Bayern Munich II|Bayern Munich II]] | caps7 = 2 | goals7 = 0 | totalcaps = 378 | totalgoals = 47 | nationalyears1 = 2000 | nationalteam1 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-18 Belgium|Belgium B18]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1999 | nationalteam2 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-21 Belgium|Belgium B21]] | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2001–2014 | nationalteam3 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Belgium|Belgium]] | nationalcaps3 = 84 | nationalgoals3 = 10 }} '''Daniel Van Buyten''' ({{IPA-nl|ˈdaːnijɛl vɑmˈbœy̆tə(n)}}; lahir 7 Februari 1978) merupakan bekas pemain bola sepak Belgium yang bermain di posisi [[Pemain pertahanan (bola sepak)|pertahanan tengah]] untuk [[Pasukan bola sepak kebangsaan Belgium|pasukan kebangsaan Belgium]]. Nama samaran beliau ialah 'Big Dan'.<ref>{{cite web | url = http://www1.skysports.com/football/news/11810/2276201/marseille-star-man-daniel-van-buyten | title = MARSEILLE - STAR MAN - DANIEL VAN BUYTEN | publisher = Sky Sports | accessdate = 28 July 2014 | first = Peter | last = ORourke}}</ref> Pada mulanya, Van Butyen sebagai penyerang ketika berada di kelab [[Sporting Charleroi]], namun beliau berasa beliau lebih sesuai bermain sebagai bek tengah lalu beliau sebagai posisi tersebut ketika berada di kelab [[Olympique de Marseille]], [[Manchester City]], [[Hamburger SV]] dan [[Bayern Munich]]. Van Butyen telah memiliki sebanyak 84 kaps antarabangsa untuk [[Pasukan bola sepak kebangsaan Belgium|Belgium]] dan pernah ke [[Piala Dunia FIFA|Piala Dunia]] sebanyak dua kali iaitu pada tahun [[Piala Dunia FIFA 2002|2002]] dan [[Piala Dunia FIFA 2014|2014]]. == Kehidupan awal == Bapa beliau, Franz merupakan seorang ahli gusti Belgium yang terkenal di Eropah pada era 1960 sehingga 1980.<ref>{{cite web|url=http://www.wrestlingdata.com/index.php?befehl=bios&wrestler=7059 |title=Franz Van Buyten |publisher=Wrestling Data |accessdate=24 May 2013 }}</ref> Ibu beliau, Renate merupakan orang Jerman. == Kerjaya kelab == === Kerjaya awal === Van Buyten menyertai kelab Perancis, [[Olympique de Marseille|Marseille]] pada musim panas 2001 meninggalkan kelab Belgium, [[Standard Liège]] apabila Van Butyen bersama dengan kelab tersebut sejak 1999.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=49151/profile/index.html |title=Daniel Van Buyten |publisher=UEFA |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Pada 31 Januari 2004, Van Butyen bersetuju untuk dipinjam ke kelab [[Liga Perdana Inggeris]], [[Manchester City F.C.|Manchester City]] sehingga akhir musim.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/3447857.stm |title=Man City sign Van Buyten |publisher=BBC Sport |date=31 January 2004 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Van Buyten merupakan pemain yang berbakat dalam setengah musim dan amat dipercayai oleh pengurus kelab tersebut terutama persembahan Van Buyten ketika menentang [[Chelsea F.C.|Chelsea]]. Bekas pengurus, [[Kevin Keegan]] berkata, "Saya tak rasa kita akan kekalkan dia (Van Buyten) sehingga akhir musim, saya rasa dia perlu ke kelab besar yang lain."<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/3526581.stm |title=Keegan to lose Van Buyten |publisher=BBC Sport |date=2 March 2004 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Van Buyten pulang ke Marseille setelah habis perjanjian pinjaman ke Manchester City. Beliau telah ditandatangani oleh kelan [[Bundesliga]], [[Hamburger SV|Hamburg]] pada June 2004 untuk menggantikan kapten [[Nico-Jan Hoogma]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=192104.html |title=Hamburg attract Van Buyten |publisher=UEFA |date=14 June 2004 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> === Bayern Munich === [[Fail:Daniel Van Buyten.jpg|thumb|kanan|200px|Van Buyten bersama Bayern Munich pada 2010]] Pada Jun 2006, Bayern Munich bersetuju untuk menandatangani Van Buyten dari [[Hamburger SV|Hamburg]] dalam kontrak sehingga musim 2009-10.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-us/news/87/germany/2013/01/26/3702250/van-buyten-bayern-should-not-take-arsenal-tie-lightly |title=Van Buyten: Bayern should not take Arsenal tie lightly |publisher=Goal |date=26 January 2013 |accessdate=23 May 2013 | first = Stefan | last = Coerts}}</ref> Van Buyten menjaringkan gol pertamanya untuk Bayern Munich ketika menentang [[FC Energie Cottbus|Energie Cottbus]] pada 9 Disember 2006.<ref>{{cite web|url=http://us.soccerway.com/matches/2006/12/09/germany/bundesliga/fc-bayern-munchen/fc-energie-cottbus/369859/ |title= Bayern München vs. Energie Cottbus 2 - 1 |publisher=US Soccerway |date=9 December 2006 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Van Buyten kemudian menjaringkan gol keduanya untuk kelab Bundesliga itu pada 26 Januari 2007 ketika menentang [[Borussia Dortmund]] tetapi Bayern tewas 2-3.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/en/report/199919/report.html?soccernet=true&cc=null |title=Borussia Dortmund 3-2 Bayern Munich |publisher=ESPN FC |date=26 January 2007 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Van Buyten memasuki perlawanan suku akhir [[Liga Juara-Juara UEFA 2006–07|Liga Juara-Juara]] menentang [[A.C. Milan|AC Milan]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6517189.stm |title=AC Milan 2-2 Bayern Munich |publisher=BBC Sport |date=3 April 2007 |accessdate=23 May 2013 | first = Phil | last = McNulty}}</ref> Van Buyten menjaringkan dua gol pihak lawan dalam kedudukan 2-2 untuk dibawa ke Munich dalam perlawanan penentuan. Namun, Bayern kalah sebagai tuan rumah 0-2.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2006/matches/round=2359/match=300128/postmatch/report/index.html |title=Van Buyten gives Bayern the edge |publisher=UEFA |date=4 April 2007 |accessdate=23 May 2013 | first = Richard | last = Aikman}}</ref> Pada 4 Februari 2010, Bayern Munich telah mengumumkan Van Buyten telah menandatangani kontrak baru bersama kelab tersebut sehingga 2012.<ref>{{cite web | title=Bayern Munich trio sign new deals | work= Ontheminute.com| url=http://www.ontheminute.com/news/news.php?news=20803 | accessdate = 4 February 2010 | date = 4 February 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1445430.html|title=Van Buyten commits future to Bayern|date= 5 February 2010|accessdate=11 February 2010|publisher=UEFA.com}}</ref> Pada 17 Disember 2011, Van Buyten mengambil sepakan percuma di mana beliau pertama kali mengambil sepakan itu pada perlawanan Bayern Munich dan [[1. FC Köln]].<ref>{{cite web | url = http://www.metro.co.uk/sport/oddballs/885184-bayern-munichs-daniel-van-buyten-hits-free-kick-so-hard-the-ball-bursts | title = Bayern Munich's Daniel van Buyten hits free-kick so hard the ball bursts | publisher = metro.co.uk | date = 17 December 2011 | accessdate= 23 December 2011 | first = Alistair | last = Potter}}</ref> Pada 30 April 2012, Van Buyten menandatangani kontrak selama setahun bersama Bayern Munich.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en-us/news/87/germany/2012/04/30/3071240/van-buyten-signs-one-year-extension-with-bayern|title=Van Buyten signs one-year extension with Bayern|date= 30 April 2012 |accessdate= 2 May 2012 |publisher=Goal.com | first = Livio | last = Caferoglu}}</ref> Kedatangan [[Dante Bonfim Costa Santos|Dante]] dari [[Borussia Mönchengladbach]] pada musim panas 2012,<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1620968.html |title=Bayern sign Gladbach defender Dante |publisher=FIFA |date=26 April 2012 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Van Buyten menjadi pemain bek pertahanan utama bersama Dante [[Jérôme Boateng]] untuk musim 2012-13.<ref>{{cite web|url=http://www.guardian.co.uk/football/2013/apr/06/bayern-munich-win-bundesliga-record |title=Bayern Munich crowned Bundesliga champions in record time |publisher=The Guardian |date=6 April 2013 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Van Buyten bermain dalam sepenuhnya perlawanan sehingga minit ke-90 ketika menentang kelab Catalan, [[FC Barcelona]] dalam perlawanan separuh akhir Liga Juara-Juara 3-0 dengan agregat 7-0 dan bertemu dengan [[Borussia Dortmund]] dalam [[Perlawanan Akhir Liga Juara-Juara UEFA 2013|perlawanan akhir Liga Juara-Juara]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2013/matches/round=2000350/match=2009610/postmatch/report/index.html |title=Clinical Bayern complete Barcelona conquest |publisher=UEFA |date=1 May 2013 |accessdate=24 May 2013 | last = Graham | last = Hunter}}</ref> Van Buyten merasakan beliau akan menyertai kelab [[1. FC Köln|FC Köln]] dalam kontraknya yang berbaki setengah musim.<ref>{{cite news|title=Transfer News: Cologne deny deal for Bayern Munich's Daniel van Buyten|url=http://www1.skysports.com/football/news/11890/9268070/transfer-news-cologne-deny-deal-for-bayern-munichs-daniel-van-buyten|publisher=Sky Sports|date=16 April 2014|accessdate=25 May 2014 | first = Thomas | last = Zocher}}</ref> Selepas akhir musim, Van Buyten terpaksa meninggalkan kelab Bayern Munich apabila kelab itu tidak memperbaharui kontraknya.<ref>{{cite news|title=Daniel van Buyten quitte le Bayern Munich|url=http://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Van-buyten-s-en-va/468738|accessdate=21 August 2014|newspaper=[[L'Équipe]]|date=27 May 2014|language=French}}</ref> Kelab [[Liga Profesional Belgium]], [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]] ingin mengajak Van Buyten ke kelab tersebut dengan kontrak bersama dua tahun pada Ogos 2014,<ref>{{cite news|title=Daniel Van Buyten zegt 'nee' tegen Anderlecht en gaat met pensioen|url=http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/dmf20140814_01217446However|accessdate=21 August 2014|publisher=[[Het Nieuwsblad]]|date=14 August 2014|language=nl}}</ref> namun beliau menolak apabila beliau mengumumkan persaraan dari bola sepak.<ref>{{cite news|title=Van Buyten: "Mein Körper hat genug gelitten"|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/startseite/609808/artikel_van-buyten_mein-koerper-hat-genug-gelitten.html|accessdate=21 August 2014|publisher=kicker|date=14 August 2014|language=German}}</ref> == Kerjaya antarabangsa == Van Buyten telah dipanggil untuk memasuki skuad kebangsaan pada 2001 dan kap pertama Van Buyten untuk Belgium pada 28 Februari ketika perlawanan menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan San Marino|San Marino]] dalam [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2002 (UEFA)|kelayakan Piala Dunia 2002]],<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/belg-recintlp.html |title= Belgium - Record International Players |publisher=RSSSF |accessdate=23 May 2013 | date = 16 May 2013 | first = Karel | last = Stokkermans}}</ref> keputusan perlawanan tersebut ialah Belgium menang besar 10-1starting in a 10–1.<ref>{{cite web |url=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=4395/preliminaries/preliminary=3835/matches/match=19655/report.html |title=Belgium - San Marino 10:1 (3:0) |publisher=FIFA |date=28 February 2001 |accessdate=23 May 2013 |archive-date=2012-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120701062539/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=4395/preliminaries/preliminary=3835/matches/match=19655/report.html |url-status=dead }}</ref> Gol pertama Van Buyten ialah dalam kap kedua beliau, ketika perlawanan kelayakan Piala Dunia menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Scotland|Scotland]], seri 2-2 pada 24 Mac 2001.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2002/1240101.stm |title=Clockwatch: Scotland 2-2 Belgium |publisher=BBC Sport |date=24 March 2001 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Selepas aksi terbaik Van Buyten bersama Marseille di Perancis, pemain pertahanan muda itu memasuki skuad untuk [[Piala Dunia FIFA 2002]] di [[Korea Selatan]] dan [[Jepun]].<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=4395/teams/team=43935.html |title=Belgium |publisher=FIFA |date=31 May 2012 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Van Buyten bermain sehingga minit ke-90 dalam perlawanan pembukaan kejohanan itu apabila seri 2-2 menentang tuan rumah, [[Pasukan bola sepak kebangsaan Jepun|Jepun]] pada 4 Jun.<ref>{{cite web|url=http://www.guardian.co.uk/football/2002/jun/05/worldcupfootball2002.sport3 |title=Gunner Inamoto makes a point |publisher=The Guardian |date=4 June 2004 |accessdate=23 May 2013 | first = Vivek | last = Chaudhary}}</ref> Dalam perlawanan kedua, Belgium seri sekali lagi bertemu [[Pasukan bola sepak kebangsaan Tunisia|Tunisia]] 1-1 apabila Van Buyten menerima kad kuning untuk Belgium.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/matches_wallchart/tunisia_v_belgium/default.stm |title=Tunisia hold Belgium |publisher=BBC Sport |date=10 June 2004 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Van Buyten membantu Belgium untuk ke peringkat kalah mati apabila menang 3-2 ke atas [[Pasukan bola sepak kebangsaan Rusia|Rusia]]..<ref>{{cite web|url= http://www.guardian.co.uk/football/2002/jun/14/minutebyminute.worldcupfootball20023 |title=Belgium 3 - 2 Russia |publisher=The Guardian |date=14 June 2002 |accessdate=23 May 2013 | first = Sean | last = Ingle}}</ref> Dalam peringkat kalah mati, Belgium bertemu dengan juara empat kali kejohanan, [[Pasukan bola sepak kebangsaan Brazil|Brazil]].<ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/article-123241/World-Cup-Belgium-face-Brazil.html |title=World Cup: Belgium through to face Brazil |publisher=Daily Mail |date=14 June 2002 |accessdate=23 May 2013 | last = Marc | last = Wilmots}}</ref> Brazil mengalahkan Belgium 2-0 dengan jaringan [[Rivaldo]] dan [[Ronaldo]].<ref>{{cite web|url= http://www.nytimes.com/2002/06/18/sports/18iht-brazil_ed3__1.html |title=Brazil 2, Belgium 0 : Irrepressible duo is the difference |publisher=NY Times |date=18 June 2002 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Belgium tersingkir daripada kejohananan itu Van Buyten bermain dalam semua perlawanan [[kelayakan UEFA Euro 2004]]<ref>{{cite web|url=http://us.soccerway.com/players/daniel-van-buyten/2042/matches/ |title= Matches of D. Van Buyten |publisher=Soccerway |accessdate=23 May 2013 }}</ref> tetapi Belgium gagal ke kejohanan tersebut apabila tewas kepada [[Pasukan bola sepak kebangsaan Croatia|Croatia]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2004/matches/round=1579/match=69043/postmatch/report/index.html |title=Victory not enough for Belgium |publisher=UFEA |date=11 October 2003 |accessdate=23 May 2013 }}</ref> Pada 11 Februari 2009, Van Buyten menjaringkan dua gol untuk Belgium dalam perlawanan persahabatan menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Slovenia|Slovenia]], 2-0.<ref>{{cite web | url = http://globoesporte.globo.com/Esportes/Noticias/Futebol/0,,MUL997920-9842,00-VAN+BUYTEN+BRILHA+E+BELGICA+DERROTA+A+ESLOVENIA+EM+AMISTOSO.html | title = Van Buyten brilha, e Bélgica derrota a Eslovênia em amistoso | accessdate = 5 May 2012 | date = 11 February 2009 | language=Portuguese | work = Globoesporte.com}}</ref> Pada 9 September, Van Buyten menjaringkan satu gol untuk Belgium dalam [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2010 - UEFA Kumpulan 5|kelayakan Piala Dunia 2010]] apabila tewas kepada [[Pasukan bola sepak kebangsaan Armenia|Armenia]] 1-2, satu gol tidak cukup untuk Belgium menang.<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/preliminaries/europe/matches/round=250471/match=300042926/report.html |title=Armenia - Belgium 2:1 (1:0) |publisher=FIFA |date=9 September 2009 |accessdate=23 May 2013}}</ref> Kekalahan itu bermakna Belgium tiada harapan untuk layak ke [[Piala Dunia FIFA 2010]] di [[Afrika Selatan]].<ref>{{cite web|url=http://goal.blogs.nytimes.com/2009/09/09/belgium-loses-again-as-coach-quits/ |title=Belgium Loses Again as Coach Quits |publisher=NY Times |date=9 September 2009 |accessdate=23 May 2013 | first = Jack | last = Bell}}</ref> Dalam kelayakan [[UEFA Euro 2012]], Belgium ditempatkan dalam [[Kelayakan UEFA Euro 2012 Kumpulan A|Kumpulan A]] di mana terdapat pasukan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Jerman|Jerman]], [[Pasukan bola sepak kebangsaan Turki|Turki]] dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Austria|Austria]].<ref>{{cite web|url=http://www.heute.at/sport/fussball/Quali-Termine-fuer-Euro-2012-stehen-fest;art681,232607 |title=Quali-Termine für Euro 2012 stehen fest |publisher=Heute |date=22 February 2010 |accessdate=23 May 2013 |language=German }}</ref> Van Buyten menjaringkan dua gol menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Turki|Turki]] namun dua gol tidak cukup untuk menewaskan Turki apabila Turki menang 2-3, Belgium bermain dengan 10 orang pemain apabila kapten [[Vincent Kompany]] dibuang padang akibat menerima dua kad kuning.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2012/matches/round=15171/match=2002117/postmatch/report/index.html |title=Arda strike condemns Belgium to defeat |publisher=UEFA |date=7 September 2010 |accessdate=23 May 2013 | first = Dirk | last = Vermeiren}}</ref> Belgium sekali lagi gagal untuk ke perlawanan play-off dengan perbezaan dua mata di belakang Turki apabila tewas 1-3 kepada Jerman dalam perlawanan akhir kelayakan pada 11 Oktober 2011..<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2012/matches/round=15171/match=2002112/postmatch/report/index.html |title=Germany stamp out Belgium's fire |publisher=UEFA |date=11 October 2011 |accessdate=23 May 2013 | first = Steffen | last = Potter}}</ref> Dalam [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2014 (UEFA)|kelayakan Piala Dunia 2014]], pemain veteran itu membuat lima pemunculan bersama Belgium untuk memasuki kejohanan itu dalam masa 12 tahun.<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=375523/index.html|title=Daniel VAN BUYTEN|accessdate=22 June 2014|work=FIFA}}</ref> Pada 13 Mei 2014, Van Buyten telah disenaraikan dalam skuad Belgium untuk [[Piala Dunia FIFA 2014]] di [[Brazil]].<ref>{{cite news|title=Adnan Januzaj included in Belgium's World Cup squad|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27395150|accessdate=15 May 2014|newspaper=[[BBC Sport]]|date=13 May 2014}}</ref> Pada berumur 36 tahun, beliau memulakan aksi Piala Dunia dalam perlawanan menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Algeria|Algeria]], Belgium menang 2-1 di [[Belo Horizonte]].<ref>{{cite news|last1=Chowdhury|first1=Saj|title=Belgium 2-1 Algeria|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25285127|accessdate=17 June 2014|work=[[BBC Sport]]|date=17 June 2014}}</ref> == Kerjaya statistik == [[Fail:Daniel Van Buyten 2671.jpg|thumb|200px|Daniel Van Buyten.]] === Kelab === {| class="wikitable" Style="text-align: center;font-size:90%" |- !colspan="3"| Prestasi kelab !colspan="2"| Liga !colspan="2"| Piala !colspan="2"| Piala Liga !colspan="2"| Benua !colspan="2"| Lain !colspan="2"| Jumlah !rowspan="3"| {{Tooltip|Ref.|Reference}} |- ! Kelab ! Liga ! Musim ! App ! Gol ! App ! Gol ! App ! Gol ! App ! Gol ! App ! Gol ! App ! Gol |- !colspan="3"| Belgium !colspan="2"| Liga !colspan="2"| [[Piala Belgium]] !colspan="2"| [[Piala Liga Belgium|Piala Liga]] !colspan="2"| [[UEFA|Eropah]] !colspan="2"| Lain !colspan="2"| Jumlah |- | [[R. Charleroi S.C.|Charleroi]] | [[Liga Profesional Belgium|Divisyen Pertama]] | [[Divisyen Pertama Belgium 1998–99|1998–99]] | 19 | 1 | <!-- Cup appearances --> | <!-- Cup goals --> | <!-- League cup appearances --> | <!-- League cup goals --> | colspan="2"| — | colspan="2"| — | '''19''' | '''1''' | <!-- Reference --> |- ! colspan="3"| Jumlah ! 19 ! 1 ! ! ! ! ! colspan="2"| — ! colspan="2"| — ! 19 ! 1 ! — |- | rowspan="2"| [[Standard Liège]] | rowspan="2"| Divisyen Pertama | [[Divisyen Pertama Belgium 1999–2000|1999–2000]] | 28 | 3 | <!-- Cup appearances --> | <!-- Cup goals --> | <!-- League cup appearances --> | <!-- League cup goals --> | colspan="2"| — | rowspan="2" colspan="2"| — | '''28''' | '''3''' | <!-- Reference --> |- | [[Divisyen Pertama Belgium 2000–01|2000–01]] | 26 | 3 | <!-- Cup appearances --> | <!-- Cup goals --> | <!-- League cup appearances --> | <!-- League cup goals --> | 2 | 1 | '''28''' | '''4''' | <!-- Reference --> |- ! colspan="3"| Jumlah ! 54 ! 6 ! ! ! ! ! 2 ! 1 ! colspan="2"| — ! 56 ! 7 ! — |- !colspan="3"| Perancis !colspan="2"| Liga !colspan="2"| [[Coupe de France]] !colspan="2"| [[Coupe de la Ligue]] !colspan="2"| [[UEFA|Eropah]] !colspan="2"| Lain !colspan="2"| Jumlah ! {{Tooltip|Ref.|Reference}} |- | rowspan="3"|[[Olympique de Marseille|Olympique Marseille]] | [[Ligue 1]] | [[Divisyen I Perancis 2001–02|2001–02]] | 23 | 2 | <!-- Cup appearances --> | <!-- Cup goals --> | <!-- League cup appearances --> | <!-- League cup goals --> | colspan="2"| — | rowspan="3" colspan="2"| — | '''23''' | '''3''' | <!-- Reference --> |- | rowspan="2"| [[Ligue 1]] | [[Ligue 1 2002–03|2002–03]] | 35 | 8 | <!-- Cup appearances --> | <!-- Cup goals --> | <!-- League cup appearances --> | <!-- League cup goals --> | colspan="2"| — | '''35''' | '''8''' | <!-- Reference --> |- | [[Ligue 1 2003–04|2003–04]] | 18 | 2 | <!-- Cup appearances --> | <!-- Cup goals --> | <!-- League cup appearances --> | <!-- League cup goals --> | 8 | 1 | '''26''' | '''3''' | <!-- Reference --> |- ! colspan="3"| Jumlah ! 76 ! 6 ! ! ! ! ! 8 ! 1 ! colspan="2"| — ! 84 ! 8 ! — |- !colspan="3"| England !colspan="2"| Liga !colspan="2"| [[Piala FA]] !colspan="2"| [[Piala Liga Inggeris|Piala Liga]] !colspan="2"| [[UEFA|Eropah]] !colspan="2"| Lain !colspan="2"| Jumlah ! {{Tooltip|Ref.|Reference}} |- | [[Manchester City F.C.|Manchester City]] | Liga Perdana | [[Manchester City F.C. musim 2003–04|2003–04]] | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | colspan="2"| — | '''5''' | '''0''' | <!-- Reference --> |- ! colspan="3"| Jumlah ! 5 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! 0 ! colspan="2"| — ! 5 ! 0 ! — |- !colspan="3"| Jerman !colspan="2"| Liga !colspan="2"| [[DFB-Pokal]] !colspan="2"| [[DFB-Ligapokal]] !colspan="2"| [[UEFA|Eropah]] !colspan="2"| Lain !colspan="2"| Jumlah ! {{Tooltip|Ref.|Reference}} |- | rowspan="2"| [[Hamburger SV]] | rowspan="2"| [[Bundesliga]] | [[Hamburger SV musim 2004–05|2004–05]] | 34 | 5 | 1 | 0 | colspan="2"| — | 4 | 0 | rowspan="2" colspan="2"| — | '''39''' | '''5''' | <ref>{{cite web|title=Daniel van Buyten|url=http://www.fussballdaten.de/spieler/buytendanielvan/2005/|publisher=Fussballdaten.de|accessdate=14 July 2014|language=German}}</ref> |- | [[Hamburger SV musim 2005–06|2005–06]] | 27 | 2 | 3 | 1 | colspan="2"| — | 15 | 2 | '''45''' | '''5''' | <ref>{{cite web|title=Daniel van Buyten|url=http://www.fussballdaten.de/spieler/buytendanielvan/2006/|publisher=Fussballdaten.de|accessdate=14 July 2014|language=German}}</ref> |- ! colspan="3"| Jumlah ! 61 ! 7 ! 4 ! 1 ! colspan="2"| — ! 19 ! 2 ! colspan="2"| — ! 84 ! 10 ! — |- | rowspan="5"| [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] | rowspan="5"| Bundesliga | [[FC Bayern Munich musim 2006–07|2006–07]] | 31 | 3 | 3 | 0 | 2 | 0 | 10 | 2 | rowspan="4" colspan="2"| — | '''46''' | '''5''' | <ref>{{cite web|title=Daniel van Buyten|url=http://www.fussballdaten.de/spieler/buytendanielvan/2007/|publisher=Fussballdaten.de|accessdate=14 July 2014|language=German}}</ref> |- | [[FC Bayern Munich musim 2007–08|2007–08]] | 19 | 1 | 4 | 1 | 1 | 0 | 3 | 1 | '''27''' | '''3''' | <ref>{{cite web|title=Daniel van Buyten|url=http://www.fussballdaten.de/spieler/buytendanielvan/2008/|publisher=Fussballdaten.de|accessdate=14 July 2014|language=German}}</ref> |- | [[FC Bayern Munich musim 2008–09|2008–09]] | 18 | 3 | 2 | 0 | rowspan="8" colspan="2"| — | 5 | 1 | '''25''' | '''4''' | <ref>{{cite web|title=van Buyten, Daniel|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/2008-09/27975/vereinsspieler_daniel-van-buyten.html|publisher=kicker|accessdate=14 July 2014|language=German}}</ref> |- | [[FC Bayern Munich musim 2008–10|2009–10]] | 31 | 6 | 5 | 2 | 12 | 1 | '''48''' | '''9''' | <ref>{{cite web|title=van Buyten, Daniel|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/2009-10/27975/vereinsspieler_daniel-van-buyten.html|publisher=kicker|accessdate=14 July 2014|language=German}}</ref> |- | [[FC Bayern Munich musim 2010–11|2010–11]] | 21 | 2 | 3 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | '''39''' | '''2''' | <ref> name="Spieler-Statistik 2010/11">{{cite web|title=van Buyten, Daniel|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/2010-11/27975/vereinsspieler_daniel-van-buyten.html|publisher=kicker|accessdate=14 July 2014|language=German}}</ref> |- | rowspan="2"| [[FC Bayern Munich II|Bayern Munich II]] | [[3. Liga]] | [[FC Bayern Munich II musim 2010-11|2010–11]] | 1 | 0 | rowspan="2" colspan="2"| — | rowspan="2" colspan="2"| — | rowspan="2" colspan="2"| — | '''1''' | '''0''' | <ref> name="Spieler-Statistik 2010/11"</ref> |- | [[Regionalliga Süd]] | [[2011–12 Regionalliga|2011–12]] | 1 | 0 | '''1''' | '''0''' | <ref> name="Spieler-Statistik 2011/12">{{cite web|title=van Buyten, Daniel|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/2011-12/27975/vereinsspieler_daniel-van-buyten.html|publisher=kicker|accessdate=14 July 2014|language=German}}</ref> |- | rowspan="3"| Bayern Munich | rowspan="3"| Bundesliga | [[FC Bayern Munich musim 2011-12|2011–12]] | 13 | 4 | 2 | 0 | 7 | 0 | colspan="2"| — | '''22''' | '''4''' | <ref> name="Spieler-Statistik 2011/12"</ref> |- | [[FC Bayern Munich musim 2012-13|2012–13]] | 13 | 0 | 4 | 0 | 6 | 0 | 0 | 0 | '''23''' | '''0''' |<ref>{{cite web|title=van Buyten, Daniel|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/2012-13/27975/vereinsspieler_daniel-van-buyten.html|publisher=kicker|accessdate=14 July 2014|language=German}}</ref> |- | [[FC Bayern Munich musim 2013-14|2013–14]] | 12 | 1 | 3 | 0 | 2 | 0 | 1 | 0 | '''18''' | '''1''' | <ref>{{cite web|title=van Buyten, Daniel|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/2013-14/27975/vereinsspieler_daniel-van-buyten.html|publisher=kicker|accessdate=14 July 2014|language=German}}</ref><ref>{{cite news|title=Reus eröffnet und beendet den Torreigen|url=http://www.kicker.de/d-supercup-fb-1/2013/1/1887827/spielbericht_borussia-dortmund-17_bayern-muenchen-14.html|accessdate=14 July 2014|publisher=kicker|date=27 July 2013}}</ref> |- ! colspan="3"| Jumlah di Bayern Munich ! 158 ! 20 ! 26 ! 2 ! 3 ! 0 ! 50 ! 5 ! 1 ! 0 ! 250 ! 32 ! — |- ! colspan="3"| Jumlah di Bayern Munich II ! 2 ! 0 ! colspan="2"| — ! colspan="2"| — ! colspan="2"| — ! colspan="2"| — ! 2 ! 0 ! — |- ! colspan="3"| Jumlah kerjaya ! 375 ! 40 ! 30 ! 3 ! 3 ! 0 ! 79 ! 9 ! 1 ! 0 ! 488 ! 52 ! — |} === Gol antarabangsa === {| class="wikitable" ! # !! Tarikh !! Lokasi !! Pasukan lawan !! Skor !! Keputusan !! Kejohanan |- | 1 || 24 Mac 2001 || [[Glasgow]], [[Scotland]] || {{fb|SCO}} || 2–'''2''' || 2–2 || [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2002 (UEFA)|Kelayakan Piala Dunia 2002]] |- | 2 || 30 Mac 2005 || [[Serravalle, San Marino|Serravalle]], [[San Marino]] || {{fb|SMR}} || 1–'''2''' || 1–2 || [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2006 (UEFA)|Kelayakan Piala Dunia 2006]] |- | 3 || 7 September 2005 || [[Antwerp]], [[Belgium]] || {{fb|SMR}} || '''8'''–0 || 8–0 || Kelayakan Piala Dunia 2006 |- | 4 || 6 September 2006 || [[Yerevan]], [[Armenia]] || {{fb|ARM}} || 0–'''1''' || 0–1 || [[Kelayakan UEFA Euro 2008|Kelayakan Euro 2008]] |- | 5 || rowspan="2" | 11 Februari 2009 || rowspan="2" | [[Genk]], Belgium || rowspan="2" | {{fb|SVN}} || '''1'''–0 || rowspan="2" | 2–0 || rowspan="2" | [[Perlawanan persahabatan|Persahabatan]] |- | 6 || '''2'''–0 |- | 7 || 9 September 2009 || Yerevan, Armenia || {{fb|ARM}} || 2–'''1''' || 2–1 || [[Kelayakan Piala Dunia FIFA 2010 (UEFA)|Kelayakan Piala Dunia 2010]] |- | 8 || rowspan="2" | 7 September 2010 || rowspan="2" | [[Istanbul]], [[Turki]] || rowspan="2" | {{fb|TUR}} || 0–'''1''' || rowspan="2" | 3–2 || rowspan="2" | [[Kelayakan UEFA Euro 2012|Kelayakan Euro 2012]] |- | 9 || 2–'''2''' |- | 10 || 11 November 2011 || [[Liège]], Belgium || {{fb|ROU}} || '''1'''–0 || 2–1 || Persahabatan |} == Rujukan == {{reflist|2}} {{Navboxes colour |title=Skuad Belgium |bg=#EF3340 |fg=#FDDA25 |bordercolor=black |list1= {{Skuad Belgium Piala Dunia FIFA 2002}} {{Skuad Belgium Piala Dunia FIFA 2014}} }} {{Persondata | NAME = Van Buyten, Daniel | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Pemain bola sepak Belgium | DATE OF BIRTH = 7 Februari 1978 | PLACE OF BIRTH = Chimay, Belgium | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Van Buyten, Daniel}} [[Kategori:Kelahiran 1978]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pemain bola sepak Belgium]] [[Kategori:Pemain Liga Perdana Inggeris]] [[Kategori:Pemain Manchester City F.C.]] [[Kategori:Pemain Hamburger SV]] [[Kategori:Pemain FC Bayern Munich]] [[Kategori:Pemain Piala Dunia FIFA 2002]] [[Kategori:Pemain Piala Dunia FIFA 2014]] [[Kategori:Orang Belgium dari keturunan Jerman]] [[Kategori:Pemain Bundesliga]] [[Kategori:Pemain Ligue 1]] [[Kategori:Pemain Standard Liège]] [[Kategori:Pemain Liga Pro Belgium]] [[Kategori:Pemain Olympique de Marseille]] pg0eqbcixgdpe8sb7kh84m3rhg2fgl8 0 764416 7004037 7003354 2026-11-12T00:02:41Z Mnha1206 394769 /* Senarai Elaun Imigresen */ 7004037 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Pangkat, Jawatan, Gred Gaji & Elaun Imigresen == === '''Pangkat, Jawatan & Gred Gaji Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ ! colspan="12" |'''<big>PANGKAT, JAWATAN & GRED GAJI IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! rowspan="3" |Singkatan ! rowspan="3" |Jawatan & Penempatan ! colspan="2" |'''PERBANDINGAN GRED GAJI SSM (LAMA) DENGAN GRED GAJI SSPA (BARU)''' ! colspan="2" rowspan="2" |Jadual Gaji Minimum - Maksimum (JGMM) SSPA (Baru) (RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan (KGT) (Setahun)(RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan di Gaji Maksimum (KGM) (Setahun) (RM) ! rowspan="3" |Epaulet ! rowspan="3" |Gorget |- ! rowspan="2" |Gred Gaji SSM (Lama) ! rowspan="2" |Gred Gaji SSPA (Baru) |- !Minimum !Maksimum |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen Director General of Immigration |KPI DGI |KPI (Ibu Pejabat) | colspan="2" |JUSA A Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama A (VU5) |9,400 |26,200 | rowspan="4" |9% |519.94 |[[Fail:Epaulet_KPI_JUSA_A.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget_KPI_JUSA_A_&_TKPI,_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen Deputy Director General of Immigration |TKPI DDGI |TKPI (Kawalan) (Ibu Pejabat) TKPI (Operasi) (Ibu Pejabat) TKPI (Pengurusan) (Ibu Pejabat) | colspan="2" rowspan="2" |JUSA B Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama B (VU6) | rowspan="2" |8,650 | rowspan="2" |24,030 | rowspan="2" |477.01 |[[Fail:Epaulet_TKPI_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) Senior Principal Director of Immigration |PgK (I) SPDI | - Kosong - |[[Fail:Epaulet_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) Principal Director of Immigration |PgK (II) PDI |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak | colspan="2" |JUSA C Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama C (VU7) |7,990 |22,040 |437.63 |[[Fail:Epaulet_PgK_(II)_JUSA_C.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan Senior Director of Immigration |PgK SDI |Pengarah Imigresen Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |KP54 / PTD M54 |KP14 / PTD M14 |6,560 |15,360 |320 |362.13 |[[Fail:Epaulet_PgK_KP14_@_M14.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen Director of Immigration |PgI DI |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan |KP52 / PTD M52 |KP13 / PTD M13 |6,210 |14,370 |290 |339.96 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PgI_KP13,_M13_&_KPP_KP12,_M12.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen Principal Assistant Director of Immigration |KPP PADI |Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Timbalan Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan Atase Imigresen (Luar Negara) |KP48 / PTD M48 |KP12 / PTD M12 |5,530 |13,540 |270 |320.25 |[[Fail:Gorget_KPP_KP12_@_M12.jpg|tengah|thumb]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Assistant Director of Immigration |PPK SADI |Pengarah Imigresen WP Labuan Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri Atase Imigresen (Luar Negara) |KP44 / PTD M44 |KP10 / PTD M10 |3,840 |12,150 |250 |286.80 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPK_KP10,_M10_&_PPI_KP9,_M9.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PPK_KP10_@_M10.jpg|tengah|thumb]] |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen Assistant Director of Immigration |PPI ADI |Timbalan Pengarah Imigresen Labuan Timbalan Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri |KP41 / KP42 PTD M41 / M42 |KP9 / PTD M9 |2,250 |11,110 |225 |262.68 |[[Fail:Gorget_PPI_KP9_@_M9.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Principal Deputy Assistant Director of Immigration |KTPP PDADI | rowspan="3" |Pegawai Pelaksana Kanan Imigresen / Penolong Penguasa Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP38 |KP7 |3,810 |9,290 |180 |218.70 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KTPP_KP7_&_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KTPP_KP7.jpg|tengah|thumb]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Deputy Assistant Director of Immigration |TPPK SDADI |KP32 ATAU KP38 (TBK1) |KP6 ATAU KP7 (TBK1) |3,080 |8,560 |155 |206.55 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1)_&_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Deputy Assistant Director of Immigration |TPPI DADI |KP29 ATAU KP32 (TBK1) ATAU KP38 (TBK2) |KP5 ATAU KP6 (TBK1) ATAU KP7 (TBK2) |1,650 |6,620.0 |145 |155.19 |[[Fail:Epaulet_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi Chief Principal Immigration Officer |K/PIT CPIO | rowspan="8" |Pegawai Pelaksana Rendah Imigresen / Pegawai Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP28 |KP4 |2,930 |6,410 |130 |152.76 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPIT_KP4_&_PIT_KP3.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KPIT_KP4.jpg|tengah|thumb]] |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi Principal Immigration Officer |PIT PIO |KP26 |KP3 |2,790 |6,090 |125 |143.76 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PIT_KP3_&_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan Assistant Principal Immigration Officer |PIK APIO |KP22 ATAU KP26 (TBK1) |KP2 ATAU KP3 (TBK1) | rowspan="2" |2,220 | rowspan="2" |5,770 | rowspan="2" |115 | rowspan="2" |136.02 |[[Fail:Epaulet_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |16. |Pegawai Imigresen (I) 1st Rank Immigration Officer (I) |PI (I) IO (I) |KP22 (TBK1) ATAU KP26 (TBK2) |KP2 (TBK1) ATAU KP3 (TBK2) | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2)_&_PI_(II)_KP1_(Genap_10_Tahun).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |17. |Pegawai Imigresen (II) 2nd Rank Immigration Officer (II) |PI (II) IO (II) |KP19 GENAP 10 TAHUN |KP1 GENAP 10 TAHUN | rowspan="4" |1,500 | rowspan="4" |4,680 | rowspan="4" |100 | rowspan="4" |109.56 | rowspan="4" |[[Fail:Gorget_PI_(II),_PI_(III)_&_PI_KP1.jpg|tengah|thumb]] |- |18. |Pegawai Imigresen (III) 3rd Rank Immigration Officer |PI (III) IO (III) |KP19 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |KP1 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |[[Fail:Epaulet_PI_(III)_KP1_(Genap_5_Tahun_dan_Disahkan).jpg|tengah|thumb]] |- |19. | rowspan="2" |Pegawai Imigresen Immigration Officer | rowspan="2" |PI IO |KP19 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |KP1 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |[[Fail:Epaulet_PI_KP1_(Telah_Mengikuti_Kursus_Asas_di_AIMM).jpg|tengah|thumb]] |- |20. |KP19 KADET LANTIKAN BARU |KP1 KADET LANTIKAN BARU | - TIADA TANDA PANGKAT - |} === '''Senarai Elaun Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="13" |'''<big>SENARAI ELAUN IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! colspan="4" |'''<big>IMBUHAN TETAP</big>''' ! colspan="7" |'''<big>KOMPONEN BERUBAH</big>''' |- ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Khidmat Awam (ITKA) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Perumahan (ITP) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Keraian (ITK) (Sebulan) (RM) ! colspan="4" |'''ELAUN KHAS JUSA''' !'''PEGUN KADAR ELAUN SSPA''' ! colspan="2" |'''ELAUN KHAS IMIGRESEN''' !'''COLA''' |- !Imbuhan Tetap Jawatan Utama JUSA (ITJU) (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Ikhtisas Kumpulan Pengurusan Tertinggi JUSA* (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Pembantu Rumah JUSA (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Menyelenggara Rumah JUSA (Setahun) (RM) !Bayaran Imbuhan Wilayah<big>^</big> (BIW) (Sebulan)(RM) !Bayaran Insentif Penguat Kuasa (BIP) (Pegawai di Bahagian/Unit Penguatkuasaan, Jabatan Imigresen Malaysia)<br /> (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Mngikut Lokasi dan Tahap Kesusahan (BIMLTK) (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) (Sebulan) (RM) |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen (KPI) Gred Utama A (VU5) '''<big>★★★★</big>''' ! rowspan="5" |Tiada |2000 |4000 |2500 |1250 | rowspan="4" |500 | rowspan="4" |2000 | rowspan="4" |960 ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="5" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) ! rowspan="4" |Tiada |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen (TKPI) Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Kluster)''' | rowspan="2" |1600 | rowspan="2" |3050 | rowspan="2" |1500 | rowspan="2" |750 |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) [PgK (I)] Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Sebaris)''' |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) [PgK (II)] Gred Utama C (VU7) '''<big>★★</big>''' |1300 |2500 |1000 |500 |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan (PgK) Gred KP14 / KP54 '''<big>★</big>''' |900 |800 !Tiada !Tiada !Tiada !Tiada |360 |200 |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen (PgI) Gred KP13 / KP52 ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="2" |700 |600 ! ! ! ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |360 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen (KPP) Gred KP12 / KP48 |550 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan (PPK) Gred KP10 / KP44 |400 |400 |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen (PPI) Gred KP9 / KP41 |300 |300 !Tiada |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (KTPP) Gred KP7 / KP38 |220 | rowspan="3" |300 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="3" |300 | rowspan="3" |200 | rowspan="3" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="3" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan (TPPK) Gred KP6 / KP32 | rowspan="2" |160 |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (TPPI) Gred KP5 / KP29 |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (K/PIT) Gred KP4 / KP28 | rowspan="2" |140 | rowspan="4" |300 ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |270 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi / Pegawai Imigresen Kanan KP3 (TBK1) / Pegawai Imigresen (I) KP3 (TBK2) PIT / PIK KP3 (TBK1) / PI (I) KP3 (TBK2) Gred KP3 / KP26 |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan / Pegawai Imigresen (I) KP2 (TBK1) PIK / PI (I) KP2 (TBK1) Gred KP2 / KP22 | rowspan="2" |115 |- |16. |Pegawai Imigresen (II) / Pegawai Imigresen (III) / Pegawai Imigresen PI (II) / PI (III) / PI Gred KP1/ KP19 |} '''<big>Petunjuk :</big>''' <big>'''*'''</big> Bayaran Insentif Khas secara bulanan kepada Pegawai Perubatan, Pegawai Pergigian, Jurutera, Arkitek, Juruukur Bahan dan Akauntan bagi Kumpulan Pengurusan Tertinggi adalah seperti formula berikut : 50% x Imbuhan Tetap Jawatan Utama/Gred Khas (JUSA) '''<big>^</big>''' 1. Penerima BIW (wilayah asal adalah Sabah/Sarawak/W.P. Labuan) yang menerima kadar BIW lebih rendah daripada kadar Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) mengikut kawasan, pegawai akan menerima BIW pada kadar BISH mengikut kawasan berkenaan (hanya terpakai kepada pegawai yang bertukar wilayah ke Semenanjung sahaja). 2. Penerima BIW (wilayah asal adalah Semenanjung) yang baru berkelayakan akan menerima BIW pada kadar BISH yang diterima sebelum bertukar wilayah jika kadar tetap BIW adalah lebih rendah daripada kadar BISH. '''<big>Sumber :</big>''' 1. https://akimportlee.blogspot.com/2018/02/tips-temuduga-jawatan-pegawai-imigresen.html 2. https://www.imi.gov.my/index.php/profil-jabatan/carta-organisasi-jabatan/ 3. https://www.imi.gov.my/wp-content/uploads/2026/02/AP-BIL.01-TAHUN-2025.pdf 4. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2027/sp/Buku-Senarai-Perjawatan-2027-Jilid6.pdf 5. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2026/sp/LAMPIRAN-A.pdf 6. https://docs.jpa.gov.my/docs/sspa/SSPA_LAMPIRAN_E.pdf 7. https://www.mohe.gov.my/warga/muat-turun/manual-dan-garis-panduan/bahagian-pengurusan-sumber-manusia/unit-pengurusan-perkhidmatan-prestasi/908-elaun-dalam-perkhidmatan-awam-pdf/file 8. https://docs.jpa.gov.my/docs/pp/1996/pp041996.pdf == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] nicv5hnens6svalrwwdbjsni6k8t9mg 7004038 7004037 2026-11-12T00:03:06Z Mnha1206 394769 /* Senarai Elaun Imigresen */ 7004038 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Pangkat, Jawatan, Gred Gaji & Elaun Imigresen == === '''Pangkat, Jawatan & Gred Gaji Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ ! colspan="12" |'''<big>PANGKAT, JAWATAN & GRED GAJI IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! rowspan="3" |Singkatan ! rowspan="3" |Jawatan & Penempatan ! colspan="2" |'''PERBANDINGAN GRED GAJI SSM (LAMA) DENGAN GRED GAJI SSPA (BARU)''' ! colspan="2" rowspan="2" |Jadual Gaji Minimum - Maksimum (JGMM) SSPA (Baru) (RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan (KGT) (Setahun)(RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan di Gaji Maksimum (KGM) (Setahun) (RM) ! rowspan="3" |Epaulet ! rowspan="3" |Gorget |- ! rowspan="2" |Gred Gaji SSM (Lama) ! rowspan="2" |Gred Gaji SSPA (Baru) |- !Minimum !Maksimum |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen Director General of Immigration |KPI DGI |KPI (Ibu Pejabat) | colspan="2" |JUSA A Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama A (VU5) |9,400 |26,200 | rowspan="4" |9% |519.94 |[[Fail:Epaulet_KPI_JUSA_A.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget_KPI_JUSA_A_&_TKPI,_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen Deputy Director General of Immigration |TKPI DDGI |TKPI (Kawalan) (Ibu Pejabat) TKPI (Operasi) (Ibu Pejabat) TKPI (Pengurusan) (Ibu Pejabat) | colspan="2" rowspan="2" |JUSA B Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama B (VU6) | rowspan="2" |8,650 | rowspan="2" |24,030 | rowspan="2" |477.01 |[[Fail:Epaulet_TKPI_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) Senior Principal Director of Immigration |PgK (I) SPDI | - Kosong - |[[Fail:Epaulet_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) Principal Director of Immigration |PgK (II) PDI |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak | colspan="2" |JUSA C Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama C (VU7) |7,990 |22,040 |437.63 |[[Fail:Epaulet_PgK_(II)_JUSA_C.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan Senior Director of Immigration |PgK SDI |Pengarah Imigresen Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |KP54 / PTD M54 |KP14 / PTD M14 |6,560 |15,360 |320 |362.13 |[[Fail:Epaulet_PgK_KP14_@_M14.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen Director of Immigration |PgI DI |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan |KP52 / PTD M52 |KP13 / PTD M13 |6,210 |14,370 |290 |339.96 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PgI_KP13,_M13_&_KPP_KP12,_M12.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen Principal Assistant Director of Immigration |KPP PADI |Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Timbalan Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan Atase Imigresen (Luar Negara) |KP48 / PTD M48 |KP12 / PTD M12 |5,530 |13,540 |270 |320.25 |[[Fail:Gorget_KPP_KP12_@_M12.jpg|tengah|thumb]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Assistant Director of Immigration |PPK SADI |Pengarah Imigresen WP Labuan Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri Atase Imigresen (Luar Negara) |KP44 / PTD M44 |KP10 / PTD M10 |3,840 |12,150 |250 |286.80 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPK_KP10,_M10_&_PPI_KP9,_M9.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PPK_KP10_@_M10.jpg|tengah|thumb]] |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen Assistant Director of Immigration |PPI ADI |Timbalan Pengarah Imigresen Labuan Timbalan Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri |KP41 / KP42 PTD M41 / M42 |KP9 / PTD M9 |2,250 |11,110 |225 |262.68 |[[Fail:Gorget_PPI_KP9_@_M9.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Principal Deputy Assistant Director of Immigration |KTPP PDADI | rowspan="3" |Pegawai Pelaksana Kanan Imigresen / Penolong Penguasa Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP38 |KP7 |3,810 |9,290 |180 |218.70 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KTPP_KP7_&_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KTPP_KP7.jpg|tengah|thumb]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Deputy Assistant Director of Immigration |TPPK SDADI |KP32 ATAU KP38 (TBK1) |KP6 ATAU KP7 (TBK1) |3,080 |8,560 |155 |206.55 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1)_&_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Deputy Assistant Director of Immigration |TPPI DADI |KP29 ATAU KP32 (TBK1) ATAU KP38 (TBK2) |KP5 ATAU KP6 (TBK1) ATAU KP7 (TBK2) |1,650 |6,620.0 |145 |155.19 |[[Fail:Epaulet_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi Chief Principal Immigration Officer |K/PIT CPIO | rowspan="8" |Pegawai Pelaksana Rendah Imigresen / Pegawai Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP28 |KP4 |2,930 |6,410 |130 |152.76 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPIT_KP4_&_PIT_KP3.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KPIT_KP4.jpg|tengah|thumb]] |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi Principal Immigration Officer |PIT PIO |KP26 |KP3 |2,790 |6,090 |125 |143.76 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PIT_KP3_&_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan Assistant Principal Immigration Officer |PIK APIO |KP22 ATAU KP26 (TBK1) |KP2 ATAU KP3 (TBK1) | rowspan="2" |2,220 | rowspan="2" |5,770 | rowspan="2" |115 | rowspan="2" |136.02 |[[Fail:Epaulet_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |16. |Pegawai Imigresen (I) 1st Rank Immigration Officer (I) |PI (I) IO (I) |KP22 (TBK1) ATAU KP26 (TBK2) |KP2 (TBK1) ATAU KP3 (TBK2) | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2)_&_PI_(II)_KP1_(Genap_10_Tahun).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |17. |Pegawai Imigresen (II) 2nd Rank Immigration Officer (II) |PI (II) IO (II) |KP19 GENAP 10 TAHUN |KP1 GENAP 10 TAHUN | rowspan="4" |1,500 | rowspan="4" |4,680 | rowspan="4" |100 | rowspan="4" |109.56 | rowspan="4" |[[Fail:Gorget_PI_(II),_PI_(III)_&_PI_KP1.jpg|tengah|thumb]] |- |18. |Pegawai Imigresen (III) 3rd Rank Immigration Officer |PI (III) IO (III) |KP19 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |KP1 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |[[Fail:Epaulet_PI_(III)_KP1_(Genap_5_Tahun_dan_Disahkan).jpg|tengah|thumb]] |- |19. | rowspan="2" |Pegawai Imigresen Immigration Officer | rowspan="2" |PI IO |KP19 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |KP1 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |[[Fail:Epaulet_PI_KP1_(Telah_Mengikuti_Kursus_Asas_di_AIMM).jpg|tengah|thumb]] |- |20. |KP19 KADET LANTIKAN BARU |KP1 KADET LANTIKAN BARU | - TIADA TANDA PANGKAT - |} === '''Senarai Elaun Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="13" |'''<big>SENARAI ELAUN IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! colspan="4" |'''<big>IMBUHAN TETAP</big>''' ! colspan="7" |'''<big>KOMPONEN BERUBAH</big>''' |- ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Khidmat Awam (ITKA) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Perumahan (ITP) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Keraian (ITK) (Sebulan) (RM) ! colspan="4" |'''ELAUN KHAS JUSA''' !'''PEGUN KADAR ELAUN SSPA''' ! colspan="2" |'''ELAUN KHAS IMIGRESEN''' !'''COLA''' |- !Imbuhan Tetap Jawatan Utama JUSA (ITJU) (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Ikhtisas Kumpulan Pengurusan Tertinggi JUSA* (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Pembantu Rumah JUSA (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Menyelenggara Rumah JUSA (Setahun) (RM) !Bayaran Imbuhan Wilayah<big>^</big> (BIW) (Sebulan)(RM) !Bayaran Insentif Penguat Kuasa (BIP) (Pegawai di Bahagian/Unit Penguatkuasaan, Jabatan Imigresen Malaysia)<br /> (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Mngikut Lokasi dan Tahap Kesusahan (BIMLTK) (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) (Sebulan) (RM) |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen (KPI) Gred Utama A (VU5) '''<big>★★★★</big>''' ! rowspan="5" |Tiada |2000 |4000 |2500 |1250 | rowspan="4" |500 | rowspan="4" |2000 | rowspan="4" |960 ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="5" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) ! rowspan="4" |Tiada |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen (TKPI) Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Kluster)''' | rowspan="2" |1600 | rowspan="2" |3050 | rowspan="2" |1500 | rowspan="2" |750 |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) [PgK (I)] Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Sebaris)''' |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) [PgK (II)] Gred Utama C (VU7) '''<big>★★</big>''' |1300 |2500 |1000 |500 |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan (PgK) Gred KP14 / KP54 '''<big>★</big>''' |900 |800 !Tiada !Tiada !Tiada !Tiada |360 |200 |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen (PgI) Gred KP13 / KP52 ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="2" |700 |600 ! ! ! ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |360 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen (KPP) Gred KP12 / KP48 |550 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan (PPK) Gred KP10 / KP44 |400 |400 |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen (PPI) Gred KP9 / KP41 |300 |300 !Tiada |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (KTPP) Gred KP7 / KP38 |220 | rowspan="3" |300 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="3" |300 | rowspan="3" |200 | rowspan="3" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="3" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan (TPPK) Gred KP6 / KP32 | rowspan="2" |160 |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (TPPI) Gred KP5 / KP29 |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (K/PIT) Gred KP4 / KP28 | rowspan="2" |140 | rowspan="4" |300 ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |270 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi / Pegawai Imigresen Kanan KP3 (TBK1) / Pegawai Imigresen (I) KP3 (TBK2) PIT / PIK KP3 (TBK1) / PI (I) KP3 (TBK2) Gred KP3 / KP26 |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan / Pegawai Imigresen (I) KP2 (TBK1) PIK / PI (I) KP2 (TBK1) Gred KP2 / KP22 | rowspan="2" |115 |- |16. |Pegawai Imigresen (II) / Pegawai Imigresen (III) / Pegawai Imigresen PI (II) / PI (III) / PI Gred KP1/ KP19 |} '''<big>Petunjuk :</big>''' <big>'''*'''</big> Bayaran Insentif Khas secara bulanan kepada Pegawai Perubatan, Pegawai Pergigian, Jurutera, Arkitek, Juruukur Bahan dan Akauntan bagi Kumpulan Pengurusan Tertinggi adalah seperti formula berikut : 50% x Imbuhan Tetap Jawatan Utama/Gred Khas (JUSA) '''<big>^</big>''' 1. Penerima BIW (wilayah asal adalah Sabah/Sarawak/W.P. Labuan) yang menerima kadar BIW lebih rendah daripada kadar Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) mengikut kawasan, pegawai akan menerima BIW pada kadar BISH mengikut kawasan berkenaan (hanya terpakai kepada pegawai yang bertukar wilayah ke Semenanjung sahaja). 2. Penerima BIW (wilayah asal adalah Semenanjung) yang baru berkelayakan akan menerima BIW pada kadar BISH yang diterima sebelum bertukar wilayah jika kadar tetap BIW adalah lebih rendah daripada kadar BISH. '''<big>Sumber :</big>''' 1. https://akimportlee.blogspot.com/2018/02/tips-temuduga-jawatan-pegawai-imigresen.html 2. https://www.imi.gov.my/index.php/profil-jabatan/carta-organisasi-jabatan/ 3. https://www.imi.gov.my/wp-content/uploads/2026/02/AP-BIL.01-TAHUN-2025.pdf 4. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2027/sp/Buku-Senarai-Perjawatan-2027-Jilid6.pdf 5. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2026/sp/LAMPIRAN-A.pdf 6. https://docs.jpa.gov.my/docs/sspa/SSPA_LAMPIRAN_E.pdf 7. https://www.mohe.gov.my/warga/muat-turun/manual-dan-garis-panduan/bahagian-pengurusan-sumber-manusia/unit-pengurusan-perkhidmatan-prestasi/908-elaun-dalam-perkhidmatan-awam-pdf/file 8. https://docs.jpa.gov.my/docs/pp/1996/pp041996.pdf == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] mgb2lgkyhqpjfu1szkh3lz9r8suwvuu 7004039 7004038 2026-11-12T00:04:17Z Mnha1206 394769 /* Senarai Elaun Imigresen */ 7004039 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Pangkat, Jawatan, Gred Gaji & Elaun Imigresen == === '''Pangkat, Jawatan & Gred Gaji Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ ! colspan="12" |'''<big>PANGKAT, JAWATAN & GRED GAJI IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! rowspan="3" |Singkatan ! rowspan="3" |Jawatan & Penempatan ! colspan="2" |'''PERBANDINGAN GRED GAJI SSM (LAMA) DENGAN GRED GAJI SSPA (BARU)''' ! colspan="2" rowspan="2" |Jadual Gaji Minimum - Maksimum (JGMM) SSPA (Baru) (RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan (KGT) (Setahun)(RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan di Gaji Maksimum (KGM) (Setahun) (RM) ! rowspan="3" |Epaulet ! rowspan="3" |Gorget |- ! rowspan="2" |Gred Gaji SSM (Lama) ! rowspan="2" |Gred Gaji SSPA (Baru) |- !Minimum !Maksimum |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen Director General of Immigration |KPI DGI |KPI (Ibu Pejabat) | colspan="2" |JUSA A Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama A (VU5) |9,400 |26,200 | rowspan="4" |9% |519.94 |[[Fail:Epaulet_KPI_JUSA_A.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget_KPI_JUSA_A_&_TKPI,_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen Deputy Director General of Immigration |TKPI DDGI |TKPI (Kawalan) (Ibu Pejabat) TKPI (Operasi) (Ibu Pejabat) TKPI (Pengurusan) (Ibu Pejabat) | colspan="2" rowspan="2" |JUSA B Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama B (VU6) | rowspan="2" |8,650 | rowspan="2" |24,030 | rowspan="2" |477.01 |[[Fail:Epaulet_TKPI_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) Senior Principal Director of Immigration |PgK (I) SPDI | - Kosong - |[[Fail:Epaulet_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) Principal Director of Immigration |PgK (II) PDI |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak | colspan="2" |JUSA C Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama C (VU7) |7,990 |22,040 |437.63 |[[Fail:Epaulet_PgK_(II)_JUSA_C.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan Senior Director of Immigration |PgK SDI |Pengarah Imigresen Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |KP54 / PTD M54 |KP14 / PTD M14 |6,560 |15,360 |320 |362.13 |[[Fail:Epaulet_PgK_KP14_@_M14.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen Director of Immigration |PgI DI |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan |KP52 / PTD M52 |KP13 / PTD M13 |6,210 |14,370 |290 |339.96 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PgI_KP13,_M13_&_KPP_KP12,_M12.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen Principal Assistant Director of Immigration |KPP PADI |Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Timbalan Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan Atase Imigresen (Luar Negara) |KP48 / PTD M48 |KP12 / PTD M12 |5,530 |13,540 |270 |320.25 |[[Fail:Gorget_KPP_KP12_@_M12.jpg|tengah|thumb]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Assistant Director of Immigration |PPK SADI |Pengarah Imigresen WP Labuan Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri Atase Imigresen (Luar Negara) |KP44 / PTD M44 |KP10 / PTD M10 |3,840 |12,150 |250 |286.80 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPK_KP10,_M10_&_PPI_KP9,_M9.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PPK_KP10_@_M10.jpg|tengah|thumb]] |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen Assistant Director of Immigration |PPI ADI |Timbalan Pengarah Imigresen Labuan Timbalan Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri |KP41 / KP42 PTD M41 / M42 |KP9 / PTD M9 |2,250 |11,110 |225 |262.68 |[[Fail:Gorget_PPI_KP9_@_M9.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Principal Deputy Assistant Director of Immigration |KTPP PDADI | rowspan="3" |Pegawai Pelaksana Kanan Imigresen / Penolong Penguasa Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP38 |KP7 |3,810 |9,290 |180 |218.70 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KTPP_KP7_&_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KTPP_KP7.jpg|tengah|thumb]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Deputy Assistant Director of Immigration |TPPK SDADI |KP32 ATAU KP38 (TBK1) |KP6 ATAU KP7 (TBK1) |3,080 |8,560 |155 |206.55 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1)_&_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Deputy Assistant Director of Immigration |TPPI DADI |KP29 ATAU KP32 (TBK1) ATAU KP38 (TBK2) |KP5 ATAU KP6 (TBK1) ATAU KP7 (TBK2) |1,650 |6,620.0 |145 |155.19 |[[Fail:Epaulet_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi Chief Principal Immigration Officer |K/PIT CPIO | rowspan="8" |Pegawai Pelaksana Rendah Imigresen / Pegawai Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP28 |KP4 |2,930 |6,410 |130 |152.76 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPIT_KP4_&_PIT_KP3.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KPIT_KP4.jpg|tengah|thumb]] |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi Principal Immigration Officer |PIT PIO |KP26 |KP3 |2,790 |6,090 |125 |143.76 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PIT_KP3_&_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan Assistant Principal Immigration Officer |PIK APIO |KP22 ATAU KP26 (TBK1) |KP2 ATAU KP3 (TBK1) | rowspan="2" |2,220 | rowspan="2" |5,770 | rowspan="2" |115 | rowspan="2" |136.02 |[[Fail:Epaulet_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |16. |Pegawai Imigresen (I) 1st Rank Immigration Officer (I) |PI (I) IO (I) |KP22 (TBK1) ATAU KP26 (TBK2) |KP2 (TBK1) ATAU KP3 (TBK2) | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2)_&_PI_(II)_KP1_(Genap_10_Tahun).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |17. |Pegawai Imigresen (II) 2nd Rank Immigration Officer (II) |PI (II) IO (II) |KP19 GENAP 10 TAHUN |KP1 GENAP 10 TAHUN | rowspan="4" |1,500 | rowspan="4" |4,680 | rowspan="4" |100 | rowspan="4" |109.56 | rowspan="4" |[[Fail:Gorget_PI_(II),_PI_(III)_&_PI_KP1.jpg|tengah|thumb]] |- |18. |Pegawai Imigresen (III) 3rd Rank Immigration Officer |PI (III) IO (III) |KP19 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |KP1 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |[[Fail:Epaulet_PI_(III)_KP1_(Genap_5_Tahun_dan_Disahkan).jpg|tengah|thumb]] |- |19. | rowspan="2" |Pegawai Imigresen Immigration Officer | rowspan="2" |PI IO |KP19 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |KP1 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |[[Fail:Epaulet_PI_KP1_(Telah_Mengikuti_Kursus_Asas_di_AIMM).jpg|tengah|thumb]] |- |20. |KP19 KADET LANTIKAN BARU |KP1 KADET LANTIKAN BARU | - TIADA TANDA PANGKAT - |} === '''Senarai Elaun Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="13" |'''<big>SENARAI ELAUN IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! colspan="4" |'''<big>IMBUHAN TETAP</big>''' ! colspan="7" |'''<big>KOMPONEN BERUBAH</big>''' |- ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Khidmat Awam (ITKA) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Perumahan (ITP) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Keraian (ITK) (Sebulan) (RM) ! colspan="4" |'''ELAUN KHAS JUSA''' !'''PEGUN KADAR ELAUN SSPA''' ! colspan="2" |'''ELAUN KHAS IMIGRESEN''' !'''COLA''' |- !Imbuhan Tetap Jawatan Utama JUSA (ITJU) (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Ikhtisas Kumpulan Pengurusan Tertinggi JUSA* (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Pembantu Rumah JUSA (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Menyelenggara Rumah JUSA (Setahun) (RM) !Bayaran Imbuhan Wilayah<big>^</big> (BIW) (Sebulan)(RM) !Bayaran Insentif Penguat Kuasa (BIP) (Pegawai di Bahagian/Unit Penguatkuasaan, Jabatan Imigresen Malaysia)<br /> (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Mngikut Lokasi dan Tahap Kesusahan (BIMLTK) (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) (Sebulan) (RM) |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen (KPI) Gred Utama A (VU5) '''<big>★★★★</big>''' ! rowspan="5" |Tiada |2000 |4000 |2500 |1250 | rowspan="4" |500 | rowspan="4" |2000 | rowspan="4" |960 ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="5" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) ! rowspan="4" |Tiada |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen (TKPI) Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Kluster)''' | rowspan="2" |1600 | rowspan="2" |3050 | rowspan="2" |1500 | rowspan="2" |750 |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) [PgK (I)] Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Sebaris)''' |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) [PgK (II)] Gred Utama C (VU7) '''<big>★★</big>''' |1300 |2500 |1000 |500 |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan (PgK) Gred KP14 / KP54 '''<big>★</big>''' |900 |800 !Tiada !Tiada !Tiada !Tiada |360 |200 |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen (PgI) Gred KP13 / KP52 ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="2" |700 |600 ! ! ! ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |360 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen (KPP) Gred KP12 / KP48 |550 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan (PPK) Gred KP10 / KP44 |400 |400 |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen (PPI) Gred KP9 / KP41 |300 |300 !Tiada |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (KTPP) Gred KP7 / KP38 |220 | rowspan="3" |300 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="3" |300 | rowspan="3" |200 | rowspan="3" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="3" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan (TPPK) Gred KP6 / KP32 | rowspan="2" |160 |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (TPPI) Gred KP5 / KP29 |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (K/PIT) Gred KP4 / KP28 | rowspan="2" |140 | rowspan="4" |300 ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |270 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi / Pegawai Imigresen Kanan KP3 (TBK1) / Pegawai Imigresen (I) KP3 (TBK2) PIT / PIK KP3 (TBK1) / PI (I) KP3 (TBK2) Gred KP3 / KP26 |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan / Pegawai Imigresen (I) KP2 (TBK1) PIK / PI (I) KP2 (TBK1) Gred KP2 / KP22 | rowspan="2" |115 |- |16. |Pegawai Imigresen (II) / Pegawai Imigresen (III) / Pegawai Imigresen PI (II) / PI (III) / PI Gred KP1/ KP19 |} '''<big>Petunjuk :</big>''' <big>'''*'''</big> Bayaran Insentif Khas secara bulanan kepada Pegawai Perubatan, Pegawai Pergigian, Jurutera, Arkitek, Juruukur Bahan dan Akauntan bagi Kumpulan Pengurusan Tertinggi adalah seperti formula berikut : 50% x Imbuhan Tetap Jawatan Utama/Gred Khas (JUSA) '''<big>^</big>''' 1. Penerima BIW (wilayah asal adalah Sabah/Sarawak/W.P. Labuan) yang menerima kadar BIW lebih rendah daripada kadar Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) mengikut kawasan, pegawai akan menerima BIW pada kadar BISH mengikut kawasan berkenaan (hanya terpakai kepada pegawai yang bertukar wilayah ke Semenanjung sahaja). 2. Penerima BIW (wilayah asal adalah Semenanjung) yang baru berkelayakan akan menerima BIW pada kadar BISH yang diterima sebelum bertukar wilayah jika kadar tetap BIW adalah lebih rendah daripada kadar BISH. '''<big>Sumber :</big>''' 1. https://akimportlee.blogspot.com/2018/02/tips-temuduga-jawatan-pegawai-imigresen.html 2. https://www.imi.gov.my/index.php/profil-jabatan/carta-organisasi-jabatan/ 3. https://www.imi.gov.my/wp-content/uploads/2026/02/AP-BIL.01-TAHUN-2025.pdf 4. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2027/sp/Buku-Senarai-Perjawatan-2027-Jilid6.pdf 5. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2026/sp/LAMPIRAN-A.pdf 6. https://docs.jpa.gov.my/docs/sspa/SSPA_LAMPIRAN_E.pdf 7. https://www.mohe.gov.my/warga/muat-turun/manual-dan-garis-panduan/bahagian-pengurusan-sumber-manusia/unit-pengurusan-perkhidmatan-prestasi/908-elaun-dalam-perkhidmatan-awam-pdf/file 8. https://docs.jpa.gov.my/docs/pp/1996/pp041996.pdf == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] 0x3e63sbvqpxwd6nsyag1i8vfrip1cd 7004040 7004039 2026-11-12T00:04:54Z Mnha1206 394769 /* Senarai Elaun Imigresen */ 7004040 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Pangkat, Jawatan, Gred Gaji & Elaun Imigresen == === '''Pangkat, Jawatan & Gred Gaji Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ ! colspan="12" |'''<big>PANGKAT, JAWATAN & GRED GAJI IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! rowspan="3" |Singkatan ! rowspan="3" |Jawatan & Penempatan ! colspan="2" |'''PERBANDINGAN GRED GAJI SSM (LAMA) DENGAN GRED GAJI SSPA (BARU)''' ! colspan="2" rowspan="2" |Jadual Gaji Minimum - Maksimum (JGMM) SSPA (Baru) (RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan (KGT) (Setahun)(RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan di Gaji Maksimum (KGM) (Setahun) (RM) ! rowspan="3" |Epaulet ! rowspan="3" |Gorget |- ! rowspan="2" |Gred Gaji SSM (Lama) ! rowspan="2" |Gred Gaji SSPA (Baru) |- !Minimum !Maksimum |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen Director General of Immigration |KPI DGI |KPI (Ibu Pejabat) | colspan="2" |JUSA A Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama A (VU5) |9,400 |26,200 | rowspan="4" |9% |519.94 |[[Fail:Epaulet_KPI_JUSA_A.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget_KPI_JUSA_A_&_TKPI,_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen Deputy Director General of Immigration |TKPI DDGI |TKPI (Kawalan) (Ibu Pejabat) TKPI (Operasi) (Ibu Pejabat) TKPI (Pengurusan) (Ibu Pejabat) | colspan="2" rowspan="2" |JUSA B Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama B (VU6) | rowspan="2" |8,650 | rowspan="2" |24,030 | rowspan="2" |477.01 |[[Fail:Epaulet_TKPI_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) Senior Principal Director of Immigration |PgK (I) SPDI | - Kosong - |[[Fail:Epaulet_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) Principal Director of Immigration |PgK (II) PDI |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak | colspan="2" |JUSA C Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama C (VU7) |7,990 |22,040 |437.63 |[[Fail:Epaulet_PgK_(II)_JUSA_C.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan Senior Director of Immigration |PgK SDI |Pengarah Imigresen Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |KP54 / PTD M54 |KP14 / PTD M14 |6,560 |15,360 |320 |362.13 |[[Fail:Epaulet_PgK_KP14_@_M14.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen Director of Immigration |PgI DI |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan |KP52 / PTD M52 |KP13 / PTD M13 |6,210 |14,370 |290 |339.96 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PgI_KP13,_M13_&_KPP_KP12,_M12.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen Principal Assistant Director of Immigration |KPP PADI |Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Timbalan Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan Atase Imigresen (Luar Negara) |KP48 / PTD M48 |KP12 / PTD M12 |5,530 |13,540 |270 |320.25 |[[Fail:Gorget_KPP_KP12_@_M12.jpg|tengah|thumb]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Assistant Director of Immigration |PPK SADI |Pengarah Imigresen WP Labuan Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri Atase Imigresen (Luar Negara) |KP44 / PTD M44 |KP10 / PTD M10 |3,840 |12,150 |250 |286.80 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPK_KP10,_M10_&_PPI_KP9,_M9.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PPK_KP10_@_M10.jpg|tengah|thumb]] |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen Assistant Director of Immigration |PPI ADI |Timbalan Pengarah Imigresen Labuan Timbalan Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri |KP41 / KP42 PTD M41 / M42 |KP9 / PTD M9 |2,250 |11,110 |225 |262.68 |[[Fail:Gorget_PPI_KP9_@_M9.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Principal Deputy Assistant Director of Immigration |KTPP PDADI | rowspan="3" |Pegawai Pelaksana Kanan Imigresen / Penolong Penguasa Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP38 |KP7 |3,810 |9,290 |180 |218.70 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KTPP_KP7_&_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KTPP_KP7.jpg|tengah|thumb]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Deputy Assistant Director of Immigration |TPPK SDADI |KP32 ATAU KP38 (TBK1) |KP6 ATAU KP7 (TBK1) |3,080 |8,560 |155 |206.55 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1)_&_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Deputy Assistant Director of Immigration |TPPI DADI |KP29 ATAU KP32 (TBK1) ATAU KP38 (TBK2) |KP5 ATAU KP6 (TBK1) ATAU KP7 (TBK2) |1,650 |6,620.0 |145 |155.19 |[[Fail:Epaulet_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi Chief Principal Immigration Officer |K/PIT CPIO | rowspan="8" |Pegawai Pelaksana Rendah Imigresen / Pegawai Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP28 |KP4 |2,930 |6,410 |130 |152.76 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPIT_KP4_&_PIT_KP3.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KPIT_KP4.jpg|tengah|thumb]] |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi Principal Immigration Officer |PIT PIO |KP26 |KP3 |2,790 |6,090 |125 |143.76 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PIT_KP3_&_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan Assistant Principal Immigration Officer |PIK APIO |KP22 ATAU KP26 (TBK1) |KP2 ATAU KP3 (TBK1) | rowspan="2" |2,220 | rowspan="2" |5,770 | rowspan="2" |115 | rowspan="2" |136.02 |[[Fail:Epaulet_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |16. |Pegawai Imigresen (I) 1st Rank Immigration Officer (I) |PI (I) IO (I) |KP22 (TBK1) ATAU KP26 (TBK2) |KP2 (TBK1) ATAU KP3 (TBK2) | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2)_&_PI_(II)_KP1_(Genap_10_Tahun).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |17. |Pegawai Imigresen (II) 2nd Rank Immigration Officer (II) |PI (II) IO (II) |KP19 GENAP 10 TAHUN |KP1 GENAP 10 TAHUN | rowspan="4" |1,500 | rowspan="4" |4,680 | rowspan="4" |100 | rowspan="4" |109.56 | rowspan="4" |[[Fail:Gorget_PI_(II),_PI_(III)_&_PI_KP1.jpg|tengah|thumb]] |- |18. |Pegawai Imigresen (III) 3rd Rank Immigration Officer |PI (III) IO (III) |KP19 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |KP1 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |[[Fail:Epaulet_PI_(III)_KP1_(Genap_5_Tahun_dan_Disahkan).jpg|tengah|thumb]] |- |19. | rowspan="2" |Pegawai Imigresen Immigration Officer | rowspan="2" |PI IO |KP19 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |KP1 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |[[Fail:Epaulet_PI_KP1_(Telah_Mengikuti_Kursus_Asas_di_AIMM).jpg|tengah|thumb]] |- |20. |KP19 KADET LANTIKAN BARU |KP1 KADET LANTIKAN BARU | - TIADA TANDA PANGKAT - |} === '''Senarai Elaun Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="13" |'''<big>SENARAI ELAUN IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! colspan="4" |'''<big>IMBUHAN TETAP</big>''' ! colspan="7" |'''<big>KOMPONEN BERUBAH</big>''' |- ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Khidmat Awam (ITKA) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Perumahan (ITP) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Keraian (ITK) (Sebulan) (RM) ! colspan="4" |'''ELAUN KHAS JUSA''' !'''PEGUN KADAR ELAUN SSPA''' ! colspan="2" |'''ELAUN KHAS IMIGRESEN''' !'''COLA''' |- !Imbuhan Tetap Jawatan Utama JUSA (ITJU) (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Ikhtisas Kumpulan Pengurusan Tertinggi JUSA* (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Pembantu Rumah JUSA (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Menyelenggara Rumah JUSA (Setahun) (RM) !Bayaran Imbuhan Wilayah<big>^</big> (BIW) (Sebulan)(RM) !Bayaran Insentif Penguat Kuasa (BIP) (Pegawai di Bahagian/Unit Penguatkuasaan, Jabatan Imigresen Malaysia)<br /> (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Mngikut Lokasi dan Tahap Kesusahan (BIMLTK) (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) (Sebulan) (RM) |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen (KPI) Gred Utama A (VU5) '''<big>★★★★</big>''' ! rowspan="5" |Tiada |2000 |4000 |2500 |1250 | rowspan="4" |500 | rowspan="4" |2000 | rowspan="4" |960 ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="5" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) ! rowspan="4" |Tiada |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen (TKPI) Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Kluster)''' | rowspan="2" |1600 | rowspan="2" |3050 | rowspan="2" |1500 | rowspan="2" |750 |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) [PgK (I)] Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Sebaris)''' |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) [PgK (II)] Gred Utama C (VU7) '''<big>★★</big>''' |1300 |2500 |1000 |500 |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan (PgK) Gred KP14 / KP54 '''<big>★</big>''' |900 |800 !Tiada !Tiada !Tiada !Tiada |360 |200 |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen (PgI) Gred KP13 / KP52 ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="2" |700 |600 ! ! ! ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |360 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen (KPP) Gred KP12 / KP48 |550 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan (PPK) Gred KP10 / KP44 |400 |400 |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen (PPI) Gred KP9 / KP41 |300 |300 !Tiada |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (KTPP) Gred KP7 / KP38 |220 | rowspan="3" |300 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="3" |300 | rowspan="3" |200 | rowspan="3" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="3" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan (TPPK) Gred KP6 / KP32 | rowspan="2" |160 |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (TPPI) Gred KP5 / KP29 |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (K/PIT) Gred KP4 / KP28 | rowspan="2" |140 | rowspan="4" |300 ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |270 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi / Pegawai Imigresen Kanan KP3 (TBK1) / Pegawai Imigresen (I) KP3 (TBK2) PIT / PIK KP3 (TBK1) / PI (I) KP3 (TBK2) Gred KP3 / KP26 |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan / Pegawai Imigresen (I) KP2 (TBK1) PIK / PI (I) KP2 (TBK1) Gred KP2 / KP22 | rowspan="2" |115 |- |16. |Pegawai Imigresen (II) / Pegawai Imigresen (III) / Pegawai Imigresen PI (II) / PI (III) / PI Gred KP1/ KP19 |} '''<big>Petunjuk :</big>''' <big>'''*'''</big> Bayaran Insentif Khas secara bulanan kepada Pegawai Perubatan, Pegawai Pergigian, Jurutera, Arkitek, Juruukur Bahan dan Akauntan bagi Kumpulan Pengurusan Tertinggi adalah seperti formula berikut : 50% x Imbuhan Tetap Jawatan Utama/Gred Khas (JUSA) '''<big>^</big>''' 1. Penerima BIW (wilayah asal adalah Sabah/Sarawak/W.P. Labuan) yang menerima kadar BIW lebih rendah daripada kadar Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) mengikut kawasan, pegawai akan menerima BIW pada kadar BISH mengikut kawasan berkenaan (hanya terpakai kepada pegawai yang bertukar wilayah ke Semenanjung sahaja). 2. Penerima BIW (wilayah asal adalah Semenanjung) yang baru berkelayakan akan menerima BIW pada kadar BISH yang diterima sebelum bertukar wilayah jika kadar tetap BIW adalah lebih rendah daripada kadar BISH. '''<big>Sumber :</big>''' 1. https://akimportlee.blogspot.com/2018/02/tips-temuduga-jawatan-pegawai-imigresen.html 2. https://www.imi.gov.my/index.php/profil-jabatan/carta-organisasi-jabatan/ 3. https://www.imi.gov.my/wp-content/uploads/2026/02/AP-BIL.01-TAHUN-2025.pdf 4. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2027/sp/Buku-Senarai-Perjawatan-2027-Jilid6.pdf 5. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2026/sp/LAMPIRAN-A.pdf 6. https://docs.jpa.gov.my/docs/sspa/SSPA_LAMPIRAN_E.pdf 7. https://www.mohe.gov.my/warga/muat-turun/manual-dan-garis-panduan/bahagian-pengurusan-sumber-manusia/unit-pengurusan-perkhidmatan-prestasi/908-elaun-dalam-perkhidmatan-awam-pdf/file 8. https://docs.jpa.gov.my/docs/pp/1996/pp041996.pdf == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] 000vnwfdbgp9yo6n0avd9v4mow2riu4 7004041 7004040 2026-11-12T00:05:55Z Mnha1206 394769 /* Senarai Elaun Imigresen */ 7004041 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Pangkat, Jawatan, Gred Gaji & Elaun Imigresen == === '''Pangkat, Jawatan & Gred Gaji Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ ! colspan="12" |'''<big>PANGKAT, JAWATAN & GRED GAJI IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! rowspan="3" |Singkatan ! rowspan="3" |Jawatan & Penempatan ! colspan="2" |'''PERBANDINGAN GRED GAJI SSM (LAMA) DENGAN GRED GAJI SSPA (BARU)''' ! colspan="2" rowspan="2" |Jadual Gaji Minimum - Maksimum (JGMM) SSPA (Baru) (RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan (KGT) (Setahun)(RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan di Gaji Maksimum (KGM) (Setahun) (RM) ! rowspan="3" |Epaulet ! rowspan="3" |Gorget |- ! rowspan="2" |Gred Gaji SSM (Lama) ! rowspan="2" |Gred Gaji SSPA (Baru) |- !Minimum !Maksimum |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen Director General of Immigration |KPI DGI |KPI (Ibu Pejabat) | colspan="2" |JUSA A Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama A (VU5) |9,400 |26,200 | rowspan="4" |9% |519.94 |[[Fail:Epaulet_KPI_JUSA_A.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget_KPI_JUSA_A_&_TKPI,_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen Deputy Director General of Immigration |TKPI DDGI |TKPI (Kawalan) (Ibu Pejabat) TKPI (Operasi) (Ibu Pejabat) TKPI (Pengurusan) (Ibu Pejabat) | colspan="2" rowspan="2" |JUSA B Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama B (VU6) | rowspan="2" |8,650 | rowspan="2" |24,030 | rowspan="2" |477.01 |[[Fail:Epaulet_TKPI_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) Senior Principal Director of Immigration |PgK (I) SPDI | - Kosong - |[[Fail:Epaulet_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) Principal Director of Immigration |PgK (II) PDI |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak | colspan="2" |JUSA C Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama C (VU7) |7,990 |22,040 |437.63 |[[Fail:Epaulet_PgK_(II)_JUSA_C.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan Senior Director of Immigration |PgK SDI |Pengarah Imigresen Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |KP54 / PTD M54 |KP14 / PTD M14 |6,560 |15,360 |320 |362.13 |[[Fail:Epaulet_PgK_KP14_@_M14.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen Director of Immigration |PgI DI |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan |KP52 / PTD M52 |KP13 / PTD M13 |6,210 |14,370 |290 |339.96 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PgI_KP13,_M13_&_KPP_KP12,_M12.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen Principal Assistant Director of Immigration |KPP PADI |Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Timbalan Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan Atase Imigresen (Luar Negara) |KP48 / PTD M48 |KP12 / PTD M12 |5,530 |13,540 |270 |320.25 |[[Fail:Gorget_KPP_KP12_@_M12.jpg|tengah|thumb]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Assistant Director of Immigration |PPK SADI |Pengarah Imigresen WP Labuan Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri Atase Imigresen (Luar Negara) |KP44 / PTD M44 |KP10 / PTD M10 |3,840 |12,150 |250 |286.80 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPK_KP10,_M10_&_PPI_KP9,_M9.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PPK_KP10_@_M10.jpg|tengah|thumb]] |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen Assistant Director of Immigration |PPI ADI |Timbalan Pengarah Imigresen Labuan Timbalan Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri |KP41 / KP42 PTD M41 / M42 |KP9 / PTD M9 |2,250 |11,110 |225 |262.68 |[[Fail:Gorget_PPI_KP9_@_M9.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Principal Deputy Assistant Director of Immigration |KTPP PDADI | rowspan="3" |Pegawai Pelaksana Kanan Imigresen / Penolong Penguasa Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP38 |KP7 |3,810 |9,290 |180 |218.70 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KTPP_KP7_&_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KTPP_KP7.jpg|tengah|thumb]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Deputy Assistant Director of Immigration |TPPK SDADI |KP32 ATAU KP38 (TBK1) |KP6 ATAU KP7 (TBK1) |3,080 |8,560 |155 |206.55 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1)_&_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Deputy Assistant Director of Immigration |TPPI DADI |KP29 ATAU KP32 (TBK1) ATAU KP38 (TBK2) |KP5 ATAU KP6 (TBK1) ATAU KP7 (TBK2) |1,650 |6,620.0 |145 |155.19 |[[Fail:Epaulet_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi Chief Principal Immigration Officer |K/PIT CPIO | rowspan="8" |Pegawai Pelaksana Rendah Imigresen / Pegawai Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP28 |KP4 |2,930 |6,410 |130 |152.76 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPIT_KP4_&_PIT_KP3.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KPIT_KP4.jpg|tengah|thumb]] |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi Principal Immigration Officer |PIT PIO |KP26 |KP3 |2,790 |6,090 |125 |143.76 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PIT_KP3_&_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan Assistant Principal Immigration Officer |PIK APIO |KP22 ATAU KP26 (TBK1) |KP2 ATAU KP3 (TBK1) | rowspan="2" |2,220 | rowspan="2" |5,770 | rowspan="2" |115 | rowspan="2" |136.02 |[[Fail:Epaulet_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |16. |Pegawai Imigresen (I) 1st Rank Immigration Officer (I) |PI (I) IO (I) |KP22 (TBK1) ATAU KP26 (TBK2) |KP2 (TBK1) ATAU KP3 (TBK2) | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2)_&_PI_(II)_KP1_(Genap_10_Tahun).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |17. |Pegawai Imigresen (II) 2nd Rank Immigration Officer (II) |PI (II) IO (II) |KP19 GENAP 10 TAHUN |KP1 GENAP 10 TAHUN | rowspan="4" |1,500 | rowspan="4" |4,680 | rowspan="4" |100 | rowspan="4" |109.56 | rowspan="4" |[[Fail:Gorget_PI_(II),_PI_(III)_&_PI_KP1.jpg|tengah|thumb]] |- |18. |Pegawai Imigresen (III) 3rd Rank Immigration Officer |PI (III) IO (III) |KP19 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |KP1 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |[[Fail:Epaulet_PI_(III)_KP1_(Genap_5_Tahun_dan_Disahkan).jpg|tengah|thumb]] |- |19. | rowspan="2" |Pegawai Imigresen Immigration Officer | rowspan="2" |PI IO |KP19 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |KP1 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |[[Fail:Epaulet_PI_KP1_(Telah_Mengikuti_Kursus_Asas_di_AIMM).jpg|tengah|thumb]] |- |20. |KP19 KADET LANTIKAN BARU |KP1 KADET LANTIKAN BARU | - TIADA TANDA PANGKAT - |} === '''Senarai Elaun Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="13" |'''<big>SENARAI ELAUN IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! colspan="4" |'''<big>IMBUHAN TETAP</big>''' ! colspan="7" |'''<big>KOMPONEN BERUBAH</big>''' |- ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Khidmat Awam (ITKA) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Perumahan (ITP) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Keraian (ITK) (Sebulan) (RM) ! colspan="4" |'''ELAUN KHAS JUSA''' !'''PEGUN KADAR ELAUN SSPA''' ! colspan="2" |'''ELAUN KHAS IMIGRESEN''' !'''COLA''' |- !Imbuhan Tetap Jawatan Utama JUSA (ITJU) (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Ikhtisas Kumpulan Pengurusan Tertinggi JUSA* (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Pembantu Rumah JUSA (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Menyelenggara Rumah JUSA (Setahun) (RM) !Bayaran Imbuhan Wilayah<big>^</big> (BIW) (Sebulan)(RM) !Bayaran Insentif Penguat Kuasa (BIP) (Pegawai di Bahagian/Unit Penguatkuasaan, Jabatan Imigresen Malaysia)<br /> (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Mngikut Lokasi dan Tahap Kesusahan (BIMLTK) (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) (Sebulan) (RM) |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen (KPI) Gred Utama A (VU5) '''<big>★★★★</big>''' ! rowspan="5" |Tiada |2000 |4000 |2500 |1250 | rowspan="4" |500 | rowspan="4" |2000 | rowspan="4" |960 ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="5" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) ! rowspan="4" |Tiada |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen (TKPI) Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Kluster)''' | rowspan="2" |1600 | rowspan="2" |3050 | rowspan="2" |1500 | rowspan="2" |750 |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) [PgK (I)] Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Sebaris)''' |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) [PgK (II)] Gred Utama C (VU7) '''<big>★★</big>''' |1300 |2500 |1000 |500 |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan (PgK) Gred KP14 / KP54 '''<big>★</big>''' |900 |800 !Tiada !Tiada !Tiada !Tiada |360 |200 |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen (PgI) Gred KP13 / KP52 ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="2" |700 |600 ! ! ! ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |360 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen (KPP) Gred KP12 / KP48 |550 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan (PPK) Gred KP10 / KP44 |400 |400 |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen (PPI) Gred KP9 / KP41 |300 |300 !Tiada |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (KTPP) Gred KP7 / KP38 |220 | rowspan="3" |300 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="3" |300 | rowspan="3" |200 | rowspan="3" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="3" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan (TPPK) Gred KP6 / KP32 | rowspan="2" |160 |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (TPPI) Gred KP5 / KP29 |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (K/PIT) Gred KP4 / KP28 | rowspan="2" |140 | rowspan="4" |300 ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |270 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi / Pegawai Imigresen Kanan KP3 (TBK1) / Pegawai Imigresen (I) KP3 (TBK2) PIT / PIK KP3 (TBK1) / PI (I) KP3 (TBK2) Gred KP3 / KP26 |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan / Pegawai Imigresen (I) KP2 (TBK1) PIK / PI (I) KP2 (TBK1) Gred KP2 / KP22 | rowspan="2" |115 |- |16. |Pegawai Imigresen (II) / Pegawai Imigresen (III) / Pegawai Imigresen PI (II) / PI (III) / PI Gred KP1/ KP19 |} '''<big>Petunjuk :</big>''' <big>'''*'''</big> Bayaran Insentif Khas secara bulanan kepada Pegawai Perubatan, Pegawai Pergigian, Jurutera, Arkitek, Juruukur Bahan dan Akauntan bagi Kumpulan Pengurusan Tertinggi adalah seperti formula berikut : 50% x Imbuhan Tetap Jawatan Utama/Gred Khas (JUSA) '''<big>^</big>''' 1. Penerima BIW (wilayah asal adalah Sabah/Sarawak/W.P. Labuan) yang menerima kadar BIW lebih rendah daripada kadar Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) mengikut kawasan, pegawai akan menerima BIW pada kadar BISH mengikut kawasan berkenaan (hanya terpakai kepada pegawai yang bertukar wilayah ke Semenanjung sahaja). 2. Penerima BIW (wilayah asal adalah Semenanjung) yang baru berkelayakan akan menerima BIW pada kadar BISH yang diterima sebelum bertukar wilayah jika kadar tetap BIW adalah lebih rendah daripada kadar BISH. '''<big>Sumber :</big>''' 1. https://akimportlee.blogspot.com/2018/02/tips-temuduga-jawatan-pegawai-imigresen.html 2. https://www.imi.gov.my/index.php/profil-jabatan/carta-organisasi-jabatan/ 3. https://www.imi.gov.my/wp-content/uploads/2026/02/AP-BIL.01-TAHUN-2025.pdf 4. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2027/sp/Buku-Senarai-Perjawatan-2027-Jilid6.pdf 5. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2026/sp/LAMPIRAN-A.pdf 6. https://docs.jpa.gov.my/docs/sspa/SSPA_LAMPIRAN_E.pdf 7. https://www.mohe.gov.my/warga/muat-turun/manual-dan-garis-panduan/bahagian-pengurusan-sumber-manusia/unit-pengurusan-perkhidmatan-prestasi/908-elaun-dalam-perkhidmatan-awam-pdf/file 8. https://docs.jpa.gov.my/docs/pp/1996/pp041996.pdf == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] tpvst13sylzbc507a6dyowbvjn6ypz0 7004050 7004041 2026-11-12T01:17:13Z Mnha1206 394769 /* Senarai Elaun Imigresen */ 7004050 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Pangkat, Jawatan, Gred Gaji & Elaun Imigresen == === '''Pangkat, Jawatan & Gred Gaji Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ ! colspan="12" |'''<big>PANGKAT, JAWATAN & GRED GAJI IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! rowspan="3" |Singkatan ! rowspan="3" |Jawatan & Penempatan ! colspan="2" |'''PERBANDINGAN GRED GAJI SSM (LAMA) DENGAN GRED GAJI SSPA (BARU)''' ! colspan="2" rowspan="2" |Jadual Gaji Minimum - Maksimum (JGMM) SSPA (Baru) (RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan (KGT) (Setahun)(RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan di Gaji Maksimum (KGM) (Setahun) (RM) ! rowspan="3" |Epaulet ! rowspan="3" |Gorget |- ! rowspan="2" |Gred Gaji SSM (Lama) ! rowspan="2" |Gred Gaji SSPA (Baru) |- !Minimum !Maksimum |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen Director General of Immigration |KPI DGI |KPI (Ibu Pejabat) | colspan="2" |JUSA A Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama A (VU5) |9,400 |26,200 | rowspan="4" |9% |519.94 |[[Fail:Epaulet_KPI_JUSA_A.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget_KPI_JUSA_A_&_TKPI,_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen Deputy Director General of Immigration |TKPI DDGI |TKPI (Kawalan) (Ibu Pejabat) TKPI (Operasi) (Ibu Pejabat) TKPI (Pengurusan) (Ibu Pejabat) | colspan="2" rowspan="2" |JUSA B Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama B (VU6) | rowspan="2" |8,650 | rowspan="2" |24,030 | rowspan="2" |477.01 |[[Fail:Epaulet_TKPI_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) Senior Principal Director of Immigration |PgK (I) SPDI | - Kosong - |[[Fail:Epaulet_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) Principal Director of Immigration |PgK (II) PDI |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak | colspan="2" |JUSA C Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama C (VU7) |7,990 |22,040 |437.63 |[[Fail:Epaulet_PgK_(II)_JUSA_C.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan Senior Director of Immigration |PgK SDI |Pengarah Imigresen Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |KP54 / PTD M54 |KP14 / PTD M14 |6,560 |15,360 |320 |362.13 |[[Fail:Epaulet_PgK_KP14_@_M14.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen Director of Immigration |PgI DI |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan |KP52 / PTD M52 |KP13 / PTD M13 |6,210 |14,370 |290 |339.96 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PgI_KP13,_M13_&_KPP_KP12,_M12.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen Principal Assistant Director of Immigration |KPP PADI |Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Timbalan Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan Atase Imigresen (Luar Negara) |KP48 / PTD M48 |KP12 / PTD M12 |5,530 |13,540 |270 |320.25 |[[Fail:Gorget_KPP_KP12_@_M12.jpg|tengah|thumb]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Assistant Director of Immigration |PPK SADI |Pengarah Imigresen WP Labuan Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri Atase Imigresen (Luar Negara) |KP44 / PTD M44 |KP10 / PTD M10 |3,840 |12,150 |250 |286.80 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPK_KP10,_M10_&_PPI_KP9,_M9.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PPK_KP10_@_M10.jpg|tengah|thumb]] |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen Assistant Director of Immigration |PPI ADI |Timbalan Pengarah Imigresen Labuan Timbalan Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri |KP41 / KP42 PTD M41 / M42 |KP9 / PTD M9 |2,250 |11,110 |225 |262.68 |[[Fail:Gorget_PPI_KP9_@_M9.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Principal Deputy Assistant Director of Immigration |KTPP PDADI | rowspan="3" |Pegawai Pelaksana Kanan Imigresen / Penolong Penguasa Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP38 |KP7 |3,810 |9,290 |180 |218.70 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KTPP_KP7_&_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KTPP_KP7.jpg|tengah|thumb]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Deputy Assistant Director of Immigration |TPPK SDADI |KP32 ATAU KP38 (TBK1) |KP6 ATAU KP7 (TBK1) |3,080 |8,560 |155 |206.55 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1)_&_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Deputy Assistant Director of Immigration |TPPI DADI |KP29 ATAU KP32 (TBK1) ATAU KP38 (TBK2) |KP5 ATAU KP6 (TBK1) ATAU KP7 (TBK2) |1,650 |6,620.0 |145 |155.19 |[[Fail:Epaulet_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi Chief Principal Immigration Officer |K/PIT CPIO | rowspan="8" |Pegawai Pelaksana Rendah Imigresen / Pegawai Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP28 |KP4 |2,930 |6,410 |130 |152.76 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPIT_KP4_&_PIT_KP3.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KPIT_KP4.jpg|tengah|thumb]] |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi Principal Immigration Officer |PIT PIO |KP26 |KP3 |2,790 |6,090 |125 |143.76 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PIT_KP3_&_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan Assistant Principal Immigration Officer |PIK APIO |KP22 ATAU KP26 (TBK1) |KP2 ATAU KP3 (TBK1) | rowspan="2" |2,220 | rowspan="2" |5,770 | rowspan="2" |115 | rowspan="2" |136.02 |[[Fail:Epaulet_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |16. |Pegawai Imigresen (I) 1st Rank Immigration Officer (I) |PI (I) IO (I) |KP22 (TBK1) ATAU KP26 (TBK2) |KP2 (TBK1) ATAU KP3 (TBK2) | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2)_&_PI_(II)_KP1_(Genap_10_Tahun).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |17. |Pegawai Imigresen (II) 2nd Rank Immigration Officer (II) |PI (II) IO (II) |KP19 GENAP 10 TAHUN |KP1 GENAP 10 TAHUN | rowspan="4" |1,500 | rowspan="4" |4,680 | rowspan="4" |100 | rowspan="4" |109.56 | rowspan="4" |[[Fail:Gorget_PI_(II),_PI_(III)_&_PI_KP1.jpg|tengah|thumb]] |- |18. |Pegawai Imigresen (III) 3rd Rank Immigration Officer |PI (III) IO (III) |KP19 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |KP1 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |[[Fail:Epaulet_PI_(III)_KP1_(Genap_5_Tahun_dan_Disahkan).jpg|tengah|thumb]] |- |19. | rowspan="2" |Pegawai Imigresen Immigration Officer | rowspan="2" |PI IO |KP19 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |KP1 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |[[Fail:Epaulet_PI_KP1_(Telah_Mengikuti_Kursus_Asas_di_AIMM).jpg|tengah|thumb]] |- |20. |KP19 KADET LANTIKAN BARU |KP1 KADET LANTIKAN BARU | - TIADA TANDA PANGKAT - |} === '''Senarai Elaun Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="13" |'''<big>SENARAI ELAUN IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! colspan="4" |'''<big>IMBUHAN TETAP</big>''' ! colspan="7" |'''<big>KOMPONEN BERUBAH</big>''' |- ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Khidmat Awam (ITKA) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Perumahan (ITP) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Keraian (ITK) (Sebulan) (RM) ! colspan="4" |'''ELAUN KHAS JUSA''' !'''PEGUN KADAR ELAUN SSPA''' ! colspan="2" |'''ELAUN KHAS IMIGRESEN''' !'''COLA''' |- !Imbuhan Tetap Jawatan Utama JUSA (ITJU) (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Ikhtisas Kumpulan Pengurusan Tertinggi JUSA* (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Pembantu Rumah JUSA (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Menyelenggara Rumah JUSA (Setahun) (RM) !Bayaran Imbuhan Wilayah<big>^</big> (BIW) (Sebulan)(RM) !Bayaran Insentif Penguat Kuasa (BIP) (Pegawai di Bahagian/Unit Penguatkuasaan, Jabatan Imigresen Malaysia)<br /> (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Mngikut Lokasi dan Tahap Kesusahan (BIMLTK) (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) (Sebulan) (RM) |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen (KPI) Gred Utama A (VU5) '''<big>★★★★</big>''' ! rowspan="5" |Tiada |2000 |4000 |2500 |1250 | rowspan="4" |500 | rowspan="4" |2000 | rowspan="4" |960 ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="5" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) ! rowspan="4" |Tiada |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen (TKPI) Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Kluster)''' | rowspan="2" |1600 | rowspan="2" |3050 | rowspan="2" |1500 | rowspan="2" |750 |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) [PgK (I)] Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Sebaris)''' |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) [PgK (II)] Gred Utama C (VU7) '''<big>★★</big>''' |1300 |2500 |1000 |500 |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan (PgK) Gred KP14 / KP54 '''<big>★</big>''' |900 |800 !Tiada !Tiada !Tiada !Tiada |360 |200 |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen (PgI) Gred KP13 / KP52 ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="2" |700 |600 ! ! ! ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |360 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen (KPP) Gred KP12 / KP48 |550 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan (PPK) Gred KP10 / KP44 |400 |400 |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen (PPI) Gred KP9 / KP41 |300 |300 !Tiada |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (KTPP) Gred KP7 / KP38 |220 | rowspan="3" |300 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="3" |300 | rowspan="3" |200 | rowspan="3" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="3" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan (TPPK) Gred KP6 / KP32 | rowspan="2" |160 |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (TPPI) Gred KP5 / KP29 |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (K/PIT) Gred KP4 / KP28 | rowspan="2" |140 | rowspan="4" |300 ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |270 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi / Pegawai Imigresen Kanan KP3 (TBK1) / Pegawai Imigresen (I) KP3 (TBK2) PIT / PIK KP3 (TBK1) / PI (I) KP3 (TBK2) Gred KP3 / KP26 |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan / Pegawai Imigresen (I) KP2 (TBK1) PIK / PI (I) KP2 (TBK1) Gred KP2 / KP22 | rowspan="2" |115 |- |16. |Pegawai Imigresen (II) / Pegawai Imigresen (III) / Pegawai Imigresen PI (II) / PI (III) / PI Gred KP1/ KP19 |} '''<big>Petunjuk :</big>''' <big>'''*'''</big> Bayaran Insentif Khas secara bulanan kepada Pegawai Perubatan, Pegawai Pergigian, Jurutera, Arkitek, Juruukur Bahan dan Akauntan bagi Kumpulan Pengurusan Tertinggi adalah seperti formula berikut : 50% x Imbuhan Tetap Jawatan Utama/Gred Khas (JUSA) '''<big>^</big>''' 1. Penerima BIW (wilayah asal adalah Sabah/Sarawak/W.P. Labuan) yang menerima kadar BIW lebih rendah daripada kadar Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) mengikut kawasan, pegawai akan menerima BIW pada kadar BISH mengikut kawasan berkenaan (hanya terpakai kepada pegawai yang bertukar wilayah ke Semenanjung sahaja). 2. Penerima BIW (wilayah asal adalah Semenanjung) yang baru berkelayakan akan menerima BIW pada kadar BISH yang diterima sebelum bertukar wilayah jika kadar tetap BIW adalah lebih rendah daripada kadar BISH. '''<big>Sumber :</big>''' 1. https://akimportlee.blogspot.com/2018/02/tips-temuduga-jawatan-pegawai-imigresen.html 2. https://www.imi.gov.my/index.php/profil-jabatan/carta-organisasi-jabatan/ 3. https://www.imi.gov.my/wp-content/uploads/2026/02/AP-BIL.01-TAHUN-2025.pdf 4. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2027/sp/Buku-Senarai-Perjawatan-2027-Jilid6.pdf 5. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2026/sp/LAMPIRAN-A.pdf 6. https://docs.jpa.gov.my/docs/sspa/SSPA_LAMPIRAN_E.pdf 7. https://www.mohe.gov.my/warga/muat-turun/manual-dan-garis-panduan/bahagian-pengurusan-sumber-manusia/unit-pengurusan-perkhidmatan-prestasi/908-elaun-dalam-perkhidmatan-awam-pdf/file 8. https://docs.jpa.gov.my/docs/pp/1996/pp041996.pdf == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] bk8sm1lcdw9cwes6qnhiqddp4ek9oph 7004052 7004050 2026-11-12T01:17:41Z Mnha1206 394769 /* Senarai Elaun Imigresen */ 7004052 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Pangkat, Jawatan, Gred Gaji & Elaun Imigresen == === '''Pangkat, Jawatan & Gred Gaji Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ ! colspan="12" |'''<big>PANGKAT, JAWATAN & GRED GAJI IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! rowspan="3" |Singkatan ! rowspan="3" |Jawatan & Penempatan ! colspan="2" |'''PERBANDINGAN GRED GAJI SSM (LAMA) DENGAN GRED GAJI SSPA (BARU)''' ! colspan="2" rowspan="2" |Jadual Gaji Minimum - Maksimum (JGMM) SSPA (Baru) (RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan (KGT) (Setahun)(RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan di Gaji Maksimum (KGM) (Setahun) (RM) ! rowspan="3" |Epaulet ! rowspan="3" |Gorget |- ! rowspan="2" |Gred Gaji SSM (Lama) ! rowspan="2" |Gred Gaji SSPA (Baru) |- !Minimum !Maksimum |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen Director General of Immigration |KPI DGI |KPI (Ibu Pejabat) | colspan="2" |JUSA A Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama A (VU5) |9,400 |26,200 | rowspan="4" |9% |519.94 |[[Fail:Epaulet_KPI_JUSA_A.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget_KPI_JUSA_A_&_TKPI,_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen Deputy Director General of Immigration |TKPI DDGI |TKPI (Kawalan) (Ibu Pejabat) TKPI (Operasi) (Ibu Pejabat) TKPI (Pengurusan) (Ibu Pejabat) | colspan="2" rowspan="2" |JUSA B Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama B (VU6) | rowspan="2" |8,650 | rowspan="2" |24,030 | rowspan="2" |477.01 |[[Fail:Epaulet_TKPI_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) Senior Principal Director of Immigration |PgK (I) SPDI | - Kosong - |[[Fail:Epaulet_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) Principal Director of Immigration |PgK (II) PDI |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak | colspan="2" |JUSA C Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama C (VU7) |7,990 |22,040 |437.63 |[[Fail:Epaulet_PgK_(II)_JUSA_C.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan Senior Director of Immigration |PgK SDI |Pengarah Imigresen Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |KP54 / PTD M54 |KP14 / PTD M14 |6,560 |15,360 |320 |362.13 |[[Fail:Epaulet_PgK_KP14_@_M14.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen Director of Immigration |PgI DI |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan |KP52 / PTD M52 |KP13 / PTD M13 |6,210 |14,370 |290 |339.96 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PgI_KP13,_M13_&_KPP_KP12,_M12.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen Principal Assistant Director of Immigration |KPP PADI |Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Timbalan Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan Atase Imigresen (Luar Negara) |KP48 / PTD M48 |KP12 / PTD M12 |5,530 |13,540 |270 |320.25 |[[Fail:Gorget_KPP_KP12_@_M12.jpg|tengah|thumb]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Assistant Director of Immigration |PPK SADI |Pengarah Imigresen WP Labuan Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri Atase Imigresen (Luar Negara) |KP44 / PTD M44 |KP10 / PTD M10 |3,840 |12,150 |250 |286.80 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPK_KP10,_M10_&_PPI_KP9,_M9.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PPK_KP10_@_M10.jpg|tengah|thumb]] |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen Assistant Director of Immigration |PPI ADI |Timbalan Pengarah Imigresen Labuan Timbalan Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri |KP41 / KP42 PTD M41 / M42 |KP9 / PTD M9 |2,250 |11,110 |225 |262.68 |[[Fail:Gorget_PPI_KP9_@_M9.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Principal Deputy Assistant Director of Immigration |KTPP PDADI | rowspan="3" |Pegawai Pelaksana Kanan Imigresen / Penolong Penguasa Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP38 |KP7 |3,810 |9,290 |180 |218.70 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KTPP_KP7_&_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KTPP_KP7.jpg|tengah|thumb]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Deputy Assistant Director of Immigration |TPPK SDADI |KP32 ATAU KP38 (TBK1) |KP6 ATAU KP7 (TBK1) |3,080 |8,560 |155 |206.55 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1)_&_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Deputy Assistant Director of Immigration |TPPI DADI |KP29 ATAU KP32 (TBK1) ATAU KP38 (TBK2) |KP5 ATAU KP6 (TBK1) ATAU KP7 (TBK2) |1,650 |6,620.0 |145 |155.19 |[[Fail:Epaulet_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi Chief Principal Immigration Officer |K/PIT CPIO | rowspan="8" |Pegawai Pelaksana Rendah Imigresen / Pegawai Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP28 |KP4 |2,930 |6,410 |130 |152.76 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPIT_KP4_&_PIT_KP3.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KPIT_KP4.jpg|tengah|thumb]] |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi Principal Immigration Officer |PIT PIO |KP26 |KP3 |2,790 |6,090 |125 |143.76 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PIT_KP3_&_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan Assistant Principal Immigration Officer |PIK APIO |KP22 ATAU KP26 (TBK1) |KP2 ATAU KP3 (TBK1) | rowspan="2" |2,220 | rowspan="2" |5,770 | rowspan="2" |115 | rowspan="2" |136.02 |[[Fail:Epaulet_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |16. |Pegawai Imigresen (I) 1st Rank Immigration Officer (I) |PI (I) IO (I) |KP22 (TBK1) ATAU KP26 (TBK2) |KP2 (TBK1) ATAU KP3 (TBK2) | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2)_&_PI_(II)_KP1_(Genap_10_Tahun).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |17. |Pegawai Imigresen (II) 2nd Rank Immigration Officer (II) |PI (II) IO (II) |KP19 GENAP 10 TAHUN |KP1 GENAP 10 TAHUN | rowspan="4" |1,500 | rowspan="4" |4,680 | rowspan="4" |100 | rowspan="4" |109.56 | rowspan="4" |[[Fail:Gorget_PI_(II),_PI_(III)_&_PI_KP1.jpg|tengah|thumb]] |- |18. |Pegawai Imigresen (III) 3rd Rank Immigration Officer |PI (III) IO (III) |KP19 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |KP1 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |[[Fail:Epaulet_PI_(III)_KP1_(Genap_5_Tahun_dan_Disahkan).jpg|tengah|thumb]] |- |19. | rowspan="2" |Pegawai Imigresen Immigration Officer | rowspan="2" |PI IO |KP19 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |KP1 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |[[Fail:Epaulet_PI_KP1_(Telah_Mengikuti_Kursus_Asas_di_AIMM).jpg|tengah|thumb]] |- |20. |KP19 KADET LANTIKAN BARU |KP1 KADET LANTIKAN BARU | - TIADA TANDA PANGKAT - |} === '''Senarai Elaun Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="13" |'''<big>SENARAI ELAUN IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! colspan="4" |'''<big>IMBUHAN TETAP</big>''' ! colspan="7" |'''<big>KOMPONEN BERUBAH</big>''' |- ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Khidmat Awam (ITKA) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Perumahan (ITP) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Keraian (ITK) (Sebulan) (RM) ! colspan="4" |'''ELAUN KHAS JUSA''' !'''PEGUN KADAR ELAUN SSPA''' ! colspan="2" |'''ELAUN KHAS IMIGRESEN''' !'''COLA''' |- !Imbuhan Tetap Jawatan Utama JUSA (ITJU) (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Ikhtisas Kumpulan Pengurusan Tertinggi JUSA* (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Pembantu Rumah JUSA (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Menyelenggara Rumah JUSA (Setahun) (RM) !Bayaran Imbuhan Wilayah<big>^</big> (BIW) (Sebulan)(RM) !Bayaran Insentif Penguat Kuasa (BIP) (Pegawai di Bahagian/Unit Penguatkuasaan, Jabatan Imigresen Malaysia)<br /> (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Mngikut Lokasi dan Tahap Kesusahan (BIMLTK) (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) (Sebulan) (RM) |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen (KPI) Gred Utama A (VU5) '''<big>★★★★</big>''' ! rowspan="5" |Tiada |2000 |4000 |2500 |1250 | rowspan="4" |500 | rowspan="4" |2000 | rowspan="4" |960 ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="5" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) ! rowspan="4" |Tiada |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen (TKPI) Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Kluster)''' | rowspan="2" |1600 | rowspan="2" |3050 | rowspan="2" |1500 | rowspan="2" |750 |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) [PgK (I)] Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Sebaris)''' |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) [PgK (II)] Gred Utama C (VU7) '''<big>★★</big>''' |1300 |2500 |1000 |500 |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan (PgK) Gred KP14 / KP54 '''<big>★</big>''' |900 |800 !Tiada !Tiada !Tiada !Tiada |360 |200 |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen (PgI) Gred KP13 / KP52 ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="2" |700 |600 ! ! ! ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |360 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen (KPP) Gred KP12 / KP48 |550 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan (PPK) Gred KP10 / KP44 |400 |400 |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen (PPI) Gred KP9 / KP41 |300 |300 !Tiada |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (KTPP) Gred KP7 / KP38 |220 | rowspan="3" |300 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="3" |300 | rowspan="3" |200 | rowspan="3" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="3" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan (TPPK) Gred KP6 / KP32 | rowspan="2" |160 |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (TPPI) Gred KP5 / KP29 |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (K/PIT) Gred KP4 / KP28 | rowspan="2" |140 | rowspan="4" |300 ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |270 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi / Pegawai Imigresen Kanan KP3 (TBK1) / Pegawai Imigresen (I) KP3 (TBK2) PIT / PIK KP3 (TBK1) / PI (I) KP3 (TBK2) Gred KP3 / KP26 |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan / Pegawai Imigresen (I) KP2 (TBK1) PIK / PI (I) KP2 (TBK1) Gred KP2 / KP22 | rowspan="2" |115 |- |16. |Pegawai Imigresen (II) / Pegawai Imigresen (III) / Pegawai Imigresen PI (II) / PI (III) / PI Gred KP1/ KP19 |} '''<big>Petunjuk :</big>''' <big>'''*'''</big> Bayaran Insentif Khas secara bulanan kepada Pegawai Perubatan, Pegawai Pergigian, Jurutera, Arkitek, Juruukur Bahan dan Akauntan bagi Kumpulan Pengurusan Tertinggi adalah seperti formula berikut : 50% x Imbuhan Tetap Jawatan Utama/Gred Khas (JUSA) '''<big>^</big>''' 1. Penerima BIW (wilayah asal adalah Sabah/Sarawak/W.P. Labuan) yang menerima kadar BIW lebih rendah daripada kadar Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) mengikut kawasan, pegawai akan menerima BIW pada kadar BISH mengikut kawasan berkenaan (hanya terpakai kepada pegawai yang bertukar wilayah ke Semenanjung sahaja). 2. Penerima BIW (wilayah asal adalah Semenanjung) yang baru berkelayakan akan menerima BIW pada kadar BISH yang diterima sebelum bertukar wilayah jika kadar tetap BIW adalah lebih rendah daripada kadar BISH. '''<big>Sumber :</big>''' 1. https://akimportlee.blogspot.com/2018/02/tips-temuduga-jawatan-pegawai-imigresen.html 2. https://www.imi.gov.my/index.php/profil-jabatan/carta-organisasi-jabatan/ 3. https://www.imi.gov.my/wp-content/uploads/2026/02/AP-BIL.01-TAHUN-2025.pdf 4. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2027/sp/Buku-Senarai-Perjawatan-2027-Jilid6.pdf 5. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2026/sp/LAMPIRAN-A.pdf 6. https://docs.jpa.gov.my/docs/sspa/SSPA_LAMPIRAN_E.pdf 7. https://www.mohe.gov.my/warga/muat-turun/manual-dan-garis-panduan/bahagian-pengurusan-sumber-manusia/unit-pengurusan-perkhidmatan-prestasi/908-elaun-dalam-perkhidmatan-awam-pdf/file 8. https://docs.jpa.gov.my/docs/pp/1996/pp041996.pdf == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] g5gr40zjgbueni1jqhwojgz32sps5rh 7004053 7004052 2026-11-12T01:18:16Z Mnha1206 394769 /* Senarai Elaun Imigresen */ 7004053 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Pangkat, Jawatan, Gred Gaji & Elaun Imigresen == === '''Pangkat, Jawatan & Gred Gaji Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ ! colspan="12" |'''<big>PANGKAT, JAWATAN & GRED GAJI IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! rowspan="3" |Singkatan ! rowspan="3" |Jawatan & Penempatan ! colspan="2" |'''PERBANDINGAN GRED GAJI SSM (LAMA) DENGAN GRED GAJI SSPA (BARU)''' ! colspan="2" rowspan="2" |Jadual Gaji Minimum - Maksimum (JGMM) SSPA (Baru) (RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan (KGT) (Setahun)(RM) ! rowspan="3" |Kenaikan Gaji Tahunan di Gaji Maksimum (KGM) (Setahun) (RM) ! rowspan="3" |Epaulet ! rowspan="3" |Gorget |- ! rowspan="2" |Gred Gaji SSM (Lama) ! rowspan="2" |Gred Gaji SSPA (Baru) |- !Minimum !Maksimum |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen Director General of Immigration |KPI DGI |KPI (Ibu Pejabat) | colspan="2" |JUSA A Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama A (VU5) |9,400 |26,200 | rowspan="4" |9% |519.94 |[[Fail:Epaulet_KPI_JUSA_A.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget_KPI_JUSA_A_&_TKPI,_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen Deputy Director General of Immigration |TKPI DDGI |TKPI (Kawalan) (Ibu Pejabat) TKPI (Operasi) (Ibu Pejabat) TKPI (Pengurusan) (Ibu Pejabat) | colspan="2" rowspan="2" |JUSA B Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama B (VU6) | rowspan="2" |8,650 | rowspan="2" |24,030 | rowspan="2" |477.01 |[[Fail:Epaulet_TKPI_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) Senior Principal Director of Immigration |PgK (I) SPDI | - Kosong - |[[Fail:Epaulet_PgK_(I)_JUSA_B.jpg|tengah|thumb]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) Principal Director of Immigration |PgK (II) PDI |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak | colspan="2" |JUSA C Pegawai Tadbir dan Diplomatik, Gred Utama C (VU7) |7,990 |22,040 |437.63 |[[Fail:Epaulet_PgK_(II)_JUSA_C.jpg|tengah|thumb]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan Senior Director of Immigration |PgK SDI |Pengarah Imigresen Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |KP54 / PTD M54 |KP14 / PTD M14 |6,560 |15,360 |320 |362.13 |[[Fail:Epaulet_PgK_KP14_@_M14.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen Director of Immigration |PgI DI |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan |KP52 / PTD M52 |KP13 / PTD M13 |6,210 |14,370 |290 |339.96 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PgI_KP13,_M13_&_KPP_KP12,_M12.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PgK_(II)_JUSA_C,_PgK_KP14_&_M14_&_PgI_KP13_@_M13.jpg|tengah|thumb]] |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen Principal Assistant Director of Immigration |KPP PADI |Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Timbalan Pengarah Akademi Imigresen Malaysia (AIM), Port Dickson, Negeri Sembilan Atase Imigresen (Luar Negara) |KP48 / PTD M48 |KP12 / PTD M12 |5,530 |13,540 |270 |320.25 |[[Fail:Gorget_KPP_KP12_@_M12.jpg|tengah|thumb]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Assistant Director of Immigration |PPK SADI |Pengarah Imigresen WP Labuan Timbalan Pengarah Imigresen Negeri Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri Atase Imigresen (Luar Negara) |KP44 / PTD M44 |KP10 / PTD M10 |3,840 |12,150 |250 |286.80 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPK_KP10,_M10_&_PPI_KP9,_M9.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PPK_KP10_@_M10.jpg|tengah|thumb]] |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen Assistant Director of Immigration |PPI ADI |Timbalan Pengarah Imigresen Labuan Timbalan Komandan Depot Tahanan Imigresen Negeri |KP41 / KP42 PTD M41 / M42 |KP9 / PTD M9 |2,250 |11,110 |225 |262.68 |[[Fail:Gorget_PPI_KP9_@_M9.jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Principal Deputy Assistant Director of Immigration |KTPP PDADI | rowspan="3" |Pegawai Pelaksana Kanan Imigresen / Penolong Penguasa Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP38 |KP7 |3,810 |9,290 |180 |218.70 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KTPP_KP7_&_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KTPP_KP7.jpg|tengah|thumb]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan Senior Deputy Assistant Director of Immigration |TPPK SDADI |KP32 ATAU KP38 (TBK1) |KP6 ATAU KP7 (TBK1) |3,080 |8,560 |155 |206.55 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TPPK_KP6_@_KP7_(TBK1)_&_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Deputy Assistant Director of Immigration |TPPI DADI |KP29 ATAU KP32 (TBK1) ATAU KP38 (TBK2) |KP5 ATAU KP6 (TBK1) ATAU KP7 (TBK2) |1,650 |6,620.0 |145 |155.19 |[[Fail:Epaulet_TPPI_KP5_@_KP6_(TBK1)_@_KP7_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- ! colspan="12" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi Chief Principal Immigration Officer |K/PIT CPIO | rowspan="8" |Pegawai Pelaksana Rendah Imigresen / Pegawai Imigresen Ibu Pejabat, Negeri, Akademi Imigresen Malaysia, Depot Tahanan Imigresen Negeri & Atase Imigresen (Luar Negara) |KP28 |KP4 |2,930 |6,410 |130 |152.76 | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPIT_KP4_&_PIT_KP3.jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_KPIT_KP4.jpg|tengah|thumb]] |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi Principal Immigration Officer |PIT PIO |KP26 |KP3 |2,790 |6,090 |125 |143.76 | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_PIT_KP3_&_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan Assistant Principal Immigration Officer |PIK APIO |KP22 ATAU KP26 (TBK1) |KP2 ATAU KP3 (TBK1) | rowspan="2" |2,220 | rowspan="2" |5,770 | rowspan="2" |115 | rowspan="2" |136.02 |[[Fail:Epaulet_PIK_KP2_@_KP3_(TBK1).jpg|tengah|thumb]] |- |16. |Pegawai Imigresen (I) 1st Rank Immigration Officer (I) |PI (I) IO (I) |KP22 (TBK1) ATAU KP26 (TBK2) |KP2 (TBK1) ATAU KP3 (TBK2) | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2)_&_PI_(II)_KP1_(Genap_10_Tahun).jpg|tengah|thumb]] |[[Fail:Gorget_PI_(I)_KP2_(TBK1)_@_KP3_(TBK2).jpg|tengah|thumb]] |- |17. |Pegawai Imigresen (II) 2nd Rank Immigration Officer (II) |PI (II) IO (II) |KP19 GENAP 10 TAHUN |KP1 GENAP 10 TAHUN | rowspan="4" |1,500 | rowspan="4" |4,680 | rowspan="4" |100 | rowspan="4" |109.56 | rowspan="4" |[[Fail:Gorget_PI_(II),_PI_(III)_&_PI_KP1.jpg|tengah|thumb]] |- |18. |Pegawai Imigresen (III) 3rd Rank Immigration Officer |PI (III) IO (III) |KP19 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |KP1 GENAP 5 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |[[Fail:Epaulet_PI_(III)_KP1_(Genap_5_Tahun_dan_Disahkan).jpg|tengah|thumb]] |- |19. | rowspan="2" |Pegawai Imigresen Immigration Officer | rowspan="2" |PI IO |KP19 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |KP1 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |[[Fail:Epaulet_PI_KP1_(Telah_Mengikuti_Kursus_Asas_di_AIMM).jpg|tengah|thumb]] |- |20. |KP19 KADET LANTIKAN BARU |KP1 KADET LANTIKAN BARU | - TIADA TANDA PANGKAT - |} === '''Senarai Elaun Imigresen''' === {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="13" |'''<big>SENARAI ELAUN IMIGRESEN</big>''' |- ! rowspan="3" |Bil. ! rowspan="3" |Pangkat ! colspan="4" |'''<big>IMBUHAN TETAP</big>''' ! colspan="7" |'''<big>KOMPONEN BERUBAH</big>''' |- ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Khidmat Awam (ITKA) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Perumahan (ITP) (Sebulan) (RM) ! rowspan="2" |Imbuhan Tetap Keraian (ITK) (Sebulan) (RM) ! colspan="4" |'''ELAUN KHAS JUSA''' !'''PEGUN KADAR ELAUN SSPA''' ! colspan="2" |'''ELAUN KHAS IMIGRESEN''' !'''COLA''' |- !Imbuhan Tetap Jawatan Utama JUSA (ITJU) (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Ikhtisas Kumpulan Pengurusan Tertinggi JUSA* (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Pembantu Rumah JUSA (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Menyelenggara Rumah JUSA (Setahun) (RM) !Bayaran Imbuhan Wilayah<big>^</big> (BIW) (Sebulan)(RM) !Bayaran Insentif Penguat Kuasa (BIP) (Pegawai di Bahagian/Unit Penguatkuasaan, Jabatan Imigresen Malaysia)<br /> (Sebulan) (RM) !Bayaran Insentif Mngikut Lokasi dan Tahap Kesusahan (BIMLTK) (Sebulan) (RM) !Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) (Sebulan) (RM) |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI KANAN IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pengurusan Tertinggi Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP14 / M14 - JUSA A) (PgK - KPI)''' |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen (KPI) Gred Utama A (VU5) '''<big>★★★★</big>''' ! rowspan="5" |Tiada |2000 |4000 |2500 |1250 | rowspan="4" |500 | rowspan="4" |2000 | rowspan="4" |960 ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="5" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) ! rowspan="4" |Tiada |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen (TKPI) Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Kluster)''' | rowspan="2" |1600 | rowspan="2" |3050 | rowspan="2" |1500 | rowspan="2" |750 |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) [PgK (I)] Gred Utama B (VU6) '''<big>★★★</big>''' '''(3 Bintang Sebaris)''' |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) [PgK (II)] Gred Utama C (VU7) '''<big>★★</big>''' |1300 |2500 |1000 |500 |- |5. |Pengarah Imigresen Kanan (PgK) Gred KP14 / KP54 '''<big>★</big>''' |900 |800 !Tiada !Tiada !Tiada !Tiada |360 |200 |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Kanan Imigresen (Penguasa Imigresen / PTD Gred KP9 / M9 - KP13 / M13) (PPI - PgI)''' |- |6. |Pengarah Imigresen (PgI) Gred KP13 / KP52 ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="2" |700 |600 ! ! ! ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |360 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |300 / 250 / 150 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |7. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen (KPP) Gred KP12 / KP48 |550 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan (PPK) Gred KP10 / KP44 |400 |400 |- |9. |Penolong Pengarah Imigresen (PPI) Gred KP9 / KP41 |300 |300 !Tiada |- ! colspan="13" |'''<big>PEGAWAI RENDAH IMIGRESEN</big>''' |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Penolong Penguasa Imigresen Gred KP5 - KP7 (TPPI - KTPP)''' |- |10. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (KTPP) Gred KP7 / KP38 |220 | rowspan="3" |300 ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada ! rowspan="3" |Tiada | rowspan="3" |300 | rowspan="3" |200 | rowspan="3" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="3" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan (TPPK) Gred KP6 / KP32 | rowspan="2" |160 |- |12. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen (TPPI) Gred KP5 / KP29 |- ! colspan="13" |'''Kumpulan Pegawai Imigresen Gred KP1 - KP4 (PI - K/PIT)''' |- |13. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (K/PIT) Gred KP4 / KP28 | rowspan="2" |140 | rowspan="4" |300 ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada ! rowspan="4" |Tiada | rowspan="4" |270 | rowspan="4" |200 | rowspan="4" |1500 / 1000 / 500 (Kadar bayaran mengikut kawasan pedalaman pejabat tempat bekerja melibatkan fasiliti KDN yang berhampiran dengan sekolah di bawah KPM dan/atau klinik di bawah KKM yang menerima BIMLTK) | rowspan="4" |350 / 300 / 200 (Kadar Bayaran Mengikut Kawasan PBT Rumah Kediaman Pegawai) |- |14. |Pegawai Imigresen Tinggi / Pegawai Imigresen Kanan KP3 (TBK1) / Pegawai Imigresen (I) KP3 (TBK2) PIT / PIK KP3 (TBK1) / PI (I) KP3 (TBK2) Gred KP3 / KP26 |- |15. |Pegawai Imigresen Kanan / Pegawai Imigresen (I) KP2 (TBK1) PIK / PI (I) KP2 (TBK1) Gred KP2 / KP22 | rowspan="2" |115 |- |16. |Pegawai Imigresen (II) / Pegawai Imigresen (III) / Pegawai Imigresen PI (II) / PI (III) / PI Gred KP1/ KP19 |} '''<big>Petunjuk :</big>''' <big>'''*'''</big> Bayaran Insentif Khas secara bulanan kepada Pegawai Perubatan, Pegawai Pergigian, Jurutera, Arkitek, Juruukur Bahan dan Akauntan bagi Kumpulan Pengurusan Tertinggi adalah seperti formula berikut : 50% x Imbuhan Tetap Jawatan Utama/Gred Khas (JUSA) '''<big>^</big>''' 1. Penerima BIW (wilayah asal adalah Sabah/Sarawak/W.P. Labuan) yang menerima kadar BIW lebih rendah daripada kadar Bayaran Imbuhan Sara Hidup (BISH) mengikut kawasan, pegawai akan menerima BIW pada kadar BISH mengikut kawasan berkenaan (hanya terpakai kepada pegawai yang bertukar wilayah ke Semenanjung sahaja). 2. Penerima BIW (wilayah asal adalah Semenanjung) yang baru berkelayakan akan menerima BIW pada kadar BISH yang diterima sebelum bertukar wilayah jika kadar tetap BIW adalah lebih rendah daripada kadar BISH. '''<big>Sumber :</big>''' 1. https://akimportlee.blogspot.com/2018/02/tips-temuduga-jawatan-pegawai-imigresen.html 2. https://www.imi.gov.my/index.php/profil-jabatan/carta-organisasi-jabatan/ 3. https://www.imi.gov.my/wp-content/uploads/2026/02/AP-BIL.01-TAHUN-2025.pdf 4. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2027/sp/Buku-Senarai-Perjawatan-2027-Jilid6.pdf 5. https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2026/sp/LAMPIRAN-A.pdf 6. https://docs.jpa.gov.my/docs/sspa/SSPA_LAMPIRAN_E.pdf 7. https://www.mohe.gov.my/warga/muat-turun/manual-dan-garis-panduan/bahagian-pengurusan-sumber-manusia/unit-pengurusan-perkhidmatan-prestasi/908-elaun-dalam-perkhidmatan-awam-pdf/file 8. https://docs.jpa.gov.my/docs/pp/1996/pp041996.pdf == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] bk8sm1lcdw9cwes6qnhiqddp4ek9oph 0 765962 7004116 6487761 2026-11-12T04:06:46Z Normal rookie 279720 /* Anugerah */ 7004116 wikitext text/x-wiki {{Infobox badminton player | name = Goh Liu Ying<br>吴柳莹 | image = Yonex IFB 2013 - Eightfinal - Chan Peng Soon - Goh Liu Ying — Chris Langridge - Heather Olver 03.jpg | size = | caption = Goh Liu Ying | birth_name = Goh Liu Ying | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1989|5|30}} | birth_place = [[Alor Gajah]], [[Melaka]], [[Malaysia]] | height = {{convert|1.66|m|ftin|abbr=on}} | weight = {{convert|50|kg|lb|abbr=on}} | event = Beregu campuran/Beregu wanita | highest_ranking = 3 (BC) | date_of_highest_ranking = | current_ranking = 10 (BC) | date_of_current_ranking = 2 Jun 2016<ref>{{Cite web |url=http://www.bwfbadminton.org/page.aspx?id=14955 |title=BWF World Ranking |access-date=2014-12-12 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235700/http://www.bwfbadminton.org/page.aspx?id=14955 |url-status=dead }}</ref> | country = {{MAS}} | years_active = | coach = | handedness = Kanan | played = | titles = | partner = [[Chan Peng Soon]] <br> Chen Tang Jie | medal_templates = {{MedalSport|Wanita [[badminton]]}} {{MedalCountry|{{MAS}}}} {{MedalCompetition|[[Sukan Olimpik]]}} {{MedalSilver|[[Sukan Olimpik Musim Panas 2016|2016 Rio de Janeiro]]|[[Badminton di Sukan Olimpik Musim Panas 2016 – Beregu campuran|Beregu campuran]]}} {{MedalCompetition|[[Kejohanan Badminton Asia]]}} {{MedalGold|2010 New Delhi|Beregu campuran}} {{MedalCompetition|[[Sukan Komanwel]]}} {{MedalGold|2010 New Delhi|Pasukan campuran}} {{MedalSilver|[[Sukan Komanwel 2018|2018 Gold Coast]]|Pasukan}} {{MedalBronze|2018 Gold Coast|Beregu campuran}} {{MedalCompetition|[[Sukan Asia Tenggara]]}} {{MedalGold|[[Sukan Asia Tenggara 2009|2009 Vientiane]]|Pasukan wanita}} {{MedalSilver|[[Sukan Asia Tenggara 2015|2015 Singapura]]|Beregu campuran}} {{MedalSilver|2015 Singapura|Pasukan wanita}} {{MedalBronze|2009 Vientiane|Beregu campuran}} | bwf_id = B75C85D0-4075-4638-8EA2-00DCFDD92F13 }} {{chinese name|[[Wu (nama keluarga)|Goh]]}} '''Goh Liu Ying''' {{post-nominals|post-noms=[[Ahli Mangku Negara|AMN]] BCM}} (lahir 30 Mei 1989 di [[Alor Gajah]], [[Melaka]]) ialah seorang pemain badminton [[Malaysian]] dalam acara beregu. Beliau berganding dengan [[Chan Peng Soon]] telah menduduki Kedudukan Dunia BWF No. 3 di acara beregu campuran. Pada tahun 2013, Goh membuat keputusan untuk menjalani pembedahan lutut untuk membaiki isu lutut kanan aggravating, tetapi pembedahan ditangguhkan. Beliau telah menjalani pembedahan di kedua-dua lutut beliau pada tahun berikutnya dan telah mengambil cuti dari badminton untuk pulih. ==Pencapaian== ===Olimpik (0 emas; 1 perak; 0 gangsa)=== * [[Sukan Olimpik Musim Panas 2016]] di [[Rio de Janeiro]], [[Brazil]] {{flagicon|Brazil}} Pada Sukan Olimpik Musim Panas 2016, Goh Liu Ying bersama [[Chan Peng Soon]] berjaya mencipta sejarah tersendiri apabila berjaya merangkul pingat perak buat pertama kali untuk acara Badminton Beregu Campuran. {| style='font-size: 90%; text-align: center;' class='wikitable' !colspan=5 style="background:silver;"|[[Badminton di Sukan Olimpik Musim Panas 2016 – Beregu campuran]] |- !|Pusingan !|Rakan kongsi !|Lawan !|Skor !|Keputusan |- |style="text-align:left; background:white"|''Peringkat kumpulan'' |align="left" rowspan="6"|{{flagicon|MAS}} [[Chan Peng Soon]] |align="left"|{{flagicon|THA}} [[Bodin Issara]] <br> {{flagicon|THA}} [[Savitree Amitrapai]] |align="left"|21–13, 21–19 |align="center"|Menang |- |style="text-align:left; background:white"|''Peringkat kumpulan'' |align="left"|{{flagicon|AUS}} [[Robin Middleton]] <br> {{flagicon|AUS}} [[Leanne Choo]] |align="left"|21–17, 21–15 |align="center"|Menang |- |style="text-align:left; background:white"|''Peringkat kumpulan'' |align="left"|{{flagicon|INA}} [[Tontowi Ahmad]] <br> {{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |align="left"|15-21, 11-21 |align="center"|Kalah |- |style="text-align:left; background:white"|''Suku akhir'' |align="left"|{{flagicon|POL}} [[Robert Mateusiak]] <br> {{flagicon|POL}} [[Nadieżda Zięba]] |align="left"|21–17, 21–10 |align="center"|Menang |- |style="text-align:left; background:white"|''Separuh akhir'' |align="left"|{{flagicon|CHN}} [[Xu Chen]]<br> {{flagicon|CHN}} [[Ma Jin]] |align="left"|21–12, 21-19 |align="center"|Menang |- |style="text-align:left; background:white"|''Akhir'' |align="left"|{{flagicon|INA}} [[Tontowi Ahmad]] <br> {{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |align="left"|14-21, 12-21 |align="center"| [[File:Med 2.png|Silver]] '''Perak''' |- |} === Finals: 15 (9 juara, 6 runners-up) === {|class="sortable wikitable" !Keputusan !Tahun !Kejohanan !Rakan kongsi !Lawan !Skor |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2009 BWF Grand Prix Gold and Grand Prix|2009]] |[[Vietnam Open (badminton)|Vietnam Open Grand Prix Gold]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Flandy Limpele]]<br>{{flagicon|TPE}} [[Cheng Wen-hsing]] |23–25, 19–21 |- |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2010 Badminton Asia Championships|2010]] |[[Badminton Asia Championships|Asian Championships]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|KOR}} [[Yoo Yeon-seong]]<br>{{flagicon|KOR}} [[Kim Min-jung (badminton)|Kim Min-jung]] |21–17, 20–22, 21–19 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2011 BWF Grand Prix Gold and Grand Prix|2011]] |[[Malaysia Open Grand Prix Gold]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Tantowi Ahmad]]<br>{{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |21–18, 15–21, 19–21 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2011 BWF Grand Prix Gold and Grand Prix|2011]] |[[Bitburger Open|Bitburger Open Grand Prix Gold]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|DEN}} [[Thomas Laybourn]]<br>{{flagicon|DEN}} [[Kamilla Rytter Juhl]] |21–18, 14–21, 27–25 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2012 Australia Open Grand Prix Gold|2012]] |[[Australian Open (badminton)|Australia Open Grand Prix Gold]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|TPE}} [[Chen Hung-ling]]<br>{{flagicon|TPE}} [[Cheng Wen-hsing]] |20–22, 21–12, 21–23 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2012 Malaysia Open Grand Prix Gold|2012]] |[[Malaysia Open Grand Prix Gold]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Irfan Fadhilah]]<br>{{flagicon|INA}} [[Weni Anggraini]] |21–12, 21–14 |- |- style="background:#ccffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2012 Japan Super Series|2012]] |[[Japan Open (badminton)|Japan Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Muhammad Rijal]]<br>{{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |21–12, 21–19 |- |- style="background:#d8cef6" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2015 Polish Open|2015]] |[[Polish Open (badminton)|Polish Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|IND}} [[Dewalkar Akshay]]<br>{{flagicon|IND}} [[Pradnya Garde]] |28–26, 21–18 |- |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2015 Southeast Asian Games|2015]] |[[Badminton at the 2015 Southeast Asian Games – Mixed doubles|Southeast Asian Games]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Praveen Jordan]]<br>{{flagicon|INA}} [[Debby Susanto]] |18–21, 21–13, 25–23 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2015 Russia Open Grand Prix|2015]] |[[Russian Open (badminton)|Russian Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|JPN}} [[Yuta Watanabe]]<br>{{flagicon|JPN}} [[Arisa Higashino]] |21-14, 21-12 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2015 Mexico City Grand Prix|2015]] |[[Mexico Open (badminton)|Mexico Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|KOR}} [[Choi Solgyu]]<br>{{flagicon|KOR}} [[Eom Hye Won]] |21-13, 23–21 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2016 Thailand Masters Grand Prix Gold|2016]] |[[Thailand Masters (badminton)|Thailand Masters]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|CHN}} [[Zheng Siwei]]<br>{{flagicon|CHN}} [[Chen Qingchen]] |17-21, 15-21 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2016 New Zealand Open Grand Prix Gold|2016]] |[[New Zealand Open (badminton)|New Zealand Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|CHN}} [[Zheng Siwei]]<br>{{flagicon|CHN}} [[Li Yinhui]] |21-19, 22-20 |- |- style="background:#ccffcc" |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2016 Malaysia Super Series Premier|2016]] |[[Malaysia Open (badminton)|Malaysia Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Tantowi Ahmad]]<br>{{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |21-23, 21-13, 16-21 |- |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[Badminton at the 2016 Summer Olympics|2016]] |[[2016 Summer Olympics]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Tantowi Ahmad]]<br>{{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |14–21, 12–21 |} :{{Colorbox|#ccffcc}} [[BWF Super Series|Super Series]] tournament :{{Colorbox|#ffffcc}} [[BWF Grand Prix Gold and Grand Prix|Grand Prix Gold and Grand Prix]] tournament :{{Colorbox|#C6AEFF}} [[BWF International Challenge|International Challenge]] tournament == Anugerah == === Anugerah Malaysia === * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|50px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (KMN) (2026)<ref>{{cite web|url=https://www.istiadat.gov.my/wp-content/uploads/2026/06/10.-Senarai-Media-Penerima-DKBPP-Tahun-2026-K.M.N.pdf|title=Senarai Penerima Kesatria Mangku Negara Tahun 2026|website=www.istiadat.gov.my}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Ahli Mangku Negara]] (AMN) (2017)<ref>{{cite news|title=Chong Wei all fired up|date=10 September 2017|author=Rajes Paul|url=https://www.thestar.com.my/sport/badminton/2017/09/10/chong-wei-all-fired-up-good-things-whet-world-no-7s-appetite-for-glory/|language=English|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=28 July 2018}}</ref> * {{Flag|Melaka}} ** [[File:MY-MAL Bintang Cemerlang Melaka.svg|50px]] Bintang Cemerlang Melaka (BCM) (2016)<ref>{{cite web|url=http://www.badmintonplanet.com/badminton-news/4638-lee-chong-wei-conferred-the-title-datuk-wira.html|title=Lee Chong Wei conferred the title Datuk Wira|author=|language=English|publisher=BadmintonPlanet.com|date=18 October 2016|accessdate=29 July 2018}}</ref> ==Rujukan== <references/> ==Pautan luar== {{commons category}} * [http://bam.org.my/index.php?option=com_content&view=article&id=2067&itemid=111 Profile] BAM * [http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/go/liu-ying-goh-1.html Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121218042826/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/go/liu-ying-goh-1.html |date=2012-12-18 }} {{Top ten badminton players}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Goh, Liu Ying | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Malaysian badminton player | DATE OF BIRTH = 30 May 1989 | PLACE OF BIRTH = [[Alor Gajah]], [[Malacca]], [[Malaysia]] | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Goh, Liu Ying}} [[Category:Kelahiran 1989]] [[Category:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli sukan Malaysia berketurunan Cina]] [[Category:Pemain badminton wanita Malaysia]] {{Badminton-bio-stub}} gezy1c7yly9w84zsp76t35oiklwa6hi 7004117 7004116 2026-11-12T04:11:00Z Normal rookie 279720 7004117 wikitext text/x-wiki {{Infobox badminton player | name = Goh Liu Ying<br>吴柳莹 | image = Yonex IFB 2013 - Eightfinal - Chan Peng Soon - Goh Liu Ying — Chris Langridge - Heather Olver 03.jpg | size = | caption = Goh Liu Ying | birth_name = Goh Liu Ying | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1989|5|30}} | birth_place = [[Alor Gajah]], [[Melaka]], [[Malaysia]] | height = {{convert|1.66|m|ftin|abbr=on}} | weight = {{convert|50|kg|lb|abbr=on}} | event = Beregu campuran/Beregu wanita | highest_ranking = 3 (BC) | date_of_highest_ranking = | current_ranking = 10 (BC) | date_of_current_ranking = 2 Jun 2016<ref>{{Cite web |url=http://www.bwfbadminton.org/page.aspx?id=14955 |title=BWF World Ranking |access-date=2014-12-12 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235700/http://www.bwfbadminton.org/page.aspx?id=14955 |url-status=dead }}</ref> | country = {{MAS}} | years_active = | coach = | handedness = Kanan | played = | titles = | partner = [[Chan Peng Soon]] <br> Chen Tang Jie | medal_templates = {{MedalSport|Wanita [[badminton]]}} {{MedalCountry|{{MAS}}}} {{MedalCompetition|[[Sukan Olimpik]]}} {{MedalSilver|[[Sukan Olimpik Musim Panas 2016|2016 Rio de Janeiro]]|[[Badminton di Sukan Olimpik Musim Panas 2016 – Beregu campuran|Beregu campuran]]}} {{MedalCompetition|[[Kejohanan Badminton Asia]]}} {{MedalGold|2010 New Delhi|Beregu campuran}} {{MedalCompetition|[[Sukan Komanwel]]}} {{MedalGold|2010 New Delhi|Pasukan campuran}} {{MedalSilver|[[Sukan Komanwel 2018|2018 Gold Coast]]|Pasukan}} {{MedalBronze|2018 Gold Coast|Beregu campuran}} {{MedalCompetition|[[Sukan Asia Tenggara]]}} {{MedalGold|[[Sukan Asia Tenggara 2009|2009 Vientiane]]|Pasukan wanita}} {{MedalSilver|[[Sukan Asia Tenggara 2015|2015 Singapura]]|Beregu campuran}} {{MedalSilver|2015 Singapura|Pasukan wanita}} {{MedalBronze|2009 Vientiane|Beregu campuran}} | bwf_id = B75C85D0-4075-4638-8EA2-00DCFDD92F13 }} {{chinese name|[[Wu (nama keluarga)|Goh]]}} '''Goh Liu Ying''' {{post-nominals|post-noms=[[Ahli Mangku Negara|AMN]] BCM}} (lahir 30 Mei 1989 di [[Alor Gajah]], [[Melaka]]) ialah seorang pemain badminton [[Malaysian]] dalam acara beregu. Beliau berganding dengan [[Chan Peng Soon]] telah menduduki Kedudukan Dunia BWF No. 3 di acara beregu campuran. Pada tahun 2013, Goh membuat keputusan untuk menjalani pembedahan lutut untuk membaiki isu lutut kanan aggravating, tetapi pembedahan ditangguhkan. Beliau telah menjalani pembedahan di kedua-dua lutut beliau pada tahun berikutnya dan telah mengambil cuti dari badminton untuk pulih. ==Pencapaian== ===Olimpik (0 emas; 1 perak; 0 gangsa)=== * [[Sukan Olimpik Musim Panas 2016]] di [[Rio de Janeiro]], [[Brazil]] {{flagicon|Brazil}} Pada Sukan Olimpik Musim Panas 2016, Goh Liu Ying bersama [[Chan Peng Soon]] berjaya mencipta sejarah tersendiri apabila berjaya merangkul pingat perak buat pertama kali untuk acara Badminton Beregu Campuran. {| style='font-size: 90%; text-align: center;' class='wikitable' !colspan=5 style="background:silver;"|[[Badminton di Sukan Olimpik Musim Panas 2016 – Beregu campuran]] |- !|Pusingan !|Rakan kongsi !|Lawan !|Skor !|Keputusan |- |style="text-align:left; background:white"|''Peringkat kumpulan'' |align="left" rowspan="6"|{{flagicon|MAS}} [[Chan Peng Soon]] |align="left"|{{flagicon|THA}} [[Bodin Issara]] <br> {{flagicon|THA}} [[Savitree Amitrapai]] |align="left"|21–13, 21–19 |align="center"|Menang |- |style="text-align:left; background:white"|''Peringkat kumpulan'' |align="left"|{{flagicon|AUS}} [[Robin Middleton]] <br> {{flagicon|AUS}} [[Leanne Choo]] |align="left"|21–17, 21–15 |align="center"|Menang |- |style="text-align:left; background:white"|''Peringkat kumpulan'' |align="left"|{{flagicon|INA}} [[Tontowi Ahmad]] <br> {{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |align="left"|15-21, 11-21 |align="center"|Kalah |- |style="text-align:left; background:white"|''Suku akhir'' |align="left"|{{flagicon|POL}} [[Robert Mateusiak]] <br> {{flagicon|POL}} [[Nadieżda Zięba]] |align="left"|21–17, 21–10 |align="center"|Menang |- |style="text-align:left; background:white"|''Separuh akhir'' |align="left"|{{flagicon|CHN}} [[Xu Chen]]<br> {{flagicon|CHN}} [[Ma Jin]] |align="left"|21–12, 21-19 |align="center"|Menang |- |style="text-align:left; background:white"|''Akhir'' |align="left"|{{flagicon|INA}} [[Tontowi Ahmad]] <br> {{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |align="left"|14-21, 12-21 |align="center"| [[File:Med 2.png|Silver]] '''Perak''' |- |} === Finals: 15 (9 juara, 6 runners-up) === {|class="sortable wikitable" !Keputusan !Tahun !Kejohanan !Rakan kongsi !Lawan !Skor |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2009 BWF Grand Prix Gold and Grand Prix|2009]] |[[Vietnam Open (badminton)|Vietnam Open Grand Prix Gold]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Flandy Limpele]]<br>{{flagicon|TPE}} [[Cheng Wen-hsing]] |23–25, 19–21 |- |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2010 Badminton Asia Championships|2010]] |[[Badminton Asia Championships|Asian Championships]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|KOR}} [[Yoo Yeon-seong]]<br>{{flagicon|KOR}} [[Kim Min-jung (badminton)|Kim Min-jung]] |21–17, 20–22, 21–19 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2011 BWF Grand Prix Gold and Grand Prix|2011]] |[[Malaysia Open Grand Prix Gold]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Tantowi Ahmad]]<br>{{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |21–18, 15–21, 19–21 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2011 BWF Grand Prix Gold and Grand Prix|2011]] |[[Bitburger Open|Bitburger Open Grand Prix Gold]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|DEN}} [[Thomas Laybourn]]<br>{{flagicon|DEN}} [[Kamilla Rytter Juhl]] |21–18, 14–21, 27–25 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2012 Australia Open Grand Prix Gold|2012]] |[[Australian Open (badminton)|Australia Open Grand Prix Gold]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|TPE}} [[Chen Hung-ling]]<br>{{flagicon|TPE}} [[Cheng Wen-hsing]] |20–22, 21–12, 21–23 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2012 Malaysia Open Grand Prix Gold|2012]] |[[Malaysia Open Grand Prix Gold]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Irfan Fadhilah]]<br>{{flagicon|INA}} [[Weni Anggraini]] |21–12, 21–14 |- |- style="background:#ccffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2012 Japan Super Series|2012]] |[[Japan Open (badminton)|Japan Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Muhammad Rijal]]<br>{{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |21–12, 21–19 |- |- style="background:#d8cef6" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2015 Polish Open|2015]] |[[Polish Open (badminton)|Polish Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|IND}} [[Dewalkar Akshay]]<br>{{flagicon|IND}} [[Pradnya Garde]] |28–26, 21–18 |- |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2015 Southeast Asian Games|2015]] |[[Badminton at the 2015 Southeast Asian Games – Mixed doubles|Southeast Asian Games]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Praveen Jordan]]<br>{{flagicon|INA}} [[Debby Susanto]] |18–21, 21–13, 25–23 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2015 Russia Open Grand Prix|2015]] |[[Russian Open (badminton)|Russian Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|JPN}} [[Yuta Watanabe]]<br>{{flagicon|JPN}} [[Arisa Higashino]] |21-14, 21-12 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2015 Mexico City Grand Prix|2015]] |[[Mexico Open (badminton)|Mexico Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|KOR}} [[Choi Solgyu]]<br>{{flagicon|KOR}} [[Eom Hye Won]] |21-13, 23–21 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2016 Thailand Masters Grand Prix Gold|2016]] |[[Thailand Masters (badminton)|Thailand Masters]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|CHN}} [[Zheng Siwei]]<br>{{flagicon|CHN}} [[Chen Qingchen]] |17-21, 15-21 |- |- style="background:#ffffcc" |style="text-align:center; background:#ffd700"|1 |align="center"|[[2016 New Zealand Open Grand Prix Gold|2016]] |[[New Zealand Open (badminton)|New Zealand Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|CHN}} [[Zheng Siwei]]<br>{{flagicon|CHN}} [[Li Yinhui]] |21-19, 22-20 |- |- style="background:#ccffcc" |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[2016 Malaysia Super Series Premier|2016]] |[[Malaysia Open (badminton)|Malaysia Open]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Tantowi Ahmad]]<br>{{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |21-23, 21-13, 16-21 |- |style="text-align:center; background:#c0c0c0"|2 |align="center"|[[Badminton at the 2016 Summer Olympics|2016]] |[[2016 Summer Olympics]] |[[Chan Peng Soon]] |{{flagicon|INA}} [[Tantowi Ahmad]]<br>{{flagicon|INA}} [[Liliyana Natsir]] |14–21, 12–21 |} :{{Colorbox|#ccffcc}} [[BWF Super Series|Super Series]] tournament :{{Colorbox|#ffffcc}} [[BWF Grand Prix Gold and Grand Prix|Grand Prix Gold and Grand Prix]] tournament :{{Colorbox|#C6AEFF}} [[BWF International Challenge|International Challenge]] tournament == Anugerah == === Anugerah Malaysia === * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|50px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (KMN) (2026)<ref>{{cite web|url=https://www.istiadat.gov.my/wp-content/uploads/2026/06/10.-Senarai-Media-Penerima-DKBPP-Tahun-2026-K.M.N.pdf|title=Senarai Penerima Kesatria Mangku Negara Tahun 2026|website=www.istiadat.gov.my}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Ahli Mangku Negara]] (AMN) (2017)<ref>{{cite news|title=Chong Wei all fired up|date=10 September 2017|author=Rajes Paul|url=https://www.thestar.com.my/sport/badminton/2017/09/10/chong-wei-all-fired-up-good-things-whet-world-no-7s-appetite-for-glory/|language=English|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=28 July 2018}}</ref> * {{Flag|Melaka}} ** [[File:MY-MAL Bintang Cemerlang Melaka.svg|50px]] Bintang Cemerlang Melaka (BCM) (2016)<ref>{{cite web|url=http://www.badmintonplanet.com/badminton-news/4638-lee-chong-wei-conferred-the-title-datuk-wira.html|title=Lee Chong Wei conferred the title Datuk Wira|author=|language=English|publisher=BadmintonPlanet.com|date=18 October 2016|accessdate=29 July 2018}}</ref> ==Rujukan== <references/> ==Pautan luar== {{commons category}} * [http://bam.org.my/index.php?option=com_content&view=article&id=2067&itemid=111 Profile] BAM * [http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/go/liu-ying-goh-1.html Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121218042826/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/go/liu-ying-goh-1.html |date=2012-12-18 }} {{Top ten badminton players}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Goh, Liu Ying | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Malaysian badminton player | DATE OF BIRTH = 30 May 1989 | PLACE OF BIRTH = [[Alor Gajah]], [[Malacca]], [[Malaysia]] | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Goh, Liu Ying}} [[Kategori:Kelahiran 1989]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli sukan Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Pemain badminton wanita Malaysia]] [[Kategori:Penerima Kesatria Mangku Negara]] [[Kategori:Penerima Ahli Mangku Negara]] {{Badminton-bio-stub}} 5f0sn8hbmrdlstcfz59es8osdyl3lqf 0 795330 7003935 6965674 2026-11-11T14:45:12Z ~2026-59869-48 425112 /* */ 7003935 wikitext text/x-wiki {{notability|Perlu rujukan akhbar /media utama. Facebook/blog tidak layak.}} {{rujukan}}{{Infobox person|honorific_prefix=Tuan Guru Baba|name=Haji Ismail Sepanjang|education={{plainlist| * Pondok Tuan Guru Baba Haji Abdul Latif Dusun Sepanjang * Pondok Tuan Guru Baba Haji Abdul Qader Sekam * Makkah Al-Mukarramah, Arab Saudi }}|notable_works=|honorific_suffix=|party=|occupation={{plainlist| * tuan guru pondok * Ahli jawatankuasa fatwa Persatuan Ulama Fatoni }}|known for=|birth_name=Ismail bin Omar|birth_date=1955|birth_place=Kampung Dusun Sepanjang, Penare. Pattani, Thailand}}Tuan Guru '''Baba Ismail Sepanjang''' atau '''Ismail bin Umar''' ialah seorang ulama Islam yang berasal dari Pattani, Thailand. Beliau ialah tuan guru pondok di Maahad Darul Muhajirin Narathiwat dan merupakan Ahli Jawatankuasa Fatwa Persatuan Ulama Pattani<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/rencana/agama/2018/07/444207/hukum-agama-ikut-pendapat-sendiri-kelirukan-masyarakat|title=Hukum agama ikut pendapat sendiri kelirukan masyarakat|last=Nor Farhani Che Ad|date=2 Julai 2018|website=Berita Harian|url-status=live|access-date=1 November 2021}}</ref> == Latar belakang == Ismail dilahirkan pada 1955 di Kampung Dusun Sepanjang, daerah [[Daerah Panare|Penare]] (Penarik), [[Wilayah Pattani|Pattani]]. Kampung tersebut terletak kira-kira 20 km dari Bandar Patani. Beliau merupakan anak bongsu dan anak lelaki tunggal dalam kalangan 3 beradik<ref>{{Cite web|url=https://www.alabaqirah-maiwp.edu.my/i/index.php/my/pengenalan/motto-pondok-moden/86-artikel-terkini/189-daurah-kitab-ummi-al-barahin|title=DAURAH KITAB UMMI AL-BARAHIN|date=Ogos 2018|website=Al-Abaqirah|url-status=live|access-date=1 November 2021}}</ref>. Bapanya bernama Wan Umar bin Wan Abdul Latif bin Wan Abdul Karim, manakala ibunya Siti Khadijah binti Ismail. Kedua-duanya berasal dari Patani, tetapi keturunan ibunya berasal dari Johor, Malaysia. === Pendidikan === Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Rendah Kampung Dusun Sepanjang. Kemudian, beliau menyambung pendidikan di pondok berdekatan rumahnya ketika berusia 14 tahun. Beliau dihantar belajar agama oleh keluarganya dengan Tuan Guru Haji Abdul Latif. Selain itu, beliau juga berguru dengan Tuan Guru Haji Abdul Rahman dengan mendalami pelbagai ilmu Islam dan bahasa Arab seperti Tafsir, Hadis, Fiqah dan Nahu. Beliau turut belajar di pondok lain sekiranya cuti semester. Ketika berusia 21 tahun, beliau berpindah ke Pondok Syeikh Abdul Qadir Haji Wangah (Baba Der Sekam) yang terletak di Kampung Wakaf Budi, Sekam, Pattani. Pondok tersebut dikenali dengan pembelajaran ilmu tauhid. Beliau menuntut ilmu di sana sehingga berusia 30 tahun. Ketika di sana, beliau bukan hanya belajar tetapi turut mengajar di pondok tersebut. Beliau juga mula menerima undangan daripada masjid-masjid untuk mengajar masyarakat sekitar. Antara tempat yang beliau mengajar ialah Masjid Yala (lebih 21 tahun) dan Masjid Patani (lebih 22 tahun). === Berkeluarga === Ketika umur beliau 29 tahun, beliau mendirikan rumahtangga dengan Hajah Sabariah binti Tuan Guru Haji Abdul Aziz. Hasil perkahwinan tersebut, beliau dikurniakan 5 cahaya mata (2 lelaki dan 3 perempuan). Isteri beliau merupakan anak kepada Tuan Guru Abdul Aziz bin Ismail al-Fathani yang merupakan menantu kepada Baba Der Sekam. == Membuka pondok == Ketika berumur 31 tahun beliau telah pergi ke Mekah dan bermukim di sana selama 7 bulan. Pada tahun 1993, setelah kembali dari Mekah, Ismail membuka pondok di Kampung Kubang Ikan, Narathiwat yang dikenali dengan nama Maahad Darul Muhajirin. Dalam tempoh tersebut, beliau juga selalu berulang-alik ke Kelantan untuk memenuhi jemputan mengajar. Akhirnya pada tahun 1998, pondok beliau telah berpindah ke kampung beliau sendiri di Kampung Dusun Sepanjang hinggalah ke hari ini. Rutin harian beliau dipenuhi dengan mengajar agama kepada pelajar yang datang dari pelbagai pelosok, dalam dan luar negara seperti Kemboja, Malaysia dan Burma tanpa menerima sebarang bayaran. Sehingga kini, terdapat lebih daripada 200 orang pelajar yang sedang menuntut di pondok beliau. Pengajian berlangsung sepanjang tahun melainkan pada waktu cuti iaitu 15 Sya’ban hingga 15 Syawal ( 2 bulan ), cuti Raya Haji ( seminggu ) dan bulan Rabiulawal ( 1 bulan ). Selain itu, Baba Eil juga memberi khidmat masyarakat dengan mengajar pada setiap hari Sabtu di Masjid Patani dan setiap Ahad di Masjid Yala. Kuliah Baba Eil sering disiarkan di radio tempatan. Antara murid beliau ialah Ahmad Yasin bin Amsyari Al Malakawi. == Kitab-kitab yang diajar == Antara kitab yang diajar oleh beliau ialah: {| class="wikitable" !Bidang !Tajuk kitab !Catatan |- | rowspan="10" |[[Tauhid]] |Nur az-Zolam Syarah Aqidah al-Awwam |karya Syeikh Nawawi al-Bantani |- |Tuhfah al-Murid Syarah Jauharah at-Tauhid |karya Imam Ibrahim al-Bajuri |- |Dur as-Samin fi Aqaid al-Mu’min |karya Syeikh Daud al-Fathani |- |Mizan az-Zarari |karya sendiri |- |Bakurah al-Amani |karya Syeikh Wan Ismail Wan Abdul Qadir al-Fathani (Pk Da Eil) |- |Misbah al-Munir fi Ma’rifah Allah al-Qadir |karya Tuan Guru Abdul Aziz bin Ismail al-Fathani |- |Mawaiz al-Iman |karya sendiri |- |Fath al-Majid Syarh Durr al-Farid fi Aqaid Ahl at-Tauhid |karya Syeikh Nawawi al-Bantani |- |Hasyiah asy-Syarqawi ‘ala al-Hudhudi |karya Imam Abdullah asy-Syarqawi |- |Mawaqif al-Marjan |karya sendiri |- | rowspan="2" |[[Tafsir|Tafsir al-Quran]] |Futuhat al-Ilahiyyah Syarah Tafsir al-Jalalain |karya Imam Sulaiman bin Umar al-Jamal |- |Tafsir Nur al-Ihsan |karya Tuan Guru Muhammad Sa’id bin Umar Khatib |- | rowspan="3" |[[Hadis]] |Hasyiah al-Ajhuriy 'ala Syarh al-Zurqani 'ala al-Baiquniyyah |karya Syeikh ‘Atiyyah al-Ajhuriy as-Syafi'e al-Azhari |- |Futuhat al-Rabbaniyyah Syarah al-Azkar an-Nawawiyyah |karya Imam Ibnu ‘Allan as-Siddiqi |- |Dalil al-Falihin fi Turuqqi Riyadh as-Salihin |karya Imam Ibnu ‘Allan as-Siddiqi |- | rowspan="3" |[[Fiqah]] dan [[Usul al-Fiqh|Usul fiqah]] |Hasyiah al-Bajuri ‘ala Syarah Ibnu Qassim al-Ghazi ‘ala Matan Abi Syuja’ |karya Imam Ibrahim al-Bajuri |- |Hasyiah an-Nafahat ‘ala Syarh al-Waraqat |karya Syeikh Ahmad Al-Khatib bin Abdul Lathif Al-Minkabawi |- |Hasyiah asy-Syarqawi ‘ala at-Tahrir |karya Imam Abdullah asy-Syarqawi |- | rowspan="2" |[[Kesufian|Tasawuf]] |Penawar Bagi Hati |karya Syeikh [[Abdul Qadir al-Mandili]] |- |Mukhtasar at-Tazkirah al-Qurtubi |karya Imam Abdul Wahab asy-Sya’rani |} == Karya penulisan == Selain mengajar, Ismail turut menghasilkan beberapa penulisan dalam bidang aqidah Islam dan tasawuf. antaranya {| class="wikitable" !Bidang !Tajuk kitab !Catatan |- | rowspan="3" |[[Tauhid]] |Mizan Az-Zarari |Menterjemah dan mensyarahkan kitab Tijan Ad-Darari Bisyarh Risalah Al-Baijuri, karangan [[Syeikh Muhammad Nawawi bin Umar al-Jawi]] |- |Mawaiz al-Iman |Kitab yang membahaskan ayat mutasyabihat dan ayat muhkamat, terjemahan sebahagian kitab Manahil al-Irfan fi Ulum al-Quran karangan Syeikh Muhammad az-Zarqani |- |Mawaqif al-Marjan |Kitab syarahan kepada kitab Mawaiz al-Iman. |- |[[Hadis]] |Al-Durrah al-Saniah |Kitab syarah hadis [[Nabi Muhammad SAW|Nabi Muhammad]], "Sesungguhnya setiap amalan berdasarkan niat". |- |Tasawuf |Al-Himam al-Aliyah |Kitab Jawi yang mensyarahkan kitab Al-Hikam karangan Imam [[Ibn Ataillah as-Sakandari]] |} == Rujukan == {{Reflist}} {{Kehidupan|1955}} [[Kategori:Tuan guru pondok di Thailand]] [[Kategori:Ulama Pattani]] c6orgxu2xzz5urxaaxa769mm7xb4jy2 7003938 7003935 2026-11-11T14:48:43Z ~2026-59869-48 425112 /* Membuka pondok */ 7003938 wikitext text/x-wiki {{notability|Perlu rujukan akhbar /media utama. Facebook/blog tidak layak.}} {{rujukan}}{{Infobox person|honorific_prefix=Tuan Guru Baba|name=Haji Ismail Sepanjang|education={{plainlist| * Pondok Tuan Guru Baba Haji Abdul Latif Dusun Sepanjang * Pondok Tuan Guru Baba Haji Abdul Qader Sekam * Makkah Al-Mukarramah, Arab Saudi }}|notable_works=|honorific_suffix=|party=|occupation={{plainlist| * tuan guru pondok * Ahli jawatankuasa fatwa Persatuan Ulama Fatoni }}|known for=|birth_name=Ismail bin Omar|birth_date=1955|birth_place=Kampung Dusun Sepanjang, Penare. Pattani, Thailand}}Tuan Guru '''Baba Ismail Sepanjang''' atau '''Ismail bin Umar''' ialah seorang ulama Islam yang berasal dari Pattani, Thailand. Beliau ialah tuan guru pondok di Maahad Darul Muhajirin Narathiwat dan merupakan Ahli Jawatankuasa Fatwa Persatuan Ulama Pattani<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/rencana/agama/2018/07/444207/hukum-agama-ikut-pendapat-sendiri-kelirukan-masyarakat|title=Hukum agama ikut pendapat sendiri kelirukan masyarakat|last=Nor Farhani Che Ad|date=2 Julai 2018|website=Berita Harian|url-status=live|access-date=1 November 2021}}</ref> == Latar belakang == Ismail dilahirkan pada 1955 di Kampung Dusun Sepanjang, daerah [[Daerah Panare|Penare]] (Penarik), [[Wilayah Pattani|Pattani]]. Kampung tersebut terletak kira-kira 20 km dari Bandar Patani. Beliau merupakan anak bongsu dan anak lelaki tunggal dalam kalangan 3 beradik<ref>{{Cite web|url=https://www.alabaqirah-maiwp.edu.my/i/index.php/my/pengenalan/motto-pondok-moden/86-artikel-terkini/189-daurah-kitab-ummi-al-barahin|title=DAURAH KITAB UMMI AL-BARAHIN|date=Ogos 2018|website=Al-Abaqirah|url-status=live|access-date=1 November 2021}}</ref>. Bapanya bernama Wan Umar bin Wan Abdul Latif bin Wan Abdul Karim, manakala ibunya Siti Khadijah binti Ismail. Kedua-duanya berasal dari Patani, tetapi keturunan ibunya berasal dari Johor, Malaysia. === Pendidikan === Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Rendah Kampung Dusun Sepanjang. Kemudian, beliau menyambung pendidikan di pondok berdekatan rumahnya ketika berusia 14 tahun. Beliau dihantar belajar agama oleh keluarganya dengan Tuan Guru Haji Abdul Latif. Selain itu, beliau juga berguru dengan Tuan Guru Haji Abdul Rahman dengan mendalami pelbagai ilmu Islam dan bahasa Arab seperti Tafsir, Hadis, Fiqah dan Nahu. Beliau turut belajar di pondok lain sekiranya cuti semester. Ketika berusia 21 tahun, beliau berpindah ke Pondok Syeikh Abdul Qadir Haji Wangah (Baba Der Sekam) yang terletak di Kampung Wakaf Budi, Sekam, Pattani. Pondok tersebut dikenali dengan pembelajaran ilmu tauhid. Beliau menuntut ilmu di sana sehingga berusia 30 tahun. Ketika di sana, beliau bukan hanya belajar tetapi turut mengajar di pondok tersebut. Beliau juga mula menerima undangan daripada masjid-masjid untuk mengajar masyarakat sekitar. Antara tempat yang beliau mengajar ialah Masjid Yala (lebih 21 tahun) dan Masjid Patani (lebih 22 tahun). === Berkeluarga === Ketika umur beliau 29 tahun, beliau mendirikan rumahtangga dengan Hajah Sabariah binti Tuan Guru Haji Abdul Aziz. Hasil perkahwinan tersebut, beliau dikurniakan 5 cahaya mata (2 lelaki dan 3 perempuan). Isteri beliau merupakan anak kepada Tuan Guru Abdul Aziz bin Ismail al-Fathani yang merupakan menantu kepada Baba Der Sekam. == Membuka pondok == Ketika berumur 31 tahun beliau telah pergi ke Mekah dan bermukim di sana selama 7 bulan. Pada tahun 1993, setelah kembali dari Mekah, Ismail membuka pondok di Kampung Kubang Ikan, Narathiwat yang dikenali dengan nama Maahad Darul Muhajirin. Dalam tempoh tersebut, beliau juga selalu berulang-alik ke Kelantan untuk memenuhi jemputan mengajar. Akhirnya pada tahun 1998, pondok beliau telah berpindah ke kampung beliau sendiri di Kampung Dusun Sepanjang hinggalah ke hari ini. Rutin harian beliau dipenuhi dengan mengajar agama kepada pelajar yang datang dari pelbagai pelosok, dalam dan luar negara seperti Kemboja, Malaysia dan Burma tanpa menerima sebarang bayaran. Sehingga kini, terdapat lebih daripada 200 orang pelajar yang sedang menuntut di pondok beliau. Pengajian berlangsung sepanjang tahun melainkan pada waktu cuti iaitu 15 Sya’ban hingga 15 Syawal ( 2 bulan ), cuti Raya Haji ( seminggu ) dan bulan Rabiulawal ( 1 bulan ). Selain itu, Baba Eil juga memberi khidmat masyarakat dengan mengajar pada setiap hari Sabtu di Masjid Patani dan setiap Ahad di Masjid Yala. Kuliah Baba Eil sering disiarkan di radio tempatan. == Kitab-kitab yang diajar == Antara kitab yang diajar oleh beliau ialah: {| class="wikitable" !Bidang !Tajuk kitab !Catatan |- | rowspan="10" |[[Tauhid]] |Nur az-Zolam Syarah Aqidah al-Awwam |karya Syeikh Nawawi al-Bantani |- |Tuhfah al-Murid Syarah Jauharah at-Tauhid |karya Imam Ibrahim al-Bajuri |- |Dur as-Samin fi Aqaid al-Mu’min |karya Syeikh Daud al-Fathani |- |Mizan az-Zarari |karya sendiri |- |Bakurah al-Amani |karya Syeikh Wan Ismail Wan Abdul Qadir al-Fathani (Pk Da Eil) |- |Misbah al-Munir fi Ma’rifah Allah al-Qadir |karya Tuan Guru Abdul Aziz bin Ismail al-Fathani |- |Mawaiz al-Iman |karya sendiri |- |Fath al-Majid Syarh Durr al-Farid fi Aqaid Ahl at-Tauhid |karya Syeikh Nawawi al-Bantani |- |Hasyiah asy-Syarqawi ‘ala al-Hudhudi |karya Imam Abdullah asy-Syarqawi |- |Mawaqif al-Marjan |karya sendiri |- | rowspan="2" |[[Tafsir|Tafsir al-Quran]] |Futuhat al-Ilahiyyah Syarah Tafsir al-Jalalain |karya Imam Sulaiman bin Umar al-Jamal |- |Tafsir Nur al-Ihsan |karya Tuan Guru Muhammad Sa’id bin Umar Khatib |- | rowspan="3" |[[Hadis]] |Hasyiah al-Ajhuriy 'ala Syarh al-Zurqani 'ala al-Baiquniyyah |karya Syeikh ‘Atiyyah al-Ajhuriy as-Syafi'e al-Azhari |- |Futuhat al-Rabbaniyyah Syarah al-Azkar an-Nawawiyyah |karya Imam Ibnu ‘Allan as-Siddiqi |- |Dalil al-Falihin fi Turuqqi Riyadh as-Salihin |karya Imam Ibnu ‘Allan as-Siddiqi |- | rowspan="3" |[[Fiqah]] dan [[Usul al-Fiqh|Usul fiqah]] |Hasyiah al-Bajuri ‘ala Syarah Ibnu Qassim al-Ghazi ‘ala Matan Abi Syuja’ |karya Imam Ibrahim al-Bajuri |- |Hasyiah an-Nafahat ‘ala Syarh al-Waraqat |karya Syeikh Ahmad Al-Khatib bin Abdul Lathif Al-Minkabawi |- |Hasyiah asy-Syarqawi ‘ala at-Tahrir |karya Imam Abdullah asy-Syarqawi |- | rowspan="2" |[[Kesufian|Tasawuf]] |Penawar Bagi Hati |karya Syeikh [[Abdul Qadir al-Mandili]] |- |Mukhtasar at-Tazkirah al-Qurtubi |karya Imam Abdul Wahab asy-Sya’rani |} == Karya penulisan == Selain mengajar, Ismail turut menghasilkan beberapa penulisan dalam bidang aqidah Islam dan tasawuf. antaranya {| class="wikitable" !Bidang !Tajuk kitab !Catatan |- | rowspan="3" |[[Tauhid]] |Mizan Az-Zarari |Menterjemah dan mensyarahkan kitab Tijan Ad-Darari Bisyarh Risalah Al-Baijuri, karangan [[Syeikh Muhammad Nawawi bin Umar al-Jawi]] |- |Mawaiz al-Iman |Kitab yang membahaskan ayat mutasyabihat dan ayat muhkamat, terjemahan sebahagian kitab Manahil al-Irfan fi Ulum al-Quran karangan Syeikh Muhammad az-Zarqani |- |Mawaqif al-Marjan |Kitab syarahan kepada kitab Mawaiz al-Iman. |- |[[Hadis]] |Al-Durrah al-Saniah |Kitab syarah hadis [[Nabi Muhammad SAW|Nabi Muhammad]], "Sesungguhnya setiap amalan berdasarkan niat". |- |Tasawuf |Al-Himam al-Aliyah |Kitab Jawi yang mensyarahkan kitab Al-Hikam karangan Imam [[Ibn Ataillah as-Sakandari]] |} == Rujukan == {{Reflist}} {{Kehidupan|1955}} [[Kategori:Tuan guru pondok di Thailand]] [[Kategori:Ulama Pattani]] 710o9a74bdpqus627xfkgribwv7emej 0 800000 7003869 6667002 2026-11-11T12:01:32Z MyRepublic AA66 408272 7003869 wikitext text/x-wiki {{Infobox filem | nama = Kasut Ku Kusut | imej = | saiz_imej = | kapsyen = Poster filem Kelibat | pengarah = [[Pierre Andre]] | penerbit = [[David Teo]] | penulis = | pelakon = [[Shaheizy Sam]]<br />[[Atikah Suhaime]]<br />[[Pablo Amirul]]<br />[[Along Eyzendy]] | muzik = | sinematografi = | editing = | studio = [[Metrowealth Pictures]] | pengedar = MIG Pictures | penayangan = 18 Disember 2014 | masa = 87 minit | negara = [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | bajet = | pecah_panggung = }} '''Kasut Ku Kusut''' sebuah filem aksi komedi arahan [[Pierre Andre]]. FIlem ini telah membariskan pelakon hebat seperti [[Shaheizy Sam]], [[Atikah Suhaime]], [[Pablo Amirul]] dan [[Along Eyzendy]]. == Sinopsis == Filem Kasut Ku Kusut mengisahkan seorang pemuda kampung bernama Manap, yang berasa geram kerana kasut yang baru dibelinya telah hilang.Pada masa yang sama, salah seorang anggota geng jahat Father Dragon, yang bergelar Markos, telah ditugaskan membawa Suzi kepada ketua kumpulan itu. Dalam perjalanan, mereka telah sesat dan Suzi berjaya melarikan diri daripada Markos. Suzi bertemu dengan Manap yang masih mencari kasutnya. Apabila Markos bertembung dengan Suzi dan Manap, Manap menyedari kasut yang dipakai Markos mirip dengan kasutnya yang hilang. Tapi betul ke Markoz yang mengambil kasut Manap? Hanya dalam Kasut Ku Kusut. ==Pelakon== * [[Shaheizy Sam]] sebagai Manap * [[Atikah Suhaime]] sebagai Suzie * [[Pablo Amirul]] sebagai Marcos * [[Along Eyzendy]] sebagai Hamid * [[Epy Raja Lawak|Epy Kodiang]] sebagai Ucop * [[Kamarool Haji Yusoff]] sebagai Father Dragon * [[Khatijah Tan]] sebagai Mak Manap * Kher Cheng Guan sebagai Tauke Kedai Gila * Zairi Zainal sebagai Kankung * Zakaria Zahid sebagai Zakaria * Fathullah Aris sebagai Jacob * Faris Abdul Halim sebagai Acik * Noor Shahfarid sebagai BKH == Rujukan == == Pautan luar == * {{IMDB title|tt4271734}} {{Pierre Andre}} [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2014]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem arahan Pierre Andre]] 6ewzee5uqhhe76zgnbs3232c0fugt4i 0 807655 7004294 6998763 2026-11-12T09:25:56Z PSC2000 359232 7004294 wikitext text/x-wiki '''''MegaDrama''''' ialah sebuah slot drama bersiri [[Bahasa Melayu|berbahasa Melayu]] di [[Astro Ria]]. Slot ini disiarkan pada setiap hari Isnin hingga Khamis pada jam 10 malam. Ulangannya pada jam 4 petang juga jam 3 petang hingga 5 petang pada setiap Sabtu dan Ahad. ==Senarai drama == {| class=" wikitable sortable" style="border:1px solid black" border="0" cellpadding"1" cellspadding"1" |- bgcolor="#99ccff" | '''No.''' | '''Judul''' | '''Tarikh Tayangan''' | '''Pengarah''' | '''Pelakon Utama''' | '''Lagu Tema''' | '''Bilangan Episod''' | '''Rating''' | '''Catatan''' |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;"|Tahun 2015 |- | 1. | ''[[Tuan Anas Mikael]]'' | 9 November 2015 - 3 Disember 2015 |Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Zara Zya]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Raja Ilya]]}} | '''Not For Sale''' - [[Stacy]] Feat [[Altimet]] | rowspan="2" |16 Episod | | Adaptasi Novel '''[[Tuan Anas Mikael (novel)|Tuan Anas Mikael]]''' Karya Syamnuriezmil |- | 2. | ''[[Tersuka Tanpa Sengaja]]'' |7 Disember 2015 - 31 Disember 2015 | Allahyarham Keoi Hj Khalid |{{hlist|[[Emma Maembong]]|| [[Amar Baharin]]||[[Amyra Rosli]]||[[Hafreez Adam]]}} | '''Senyum Lagi''' - Qierra Feat [[Mark Adam]] | | Adaptasi Novel '''[[Tersuka Tanpa Sengaja (novel)|Tersuka Tanpa Sengaja]]''' Karya Pena Kayu |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | Tahun 2016 |- | 1. | ''[[Sha & Shah]]'' |4 Januari 2016 - 27 Januari 2016 |[[Eyra Rahman]] |{{hlist|[[Syatilla Melvin]]||[[Kamal Adli]]||[[Nina Iskandar]]||[[Aizat Hassan]]||[[Azwan Kombos]]||[[Shima Anuar]]}} | '''Hati-Hati''' - [[Amira Othman]] | rowspan="2" |16 Episod | | Adaptasi Novel '''Sha & Shah''' Karya Sha Ibrahim |- | 2. | ''[[Isteri vs Tunang]]'' | 1 Februari 2016 - 26 Februari 2016 |[[Michael Ang]] |{{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Scha Al-Yahya]]||[[Sharifah Sakinah]]||[[Azrel Ismail]]}} | '''Pencuri Hati''' - [[Ayda Jebat]] | | Adaptasi Novel '''Isteri vs Tunang''' Karya Aisya Azahar |- | 3. | ''[[Aku Bukan Bimbo]]'' | 29 Februari 2016 - 31 Mac 2016 | [[Riza Baharudin]] |{{hlist|[[Shaheizy Sam]]||[[Nadiya Nisaa]]||[[Zahiril Adzim]]}} | '''Jatuh''' - Faizul Sany |20 Episod | 3.6 juta penonton | Adaptasi Novel '''Bimbo''' Karya Rin Ahmad |- | 4. | ''[[Suami Tanpa Cinta]]'' | 4 April 2016 - 28 April 2016 |MP Roslin Md Sharif | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Janna Nick]]||[[Wan Sharmila]]|| [[Mark Adam]]}} | '''Mungkin Saja''' - [[Janna Nick]] | rowspan="2" |16 Episod | 3.8 juta penonton | Adaptasi Novel '''Suami Tanpa Cinta''' Karya Syamnuriezmil |- | 5. | ''[[Dia Semanis Honey (drama)|Dia Semanis Honey]]'' | 2 Mei 2016 - 26 Mei 2016 |{{plainlist| * Hadith Omar * [[Michael Ang]] }} | {{hlist|[[Alif Satar]]||[[Siti Nordiana]]||[[Hairul Azreen]]||[[Dafi]]||[[Nina Juren]]||[[Aleza Shadan]]||[[Zainol MacWilson]]||[[Nadya Syahera]]||[[Nelissa Nizam]]}} | '''Memori Berkasih''' - [[Alif Satar]] Feat [[Siti Nordiana]] | 4.0 juta penonton | Adaptasi Novel '''[[Dia Semanis Honey]]''' Karya Dila Dyna |- | 6. | ''[[Assalamualaikum Cinta (drama 2016)|Assalamualaikum Cinta]]'' | 30 Mei 2016 - 30 Jun 2016 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Emma Maembong]]||[[Ayda Jebat]]||[[Saharul Ridzwan]] ||[[Kamal Adli]]}} | '''Di Amaran Mama''' - [[Hazama Azmi|Hazama]] | rowspan="2" |20 Episod | | Adaptasi Novel '''Assalamualaikum Cinta''' Karya Zura Asyraf |- | 7. | ''[[Lelaki Macam Dia]]'' | 18 Julai 2016 - 11 Ogos 2016 | [[Hashim Rejab]] | {{hlist|[[Azrel Ismail]]||[[Izreen Azminda]]}} |'''Jangan-Jangan''' - [[Wani Kayrie]] | | Adaptasi Novel '''Mamat Muka Selenga''' Karya Aliesha Kirana |- | 8. | ''[[Si Kolot Suamiku]]'' | 15 Ogos 2016 - 8 September 2016 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Amar Baharin]]||[[Siti Elizad]]||[[Atikah Suhaime]]}} | '''Dua Dunia''' - [[W.A.R.I.S|Waris]] Feat Viral | rowspan="4" |16 Episod | | Adaptasi Novel '''Si Kolot Suamiku''' Karya Fazlyn Ridz |- | 9. | ''[[Abang Bomba I Love You]]'' | 12 September 2016 - 6 Oktober 2016 | MP Roslin Md Sharif | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Amira Othman]]||[[Nadya Syahera]]}} | '''Jaga-Jaga''' - [[Amira Othman]] | 3.8 juta penonton |Adaptasi Novel '''[[Abang Bomba I Love You (novel)|Abang Bomba I Love You]]''' Karya Mia kriff Azlisha |- | 10. | ''[[Suri Hati Mr. Pilot]]'' | 10 Oktober 2016 - 3 November 2016 |{{plainlist| * [[Micheal Ang]] * Hadith Omar }} | {{hlist|[[Fattah Amin]]|| [[Neelofa]]||[[Eleena Sui]]|| [[Ben Amir]]}} | '''Selamanya Cinta''' - [[Alif Satar]] dan [[Shila Amzah]] | 5.5 juta penonton | Adaptasi Novel '''[[Suri Hati Mr. Pilot (novel)|Suri Hati Mr. Pilot]]''' Karya Dyla Dyna |- |11. | ''[[Awak Sangat Nakal]]'' | 7 November 2016 - 1 Disember 2016 | [[Azmi Hatta]] |{{hlist|[[Ayda Jebat]]||[[Sharnaaz Ahmad]]||[[Afiq Muiz]]||[[Tash Yong]]}} | '''Nakal Nakal Nakal'''- [[Ayda Jebat]] | 4.0 juta penonton |Adaptasi Novel '''Awak Sangat Nakal''' Karya Syamnuriezmil |- | 12. | ''[[Isteri Tuan Ihsan]]'' | 5 Disember 2016 - 5 Januari 2017 | Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] |{{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Amyra Rosli]]||[[Ruzana Ibrahim]]||[[Gambit Saifullah]]}} | '''Bukan Yang Pertama''' - [[Faizal Tahir]] | 20 Episod | |Adaptasi Novel '''Isteri Tuan Ihsan''' Karya Sara Kyoko |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | Tahun 2017 |- |1. | ''[[Sayang Papa Saya Tak]] | 9 Januari 2017 - 2 Februari 2017 | [[Amie Maziah]] | {{hlist|[[Hisyam Hamid]] ||[[Emma Maembong]]||[[Wan Sharmila]]}} | '''Girl''' - [[Dafi]] | rowspan="2" |16 Episod | |Adaptasi Novel '''Sayang Papa Saya Tak?''' Karya Hanni Ramsul |- |2. | ''[[Urusan Hati Cik Drama Queen]]'' | 6 Februari 2017 - 2 Mac 2017 | {{plainlist| * Hadith Omar * [[Michael Ang]] }} | {{hlist|[[Scha Al-Yahya]]||[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Randy Pangalila]]}} | '''Urusan Hati''' - Sarah Fazny | |Adaptasi Novel '''Urusan Hati Cik Drama Queen''' Karya Areila Sahimi |- |3. | ''[[Dia Bidadariku]]'' | 6 Mac 2017 - 23 Mac 2017 | [[Aziz M. Osman]] | {{hlist|[[Erra Fazira]]||[[Hisyam Hamid]]||[[Norman Hakim]]|| [[Raja Ilya]]}} | '''Tabah''' - [[Elizabeth Tan]] | 12 Episod | | |- |4. | ''[[Cik Serba Tahu]]'' | 27 Mac 2017 - 20 April 2017 | [[Shuhaimi Zulkefli]] | {{hlist|[[Remy Ishak]]||[[Sari Yanti]]||[[Zairulkefli Husin]]||[[Iedil Putra]]|| [[Isyariana Che Azmi]]|| [[Syazuwan Hassan]]|| [[Nadia Brian]]}} | '''Cinta Apa Adanya''' - Tasha Manshahar | rowspan="2" |16 Episod | | Adaptasi daripada novel '''Cik Serba Tahu''' karya Syamnuriezmil. |- |5. | ''[[Hikayat Cinta Si Pematah Hati]]'' | 24 April 2017 - 18 Mei 2017 | Shalini Balasundaram | {{hlist|[[Alif Satar]]||[[Nabila Razali]]||[[Hafreez Adam]]|| [[Nadiyah Shahab]]}} | '''Aku Cinta''' - [[Syamel]] dan [[Ernie Zakri]] | | Adaptasi daripada novel '''Hikayat Cinta Si Pematah Hati''' karya E-Man Sufi. |- |6. | ''[[Hero Seorang Cinderella]]'' | 22 Mei 2017 - 29 Jun 2017 | [[Michael Ang]] <br> Hadith Omar | {{hlist|[[Fattah Amin]]||[[Nur Fazura]]||[[Uqasha Senrose]]|| [[Fikry Ibrahim]]||[[Lisdawati]]||[[Zizie Ezette]]}} | '''Cinderella''' - Fattah Amin dan Fazura | 24 Episod | 3.0 juta penonton | Adaptasi daripada novel '''[[Hero Seorang Cinderella (novel)|Hero Seorang Cinderella]]''' karya Anjell. |- |7. | ''[[Mencintaimu Mr. Photographer]]'' | 3 Julai 2017 - 27 Julai 2017 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Syafiq Kyle]]||[[Hannah Delisha]]||[[Arash Mohamad]]||[[Amy Mastura]]||[[Ariz Lufias]]||[[Marissa Yasmin]]}} | '''Jampi''' - [[Hael Husaini]] | 16 Episod | 2.0 juta penonton | Adaptasi novel '''[[Mencintaimu Mr. Photographer (novel)|Mencintaimu Mr. Photographer]]''' karya Emma Mariam. |- |8. | ''[[My Darling, Inspektor Daniel]] | 31 Julai 2017 - 31 Ogos 2017 | [[Aziz M. Osman]] | {{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Siti Elizad]]||[[Erra Fazira]]||[[Elizabeth Tan]]||[[Dazrin Kamarudin]]}} | '''Darling''' - [[Elizabeth Tan]] | | | |- |9. | ''[[Duda Pujaan Dara]]'' | 4 September 2017 - 21 September 2017 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Zahirah MacWilson]]||[[Aprena Manrose]]}} | '''Tak Malu''' - Farisha Irish | 12 Episod | | Adaptasi novel '''Duda Pujaan Dara''' karya Hanny Esandra |- |10. | ''[[Awak Suka Saya Tak]]'' | 25 September - 19 Oktober 2017 | Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Alvin Chong]]||[[Emma Maembong]]||[[Sabhi Saddi]]}} |'''Jangan''' - Aziz Harun | | | Adaptasi novel '''Awak Suka Saya Tak''' karya Melur Jelita |- |11 |''[[Red Velvet (Drama)|Red Velvet]]'' |23 Oktober 2017 - 23 November 2017 |Hadith Omar |{{hlist|[[Alif Satar]]||[[Neelofa]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Amira Othman]]||[[Nina Nadira]]|| [[Nasz Sally]]||[[Sharifah Shahora]]}} |'''Sesungguhnya Aku''' - [[Alif Satar]] |20 Episod | |Adaptasi novel '''Red Velvet''' karya Acik Lana |- |12 |''[[My Coffee Prince]]'' |27 November 2017 - 11 Januari 2018 |[[Michael Ang]] |{{hlist|[[Fattah Amin]]||[[Janna Nick]]||[[Diana Danielle]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Zain Hamid]]||[[Sean Lee]]||[[Dian P. Ramlee]]||[[Sharifah Shahirah]]}} |'''Akan Bercinta''' - [[Janna Nick]] | | |Adaptasi novel '''Keopipeurinseu 1 Hojeom (커피프린스 1호점)''' karya Lee Sun-mi serta drama korea arahan Lee Yoon-jung |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2018''' |- |1. |''[[Lafazkan Kalimah Cintamu]]'' |15 Januari 2018 - 8 Mac 2018 |[[Along Kamaludin]] |{{hlist|[[Farid Kamil]]||[[Nelydia Senrose]]||[[Nadiyah Shahab]]||[[Adriana Adnan]]||Imam Shah}} |'''Kesilapanku Keegoaanmu'''- Dato Sri [[Siti Nurhaliza]] |32 Episod | |Adaptasi novel '''[[Lafazkan Kalimah Cintamu (novel)|Lafazkan Kalimah Cintamu]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail]] |- |2. |''[[Tak Ada Cinta Sepertimu]]'' |12 Mac 2018 - 5 April 2018 |[[Jamal Khan]] |{{hlist|[[Syafiq Kyle]]||[[Zahirah MacWilson]]||[[Ruhainies]]||[[Fadlan Hazim]]}} |'''Hilang''' - [[Marsha Milan]] |16 Episod | |Adaptasi novel '''Tak Ada Cinta Sepertimu''' karya Anna Milia |- |3. |''[[Mr. Grey]]'' |9 April 2018 - 10 Mei 2018 |[[Riza Baharudin]] |{{hlist|[[Fendy Bakry]]||[[Eyra Hazali]]||[[Shah Iskandar]]|| [[Lisdawati]]||[[Gambit Saifullah]]|| [[Scha Elinnea]]||[[Fauziah Ahmad Daud]]||[[Nabil Aqil]]}} |'''Luar Biasa''' - Ismail Izzani |20 Episod | |Adaptasi novel '''[[Mr. Grey (novel)|Mr. Grey]]''' karya Syamnuriezmil |- |4. |''[[Rahsia Hati Perempuan]]'' |14 Mei 2018 - 21 Jun 2018 |[[Michael Ang]] |{{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Mira Filzah]]|| [[Uqasha Senrose]]||[[Fikry Ibrahim]]}} |'''Rahsia Kita''' - [[Khai Bahar]] dan [[Fatin Husna]] |24 Episod | |Adaptasi novel '''Love Is You''' karya Adeliany Azfar |- |5. |''[[Sejuta Rasa Buat Adelia]]'' |25 Jun 2018 - 26 Julai 2018 |[[Eyra Rahman]] |{{hlist|[[Aliff Aziz]]||[[Daiyan Trisha]]||[[Adam Lee]]||Vicha Masin||[[Jasper Supayah]]||Shahkimin}} |'''Jatuh Bangun''' - [[Haqiem Rusli]] Feat [[Aman RA]] | | |Adaptasi novel '''Ulam Kasih Sambal Cinta''' karya Norzallina Nordin |- |6. | ''[[Alamatnya Cinta]]'' | 20 Ogos 2018 - 27 September 2018 | {{ubl|[[Bernard Chauly]]|Farid Ramlee|[[Feroz Kader]]}} | {{hlist|[[Hannah Delisha]]||[[Hisyam Hamid]]||[[Alicia Amin]]||[[Jasmine Suraya]]||[[Fahad Iman]]||Jad Hidhir||[[Cik Manggis]]||[[Yusry Abdul Halim]]||[[Dian P. Ramlee]]|| [[Louisa Chong]]}} | '''Hana''' - Aziz Harun Feat Hannah Delisha | | | Adaptasi drama korea '''''Full House''''' arahan pyo min-soo |- |7. | ''[[Cik Reen & Encik Ngok Ngek]]'' | 1 Oktober 2018 - 1 November 2018 | Hadith Omar | {{hlist|[[Farah Nabilah]]||[[Fikry Ibrahim]]||[[Scha Elinnea]]||[[Farhan Asri]]||[[Nik Adam Mika]]||[[Haneesya Hanee]]}} | '''Satu Peluang''' - Andi Bernadee | | | Adaptasi Novel '''[[The Misadventures of Cik Reen & Encik Ngok Ngek]]''' karya ''Maya Adira'' |- |8. | ''[[Isteri Bukan Untuk Disewa]]'' | 5 November 2018 - 13 Disember 2018 | [[Osman Ali]] | {{hlist|[[Tiz Zaqyah]]||[[Fattah Amin]]||Halim Radzi||[[Lia Natalia]]||[[Harris Annuar]]||[[Jasmin Hamid]]||[[Zul Helmy]]||[[Zaki Azeman]]}} | '''Isterimewa''' - [[Fattah Amin]] | | | Adaptasi Novel '''[[Isteri Untuk Disewa]]''' karya ''Syamnuriezmil |- |9. |''[[Kan Kukejar Cinta Kamu]]'' | 17 Disember 2018 - 31 Januari 2019 | Datuk [[Yusry Abdul Halim]] | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Fendy Bakry]]|| [[Delimawati]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Mia Nasir]]||[[Natasya Mahyan]]|| [[Rosnah Johari]]||[[Hafidzuddin Fazil]]||[[Zarynn Min]]||[[Safwan Nazri]]||[[Mahmud Ali Bashah]]|[[Watie Sadali]]|Shah Radzi}} |'''Hajat (Ballad Version)''' - [[Hael Husaini]] | | |Adaptasi Novel '''[[Kan Kukejar Cinta Kamu (novel)|Kan Kukejar Cinta Kamu]]''' karya Fauziah Ashari |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2019''' |- |1 |''[[Senafas Rindu]]'' | 4 Februari 2019 - 7 Mac 2019 | Amor Rizan | {{hlist|[[Syafiq Kyle]]||[[Elizabeth Tan]]||[[Wan Sharmila]]||Kahoe Hon||[[Alya Iman]]||[[Janet Khoo]]|| [[Zarina Zainoordin]]||[[Arash Mohamad]]||[[Liza Abdullah]]||Shahrul Kamal|| [[Azizah Mahzan]]}} |'''Bahagia'''- Eza Edmond | 20 Episod | |Adaptasi Novel '''Senafas Rindu''' karya Damya Hanna |- |2. | ''[[Encik Iman Ekspres]]'' | 11 Mac 2019 - 2 April 2019 | [[Pali Yahya]] | {{hlist|[[Nelydia Senrose]]||[[Fikry Ibrahim]]||Isaac Iman||[[Elisya Sandha]]||[[Ben Amir]]||[[Nafiz Muaz]]||[[Ruzana Ibrahim]]||[[Anne Abdullah]]||[[Badrul Muhayat]]||[[Sherry Ibrahim]]}} |'''Bidadari-''' [[Ismail Izzani]] | 14 Episod | | Adaptasi Novel '''Dia Encik Iman Ekspres''' Karya Cik Tet |- |3. | ''[[Patah Sayap Bertongkat Paruh]]'' | 3 April 2019 - 25 April 2019 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Fasha Sandha]]||[[Zairulkefli Husin]]|| [[Amelina]]|| [[Elly Mazlein]]||[[Amira Othman]]||[[Jalil Hamid]]|| [[Aman Aziz]]||[[Ika Nabila]]|| [[Lydiawati]]||[[Cat Farish]]||[[Amelina]]}} |'''Ku Bersuara'''- Ernie Zakri <br> '''[[Biarlah Rahsia]]''' - Dato Sri [[Siti Nurhaliza]] | 16 Episod | | Adaptasi Novel '''Patah Sayap Bertongkat Paruh''' karya Hana Ilhami |- | 4. | ''[[Curi-Curi Cinta]]'' | 29 April 2019 - 13 Jun 2019 | Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Zahirah MacWilson]]||[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Fauziah Nawi]]||[[Talha Harith]]||[[Uyaina Arshad]]||[[Laila Nasir]]||[[Adam Lee]]||[[Melanie Tan]]||[[Izzue Islam]]||[[Haneesya Hanee]]||[[Farisha Irwayu]]}} | '''Terlalu Memuja''' - ''[[Wany Hasrita]]'' |28 Episod |7.5 juta penonton <ref>{{cite web|title=Drama 'Curi-Curi Cinta' pecah rekod dengan 7.5 juta tontonan keseluruhan|url=http://www.astroawani.com/berita-hiburan/drama-curi-curi-cinta-pecah-rekod-dengan-7-5-juta-tontonan-211280|website=Astro Awani|accessdate=Jun 28, 2019|author=Afiq Ariffin|date=Jun 28, 2019}}</ref> | Adaptasi daripada novel '''[[Curi-Curi Cinta (novel)|Curi-Curi Cinta]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail]] |- |5 |''[[Setelah Terlafaznya Akad]]'' |17 Jun 2019 - 1 Ogos 2019 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Uqasha Senrose]]||[[Zeera Azizi]]||[[Nadya Syahera]]||[[Erwin Dawson]]||[[Zul Helmy]]||[[Sharifah Shahora]]||[[Hamidah Wahab]]||[[Norlia Ghani]]}} | '''Anta Permana'''-Datuk Seri [[Siti Nurhaliza]] |20 Episod | | Adaptasi daripada novel '''[[Setelah Terlafaznya Akad (novel)|Setelah Terlafaznya Akad]]''' karya Anna Milia |- |6 |''[[Sweet Dreams]]'' |5 Ogos 2019 - 5 September 2019 |[[Michael Ang]] |{{hlist|[[Mira Filzah]]||[[Ben Amir]]||[[Sean Lee]]||[[Nina Juren]]||[[Yuna Rahim]]||[[Yusuf Bahrin]]||[[Roy Azman]]||[[Nasz Sally]]||[[Didi Astillah]]||[[PU Azman]]||[[Jalaluddin Hassan]]}} |'''Ilusi''' - [[iamNEETA]] | 20 Episod | |Adaptasi daripada novel '''[[Sweet Dreams (novel)|Sweet Dreams]]''' karya Acik Lana |- |7 |''[[Cinta Belum Tamat Tempoh]]'' |9 September 2019 - 3 Oktober 2019 |[[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Nafiz Muaz]]||[[Bella Astillah]]||[[Fendy Bakry]]||[[Hun Haqeem]]||[[Dayang Areeda]]||[[Haleeda|Haleeda Mazlin]]||[[Sissy Imann]]||[[Fikry Kiki]]||[[Liza Abdullah]]}} |'''Ratu''' - [[Faizal Tahir]] | | |Adaptasi novel '''[[Cinta Belum Tamat Tempoh (novel)|Cinta Belum Tamat Tempoh]]''' karya Rehal Nuharis |- |8 | ''[[Demi Rindumu]]'' | 7 Oktober 2019 - 31 Oktober 2019 | [[Harris Fadzillah]] | {{hlist|[[Janna Nick]]||[[Sean Lee]]||[[Norman Hakim]]||[[Elvina Mohamad]]||[[Riz Amin]]|[[Mustapha Kamal]]|[[Raja Noor Baizura]]||[[Azri Sabri]]||[[Sherry Ibrahim]]}} |'''Yang Satu''' - Akim & The Majistret<br/>'''Khayal''' - Stacy | 16 Episod | | Adaptasi daripada novel '''[[Demi Rindumu (novel)|Demi Rindumu]]''' karya Diya Jamal |- |9 | ''[[Satukan Rasa]]'' | 4 November 2019 - 5 Desember 2019 | Hadith Omar | {{hlist|[[Siti Nordiana]]||[[Khai Bahar]]||Nine||Shasha Abedul||[[Yusuf Bahrin]]||[[Isyariana Che Azmi]]||Che Kem||[[Nina Juren]]||Nadya Syahera||Ainin Batrisya||[[Raja Azmi]]||}} |'''Satukan Rasa'''-[[Siti Nordiana & Khai Bahar]] | | | |- |10. | ''[[TQ Captain]]'' | 9 Desember 2019- 9 Januari 2020 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Mawar Rashid]]||[[Tomok]]||[[Mark Adam]]||[[Harris Annuar]]||[[Raf Yaakob]]||[[Natrah Khalid]]||[[Safura Ya'cob]]||[Datuk [[Jalaluddin Hassan]]||[[Rahim Jailani]]||}} |'''Fenomena'''-[[Tomok]] | | | Adaptasi daripada novel '''[[TQ Kapten]]''' karya Qash Irdina |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2020''' |- |1. |''[[Tolong Sempurnakan Cerita Mami]]'' | 13 Januari 2020- 6 Februari 2020 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Isyariana Che Azmi]]||[[Fizz Fairuz]]||[[Alvin Chong]]||[[Nasz Sally]]||[[Fatimah Noryyah]]||[[Ummi Umairah]]||[[Azizah Mahzan]]||[[Eleena Sui]]||[[Kartina Aziz]]||[[Zaidi Omar]]||[[Ken Ridzuan]]||[[Fikhree Bakar]]||[[Adeline Tsen]]||}} |'''Waktu'''-Aizat Amdan | | | Adaptasi daripada novel '''[[Tolong Sempurnakan Cerita Mami (novel)|Tolong Sempurnakan Cerita Mami]]''' karya Syamnuerizmil |- |2. |''[[Chandelier (drama)|Chandelier]]'' | 10 Februari 2020 - 19 Mac 2020 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Mimi Lana]]||[[Ben Amir]]||[[Norman Hakim]]||[[Shasha Abedul]]||[[Nynaa Harizal]]||[[Laila Nasir]]||[[Nadya Syahera]]||[[Alif Muhaimin]]||[[Sharifah Shahora]]||Aisar Khaled||[[Lydiawati]]||[[Zamarul Hisham]]||Tg Zara||[[Dynas Mokhtar]]||Harun Hashim}} |'''Kekasih Hati''' - Muhammad Faizul | | | Adaptasi daripada novel '''[[Chandelier]]''' karya Acik Lana |- |3. |''[[Degup Cinta]]'' | 27 April 2020 - 23 Jun 2020 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist||[[Josiah Hogan]]||[[Shiqin Kamal]]||[[Juliana Evans]]||[[Mathni Razak]]||[[Zalif Sidek]]||[[Zarynn Min]]||[[Laila Nasir]]||[[Faez Nick]]||Hanif Safuan||[[Sahronizam Noor]]||[[Ruzana Ibrahim]]}} | | | | Adaptasi daripada drama Turki berjudul '''Ruzgarin Kalbi''' |- |4. | ''[[Cemburu Seorang Perempuan]]'' (Ulangan dari [[Slot DramaVaganza]]) | 24 Jun 2020 - 27 Julai 2020 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist||[[Amar Baharin]]||[[Amyra Rosli]]|[[Emma Maembong]]||Bella Dowanna||Dini Schatzmann||[[Fauzi Nawawi]]||[[Lisdawati]]||}} |'''Meluruh''' - Datin [[Alyah]] | | |Adaptasi novel '''Cemburu Seorang Perempuan''' karya Siti Hazneza Abdul Hamid |- |5. | ''[[Pelindung Seorang Puteri]]'' | 28 Julai 2020 - 24 Ogos 2020 | Datuk [[Yusry Abdul Halim]] | {{hlist|Datin [[Lisa Surihani]]||[[Farid Kamil]]||[[Sharnaaz Ahmad]]||Haleeda Mazlin||Arash Mohd||Asyiqin Zaed||[[Hafidzuddin Fazil]]||[[Wan Nor Azlin]]||[[Zain Hamid]]||[[Haris Ismail]]||[[Juliana Evans]]||[[Jasmine Suraya]]}} |'''Terlanjur Cinta''' - [[Hael Husaini]] & Cakra Khan | | | Adaptasi Novel '''Pelindung Seorang Puteri''' karya Mia Kiff |- |6. | ''[[Bidadari Kiriman Tuhan]]'' | 25 Ogos 2020 - 5 Oktober 2020 | [[Rashid Sibir]] | {{hlist||[[Mira Filzah]]||[[Zul Ariffin]]||[[Adlin Aman Ramli]]||[[Ruminah Sidek]]||[[Zarina Zainuddin]]||[[Fauziah Nawi]]||Maisara Sufia||[[Ruzaidi Abdul Rahman]]||Bazly Hanif|Imran Ashraf||[[Dian P.Ramlee]]||[[Raja Azura]]}} |'''Wajah Kekasih''' - Dato Sri [[Siti Nurhaliza]] |25 episod | | |- |7. | ''[[Perempuan Tanpa Dosa]]'' | 6 Oktober 2020 - 30 November 2020 | [[Micheal Ang]] | {{hlist||[[Kamal Adli]]||[[Uqasha Senrose]]||[[Uyaina Arshad]]||[[Hilal Azman]]||Yusof Yusuf Bahrin||Zac Zaky||Susan Manen||Shaza Bae}} |'''Sembah''' - [[Naim Daniel]] | | | |- |8. | ''[[Biar Mereka Cemburu]]'' | 1 Disember 2020 - 28 Disember 2020 | MP Roslin Md Sharif | {{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Nabila Razali]]||[[Izzat Mushtaq]]||[[Bella Dowanna]]||Rubini Sambanthan||Hasmira Azmi||Syahir Shafein||Adam Malek||[[Aedy Ashraf]]||[[Shah Rezza]]||Mas Anizan}} |'''Ku Mau'''' - [[Aizat Amdan]] Feat Hanim Dhiya | | |Adaptasi Novel '''Biar Mereka Cemburu''' karya Anuar Darwis |- |9. | ''[[Tercipta Satu Ikatan]]'' | 29 Disember 2020 - 1 Februari 2021 | [[Pali Yahya]] | {{hlist|[[Aeril Zafrel]]||[[Hannah Delisha]]||[[Sophia Albarakbah]]||[[Izzue Islam]]||[[Saharul Ridzwan]]||Fyda||[[Nadhir Nasar]]||[[Nadiyah Shahab]]||[[Esma Daniel]]}} |'''Kesempatan Bagimu''' - [[Adira]] | | |Adaptasi Novel '''Tercipta Satu Ikatan''' karya Laydee Amarfi |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2021''' |- |1. |''[[Marry Me Senorita]]'' | 2 Februari 2021 - 22 Mac 2021 | Nur Ain Sharif | {{hlist|[[Janna Nick]]||[[Dini Schatzmann]]||[[Yasmin Hani]]||[[Jalaluddin Hassan]]||[[Fadilah Mansor]]||[[Nabil Aqil]]||[[Shaza Bae]]||Siti Khadijah Halim||[[Natasha Elyzza]]||Asha Merican}} |'''Surat Akhir''' - Amira Othman |28 Episod | |Adaptasi Novel '''Marry Me Senorita''' karya Suri Ryana |- |2. |''[[Rindu Awak Separuh Nyawa]]'' | 23 Mac 2021 - 14 Jun 2021 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Uqasha Senrose]]||[[Marsha Milan]]||[[Fizo Omar]]||[[Khairil Anwar Aman]]||[[Aida Khalida]]||[[Noorkhiriah]]||[[Balkisyh Semundur Khan]]||[[Ikhlas Jalil]]||Norreen Iman||[[Fiza Thomas]]||Munira Iwan||[[Fauzi Nawawi]]||[[Aleza Shadan]]||[[Puteri Rafasya]]}} |'''Rindu Separuh Nyawa''' - Naqiu & Vanessa Reynauld |48 Episod |16.9 juta penonton | Adaptasi Novel '''[[Rindu Awak Separuh Nyawa]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail]] |- |3. |''[[Love Elsa]]'' | 15 Jun 2021 - 26 Julai 2021 | [[Micheal Ang]] | {{hlist||[[Zul Ariffin]]||[[Uyaina Arshad]]||Azhar Amir||[[Ramona Zamzam]]||[[Zeera Azizi]]||[[Mona Allen]]||[[Riz Amin]]||Nasz Sally||Iman Suhana||Ikhram Juhari||[[Nik Adam Mika]]||[[Ku Fridah]]||Zalfazin}} |'''Ika Noh''' - [[Marsha Milan]] & Fanzi Ruji |24 Episod | |Adaptasi Novel '''Love, Elsa''' karya Acik Lana |- |4. |''[[Cik Ayu Mee Sanggul]]'' | 27 Julai 2021 - 23 Ogos 2021 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist||[[Aqasha]]||[[Amelia Henderson]]||[[Shiqin Kamal]]||[[Wan Raja]]||[[Dynas Mokhtar]]||Iman Zulkarnain||[[Fimie Don]]||Asha Merican||Nabil Aqil||[[Aznah Hamid]]||Dato [[Rosyam Nor]]}} |'''Jodoh''' - Radityo & Neeta |16 Episod | | |- |5. |''[[Hawa (drama)|Hawa]]'' | 24 Ogos 2021 - 14 September 2021 | [[Tam Suhaimi]] | {{hlist||[[Nadiya Nisaa]]||[[Ruzana Ibrahim]]||[[Bella Dowanna]]||[[Hamidah Wahab]]||Donna Muslim||Akma Abdullah||Shah Faris||Yusri Saleh}} |'''Hawa''' - Tilla Hanna |13 Episod | | |- |6. |''[[The Hotel (drama)|The Hotel]]'' | 15 September 2021 - 26 Oktober 2021 | [[Helmi Yusof]] | {{hlist||MK K-Clique||[[Mira Filzah]]||[[Sean Lee]]||[[Natasha Elyzza]]||[[Yasmin Hani]]||[[Daler Yusuf]]||[[Alif Hadi]]||Asha Merican||[[Eina Azman]]||[[Nabil Aqil]]||Farah Ahmad||[[Ku Faridah]]}} |'''Sebelum''' - [[K-Clique]] |24 Episod | | |- |7. |''[[The Hotel 2: Jiwa Yang Kau Puja]]'' | 27 Oktober 2021 - 25 November 2021 | Nur Ain Sharif | {{hlist|[[Uqasha Senrose]]||[[Sean Lee]]||[[Natasha Elyzza]]||[[Dini Schatzmann]]||[[Yasmin Hani]]}} |'''Tetap Aku Cinta''' - [[Ara Johari]] |18 Episod | |Sambungan Musim 2 ''[[The Hotel (drama)|The Hotel]]'' |- |8. |''[[Jangan Ganggu Jodohku]]'' | 29 November 2021 - 6 Januari 2022 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Shaza Bae]]||[[Yusuf Bahrin]]||Norreen Iman||Amerul Affendi||[[Salina Saibi]]||[[Sabhi Saddi]]||[[Sherry Ibrahim]]||[[Hasnul Rahmat]]||[[Ku Faridah]]||[[Azizah Mahzan]]||[[Shah Iskandar]]}} |'''Hendaklah Cari Pengganti''' - Arief | | | Adaptasi Novel '''Jangan Ganggu Jodohku''' karya Umie Nadzimah. |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2022''' |- |1. | ''[[Bunga Hati]]'' | 10 Januari 2022 - 10 Februari 2022 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Intan Najuwa]]||[[Redza Rosli]]||[[Erwin Dawson]]||Ogy Ahmad Daud||Nafiez Zaidi|Lydiawati}} |'''Berakhirlah Pencarianku'''- [[Hafiz Suip]] ft. [[Ernie Zakri]] | | | Adaptasi Novel '''Bunga Hati''' karya Liza Zahira |- |2. | ''[[Ulya & Dini]]'' | 14 Februari 2022 - 19 Mac 2022 | [[Tam Suhaimi]] | {{hlist|[[Shaza Bae]]||[[Hun Haqeem]]||[[Afiq Muiz]]||Fara Nadiah||[[Catriona Ross]]||Che Kem||Nor Albaniah||Syazlin Zainal}} |'''Tiada Noktah''' - [[Chubb-E]] |20 Episod | | |- |3. | ''[[Jangan Menangis Cinta (drama)|Jangan Menangis Cinta]]'' | 21 Mac 2022 - 31 Mei 2022 | [[Raja Mukhriz]] | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Remy Ishak]]||Halim Radzi||[[Rita Nadira]]||[[Khaty Azian]]||[[Fadilah Mansor]]||[[Rahim Jailani]]||[[Ku Faridah]]||[[Idzham Ismail]]||Wanns Ahmad||Hilal Azman}} |'''Jangan Menangis Cinta''' - [[Idayu]] '''Selamat Tinggal Cinta <small>-Syarfa Ardianna</small>''' |42 Episod | | Adaptasi Novel '''[[Jangan Menangis Cinta (drama)|Jangan Menangis Cinta]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail]] |- |4. | ''[[Setelah Terlafaznya Akad 2]]'' | 1 Jun 2022 - 5 Julai 2022 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Uqasha Senrose]]||Adam Shahz||[[Talha Harith]]||Syahiera Abu Hasan||Musyi||[[Sharifah Shahora]]}} | '''Anta Permana''' - Dato Sri Siti Nurhaliza |20 Episod | | Adaptasi novel '''Setelah Terlafaznya Akad 2''' karya Anna Milia |- |5. | ''[[Jodohku Babysitter]]'' | 6 Julai 2022 - 9 Ogos 2022 | Hadith Omar | {{hlist|[[Aliff Aziz]]||[[Intan Najuwa]]||[[Yuna Rahim]]||[[Ellyas Abdullah]]||[[Natasha Elyzza]]||[[Sharifah Shahora]]||[[Nina Juren]]||Isaac Iman||Tayha Nazira}} |'''Tetap Disini''' - [[Aliff Aziz]] & [[Bella Astillah]] |20 Episod | | Adaptasi novel '''Jodohku Babysitter''' karya Nureen Ahmad |- |6. | ''[[Ash & Aish]]'' | 10 Ogos 2022 - 27 September 2022 | [[Helmi Yusof]] | {{hlist|[[Meerqeen]]||[[Siti Khadijah Halim]]||[[Anna Jobling]]||[[Idzham Ismail]]||[[Nada Syuhada]]||[[Rosyam Nor]]}} |'''Halusinasi''' '''-'''Fieya Julia |28 episod | | Adaptasi Novel '''Ash & Aish''' karya Maya Adira |- |7. | ''[[Tiada Maaf Buatmu]]'' | 28 September 2022 - 8 November 2022 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]|[[Zahirah Macwilson]]||[[Hafreez Adam]]||[[Sofia Dendroff]]||[[Josiah Hogan]]||Rabi Adawi||[[Wan Raja]]||[[Watie Sadali]]||[[Haleeda Mazlin]]||[[Hilal Azman]]||[[Jalaludin Hassan]]}} |'''Sama Seperti Dulu''' — [[Hael Husaini]] |24 Episod | |Adaptasi novel '''Maaf, Saya Tak Sengaja''' karya Akira Dorayaki |- |8. |''[[Kau vs Aku]]'' | 9 November 2022 - 22 November 2022 | {{plainlist| *Shamyl Othman *Megat Shahrizal *Siti Afizah }} | {{hlist|Shasha Abedul||Dini Schatzmann||Mia Sara Shauki||Chubb-E||Arena Wan||Imran Aqil||Fimie Don||Atikah Suhaimie||Marisa Yasmin||Arash Mohamad||Hafidz Roshdi||Emelda Rosemila}} |'''Aku, Engkau & Dia''' — W!SH |8 Episod | |Adaptasi web novel '''Wattpad''' karya Nurul Husnina Mockthar Drama Ulangan daripada [[Sooka]] - Selama 1 jam |- |9. |''[[Dia Yang Ku Jadikan Suami]]'' | 23 November 2022 - 14 Disember 2022 | [[Harris Fadzillah]] | {{hlist|Malek Mcrone||Anna Joblings||Syazlin Zainal||Abby Nadzri||[[Anne Abdullah]]||[[Raja Azmi]]||Zulkifli Ismail||Kuna Muzani||Shah Rezza||Reza Hasbi||Farah Wahid||Ismail Yaacob||Fiza Thomas}} |'''Beku''' - [[Elizabeth Tan]] dan [[Hazama Azmi]] |13 Episod | |Adaptasi novel '''Dia Yang Ku Jadikan Suami''' karya Rinsya Chasiani |- |10. |''[[Cina Buta]]'' | 19 Disember 2022 - 17 Januari 2023 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Nad Zainal]]|[[Ungku Ismail Aziz]]|[[Puteri Aishah]]|[[Norreen Iman]]|[[Anas Ridzuan]]|[[Aman Aziz]]|[[Didie Alias]]}} | |18 Episod | | |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2023''' |- |1. |''[[Akira Khan]]'' |18 Januari 2023 - 2 Mac 2023 | rowspan=2|[[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Uqasha Senrose]]||Julia Farhana Marin||[[Esma Daniel]]||[[Maria Farida]]||[[Idzham Ismail]]||Saidah Kamarudin}} |'''Akira''' - [[Ezad Lazim]] & [[Salma Asis]] |26 Episod | |Adaptasi novel '''Akira Khan''' karya Ammara Ayyash |- |2. |''[[Andai Itu Takdirnya]]'' | 6 Mac 2023 - 22 Jun 2023 | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Hannah Delisha]]||[[Puteri Sarah Liyana]]||[[Idzham Ismail]]||[[Dayang Areeda]]||Razman Mahayuddin||Zulkifli Ismail||Aida Khalida||[[Esma Daniel]]||[[Laila Nasir]]}} |'''Andai Itu Takdirnya''' - [[Vanessa Reynauld]] <br>'''Takdir Cinta Kita''' - [[Asfan Shah]] & Erin CTJ |64 Episod | |Adaptasi novel '''[[Andai Itu Takdirnya|Andai Itu Takdirnya 1]] & [[Andai Itu Takdirnya|2]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail|Siti Rosmizah]] |- |3. |''[[Chinta Wrong Direction]]'' | 26 Jun 2023 - 27 Julai 2023 | Hadith Omar | {{hlist|[[Hun Haqeem]]||[[Erysha Emyra]]||Kimberly Chuah||Hazeeq Dean||[[Shaza Bae]]||Ikhwan Khairudin||Auni Yusri||Zarynn Min}} |'''Langit Yang Sama''' - Dalia Farhana | 20 Episod | |Adaptasi Novel '''Chinta''' karya Norhayati Berahim |- |4. |''[[Budak Hostel Otaknya Sewel]]'' | 31 Julai 2023 - 24 Ogos 2023 | Allahyarham [[Nurhanisham Muhammad]] (Labu) | {{hlist|Izz Ilham||[[Tuah Adzmi]]||Baihaqi Majid||Adam Eji||[[Zaquan Adha]]||[[Sharnaaz Ahmad]]||[[Muhammad Hafiz Hashim]]||[[Azhan Rani]]||Zarul Imran||Amelia Christie||Aya Amiruddin}} |'''Pendar''' - Tilu |16 Episod | |Adaptasi novel '''Budak Hostel Otaknya Sewel''' karya Hasrul Rizwan |- |5. | ''[[One Million Dollar Voice]]'' | 28 Ogos 2023 - 19 Oktober 2023 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Emma Maembong]]||Amelia Henderson||[[Ben Amir]]||[[Lah Ahmad]]||Roy Azman||Datin Nina Juren||Sean Lee||Zarul Umbrella||Naufal Azrin}} | |32 Episod | |Diinspirasikan daripada '''Program TV Tempatan''' |- |6. |''[[My Famous Ex-Boyfriend]]'' | 23 Oktober 2023 - 30 November 2023 | Hadith Omar | {{hlist|Hael Husaini||Qasrina Karim||Nadhir Nasar||Jasmin Hamid||Ryzal Jaafar||Nur Aisyah||Ahmad Nur Zaki||Syuhaida Abraz||Aleza Shadan}} |'''Diam''' - [[Hael Husaini]] |24 Episod | |Adaptasi novel '''Petrichor''' karya Nurul Syahida |- |7. |''[[Syurga Itu Bukan Mudah]]'' | 4 Disember 2023 - 4 Januari 2024 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Amir Ahnaf]]||[[Anna Jobling]]||[[Dynas Mokhtar]]||[[Fadhli Masoot]]||[[Alya Iman]]||Dian P Ramlee||Steve Yap||Bulan Terry||Amir Nafis||Ahmad Syafiq}} |'''Boneka Tanpa Hati''' - [[Nadeera Zaini|Nadeera]] |20 Episod | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;"|Tahun 2024 |- |1. |''[[Layang Layang Perkahwinan]]'' | 8 Januari 2024 - 22 Februari 2024 | [[Eyra Rahman]] |{{hlist|[[Shukri Yahaya]]||Ezzanie Jasny|[[Keith Foo]]||[[Alya Iman]]||Arash Mohd||Nina Juren||[[Lisdawati]]||Aishah Ilias}} |'''Haruskah Ku Balas Semua - Afida''' |28 Episod | | |- |2. |''[[Takdir Itu Milik Aku]]'' | 26 Februari 2024 - 23 Mei 2024 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Emma Maembong]]||[[Shaheizy Sam]]||6=|7=[[Liza Abdullah]]|8=|9=[[Jasmin Hamid]]|10=|11=[[Mustaqim Bahadon]]|12=[[Fauziah Nawi]]|13=|14=[[Ku Fridah]]|15=|16=[[Nasz Sally]]|17=|18=[[Riz Amin]]|19=|20=[[Sharifah Husna]]}} |'''Takdir Itu Milik Aku - [[Liza Hanim]]''' '''Dugaan Takdir Cinta - Afif Tirmizie & [[Nikki Palikat]]''' |53 Episod | |Adaptasi novel '''[[Takdir Itu Milik Aku]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail|Siti Rosmizah]] |- |3. |''[[Cinta Untuk Sekali Lagi]]'' | 27 Mei 2024 - 27 Jun 2024 |Hadith Omar |{{hlist|[[Meerqeen]]||[[Erysha Emyra]]||Haidar Hasanudin||Nina Juren||Ozlynn Waty||Malle Christian Anderson||[[Zarynn Min]]||Aiman Ameer||[[Nik Rifaie]]||Arash Mohd||[[Esma Daniel]]||[[Alyssa Dezek]]||Zarith Zakaria}} |'''Masih Ku Sayang - Hoondoo''' | 20 Episod | |Adaptasi novel '''Cinta Untuk Sekali Lagi''' karya Lila Vee |- |4. |''[[Dedaun Hijau Di Angin Lalu]]'' | 1 Julai 2024 - 8 Ogos 2024 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Harissa Adlynn]]||[[Redza Rosli]]||Mikael Noah||Saidah Kamarudin||Faye Kusairi||Razman Mahayuddin||Aleza Shadan||Esma Danial||Wanns Ahmad|| Idzham Ismail}} |'''Adakah Kau Pasti - Keka Nizam''' '''Bulan Ku - [[Wanns Ahmad]]''' |25 Episod | |Adaptasi novel '''Dedaun Hijau Di Angin Lalu''' karya Manaf Hamzah |- |5. |''[[Dari Mata Turun Ke Hati]]'' | 12 Ogos 2024 - 5 September 2024 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Mierul Aiman]]||Arabella Ellen||Darien Aeldra||[[Qistina Khaled]]||Azri Safix||Afiq Hamidon||Azhar Sulaiman||Natasha Roslan}} |'''Aku Kau & Bintang - Dinda Dania''' | 16 Episod | |Adaptasi daripada drama bersiri Jepun, '''Love's In Sight''' |- |6. |''[[Uncle Bos Mama]]'' | 9 September 2024 - 17 Oktober 2024 |Hadith Omar |{{hlist|[[Meerqeen]]|| [[Ezzanie Jasny]]||Jannah Izwandy||Duerra Mitilda||Syed Irfan||Qaiszerr Eshan||Yusuf Bahrin||Riz Amin||Elvina Chua}} |'''Jelita - Scha Nuril feat Muaz J.''' | 24 Episod | |Adaptasi novel '''Uncle Bos Mama''' karya Nurul Syahida |- | 7. | ''[[Andai Tiada Dia]]'' | 21 Oktober 2024 - 19 Disember 2024 | [[Riza Baharudin]] | {{hlist|[[Ummi Nazeera]]|[[Hisyam Hamid]]|[[Mimi Lana]]|[[Zahiril Adzim]]|[[Husna Mustaffa]]|[[Rosnah Johari]]|[[Mas Anizan]]|[[Rahim Omar]]|[[Kodi Rasheed]]|[[Lan Siro]]|[[Mia Nasir]]|[[Auni Yusri]]|Adam Malek|[[Riz Amin]]|[[Zarynn Min]]}} |'''Nur Cinta - [[Amir Masdi]]''' '''Andai Tiada Dia - [[Isyariana Che Azmi|Isyariana]]''' |36 Episod | |Adaptasi novel '''Andai Tiada Dia''' karya Rissa Ahdiya |- | 8. | ''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife]]'' | 23 Disember 2024 - 13 Februari 2025 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]|[[Mira Filzah]]|[[Sharifah Sakinah]]|[[Fadlan Hazim]]|Evertts Gomes|Azqa Aziz|Nafiez Zaidi|Atira Karma|Zarina Anjoulie|Hasnul Rahmat|Zaidi Omar|Sheila Mambo|Watie Sadali|Kazar Saisi|Raisya Felisya}} |'''Bukan Lagi Kita - [[Nadeera Zaini]]''' |32 Episod | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2025 |- |1. |''[[Dia Imamku]]'' | 17 Februari 2025 - 15 Mei 2025 | [[Feroz Kader]] |{{hlist|[[Siti Saleha]]||[[Kamal Adli]]||[[Khatijah Tan]]||[[Zara Zya]]||[[Fikhree Bakar]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||Hafidzudin Fazil||Imam Shah||[[Wan Nor Azlin]]||[[Haneesya Hanee]]||Amy Nurtini||Farhan Asri||[[Fiza Thomas]]||Balqis Semundur||Muaz Fitri||Silfeny Osman}} |'''Dia Imamku - [[Asfan Shah]] & Keka Nizam''' '''Kau Sayang Aku - [[Nana Sheme]]''' |53 Episod | |Adaptasi novel '''Dia Imamku''' karya [[Siti Rosmizah Semail|Siti Rosmizah]] |- | 2. | ''[[Dia Bukan Syurga]]'' | 19 Mei 2025 - 10 Julai 2025 | {{ubl|[[Rashid Sibir]]|Que Ari Azhari}} | {{hlist|[[Ezzanie Jasny]]|[[Niezam Zaidi]]|[[Nazim Othman]]|[[Syazuwan Hassan]]|Siew Eng|[[Anas Ridzuan]]|[[Qazem Nor]]}} |'''Dalam Sujudku - [[Amira Othman]]''' '''Aku Bukan Narsisis - [[Hazama]]''' |32 Episod | |Adaptasi novel '''Dia Bukan Syurga''' karya Rissa Ahdiya |- |3. | ''[[Mandul Bukan Pilihan]]'' | 14 Julai 2025 - 28 Ogos 2025 | [[Osman Ali]] | {{hlist|[[Hun Haqeem]]|[[Mira Filzah]]|[[Ayda Jebat]]|[[Ashraf Muslim]]|[[Normah Damanhuri]]|[[Chacha Maembong]]|Keanu Azman|[[Sharifah Shahora]]|[[Rahim Jailani]]}} |'''Break - [[Misha Omar]]''' '''Peluk - [[Hael Husaini]] & [[Nadeera Zaini|Nadeera]]''' |28 Episod | | |- |4. | ''[[Rumah Tanpa Luka]]'' | 1 September 2025 - 2 Oktober 2025 | {{ubl|Nur Ain Sharif|[[Shuhaimi Zulkefli]]}} | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]|[[Erysha Emyra]]|[[Nadhir Nasar]]||Naura Arissa||[[Yuna Rahim]]||Rasya Dean}} |'''Arah Cinta Sejati - [[Aina Abdul]] & Fadhilah Intan''' |20 Episod | |Adaptasi novel '''Rumah Tanpa Luka''' karya Ezza Mysara |- |5. | ''[[Mutiara Dalam Debuan Kabus]]'' | 6 Oktober 2025 - 13 November 2025 | [[Harris Fadzillah]] | {{hlist|{{hlist|[[Emma Maembong]]|[[Zahiril Adzim]]|[[Jasmin Hamid]]|[[Watie Sadali]]|[[Natasya Mahyan]]|Zalfa Zin}} |'''Perasaanku -''' [[Fieya Julia|'''Fieya Julia''']] '''Penantian Luka - [[Azzam Sham]]''' |24 Episod | |Adaptasi novel '''Mutiara Dalam Debuan Kabus''' karya Manaf Hamzah |- |6. | ''[[Bahagia Yang Tertangguh]]'' | 17 November 2025 - 1 Januari 2026 | [[Osman Ali]] | {{hlist|[[Nad Zainal]]|[[Kamal Adli]]|[[Izzue Islam]]|[[Rozita Che Wan]]|[[Nina Juren]]|[[Riz Amin]]|[[Rosnah Johari]]|Adrean Mateen}} |'''Bahagia Yang Tertangguh''' - '''[[Sharul Kamal]] & [[Zuana Zulmat]]''' |28 Episod | |Adaptasi novel '''Bahagia Yang Tertangguh''' karya Rissa Ahdiya |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2026 |- |1. |''[[Pak Su Ammara]]'' | 5 Januari 2026 - 5 Februari 2026 |Azri Izhar |{{hlist|[[Ummi Nazeera]]|[[Que Haidar]]|[[Syazwan Zulkifly]]|[[Mia Nasir]]|[[Shah Iskandar]]|[[Fadilah Mansor]]||Zaleha Iman}} |'''Terlalu Bodoh - [[Ara Johari]]''' |20 Episod | |Adaptasi novel '''Pak Su Ammara''' karya Marissa |- |2. |''[[Andai Itu Takdirnya (musim 2)|Andai Itu Takdirnya 2]]'' | 9 Februari 2026 - 16 April 2026 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Hannah Delisha]]||[[Puteri Sarah Liyana]]||[[Idzham Ismail]]||[[Nadia Brian]]||[[Razman Mahayuddin]]}} |'''Cinta Embunan Pagi - [[Azian Mazwan]]''' '''Aminkan Sahaja - Ikhmal Nour''' |40 Episod | |Kesinambungan drama '''[[Andai Itu Takdirnya]]''' |- |3. |''[[Isteri Rahsia Ungku Jabbar]]'' | 20 April 2026 - 4 Jun 2026 | [[Rashid Sibir]] | {{hlist|[[Keith Foo]]|[[Harissa Adlynn]]|[[Scha Elinnea]]|[[Ezaidi Aziz]]|[[Dynas Mokhtar]]|[[Azri Iskandar]]|[[Fadilah Mansor]]|[[Hanna Faresha]]|[[Syad Mutalib]]|Adam Nafian|Edaman Othman|[[Shazia Rozaini]]|[[Mimi Ernida]]}} | '''Bayang Kelam - [[Thalita Shuib]]''' |rowspan=3|28 Episod | | Adaptasi novel '''Badass Wife Ungku Jabbar''' karya Mia Azwari |- |4. | ''[[Ikatan Terlarang]]'' | 8 Jun 2026 - 23 Julai 2026 | [[Riza Baharudin]] | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]|[[Erysha Emyra]]|[[Mawar Rashid]]|[[Adriana Adnan]]|[[Alif Hadi]]|[[Raja Azura]]|[[Arash Mohamad]]}} | '''Jurang Derita - [[Liza Hanim]]''' | | |- |5. | ''[[Bulan Henti Bicara]]'' | 27 Julai 2026 - 10 September 2026 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Azhan Rani]]|[[Ezzanie Jasny]]|[[Azar Azmi]]|[[Ali Reza Kavoossi]]|[[Hushairi Husain]]|Qireen|Qaiyum|[[Putri Qaseh Izwandy]]|Myra Afrina|[[Qistina Rania]]}} |'''Cuba Jadi Aku - [[Nadeera Zaini]]''' | |Adaptasi novel '''Bulan Henti Bicara''' karya Rissa Ahdiya |- |6. |''[[Sumpahan Mencintai]]'' | 14 September 2026 - 22 Oktober 2026 | [[Rashid Sibir]] | {{hlist|[[Niezam Zaidi]]|[[Siti Hariesa]]|[[Nafiez Zaidi]]|[[Yuna Rahim]]|[[Zaid Erakad]]|[[Uyaina Arshad]]|[[Sharul Kamal]]|[[Dilla Ahmad]]}} |'''Takkan Pernah - [[Jamak Hussain|Hussain Jamilul]]''' |rowspan=2|24 Episod | | Adaptasi novel '''Sumpahan Mencintai''' karya Ieya Sya |- |7. | ''[[Suamiku Anak Mak]]'' | 26 Oktober 2026 - 3 Disember 2026 | Nur Ain Sharif | {{hlist||[[Keith Foo]]||[[Izzue Islam]]||[[Emma Maembong]]||[[Ady Mohammad]]||Elisa Chew||[[Dian P. Ramlee]]||[[Zulkifli Ismail]]}} |'''Selesa - [[Hael Husaini]]''' | |Adaptasi novel '''Suamiku Anak Mak''' karya Hash Aulia |- |8. | ''[[Simpan Saja Suamimu Itu]]'' ! AKAN DATANG 7 DISEMBER 2026 | [[Feroz Kader]] | {{hlist||[[Amir Ahnaf]]||[[Daiyan Trisha]]||[[Adam Malek]]|[[Harissa Adlynn]]|[[Fazlina Ahmad Daud]]|[[Alvin Chong]]}} | | | |Adaptasi novel '''Simpan Saja Suamimu Itu''' karya Rissa Ahdiya |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2027 |- |1. |''Cinta Kau Dan Aku'' ! AKAN DATANG RAMADHAN 2027 | Hadith Omar |{{hlist|Kamal Adli|Trisha Ooi|Fadlan Hazim|Nelissa Nizam|Khalida Balqis}} | | | |Adaptasi novel '''Cinta Kau Dan Aku''' karya [[Siti Rosmizah Semail|Siti Rosmizah]] |- |} == Lihat juga == *[[Slot Tiara]] *[[Astro Prima]] *[[Astro Nusantara]] *[[Slot DramaVaganza]] == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Slot Drama Melayu Televisyen]] [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] t2u9o3ptmuxyudxu1ykyyi4q0dlwsa4 7004296 7004294 2026-11-12T09:26:30Z PSC2000 359232 7004296 wikitext text/x-wiki '''''MegaDrama''''' ialah sebuah slot drama bersiri [[Bahasa Melayu|berbahasa Melayu]] di [[Astro Ria]]. Slot ini disiarkan pada setiap hari Isnin hingga Khamis pada jam 10 malam. Ulangannya pada jam 4 petang juga jam 3 petang hingga 5 petang pada setiap Sabtu dan Ahad. ==Senarai drama == {| class=" wikitable sortable" style="border:1px solid black" border="0" cellpadding"1" cellspadding"1" |- bgcolor="#99ccff" | '''No.''' | '''Judul''' | '''Tarikh Tayangan''' | '''Pengarah''' | '''Pelakon Utama''' | '''Lagu Tema''' | '''Bilangan Episod''' | '''Rating''' | '''Catatan''' |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;"|Tahun 2015 |- | 1. | ''[[Tuan Anas Mikael]]'' | 9 November 2015 - 3 Disember 2015 |Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Zara Zya]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Raja Ilya]]}} | '''Not For Sale''' - [[Stacy]] Feat [[Altimet]] | rowspan="2" |16 Episod | | Adaptasi Novel '''[[Tuan Anas Mikael (novel)|Tuan Anas Mikael]]''' Karya Syamnuriezmil |- | 2. | ''[[Tersuka Tanpa Sengaja]]'' |7 Disember 2015 - 31 Disember 2015 | Allahyarham Keoi Hj Khalid |{{hlist|[[Emma Maembong]]|| [[Amar Baharin]]||[[Amyra Rosli]]||[[Hafreez Adam]]}} | '''Senyum Lagi''' - Qierra Feat [[Mark Adam]] | | Adaptasi Novel '''[[Tersuka Tanpa Sengaja (novel)|Tersuka Tanpa Sengaja]]''' Karya Pena Kayu |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | Tahun 2016 |- | 1. | ''[[Sha & Shah]]'' |4 Januari 2016 - 27 Januari 2016 |[[Eyra Rahman]] |{{hlist|[[Syatilla Melvin]]||[[Kamal Adli]]||[[Nina Iskandar]]||[[Aizat Hassan]]||[[Azwan Kombos]]||[[Shima Anuar]]}} | '''Hati-Hati''' - [[Amira Othman]] | rowspan="2" |16 Episod | | Adaptasi Novel '''Sha & Shah''' Karya Sha Ibrahim |- | 2. | ''[[Isteri vs Tunang]]'' | 1 Februari 2016 - 26 Februari 2016 |[[Michael Ang]] |{{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Scha Al-Yahya]]||[[Sharifah Sakinah]]||[[Azrel Ismail]]}} | '''Pencuri Hati''' - [[Ayda Jebat]] | | Adaptasi Novel '''Isteri vs Tunang''' Karya Aisya Azahar |- | 3. | ''[[Aku Bukan Bimbo]]'' | 29 Februari 2016 - 31 Mac 2016 | [[Riza Baharudin]] |{{hlist|[[Shaheizy Sam]]||[[Nadiya Nisaa]]||[[Zahiril Adzim]]}} | '''Jatuh''' - Faizul Sany |20 Episod | 3.6 juta penonton | Adaptasi Novel '''Bimbo''' Karya Rin Ahmad |- | 4. | ''[[Suami Tanpa Cinta]]'' | 4 April 2016 - 28 April 2016 |MP Roslin Md Sharif | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Janna Nick]]||[[Wan Sharmila]]|| [[Mark Adam]]}} | '''Mungkin Saja''' - [[Janna Nick]] | rowspan="2" |16 Episod | 3.8 juta penonton | Adaptasi Novel '''Suami Tanpa Cinta''' Karya Syamnuriezmil |- | 5. | ''[[Dia Semanis Honey (drama)|Dia Semanis Honey]]'' | 2 Mei 2016 - 26 Mei 2016 |{{plainlist| * Hadith Omar * [[Michael Ang]] }} | {{hlist|[[Alif Satar]]||[[Siti Nordiana]]||[[Hairul Azreen]]||[[Dafi]]||[[Nina Juren]]||[[Aleza Shadan]]||[[Zainol MacWilson]]||[[Nadya Syahera]]||[[Nelissa Nizam]]}} | '''Memori Berkasih''' - [[Alif Satar]] Feat [[Siti Nordiana]] | 4.0 juta penonton | Adaptasi Novel '''[[Dia Semanis Honey]]''' Karya Dila Dyna |- | 6. | ''[[Assalamualaikum Cinta (drama 2016)|Assalamualaikum Cinta]]'' | 30 Mei 2016 - 30 Jun 2016 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Emma Maembong]]||[[Ayda Jebat]]||[[Saharul Ridzwan]] ||[[Kamal Adli]]}} | '''Di Amaran Mama''' - [[Hazama Azmi|Hazama]] | rowspan="2" |20 Episod | | Adaptasi Novel '''Assalamualaikum Cinta''' Karya Zura Asyraf |- | 7. | ''[[Lelaki Macam Dia]]'' | 18 Julai 2016 - 11 Ogos 2016 | [[Hashim Rejab]] | {{hlist|[[Azrel Ismail]]||[[Izreen Azminda]]}} |'''Jangan-Jangan''' - [[Wani Kayrie]] | | Adaptasi Novel '''Mamat Muka Selenga''' Karya Aliesha Kirana |- | 8. | ''[[Si Kolot Suamiku]]'' | 15 Ogos 2016 - 8 September 2016 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Amar Baharin]]||[[Siti Elizad]]||[[Atikah Suhaime]]}} | '''Dua Dunia''' - [[W.A.R.I.S|Waris]] Feat Viral | rowspan="4" |16 Episod | | Adaptasi Novel '''Si Kolot Suamiku''' Karya Fazlyn Ridz |- | 9. | ''[[Abang Bomba I Love You]]'' | 12 September 2016 - 6 Oktober 2016 | MP Roslin Md Sharif | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Amira Othman]]||[[Nadya Syahera]]}} | '''Jaga-Jaga''' - [[Amira Othman]] | 3.8 juta penonton |Adaptasi Novel '''[[Abang Bomba I Love You (novel)|Abang Bomba I Love You]]''' Karya Mia kriff Azlisha |- | 10. | ''[[Suri Hati Mr. Pilot]]'' | 10 Oktober 2016 - 3 November 2016 |{{plainlist| * [[Micheal Ang]] * Hadith Omar }} | {{hlist|[[Fattah Amin]]|| [[Neelofa]]||[[Eleena Sui]]|| [[Ben Amir]]}} | '''Selamanya Cinta''' - [[Alif Satar]] dan [[Shila Amzah]] | 5.5 juta penonton | Adaptasi Novel '''[[Suri Hati Mr. Pilot (novel)|Suri Hati Mr. Pilot]]''' Karya Dyla Dyna |- |11. | ''[[Awak Sangat Nakal]]'' | 7 November 2016 - 1 Disember 2016 | [[Azmi Hatta]] |{{hlist|[[Ayda Jebat]]||[[Sharnaaz Ahmad]]||[[Afiq Muiz]]||[[Tash Yong]]}} | '''Nakal Nakal Nakal'''- [[Ayda Jebat]] | 4.0 juta penonton |Adaptasi Novel '''Awak Sangat Nakal''' Karya Syamnuriezmil |- | 12. | ''[[Isteri Tuan Ihsan]]'' | 5 Disember 2016 - 5 Januari 2017 | Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] |{{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Amyra Rosli]]||[[Ruzana Ibrahim]]||[[Gambit Saifullah]]}} | '''Bukan Yang Pertama''' - [[Faizal Tahir]] | 20 Episod | |Adaptasi Novel '''Isteri Tuan Ihsan''' Karya Sara Kyoko |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | Tahun 2017 |- |1. | ''[[Sayang Papa Saya Tak]] | 9 Januari 2017 - 2 Februari 2017 | [[Amie Maziah]] | {{hlist|[[Hisyam Hamid]] ||[[Emma Maembong]]||[[Wan Sharmila]]}} | '''Girl''' - [[Dafi]] | rowspan="2" |16 Episod | |Adaptasi Novel '''Sayang Papa Saya Tak?''' Karya Hanni Ramsul |- |2. | ''[[Urusan Hati Cik Drama Queen]]'' | 6 Februari 2017 - 2 Mac 2017 | {{plainlist| * Hadith Omar * [[Michael Ang]] }} | {{hlist|[[Scha Al-Yahya]]||[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Randy Pangalila]]}} | '''Urusan Hati''' - Sarah Fazny | |Adaptasi Novel '''Urusan Hati Cik Drama Queen''' Karya Areila Sahimi |- |3. | ''[[Dia Bidadariku]]'' | 6 Mac 2017 - 23 Mac 2017 | [[Aziz M. Osman]] | {{hlist|[[Erra Fazira]]||[[Hisyam Hamid]]||[[Norman Hakim]]|| [[Raja Ilya]]}} | '''Tabah''' - [[Elizabeth Tan]] | 12 Episod | | |- |4. | ''[[Cik Serba Tahu]]'' | 27 Mac 2017 - 20 April 2017 | [[Shuhaimi Zulkefli]] | {{hlist|[[Remy Ishak]]||[[Sari Yanti]]||[[Zairulkefli Husin]]||[[Iedil Putra]]|| [[Isyariana Che Azmi]]|| [[Syazuwan Hassan]]|| [[Nadia Brian]]}} | '''Cinta Apa Adanya''' - Tasha Manshahar | rowspan="2" |16 Episod | | Adaptasi daripada novel '''Cik Serba Tahu''' karya Syamnuriezmil. |- |5. | ''[[Hikayat Cinta Si Pematah Hati]]'' | 24 April 2017 - 18 Mei 2017 | Shalini Balasundaram | {{hlist|[[Alif Satar]]||[[Nabila Razali]]||[[Hafreez Adam]]|| [[Nadiyah Shahab]]}} | '''Aku Cinta''' - [[Syamel]] dan [[Ernie Zakri]] | | Adaptasi daripada novel '''Hikayat Cinta Si Pematah Hati''' karya E-Man Sufi. |- |6. | ''[[Hero Seorang Cinderella]]'' | 22 Mei 2017 - 29 Jun 2017 | [[Michael Ang]] <br> Hadith Omar | {{hlist|[[Fattah Amin]]||[[Nur Fazura]]||[[Uqasha Senrose]]|| [[Fikry Ibrahim]]||[[Lisdawati]]||[[Zizie Ezette]]}} | '''Cinderella''' - Fattah Amin dan Fazura | 24 Episod | 3.0 juta penonton | Adaptasi daripada novel '''[[Hero Seorang Cinderella (novel)|Hero Seorang Cinderella]]''' karya Anjell. |- |7. | ''[[Mencintaimu Mr. Photographer]]'' | 3 Julai 2017 - 27 Julai 2017 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Syafiq Kyle]]||[[Hannah Delisha]]||[[Arash Mohamad]]||[[Amy Mastura]]||[[Ariz Lufias]]||[[Marissa Yasmin]]}} | '''Jampi''' - [[Hael Husaini]] | 16 Episod | 2.0 juta penonton | Adaptasi novel '''[[Mencintaimu Mr. Photographer (novel)|Mencintaimu Mr. Photographer]]''' karya Emma Mariam. |- |8. | ''[[My Darling, Inspektor Daniel]] | 31 Julai 2017 - 31 Ogos 2017 | [[Aziz M. Osman]] | {{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Siti Elizad]]||[[Erra Fazira]]||[[Elizabeth Tan]]||[[Dazrin Kamarudin]]}} | '''Darling''' - [[Elizabeth Tan]] | | | |- |9. | ''[[Duda Pujaan Dara]]'' | 4 September 2017 - 21 September 2017 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Zahirah MacWilson]]||[[Aprena Manrose]]}} | '''Tak Malu''' - Farisha Irish | 12 Episod | | Adaptasi novel '''Duda Pujaan Dara''' karya Hanny Esandra |- |10. | ''[[Awak Suka Saya Tak]]'' | 25 September - 19 Oktober 2017 | Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Alvin Chong]]||[[Emma Maembong]]||[[Sabhi Saddi]]}} |'''Jangan''' - Aziz Harun | | | Adaptasi novel '''Awak Suka Saya Tak''' karya Melur Jelita |- |11 |''[[Red Velvet (Drama)|Red Velvet]]'' |23 Oktober 2017 - 23 November 2017 |Hadith Omar |{{hlist|[[Alif Satar]]||[[Neelofa]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Amira Othman]]||[[Nina Nadira]]|| [[Nasz Sally]]||[[Sharifah Shahora]]}} |'''Sesungguhnya Aku''' - [[Alif Satar]] |20 Episod | |Adaptasi novel '''Red Velvet''' karya Acik Lana |- |12 |''[[My Coffee Prince]]'' |27 November 2017 - 11 Januari 2018 |[[Michael Ang]] |{{hlist|[[Fattah Amin]]||[[Janna Nick]]||[[Diana Danielle]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Zain Hamid]]||[[Sean Lee]]||[[Dian P. Ramlee]]||[[Sharifah Shahirah]]}} |'''Akan Bercinta''' - [[Janna Nick]] | | |Adaptasi novel '''Keopipeurinseu 1 Hojeom (커피프린스 1호점)''' karya Lee Sun-mi serta drama korea arahan Lee Yoon-jung |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2018''' |- |1. |''[[Lafazkan Kalimah Cintamu]]'' |15 Januari 2018 - 8 Mac 2018 |[[Along Kamaludin]] |{{hlist|[[Farid Kamil]]||[[Nelydia Senrose]]||[[Nadiyah Shahab]]||[[Adriana Adnan]]||Imam Shah}} |'''Kesilapanku Keegoaanmu'''- Dato Sri [[Siti Nurhaliza]] |32 Episod | |Adaptasi novel '''[[Lafazkan Kalimah Cintamu (novel)|Lafazkan Kalimah Cintamu]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail]] |- |2. |''[[Tak Ada Cinta Sepertimu]]'' |12 Mac 2018 - 5 April 2018 |[[Jamal Khan]] |{{hlist|[[Syafiq Kyle]]||[[Zahirah MacWilson]]||[[Ruhainies]]||[[Fadlan Hazim]]}} |'''Hilang''' - [[Marsha Milan]] |16 Episod | |Adaptasi novel '''Tak Ada Cinta Sepertimu''' karya Anna Milia |- |3. |''[[Mr. Grey]]'' |9 April 2018 - 10 Mei 2018 |[[Riza Baharudin]] |{{hlist|[[Fendy Bakry]]||[[Eyra Hazali]]||[[Shah Iskandar]]|| [[Lisdawati]]||[[Gambit Saifullah]]|| [[Scha Elinnea]]||[[Fauziah Ahmad Daud]]||[[Nabil Aqil]]}} |'''Luar Biasa''' - Ismail Izzani |20 Episod | |Adaptasi novel '''[[Mr. Grey (novel)|Mr. Grey]]''' karya Syamnuriezmil |- |4. |''[[Rahsia Hati Perempuan]]'' |14 Mei 2018 - 21 Jun 2018 |[[Michael Ang]] |{{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Mira Filzah]]|| [[Uqasha Senrose]]||[[Fikry Ibrahim]]}} |'''Rahsia Kita''' - [[Khai Bahar]] dan [[Fatin Husna]] |24 Episod | |Adaptasi novel '''Love Is You''' karya Adeliany Azfar |- |5. |''[[Sejuta Rasa Buat Adelia]]'' |25 Jun 2018 - 26 Julai 2018 |[[Eyra Rahman]] |{{hlist|[[Aliff Aziz]]||[[Daiyan Trisha]]||[[Adam Lee]]||Vicha Masin||[[Jasper Supayah]]||Shahkimin}} |'''Jatuh Bangun''' - [[Haqiem Rusli]] Feat [[Aman RA]] | | |Adaptasi novel '''Ulam Kasih Sambal Cinta''' karya Norzallina Nordin |- |6. | ''[[Alamatnya Cinta]]'' | 20 Ogos 2018 - 27 September 2018 | {{ubl|[[Bernard Chauly]]|Farid Ramlee|[[Feroz Kader]]}} | {{hlist|[[Hannah Delisha]]||[[Hisyam Hamid]]||[[Alicia Amin]]||[[Jasmine Suraya]]||[[Fahad Iman]]||Jad Hidhir||[[Cik Manggis]]||[[Yusry Abdul Halim]]||[[Dian P. Ramlee]]|| [[Louisa Chong]]}} | '''Hana''' - Aziz Harun Feat Hannah Delisha | | | Adaptasi drama korea '''''Full House''''' arahan pyo min-soo |- |7. | ''[[Cik Reen & Encik Ngok Ngek]]'' | 1 Oktober 2018 - 1 November 2018 | Hadith Omar | {{hlist|[[Farah Nabilah]]||[[Fikry Ibrahim]]||[[Scha Elinnea]]||[[Farhan Asri]]||[[Nik Adam Mika]]||[[Haneesya Hanee]]}} | '''Satu Peluang''' - Andi Bernadee | | | Adaptasi Novel '''[[The Misadventures of Cik Reen & Encik Ngok Ngek]]''' karya ''Maya Adira'' |- |8. | ''[[Isteri Bukan Untuk Disewa]]'' | 5 November 2018 - 13 Disember 2018 | [[Osman Ali]] | {{hlist|[[Tiz Zaqyah]]||[[Fattah Amin]]||Halim Radzi||[[Lia Natalia]]||[[Harris Annuar]]||[[Jasmin Hamid]]||[[Zul Helmy]]||[[Zaki Azeman]]}} | '''Isterimewa''' - [[Fattah Amin]] | | | Adaptasi Novel '''[[Isteri Untuk Disewa]]''' karya ''Syamnuriezmil |- |9. |''[[Kan Kukejar Cinta Kamu]]'' | 17 Disember 2018 - 31 Januari 2019 | Datuk [[Yusry Abdul Halim]] | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Fendy Bakry]]|| [[Delimawati]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Mia Nasir]]||[[Natasya Mahyan]]|| [[Rosnah Johari]]||[[Hafidzuddin Fazil]]||[[Zarynn Min]]||[[Safwan Nazri]]||[[Mahmud Ali Bashah]]|[[Watie Sadali]]|Shah Radzi}} |'''Hajat (Ballad Version)''' - [[Hael Husaini]] | | |Adaptasi Novel '''[[Kan Kukejar Cinta Kamu (novel)|Kan Kukejar Cinta Kamu]]''' karya Fauziah Ashari |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2019''' |- |1 |''[[Senafas Rindu]]'' | 4 Februari 2019 - 7 Mac 2019 | Amor Rizan | {{hlist|[[Syafiq Kyle]]||[[Elizabeth Tan]]||[[Wan Sharmila]]||Kahoe Hon||[[Alya Iman]]||[[Janet Khoo]]|| [[Zarina Zainoordin]]||[[Arash Mohamad]]||[[Liza Abdullah]]||Shahrul Kamal|| [[Azizah Mahzan]]}} |'''Bahagia'''- Eza Edmond | 20 Episod | |Adaptasi Novel '''Senafas Rindu''' karya Damya Hanna |- |2. | ''[[Encik Iman Ekspres]]'' | 11 Mac 2019 - 2 April 2019 | [[Pali Yahya]] | {{hlist|[[Nelydia Senrose]]||[[Fikry Ibrahim]]||Isaac Iman||[[Elisya Sandha]]||[[Ben Amir]]||[[Nafiz Muaz]]||[[Ruzana Ibrahim]]||[[Anne Abdullah]]||[[Badrul Muhayat]]||[[Sherry Ibrahim]]}} |'''Bidadari-''' [[Ismail Izzani]] | 14 Episod | | Adaptasi Novel '''Dia Encik Iman Ekspres''' Karya Cik Tet |- |3. | ''[[Patah Sayap Bertongkat Paruh]]'' | 3 April 2019 - 25 April 2019 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Fasha Sandha]]||[[Zairulkefli Husin]]|| [[Amelina]]|| [[Elly Mazlein]]||[[Amira Othman]]||[[Jalil Hamid]]|| [[Aman Aziz]]||[[Ika Nabila]]|| [[Lydiawati]]||[[Cat Farish]]||[[Amelina]]}} |'''Ku Bersuara'''- Ernie Zakri <br> '''[[Biarlah Rahsia]]''' - Dato Sri [[Siti Nurhaliza]] | 16 Episod | | Adaptasi Novel '''Patah Sayap Bertongkat Paruh''' karya Hana Ilhami |- | 4. | ''[[Curi-Curi Cinta]]'' | 29 April 2019 - 13 Jun 2019 | Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Zahirah MacWilson]]||[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Fauziah Nawi]]||[[Talha Harith]]||[[Uyaina Arshad]]||[[Laila Nasir]]||[[Adam Lee]]||[[Melanie Tan]]||[[Izzue Islam]]||[[Haneesya Hanee]]||[[Farisha Irwayu]]}} | '''Terlalu Memuja''' - ''[[Wany Hasrita]]'' |28 Episod |7.5 juta penonton <ref>{{cite web|title=Drama 'Curi-Curi Cinta' pecah rekod dengan 7.5 juta tontonan keseluruhan|url=http://www.astroawani.com/berita-hiburan/drama-curi-curi-cinta-pecah-rekod-dengan-7-5-juta-tontonan-211280|website=Astro Awani|accessdate=Jun 28, 2019|author=Afiq Ariffin|date=Jun 28, 2019}}</ref> | Adaptasi daripada novel '''[[Curi-Curi Cinta (novel)|Curi-Curi Cinta]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail]] |- |5 |''[[Setelah Terlafaznya Akad]]'' |17 Jun 2019 - 1 Ogos 2019 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Uqasha Senrose]]||[[Zeera Azizi]]||[[Nadya Syahera]]||[[Erwin Dawson]]||[[Zul Helmy]]||[[Sharifah Shahora]]||[[Hamidah Wahab]]||[[Norlia Ghani]]}} | '''Anta Permana'''-Datuk Seri [[Siti Nurhaliza]] |20 Episod | | Adaptasi daripada novel '''[[Setelah Terlafaznya Akad (novel)|Setelah Terlafaznya Akad]]''' karya Anna Milia |- |6 |''[[Sweet Dreams]]'' |5 Ogos 2019 - 5 September 2019 |[[Michael Ang]] |{{hlist|[[Mira Filzah]]||[[Ben Amir]]||[[Sean Lee]]||[[Nina Juren]]||[[Yuna Rahim]]||[[Yusuf Bahrin]]||[[Roy Azman]]||[[Nasz Sally]]||[[Didi Astillah]]||[[PU Azman]]||[[Jalaluddin Hassan]]}} |'''Ilusi''' - [[iamNEETA]] | 20 Episod | |Adaptasi daripada novel '''[[Sweet Dreams (novel)|Sweet Dreams]]''' karya Acik Lana |- |7 |''[[Cinta Belum Tamat Tempoh]]'' |9 September 2019 - 3 Oktober 2019 |[[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Nafiz Muaz]]||[[Bella Astillah]]||[[Fendy Bakry]]||[[Hun Haqeem]]||[[Dayang Areeda]]||[[Haleeda|Haleeda Mazlin]]||[[Sissy Imann]]||[[Fikry Kiki]]||[[Liza Abdullah]]}} |'''Ratu''' - [[Faizal Tahir]] | | |Adaptasi novel '''[[Cinta Belum Tamat Tempoh (novel)|Cinta Belum Tamat Tempoh]]''' karya Rehal Nuharis |- |8 | ''[[Demi Rindumu]]'' | 7 Oktober 2019 - 31 Oktober 2019 | [[Harris Fadzillah]] | {{hlist|[[Janna Nick]]||[[Sean Lee]]||[[Norman Hakim]]||[[Elvina Mohamad]]||[[Riz Amin]]|[[Mustapha Kamal]]|[[Raja Noor Baizura]]||[[Azri Sabri]]||[[Sherry Ibrahim]]}} |'''Yang Satu''' - Akim & The Majistret<br/>'''Khayal''' - Stacy | 16 Episod | | Adaptasi daripada novel '''[[Demi Rindumu (novel)|Demi Rindumu]]''' karya Diya Jamal |- |9 | ''[[Satukan Rasa]]'' | 4 November 2019 - 5 Desember 2019 | Hadith Omar | {{hlist|[[Siti Nordiana]]||[[Khai Bahar]]||Nine||Shasha Abedul||[[Yusuf Bahrin]]||[[Isyariana Che Azmi]]||Che Kem||[[Nina Juren]]||Nadya Syahera||Ainin Batrisya||[[Raja Azmi]]||}} |'''Satukan Rasa'''-[[Siti Nordiana & Khai Bahar]] | | | |- |10. | ''[[TQ Captain]]'' | 9 Desember 2019- 9 Januari 2020 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Mawar Rashid]]||[[Tomok]]||[[Mark Adam]]||[[Harris Annuar]]||[[Raf Yaakob]]||[[Natrah Khalid]]||[[Safura Ya'cob]]||[Datuk [[Jalaluddin Hassan]]||[[Rahim Jailani]]||}} |'''Fenomena'''-[[Tomok]] | | | Adaptasi daripada novel '''[[TQ Kapten]]''' karya Qash Irdina |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2020''' |- |1. |''[[Tolong Sempurnakan Cerita Mami]]'' | 13 Januari 2020- 6 Februari 2020 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Isyariana Che Azmi]]||[[Fizz Fairuz]]||[[Alvin Chong]]||[[Nasz Sally]]||[[Fatimah Noryyah]]||[[Ummi Umairah]]||[[Azizah Mahzan]]||[[Eleena Sui]]||[[Kartina Aziz]]||[[Zaidi Omar]]||[[Ken Ridzuan]]||[[Fikhree Bakar]]||[[Adeline Tsen]]||}} |'''Waktu'''-Aizat Amdan | | | Adaptasi daripada novel '''[[Tolong Sempurnakan Cerita Mami (novel)|Tolong Sempurnakan Cerita Mami]]''' karya Syamnuerizmil |- |2. |''[[Chandelier (drama)|Chandelier]]'' | 10 Februari 2020 - 19 Mac 2020 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Mimi Lana]]||[[Ben Amir]]||[[Norman Hakim]]||[[Shasha Abedul]]||[[Nynaa Harizal]]||[[Laila Nasir]]||[[Nadya Syahera]]||[[Alif Muhaimin]]||[[Sharifah Shahora]]||Aisar Khaled||[[Lydiawati]]||[[Zamarul Hisham]]||Tg Zara||[[Dynas Mokhtar]]||Harun Hashim}} |'''Kekasih Hati''' - Muhammad Faizul | | | Adaptasi daripada novel '''[[Chandelier]]''' karya Acik Lana |- |3. |''[[Degup Cinta]]'' | 27 April 2020 - 23 Jun 2020 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist||[[Josiah Hogan]]||[[Shiqin Kamal]]||[[Juliana Evans]]||[[Mathni Razak]]||[[Zalif Sidek]]||[[Zarynn Min]]||[[Laila Nasir]]||[[Faez Nick]]||Hanif Safuan||[[Sahronizam Noor]]||[[Ruzana Ibrahim]]}} | | | | Adaptasi daripada drama Turki berjudul '''Ruzgarin Kalbi''' |- |4. | ''[[Cemburu Seorang Perempuan]]'' (Ulangan dari [[Slot DramaVaganza]]) | 24 Jun 2020 - 27 Julai 2020 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist||[[Amar Baharin]]||[[Amyra Rosli]]|[[Emma Maembong]]||Bella Dowanna||Dini Schatzmann||[[Fauzi Nawawi]]||[[Lisdawati]]||}} |'''Meluruh''' - Datin [[Alyah]] | | |Adaptasi novel '''Cemburu Seorang Perempuan''' karya Siti Hazneza Abdul Hamid |- |5. | ''[[Pelindung Seorang Puteri]]'' | 28 Julai 2020 - 24 Ogos 2020 | Datuk [[Yusry Abdul Halim]] | {{hlist|Datin [[Lisa Surihani]]||[[Farid Kamil]]||[[Sharnaaz Ahmad]]||Haleeda Mazlin||Arash Mohd||Asyiqin Zaed||[[Hafidzuddin Fazil]]||[[Wan Nor Azlin]]||[[Zain Hamid]]||[[Haris Ismail]]||[[Juliana Evans]]||[[Jasmine Suraya]]}} |'''Terlanjur Cinta''' - [[Hael Husaini]] & Cakra Khan | | | Adaptasi Novel '''Pelindung Seorang Puteri''' karya Mia Kiff |- |6. | ''[[Bidadari Kiriman Tuhan]]'' | 25 Ogos 2020 - 5 Oktober 2020 | [[Rashid Sibir]] | {{hlist||[[Mira Filzah]]||[[Zul Ariffin]]||[[Adlin Aman Ramli]]||[[Ruminah Sidek]]||[[Zarina Zainuddin]]||[[Fauziah Nawi]]||Maisara Sufia||[[Ruzaidi Abdul Rahman]]||Bazly Hanif|Imran Ashraf||[[Dian P.Ramlee]]||[[Raja Azura]]}} |'''Wajah Kekasih''' - Dato Sri [[Siti Nurhaliza]] |25 episod | | |- |7. | ''[[Perempuan Tanpa Dosa]]'' | 6 Oktober 2020 - 30 November 2020 | [[Micheal Ang]] | {{hlist||[[Kamal Adli]]||[[Uqasha Senrose]]||[[Uyaina Arshad]]||[[Hilal Azman]]||Yusof Yusuf Bahrin||Zac Zaky||Susan Manen||Shaza Bae}} |'''Sembah''' - [[Naim Daniel]] | | | |- |8. | ''[[Biar Mereka Cemburu]]'' | 1 Disember 2020 - 28 Disember 2020 | MP Roslin Md Sharif | {{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Nabila Razali]]||[[Izzat Mushtaq]]||[[Bella Dowanna]]||Rubini Sambanthan||Hasmira Azmi||Syahir Shafein||Adam Malek||[[Aedy Ashraf]]||[[Shah Rezza]]||Mas Anizan}} |'''Ku Mau'''' - [[Aizat Amdan]] Feat Hanim Dhiya | | |Adaptasi Novel '''Biar Mereka Cemburu''' karya Anuar Darwis |- |9. | ''[[Tercipta Satu Ikatan]]'' | 29 Disember 2020 - 1 Februari 2021 | [[Pali Yahya]] | {{hlist|[[Aeril Zafrel]]||[[Hannah Delisha]]||[[Sophia Albarakbah]]||[[Izzue Islam]]||[[Saharul Ridzwan]]||Fyda||[[Nadhir Nasar]]||[[Nadiyah Shahab]]||[[Esma Daniel]]}} |'''Kesempatan Bagimu''' - [[Adira]] | | |Adaptasi Novel '''Tercipta Satu Ikatan''' karya Laydee Amarfi |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2021''' |- |1. |''[[Marry Me Senorita]]'' | 2 Februari 2021 - 22 Mac 2021 | Nur Ain Sharif | {{hlist|[[Janna Nick]]||[[Dini Schatzmann]]||[[Yasmin Hani]]||[[Jalaluddin Hassan]]||[[Fadilah Mansor]]||[[Nabil Aqil]]||[[Shaza Bae]]||Siti Khadijah Halim||[[Natasha Elyzza]]||Asha Merican}} |'''Surat Akhir''' - Amira Othman |28 Episod | |Adaptasi Novel '''Marry Me Senorita''' karya Suri Ryana |- |2. |''[[Rindu Awak Separuh Nyawa]]'' | 23 Mac 2021 - 14 Jun 2021 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Uqasha Senrose]]||[[Marsha Milan]]||[[Fizo Omar]]||[[Khairil Anwar Aman]]||[[Aida Khalida]]||[[Noorkhiriah]]||[[Balkisyh Semundur Khan]]||[[Ikhlas Jalil]]||Norreen Iman||[[Fiza Thomas]]||Munira Iwan||[[Fauzi Nawawi]]||[[Aleza Shadan]]||[[Puteri Rafasya]]}} |'''Rindu Separuh Nyawa''' - Naqiu & Vanessa Reynauld |48 Episod |16.9 juta penonton | Adaptasi Novel '''[[Rindu Awak Separuh Nyawa]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail]] |- |3. |''[[Love Elsa]]'' | 15 Jun 2021 - 26 Julai 2021 | [[Micheal Ang]] | {{hlist||[[Zul Ariffin]]||[[Uyaina Arshad]]||Azhar Amir||[[Ramona Zamzam]]||[[Zeera Azizi]]||[[Mona Allen]]||[[Riz Amin]]||Nasz Sally||Iman Suhana||Ikhram Juhari||[[Nik Adam Mika]]||[[Ku Fridah]]||Zalfazin}} |'''Ika Noh''' - [[Marsha Milan]] & Fanzi Ruji |24 Episod | |Adaptasi Novel '''Love, Elsa''' karya Acik Lana |- |4. |''[[Cik Ayu Mee Sanggul]]'' | 27 Julai 2021 - 23 Ogos 2021 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist||[[Aqasha]]||[[Amelia Henderson]]||[[Shiqin Kamal]]||[[Wan Raja]]||[[Dynas Mokhtar]]||Iman Zulkarnain||[[Fimie Don]]||Asha Merican||Nabil Aqil||[[Aznah Hamid]]||Dato [[Rosyam Nor]]}} |'''Jodoh''' - Radityo & Neeta |16 Episod | | |- |5. |''[[Hawa (drama)|Hawa]]'' | 24 Ogos 2021 - 14 September 2021 | [[Tam Suhaimi]] | {{hlist||[[Nadiya Nisaa]]||[[Ruzana Ibrahim]]||[[Bella Dowanna]]||[[Hamidah Wahab]]||Donna Muslim||Akma Abdullah||Shah Faris||Yusri Saleh}} |'''Hawa''' - Tilla Hanna |13 Episod | | |- |6. |''[[The Hotel (drama)|The Hotel]]'' | 15 September 2021 - 26 Oktober 2021 | [[Helmi Yusof]] | {{hlist||MK K-Clique||[[Mira Filzah]]||[[Sean Lee]]||[[Natasha Elyzza]]||[[Yasmin Hani]]||[[Daler Yusuf]]||[[Alif Hadi]]||Asha Merican||[[Eina Azman]]||[[Nabil Aqil]]||Farah Ahmad||[[Ku Faridah]]}} |'''Sebelum''' - [[K-Clique]] |24 Episod | | |- |7. |''[[The Hotel 2: Jiwa Yang Kau Puja]]'' | 27 Oktober 2021 - 25 November 2021 | Nur Ain Sharif | {{hlist|[[Uqasha Senrose]]||[[Sean Lee]]||[[Natasha Elyzza]]||[[Dini Schatzmann]]||[[Yasmin Hani]]}} |'''Tetap Aku Cinta''' - [[Ara Johari]] |18 Episod | |Sambungan Musim 2 ''[[The Hotel (drama)|The Hotel]]'' |- |8. |''[[Jangan Ganggu Jodohku]]'' | 29 November 2021 - 6 Januari 2022 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Shaza Bae]]||[[Yusuf Bahrin]]||Norreen Iman||Amerul Affendi||[[Salina Saibi]]||[[Sabhi Saddi]]||[[Sherry Ibrahim]]||[[Hasnul Rahmat]]||[[Ku Faridah]]||[[Azizah Mahzan]]||[[Shah Iskandar]]}} |'''Hendaklah Cari Pengganti''' - Arief | | | Adaptasi Novel '''Jangan Ganggu Jodohku''' karya Umie Nadzimah. |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2022''' |- |1. | ''[[Bunga Hati]]'' | 10 Januari 2022 - 10 Februari 2022 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Intan Najuwa]]||[[Redza Rosli]]||[[Erwin Dawson]]||Ogy Ahmad Daud||Nafiez Zaidi|Lydiawati}} |'''Berakhirlah Pencarianku'''- [[Hafiz Suip]] ft. [[Ernie Zakri]] | | | Adaptasi Novel '''Bunga Hati''' karya Liza Zahira |- |2. | ''[[Ulya & Dini]]'' | 14 Februari 2022 - 19 Mac 2022 | [[Tam Suhaimi]] | {{hlist|[[Shaza Bae]]||[[Hun Haqeem]]||[[Afiq Muiz]]||Fara Nadiah||[[Catriona Ross]]||Che Kem||Nor Albaniah||Syazlin Zainal}} |'''Tiada Noktah''' - [[Chubb-E]] |20 Episod | | |- |3. | ''[[Jangan Menangis Cinta (drama)|Jangan Menangis Cinta]]'' | 21 Mac 2022 - 31 Mei 2022 | [[Raja Mukhriz]] | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Remy Ishak]]||Halim Radzi||[[Rita Nadira]]||[[Khaty Azian]]||[[Fadilah Mansor]]||[[Rahim Jailani]]||[[Ku Faridah]]||[[Idzham Ismail]]||Wanns Ahmad||Hilal Azman}} |'''Jangan Menangis Cinta''' - [[Idayu]] '''Selamat Tinggal Cinta <small>-Syarfa Ardianna</small>''' |42 Episod | | Adaptasi Novel '''[[Jangan Menangis Cinta (drama)|Jangan Menangis Cinta]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail]] |- |4. | ''[[Setelah Terlafaznya Akad 2]]'' | 1 Jun 2022 - 5 Julai 2022 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Uqasha Senrose]]||Adam Shahz||[[Talha Harith]]||Syahiera Abu Hasan||Musyi||[[Sharifah Shahora]]}} | '''Anta Permana''' - Dato Sri Siti Nurhaliza |20 Episod | | Adaptasi novel '''Setelah Terlafaznya Akad 2''' karya Anna Milia |- |5. | ''[[Jodohku Babysitter]]'' | 6 Julai 2022 - 9 Ogos 2022 | Hadith Omar | {{hlist|[[Aliff Aziz]]||[[Intan Najuwa]]||[[Yuna Rahim]]||[[Ellyas Abdullah]]||[[Natasha Elyzza]]||[[Sharifah Shahora]]||[[Nina Juren]]||Isaac Iman||Tayha Nazira}} |'''Tetap Disini''' - [[Aliff Aziz]] & [[Bella Astillah]] |20 Episod | | Adaptasi novel '''Jodohku Babysitter''' karya Nureen Ahmad |- |6. | ''[[Ash & Aish]]'' | 10 Ogos 2022 - 27 September 2022 | [[Helmi Yusof]] | {{hlist|[[Meerqeen]]||[[Siti Khadijah Halim]]||[[Anna Jobling]]||[[Idzham Ismail]]||[[Nada Syuhada]]||[[Rosyam Nor]]}} |'''Halusinasi''' '''-'''Fieya Julia |28 episod | | Adaptasi Novel '''Ash & Aish''' karya Maya Adira |- |7. | ''[[Tiada Maaf Buatmu]]'' | 28 September 2022 - 8 November 2022 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]|[[Zahirah Macwilson]]||[[Hafreez Adam]]||[[Sofia Dendroff]]||[[Josiah Hogan]]||Rabi Adawi||[[Wan Raja]]||[[Watie Sadali]]||[[Haleeda Mazlin]]||[[Hilal Azman]]||[[Jalaludin Hassan]]}} |'''Sama Seperti Dulu''' — [[Hael Husaini]] |24 Episod | |Adaptasi novel '''Maaf, Saya Tak Sengaja''' karya Akira Dorayaki |- |8. |''[[Kau vs Aku]]'' | 9 November 2022 - 22 November 2022 | {{plainlist| *Shamyl Othman *Megat Shahrizal *Siti Afizah }} | {{hlist|Shasha Abedul||Dini Schatzmann||Mia Sara Shauki||Chubb-E||Arena Wan||Imran Aqil||Fimie Don||Atikah Suhaimie||Marisa Yasmin||Arash Mohamad||Hafidz Roshdi||Emelda Rosemila}} |'''Aku, Engkau & Dia''' — W!SH |8 Episod | |Adaptasi web novel '''Wattpad''' karya Nurul Husnina Mockthar Drama Ulangan daripada [[Sooka]] - Selama 1 jam |- |9. |''[[Dia Yang Ku Jadikan Suami]]'' | 23 November 2022 - 14 Disember 2022 | [[Harris Fadzillah]] | {{hlist|Malek Mcrone||Anna Joblings||Syazlin Zainal||Abby Nadzri||[[Anne Abdullah]]||[[Raja Azmi]]||Zulkifli Ismail||Kuna Muzani||Shah Rezza||Reza Hasbi||Farah Wahid||Ismail Yaacob||Fiza Thomas}} |'''Beku''' - [[Elizabeth Tan]] dan [[Hazama Azmi]] |13 Episod | |Adaptasi novel '''Dia Yang Ku Jadikan Suami''' karya Rinsya Chasiani |- |10. |''[[Cina Buta]]'' | 19 Disember 2022 - 17 Januari 2023 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Nad Zainal]]|[[Ungku Ismail Aziz]]|[[Puteri Aishah]]|[[Norreen Iman]]|[[Anas Ridzuan]]|[[Aman Aziz]]|[[Didie Alias]]}} | |18 Episod | | |- | colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2023''' |- |1. |''[[Akira Khan]]'' |18 Januari 2023 - 2 Mac 2023 | rowspan=2|[[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Uqasha Senrose]]||Julia Farhana Marin||[[Esma Daniel]]||[[Maria Farida]]||[[Idzham Ismail]]||Saidah Kamarudin}} |'''Akira''' - [[Ezad Lazim]] & [[Salma Asis]] |26 Episod | |Adaptasi novel '''Akira Khan''' karya Ammara Ayyash |- |2. |''[[Andai Itu Takdirnya]]'' | 6 Mac 2023 - 22 Jun 2023 | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Hannah Delisha]]||[[Puteri Sarah Liyana]]||[[Idzham Ismail]]||[[Dayang Areeda]]||Razman Mahayuddin||Zulkifli Ismail||Aida Khalida||[[Esma Daniel]]||[[Laila Nasir]]}} |'''Andai Itu Takdirnya''' - [[Vanessa Reynauld]] <br>'''Takdir Cinta Kita''' - [[Asfan Shah]] & Erin CTJ |64 Episod | |Adaptasi novel '''[[Andai Itu Takdirnya|Andai Itu Takdirnya 1]] & [[Andai Itu Takdirnya|2]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail|Siti Rosmizah]] |- |3. |''[[Chinta Wrong Direction]]'' | 26 Jun 2023 - 27 Julai 2023 | Hadith Omar | {{hlist|[[Hun Haqeem]]||[[Erysha Emyra]]||Kimberly Chuah||Hazeeq Dean||[[Shaza Bae]]||Ikhwan Khairudin||Auni Yusri||Zarynn Min}} |'''Langit Yang Sama''' - Dalia Farhana | 20 Episod | |Adaptasi Novel '''Chinta''' karya Norhayati Berahim |- |4. |''[[Budak Hostel Otaknya Sewel]]'' | 31 Julai 2023 - 24 Ogos 2023 | Allahyarham [[Nurhanisham Muhammad]] (Labu) | {{hlist|Izz Ilham||[[Tuah Adzmi]]||Baihaqi Majid||Adam Eji||[[Zaquan Adha]]||[[Sharnaaz Ahmad]]||[[Muhammad Hafiz Hashim]]||[[Azhan Rani]]||Zarul Imran||Amelia Christie||Aya Amiruddin}} |'''Pendar''' - Tilu |16 Episod | |Adaptasi novel '''Budak Hostel Otaknya Sewel''' karya Hasrul Rizwan |- |5. | ''[[One Million Dollar Voice]]'' | 28 Ogos 2023 - 19 Oktober 2023 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Emma Maembong]]||Amelia Henderson||[[Ben Amir]]||[[Lah Ahmad]]||Roy Azman||Datin Nina Juren||Sean Lee||Zarul Umbrella||Naufal Azrin}} | |32 Episod | |Diinspirasikan daripada '''Program TV Tempatan''' |- |6. |''[[My Famous Ex-Boyfriend]]'' | 23 Oktober 2023 - 30 November 2023 | Hadith Omar | {{hlist|Hael Husaini||Qasrina Karim||Nadhir Nasar||Jasmin Hamid||Ryzal Jaafar||Nur Aisyah||Ahmad Nur Zaki||Syuhaida Abraz||Aleza Shadan}} |'''Diam''' - [[Hael Husaini]] |24 Episod | |Adaptasi novel '''Petrichor''' karya Nurul Syahida |- |7. |''[[Syurga Itu Bukan Mudah]]'' | 4 Disember 2023 - 4 Januari 2024 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Amir Ahnaf]]||[[Anna Jobling]]||[[Dynas Mokhtar]]||[[Fadhli Masoot]]||[[Alya Iman]]||Dian P Ramlee||Steve Yap||Bulan Terry||Amir Nafis||Ahmad Syafiq}} |'''Boneka Tanpa Hati''' - [[Nadeera Zaini|Nadeera]] |20 Episod | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;"|Tahun 2024 |- |1. |''[[Layang Layang Perkahwinan]]'' | 8 Januari 2024 - 22 Februari 2024 | [[Eyra Rahman]] |{{hlist|[[Shukri Yahaya]]||Ezzanie Jasny|[[Keith Foo]]||[[Alya Iman]]||Arash Mohd||Nina Juren||[[Lisdawati]]||Aishah Ilias}} |'''Haruskah Ku Balas Semua - Afida''' |28 Episod | | |- |2. |''[[Takdir Itu Milik Aku]]'' | 26 Februari 2024 - 23 Mei 2024 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Emma Maembong]]||[[Shaheizy Sam]]||6=|7=[[Liza Abdullah]]|8=|9=[[Jasmin Hamid]]|10=|11=[[Mustaqim Bahadon]]|12=[[Fauziah Nawi]]|13=|14=[[Ku Fridah]]|15=|16=[[Nasz Sally]]|17=|18=[[Riz Amin]]|19=|20=[[Sharifah Husna]]}} |'''Takdir Itu Milik Aku - [[Liza Hanim]]''' '''Dugaan Takdir Cinta - Afif Tirmizie & [[Nikki Palikat]]''' |53 Episod | |Adaptasi novel '''[[Takdir Itu Milik Aku]]''' karya [[Siti Rosmizah Semail|Siti Rosmizah]] |- |3. |''[[Cinta Untuk Sekali Lagi]]'' | 27 Mei 2024 - 27 Jun 2024 |Hadith Omar |{{hlist|[[Meerqeen]]||[[Erysha Emyra]]||Haidar Hasanudin||Nina Juren||Ozlynn Waty||Malle Christian Anderson||[[Zarynn Min]]||Aiman Ameer||[[Nik Rifaie]]||Arash Mohd||[[Esma Daniel]]||[[Alyssa Dezek]]||Zarith Zakaria}} |'''Masih Ku Sayang - Hoondoo''' | 20 Episod | |Adaptasi novel '''Cinta Untuk Sekali Lagi''' karya Lila Vee |- |4. |''[[Dedaun Hijau Di Angin Lalu]]'' | 1 Julai 2024 - 8 Ogos 2024 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Harissa Adlynn]]||[[Redza Rosli]]||Mikael Noah||Saidah Kamarudin||Faye Kusairi||Razman Mahayuddin||Aleza Shadan||Esma Danial||Wanns Ahmad|| Idzham Ismail}} |'''Adakah Kau Pasti - Keka Nizam''' '''Bulan Ku - [[Wanns Ahmad]]''' |25 Episod | |Adaptasi novel '''Dedaun Hijau Di Angin Lalu''' karya Manaf Hamzah |- |5. |''[[Dari Mata Turun Ke Hati]]'' | 12 Ogos 2024 - 5 September 2024 | [[Michael Ang]] | {{hlist|[[Mierul Aiman]]||Arabella Ellen||Darien Aeldra||[[Qistina Khaled]]||Azri Safix||Afiq Hamidon||Azhar Sulaiman||Natasha Roslan}} |'''Aku Kau & Bintang - Dinda Dania''' | 16 Episod | |Adaptasi daripada drama bersiri Jepun, '''Love's In Sight''' |- |6. |''[[Uncle Bos Mama]]'' | 9 September 2024 - 17 Oktober 2024 |Hadith Omar |{{hlist|[[Meerqeen]]|| [[Ezzanie Jasny]]||Jannah Izwandy||Duerra Mitilda||Syed Irfan||Qaiszerr Eshan||Yusuf Bahrin||Riz Amin||Elvina Chua}} |'''Jelita - Scha Nuril feat Muaz J.''' | 24 Episod | |Adaptasi novel '''Uncle Bos Mama''' karya Nurul Syahida |- | 7. | ''[[Andai Tiada Dia]]'' | 21 Oktober 2024 - 19 Disember 2024 | [[Riza Baharudin]] | {{hlist|[[Ummi Nazeera]]|[[Hisyam Hamid]]|[[Mimi Lana]]|[[Zahiril Adzim]]|[[Husna Mustaffa]]|[[Rosnah Johari]]|[[Mas Anizan]]|[[Rahim Omar]]|[[Kodi Rasheed]]|[[Lan Siro]]|[[Mia Nasir]]|[[Auni Yusri]]|Adam Malek|[[Riz Amin]]|[[Zarynn Min]]}} |'''Nur Cinta - [[Amir Masdi]]''' '''Andai Tiada Dia - [[Isyariana Che Azmi|Isyariana]]''' |36 Episod | |Adaptasi novel '''Andai Tiada Dia''' karya Rissa Ahdiya |- | 8. | ''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife]]'' | 23 Disember 2024 - 13 Februari 2025 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]|[[Mira Filzah]]|[[Sharifah Sakinah]]|[[Fadlan Hazim]]|Evertts Gomes|Azqa Aziz|Nafiez Zaidi|Atira Karma|Zarina Anjoulie|Hasnul Rahmat|Zaidi Omar|Sheila Mambo|Watie Sadali|Kazar Saisi|Raisya Felisya}} |'''Bukan Lagi Kita - [[Nadeera Zaini]]''' |32 Episod | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2025 |- |1. |''[[Dia Imamku]]'' | 17 Februari 2025 - 15 Mei 2025 | [[Feroz Kader]] |{{hlist|[[Siti Saleha]]||[[Kamal Adli]]||[[Khatijah Tan]]||[[Zara Zya]]||[[Fikhree Bakar]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||Hafidzudin Fazil||Imam Shah||[[Wan Nor Azlin]]||[[Haneesya Hanee]]||Amy Nurtini||Farhan Asri||[[Fiza Thomas]]||Balqis Semundur||Muaz Fitri||Silfeny Osman}} |'''Dia Imamku - [[Asfan Shah]] & Keka Nizam''' '''Kau Sayang Aku - [[Nana Sheme]]''' |53 Episod | |Adaptasi novel '''Dia Imamku''' karya [[Siti Rosmizah Semail|Siti Rosmizah]] |- | 2. | ''[[Dia Bukan Syurga]]'' | 19 Mei 2025 - 10 Julai 2025 | {{ubl|[[Rashid Sibir]]|Que Ari Azhari}} | {{hlist|[[Ezzanie Jasny]]|[[Niezam Zaidi]]|[[Nazim Othman]]|[[Syazuwan Hassan]]|Siew Eng|[[Anas Ridzuan]]|[[Qazem Nor]]}} |'''Dalam Sujudku - [[Amira Othman]]''' '''Aku Bukan Narsisis - [[Hazama]]''' |32 Episod | |Adaptasi novel '''Dia Bukan Syurga''' karya Rissa Ahdiya |- |3. | ''[[Mandul Bukan Pilihan]]'' | 14 Julai 2025 - 28 Ogos 2025 | [[Osman Ali]] | {{hlist|[[Hun Haqeem]]|[[Mira Filzah]]|[[Ayda Jebat]]|[[Ashraf Muslim]]|[[Normah Damanhuri]]|[[Chacha Maembong]]|Keanu Azman|[[Sharifah Shahora]]|[[Rahim Jailani]]}} |'''Break - [[Misha Omar]]''' '''Peluk - [[Hael Husaini]] & [[Nadeera Zaini|Nadeera]]''' |28 Episod | | |- |4. | ''[[Rumah Tanpa Luka]]'' | 1 September 2025 - 2 Oktober 2025 | {{ubl|Nur Ain Sharif|[[Shuhaimi Zulkefli]]}} | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]|[[Erysha Emyra]]|[[Nadhir Nasar]]||Naura Arissa||[[Yuna Rahim]]||Rasya Dean}} |'''Arah Cinta Sejati - [[Aina Abdul]] & Fadhilah Intan''' |20 Episod | |Adaptasi novel '''Rumah Tanpa Luka''' karya Ezza Mysara |- |5. | ''[[Mutiara Dalam Debuan Kabus]]'' | 6 Oktober 2025 - 13 November 2025 | [[Harris Fadzillah]] | {{hlist|{{hlist|[[Emma Maembong]]|[[Zahiril Adzim]]|[[Jasmin Hamid]]|[[Watie Sadali]]|[[Natasya Mahyan]]|Zalfa Zin}} |'''Perasaanku -''' [[Fieya Julia|'''Fieya Julia''']] '''Penantian Luka - [[Azzam Sham]]''' |24 Episod | |Adaptasi novel '''Mutiara Dalam Debuan Kabus''' karya Manaf Hamzah |- |6. | ''[[Bahagia Yang Tertangguh]]'' | 17 November 2025 - 1 Januari 2026 | [[Osman Ali]] | {{hlist|[[Nad Zainal]]|[[Kamal Adli]]|[[Izzue Islam]]|[[Rozita Che Wan]]|[[Nina Juren]]|[[Riz Amin]]|[[Rosnah Johari]]|Adrean Mateen}} |'''Bahagia Yang Tertangguh''' - '''[[Sharul Kamal]] & [[Zuana Zulmat]]''' |28 Episod | |Adaptasi novel '''Bahagia Yang Tertangguh''' karya Rissa Ahdiya |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2026 |- |1. |''[[Pak Su Ammara]]'' | 5 Januari 2026 - 5 Februari 2026 |Azri Izhar |{{hlist|[[Ummi Nazeera]]|[[Que Haidar]]|[[Syazwan Zulkifly]]|[[Mia Nasir]]|[[Shah Iskandar]]|[[Fadilah Mansor]]||Zaleha Iman}} |'''Terlalu Bodoh - [[Ara Johari]]''' |20 Episod | |Adaptasi novel '''Pak Su Ammara''' karya Marissa |- |2. |''[[Andai Itu Takdirnya (musim 2)|Andai Itu Takdirnya 2]]'' | 9 Februari 2026 - 16 April 2026 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Hannah Delisha]]||[[Puteri Sarah Liyana]]||[[Idzham Ismail]]||[[Nadia Brian]]||[[Razman Mahayuddin]]}} |'''Cinta Embunan Pagi - [[Azian Mazwan]]''' '''Aminkan Sahaja - Ikhmal Nour''' |40 Episod | |Kesinambungan drama '''[[Andai Itu Takdirnya]]''' |- |3. |''[[Isteri Rahsia Ungku Jabbar]]'' | 20 April 2026 - 4 Jun 2026 | [[Rashid Sibir]] | {{hlist|[[Keith Foo]]|[[Harissa Adlynn]]|[[Scha Elinnea]]|[[Ezaidi Aziz]]|[[Dynas Mokhtar]]|[[Azri Iskandar]]|[[Fadilah Mansor]]|[[Hanna Faresha]]|[[Syad Mutalib]]|Adam Nafian|Edaman Othman|[[Shazia Rozaini]]|[[Mimi Ernida]]}} | '''Bayang Kelam - [[Thalita Shuib]]''' |rowspan=3|28 Episod | | Adaptasi novel '''Badass Wife Ungku Jabbar''' karya Mia Azwari |- |4. | ''[[Ikatan Terlarang]]'' | 8 Jun 2026 - 23 Julai 2026 | [[Riza Baharudin]] | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]|[[Erysha Emyra]]|[[Mawar Rashid]]|[[Adriana Adnan]]|[[Alif Hadi]]|[[Raja Azura]]|[[Arash Mohamad]]}} | '''Jurang Derita - [[Liza Hanim]]''' | | |- |5. | ''[[Bulan Henti Bicara]]'' | 27 Julai 2026 - 10 September 2026 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Azhan Rani]]|[[Ezzanie Jasny]]|[[Azar Azmi]]|[[Ali Reza Kavoossi]]|[[Hushairi Husain]]|Qireen|Qaiyum|[[Putri Qaseh Izwandy]]|Myra Afrina|[[Qistina Rania]]}} |'''Cuba Jadi Aku - [[Nadeera Zaini]]''' | |Adaptasi novel '''Bulan Henti Bicara''' karya Rissa Ahdiya |- |6. |''[[Sumpahan Mencintai]]'' | 14 September 2026 - 22 Oktober 2026 | [[Rashid Sibir]] | {{hlist|[[Niezam Zaidi]]|[[Siti Hariesa]]|[[Nafiez Zaidi]]|[[Yuna Rahim]]|[[Zaid Erakad]]|[[Uyaina Arshad]]|[[Sharul Kamal]]|[[Dilla Ahmad]]}} |'''Takkan Pernah - [[Jamak Hussain|Hussain Jamilul]]''' |rowspan=2|24 Episod | | Adaptasi novel '''Sumpahan Mencintai''' karya Ieya Sya |- |7. | ''[[Suamiku Anak Mak]]'' | 26 Oktober 2026 - 3 Disember 2026 | Nur Ain Sharif | {{hlist||[[Keith Foo]]||[[Izzue Islam]]||[[Emma Maembong]]||[[Ady Mohammad]]||Elisa Chew||[[Dian P. Ramlee]]||[[Zulkifli Ismail]]}} |'''Selesa - [[Hael Husaini]]''' | |Adaptasi novel '''Suamiku Anak Mak''' karya Hash Aulia |- |8. | ''[[Simpan Saja Suamimu Itu]]'' ! AKAN DATANG 7 DISEMBER 2026 | [[Feroz Kader]] | {{hlist||[[Amir Ahnaf]]||[[Daiyan Trisha]]||[[Adam Malek]]|[[Harissa Adlynn]]|[[Fazlina Ahmad Daud]]|[[Alvin Chong]]}} | |28 Episod | |Adaptasi novel '''Simpan Saja Suamimu Itu''' karya Rissa Ahdiya |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2027 |- |1. |''Cinta Kau Dan Aku'' ! AKAN DATANG RAMADHAN 2027 | Hadith Omar |{{hlist|Kamal Adli|Trisha Ooi|Fadlan Hazim|Nelissa Nizam|Khalida Balqis}} | | | |Adaptasi novel '''Cinta Kau Dan Aku''' karya [[Siti Rosmizah Semail|Siti Rosmizah]] |- |} == Lihat juga == *[[Slot Tiara]] *[[Astro Prima]] *[[Astro Nusantara]] *[[Slot DramaVaganza]] == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Slot Drama Melayu Televisyen]] [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] c55wefbfc0yc5svmnfxsmp878057jjy 0 817612 7003873 7003863 2026-11-11T12:10:51Z MyRepublic AA66 408272 /* */ 7003873 wikitext text/x-wiki {{kembangkan}}{{Infobox filem |name = Pengantin Malam |image = |director = [[Eyra Rahman]] |producer = [[David Teo]] |writer = |starring = {{br list|[[Nora Danish]]|[[Farid Kamil]]}} |released = {{film date|2014|6|19}} |runtime = 84 minit |studio = [[Metrowealth Pictures]] |distributor = MIG Pictures |country = [[Malaysia]] |language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] }} '''Pengantin Malam''' merupakan filem seram romantik [[Malaysia]] 2014 arahan [[Eyra Rahman]] menampilkan pelakon [[Nora Danish]], [[Farid Kamil]] dan [[Nina Iskandar]]. Filem ini telah dikeluarkan 19 Jun 2014. ==Sinopsis== Mengisahkan tentang Maya ([[Nora Danish]]) telah hilang ingatan akibat kemalangan jalan raya di mana dia telah melanggar seorang gadis bernama Laila ([[Nina Iskandar]]) secara tidak sengaja. Gadis itu kemudiannya mati dan kejadian menakutkan mula berlaku dalam hidup Maya dan ingin membalas dendam terhadap suaminya, Razif ([[Farid Kamil]]). ==Pelakon== * [[Farid Kamil]] sebagai Razif * [[Nora Danish]] sebagai Maya * [[Nina Iskandar]] sebagai Laila * [[Rashidah Jaafar]] sebagai Mak Anum * [[Ellie Suriati]] sebagai Doktor Diana ==Rujukan== ==Pautan luar== * {{IMDb title|tt3730090}} [[Kategori:Filem 2014]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2014]] [[Kategori:Filem seram Malaysia]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] 6413d1whr00fr0oh3ykoqiwrkw7d9ca 7003875 7003873 2026-11-11T12:11:33Z MyRepublic AA66 408272 /* */ 7003875 wikitext text/x-wiki {{kembangkan}}{{Infobox filem |name = Pengantin Malam |image = |director = [[Eyra Rahman]] |producer = [[David Teo]] |writer = |starring = {{br list|[[Nora Danish]]|[[Farid Kamil]]}} |released = {{film date|2014|6|19}} |runtime = 84 minit |studio = [[Metrowealth Pictures]] |country = [[Malaysia]] |language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] }} '''Pengantin Malam''' merupakan filem seram romantik [[Malaysia]] 2014 arahan [[Eyra Rahman]] menampilkan pelakon [[Nora Danish]], [[Farid Kamil]] dan [[Nina Iskandar]]. Filem ini telah dikeluarkan 19 Jun 2014. ==Sinopsis== Mengisahkan tentang Maya ([[Nora Danish]]) telah hilang ingatan akibat kemalangan jalan raya di mana dia telah melanggar seorang gadis bernama Laila ([[Nina Iskandar]]) secara tidak sengaja. Gadis itu kemudiannya mati dan kejadian menakutkan mula berlaku dalam hidup Maya dan ingin membalas dendam terhadap suaminya, Razif ([[Farid Kamil]]). ==Pelakon== * [[Farid Kamil]] sebagai Razif * [[Nora Danish]] sebagai Maya * [[Nina Iskandar]] sebagai Laila * [[Rashidah Jaafar]] sebagai Mak Anum * [[Ellie Suriati]] sebagai Doktor Diana ==Rujukan== ==Pautan luar== * {{IMDb title|tt3730090}} [[Kategori:Filem 2014]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2014]] [[Kategori:Filem seram Malaysia]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] 76nh5faizzedytbcac6nx6hhs8brh7r 0 824984 7004146 6981971 2026-11-12T06:11:32Z ~2026-55040-17 421271 /* */ 7004146 wikitext text/x-wiki {{nama Cina|Fan}} {{Infobox person | honorific_prefix = [[Dato'|Datuk]] | name = Fan Bingbing | honorific_suffix = <small>[[Darjah Pangkuan Seri Melaka|DPSM]] (Melaka)<small><br>[[File:Darjah Pangkuan Seri Melaka.png|50px]] | native_name = {{nobold|范冰冰}} | native_name_lang = zh | image = Fan Bingbing-3213 (cropped).jpg | caption = Fan di [[Festival Filem Antarabangsa Berlin|Berlinale]] pada tahun 2025 | birth_date = {{birth date and age|1981|09|16|df=yes}}<ref>{{Cite web|url=https://www.todayonline.com/8days/sceneandheard/entertainment/fan-bingbing-releases-heartfelt-video-her-birthday-brings-fans|title=Fan Bingbing Releases Heartfelt Video on Her Birthday; Brings Fans to Tears|access-date=8 September 2020|archive-date=6 Oktober 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006223953/https://www.todayonline.com/8days/sceneandheard/entertainment/fan-bingbing-releases-heartfelt-video-her-birthday-brings-fans|url-status=live}}</ref> | birth_place = {{flagicon|CHN}} [[Yantai]], [[Shandong]], China | death_date = <!-- {{Death-date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (enter DEATH-date then BIRTH-date (e.g., ...|1908|31|8|1967|28|2}} use both this parameter and |birth-date to display the person's date of birth, date of death, and age at death) --> | death_place = | death_cause = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | burial_place = <!-- may be used instead of resting_place and resting_place_coordinates (displays "Burial place" as label) --> | burial_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> |citizenship = Rakyat China |nationality = [[China]] | pronunciation = - | alt = - | education = [[Shanghai Normal University]] ([[Sarjana Seni|BFA]]) | occupation = {{flatlist| Pelakon, Model, Penerbit, Televisyen, penyanyi}} | years_active = 1996–kini | agent = Chung Chieh (1997–1999) <br> Zhejiang Pi Ka Wang Group (1999–2001)<br> [[Huayi Brothers]] (2001–2007)<br> Fan Bingbing Studio (2007–sekarang)<br> '''Antarabangsa''':<br> [[William Morris Endeavour]] (2012–2016)<br> [[Creative Artists Agency]] (2016–) | partner = 0 | children = 0 | relatives = [[:en:Fan Chengcheng]] ; [[Fan Chengcheng]] (adik, lahir 2000) | module2 = 0 }} {{Infobox Chinese |child = yes |pic=Fan Bingbing (Chinese characters).svg |piccap="Fan Bingbing" in Chinese characters |picupright=0.425 |c=范冰冰 |p=Fàn Bīngbīng |mi={{IPAc-cmn|f|an|4|-|b|ing|1|.|b|ing|1}} |j=Faan⁶ Bing¹-bing¹ |ci={{IPAc-yue|f|aan|6|-|b|ing|1|.|b|ing|1}} }} [[Dato'|Datuk]] '''Fan Bingbing''' ({{zh|s=范冰冰}}, lahir 16 September 1981) ialah seorang pelakon dari [[China]]. Selepas meraih pengiktirafan melalui drama kostum ''[[My Fair Princess]]'' (1998–1999), kejayaan besar beliau hadir menerusi filem pecah panggung arahan [[Feng Xiaogang]], ''[[Cell Phone (filem)|Cell Phone]]'' (2003), yang melayakkan beliau memenangi Anugerah Bunga Seratus untuk Pelakon Wanita Terbaik. Beliau kemudian membintangi siri televisyen seperti ''[[The Proud Twins (siri TV)|The Proud Twins]]'' (2004), ''[[Eight Heroes]]'' (2006), dan ''[[The Empress of China]]'' (2014) di samping bekerjasama dengan pengarah [[Li Yu (pengarah)|Li Yu]] dalam filem seni seperti ''[[Lost in Beijing]]'' (2007), ''[[Buddha Mountain (filem)|Buddha Mountain]]'' (2011), dan ''[[Double Xposure]]'' (2012). Beliau kembali berganding dengan Feng dalam ''[[I Am Not Madame Bovary]]'' (2016), yang meraihkannya anugerah Silver Shell untuk Pelakon Wanita Terbaik dan Anugerah Golden Rooster untuk Pelakon Wanita Terbaik. Kredit antarabangsa beliau termasuk filem ''[[My Way (filem 2011)|My Way]]'' (2011), ''[[X-Men: Days of Future Past]]'' (2014), ''[[Skiptrace (filem)|Skiptrace]]'' (2016), dan ''[[The 355]]'' (2022). Dari 2013 hingga 2017, beliau merupakan selebriti dengan bayaran tertinggi dalam senarai ''[[Forbes China Celebrity 100]]'' selepas kekal dalam kedudukan 10 teratas setiap tahun sejak 2006.<ref name="forbes2013">{{cite news |last=Flannery |first=Russell |date=6 Mei 2014 |title=Actress Fan Bingbing Repeats At No. 1 On New Forbes China Celebrity List |url=https://www.forbes.com/sites/russellflannery/2014/05/06/actress-fan-bingbing-repeats-at-no-1-on-new-forbes-china-celebrity-list/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729205131/https://www.forbes.com/sites/russellflannery/2014/05/06/actress-fan-bingbing-repeats-at-no-1-on-new-forbes-china-celebrity-list/ |archive-date=29 Julai 2017 |access-date=27 Ogos 2017 |newspaper=Forbes}}</ref><ref>{{cite web |date=13 Mei 2015 |title=Actress Fan Bingbing Repeats For A Third Year Atop New Forbes China Celebrity List |url=https://www.forbes.com/sites/russellflannery/2015/05/13/actress-fan-bingbing-repeats-for-a-third-year-on-new-forbes-china-celebrity-list/#3ecff6d0afeb |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912235801/https://www.forbes.com/sites/russellflannery/2015/05/13/actress-fan-bingbing-repeats-for-a-third-year-on-new-forbes-china-celebrity-list/#3ecff6d0afeb |archive-date=12 September 2017 |access-date=27 Ogos 2017 |work=[[Forbes]]}}</ref><ref>{{cite web |last1=Flannery |first1=Russell |date=22 September 2017 |title=Actress Fan Bingbing Tops New Forbes China Celebrity List |url=https://www.forbes.com/sites/russellflannery/2017/09/22/actress-fan-bingbing-tops-new-forbes-china-celebrity-list/#32cd2eb84e35 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170922123756/https://www.forbes.com/sites/russellflannery/2017/09/22/actress-fan-bingbing-tops-new-forbes-china-celebrity-list/#32cd2eb84e35 |archive-date=22 September 2017 |access-date=23 September 2017 |website=Forbes}}</ref> Beliau turut tersenarai dalam ''[[Time (majalah)|Time]]'' [[Time 100|100 individu paling berpengaruh]] pada tahun 2017. Pada 2018, Fan terlibat dalam skandal [[pengelakan cukai]], mengakibatkan liabiliti cukai dan denda sebanyak {{CNY|883 juta|link=yes}} ({{US$|127 juta|link=yes}}), serta disenaraihitamkan di [[Tanah Besar China]].<ref name=":2">{{Cite web |date=26 Mac 2019 |title='The Big Error Was That She Was Caught': The Untold Story Behind the Mysterious Disappearance of Fan Bingbing, the World's Biggest Movie Star |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2019/03/the-untold-story-disappearance-of-fan-bingbing-worlds-biggest-movie-star |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417095939/https://www.vanityfair.com/hollywood/2019/03/the-untold-story-disappearance-of-fan-bingbing-worlds-biggest-movie-star |archive-date=17 April 2022 |access-date=30 Januari 2022 |website=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]}}</ref><ref>{{Cite news |title=Chinese actress Fan Bingbing tells fans she is 'ashamed, guilty' as she gets US$129 million tax bill |url=https://www.scmp.com/news/china/politics/article/2166744/chinese-actress-fan-bingbing-fined-us70-million-tax-offences |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181213131431/https://www.scmp.com/news/china/politics/article/2166744/chinese-actress-fan-bingbing-fined-us70-million-tax-offences |archive-date=13 Disember 2018 |access-date=20 November 2018 |work=South China Morning Post}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chinese actress Fan Bingbing released from secret detention, told to pay US$130 million for tax offences - Asean Plus |url=https://www.thestar.com.my/news/regional/2018/10/03/chinese-actress-fan-bingbing-released-from-secret-detention-told-to-pay-us130-million-for-tax-offenc/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120095402/https://www.thestar.com.my/news/regional/2018/10/03/chinese-actress-fan-bingbing-released-from-secret-detention-told-to-pay-us130-million-for-tax-offenc/ |archive-date=20 November 2018 |access-date=20 November 2018 |website=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=3 October 2018 }}</ref><ref name="fanfined">{{cite web |date=3 October 2018 |title=Fan Bingbing: Missing Chinese actress fined for tax fraud |url=https://www.bbc.com/news/business-45728459 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003044343/https://www.bbc.com/news/business-45728459 |archive-date=3 Oktober 2018 |access-date=3 Oktober 2018 |publisher=BBC}}</ref> Beliau kembali ke bidang lakonan dengan penampilan khas dalam drama Korea Selatan ''[[Insider (siri TV Korea Selatan)|Insider]]'' (2022), diikuti dengan peranan utama dalam filem Hong Kong ''Green Night'' (2023).<ref>{{Cite web |title=Green Night |url=https://www.berlinale.de/en/2023/programme/202305020.html |access-date=2024-09-10 |website=www.berlinale.de |language=en}}</ref> ==Filemografi== ===Filem=== * Reunion (2001) * The Lion Roars (2002) * Fall in Love at First Sight (2002) * Dragon Laws I: The Undercover (2003) * Cell Phone (2003) * [[The Twins Effect II]] (2004) * All Chinesse Tall Story (2005) * A Battle of Wits (2006) * Love to Be Found in Newhere (2007) * The Matrimony (2007) * Call for Love (2007) * Sweet Revenge (2007) * Lost in Beijing (2007) * Flash Point (2007) * Contract Lover (2007) * Crossed Lines (2007) * Desires of the Heart (2008) * Home Run (2008) * Kung Fu Hip-hop (2008) * [[Shinjuku Incident]] (2009) * Sophie's Revenge (2009) * Wheat (2009) * Bodyguards and Assassins (2009) * Future X-Cops (2010) * East Wind Rain (2010) * [[Shaolin (filem)|Shaolin]] (2011) * [[X-Men: Days of Future Past]]'' (2014) == Anugerah == === Darjah kebesaran Malaysia === * [[File:Coat of arms of Malacca.svg|30px]] {{Flag|Melaka}} : ** [[File:Darjah Pangkuan Seri Melaka.png|50px]] [[Darjah Pangkuan Seri Melaka]] (DPSM) – '''Datuk''' (2025)<ref>{{cite web|access-date=24 Ogos 2025|language=en|author=[[Bernama]]|publisher=[[The Sun (Malaysia)|theSun]]|url=https://thesun.my/malaysia-news/chief-justice-leads-melaka-governor-s-birthday-honours-list-MH14750815|date=24 Ogos 2025|title=Chief Justice leads Melaka Governor’s birthday honours list}}</ref><ref>{{cite web|access-date=24 Ogos 2025|language=ms|author=Amir Mamat|publisher=[[Berita Harian]]|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/08/1437334/ketua-hakim-negara-ketuai-senarai-penerima-darjah-kebesaran-melaka|date=24 Ogos 2025|title=Ketua Hakim Negara ketuai senarai penerima darjah kebesaran Melaka}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1981]] [[Kategori:Pelakon wanita Cina]] [[Kategori:Penyanyi wanita Cina]] ohqz4vl4p3a24a7n2qvfbtcovgktu81 0 825387 7004139 6975375 2026-11-12T05:16:09Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004139 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Amira Othman | image = Amira Othman on MeleTOP.jpg | image_size = 225px | caption = Amira ditemu ramah dalam rancangan ''[[MeleTOP]]'' di [[Astro Ria]] pada 29 Mac 2016. | birth_date = {{birth date and age|1993|10|26|df=y}} | birth_place = [[Skudai]], [[Iskandar Puteri]], {{bendera|Johor Bahru}}, {{bendera|Johor}}, {{bendera|Malaysia}} | birth_name = Nadia Amira binti Othman | occupation = {{flatlist| * Penyanyi * pengacara * pelakon }} | years_active = 2013–kini | parents = {{ublist|Othman Abd Kadir (bapa)|Norahayati Hj. Arshad (ibu)}} | relatives = {{ublist|Izzati Maria (kakak)|Sadiq Azizi (adik)|Haiqal Iskandar (adik)|Nurin Kamilia (adik)|[[Irfan Haris]] (adik)}} | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM) | education = Diploma Jurusan Muzik | spouse = {{marriage|[[Fattah Amin]]|Sep 2025}} | children = Muhammad Jarir Umar | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | background = solo_singer | instrument = [[Vokal]] | genre = {{hlist|[[Muzik pop|Pop]]|[[R&B]]|[[balada]]}} | label = {{ublist|[[FMC Music]]|[[Seventeen Eleven Music]]|[[Rocketfuel Entertainment]]|[[Sony Music Malaysia]]}} | associated_acts = [[Raqib Majid|Raqib]], The Lomas, [[Sufian Suhaimi]] | notable_instruments = }} }} '''Nadia Amira binti Othman''' (lahir 26 Oktober 1993) ialah seorang penyanyi, pengacara dan pelakon wanita yang popular di [[Malaysia]]. <ref>[https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/07/716400/amira-enggan-gimik-kontroversi Amira enggan gimik kontroversi] [[Berita Harian]]. 30 Julai 2020. Dicapai pada 1 Disember 2020.</ref><ref>Syafil Syazwan Jefri (24 Oktober 2020). [https://www.hmetro.com.my/utama/2020/10/634083/saya-juga-tertekan Saya juga tertekan] [[Harian Metro]]. Dicapai pada 3 November 2020.</ref> Artis yang berasal dari [[Skudai]], [[Johor]] ini memulakan langkahnya dalam karier seni pada tahun 2013 dengan menyertai ''[[Akademi Fantasia]] [[Akademi Fantasia (musim 10)|ke-10]]'' dan memenangi tempat ketiga dalam pertandingan tersebut.<ref>[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2015/07/19/amira-putus-asa Amira Othman Tak Putus Asa Jadi Penyanyi.] [[mStar Online]]. 19 Julai 2015. Dicapai pada 17 Mac 2018.</ref> Pada tahun 2015, single keduanya, "Hati-Hati" hasil nukilan [[Faizul Sany]], [[Hael Husaini]] dan Mike Chan telah melonjakkan namanya sebagai penyanyi.<ref>[https://www.beritaharian.sg/gah/amira-hati-hati-rancang-kerjaya-walau-makan-masa-berjaya Amira 'Hati-Hati' rancang kerjaya walau makan masa berjaya] [[Berita Harian Singapura]]. 18 Disember 2016. Dicapai pada 23 November 2017.</ref><ref>Kemalia Othman (26 Jun 2017). [https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2017/06/26/amira-lagu Cerewet juga Amira Othman] [[mStar Online]]. Dicapai pada 4 Januari 2018.</ref> Selain itu, Amira pernah menjadi pengacara rancangan ''[[Nasi Lemak Kopi O]]'' di TV9. ==Kerjaya== Amira Othman terpilih sebagai salah seorang peserta dan pelajar di Akademi Fantasia musim ke-10 (AF2013), antara lain turut disertai oleh [[Nabila Razali]], [[Indah Ruhaila]], [[Hael Husaini]] dan [[Faizul Sany]].<ref>[https://www.nst.com.my/news/2015/09/showbiz-amira-takes-note-future Amira takes note of future] [[New Straits Times]]. September 2015. Dicapai pada 1 Disember 2015.</ref> Selepas 10 minggu beraksi di konsert AF2013, beliau berjaya memenangi tempat kelima.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/politik/siapa-bakal-mara-ke-final-1.218753 Siapa bakal mara ke final] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201127090145/https://www.sinarharian.com.my/politik/siapa-bakal-mara-ke-final-1.218753 |date=2020-11-27 }} [[Sinar Harian]]. 8 November 2013. Dicapai pada 23 November 2013.</ref> Berikut ialah senarai persembahan beliau di AF2013: # '''Minggu 1''': "Ratuku" nyanyian asal [[Awie]] # '''Minggu 2''': "[[Pastikan]]" nyanyian asal [[Siti Nurhaliza]] # '''Minggu 3''': "[[Getaran Jiwa (lagu)|Getaran Jiwa]]" nyanyian asal [[P. Ramlee]] # '''Minggu 4''': "[[Ya Maulai]]" nyanyian asal Siti Nurhaliza # '''Minggu 5''': "Skyfall" nyanyian asal [[Adele]] # '''Minggu 6''': "Terima Kasih" nyanyian asal [[iamNEETA]] # '''Minggu 7''': "Mendung Tak Beerti Hujan" (duet bersama [[Hazama Azmi]]) nyanyian asal [[Deddy Dores]] dan [[Ella (penyanyi)|Ella]] # '''Minggu 8''': "Awan Yang Terpilu" nyanyian asal [[Ning Baizura]] # '''Minggu 9''': "[[Tak Mungkin Kerna Sayang]]" nyanyian asal [[Alyah]] dan "Opera Hidup" nyanyian asal [[Wings (kumpulan muzik Malaysia)|Wings]] # '''Minggu 10''': "[[Terlalu Istimewa]]" nyanyian asal [[Adibah Noor]] dan "Sesaat Untukku" (lagu baru) Selepas tamat AF2013, Amira merakamkan lagu bertajuk "'''Hati-Hati'''" hasil karya [[Faizul Sany]], [[Hael Husaini]] dan Mike Chan, yang dikeluarkan pada 2015. Pada tahun yang sama, beliau menggangotai kumpulan The Lomas yang turut disertai oleh rakan-rakan seperjuangan [[Aisyah Aziz]], [[Indah Ruhaila]] dan [[Nabila Razali]]. Kumpulan ini telah melancarkan 2 single setakat ini, "Bila Larut Malam" dan "Rindu".<ref>Kemalia Othman (16 Oktober 2015). [https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2015/10/16/the-lomas The Lomas kecewa sambutan dingin lagu 'Rindu'] [[mStar Online]]. Dicapai pada 11 Disember 2015.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/radio-tidak-bantu-promosi-1.150851|title=Radio tidak bantu promosi|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=26 Oktober 2015|accessdate=13 Disember 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151027130615/http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/radio-tidak-bantu-promosi-1.150851|archive-date=2015-10-27|url-status=dead}}</ref> Kerjaya lakonan beliau bermula dengan membintangi bersama pelakon Singapura, [[Hisyam Hamid]] dalam drama adaptasi novel '''''Abang Bomba I Love You''''', dengan memegang watak sebagai Lily.<ref>[https://www.bharian.com.my/bhplus-old/2016/09/193698/amira-af-kongsi-rahsia-dukungan-abang-bomba Amira AF kongsi rahsia dukungan abang bomba] [[Berita Harian]]. 17 September 2016. Dicapai pada 1 Disember 2016.</ref> Single Amira yang ketiga, "'''Jaga-jaga'''" telah digunakan sebagai OST bagi drama lakonannya itu. Beliau kemudian berlakon dalam drama '''''Red Velvet''''' lakonan bersama [[Alif Satar]] dan [[Neelofa]] dengan memegang watak sebagai Suhaila. Pada Februari 2018, Amira melancarkan single kelimanya, "'''Mimpi Indah'''".<ref>Syafil Syazwan Jefri (6 Januari 2018). [https://www.hmetro.com.my/utama/2018/01/300469/kembali-aktif-menyanyi-tahun-ini Kembali aktif menyanyi tahun ini] [[Harian Metro]]. Dicapai pada 9 Disember 2018.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/mimpi-indah-amira-othman-1.575123|title=Mimpi indah Amira Othman|author=|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=18 Disember 2017|accessdate=18 Disember 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180608100332/http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/mimpi-indah-amira-othman-1.575123|archive-date=2018-06-08|url-status=live}}</ref> Muzik videonya telah meraih 60,000 tontonan di [[YouTube]] sejak pelancaran rasminya<ref>Syafil Syazwan Jefri (18 Mac 2018). [https://www.hmetro.com.my/rap/2018/03/322172/amira-rancang-strategi Amira rancangan strategi] [[Harian Metro]]. Dicapai pada 9 Disember 2018.</ref> dan jumlah tontonan telah meningkat kepada 800,000 tontonan setakat pada Mei 2018.<ref>Norhayati Nordin (13 Mei 2018). [https://www.hmetro.com.my/utama/2018/05/339134/mahu-tumpu-nyanyian Mahu tumpu nyanyian] [[Harian Metro]]. Dicapai pada 9 Disember 2018.</ref> Beliau bersama [[Sufian Suhaimi]] menyumbangkan suara untuk runut bunyi filem ''[[Motif (filem)|Motif]]'' yang bertajuk "'''Takkan Merubah'''" hasil nukilan Farouk Roman dan [[Amylea Azizan]]. Muzik videonya diarahkan oleh [[Nadiah Hamzah]].<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2019/09/491923/8-jam-rakam-takkan-merubah|title=8 jam rakam Takkan Merubah|author=Ramlah Zainal|publisher=[[Harian Metro]]|date=1 September 2019|accessdate=24 Februari 2020}}</ref> Amira akan muncul bersama [[Wany Hasrita]] dalam rancangan bertajuk '''''ICU''''' terbitan platform penstriman patuh syariah, Nurflix.<ref>Syafil Syazwan Jefri (21 Julai 2020). [https://www.hmetro.com.my/rap/2020/07/602150/cerewet-sangat-tak-berbaloi 'Cerewet sangat tak berbaloi'] [[Harian Metro]]. Dicapai pada 9 Disember 2020.</ref> Beliau kemudian melancarkan single terbaharu, "'''Surat Akhir'''", ia menjadi lagu tema drama ''[[Marry Me Senorita]]''.<ref>{{cite news|url=https://gempak.com/berita-terkini/surat-akhir-amira-othman-semua-orang-tahu-kita-akan-pergi-satu-hari-nanti-46545|title=Surat Akhir Amira Othman - "Semua orang tahu kita akan pergi satu hari nanti"|author=Mya Amri|publisher=[[Astro Gempak]]|date=3 Februari 2021|accessdate=1 September 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.kosmo.com.my/2021/02/04/surat-akhir-nyanyian-amira-othman-runtun-hati-netizen/|title=Surat Akhir nyanyian Amira Othman runtun hati netizen|author=Nur Emira Saizali|publisher=[[Kosmo!]]|date=4 Februari 2021|accessdate=1 September 2021}}</ref> Beliau turut menyumbangkan OST drama ''[[Malaysian Ghost Stories]]'' yang bertajuk "'''Tragedi'''". Beliau memulakan tahun 2024 dengan melancarkan single terbaharunya berjudul "'''Sampan Mimpi'''", yang dihasilkan oleh Amir Jahari. Kemudian, pada Oktober 2024, beliau turut menyumbangkan suara untuk OST Pinjaman Syurga yang berjudul "'''Melewati Mimpi'''". "'''Bila Nak Kahwin?'''" adalah buah tangan terbaharu daripada Amira Othman untuk tahun 2025 dan istimewanya karya beliau pada kali ini kerana beliau turut sama menyumbangkan idea untuk penghasilan lirik lagu tersebut di samping komposer berbakat, Omar K dan Iqie Hugh.<ref>{{Cite web|url=https://www.xtra.com.my/tampil-dengan-single-pop-moden-terbaru-amira-othman-jawab-soalan-bila-nak-kahwin/|title=Tampil Dengan Single Pop Moden Terbaru, Amira Othman Jawab Soalan “Bila Nak Kahwin?”|last=Salma|date=2025-01-20|website=XTRA|language=en|access-date=2025-02-28}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Amira dilahirkan dan dibesarkan di [[Skudai]], [[Johor]] dan mempunyai adik-beradik seramai 6 orang.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2022/05/840163/pilihan-utama-keluarga|title=Pilihan utama keluarga|author=Najiy Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=10 Mei 2022|accessdate=13 Jun 2022}}</ref> Selepas tamat AF2013, Amira mengambil keputusan melanjutkan pengajian dalam diploma jurusan muzik di [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM) Shah Alam dengan ijazah vokal klasik. Beliau juga merupakan kakak kepada dua penyanyi muda iaitu Irfan Haris<ref>[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2017/11/29/amira-othman-pertahan-adik “Irfan Haris Masih Mentah, Usah Dikutuk" – Amira Othman] mstar. Dicapai pada 18 Februari 2018.</ref> dan Haiqal Iskandar.<ref>[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2018/05/28/amira-othman Amira Othman bertuah dua adik kacak jadi penyanyi] mstar. Dicapai pada 11 Januari 2019.</ref><ref>Zulaikha Yusof (5 Ogos 2020). [https://gempak.com/artikel/39830/amira-othman-kongsi-rahsia-akrab-dengan-adik-beradik Amira Othman kongsi rahsia akrab dengan adik-beradik] [[Astro Gempak]]. Dicapai pada 1 Disember 2020.</ref><ref>Mohd Fuad Mohd Noor (15 Ogos 2018). [https://www.xtra.com.my/hiburan/hubungan-kami-memang-mesra-amira-othman/ Hubungan kami memang mesra - Amira Othman] XTRA. Dicapai pada 1 Disember 2018.</ref><ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2019/10/03/celebrity-amira-denies-riding-on-her-brothers-fame Celebrity Amira denies riding on her brothers fame] [[mStar Online]]. 3 Oktober 2020. Dicapai pada 4 Januari 2020.</ref> Beliau juga bersahabat baik dengan [[Nabila Razali]] ketika sama-sama menyertai AF2013.<ref>Najiy Jefri (3 Jun 2018). [https://www.klik.com.my/item/story/6313871/amira-nabila-sibuk Amira, Nabila sibuk] [[Harian Metro]]. Dicapai pada 1 Disember 2018.</ref> [[Wany Hasrita]] juga adalah sahabat karib beliau dan mereka berdua sama-sama menunaikan haji pada tahun 2019. Pada 14 September 2025, Amira sah menjadi isteri kepada pelakon [[Fattah Amin]] dengan sekali lafaz di Golden Palm Tree Resort, [[Sepang]], [[Selangor]]. Mereka berdua telah dinikahkan oleh bekas Mufti Wilayah Persekutuan, Datuk Seri Dr. [[Zulkifli Mohamad Al-Bakri]]. ==Diskografi== ===Single=== {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;" ! rowspan="2"| Tahun ! rowspan="2"| Tajuk ! rowspan="2"| Kolaborasi ! rowspan="2"| Penulis Lirik ! rowspan="2"| Komposer ! colspan="4"| Kedudukan ! rowspan="2"| Catatan |- ! [[Era (stesen radio)|ERA FM]]<ref name="Era FM">{{cite web|title= Carta ERA 40 |url= http://www.era.fm/Mobile/Carta/ERA-fm/Carta-ERA-40|publisher= [[Era (stesen radio)|ERA FM]]|accessdate=4 Januari 2020}}</ref> ! [[Hot FM]]<ref name="Hot FM">{{cite web |title= Hot FM 30 |url= http://www.hotfm.com.my/?page_id=1093 |publisher= [[Hot FM]] |accessdate= 4 Januari 2020 |archive-date= 2016-05-12 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160512223312/http://www.hotfm.com.my/?page_id=1093 |url-status= dead }}</ref> ! [[Muzik Muzik]]<ref name="Muzik Muzik">{{cite web |title= Carta 20 Muzik Muzik |url= http://www.tv3.com.my/muzikmuzik/|publisher=[[Muzik Muzik]]|accessdate=4 Januari 2020}}</ref> ! JOOX<ref name="JOOX">{{cite web |title= Player Ranking |url=http://www.joox.com/node/ms_my/playranking?&backend_country=my&lang=ms&page=ranking&id=25page_id=1093 |publisher= JOOX APP |accessdate=4 Januari 2020}}</ref> |- ! 2013 ! ''"Sesaat Untukku" | align=center| '''— | Erda EE | [[Keroz Nazri]] | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | |- ! 2015 ! ''"Hati-Hati" | align=center| '''— | [[Hael Husaini]] & [[Faizul Sany]] | Hael Husaini, Faizul Sany & Mike Chan | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | OST Drama '''[[Sha & Shah]]''' |- ! rowspan="2"| 2016 ! ''"Biar Masa" | [[Raqib Majid|Raqib]] | align=center colspan="2"| '''— | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | |- ! ''"Jaga-Jaga" | align=center| '''— | colspan="2"| [[Ezra Kong]], Ayden Ali & Faizul Sany | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | OST Drama '''Abang Bomba I Love You |- ! 2018 ! ''"Mimpi Indah" | align=center| '''— | colspan="2"| Hael Husaini | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | |- ! rowspan="2"| 2019 ! ''"Sambil" | [[Irfan Haris]] | Ubaidillah | Haiqal Iskandar & Irfan Haris | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | OST Drama '''[[Jodoh-Jodoh Annisa]]''' |- ! ''"[[Takkan Merubah]]" '' | [[Sufian Suhaimi]] | [[Amylea Azizan]] | Farouk Roman | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | OST Filem '''[[Motif (filem)|Motif]]''' |- ! 2020 ! ''"Surat Akhir" | align=center| '''— | colspan="2"| Syafiq Rashid | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | OST Drama '''[[Marry Me Senorita]]''' |- ! 2021 ! ''"Tragedi" | align=center| '''— | Amira Othman | [[Sharon Paul]] | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | OST Drama '''[[Malaysian Ghost Stories]]''' |- ! 2022 ! ''"Alah Bisa" | [[Faizal Tahir]] | colspan="2"| Glow Rush, Faizal Tahir, Nick Ariff, Acap Salim & Mage | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | |- ! 2024 ! ''"Sampan Mimpi" | align=center| '''— | colspan="2"| [[Amir Jahari]] | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | |- ! rowspan="4"| 2025 ! ''"Bila Nak Kahwin?" | align=center| '''— | colspan="2"| Amira Othman, Iqie Hugh & Omar K | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | |- ! ''"Cinta Terakhirku" | align=center| '''— | colspan="2"| [[Aiman Sidek]] | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | OST Drama '''[[Dari Rahim Yang Sama]]''' |- ! ''"Dalam Sujudku" | align=center| '''— | Senna | Farouk Roman | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | OST Drama '''[[Dia Bukan Syurga]]''' |- ! ''"Rasa & Takdir" | rowspan="2"|[[Irfan Haris]] | colspan="2"| Syafiq Rashid | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | |- ! rowspan="2"|2026 ! '' "Raya Mana Dulu" '' | Haiqal Iskandar, [[Irfan Haris]],Shazriq Azman & Omar K | [[Irfan Haris]],Shazriq Azman & Omar K | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | |- ! '' "Bulir Darahku" '' | [[Hazama Azmi|Hazama]] | [[Sissy Imann]] | Farouk Roman | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | OST Drama '''[[Kasih Yang Terkorban]]''' |} ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Tiada Tajuk (filem)|Tiada Tajuk]]'' | Cahaya | Filem pertama |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''[[Abang Bomba I Love You]]'' | Lily | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- | 2017 ! ''[[Red Velvet (drama)|Red Velvet]]'' | Suhaila | |- | rowspan="2"|2018 ! ''[[Kalis Kasih]]'' | | [[TV3]] | |- ! ''[[Misteri Jenazah]]'' | Zainab | [[Astro Prima]] | Episod 8: "Dendam Seorang Roh" |- | 2019 ! ''[[Patah Sayap Bertongkat Paruh]]'' | Ros | [[Astro Ria]] | |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2020 ! ''ICU Kuarantin'' | | Nuflix TV | Drama web pertama, penampilan khas |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''Sepahtu Kisah Tauladan'' | Mira | rowspan="2" |[[Astro Ria]] | Telefilem pertama |- | 2017 ! ''Abang Bomba I Love You Raya'' | Lily | |- | 2018 ! ''30 Hari Membunuh Cinta'' | Dada | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Ustaz G Major'' | Ustazah Syarifah | [[Astro Ria]] | |- ! ''Poskad Cinta Dari Auckland'' | rowspan="2"|Amira | rowspan="2"|UTV Usanita | |- | 2026 ! ''Poskad Cinta Dari Istanbul'' | |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Sebagai ! Saluran TV ! Catatan |- | 2015 ! ''[[Sepahtu Reunion 2015]]'' | Cikgu Kaunseling | [[Astro Warna]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Budak Nakal" |- | 2016 ! rowspan="2"| ''[[Nasi Lemak Kopi O]]'' | rowspan="3"| Pengacara | rowspan="2"| [[TV9]] | |- | 2017 | * 24 Februari 2017 ** mengacara bersama Talib Husin |- | 2018 ! ''Miss Stylo'' | [[TV2]] | |- | 2019 ! ''[[Sepahtu Reunion Al-Puasa]]'' | Mariam | rowspan="2" |[[Astro Warna]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Duit Raya Nak Raya" |- | 2024 ! ''[[The Masked Singer Malaysia (musim 4)]]'' | Peserta sebagai Cili Padi Merah | bersama [[Irfan Haris]] (Cili Padi Hijau) |- | 2024–kini ! ''Sembang Sahur'' | Pengacara | [[TV3]] | |- | 2025 ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2025]]'' | Cempaka | [[Astro Prima]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Kasih Yang Berpaut" |} ==Anugerah dan pencalonan== {|class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Pencalonan ! Keputusan |- | 2018 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-31]] | Pelakon TV Wanita Popular | rowspan="2"|Amira Othman | {{nom}} |- | 2025 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] | Penyanyi Wanita Popular |{{tercalon}} |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Imdb_name|13678696}} * {{Facebook|AmiraOthman}} * {{Twitter|AmiraOthman}} * {{Instagram|AmiraOthman}} {{Amira Othman}} {{Akademi Fantasia}} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Othman, Amira}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1993]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pengacara wanita Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi MARA]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Peserta Akademi Fantasia]] [[Kategori:Artis FMC Music]] 2duox07jv8cct654jq7r0cs4ta8d5h9 0 826351 7004076 6160956 2026-11-12T02:57:40Z AttentionMan 418851 /* Pautan luar */ 7004076 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Babel | image = Babel poster32.jpg | alt = | caption = | director = [[Alejandro González Iñárritu]] | producer = {{Plainlist| *Alejandro González Iñárritu *Jon Kilik *Steve Golin}} | writer = {{Plainlist| *Guillermo Arriaga *Alejandro González Iñárritu}} | starring = {{Plainlist| *[[Brad Pitt]] *[[Cate Blanchett]] *[[Gael García Bernal]] *[[Kōji Yakusho]] *[[Adriana Barraza]] *[[Rinko Kikuchi]]}} | music = Gustavo Santaolalla | cinematography = Rodrigo Prieto | editing = {{Plainlist| *Stephen Mirrione *Douglas Crise}} | production companies = {{Plainlist| *Anonymous Content *Zeta Film *Central Films *Media Rights Capital}} | distributor = {{Plainlist| *Paramount Vantage {{small|(AS)}} *Mars Distribution {{small|(Perancis)}} *}} | released = {{Plainlist| * 23 Mei 2006 <br /> <small>(Cannes)</small> * 27 Oktober 2006 <br /> <small>(AS dan Mexico)</small> }} | runtime = 143 minit<!--Theatrical runtime: 143:19<ref>{{cite web|url=http://bbfc.co.uk/releases/babel-1|title=''BABEL'' (15)|work=[[British Board of Film Classification]]|date=26 July 2006|accessdate=16 November 2014}}</ref>--> | country = {{Plainlist| *Amerika Syarikat *Mexico *Perancis}} | language = {{Plainlist| *Inggeris *Sepanyol *Arab *Jepun *Bahasa Isyarat Jepun *Berber}} | budget = $25 juta | gross = $135.3 juta }} '''''Babel''''' ialah sebuah filem drama 2006 diarahkan oleh [[Alejandro González Iñárritu]] dan ditulis oleh Guillermo Arriaga. Filem ini dibintangi [[Brad Pitt]], [[Cate Blanchett]], [[Gael García Bernal]], [[Kōji Yakusho]], [[Adriana Barraza]] dan [[Rinko Kikuchi]]. Filem ini ditayangkan pada 10 November 2006. ''Babel'' memenangi Anugerah Golden Globe untuk Filem Terbaik – Drama dan menerima tujuh pencalonan [[Anugerah Akademi]] termasuk Filem Terbaik, Pengarah Terbaik, Pelakon Pembantu Wanita Terbaik dan Skor Muzik Asal Terbaik. == Pelakon == {{colbegin}} ;Maghribi *[[Brad Pitt]] sebagai Richard Jones *[[Cate Blanchett]] sebagai Susan Jones *[[Mohamed Akhzam]] sebagai Anwar *[[Peter Wight (pelakon)|Peter Wight]] sebagai Tom *[[Harriet Walter]] sebagai Lilly *[[Michael Maloney]] sebagai James *[[Driss Roukhe]] sebagai Alarid *Boubker Ait El Caid sebagai Yussef *Said Tarchani sebagai Ahmed *Mustapha Rachidi sebagai Abdullah *Abdelkader Bara sebagai Hassan *Wahiba Sahmi sebagai Zohra *[[Robert Fyfe]] sebagai Pelancong Nombor 14 ;Amerika Syarikat/Mexico *[[Adriana Barraza]] sebagai Amelia Hernández *[[Gael García Bernal]] sebagai Santiago *[[Elle Fanning]] sebagai Debbie Jones *[[Nathan Gamble]] sebagai Mike Jones *[[Clifton Collins, Jr.]] sebagai Pegawai Polis di sempadan Mexico . *[[Michael Peña]] sebagai Pegawai John ;Jepun *[[Rinko Kikuchi]] sebagai Chieko Wataya *[[Kōji Yakusho]] sebagai Yasujiro Wataya *Satoshi Nikaido sebagai Detektif Kenji Mamiya *Yuko Murata sebagai Mitsu *Shigemitsu Ogi sebagai Doktor gigi Chieko cuba untuk menggoda. {{colend}} == Tayangan == ''Babel'' dipilih untuk bertanding untuk Palme d'Or di Festival Filem Cannes 2006.<ref name="Palme">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5008870.stm|title=Multi-lingual film defies stereotypes|website=[[BBC Online]]|date=May 23, 2006|accessdate=October 21, 2015}}</ref> Ia kemudiannya ditayangkan di Festival Filem Antarabangsa Toronto.<ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/movies/news/2006-09-08-live-toronto_x.htm|title=What's happening at the Toronto Film Fest?|work=[[USA Today]]|date=17 September 2006|accessdate=25 October 2015}}</ref> Ia ditayangkan secara meluas pada 10 November 2006.<ref name="Mojo"/> === Box office === ''Babel'' mengutip $34.3 juta di Amerika Utara dan $101 juta di wilayah-wilayah lain dengan jumlah terkumpul seluruh dunia sebanyak $135.3 juta berbanding bajet $25 juta.<ref name="Mojo">{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=babel.htm|title=Babel|website=[[Box Office Mojo]]|accessdate=25 October 2015}}</ref> ' === Penerimaan kritis === ''Babel'' menerima ulasan positif. Di laman web [[Rotten Tomatoes]], filem ini mendapat rating 69% berdasarkan 195 ulasan dengan purata rating o6.7/10.<ref name="RottenTomatoes">{{Cite web |url= http://www.rottentomatoes.com/m/babel/ |title= Babel |work=[[Rotten Tomatoes]] |publisher=[[Flixster]] |accessdate=26 December 2011}}</ref> Di [[Metacritic]], filem ini mendapat skor 69/100 berdasarkan 38 ulasan.<ref name="Metacritic">{{Cite web |url=http://www.metacritic.com/movie/babel |title=Babel Reviews, Ratings, Credits, and More at Metacritic |work=[[Metacritic]] |publisher=[[CBS Interactive]] |accessdate=26 December 2011}}</ref> === Anugerah === ''Babel'' menerima tujuh pencalonan di [[Anugerah Akademi ke-79]] termasuk untuk Filem Terbaik, Pengarah Terbaik dan Pelakon Pembantu Wanita Terbaik. Filem ini berjaya memenangi kategori Skor Muzik Asal Terbaik. == Rujukan == {{Reflist|30em}} == Pautan luar == *{{Official website|http://www.paramount.com/movies/babel}} *{{IMDb title|0449467|Babel}} *{{Mojo title|babel|Babel}} *{{Metacritic film|babel|Babel}} *{{Rotten Tomatoes|babel|Babel}} {{Alejandro González Iñárritu}} {{DEFAULTSORT:Babel}} [[Kategori:Filem 2006]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2006]] [[Kategori:Filem Mexico tahun 2006]] [[Kategori:Filem Perancis tahun 2006]] [[Kategori:Filem bahasa Inggeris]] [[Kategori:Filem bahasa Sepanyol]] [[Kategori:Filem bahasa Arab]] [[Kategori:Filem bahasa Perancis]] [[Kategori:Filem bahasa Jepun]] [[Kategori:Filem Paramount Vantage]] [[Kategori:Filem terbitan StudioCanal]] bemyfuq14dpov8hqm4ylsc27vqzo62g 0 826467 7004136 4199706 2026-11-12T04:47:56Z AttentionMan 418851 7004136 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = 12 Years a Slave | image = 12 Years a Slave film poster.jpg | alt = | caption = | director = [[Steve McQueen (pengarah)|Steve McQueen]] | producer = {{Plainlist| * [[Brad Pitt]] * Dede Gardner * Jeremy Kleiner * Bill Pohlad * Steve McQueen * Arnon Milchan * Anthony Katagas }} | screenplay = [[John Ridley]] | based on = {{based on|''Twelve Years a Slave''|Solomon Northup}} | starring = {{Plainlist| * [[Chiwetel Ejiofor]] * [[Michael Fassbender]] * [[Benedict Cumberbatch]] * [[Paul Dano]] * [[Paul Giamatti]] * [[Lupita Nyong'o]] * [[Sarah Paulson]] * Brad Pitt * [[Alfre Woodard]] }} | music = [[Hans Zimmer]] | cinematography = Sean Bobbitt | editing = Joe Walker | production companies = {{Plainlist| * Regency Enterprises * River Road Entertainment * Plan B Entertainment * New Regency * Film4 Productions }} | distributor = {{Plainlist| * Fox Searchlight Pictures * {{small|(Amerika Syarikat)}} * Entertainment One dan [[Summit Entertainment]] * {{small|(United Kingdom)}} }} | released = {{Plainlist| * 30 Ogos 2013 <br /> <small>(Festival Filem Telluride)</small> * 8 November 2013 <br /> <small>(Amerika Syarikat)</small> * 10 Januari 2014 <br /> <small>(United Kingdom)</small> }} | runtime = 134 minit<ref>{{cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/12-years-slave-2013 |title=''12 YEARS A SLAVE'' (15) |work=[[Fox Searchlight Pictures]] |publisher=[[British Board of Film Classification]] |date=February 19, 2014 |accessdate=February 19, 2014}}</ref> | country = {{Plainlist| *Amerika Syarikat *United Kingdom }} | language = English | budget = $22 juta<ref>{{cite web | url=http://www.filmla.com/uploads/2013%20Feature%20Production%20Report%20w%20Release%20030614_1394125127.pdf | title=2013 Feature Film Production Report | work=Film L.A. | date=March 6, 2014 | accessdate=October 8, 2014}}</ref> | gross = $187.7 juta<!--- UPDATE THE ACCESSDATE OF THE SOURCE BEFORE CHANGING ---><ref name=box>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=twelveyearsaslave.htm|title=12 Years a Slave (2013)|publisher=[[Box Office Mojo]]|accessdate=August 10, 2014}}</ref> }} '''''12 Years a Slave''''' ialah sebuah filem 2013 dan sebuah adaptasi dari memoir tahun 1853, ''Twelve Years a Slave'' oleh Solomon Northup. == Pengarah == Filem ini diarahkan oleh [[Steve McQueen (pengarah)|Steve McQueen]]. Lakon layar ditulis oleh John Ridley. Filem ini dibintangi [[Chiwetel Ejiofor]], [[Michael Fassbender]], [[Benedict Cumberbatch]], [[Paul Dano]], [[Paul Giamatti]], [[Lupita Nyong'o]], [[Sarah Paulson]], [[Brad Pitt]] dan [[Alfre Woodard]]. == Ringkasan == {{spoiler}} == Penerimaan == ''12 Years a Slave'' menerima pujian meluas dan dinamakan sebagai filem terbaik pada tahun 2013 oleh beberapa terbitan media. Filem ini mengutip $187 juta berbanding bajet produksi $22 juta. Filem ini memenangi tiga [[Anugerah Akademi]]: [[Anugerah Akademi untuk Filem Terbaik|Filem Terbaik]], [[Anugerah Akademi untuk Pelakon Pembantu Wanita Terbaik|Pelakon Pembantu Wanita Terbaik]] untuk Nyong'o dan Lakon Layar Adaptasi Terbaik untuk Ridley. == Pelakon == {{Div col}} *[[Chiwetel Ejiofor]] sebagai Solomon Northup / Platt *[[Michael Fassbender]] sebagai Edwin Epps *[[Lupita Nyong'o]] sebagai Patsey *[[Sarah Paulson]] sebagai Mary Epps *[[Benedict Cumberbatch]] sebagai William Ford *[[Brad Pitt]] sebagai Samuel Bass *[[Paul Dano]] sebagai John Tibeats *[[Adepero Oduye]] sebagai Eliza *[[Paul Giamatti]] sebagai Theophilus Freeman *[[Garret Dillahunt]] sebagai Armsby *[[Scoot McNairy]] sebagai Merrill Brown *[[Taran Killam]] sebagai Abram Hamilton *[[Chris Chalk]] sebagai Clemens Ray *[[Michael K. Williams]] sebagai Robert *[[Alfre Woodard]] sebagai Mistress Harriet Shaw <!-- Billed together on one screen --> *[[Bill Camp]] sebagai Ebenezer Radburn *[[Tom Proctor]] sebagai Biddee {{Div col end}} == Rujukan == {{Reflist|30em}} == Pautan luar == {{wikiquote}} * {{Official website|http://www.12yearsaslave.com/}} * {{IMDb title|2024544|12 Years a Slave}} * {{mojo title|twelveyearsaslave|12 Years a Slave}} * {{rotten-tomatoes|twelve_years_a_slave|12 Years a Slave}} * {{metacritic film|12-years-a-slave|12 Years a Slave}} {{Anugerah Akademi untuk Filem Terbaik}} {{DEFAULTSORT:12 Years a Slave (film)}} [[Kategori:Filem 2013]] [[Kategori:Pemenang Filem Terbaik Anugerah Akademi]] [[Kategori:Filem biografi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2013]] [[Kategori:Filem United Kingdom tahun 2013]] [[Kategori:Filem biografi United Kingdom]] [[Kategori:Filem bahasa Inggeris]] [[Kategori:Filem arahan Steve McQueen]] [[Kategori:Filem Fox Searchlight Pictures]] [[Kategori:Filem Universal Pictures]] [[Kategori:Filem berdasarkan kejadian sebenar]] bsftp8lxstd0j8n2yci8qi4u2zzkstf 0 826920 7003936 6993737 2026-11-11T14:46:02Z ~2026-59966-02 425111 /* */ 7003936 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Fazren Rafi | image = | birth_name = Mohamad Fazren bin Mohd Rafi | birth_date = {{birth date and age|1985|8|11|df=y}} | birth_place = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | other_names = Fazren | nationality = | residence = | known_for = | occupation = Pelakon, Usahawan Katering | height = {{height|ft=6|in=0.5}} | years_active = 2007–kini | mother = Sutinah Sahari | father = Mohd Rafi | spouse = {{marriage|Syarifah Marlina Asyikin Syed Hassan|2011}} | children = 5 | parents = | website = | native_name = {{font color|green|فزرين رافي}} }} '''Mohamad Fazren Mohd Rafi''' ([[Jawi]]: فزرين رافي محمد فزرين; lahir 11 Ogos 1985) merupakan seorang usahawan dan pelakon lelaki [[Malaysia]] yang kebanyakannya bergiat aktif di televisyen menerusi drama dan telefilem.<ref>Siti Azira Abd Aziz (16 April 2010). [https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2010/04/16/fazreen-rafi-selesa-watak-suami-orang Fazreen Rafi Selesa Watak Suami Orang] ''[[mStar Online]]''. Dicapai pada 17 April 2010.</ref> ==Filemografi== ===Drama=== {| class=" wikitable sortable" ! Tahun ! Judul ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2007-2008 !''[[Spa Q]]'' | Dafi | rowspan="4"|[[TV3]] |Drama pertama |- | 2008 ! ''[[Ali Din (drama TV)|Ali Din]]'' |Ali Din | |- | 2009 - 2010 ! ''[[Spa Q 2]]'' | Dafi | |- | 2009 !''[[Mingguan Lelaki]]'' | Ilham | |- | rowspan="3"|2010 ! ''[[Aalia (drama)|Aalia]]'' | Shahril | [[Astro Prima]] | |- !''[[Putera Katak]]'' | Putera Zamir | [[TV3]] | |- ! ''[[Gerak Khas]] (Musim 12)'' | Rizal | [[TV2]] | Episod: "Orang Asing" |- | rowspan="2"|2011 ! ''[[Tahajjud Cinta (drama)|Tahajjud Cinta]]'' | Wahdi | rowspan="4"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kekasihku Puyu]]'' | Fahmi | |- | rowspan="6"|2012 ! ''[[Gemersik Kalbu]]'' | Wan Arifin | |- ! ''[[Cinta Itu Milikku]]'' | Zafril | |- ! ''[[Bukan Untukmu]]'' | Hafiz | [[TV9]] | |- ! ''Cinta Dalam Hati'' | Iskandar | [[TV1]] | |- ! ''[[Takdir Qismah]]'' | Zairil | [[TV3]] | |- ! ''Puisi Cinta Rubiah'' |Kamal |[[TV2]] | |- | 2013 !''[[Cinta Kau Dan Aku]]'' | Cikgu Zul | [[TV1]] | |- | rowspan="9"|2014 ! ''Lembayung Kasihmu'' | Shamsuri | [[TV2]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]] (Musim 9)'' |Azman | [[Astro Oasis]] | Episod: "Taksub Syurga" |- ! ''[[7 Suami]]'' | Azli | [[TV9]] | |- ! ''[[Aku Isterinya]]'' | Shamil | [[TV3]] | |- ! ''Menantu Mak Uteh'' | Hafiz | [[TV9]] | |- ! ''[[Zahira (drama)|Zahira]]'' | Zahid | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' | Cikgu Izham | Episod: "Qudrat Anak" |- ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]] (Musim 2)'' | Azri | Episod: "Al-Amin" |- ! ''[[Mencari Cinta (drama)|Mencari Cinta]]'' | Rayyan | rowspan="2"|[[TV1]] | |- | rowspan=2|2015 ! ''Merah Bukan Pengantin'' | Heykal | |- ! ''[[Aku Pilih Kamu (drama)|Aku Pilih Kamu]]'' | Adam | rowspan="6"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2016 ! ''[[Kifarah Mistik]]'' | | Episod: "Panas" |- ! ''[[Lara Cinta Ameena]]'' | Syamil | |- | rowspan="2"|2017 ! ''[[Suamiku Paling Sweet]]'' | Qairul | |- ! ''[[Cinta Hati Batu]]'' | Ashraf | |- | 2018 !''[[Pengantin 100 Hari]]'' | Iqbal | |- | 2019 ! ''[[Senafas Rindu]]'' | Kamal | [[Astro Ria]] | |- | 2020 ! ''[[Titian Takdir]]'' | Dr Kamil | [[TV3]] | |- | 2021 ! ''[[Ustazah Robotik]]'' | Syamil | [[TV AlHijrah]] | |- |2022 ! ''[[Fantasia Inn]]'' | Arman | [[TV Okey]] | |- |2026 ! ''[[Menantu Tanpa Reda]]'' | Hilman |[[Astro Prima]] | |} ===Telefilem=== {| class="wikitable sortable" |- ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2011 ! ''Balasan Mak Tiri'' | Benjy | [[Astro Prima]] | |- | 2015 ! ''Cinta Gila'' | Syafiq | TVi | |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== *[https://www.instagram.com/fazrenrafi/?hl=en Fazreen Rafi] di [[Instagram]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1985]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] 2dcqnr29a3kdhzhluzk77z44xj1hbxg 0 827074 7004279 5032228 2026-11-12T09:21:15Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004279 wikitext text/x-wiki [[Fail:Aodai-nonla-crop.jpg|thumb|Terendak Vietnam, ''nón lá'']] '''Terendak''' merupakan sejenis topi yang umumnya berbentuk kerucut dengan tepi lebar dan berasal dari [[Asia Timur]], [[Asia Selatan|Selatan]] dan [[Asia Tenggara|Tenggara]], khususnya&nbsp;[[Bangladesh]], [[Bhutan]], [[Republik Rakyat China|China]], [[Kemboja]], [[India]], [[Indonesia]], [[Jepun]], [[Korea]], [[Malaysia]], [[Myanmar]], [[Filipina]], sesetengah kawasan&nbsp;[[Manchuria Luar|Manchuria Rusia]] dan&nbsp;[[Vietnam]]. Terendak diikat pada kepala dengan kain pengikat dagu yang lazimnya diperbuat daripada [[sutera]]. == Kegunaan am == Terendak digunakan terutamanya sebagai perlindungan daripada matahari dan hujan. Terendak yang diperbuat daripada jerami atau anyaman pula boleh dicelup ke dalam air lalu dipakai sebagai alat pendingin sejat yang spontan.<ref>{{Templat:Cite web|url=http://www.nguyentientam.com/conicalhat.html|title=Conical Hats|publisher=Nguyentientam.com|date=|accessdate=2012-05-23}}</ref> Di Filipina, terendak kosong lazimnya dipakai oleh kaum petani, sedangkan golongan atasan membuat terendak berhias dengan pelbagai barang kemas, ataupun terendak yang diperbuat daripada karapas kura-kura dengan pancang di atas. Ia pernah dipakai oleh askar Tentera Jajahan Sepanyol keturunan pribumi, terutamanya kaum Tagalog, Kapampangan, dan Ilokano di hujung zaman penjajahan Sepanyol. Begitu juga di India dan Borneo, terendak kosong dipakai oleh orang jelata dalam kerja harian, tetapi sewaktu perayaan, terendak yang berwarna-warni pula digunakan. Di&nbsp;[[Sabah]], terendak berwarna-warni dipakai untuk sesetengah tarian. Di [[Assam|Assam, India]] pula terendak berhias tergantung di rumah sebagai barang hias ataupun dipakai oleh golongan atas sempena sambutan khas. Di negara China, terendak sering dikaitkan dengan petani, sedangkan golongan pembesar&nbsp;memakai topi ketat seakan kopiah, terutamanya pada musim sejuk.<ref>{{Templat:Cite book|title=Encyclopaedia Britannica, Eleventh Edition|year=1910|publisher=Encyclopaedia Britannica, Inc.|location=New York|pages=173|url=https://books.google.com/books?id=adE9AQAAMAAJ&pg=RA1-PA173&lpg=RA1-PA173#v=onepage&q&f=false}}</ref> == Nama setempat == Dalam bahasa Cina, terendak dipanggil ''dǒulì'' (斗笠). Di Jepun ia dipanggil {{Templat:Nihongo|''sugegasa''|菅笠}}, di Kemboja ''do'un'', dan di Korea pula ''satgat'' (삿갓). Di [[Asia Selatan]], terendaknya tidak begitu sempurna bentuk kerucutnya, seperti yang terlihat pada ''jaapi'' Assam yang diperbuat daripada tenunan ketat antara buluh atau rotan dengan ''tokou paat'' (Trachycarpus martianus). Di Vietnam, terendak dipanggil ''nón lá'' (topi daun). Gambar terendak terukir timbul pada [[gendang Ngoc Lu]] dari sekitar 2500 hingga 3000 tahun dahulu. Antara semua terendak, ''nón lá'' Vietnam terbentuk kerucut bulat sempurna yang lancar menirus dari bibir ke hulu. Terendak istimewa Vietnam mempunyai gambar atau seni kata jahitan tangan yang berwarna-warni, malah kawasan [[Huế]] terkenal dengan ''nón bài thơ'' (terendak sajak) yang mempunyai rangkap sajak dan tulisan ''[[Hán tự]]'' (huruf Cina) yang jelas apabila terendak diterangi cahaya matahari. Kini, terendak merupakan salah satu pakaian tradisional kebangsaan Vietnam. == Galeri == <gallery class="center"> File:Rice 02.jpg|Pesawah padi memakai ''do'un'', Kemboja utara File:Jaapi.jpg|Terendak berhias ''jaapi'' Assam dihasilkan terutamanya daripada buluh dan daun sedangkan hiasan pula daripada felt, benang dan perada timah. File:Conical hats 04.jpg|Aneka pilihan terendak di Hainan, China File:Nón lá đồ chơi.jpg|Cenderamata ''nón lá'' untuk pelancong File:Penampang Sabah Kaamatan-Celebrations-2014-07.jpg|Terendak berhias yang dipakai sempena perayaan Kaamatan di Sabah, Malaysia File:Silver enlaid salakot.jpg|Terendak ''salakot'' Filipina bertatah dalam perak, khusus untuk golongan pembesar </gallery> == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Topi]] 0tpfqav46ufrn0323vy8ur4lnehfw12 0 828388 7003903 6961444 2026-11-11T13:06:28Z ~2026-53559-37 420195 /* */ 7003903 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Azlan Komeng | native_name = {{font color|green|أزلان كومينغ}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Muhammad Azlan bin Kamiran | birth_date = {{Birth date and age|1976|7|1|df=yes}} | birth_place = [[Ipoh]], {{flag|Perak}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Pelakon, pelagak ngeri, koreografer aksi, artis seni bela diri | years_active = 1994–kini | works = [[Filemografi Azlan Komeng|Filemogragfi]] | education = Diploma Seni Halus | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM) | height = 176cm | spouse = {{marriage|Nur Nilam Ortiz|2022}} | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Muhammad Azlan Kamiran''' atau lebih dikenali sebagai '''Azlan Komeng''' (lahir 1 Julai 1976) ialah seorang pelakon, pelagak ngeri dan koreografer aksi lelaki [[Malaysia]]. Beliau mendapat nama pentas '''Azlan Komeng''' daripada watak Komeng lakonan Allahyarham [[Idris Hashim]] dalam filem '''[[Nasib Do Re Mi]]'''. Sepanjang kerjayanya, beliau banyak memegang watak pembantu dalam beberapa filem dan drama tempatan. Biarpun tidak pernah diberikan watak utama, beliau tetap menjadi rebutan pengarah dan penerbit. ==Kerjaya== Azlan memulakan kerjaya di industri seni pada tahun 1994 sebagai pelagak ngeri untuk drama-drama sekitar tahun 90an selepas berjaya menamatkan pelajaran dalam Bidang Seni Halus di [[Universiti Teknologi Mara]] (UiTM). Penglibatan lakonannya bermula pada tahun 2006, setelah pengarah [[Ahmad Idham]] memberikan peluang kepadanya untuk beraksi dalam filem '''''Remp-It'''''. Dalam filem itu, dia memegang watak sebagai Komeng, namanya sendiri. Pada tahun 2009, [[Rosyam Nor]] menawarkannya untuk membintangi dua drama iaitu, '''''Dinasti Bilut''''' dan '''''Rahsia Hati'''''. Komeng memegang watak sebagai Lokman dalam filem '''''Langgar''''' arahan sulung [[Sein Qudsi]] lakonan bersama [[Adi Putra]], [[Namron]], [[Zul Huzaimy]] dan [[Hans Isaac]] yang ditayangkan pada April 2013.<ref>Raziatul Hanum A. Rajak (4 April 2013). [http://www.sinarharian.com.my/hiburan/langgar-bukan-filem-aksi-kosong-1.146256 Langgar bukan filem aksi kosong] ''[[Sinar Harian]]''. Diperoleh pada 22 April 2013.</ref> Beliau seterusnya membintangi filem '''''Lari''''' arahan Idham lakonan [[Aaron Aziz]].<ref>Raziatul Hanim A. Rajak (17 Mei 2013). [http://www.sinarharian.com.my/hiburan/lari-padat-aksi-1.161040 Lari padat aksi] ''[[Sinar Harian]]''. Diperoleh pada 10 Julai 2013.</ref><ref>Kemalia Othman (7 Jun 2013). [http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2013/06/07/lari-penuh-aksi-pertarungan/ 'Lari' Penuh Aksi Pertarungan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171005000234/http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2013/06/07/lari-penuh-aksi-pertarungan/ |date=2017-10-05 }} ''[[mSTAR Online]]''. Diperoleh pada 10 Julai 2013.</ref> Beliau kemudiannya diberikan watak utama dalam filem '''''1 Lawan Satu''''' arahan [[Pierre Andre]] lakonan bersama [[Mikail Andre]] dan [[Along Eyzendy]]. Ia menjadi satu-satunya filem lakonan beliau yang mana beliau menjayakan peranan utama.<ref>{{cite news|url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0627&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm|title=Aksi 1 Lawan Satu|publisher=[[Kosmo!]]|date=27 Jun 2013|accessdate=17 Oktober 2013|archive-date=2017-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403014748/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0627&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm|url-status=dead}}</ref> ==Filemografi== {{utama|Filemografi Azlan Komeng}} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm5795935}} * {{Instagram|azlankomeng}} * {{Tiktok|azlanmomeng_official}} [[Kategori:Kelahiran 1976]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Ipoh]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelagak ngeri Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi MARA]] 3pebm1hrsvqk0l2dmdj46ohcytap86g 0 830523 7003928 6991744 2026-11-11T14:32:00Z ~2026-45075-62 413312 7003928 wikitext text/x-wiki {{Tahun Di Malaysia|1998}} [[Fail:Malaysia-Singapore Second Link Linkedua.jpg|thumb|250px|kiri|[[Laluan Kedua Malaysia-Singapura]]]] [[Fail:KLIA MTB&Tower.jpg|thumb|kiri|250px|[[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur]] (KLIA)]] [[Fail:Bjalilinterior.jpg|thumb|kiri|250px|[[Stadium Negara]] di [[Kompleks Sukan Negara]], [[Bukit Jalil]].]] [[Fail:Tanjong Pagar Railway Station exterior view(1).jpg|thumb|250px|kiri|[[Stesen keretapi Tanjong Pagar]] di [[Singapura]] dimiliki oleh [[Keretapi Tanah Melayu|KTMB]].]] [[Fail:Putra Kuala Lumpur LRT train 1.jpg|thumb|250px|kiri|Keretapi [[PUTRA LRT]] di [[Stesen LRT Asia Jaya]] ]] [[Fail:Logo of XVI Commonwealth Games Kuala Lumpur.svg|160px|thumb|kiri|Logo rasmi Sukan Komanwel ke-16]] [[Fail:Logo SKMM.jpg|thumb|Logo Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia.]] Rencana ini menyenaraikan tokoh-tokoh dan peristiwa penting dalam '''hal ehwal awam Malaysia semasa tahun 1998''', bersama-sama dengan kelahiran dan kematian tokoh terkenal Malaysia. == Penyandang == === Peringkat persekutuan === * [[Yang di-Pertuan Agong]]: [[Tuanku Ja’afar]] * [[Raja Permaisuri Agong]]: [[Tunku Ampuan Najihah|Tuanku Najihah]] * [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]]: [[Mahathir Mohamad|Dato' Sri Dr Mahathir Mohammad]] * [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia|Timbalan Perdana Menteri]]: [[Anwar Ibrahim|Dato' Sri Anwar Ibrahim]] === Peringkat negeri === * [[Sultan Johor]]: [[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail|Sultan Iskandar]] * [[Sultan]] [[Kedah]]: [[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] * [[Sultan]] [[Kelantan]]: [[Sultan Ismail Petra]] * [[Raja]] [[Perlis]]: [[Tuanku Syed Putra ibni Almarhum Syed Hassan Jamalullail|Tuanku Syed Putra]] * [[Sultan Perak]]: [[Sultan Azlan Shah]] * [[Sultan]] [[Pahang]]: [[Sultan Ahmad Shah]] * [[Sultan Selangor]]: [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah]] (Timbalan Yang di-Pertuan Agong) * [[Sultan]] [[Terengganu]]: ** [[Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah]] (sehingga 14 Mei) ** [[Sultan Mizan Zainal Abidin]] (dari 15 Mei) * [[Yang di-Pertuan Besar]] [[Negeri Sembilan]]: [[Tunku Naquiyuddin]] (Pemangku) * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Pulau Pinang]]: [[Hamdan Tahir|Tun Dr Hamdan Sheikh Tahir]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Melaka]]: [[Syed Ahmad bin Syed Mahmud Shahabuddin|Tun Syed Ahmad Al-Haj bin Syed Mahmud Shahabuddin]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sarawak]]: [[Ahmad Zaidi Adruce|Tun Ahmad Zaidi Adruce Mohammed Noor]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sabah]]: [[Sakaran Dandai|Tun Sakaran Dandai]] == Peristiwa == === Januari === * 7 Januari – Majlis Tindakan Ekonomi Negara (MTEN) telah ditubuhkan. * 12 Januari - Penyanyi, [[Siti Nurhaliza]] menubuhkan syarikatnya, [[Siti Nurhaliza Productions]].<ref name="HM - Siti Selesa">{{cite web|title=Siti selesa ditemani keluarga|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/46355708?pos=10&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1511189180%3Aresultset|author=Abie Abdullah|date=11 Februari 2002|work=[[Harian Metro]]|accessdate = 20 November 2017}}</ref> === Februari === * Februari – Fenomena [[El Nino]] bermula. * Februari–April – Krisis air [[Lembah Kelang]] menyebabkan fenomena [[El Niño]] === Mac === * 7 Mac - [[NTV7]] memulakan siaran ujian sebelum 1 bulan di [[Lembah Klang]] diikuti [[Ipoh]], [[Pulau Pinang]], [[Kedah]], [[Perlis]], [[Johor Bahru]]/[[Daerah Johor Bahru]]–[[Singapura]]–[[Kota Batam]]/[[Kota Batam|Pulau Batam]], [[Kuching]] dan [[Kota Kinabalu]] dan menayangkan video muzik kebanyakannya dalam [[Bahasa Melayu Malaysia|bahasa Melayu]] dan [[Bahasa Inggeris Malaysia|Inggeris]] pada jam 8:30 malam dengan bersiaran 2 jam sehari bermula dari jam 8:30 malam sehingga 10:30 malam. Pada hari pertama penyiaran, NTV7 memulakan video muzik pertama, dan perdana pada siaran percubaan iaitu [[Ewa-Ewa|Joget Siapa Dia]] yang dinyanyikan oleh [[Wann]]. NTV7 memulakan video muzik kedua pada siaran percubaan iaitu [[Cintaku 100%]] yang dinyanyikan oleh [[Mas Idayu]]. * 31 Mac - NTV7 memulakan siaran pecubaan sebelum 7 hari dan menayangkan filem bebas kebanyakan dalam [[Hollywood]], [[Bollywood]] dan [[Asia]] pada jam 8:30 malam di [[Lembah Klang]] diikuti [[Ipoh]], [[Pulau Pinang]], [[Kedah]], [[Perlis]], [[Johor Bahru]]/[[Daerah Johor Bahru]]–[[Singapura]]–[[Kota Batam]]/[[Kota Batam|Pulau Batam]], [[Kuching]] dan [[Kota Kinabalu]] dengan bersiaran 2 jam sehari bermula dari jam 8:30 malam sehingga 10:30 malam. Pada hari pertama penyiaran, NTV7 memulakan filem bebas pada siaran percubaan iaitu [[Aladdin and the King of Thieves]]. === April === * 1 April - [[Majlis Kebangsaan Bagi Orang Buta, Malaysia]] telah ditubuhkan secara rasmi. * 7 April - Pelancaran perdana [[NTV7]] telah dilancarkan sebagai stesen televisyen swasta terestrial dan siaran percuma nasional ketiga di Malaysia ketiga setelah dilancarkan di seluruh negara pada bertepatan dengan cuti umum hijriah [[Hari Raya Aidiladha]] (10 [[Zulhijjah]] 1418H) jam 8 pagi, [[NTV7]] memulakan rancangan pertama pada dilancarkan di seluruh negara iaitu Bersembahyang [[Hari Raya Aidiladha]] yang disiarkan secara langsung di [[Masjid Zahir]], [[Kota Setar]], [[Kedah]] (serentak di [[Radio Televisyen Malaysia]]) dengan bersiaran 17 jam sehari bermula dari jam 8 pagi sehingga 1 pagi selepas 1 bulan bersiaran pengenalan<ref>{{Cite web|url=http://www.marketing-interactive.com/media-prima-unveils-new-brand-positioning-for-ntv7-with-new-logo/|title=Media Prima unveils new brand positioning for ntv7 with new logo|accessdate=2018-01-18|work=www.marketing-interactive.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.orientaldaily.com.my/s/228480|title=ntv7华语新闻即將搬家？|accessdate=2018-01-18|work=www.orientaldaily.com.my}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2018/01/327543/rebranding-ntv7|title=Rebranding of NTV7|accessdate=2018-01-22|work=www.nst.com.my}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2018/01/306001/mptn-mendahului-industri|title=MPTN mendahului industri|accessdate=2018-01-22|work=www.hnetro.com.my}}</ref>. * 11 April - Penswastaan [[TV Pendidikan]] diumumkan oleh Menteri Penerangan, Datuk Seri [[Mohamed Rahmat]].<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=0412&pub=Utusan_Malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=hn_07.htm|title=TV Pendidikan akan diswastakan|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=12 April 1998|accessdate=10 Ogos 2010|archive-date=2017-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810212322/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=0412&pub=Utusan_Malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=hn_07.htm|url-status=dead}}</ref> * 17-26 April - Sukan Sukma 1998 telah diadakan di Selangor.<ref>{{cite web|url=http://www.nsc.gov.my/kejohanan/sukan-malaysia-sukma/|title=Sukan Malaysia|publisher=Majlis Sukan Negara Malaysia|accessdate=19 September 2015|archive-date=2017-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171216214447/http://www.nsc.gov.my/kejohanan/sukan-malaysia-sukma/|url-status=dead}}</ref> * 18 April - [[Laluan Kedua Malaysia-Singapura]] secara rasmi dibuka. * 21 April - Payung terjun pasukan ekspedisi Malaysia dengan kereta [[Proton Wira]] mendarat di [[Kutub Utara]] buat kali pertama. === Mei === * 1 Mei - [[Suria KLCC]] di [[Menara Berkembar Petronas]] di [[Pusat Bandaraya Kuala Lumpur]] dibuka secara rasmi. * 14 Mei - [[Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah]] Terengganu mangkat di [[Singapura]], umur 68. Pada 15 Mei, anaknya, Yang di-Pertuan Muda Terengganu, Tengku Mizan Zainal Abidin dilantik sebagai Sultan baru Terengganu dengan gelaran [[Sultan Mizan Zainal Abidin]]. * [[22 Mei]] - [[NTV7]] dilancarkan secara rasmi pada jam 8:30 malam di "Konsert Seceria Pelangi" yang disiarkan secara langsung di [[Subang]]. Dan rancangan pelancaran ini menampilkan penyanyi luar negeri seperti: Mehnaz dari India, Caraboa dari Thailand, Marvis Hee dari Singapura, Mayang Sari dari Indonesia, Jeremie dari Filipina dan Qiu hai-zeng dari Taiwan, juga disokong oleh beberapa penyanyi kebangsaan seperti: [[KRU]], [[Nora (penyanyi)|Nora]], [[Siti Nurhaliza]], [[Ning Baizura]], [[Awie]], [[Erra Fazira]] dan [[Jay Jay]]. === Jun === * 27 Jun – [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur]] (KLIA) di [[Sepang]] telah dibuka secara rasminya sebagai lapangan terbang antarabagsa yang utama di Malaysia menggantikan Lapangan Terbang Antarabangsa Subang di [[Subang]].<ref name="KLIA History">{{cite web|title=History of KLIA |year=1998 |url=http://www.dcaklia.gov.my/EnglishPages/MENU/MainFrame.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080305010314/http://www.dcaklia.gov.my/EnglishPages/MENU/MainFrame.htm |archivedate= 5 March 2008 |df= }}</ref><ref name="KLIA Phases">{{cite web|title=Phases of KLIA |year=1998 |url=http://www.kiat.net/klia/phases.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150826070610/http://www.kiat.net/klia/phases.html |archivedate=26 August 2015 |df= }}</ref><ref name="KLIA Inauguration">{{cite web|title=First Flights of Kuala Lumpur International Airport |publisher=Department of Civil Aviation KLIA Branch |year=1998 |url=http://www.dcaklia.gov.my/EnglishPages/History/history_opening.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071009211552/http://www.dcaklia.gov.my/EnglishPages/History/history_opening.htm |archivedate=9 October 2007 |df= }}</ref><ref name="LKS">{{cite web|title = KLIA's opening marked with problems |publisher = Lim Kit Siang Media Release |date=July 1998|url= http://www.limkitsiang.com/archive/1998/July98/sg1120.htm}}</ref> === Julai === * 1 Julai - Perkhidmatan bas mini Kuala Lumpur secara rasmi ditamatkan. * 7 Julai - [[NTV7]] majlis pelancaran secara rasmi oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-4, [[Mahathir Mohamad]] pada bertepatan dengan cuti umum hijriah [[Maulidur Rasul]] (12 [[Rabiulawal]] 1418H) jam 8:30 malam di "Konsert Antara Dua Irama" yang disiarkan secara langsung di Pusat Penyiaran, [[Shah Alam]]. Dan rancangan pelancaran ini menampilkan artis veteran seperti: [[Aziz Sattar]], [[Ahmad Daud]], [[Saadiah]], [[Kassim Masdor]], [[Mohd Nor bin Mohd Yusofe|Yusnor EF]] dan [[S. Shamsuddin]], juga disokong oleh beberapa artis baharu seperti: [[Jay Jay]], [[Shamsul Azhar Nazeer|Sam]] ([[Innuendo]]), [[Erra Fazira]], [[Ning Baizura]], [[Camelia]], [[A2Z]], [[Siti Nurhaliza]], [[Shahrizan bin Mat Saleh|Sharizan]] dan [[Ziana Zain]]. * 11 Julai - [[Stadium Negara]] di [[Kompleks Sukan Negara]] di [[Bukit Jalil]] dibuka secara rasmi.<ref>[http://kllibrary.dbkl.gov.my/client/print/direct/pkl/q$003dMalaysia$0026rw$003d50$0026d$003dent$00253A$00252F$00252FSD_ASSET$00252F0$00252F124$00253AASSET$00253A58$00253A81$0026pe$003dd$00253A$0026;jsessionid=B643EDFD358FEA705DE6313D88BDD008 Bangunan Stadium Negara.]</ref> === Ogos === * Ogos - '''[[Tragedi Highland Towers]]:''' ** Tindakan undang-undang yang dikemukakan oleh 73 penduduk di dua dan tiga pangsapuri Highland Towers dan perbicaraan yang diadakan di Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur di hadapan Hakim Mahkamah Tinggi, Datuk James Foong. Saman terhadap pemaju dan sembilan orang lain untuk kerugian yang dialami antara RM31 juta dan RM35 juta. Kumpulan itu menyaman rancangan Highland Properties Sdn Bhd, Wong Tin Sang, jurutera Wong Yuen Kean, Majlis Perbandaran Ampang (MPAJ), Arab-Malaysian Finance Berhad, Tropic Developments Sdn Bhd dan Metroplux Sdn Bhd.<ref>http://www.hba.org.my/archive/focus/HT/1998.htm</ref> * 1 Ogos - Di Singapura, CIQ Malaysia untuk penumpang kereta api kontroversi kekal di stesen kereta api Tanjong Pagar selepas Singapura dipindahkan CIQ untuk Woodlands Train Checkpoint. * 1 Ogos - [[Perodua Kembara]], kenderaan 4WD Malaysia pertama dilancarkan. * 17 Ogos – [[Dewan Filharmonik Petronas]] (anak syarikat milik [[Orkestra Filharmonik Malaysia]] telah diwujudkan buat pertama kali), [[Aquaria KLCC]] dan [[Suria KLCC]] [[Menara Berkembar Petronas]] di Pusat Bandaraya Kuala Lumpur (KLCC) telah dibuka secara rasmi. === September === * 1 September - [[Laluan Kelana Jaya|PUTRA LRT]], sistem transit aliran ringan pertama automatik Malaysia mula beroperasi. * 1 September - Kawalan perbankan wang diperkenalkan. Indeks Komposit Bursa Saham Kuala Lumpur (BSKL) meningkat dari 400 mata kepada 500 mata. * 2 September - Dato' Seri [[Anwar Ibrahim]], Timbalan Perdana Menteri telah dipecat daripada jawatannya, Parlimen dan UMNO.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0415&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_04.htm|title=Sejarah ganas reformasi - Politik cara militan perlu dilawan dengan ketegasan|last=|first=|date=|website=Utusan Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802134041/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0415&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_04.htm|archive-date=2017-08-02|dead-url=|access-date=2017-08-02|url-status=dead}}</ref> * 2 September &ndash; Anwar Ibrahim telah diusir dari UMNO dan Dr Munawar Anees, bekas penulis suara Anwar, dan Sukma Darmawan Sasmita Atmadja, adik angkat Anwar, ditahan kerana disyaki terlibat dalam tindakan liwat.<ref name=":0" /> * 11 September - '''[[Sukan Komanwel 1998]]:''' ** Majlis perasmian Sukan Komanwel 1998 diadakan di Stadium Nasional di [[Kompleks Sukan Negara]] oleh Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]].<ref>{{Cite web|url=http://www.canoe.ca/SlamCommonwealth/sep12_jones.html|title=Opening ceremonies were as good as they get|website=www.canoe.ca|access-date=2017-08-02}}</ref> * 11-21 September - '''[[Sukan Komanwel 1998]]:''' ** [[Sukan Komanwel 1998]] diadakan di Kuala Lumpur buat kali pertama di Asia. Malaysia membentuk pingat 10 emas, pingat 14 perak dan pingat 12-gangsa dalam permainan ini.<ref>{{Cite web|url=http://kl98.thecgf.com/|title=16th Commonwealth Games|website=kl98.thecgf.com|access-date=2017-08-02}}</ref> * 20 September - Anwar Ibrahim dialamatkan suatu perhimpunan bantahan hampir 100,000 orang di Kuala Lumpur, selepas itu beberapa penyokongnya berarak ke kediaman kemudian rasmi [[Mahathir Mohamad]] "Sri Perdana" menuntut [[Reformasi (Malaysia)|reformasi]] (pembaharuan ekonomi dan politik) dan peletakan jawatan Mahathir. * 21 September - '''[[Sukan Komanwel 1998]]:''' ** Majlis penutup [[Sukan Komanwel 1998]] diadakan di [[Stadium Negara]] di [[Kompleks Sukan Negara]]. * 29 September - [[Anwar Ibrahim]] telah muncul di mahkamah dan mengaku tidak bersalah atas tuduhan [[rasuah]] dan [[liwat]].<ref>[http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=37269 Dr M: Up to Anwar to sue over 'gay' remark] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110621232043/http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=37269 |date=21 June 2011 }}, ''Daily Express'', 22 September 2005.</ref><ref>[https://www.malaysiakini.com/news/59852 Statutory Declaration from Dr. Munawar Ahmad Anees] 7 November 1998</ref> === Oktober === * [[Proton Perdana]] V6 dan [[Proton Satria]] GTi telah dilancarkan. === November === * 1 November - [[Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia]] (SKMM) telah ditubuhkan.<ref>{{cite web|url=http://www.agc.gov.my/Akta/Vol.%2012/Act%20588.pdf|title=Malaysian Communications and Multimedia Commission Act 1998 (Act 588)|work=Laws of Malaysia|publisher=Attorney's General Chambers of Malaysia|year=2006|accessdate=30 September 2014|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140825010304/http://www.agc.gov.my/Akta/Vol.%2012/Act%20588.pdf|archivedate=25 August 2014|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.aelb.gov.my/aelb/malay/dokumen/STA/1-AELB_STA_2010-PresentationRevNFB.pdf|title=Strategic Trade Act 2010 (Act 708)|publisher=Atomic Energy Licensing Board|year=2006|accessdate=30 September 2014|format=PDF|archive-date=2011-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708113032/http://www.aelb.gov.my/aelb/malay/dokumen/STA/1-AELB_STA_2010-PresentationRevNFB.pdf|url-status=dead}}</ref> * 17-18 November - Mesyuarat Menteri-Menteri [[APEC]] Kesepuluh diadakan di Kuala Lumpur. === Disember === * 12 Dis - [[Muzium Kesenian Islam|Muzium Kesenian Islam Malaysia]] dibuka secara rasmi. == Hari Kebangsaan == === Tema === '''Negara Kita Tanggungjawab Kita''' === Perarakan Hari Kebangsaan === * [[Georgetown]], [[Pulau Pinang]] == Sukan == * 17-19 April - [[Grand Prix motosikal Malaysia]] [[1998]] * 11-21 September - [[Sukan Komanwel 1998]]<ref>{{cite web|url=http://library.perdana.org.my/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1996-1998/1996pz/suka%20dukegara%201996.pdf|title=Suka Duka Sukan Negara 1996|access-date=2018-01-28|archive-date=2017-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20170331031225/http://library.perdana.org.my/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1996-1998/1996pz/suka%20dukegara%201996.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://library.perdana.org.my/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1996-1998/1996ko/ong%20reason%20in%201996.pdf|title=Sports: Azmi Steals Limelight For Wrong Reason in 1996|access-date=2018-01-28|archive-date=2017-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209204134/http://library.perdana.org.my/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1996-1998/1996ko/ong%20reason%20in%201996.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Kelahiran== **4 Januari – *[[Nelissa Nizam]] - pelakon, model, penyanyi *[[Annisa Faizul]] - isteri pelakon, pengarah [[Syahmi Sazli]] * 6 Januari - [[Haziq Nadzli]] - pemain bola sepak **7 Januari – *[[Faisal Halim]] - pemain bola sepak *[[Hun Haqeem]] - pelakon, penyanyi, model **14 Januari – *[[Syada Amzah]] - penyanyi *[[Mohd Ramadhan Bin Jalil|Ramadhan Jalil]] - pemain bola sepak * 15 Januari - [[Ariff Bahran]] - penyanyi, pelakon * 22 Januari - [[Muhammad Amirul Ashraf Bin Ariffin|Amirul Ashraf]] - pemain bola sepak * 23 Januari - [[Azfar Heri]] - personaliti media sosial * 2 Februari - [[Nur Shazrin Mohd Latif]] - pelayar wanita negara * 5 Februari - [[Muhammad Syahmi Bin Safari|Syahmi Safari]] - pemain bola sepak **13 Februari – *[[Dinesh a/l Rajasingam|Dinesh Rajasingam]] - pemain bola sepak *[[Fimie Don]] - penyanyi rap, pelakon, pengacara * 15 Februari – [[Rasyidin Zainal]] – pelakon * 17 Februari - [[Soh Wooi Yik]] - pemain badminton * 18 Februari - [[Muhamad Hamka Bin Daud|Muhamad Hamka Daud]] - pemain bola sepak * 23 Februari - [[Azumi Shazani]] - penyanyi * 26 Februari - [[Mohamad Ikram Bin Nasiran|Ikram Nasiran]] - pemain bola sepak * 28 Februari - [[Ahmad Ikhwan Bin Hafiz|Ikhwan Hafiz]] - pemain bola sepak * 2 Mac - [[Muhammad Syazwan Bin Salihin|Syazwan Salihin]] - pemain bola sepak * 12 Mac - [[Ajoi Zainal]] - penyanyi * 13 Mac - [[Muhammad Shahrul Akmal Bin Mohd Adnan|Shahrul Akmal]] - pemain bola sepak **20 Mac – *[[Jazmy Juma]] - pelakon, model *[[Muhammad Shyamierul Razmee Jasmi|Shyamierul Jasmi]] - pemain bola sepak * 21 Mac - [[Dhia Nur Hilmi]] - personaliti media sosial * 27 Mac - [[Ameer Amri Zainuddin]] - pemain badminton **29 Mac – *[[Lee Zii Jia]] - pemain badminton *[[Hoo Pang Ron]] - pemain badminton * 1 April - [[Tajul Ariff]] - Penyanyi, Pelakon * 6 April - [[Nesa Idrus]] - pelakon * 8 April - [[Isma Sane]] - penyanyi, komposer, penulis lirik * 11 April - [[Isa Isarb]] - [[YouTuber]] * 14 April - [[Nur Azlia Syafinaz Mohd Zais]] - pelumba basikal * 15 April - [[Ahmad Firdaus Bin Ismail|Firdaus Ismail]] - pemain bola sepak * 17 April - [[Puteri Khareeza]] - pelakon, penyanyi, model * 18 April - [[Mia Ibrahim]] - pengacara * 23 April - [[Najib bin Abdullah|Najib Abdullah]] - pemain bola sepak * 24 April - [[Muhammad Hafify Haikal Bin Ismail|Hafify Haikal]] - pemain bola sepak * 29 April - [[Vinsla Santiran]] - penyampai berita * 1 Mei - [[Nick Syaf]] - pelakon, penari, model * 2 Mei - [[Luqman Podolski]] - personaliti media sosial, personaliti internet, pelakon, penyanyi * 9 Mei - [[Syakirah Zulkifly]] - penyampai berita * 20 Mei - [[Yonnyboii]] - penyanyi, komposer, pelakon * 23 Mei - [[Siti Hariesa]] - pelakon, model * 25 Mei - [[Shahrul Nizam]] - pemain bola sepak * 28 Mei - [[Muhammad Khairul Akmal Bin Rokisham|Khairul Akmal Rokisham]] - pemain bola sepak * 16 Jun - [[Haqiem Rusli]] - penyanyi **27 Jun – *[[Aiman Tino]] - penyanyi, pelakon *[[Deerina Sheikh Faisal]] - Penyampai Berita, Pengacara * 2 Julai - [[Lily Hamzah]] - Pengacara [[Astro Arena]] * 8 Julai - [[Kamilia Afiqah]] - penyampai radio, pengacara * 9 Julai - [[Natasha Roslan (pelakon)]] - pelakon, model * 11 Julai - [[Neera Azizi]] - pelakon, penyanyi, model * 14 Julai - [[Mierul Aiman]] - pelakon * 22 Julai - [[Khairul Hafiz Jantan]] - pelari pecut * 1 Ogos - [[Ms Puiyi]] - model * 2 Ogos - [[Nabil Aqil]] - pelakon, model * 4 Ogos – [[Areef Amran]] – pelakon * 25 Ogos - [[Afrina Romzi]] - Penyampai Berita * 28 Ogos - [[Ariel Fesol]] - penyanyi, pelakon, pramugara * 7 September - [[Tuah Adzmi]] - penyanyi * 14 September - [[Fayadh Zulkifli]] - pemain bola sepak **20 September – *[[Iyzdham Ang Kim Hwa]] - peguam, model, pencipta kandungan *[[Khairul Idham Pawi]] - pelumba motosikal **21 September – *[[Zaid Erakad]] – pelakon, model, peserta [[Hero Remaja]] 2021 *[[Kogileswaran Raj]] - pemain bola sepak *[[Muhammad Najmuddin Bin Samat|Najmuddin Samat]] - pemain bola sepak **24 September — *[[Nik Rifaie]] – pelakon *[[Aiman Nasir Wynne]] - selebriti internet, pelakon * 30 September - [[Nelysa Norazlan]] - TikToker * 1 Oktober - [[Daniesh Suffian]] - penyanyi * 2 Oktober - [[Asri Muhamad]] - pemain bola sepak * 6 Oktober - [[Aween Ismail]] - model, pelakon * 19 Oktober - [[Imranul Effendy]] - pelakon * 24 Oktober – [[Abbas Mahmood]] – pelakon * 14 November - [[Yoe Parey]] - pelakon **21 November – *[[Ayunie Rizal]] - penyanyi, pelakon, model *[[:en:Firdhaus Farmizi|Firdhaus Farmizi]] - penyanyi * 26 November - [[Sharifah Rose]] - model, pelakon * 27 November - [[Ooi Zi Heng]] - pemain badminton * 13 Disember - [[Zarrin Nuqman]] - pelakon * 17 Disember - [[Muhammad Syazmil Idham Zainal Abidin]] - pemain badminton * 19 Disember - [[Zynakal]] - rapper, penyanyi, komposer * 22 Disember - [[Nafiz Muaz]] - pelakon ===Tarikh tidak diketahui=== * [[Sadiq M. Jamil]] – pelakon * [[Syamin Azlah]] – pelakon, model * [[Reshma Martin]] – penyanyi * [[Priscella Peter]] – ahli politik == Kematian == * 10 Januari - [[Rohaya Rahman]] &mdash; pelakon veteran * 31 Januari - [[Anwar Malek|Tan Sri Anwar Abdul Malik]] &mdash; Tokoh politik, veteran UMNO * 1 April - [[Junaidah Haris]] - pelakon * 19 April - [[Syed Nahar Shahabuddin]] &mdash; ahli politik * 14 Mei - [[Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah]] [[Terengganu]] &mdash; Sultan Terengganu ke-15 * 12 Jun - [[Yusof Latiff]] &mdash; pelakon * 4 Julai - [[Salleh Kamil]] &mdash; pelakon * 6 Julai - [[Ismail Mohamed Ali]] &mdash; Gabenor [[Bank Negara Malaysia]] kedua * 8 Ogos - [[Junainah Johari]] &mdash; penyanyi * 12 September - [[Awang Hassan|Tun Dr. Awang Hassan]] &mdash; Yang di-Pertua Negeri [[Pulau Pinang]] ke-5 == Lihat juga == * [[1998]] * [[Sejarah Malaysia]] == Rujukan == {{Reflist}} {{S-start}} {{Succession box | before = [[1997 di Malaysia]] | title = Tahun di Malaysia | years = 1998 | after = [[1999 di Malaysia]] }} {{S-end}} {{Tahun di Malaysia}} [[Kategori:1998 di Malaysia]] [[Kategori:Tahun-tahun di Malaysia]] [[Kategori:1990-an di Malaysia]] b9yvj2sqmicyde10b4qex4ibe7cih4e 0 832278 7004383 6829273 2026-11-12T10:40:17Z ~2026-59901-10 425187 /* Anugerah */ 7004383 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Muhammad Fauzi|Yusoff|note=on}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat|Yang Berhormat Tuan]] [[Haji]] | name = Muhammad Fauzi Yusoff | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|KMN|ADUN (Pulau Pinang)}} | native_name = محمد فوزي يوسف | native_name_lang = | image = | caption = | office = [[Pembangkang (Malaysia)|Ketua Pembangkang]] [[Pulau Pinang]] | governor = [[Ahmad Fuzi Abdul Razak]] <br> {{small|(2023–2025)}} <br> [[Ramli Ngah Talib]] <br> {{small|(sejak 2025)}} | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = [[Chow Kon Yeow]] | term_start = 17 November 2023 | term_end = | predecessor = Muhammad Yusoff Mohd Noor <br> ([[Barisan Nasional|BN]]-[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | successor = | constituency = [[Sungai Dua (kawasan negeri)|Sungai Dua]] | constituency_AM1 = [[Sungai Dua (kawasan negeri)|Sungai Dua]] | assembly1 = Negeri Pulau Pinang | predecessor1 = [[Muhamad Yusoff Mohd Noor]] | successor1 = | term_start1 = 12 Ogos 2023 | term_end1 = | majority1 = 5,509 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]]) | birth_name = Muhammad Fauzi bin Yusoff | birth_date = {{Birth date and age|1971|9|24|df=y}} | birth_place = {{flagicon|MAS}}{{flagicon|Penang}} [[Penang]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | resting_place = | citizenship = {{MAS}} | party = {{PAS}} (PAS) | otherparty = [[Perikatan Nasional]] (PN) | occupation = [[Ahli politik]] | profession = | parents = | relations = | spouse = | children = | alma_mater = }} '''Muhammad Fauzi bin Yusoff''' (lahir 24 September 1971) merupakan seorang ahli politik [[Malaysia]] yang telah berkhidmat sebagai [[Pembangkang (Malaysia)|Ketua Pembangkang]] [[Pulau Pinang]] sejak November 2023 dan Ahli [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] (ADUN) bagi [[Sungai Dua (kawasan negeri)|Sungai Dua]] sejak Ogos 2023. Beliau adalah ahli [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS), komponen gabungan [[Perikatan Nasional]] (PN).<ref>{{Cite web |last=Mok |first=Opalyn |date=2023-11-17 |title=Penang PAS chief Fauzi Yusof is new state Opposition leader |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2023/11/17/penang-pas-chief-fauzi-yusof-is-new-state-opposition-leader/102553 |access-date=2024-06-02 |website=Malay Mail |language=en}}</ref> == Politik == Muhammad Fauzi merupakan Pesuruhjaya dan Ketua Dewan Ulama [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] Pulau Pinang. Selain itu, beliau juga merupakan Pengerusi PAS Bahagian [[Balik Pulau (kawasan persekutuan)|Balik Pulau]]. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]<ref>{{Cite web |title=RESULTS OF CONTESTED ELECTION AND STATEMENTS OF THE POLL AFTER THE OFFICIAL ADDITION OF VOTES STATE CONSTITUENCIES FOR THE STATE OF PENANG |url=https://lom.agc.gov.my/act-view.php?type=pub&lang=BI&no=P.U.%20(B)%20326/2018 |access-date=2022-05-01}}</ref><ref>{{cite web |title=RESULTS OF CONTESTED ELECTION AND STATEMENTS OF THE POLL AFTER THE OFFICIAL ADDITION OF VOTES |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1852022/PUB%20373.pdf |access-date=2023-12-01}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018|2018]] | rowspan=2|N11 [[Permatang Pasir (kawasan negeri)|Permatang Pasir]] | rowspan=2 {{party shading/PAS}} | | rowspan=2|Muhammad Fauzi Yusoff ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | rowspan=2 align=right|6,727 | rowspan=2|31.06% |{{Party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|'''[[Muhammad Faiz Fadzil]]'''}} ([[Parti Amanah Negara|'''AMANAH''']]) | align=right|'''9,708''' |'''44.82%''' | rowspan=2|21,605 | rowspan=2|2,981 | rowspan=2|87.30% |- |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Anuar Faisal Yahaya ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|4,979 |22.99% |- |[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]] |'''N05 [[Sungai Dua (kawasan negeri)|Sungai Dua]]''' | bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |{{nowrap|'''Muhammad Fauzi Yusoff'''}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align=right|'''13,988''' |'''62.26%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Shaik Hussein Mydin]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|8,479 |37.74% |22,600 |5,509 |80.43% |} == Anugerah == * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|50px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (KMN) (2021)<ref>{{Cite web|url=https://www.istiadat.gov.my/wp-content/uploads/2021/11/9.-Senarai-Media-Penerima-DKBPP-Tahun-2021-K.M.N..pdf|title=Senarai Penerima Kesatria Mangku Negara Tahun 2021|date=13 November 2021|website=Bahagian Istiadat dan Urusetia Antarabangsa|url-status=live|access-date=13 November 2021}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} {{Parti Islam Se-Malaysia}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Anggota Parti Islam Se-Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Pulau Pinang]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-15]] 9kseb8kalttnlzzreas20lr6ylbn5wi 0 837235 7004216 5025537 2026-11-12T08:37:07Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004216 wikitext text/x-wiki {{Monarchism |expanded=all}} '''Kerabat diraja''' ialah keluarga terdekat [[Monarki|raja]] atau [[ratu memerintah]], dan adakalanya keluarga besar baginda. Istilah '''keluarga imperial''' sesuai menggambarkan keluarga [[maharaja]] atau [[Maharaja|maharani]], dan istilah '''keluarga paus''' memerihalkan keluarga seorang [[paus]], manakala istilah '''keluarga comital''', '''keluarga ducal family''', '''keluarga grand ducal''', atau '''keluarga princely''' adalah lebih sesuai untuk menggambarkan saudara-mara seorang [[count]], [[duke]], [[grand duke]] atau [[putera]] yang memerintah. Walau bagaimanapun, dalam istilah biasa, mana-mana ahli keluarga yang [[memerintah]] oleh hak turun-temurun sering dirujuk sebagai "kerabat diraja." Ia juga adalah adat dalam beberapa kalangan untuk merujuk kepada hubungan jauh [[raja]] yang digulingkan dan keturunan beliau sebagai keluarga diraja. [[Dinasti]] kadang-kadang dirujuk sebagai "Dewan ...". Sehingga Julai 2013, terdapat 26 monarki berdaulat aktif di dunia yang memerintah atau memerintah 43 negara.<ref>[http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2013/07/22/meet-the-worlds-other-25-royal-families/ Meet the world’s other 25 royal families]</ref> ==Ahli-ahli kerabat diraja== [[Image:Louis14-Family.jpg|thumb|Kerabat Diraja [[Kerajaan Perancis|Perancis]] dalam pakaian klasik semasa pemerintahan [[Louis XIV dari Perancis|Louis XIV]].]] Sebuah kerabat diraja biasanya termasuk isteri kepada raja yang memerintah, pasangan kepada raja yang telah meninggal dunia, anak-anak, cucu, abang, kakak, dan sepupu sebelah bapa raja yang memerintah, serta pasangan mereka. Dalam beberapa kes, ahli kerabat diraja boleh meliputi cicit dan keturunan yang lebih jauh daripada seorang monark. Dalam monarki tertentu di mana [[penurunan takhta]] secara sukarela adalah perkara biasa, seperti [[Belanda]], kerabat diraja juga boleh termasuk satu atau lebih bekas monarki. Biasanya terdapat perbezaan antara mereka yang berdarah diraja dan orang-orang yang berkahwin dengan keluarga diraja. Dalam keadaan tertentu, keluarga diraja ditakrifkan oleh yang memegang gaya [[Yang Teramat Mulia]] dan [[Duli Yang Maha Mulia]].<ref>[http://www.saskd.ca/heritage.pdf Department of National Defence: ''The Honours, Flags and Heritage Structure of the Canadian Forces''; pg 281]</ref> Dalam kebanyakan sistem, hanya orang dalam keluarga kecil tahap pertama adalah dinas, iaitu, bakal pengganti takhta (melainkan jika ahli keluarga tahap kedua juga mempunyai hak takhta dalam hak mereka sendiri, kejadian yang kerap berlaku dalam keluarga diraja yang sering berkahwin campur). Perkara ini tidak sentiasa diperhatikan; beberapa monarki telah dikendalikan oleh prinsip ''[[jure uxoris]]''. Di samping itu, saudara-mara tertentu kepada raja (melalui darah atau perkahwinan) mempunyai keistimewaan khas dan tertakluk kepada undang-undang tertentu, konvensyen, atau adat istimewa. Fungsi tepat sebuah keluarga diraja berbeza-beza bergantung kepada sama ada tatanegara berkenaan adalah [[monarki mutlak]], [[raja berperlembagaan]], atau di antara kedua-duanya. Dalam monarki tertentu, seperti yang terdapat di [[Arab Saudi]] atau [[Kuwait]], atau dalam sistem politik di mana raja yang sebenarnya menjalankan kuasa eksekutif, seperti [[Jordan]], bukanlah perkara luar biasa untuk ahli-ahli kerabat diraja untuk memegang jawatan penting kerajaan atau ketenteraan. Dalam kebanyakan monarki berperlembagaan, bagaimanapun, ahli-ahli kerabat diraja melaksanakan fungsi awam, sosial, atau upacara tertentu, tetapi mengelakkan diri daripada sebarang penglibatan dalam politik pilihan raya atau tadbir sebenar negara. Komposisi tertentu keluarga diraja berbeza dari negara ke negara, demikian pula gelaran diraja yang dipegang oleh ahli-ahli keluarga. Komposisi keluarga diraja boleh dikawal selia oleh undang-undang yang digubal oleh badan perundangan (contohnya Sepanyol, [[Belanda]], dan Jepun sejak 1947), hak dan common law tradisi berdaulat (contohnya United Kingdom), atau undang-undang kerabat persendirian (contohnya [[Liechtenstein]], bekas kerabat pemerintah [[Bavaria]], [[Prussia]], [[Hanover]], dan lain-lain.). Statut awam, peruntukan perlembagaan, atau konvensyen juga boleh mengawal selia perkahwinan, nama dan gelaran peribadi ahli kerabat diraja. Ahli-ahli kerabat diraja mungkin atau tidak mempunyai nama keluarga atau nama dinasti. Dalam sebuah negara raja berperlembagaan, apabila seorang raja itu mangkat, sentiasa ada undang-undang atau tradisi pewarisan takhta yang sama ada menyatakan formula bagi mengenalpasti dengan tepat [[turutan pewarisan]] di kalangan ahli keluarga dalam turutan pewarisan takhta atau menentukan suatu proses di mana ahli keluarga dipilih untuk mewarisi mahkota. Biasanya dalam kes terdahulu [[susunan pewarisan turun-temurun]] yang tepat di kalangan individu diraja boleh dikenal pasti pada suatu waktu tertentu semasa sebelum [[pemerintahan]] (contohnya [[susunan pewarisan takhta British|United Kingdom]], [[Senarai seigneur Sark|Sark]], [[Aga Khan|Nizari Ismailis]], [[susunan pewarisan takhta Jepun|Japan]], [[Rain Queen|Balobedu]], [[susunan pewarisan takhta Sweden|Sweden]], [[Empayar Benin|Kerajaan Benin]]) manakala dalam kes terkemudian pewaris takhta boleh dipilih (atau diubah) hanya semasa pemerintahan atau sejurus selepas kemangkatan raja yang sebaik sebelum (contohnya [[Senarai raja Kemboja|Kemboja]], [[Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu#Wives|KwaZulu Natal]], [[Kabaka Buganda#Pemilihan raja-raja|Buganda]], [[Pewaris kepada takhta Arab Saudi|Arab Saudi]], [[Politik Swaziland#Monarki|Swaziland]], [[orang Yoruba|Yorubaland]], [[Pergerakan Raja Māori|Kingitanga]]). Sesetengah monarki menggunakan campuran proses pemilihan ini ([[Yang di-Pertuan Agong|Malaysia]], [[Susunan penggantian takhta Monegasque|Monaco]], [[Susunan penggantian takhta Tonga|Tonga]], [[Susunan penggantian takhta Jordan|Jordan]], [[Susunan penggantian takhta Maghribi|Maghribi]]), membolehkan untuk kedua-dua kaedah yang boleh dikenal pasti untuk penggantian takhta serta kuasa untuk raja, dinasti atau institusi lain mengubah susunan dalam keadaan tertentu tanpa mengubah undang-undang umum penggantian. Sesetengah negara [[Penghapusan pemerintahan beraja|menghapuskan]] kerabat diraja sama sekali, seperti dalam pasca revolusi Perancis (akhirnya pada tahun 1870) dan Rusia (1917). == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == {{Commonscat-inline|Royal families}} {{Monarchies}} {{Authority control}} [[Category:Keluarga diraja| ]] 62ao2wghdw36i3zqdmt8kxr6ul0hrkn 10 837883 7004301 6982545 2026-11-12T09:30:59Z ~2026-59926-63 425206 /* */ 7004301 wikitext text/x-wiki {{sidebar | name = Kerabat Diraja Perak | bodyclass = collapsible collapsed | titlestyle = font-size:88%; background:lavender; | title = {{resize|150%|[[Sultan Perak|Kerabat Diraja Perak]]}} | image =[[Fail:Jata negeri perak.jpg|100px]] | headingstyle = background:lavender | contentstyle = text-align:left; border-top:1px #aaa solid; | content1 = *'''[[Sultan Nazrin Muizzuddin Shah ibni Almarhum Sultan Azlan Muhibbuddin Shah|DYMM Paduka Seri Sultan Perak]]'''<br/>'''[[Tuanku Zara Salim|DYMM Raja Permaisuri Perak]]''' ** [[Raja Azlan Muzzaffar Shah|YTM Raja Kecil Besar Perak]] ** [[Raja Nazira Safya|YTM Raja Nazira Safya]] * [[Tuanku Bainun|YMM Raja Permaisuri Tuanku Bainun]] *[[Raja Jaafar ibni Almarhum Raja Muda Musa|DYTM Raja Muda Perak]]<br/>[[Raja Nazhatul Shima|DYTM Raja Puan Besar Perak]] ** YM Raja Shah Azman (''anakanda'' Raja Nor Mahani) ** YM Raja Nor Azwina (''anakanda'' Raja Nor Mahani)<br/>Encik Christopher Daud Grant * [[Raja Iskandar Dzulkarnain ibni Almarhum Sultan Idris Al-Mutawakkil Alallahi Shah II|DYAM Raja Di-Hilir Perak]]<br/>[[Tunku Soraya|DYAM Raja Puan Muda Perak]] **YM Raja Nabil Imran Abdul Aziz<br/> YBhg. Che’ Jocelyn Nur Alina Abdullah *** YM Raja Sarah Bahiyah *** YM Raja Abdul Halim Iskandar **YM Raja Idris Shah <br/> YBhg. Che’ Anis Nabilla binti Dato' Abdul Razak *** YM Raja Intan Soraya *** YM Raja Aisha Sofea ** YM Raja Sarina Intan Bahiyah <br/>Encik Muhammad Firdaus Bin Muhammad Sukor ** YM Raja Safia Azizah ** YM Raja Siffuddin Muazzam Shah *[[Raja Ahmad Nazim Azlan Shah|YTM Raja Kecil Sulong Perak]]<br>YM Cik Puan Datin Seri Nadia Esham binti Esham ** [[Noraini Jane|YBhg. Dato' Seri Noraini Jane]] (''Bonda Raja Kecil Sulong Perak'') ** YM Raja Eminah Alliyah<br/>Encik Mustafa Mohammad Abdullah (''né'' Patrick Mcdonald) ** YM Raja Bainunisa Safia *YTM Raja Kecil Tengah<br/>YABhg. Che’ Puan Kecil Tengah ** YM Raja Muhammad Azryn Shah <br/>YBhg. Che’ Hezrin Nazlin ** YM Raja Muhammad Ibrahim <br/>YBhg. Che’ Sazelinoor *** YM Raja Ahmad Zarif Iskandar *** YM Raja Ahmad Zakwan Ilmi ** YM Raja Anis Azyarina * YTM Raja Kecil Bongsu <br/>YTM Raja Puan Kecil Bongsu ** YM Raja Shamir <br/>YBhg. Che’ Fadzliza Hamin *** YM Raja Amaluddin Chulan ** YM Raja Zara Dariah <br/> Encik Muhammad Rizal ** YM Raja Zana Nadiah <br/>YBhg. Encik Shahzan ** YM Raja Dara Zaliah ** YM Raja Dana Afzan | heading2 = Kerabat [[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah|Sultan Azlan Shah]] | content2 = [[Tuanku Bainun|YMM Raja Permaisuri Tuanku Bainun]], ''Paduka Bonda Sultan Perak'' * YTM [[Raja Azureen]]<br/>YBhg. Dato' Seri Mohd Salleh ** Latiff Mohd Salleh ** YBhg. Datin Nurlin Mohd Salleh<br/>YDM Dato' Syed Haizam Hishamuddin Putra Jamalullail, ''Engku Panglima Setia Diraja Selangor'' *** YM Sharifah Nur Alara Budriah Jamalullail *** YM Syed Azlan Salahuddin Putra Jamalullail *** YM Sharifah Nur Zahra Hatijah Jamalullail *** YM Sharifah Nur Ilana Bainunsafia Jamalullail ** Azlin Mohd Salleh ** Azim Mohd Salleh * YBhg. Dato' Seri [[Noraini Jane]], ''Balu'' [[Raja Ashman Shah]] ** YTM [[Raja Ahmad Nazim Azlan Shah]], ''Raja Kecil Sulong Perak''<br>YM Cik Puan Datin Seri Nadia Esham binti Esham ** YM Raja Eminah Alliyah<br/>Encik Mustafa Mohammad Abdullah (''né'' Patrick Mcdonald) ** YM Raja Bainunisa Safia * YTM [[Raja Eleena]]<br/>YBhg. Dato' Seri Ismail Farouk ** Omar Azlan ** Imran Azlan ** Ashman Azlan ** Puteri Alia Azleena<br/>YM Tengku Muhammad Ariff bin Tengku Dato' Sri Ahmad Faisal ** Puteri Nur Iman Sofia * YTM [[Raja Yong Sofia]]<br/> YM Tunku Dato' Seri Kamel bin Tunku Rijaludin ** YM Tunku Aznal Shahabudin ** YM Tunku Amira Shahabudin ** YM Tunku Maisara Shahabudin ---- | heading3 = Kerabat [[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah|Sultan Idris Shah]] | content3 = * DYTM [[Raja Nazhatul Shima]], ''Raja Puan Besar Perak''<br/>DYTM [[Raja Jaafar]], ''Raja Muda Perak'' ** YM Syed Saif Alsagoff (''anakanda'' Syed Omar Alsagoff) ** YM Syed Ibrahim Alsagoff (''anakanda'' Syed Omar Alsagoff)<br/>YBhg. Che’ Suzanna Farah *** YM Sharifah Nadyatul Iman Alsagoff *** YM Syed Ismail Iman Alsagoff *** YM Sharifah Salma Elora Alsagoff *** YM Syed Ali Eisa Alsagoff ** YM Syed Redzuan Alsagoff (''anakanda'' Syed Omar Alsagoff)<br/>YM Sharifah Nadiah Almahdaly ** YM Syed Shareef Alsagoff (''anakanda'' Syed Omar Alsagoff) ** YM Syed Idris Alsagoff (''anakanda'' Syed Omar Alsagoff) ** YM Syed Iskandar Alsagoff (''anakanda'' Syed Omar Alsagoff)<br/>YBhg. Che’ Vivian Khor Min Zi * DYAM [[Raja Iskandar Dzurkarnain]], ''Raja Di-Hilir Perak'' <br/>DYAM [[Tunku Soraya]], ''Raja Puan Muda Perak'' ** YM Raja Nabil Imran Abdul Aziz<br/> YBhg. Che’ Jocelyn Nur Alina Abdullah *** YM Raja Sarah Bahiyah *** YM Raja Abdul Halim Iskandar ** YM Raja Idris Shah <br/>YBhg. Che’ Anis Nabilla binti Dato’ Abdul Razak *** YM Raja Intan Soraya *** YM Raja Aisha Sofea ** YM Raja Sarina Intan Bahiyah <br/>Encik Muhammad Firdaus Bin Muhammad Sukor ** YM Raja Safia Azizah ** YM Raja Siffudin Muazzam Shah * YAM Raja Dato' Seri Izzuddin Iskandar Shah<br/>YM Tengku Datin Seri Noor Hazah ** YM Raja Teh Umi Kalsom ** YM Raja Muzaffar Idris Shah ** YM Raja Putra Muhamad Riza * KDYMM Seri Paduka Baginda [[Raja Zarith Sofiah]], ''Raja Permaisuri Agong & Permaisuri Johor''<br/>KDYMM Seri Paduka Baginda [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]], ''Yang di-Pertuan Agong & Sultan Johor'' ** DYAM [[Tunku Ismail ibni Sultan Ibrahim|Tunku Mahkota Ismail]], ''Pemangku Sultan & Tunku Mahkota Johor''<br/>YAM [[Che’ Puan Mahkota Khaleeda Johor|Che' Puan Mahkota Khaleeda]], ''Suri Pemangku Sultan & Tunku Mahkota Johor'' *** YAM Tunku Khalsom Aminah Sofiah *** DYAM [[Tunku Iskandar ibni Tunku Ismail|Tunku Iskandar]], ''Raja Muda Johor'' *** YAM Tunku Abu Bakar Ibrahim *** YAM Tunku Zahrah Zarith Aziyah ** [[Tunku Aminah Maimunah Iskandariah|YAM Tunku Tun Aminah Maimunah Iskandariah]], ''Paduka Puteri Tunku Puteri Johor''<br/>YB Dato' Dennis Muhammad Abdullah (''né'' Dennis Verbaas) *** Layla Sofiah *** Danial (''Nama penuh belum diketahui '') ** [[Tunku Idris Iskandar|YAM Tunku Idris Iskandar Ismail Abdul Rahman Al Haj]], ''Tunku Temenggong Johor'' ** [[Tunku Abdul Rahman ibni Sultan Ibrahim|YAM Tunku Abdul Rahman Hassanal Jefri Al Haj]], ''Tunku Panglima Johor'' ** [[Tunku Abu Bakar|YAM Tunku Abu Bakar Mahmood Iskandar Ibrahim Al Haj]], ''Tunku Putera Johor'' * YAM [[Raja Jamil Ariffin|Raja Dato' Seri Ir. Jamil Ariffin]]<br/>YBhg. Datin Seri Fazilah Hani binti Dato' Harun ** YM Raja Rafiuddin Ariff Shah (''anakanda'' Tengku Zalila)<br/>YBhg. Che’ Nur Shazwani ** YM Raja Idris Iskandar Shah (''anakanda'' Tengku Zalila) ** YM Raja Muhammad Hazim Shah (''anakanda'' Tengku Zalila) }}<noinclude> [[Kategori:Templat Perak]] [[Kategori:Templat pemerintahan beraja Malaysia]] </noinclude> 7pxqzzyl6zzf6uuyszb5amxqxyhqupv 0 839200 7004157 6813279 2026-11-12T06:31:37Z ~2026-59780-28 425179 /* Sejarah */ 7004157 wikitext text/x-wiki {{Rujukan|date=November 2017}} {{for|penyanyi kumpulan [[Guns N' Roses]]|Axl Rose}} {{Infobox musical artist |name = AXL's |alias = ''All Size Xtra Large'' |image = |background = |occupation = Kugiran |Instrument = |Influences = |origin = {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |genre = [[Slow rock]], [[pop rock]], [[balada]] |yearsactive = 1994&ndash;2009 |label = [[NOVA Muzik Sdn Bhd|Nova Music]] |associated_acts = [[LY & Baiduri (komposer)|LY & Baiduri]] |current_members = [[Mohd Suhaili Elas Elias|Elly]] (vokal)<br>Rizz (dram)<br>Atar (gitar)<br>Topek (gitar) |past_members = Man Jig (bass)<br>Riz (dram)<br>Farouk (gitar)<br>Boy (gitar) }} '''AXL's''' ialah sebuah kumpulan [[rock]] yang berasal dari [[Malaysia]]. Kumpulan ini menyampaikan lagu-lagu [[Sejarah muzik rock di Malaysia|rock Melayu]]. Kumpulan ini terkenal menerusi lagu-lagu hit seperti ''Akulah Kekasihmu'', ''Andai Dapat Ku Undur Masa'' dan ''Seandainya Kita Sehati Sejiwa''. == Sejarah == AXL's adalah kependekan bagi '''All Size Xtra Large'''. Kumpulan ini ditubuhkan pada tahun 1994, dianggotai oleh seramai Lima orang anggota iaitu Elly di posisi vokal, Farock selaku pemain gitar utama, Boy selaku gitar kedua, Riz di posisi pemain dram dan Man Jig selaku pemain bes. Pada 14 Mei 1996, kugiran ini mendapat tawaran merakamkan album sulung mereka yang berjudul sendiri di bawah label AUDIO ONE lalu menjadikan kugiran ini seramai lima orang ahli, manakala Riz pula telah digantikan oleh Lee atas sebab penyambungan pelajaran. Pada tahun 1997, kugiran ini telah mengeluarkan sebuah lagi album yang bertajuk ''Ikrarku janjiku, Lagu Ikrarku janjiku diproduce oleh merdeka sendiri Dan boy masih terlibat dlm pembikinan album terse but,'' lalu kugiran ini kembali kepada empat orang ahli oleh kerana pengunduran Boy atas tujuan projek khas beliau bersama Mael XPDC manakala Farock kembali menjadi pemain gitar utama. == Barisan keanggotaan == === Ahli asal === * Elly - (Vokal) * Farock - (Pemain guitar rhythm ) * Boy - (Pemain gitar Utama) * Man Jig - (Pemain bes) * Riz - (Pemain dram) == Diskografi == === Album-album stufio === # AXL'S (1996) # Ikrarku Janjiku (1997) # Lentok Berbisa (2009) # Terbaik A.X.L'S (2010) # Mentari Dan Bulan (2011) # Tetapkan Jiwaku (2014) ===Runut=== ==== AXL'S (1996) ==== # Kebenaran # Padah Asmara # Sebelum Terlajak Jauh # Kekesalan # Miliknya Bahgia Sejati # Pesanan Rock 'N' Roll # Seandainya Kita Sehati Sejiwa # Janji Ku Blues # Khabaran Terlarang # Akulah Kekasihmu ==== Ikrarku Janjiku (1997) ==== # Vakum # Andai Dapat Ku Undur Masa # Ikrar Dariku # Janji, Senda Dan Duka # Ditangan Sendiri # Kerdip Kencana # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Sandiwara Cintamu # Dialah Kekasihku ==== Lentok Berbisa (2009) ==== CD1: # Janganlah Tak Jadi (Lagu Baru) ==== Terbaik A.X.L'S (2010) ==== # Akulah Kekasihmu # Andai Dapat Kuundur Masa # Seandainya Kita Sehati Sejiwa # Vakum # Sandiwara Cintamu # Ujian Asmara # Sebelum Terlajak Jauh # Pesanan Rock 'N' Roll # Padah Asmara # Janji, Senda dan Duka # Dialah Kekasihku # Miliknya Bahagia Sejati # Khabaran Terhalang # Setelah Hati Terluka # Janganlah Tak Jadi (Lagu Baru) ==== Mentari Dan Bulan (2011) ==== # Taman Rindu # 100 X # Cinta Sejati # Janganlah Tak Jadi # Andai Aku Bukan Milikmu # Kau Yang Tak Setia # Teguh Tak Terhakis # Dibawah Mentari Dan Bulan # Akulah Kekasih Mu # Andai Dapat Ku Undurkan Masa # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Tetap Rock 'N' Roll ==== Tetapkan Jiwaku (2014) ==== # Tetapkan Jiwaku # 100 X # Taman Rindu # Cinta Sejati # Andai Aku Bukan Milikmu # Kau Yang Tak Setia # Teguh Tak Terhakis # Dibawah Mentari Dan Bulan # Akulah Kekasih Mu # Andai Dapat Ku Undurkan Masa # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Tetap Rock 'N' Roll ==Pautan luar== [[Kategori: Kumpulan muzik Malaysia|AXL's]] [[Kategori: Kumpulan rock Malaysia|AXL's]] mync1rk58r1rfa38kvrmop4vrycb2fx 7004165 7004157 2026-11-12T06:43:16Z ~2026-59780-28 425179 7004165 wikitext text/x-wiki {{Rujukan|date=November 2017}} {{for|penyanyi kumpulan [[Guns N' Roses]]|Axl Rose}} {{Infobox musical artist |name = AXL's |alias = ''All Size Xtra Large'' |image = |background = |occupation = Kugiran |Instrument = |Influences = |origin = {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |genre = [[Slow rock]], [[pop rock]], [[balada]] |yearsactive = 1994&ndash;2009 |label = [[NOVA Muzik Sdn Bhd|Nova Music]] |associated_acts = [[LY & Baiduri (komposer)|LY & Baiduri]] |current_members = [[Mohd Suhaili Elas Elias|Elly]] (vokal)<br>Rizz (dram)<br>Atar (gitar)<br>Topek (gitar) |past_members = Man Jig (bass)<br>Riz (dram)<br>Farouk (gitar)<br>Boy (gitar) }} '''AXL's''' ialah sebuah kumpulan [[rock]] yang berasal dari [[Malaysia]]. Kumpulan ini menyampaikan lagu-lagu [[Sejarah muzik rock di Malaysia|rock Melayu]]. Kumpulan ini terkenal menerusi lagu-lagu hit seperti ''Akulah Kekasihmu'', ''Andai Dapat Ku Undur Masa'' dan ''Seandainya Kita Sehati Sejiwa''. == Sejarah == AXL's adalah kependekan bagi '''All Size Xtra Large'''. Kumpulan ini ditubuhkan pada tahun 1994, dianggotai oleh seramai Lima orang anggota iaitu Elly di posisi vokal, Farock selaku pemain gitar utama, Boy selaku gitar kedua, Riz di posisi pemain dram dan Man Jig selaku pemain bes. Pada 14 Mei 1996, kugiran ini mendapat tawaran merakamkan album sulung mereka yang berjudul sendiri di bawah label AUDIO ONE lalu menjadikan kugiran ini seramai lima orang ahli. Pada tahun 1997, kugiran ini telah mengeluarkan sebuah lagi album yang bertajuk ''Ikrarku janjiku, Lagu Ikrarku janjiku diproduce oleh merdeka sendiri Dan boy masih terlibat dlm pembikinan album terse but,'' lalu kugiran ini kembali kepada empat orang ahli oleh kerana pengunduran Boy atas tujuan projek khas beliau bersama Mael XPDC manakala Farock menjadi pemain gitar utama sepenuhnya. == Barisan keanggotaan == === Ahli asal === * Elly - (Vokal) * Farock - (Pemain guitar rhythm ) * Boy - (Pemain gitar Utama) * Man Jig - (Pemain bes) * Riz - (Pemain dram) == Diskografi == === Album-album stufio === # AXL'S (1996) # Ikrarku Janjiku (1997) # Lentok Berbisa (2009) # Terbaik A.X.L'S (2010) # Mentari Dan Bulan (2011) # Tetapkan Jiwaku (2014) ===Runut=== ==== AXL'S (1996) ==== # Kebenaran # Padah Asmara # Sebelum Terlajak Jauh # Kekesalan # Miliknya Bahgia Sejati # Pesanan Rock 'N' Roll # Seandainya Kita Sehati Sejiwa # Janji Ku Blues # Khabaran Terlarang # Akulah Kekasihmu ==== Ikrarku Janjiku (1997) ==== # Vakum # Andai Dapat Ku Undur Masa # Ikrar Dariku # Janji, Senda Dan Duka # Ditangan Sendiri # Kerdip Kencana # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Sandiwara Cintamu # Dialah Kekasihku ==== Lentok Berbisa (2009) ==== CD1: # Janganlah Tak Jadi (Lagu Baru) ==== Terbaik A.X.L'S (2010) ==== # Akulah Kekasihmu # Andai Dapat Kuundur Masa # Seandainya Kita Sehati Sejiwa # Vakum # Sandiwara Cintamu # Ujian Asmara # Sebelum Terlajak Jauh # Pesanan Rock 'N' Roll # Padah Asmara # Janji, Senda dan Duka # Dialah Kekasihku # Miliknya Bahagia Sejati # Khabaran Terhalang # Setelah Hati Terluka # Janganlah Tak Jadi (Lagu Baru) ==== Mentari Dan Bulan (2011) ==== # Taman Rindu # 100 X # Cinta Sejati # Janganlah Tak Jadi # Andai Aku Bukan Milikmu # Kau Yang Tak Setia # Teguh Tak Terhakis # Dibawah Mentari Dan Bulan # Akulah Kekasih Mu # Andai Dapat Ku Undurkan Masa # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Tetap Rock 'N' Roll ==== Tetapkan Jiwaku (2014) ==== # Tetapkan Jiwaku # 100 X # Taman Rindu # Cinta Sejati # Andai Aku Bukan Milikmu # Kau Yang Tak Setia # Teguh Tak Terhakis # Dibawah Mentari Dan Bulan # Akulah Kekasih Mu # Andai Dapat Ku Undurkan Masa # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Tetap Rock 'N' Roll ==Pautan luar== [[Kategori: Kumpulan muzik Malaysia|AXL's]] [[Kategori: Kumpulan rock Malaysia|AXL's]] rcyj3q2a4rlgyg0ol31str138tnp8l4 7004167 7004165 2026-11-12T06:44:51Z ~2026-59780-28 425179 /* */ 7004167 wikitext text/x-wiki {{Rujukan|date=November 2017}} {{for|penyanyi kumpulan [[Guns N' Roses]]|Axl Rose}} {{Infobox musical artist |name = AXL's |alias = ''All Size Xtra Large'' |image = |background = |occupation = Kugiran |Instrument = |Influences = |origin = {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |genre = [[Slow rock]], [[pop rock]], [[balada]] |yearsactive = 1994&ndash;2009 |label = [[NOVA Muzik Sdn Bhd|Nova Music]] |associated_acts = [[LY & Baiduri (komposer)|LY & Baiduri]] |current_members = [[Mohd Suhaili Elas Elias|Elly]] (vokal)<br>Rizz (dram)<br>Farouk (gitar)<br>Man Jig (bass) |past_members = Boy (gitar) }} '''AXL's''' ialah sebuah kumpulan [[rock]] yang berasal dari [[Malaysia]]. Kumpulan ini menyampaikan lagu-lagu [[Sejarah muzik rock di Malaysia|rock Melayu]]. Kumpulan ini terkenal menerusi lagu-lagu hit seperti ''Akulah Kekasihmu'', ''Andai Dapat Ku Undur Masa'' dan ''Seandainya Kita Sehati Sejiwa''. == Sejarah == AXL's adalah kependekan bagi '''All Size Xtra Large'''. Kumpulan ini ditubuhkan pada tahun 1994, dianggotai oleh seramai Lima orang anggota iaitu Elly di posisi vokal, Farock selaku pemain gitar utama, Boy selaku gitar kedua, Riz di posisi pemain dram dan Man Jig selaku pemain bes. Pada 14 Mei 1996, kugiran ini mendapat tawaran merakamkan album sulung mereka yang berjudul sendiri di bawah label AUDIO ONE lalu menjadikan kugiran ini seramai lima orang ahli. Pada tahun 1997, kugiran ini telah mengeluarkan sebuah lagi album yang bertajuk ''Ikrarku janjiku, Lagu Ikrarku janjiku diproduce oleh merdeka sendiri Dan boy masih terlibat dlm pembikinan album terse but,'' lalu kugiran ini kembali kepada empat orang ahli oleh kerana pengunduran Boy atas tujuan projek khas beliau bersama Mael XPDC manakala Farock menjadi pemain gitar utama sepenuhnya. == Barisan keanggotaan == === Ahli asal === * Elly - (Vokal) * Farock - (Pemain guitar rhythm ) * Boy - (Pemain gitar Utama) * Man Jig - (Pemain bes) * Riz - (Pemain dram) == Diskografi == === Album-album stufio === # AXL'S (1996) # Ikrarku Janjiku (1997) # Lentok Berbisa (2009) # Terbaik A.X.L'S (2010) # Mentari Dan Bulan (2011) # Tetapkan Jiwaku (2014) ===Runut=== ==== AXL'S (1996) ==== # Kebenaran # Padah Asmara # Sebelum Terlajak Jauh # Kekesalan # Miliknya Bahgia Sejati # Pesanan Rock 'N' Roll # Seandainya Kita Sehati Sejiwa # Janji Ku Blues # Khabaran Terlarang # Akulah Kekasihmu ==== Ikrarku Janjiku (1997) ==== # Vakum # Andai Dapat Ku Undur Masa # Ikrar Dariku # Janji, Senda Dan Duka # Ditangan Sendiri # Kerdip Kencana # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Sandiwara Cintamu # Dialah Kekasihku ==== Lentok Berbisa (2009) ==== CD1: # Janganlah Tak Jadi (Lagu Baru) ==== Terbaik A.X.L'S (2010) ==== # Akulah Kekasihmu # Andai Dapat Kuundur Masa # Seandainya Kita Sehati Sejiwa # Vakum # Sandiwara Cintamu # Ujian Asmara # Sebelum Terlajak Jauh # Pesanan Rock 'N' Roll # Padah Asmara # Janji, Senda dan Duka # Dialah Kekasihku # Miliknya Bahagia Sejati # Khabaran Terhalang # Setelah Hati Terluka # Janganlah Tak Jadi (Lagu Baru) ==== Mentari Dan Bulan (2011) ==== # Taman Rindu # 100 X # Cinta Sejati # Janganlah Tak Jadi # Andai Aku Bukan Milikmu # Kau Yang Tak Setia # Teguh Tak Terhakis # Dibawah Mentari Dan Bulan # Akulah Kekasih Mu # Andai Dapat Ku Undurkan Masa # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Tetap Rock 'N' Roll ==== Tetapkan Jiwaku (2014) ==== # Tetapkan Jiwaku # 100 X # Taman Rindu # Cinta Sejati # Andai Aku Bukan Milikmu # Kau Yang Tak Setia # Teguh Tak Terhakis # Dibawah Mentari Dan Bulan # Akulah Kekasih Mu # Andai Dapat Ku Undurkan Masa # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Tetap Rock 'N' Roll ==Pautan luar== [[Kategori: Kumpulan muzik Malaysia|AXL's]] [[Kategori: Kumpulan rock Malaysia|AXL's]] 1a197714aqmsxha12p8zt3efe3yh9k4 7004168 7004167 2026-11-12T06:46:33Z ~2026-59780-28 425179 7004168 wikitext text/x-wiki {{Rujukan|date=November 2017}} {{for|penyanyi kumpulan [[Guns N' Roses]]|Axl Rose}} {{Infobox musical artist |name = AXL's |alias = ''All Size Xtra Large'' |image = |background = |occupation = Kugiran |Instrument = |Influences = |origin = {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |genre = [[Slow rock]], [[pop rock]], [[balada]] |yearsactive = 1994&ndash;2009 |label = [[NOVA Muzik Sdn Bhd|Nova Music]] |associated_acts = [[LY & Baiduri (komposer)|LY & Baiduri]] |current_members = [[Mohd Suhaili Elas Elias|Elly]] (vokal)<br>Rizz (dram)<br>Farouk (gitar)<br>Man Jig (bass) |past_members = Boy (gitar) }} '''AXL's''' ialah sebuah kumpulan [[rock]] yang berasal dari [[Malaysia]]. Kumpulan ini menyampaikan lagu-lagu [[Sejarah muzik rock di Malaysia|rock Melayu]]. Kumpulan ini terkenal menerusi lagu-lagu hit seperti ''Akulah Kekasihmu'', ''Andai Dapat Ku Undur Masa'' dan ''Seandainya Kita Sehati Sejiwa''. == Sejarah == AXL's adalah kependekan bagi '''All Size Xtra Large'''. Kumpulan ini ditubuhkan pada tahun 1994, dianggotai oleh seramai Lima orang anggota iaitu Elly di posisi vokal, Farock selaku pemain gitar utama, Boy selaku gitar kedua, Riz di posisi pemain dram dan Man Jig selaku pemain bes. Pada 14 Mei 1996, kugiran ini mendapat tawaran merakamkan album sulung mereka yang berjudul sendiri di bawah label AUDIO ONE lalu menjadikan kugiran ini seramai lima orang ahli. Pada tahun 1997, kugiran ini telah mengeluarkan sebuah lagi album yang bertajuk ''Ikrarku janjiku, Lagu Ikrarku janjiku diproduce oleh merdeka sendiri Dan boy masih terlibat dlm pembikinan album terse but,'' lalu kugiran ini kembali kepada empat orang ahli oleh kerana pengunduran Boy atas tujuan projek khas beliau bersama Mael XPDC manakala Farock menjadi pemain gitar utama sepenuhnya. == Barisan keanggotaan == === Ahli asal === * Elly - (Vokal) * Farock - (Pemain guitar utama ) * Boy - (Pemain gitar Rhythm) * Man Jig - (Pemain bes) * Riz - (Pemain dram) == Diskografi == === Album-album stufio === # AXL'S (1996) # Ikrarku Janjiku (1997) # Lentok Berbisa (2009) # Terbaik A.X.L'S (2010) # Mentari Dan Bulan (2011) # Tetapkan Jiwaku (2014) ===Runut=== ==== AXL'S (1996) ==== # Kebenaran # Padah Asmara # Sebelum Terlajak Jauh # Kekesalan # Miliknya Bahgia Sejati # Pesanan Rock 'N' Roll # Seandainya Kita Sehati Sejiwa # Janji Ku Blues # Khabaran Terlarang # Akulah Kekasihmu ==== Ikrarku Janjiku (1997) ==== # Vakum # Andai Dapat Ku Undur Masa # Ikrar Dariku # Janji, Senda Dan Duka # Ditangan Sendiri # Kerdip Kencana # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Sandiwara Cintamu # Dialah Kekasihku ==== Lentok Berbisa (2009) ==== CD1: # Janganlah Tak Jadi (Lagu Baru) ==== Terbaik A.X.L'S (2010) ==== # Akulah Kekasihmu # Andai Dapat Kuundur Masa # Seandainya Kita Sehati Sejiwa # Vakum # Sandiwara Cintamu # Ujian Asmara # Sebelum Terlajak Jauh # Pesanan Rock 'N' Roll # Padah Asmara # Janji, Senda dan Duka # Dialah Kekasihku # Miliknya Bahagia Sejati # Khabaran Terhalang # Setelah Hati Terluka # Janganlah Tak Jadi (Lagu Baru) ==== Mentari Dan Bulan (2011) ==== # Taman Rindu # 100 X # Cinta Sejati # Janganlah Tak Jadi # Andai Aku Bukan Milikmu # Kau Yang Tak Setia # Teguh Tak Terhakis # Dibawah Mentari Dan Bulan # Akulah Kekasih Mu # Andai Dapat Ku Undurkan Masa # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Tetap Rock 'N' Roll ==== Tetapkan Jiwaku (2014) ==== # Tetapkan Jiwaku # 100 X # Taman Rindu # Cinta Sejati # Andai Aku Bukan Milikmu # Kau Yang Tak Setia # Teguh Tak Terhakis # Dibawah Mentari Dan Bulan # Akulah Kekasih Mu # Andai Dapat Ku Undurkan Masa # Setelah Hati Terluka # Ujian Asmara # Tetap Rock 'N' Roll ==Pautan luar== [[Kategori: Kumpulan muzik Malaysia|AXL's]] [[Kategori: Kumpulan rock Malaysia|AXL's]] 22x5llj7ucm8a8gqhskteayljsqaw9v 0 853628 7004364 4385711 2026-11-12T10:30:39Z CommonsDelinker 5738 Bot: Menggantikan PPP1.jpg dengan Praskovya_Petrovna_Panteleeva.jpg. 7004364 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Panteleyeva Praskovya Petrovna | image = Praskovya Petrovna Panteleeva.jpg | alt = | caption = Praskovya Panteleyeva | birth_name = | birth_date = 11. 04.1924 | birth_place = [[Sakmara]], [[Rusia]] | death_date = 22.04.2017 | death_place = [[Sakmara]], [[Rusia]] | nationality = [[Rusia]] | other_names = | known_for = Veteran Perang Dunia II yang beranugerah, guru kehormat Rusia | occupation = guru sekolah }} '''Panteleyeva, Praskovya Petrovna''' ([[bahasa Rusia]]: Пантелеева, Прасковья Петровна) (11. 04.1924, [[Sakmara]], daerah [[Orenburg]], [[Rusia]] – 22.04.2017, tempat yang sama) – guru kehormat, seorang veteran Perang Dunia II. == Biografi Ringkas== Dilahirkan di sebuah keluarga petani. Pada tahun 1943, selepas menamatkan pengajian di sekolah tinggi, beliau dipanggil ke dalam tentera dan dihantar ke [[Astrakhan]] untuk dilatih sebagai operator kompleks pengesan kapal terbang. Kemudian dihantar ke Barisan Ukraine di [[Odessa]] kepada batalion 138, rejimen meriam anti-pesawat 679 di mana beliau berkhidmat sehingga pemberhentian dari perkhidmatan tentera pada 23 Jun 1945. Beliau mengambil bahagian dalam pertempuran merebut [[Berlin]]. Sepulangnya ke kampung halaman, beliau bekerja sebagai akauntan di ladang kolektif, sejak tahun 1947 – sebagai pendidik pengakap di sekolah tinggi. Pada tahun 1950, beliau lulus dari Maktab Perguruan bernama V. Kuibyshev di [[Orenburg]] dengan menerima kualifikasi "guru sekolah rendah." Selama tiga tahun beliau bekerja sebagai ketua jabatan persekolahan Jawatankuasa belia Komsomol untuk daerah Sakmara. Pada tahun 1953, beliau kembali bekerja di sekolah rendah sebagai guru dan bekerja di situ selama 33 tahun. Beliau juga pernah berkhidmat sebagai juruhebah di stesen radio tempatan, mengambil bahagian dalam kegiatan budaya amatur, termasuk konsert keliling di ladang-ladang kolektif <ref> Irina Foos. "Dan dalam pertempuran, dan dalam pekerjaan-Nya." - "Kerja Bilik Darjah. Majalah Orenburzhye pendidikan di rantau ini. " April 2000, p. 6 </ref>. Selepas persaraan, beliau melibatkan diri secara cergas dalam aktiviti sosial dan mengambil bahagian dalam kerja pendidikan patriotik dengan belia, menyanyi di koir "Veteran" daerah Sakmara<ref>Popov, V., Shukoyan V. "Hobi Kreatif Para Veteran di Sakmara." - https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=http://vseuroki.pro/download-536266?a%3Dv </ref> [[File: Panteleeva.jpg |thumb|250px| Beberapa anugerah yang diterima oleh Praskovya Panteleeva. Muzium sekolah tinggi Sakmara]] == Anugerah == * Pingat "Untuk Perkhidmatan Cemerlang di Pertempuran" * Pingat "Untuk Keberanian di Pertempuran untuk Merebut Berlin" * Darjah Perang Patriotik Besar * Beberapa Pingat Peringatan *Gelar ”Warga Kehormat Wilayah Sakmara” (2014) ==Rujukan== <references /> [[Kategori:Kelahiran 1924]] [[Kategori:Veteran Perang Dunia II]] [[Kategori:Kematian 2017]] rtvzpa6z5ji2lac6zjkqmixqv9imp98 0 885028 7003945 7003790 2026-11-11T15:57:32Z Rodri35 425054 Membatalkan semakan [[Special:Diff/7003790|7003790]] oleh [[Special:Contributions/Streetr4|Streetr4]] ([[User talk:Streetr4|bincang]]) 7003945 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Anang | image = Anang Hermansyah caleg.jpg | birthname = Anang Hermansyah | birth_date = {{birth date and age|1969|3|18}} | birth_place = [[Kabupaten Jember]], [[Jawa Timur]], [[Indonesia]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | employer = | nationality = | residence = | occupation = Penyanyi, ahli politik, pelakob | years_active = 1995&ndash;kini | module = {{Infobox musical artist|embed= yes |background = solo singer |instrument = {{plainlist| * [[Vokal]] * [[Gitar]] }} |genre = {{hlist|[[Muzik pop|Pop]], [[hard rock]], [[pop rock]], [[soft rock]] }} |associated_acts= |label = {{flatlist| * [[Warner Music Indonesia]] }} }} | known_for = | spouse = {{marriage|[[Krisdayanti]]|1996|2009|end=div}}<br>{{marriage|[[Ashanty]]|2012}} | children = 4 | relatives = | parents = }} '''Anang Hermansyah''' ({{kelahirankematian|[[Kabupaten Jember|Jember]]|18|3|1969}}) merupakan seorang penyanyi dan ahli politik Indonesia. Beliau merupakan mantan suami kepada penyanyi wanita Indonesia, [[Krisdayanti]]. == Kehidupan peribadi == Anang berkahwin dengan penyanyi [[Krisdayanti]] pada 22 Ogos 1996. Menerusi perkahwinan ini, pasangan ini mempunyai 2 anak, [[Aurel|Titania Aurelie Hermansyah]] dan Azriel Akbar Hermansyah. Sejak perkahwinan mereka, mereka sering kali dilanda gosip. Anang dan Krisdayanti bercerai secara sah pada November 2009 selepas 13 tahun hidup bersama.<ref>{{cite web|url=http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2009/09/01/78842/Anang.Krisdayanti.Cerai|title=Anang-Krisdayanti Cerai|work=Suara Merdeka|date=2009-09-01|archiveurl=https://www.webcitation.org/6AjriZmz2?url=http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2009/09/01/78842/Anang.Krisdayanti.Cerai|archivedate=2012-09-17|accessdate=2012-09-17|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://celebrity.okezone.com/read/2009/10/22/33/268330/m.okezone.com|title=Anang Tak Pernah Hadir, Gugatan KD Dikabulkan|publisher=Okezone.com|first=Johan|last=Sompotan|date=2009-10-22|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Ajrv8lsB?url=http://celebrity.okezone.com/read/2009/10/22/33/268330/m.okezone.com|archivedate=2012-09-17|accessdate=2012-09-17|url-status=live}}</ref> == Diskografi == {{col-begin}} {{col-2}} ;Album solo * ''Biarkanlah'' (1992) * ''Lepas'' (1994) * ''Melayang'' (1996) * ''Tania'' (1999) * ''Jati Diri 1969'' (2001) * ''Mata Cinta'' (2003) * ''Separuh Jiwaku Pergi'' (2009) {{col-2}} ;Album duet * ''Cinta'' (1996) * ''Kasih'' (1997) * ''Buah Hati'' (1998) * ''Makin Aku Cinta'' (2000) * ''Menuju Terang'' (2003) * ''Sepuluh Tahun Pertama'' (2006) * ''Dilanda Cinta'' (2009) * ''Jangan Memilih Aku'' (2010) * ''Tanpa Bintang'' (2010) * ''Jodohku'' (2011) {{col-end}} == Filemografi == * ''Baik-Baik Sayang'' (2011) * ''Romantini'' (2013) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.ananghermansyah.com Laman web rasmi Anang Hermansyah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190124104345/http://ananghermansyah.com/ |date=2019-01-24 }} {{id}} * {{kapanlagi|a|anang_hermansyah}} * {{imdb name|2935141}} *[http://www.instagram.com/anan.amphawan pautan instagram] [[Kategori:Kelahiran 1969]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] 3rgsyitd4etza0z11e2got9ws1atikt 7004032 7003945 2026-11-11T23:30:57Z Streetr4 394473 Membatalkan semakan [[Special:Diff/7003945|7003945]] oleh [[Special:Contributions/Rodri35|Rodri35]] ([[User talk:Rodri35|bincang]]): vandalisme 7004032 wikitext text/x-wiki ''''Teks condong''''{{Infobox person | name = Anang | image = Anang Hermansyah caleg.jpg | birthname = Anang Hermansyah | birth_date = {{birth date and age|1969|3|18}} | birth_place = [[Kabupaten Jember]], [[Jawa Timur]], [[Indonesia]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | employer = | nationality = | residence = | occupation = Penyanyi, ahli politik, pelakob | years_active = 1995&ndash;kini | module = {{Infobox musical artist|embed= yes |background = solo singer |instrument = {{plainlist| * [[Vokal]] * [[Gitar]] }} |genre = {{hlist|[[Muzik pop|Pop]], [[hard rock]], [[pop rock]], [[soft rock]] }} |associated_acts= |label = {{flatlist| * [[Warner Music Indonesia]] }} }} | known_for = | spouse = {{marriage|[[Krisdayanti]]|1996|2009|end=div}}<br>{{marriage|[[Ashanty]]|2012}} | children = 4 | relatives = | parents = }} '''Anang Hermansyah''' ({{kelahirankematian|[[Kabupaten Jember|Jember]]|18|3|1969}}) merupakan seorang penyanyi dan ahli politik Indonesia. Beliau merupakan mantan suami kepada penyanyi wanita Indonesia, [[Krisdayanti]]. == Kehidupan peribadi == Anang berkahwin dengan penyanyi [[Krisdayanti]] pada 22 Ogos 1996. Menerusi perkahwinan ini, pasangan ini mempunyai 2 anak, [[Aurel|Titania Aurelie Hermansyah]] dan Azriel Akbar Hermansyah. Sejak perkahwinan mereka, mereka sering kali dilanda gosip. Anang dan Krisdayanti bercerai secara sah pada November 2009 selepas 13 tahun hidup bersama.<ref>{{cite web|url=http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2009/09/01/78842/Anang.Krisdayanti.Cerai|title=Anang-Krisdayanti Cerai|work=Suara Merdeka|date=2009-09-01|archiveurl=https://www.webcitation.org/6AjriZmz2?url=http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2009/09/01/78842/Anang.Krisdayanti.Cerai|archivedate=2012-09-17|accessdate=2012-09-17|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://celebrity.okezone.com/read/2009/10/22/33/268330/m.okezone.com|title=Anang Tak Pernah Hadir, Gugatan KD Dikabulkan|publisher=Okezone.com|first=Johan|last=Sompotan|date=2009-10-22|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Ajrv8lsB?url=http://celebrity.okezone.com/read/2009/10/22/33/268330/m.okezone.com|archivedate=2012-09-17|accessdate=2012-09-17|url-status=live}}</ref> == Diskografi == {{col-begin}} {{col-2}} ;Album solo * ''Biarkanlah'' (1992) * ''Lepas'' (1994) * ''Melayang'' (1996) * ''Tania'' (1999) * ''Jati Diri 1969'' (2001) * ''Mata Cinta'' (2003) * ''Separuh Jiwaku Pergi'' (2009) {{col-2}} ;Album duet * ''Cinta'' (1996) * ''Kasih'' (1997) * ''Buah Hati'' (1998) * ''Makin Aku Cinta'' (2000) * ''Menuju Terang'' (2003) * ''Sepuluh Tahun Pertama'' (2006) * ''Dilanda Cinta'' (2009) * ''Jangan Memilih Aku'' (2010) * ''Tanpa Bintang'' (2010) * ''Jodohku'' (2011) {{col-end}} == Filemografi == * ''Baik-Baik Sayang'' (2011) * ''Romantini'' (2013) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.ananghermansyah.com Laman web rasmi Anang Hermansyah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190124104345/http://ananghermansyah.com/ |date=2019-01-24 }} {{id}} * {{kapanlagi|a|anang_hermansyah}} * {{imdb name|2935141}} [[Kategori:Kelahiran 1969]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] d9vtgkvx1ytb8e5ztkk4dfk276cd2d4 7004033 7004032 2026-11-11T23:31:27Z Streetr4 394473 /* */ rm 7004033 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Anang | image = Anang Hermansyah caleg.jpg | birthname = Anang Hermansyah | birth_date = {{birth date and age|1969|3|18}} | birth_place = [[Kabupaten Jember]], [[Jawa Timur]], [[Indonesia]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | employer = | nationality = | residence = | occupation = Penyanyi, ahli politik, pelakob | years_active = 1995&ndash;kini | module = {{Infobox musical artist|embed= yes |background = solo singer |instrument = {{plainlist| * [[Vokal]] * [[Gitar]] }} |genre = {{hlist|[[Muzik pop|Pop]], [[hard rock]], [[pop rock]], [[soft rock]] }} |associated_acts= |label = {{flatlist| * [[Warner Music Indonesia]] }} }} | known_for = | spouse = {{marriage|[[Krisdayanti]]|1996|2009|end=div}}<br>{{marriage|[[Ashanty]]|2012}} | children = 4 | relatives = | parents = }} '''Anang Hermansyah''' ({{kelahirankematian|[[Kabupaten Jember|Jember]]|18|3|1969}}) merupakan seorang penyanyi dan ahli politik Indonesia. Beliau merupakan mantan suami kepada penyanyi wanita Indonesia, [[Krisdayanti]]. == Kehidupan peribadi == Anang berkahwin dengan penyanyi [[Krisdayanti]] pada 22 Ogos 1996. Menerusi perkahwinan ini, pasangan ini mempunyai 2 anak, [[Aurel|Titania Aurelie Hermansyah]] dan Azriel Akbar Hermansyah. Sejak perkahwinan mereka, mereka sering kali dilanda gosip. Anang dan Krisdayanti bercerai secara sah pada November 2009 selepas 13 tahun hidup bersama.<ref>{{cite web|url=http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2009/09/01/78842/Anang.Krisdayanti.Cerai|title=Anang-Krisdayanti Cerai|work=Suara Merdeka|date=2009-09-01|archiveurl=https://www.webcitation.org/6AjriZmz2?url=http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2009/09/01/78842/Anang.Krisdayanti.Cerai|archivedate=2012-09-17|accessdate=2012-09-17|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://celebrity.okezone.com/read/2009/10/22/33/268330/m.okezone.com|title=Anang Tak Pernah Hadir, Gugatan KD Dikabulkan|publisher=Okezone.com|first=Johan|last=Sompotan|date=2009-10-22|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Ajrv8lsB?url=http://celebrity.okezone.com/read/2009/10/22/33/268330/m.okezone.com|archivedate=2012-09-17|accessdate=2012-09-17|url-status=live}}</ref> == Diskografi == {{col-begin}} {{col-2}} ;Album solo * ''Biarkanlah'' (1992) * ''Lepas'' (1994) * ''Melayang'' (1996) * ''Tania'' (1999) * ''Jati Diri 1969'' (2001) * ''Mata Cinta'' (2003) * ''Separuh Jiwaku Pergi'' (2009) {{col-2}} ;Album duet * ''Cinta'' (1996) * ''Kasih'' (1997) * ''Buah Hati'' (1998) * ''Makin Aku Cinta'' (2000) * ''Menuju Terang'' (2003) * ''Sepuluh Tahun Pertama'' (2006) * ''Dilanda Cinta'' (2009) * ''Jangan Memilih Aku'' (2010) * ''Tanpa Bintang'' (2010) * ''Jodohku'' (2011) {{col-end}} == Filemografi == * ''Baik-Baik Sayang'' (2011) * ''Romantini'' (2013) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.ananghermansyah.com Laman web rasmi Anang Hermansyah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190124104345/http://ananghermansyah.com/ |date=2019-01-24 }} {{id}} * {{kapanlagi|a|anang_hermansyah}} * {{imdb name|2935141}} [[Kategori:Kelahiran 1969]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] ps4t41nxkxklomrwsux23g09c251n0c 0 887323 7004077 6591566 2026-11-12T02:58:51Z AttentionMan 418851 7004077 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Everything, Everything | image = | alt = | caption = | director = Stella Meghie | producer = {{ubl|Elysa Dutton|Leslie Morgenstein}} | writer = J. Mills Goodloe | based on = {{Based on|''Everything, Everything''|Nicola Yoon}} | starring = {{Plainlist| * Amandla Stenberg] * [[Nick Robinson (pelakon Amerika Syarikat)|Nick Robinson]] * Ana de la Reguera * Anika Noni Rose }} | music = [[Ludwig Göransson]] | cinematography = Igor Jadue-Lillo | editing = Nancy Richardson | studio = {{plainlist| * [[Metro-Goldwyn-Mayer]]<ref name=insight>{{cite web|url=http://www.varietyinsight.com/print_featurefilm_releases.php|title=Film releases|work=[[Variety Insight]]|accessdate=February 14, 2017}}</ref> * Alloy Entertainment<ref name=insight/> }} | distributor = [[Warner Bros. Pictures]]<ref name=insight/> | released = {{Film date|2017|5|19|United States}} | runtime = 96 minutes<ref name=amc>{{cite web|url=https://www.amctheatres.com/movies/everything-everything-52471|title=Everything, Everything|work=[[AMC Theatres]]|accessdate=April 28, 2017}}</ref> | country = Amerika Syarikat | language = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | budget = $10 juta | gross = $61.6 juta<ref name=BOM>{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=everythingeverything.htm |title=Everything, Everything (2017) |website=Box Office Mojo |accessdate=September 19, 2017}}</ref> }} '''''Everything, Everything''''' ialah sebuah [[filem drama]] [[filem romantik|romantik]] Amerika Syarikat tahun 2017 arahan Stella Meghie dan ditulis oleh J. Mills Goodloe, berdasarkan novel 2015 dengan tajuk yang sama oleh Nicola Yoon.<ref>[http://www.nicolayoon.com/everything-everything-book/ ''Everything, Everything''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180323184716/http://www.nicolayoon.com/everything-everything-book |date=2018-03-23 }}, Nicola Yoon website.</ref> Filem ini dibintangi oleh Amandla Stenberg dan [[Nick Robinson (pelakon Amerika Syarikat)|Nick Robinson]]. Filem ini telah dikeluarkan pada 19 Mei 2017, oleh [[Warner Bros. Pictures]]. Ia menerima ulasan yang berbeza daripada pengkritik, dengan pujian ditujukan kepada dua persembahan utama, tetapi kritikan berat yang ditujukan kepada lakon layar; walau bagaimanapun, ia adalah satu kejayaan komersial, berjaya mengutip $61 juta di seluruh dunia pada bajet pengeluaran $10 juta. ==Sinopsis== Seorang wanita muda menghabiskan seluruh waktu hidupnya terkurung di rumahnya akibat penyakit yang dihadapinya dan jatuh cinta terhadap seorang lelaki di sebelah rumahnya. ==Plot== Di pinggir bandar [[Los Angeles]], Maddy Whittier yang berusia 18 tahun sedang dirawat untuk gangguan imun SCID oleh ibunya, Pauline. Jururawatnya, Carla, telah membantu menjaga Maddy selama 15 tahun. Pauline sentiasa memantau status kesihatan anak perempuannya dan memberikan ubat setiap hari. Hanya dia, Carla, dan anak perempuan Carla, Rosa, dibenarkan masuk ke dalam rumah. Maddy tidak dibenarkan meninggalkan rumah atau berinteraksi dengan sesiapa sahaja atau apa-apa sahaja yang belum "dibersihkan". Dia ingin melihat dunia, terutama lautan. Pada suatu hari, sebuah keluarga baru berpindah ke rumah sebelah, dan anak lelaki mereka, yang sebaya dengan Maddy, menarik perhatiannya. Lewat malam itu, semasa dia dan Pauline menonton filem, budak lelaki itu dan kakaknya muncul di depan pintu mereka, menawarkan kek bundt . Pauline dengan sopan menolaknya, dan semasa dia menutup pintu, budak lelaki itu bertanya di mana anak perempuannya. Dia berbohong, memberitahunya Maddy tiada di rumah. Apabila Pauline melihat keinginan Maddy untuk mengenali budak lelaki itu, dia cuba menghalang semua peluang daripada menghubunginya. Ia juga mendedahkan bahawa bapanya ganas dan hubungan mereka renggang. Kemudian, budak lelaki itu menulis alamat e-melnya pada tingkapnya untuk Maddy dan tidak lama kemudian mereka mula berkomunikasi melalui e-mel. Dia memperkenalkan dirinya sebagai Olly, dan mereka menghantar e-mel untuk seketika, mengenali antara satu sama lain dan akhirnya mereka jatuh cinta antara satu sama lain. Mengetahui ibunya tidak akan bersetuju, Maddy meyakinkan Carla untuk diam-diam membenarkan Olly melawatnya di dalam rumah, walaupun Carla membuat mereka berjanji untuk tinggal di bahagian bilik yang berbeza antara satu sama lain. Dia kemudian menjemput Olly pada 4 Julai, kerana ibunya bekerja pada hari itu. Maddy dan Olly berkongsi ciuman yang penuh ghairah ketika bunga api dinyalakan di luar. Keesokan harinya, Maddy melihat Olly bergaduh dengan bapanya di luar. Apabila bapanya menolaknya ke tanah, dia, yang terkejut Pauline, bergegas keluar untuk menenangkan Olly. Menyimpulkan bahawa Maddy dan Olly telah melihat satu sama lain di belakangnya, dia melarang hubungan mereka dan kemudian memecat Carla kerana mengkhianati kepercayaannya. Maddy memutuskan sudah tiba masanya dia mengambil keputusan sendiri, dan menggunakan kad kredit yang dia buka dalam talian sebelum ini, membeli tiket ke Hawaii dan meyakinkan Olly untuk pergi ke sana bersamanya. Dalam perjalanan ke lapangan terbang, Olly menelefon kakaknya, Kara, memberitahunya bahawa dia akan ke Hawaii bersama Maddy selama beberapa hari dan untuk menjaga ibu mereka. Di Hawaii, mereka berkongsi pengalaman romantik dan mengubah hidup. Pauline menelefon polis untuk mencari Maddy, dan apabila dia melihat Kara berjalan di tepi rumah, dia bertanya sama ada dia tahu di mana Maddy dan abangnya tetapi menafikannya. Semasa perjalanan, Maddy pengsan dan Olly bergegas ke hospital dan dia bangun semula di atas katil di rumah. Dia memutuskan hubungan dengan Olly kerana dia tidak mahu membuat kesilapan lagi hanya kerana cinta; Oleh itu, dia tidak dapat mengucapkan selamat tinggal apabila ibunya akhirnya memutuskan untuk meninggalkan bapanya, membawa Olly dan kakaknya pulang ke New York bersamanya. Seorang doktor dari hospital di Hawaii menelefon Maddy untuk memberinya maklumat terkini dan memberitahunya bahawa dia tidak mempunyai penyakit teruk seperti SCID. Menelusuri rekod ibunya, dia tidak menemui apa-apa yang menunjukkan dia pernah didiagnosis dengan gangguan itu. Kesal kerana ibunya telah berbohong kepadanya sepanjang hidupnya , Maddy melarikan diri dari rumah dan tinggal bersama Carla dan Rosa. Seorang doktor mengesahkan Maddy tidak pernah mengalami SCID, hanya sistem imun yang kurang berkembang akibat kurang pendedahan kerana menghabiskan sebahagian besar hidupnya dalam udara yang ditapis. Pauline kemudian memberitahunya bahawa selepas bapa dan abangnya meninggal dunia dalam kemalangan kereta, hanya dia yang tinggal dan dia mahu menjaga keselamatannya. Sambil memberikan Maddy beg barang-barangnya, dia pergi. Kemudian, Maddy bertemu semula dengan Olly di New York, di mana mereka menghidupkan semula percintaan mereka. ==Pelakon== * Amandla Stenberg sebagai Madeline "Maddy" Whittier * [[Nick Robinson (pelakon Amerika Syarikat)|Nick Robinson]] sebagai Oliver "Olly" Bright * Anika Noni Rose sebagai Dr. Pauline Whittier * [Ana de la Reguera sebagai Carla * Taylor Hickson sebagai Kayra Bright ==Penerbitan== Penggembaraan utama filem bermula 6 September 2016, di [[Vancouver]], [[British Columbia]].<ref>{{cite news|title=Everything, Everything With Amandla Stenberg & Nick Robinson|url=http://www.whatsfilming.ca/2016/09/06/everything-everything-movie-with-amandla-stenberg-starts-filming-in-british-columbia/|access-date=November 15, 2016|work=What's Filming|date=September 6, 2016|archive-date=May 15, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170515052624/http://www.whatsfilming.ca/2016/09/06/everything-everything-movie-with-amandla-stenberg-starts-filming-in-british-columbia/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Gittins|first1=Susan|title=NEW MOVIE: EVERYTHING EVERYTHING with Amandla Stenberg & Nick Robinson Starts Filming in Vancouver This Week|url=http://yvrshoots.com/2016/09/new-movie-everything-everything-with-amanda-stenberg-nick-robinson-starts-filming-in-vancouver-this-week.html|access-date=November 15, 2016|work=Hollywood North|date=September 5, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170515041542/http://yvrshoots.com/2016/09/new-movie-everything-everything-with-amanda-stenberg-nick-robinson-starts-filming-in-vancouver-this-week.html|archive-date=May 15, 2017|url-status=dead}}</ref> dan berakhir pada bulan seterusnya pada 7 Oktober 2016. ==Muzik== {{Infobox album | name = Everything, Everything (Runut bunyi) | type = soundtrack | artist = artis lain | cover = | alt = | released = {{start date|2017|05|17}} | recorded = | venue = | studio = | genre = [[Runut bunyi]] | length = | label = [[Interscope Records|Interscope]] | producer = | prev_title = | prev_year = | next_title = | next_year = | misc = {{Singles | name = Everything, Everything (Runut bunyi) | type = soundtrack | single1 = [[Ocean Eyes]] | single1date = November 18, 2016 | single2 = Stay | single2date = February 23, 2017 }} }} {{Track listing |headline = ''Everything, Everything (Runut Bunyi)''<ref>{{cite web |title=Everything, Everything (Original Motion Picture Soundtrack) |url=https://tidal.com/browse/album/73723590 |website=Tidal |date=17 May 2017 |access-date=3 April 2020 |archive-date=26 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026032441/https://tidal.com/browse/album/73723590 |url-status=live }}</ref> |extra_column = Performer(s) |title1 = Heartbeats |extra1 = José González |length1 = 2:28 |title2 = Night Drive |extra2 = Ari Lennox |length2 = 2:31 |title3 = Let's Go |extra3 = Khalid |length3 = 3:28 |title4 = In Your Eyes |extra4 = BadBadNotGood, Charlotte Day Wilson |length4 = 4:08 |title5 = Howling |extra5 = Ry X |length5 = 5:11 |title6 = [[Ocean Eyes]] |extra6 = [[Billie Eilish]] |length6 = 3:23 |title7 = Parking Lot |extra7 = Anderson Paak |length7 = 3:57 |title8 = Stay |extra8 = [[Zedd]], [[Alessia Cara]] |length8 = 3:33 |title9 = Escape |note9 = acoustic |extra9 = Kehlani |length9 = 3:19 |title10 = Girl |extra10 = The Internet, Kaytranada |length10 = 3:58 |title11 = How Did We |extra11 = Skylar Stecker |length11 = 3:44 |title12 = Let My Baby Stay |note12 = cover |extra12 = Amandla Stenberg |length12 = 2:25 |total_length = 39:37 }} {{Infobox album | name = Everything, Everything (Original Motion Picture Score) | type = Film score | artist = [[Ludwig Göransson]] | cover = | alt = | released = {{start date|2017|05|12}} | recorded = | venue = | studio = | genre = | length = | label = Sony Classical | producer = | prev_title = | prev_year = | next_title = | next_year = }} {{Track listing | headline = ''Everything, Everything (Original Motion Picture Score)''<ref>{{cite web |title=Everything, Everything (Original Motion Picture Score) by Ludwig Göransson |url=https://music.apple.com/us/album/everything-everything-original-motion-picture-score/1234821017 |website=Apple Music |date=12 May 2017 |access-date=17 July 2023 |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717123432/https://music.apple.com/us/album/everything-everything-original-motion-picture-score/1234821017 |url-status=live }}</ref> | title1 = Living in a Bubble | length1 = 5:33 | title2 = The Bundt Diaries | length2 = 2:30 | title3 = Completely Gone | length3 = 0:57 | title4 = Book Reviews and Big Dates | length4 = 1:42 | title5 = First Kisses | length5 = 2:40 | title6 = Just Online Friends | length6 = 1:15 | title7 = Infections and Reflections | length7 = 2:44 | title8 = Nurse Janet | length8 = 0:59 | title9 = The Library Fight | length9 = 2:10 | title10 = Ocean Photographs | length10 = 2:44 | title11 = First Flight | length11 = 1:17 | title12 = Cliff Jump | length12 = 1:06 | title13 = First Times | length13 = 2:15 | title14 = Crashing | length14 = 2:14 | title15 = Ellipses | length15 = 1:59 | title16 = Saying Goodbye | length16 = 3:12 | title17 = Truths | length17 = 1:54 | title18 = Everything | length18 = 2:44 | title19 = Everything, Everything | length19 = 1:14 | title20 = End Titles, Last Bundt | length20 = 2:30 | total_length = }} ==Keluaran== Filem ini dikeluarkan pada 19 Mei 2017, oleh [[Warner Bros|Warner Bros Pictures]] dan [[Metro-Goldwyn-Mayer|Metro-Goldwyn-Mayer Pictures]]. Ia pada asalnya dijadualkan pada 18 Ogos 2017, tetapi telah dipindahkan ke tarikh Mei.<ref>{{cite news|last1=D'Alessandro|first1=Anthony|title=Bradley Cooper-Lady Gaga Movie 'A Star Is Born' Gets 2018 Release Date|url=https://deadline.com/2016/11/warner-bros-dates-a-star-is-born-new-lines-rampage-more-1201852069/|access-date=November 15, 2016|work=[[Deadline Hollywood]]|publisher=[[Penske Business Media]]|date=November 10, 2016|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108090756/https://deadline.com/2016/11/warner-bros-dates-a-star-is-born-new-lines-rampage-more-1201852069/|url-status=live}}</ref><!--That reference says it's scheduled for an August 18, 2017 release.--> ==Sambutan== ===Kutipan panggung=== ''Everything, Everything'' mengaut $34.1 juta di Amerika Syarikat dan Kanada serta $27.5 juta di negara lain, dengan jumlah keseluruhan di seluruh dunia $61.6 juta, berbanding bajet pengeluaran $10 juta.<ref name="BOM" /> Di Amerika Utara, filem ini dikeluarkan bersama ''[[Alien: Covenant]]'' and ''Diary of a Wimpy Kid: The Long Haul'', dan diunjurkan meraih kutipan $10–12 juta daripada 2,801 pawagam pada hujung minggu pembukaannya.<ref name="preview">{{cite web |url=https://www.latimes.com/business/hollywood/la-fi-ct-movie-projector-alien-20170516-htmlstory.html |title='Alien: Covenant,' No. 8 in the franchise, is poised to unseat 'Guardians' at the box office |work=[[Los Angeles Times]] |date=May 16, 2017 |first=Ryan |last=Faughnder |access-date=June 26, 2018 |archive-date=May 17, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517050248/https://www.latimes.com/business/hollywood/la-fi-ct-movie-projector-alien-20170516-htmlstory.html |url-status=live }}</ref> Filem ini juga memperoleh $525,000 daripada pra tonton malam Khamis dan $4.7 juta pada hari pertamanya. Ia terus melonjak kepada $11.7 juta, menduduki tempat ke-3 di box office.<ref name="opening">{{cite web |url=https://deadline.com/2017/05/alien-covenant-diary-of-a-wimpy-kid-everything-everything-box-office-previews-1202097673/?iframe=true&theme_preview=true |title=Why 'Alien: Covenant' Lost Its Bite At The B.O. With $36.1M Opening, -34% From 'Prometheus' |work=[[Deadline Hollywood]] |publisher=[[Penske Business Media]] |access-date=June 26, 2018 |first1=Anthony |last1=D'Alessandro |first2=Anita |last2=Busch |date=May 23, 2017 |archive-date=October 14, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014020523/https://deadline.com/2017/05/alien-covenant-diary-of-a-wimpy-kid-everything-everything-box-office-previews-1202097673/?iframe=true&theme_preview=true |url-status=live }}</ref> ===Ulasan kritis=== Menurut laman web [[Rotten Tomatoes]], filem ini mendapat penilaian kelulusan sebanyak 45% berdasarkan 121 ulasan, dengan penilaian purata 5.30/10. Konsensus kritikal laman web itu berbunyi, "''Everything, Everything'' , Semuanya menarik hati orang muda dewasa dengan agak berkesan, tetapi mungkin tidak cukup mengasyikkan untuk memikat penonton yang kurang melodramatik"<ref>{{cite web |url=https://www.rottentomatoes.com/m/everything_everything_2017 |title=Everything, Everything (2017) |publisher=[[Fandango Media]] |work=[[Rotten Tomatoes]] |access-date=May 21, 2025 |archive-date=May 27, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527101424/https://www.rottentomatoes.com/m/everything_everything_2017 |url-status=live }}</ref>. Pada [[Metacritic]], filem ini mempunyai skor 52 daripada 100 berdasarkan 26 pengkritik menunjukkan ulasan yang "campuran atau purata".<ref>{{cite web |url=https://www.metacritic.com/movie/everything-everything |title=Everything, Everything Reviews |publisher=[[CBS Interactive]] |work=[[Metacritic]] |access-date=October 9, 2017 |archive-date=October 23, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171023184419/http://www.metacritic.com/movie/everything-everything |url-status=live }}</ref> manakala [[CinemaScore]] memberikan filem itu gred purata "A−" pada skala A+ hingga F daripada undian peminat.<ref name=opening/> == Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * [http://everythingeverythingmovie.com/ Official website] * {{IMDb title|5001718}} [[Category:Filem Amerika Syarikat tahun 2017]] [[Category:Filem 2017]] [[Category:Filem bahasa Inggeris]] [[Category:Filem drama]] [[Category:Filem drama Amerika Syarikat]] [[Category:Filem romantik]] [[Category:Filem arahan Stella Meghie]] n3jp87rdey2fkpupx8yq1xcy4ci0fib 0 891197 7004179 6963981 2026-11-12T07:08:00Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004179 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Aminuddin|Harun|note=on}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific_prefix = [[Yang Berhormat]]<br >[[Dato' Seri Utama]] [[Haji (gelaran)|Haji]] | name = Aminuddin Harun | honorific_suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|SUNS|SSNS|AP}}}}<br >[[Fail:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan.svg|40px]][[Fail:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - SSNS.png|40px]] | native_name = {{font color|green|أمين الدين هارون}} | image = Aminuddin Harun (August 2026).jpg | caption = Aminuddin Harun pada tahun 2026 | office3 = [[Menteri Besar Negeri Sembilan]] ke-8 | term_start3 = 12 Mei 2018 | term_end3 = 5 Jun 2026 | monarch3 = [[Tuanku Muhriz]] | predecessor3 = [[Mohamad Hasan]] | successor3 = [[Ismail Lasim]] | constituency3 = [[Sikamat (kawasan negeri)|Sikamat]] | constituency_MP4 = [[Port Dickson (kawasan persekutuan)|Port Dickson]] | parliament4 = Malaysia | term_start4 = 19 November 2022 | term_end4 = | predecessor4 = [[Anwar Ibrahim]]<br>([[Pakatan Harapan|PH]]–[[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | successor4 = | majority4 = 23,601 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]]) | constituency_AM5 = [[Sikamat (kawasan negeri)|Sikamat]] | assembly5 = Negeri Sembilan | term_start5 = 8 Mac 2008 | term_end5 = 5 Jun 2026 | predecessor5 = [[Md Yusop Harmain Shah]]<br>([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | successor5 = [[Razali Abu Samah]]<br>(PN—WAWASAN) | majority5 = 499 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008|2008]])<br>510 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]])<br>3,413 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018|2018]])<br>2,662 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|2023]]) {{collapsed infobox section begin | last = yes | Jawatan Parti | titlestyle = border:1px dashed lightgrey}} {{Infobox officeholder |embed = yes |office = Naib Presiden<br>[[Parti Keadilan Rakyat]] Malaysia |term_start = 17 Julai 2022 | term_end = |president = [[Anwar Ibrahim]] | alongside = {{hlist|[[Amirudin Shari]]|[[Chang Lih Kang]]|[[Nik Nazmi|Nik Nazmi Nik Ahmad]] {{small|(2022–2025)}}|[[Awang Husaini Sahari]]|[[Nurul Izzah Anwar]] {{small|(2022–2025)}}|[[Saraswathy Kandasami]]|[[Ramanan Ramakrishnan]] {{small|(sejak 2025)}}}} |office1 = Pengerusi [[Pakatan Harapan]] [[Negeri Sembilan]] |term_start1 = 30 Ogos 2017 |term_end1 = |deputy1 = |predecessor1 = ''Jawatan ditubuhkan'' |successor1 = |1blankname1 = Pengerusi Kebangsaan |1namedata1 = [[Mahathir Mohamad]]<br>{{small|(2017–2020)}} <br> Anwar Ibrahim<br>{{small|(sejak 2020)}} |president1 = [[Wan Azizah Wan Ismail]] | office2 = Pengerusi Parti Keadilan Rakyat Negeri Sembilan | term_start2 = 2014 | term_end2 = | deputy2 = [[Ravi Munusamy]] | president2 = [[Wan Azizah Wan Ismail]]<br>{{small|(2014–2018)}} <br> [[Anwar Ibrahim]]<br>{{small|(sejak 2018)}} |predecessor2 = [[Kamarul Baharin Abbas]] |successor2 = | office3 = Ketua Parti Keadilan Rakyat Cabang [[Port Dickson (kawasan persekutuan)|Port Dickson]] | term_start3 = 17 Julai 2022 | term_end3 = |president3 = Anwar Ibrahim |deputy3 = |predecessor3 = Ravi Munusamy |successor3 = |office4 = Ketua Parti Keadilan Rakyat Cabang [[Tampin (kawasan persekutuan)|Tampin]] | term_start4 = 17 November 2018 | term_end4 = 17 Julai 2022 | president4 = Anwar Ibrahim |deputy4 = |predecessor4 = Zulkapli Kassim |successor4 = Abdul Shukor Ab Aziz {{collapsed infobox section end}}}} | office8 = Puak yang diwakili dalam [[Dewan Rakyat]] | subterm8 = 2022– | suboffice8 = [[Pakatan Harapan]] | office9 = Puak yang diwakili dalam [[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan]] | subterm9 = 2008–2018 | suboffice9 = [[Parti Keadilan Rakyat]] | subterm10 = 2018– | suboffice10 = Pakatan Harapan | birth_name = Aminuddin bin Harun | birth_date = {{birth date and age|1967|01|02|df=y}} | birth_place = {{flagicon|Negeri Sembilan}}{{flagicon|MAS}} Kampung Pachitan, [[Daerah Port Dickson|Port Dickson]], [[Negeri Sembilan]], Malaysia | death_date = | death_place = | order = | nationality = Malaysia | citizenship = {{MAS}} | party = {{flagicon image|UMNO (Malaysia).svg}} [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) {{small|(–1998)}} <br> {{flagicon image|Logo of National Justice Party of Malaysia.svg}} [[Parti Keadilan Nasional]] (KeADILan) {{small|(1999–2003)}} <br> {{flagicon image|Parti Keadilan Rakyat logo.svg}} [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) {{small|(2003–kini)}} | otherparty = [[Barisan Nasional]] (BN) {{small|(1995 - 1998)}} [[Barisan Alternatif]] (BA) {{small|(1999–2004)}} [[Pakatan Rakyat]] (PR) {{small|(2008–2015)}} {{flagicon image|Pakatan-harapan-logo.svg}} [[Pakatan Harapan]] (PH) {{small|(sejak 2015)}} | spouse = Datin Seri Utama Hajah Wan Hasni Wan Yusof | children = 5 | occupation = Ahli politik | nickname = Tok Min <ref> {{cite news|newspaper=Utusan Malaysia|url=https://www.utusan.com.my/rencana/2022/11/tok-mat-dan-tok-min-siapa-bakal-cipta-sejarah/|title=Tok Mat dan Tok Min, siapa bakal cipta sejarah?|author=Badrul Hafizan Mat Isa|date=10 November 2022}}</ref> | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] | website = | footnotes = }} [[Dato' Seri Utama]] [[Haji (gelaran)|Haj'''i''']] '''Aminuddin bin Harun''' (lahir 2 Januari 1967) merupakan seorang ahli politik [[Malaysia]]. Beliau telah berkhidmat sebagai [[Menteri Besar Negeri Sembilan]] kelapan pada Mei 2018 hingga Jun 2026 dan Ahli [[Dewan Undangan Negeri]] (ADUN) bagi [[Sikamat (kawasan negeri)|Sikamat]] pada Mac 2008 hingga Jun 2026 dan [[Ahli Parlimen]] (AP) bagi [[Port Dickson (kawasan persekutuan)|Port Dickson]] sejak November 2022. Beliau ialah ahli [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR), sebuah parti komponen [[Pakatan Harapan]] (PH) dan dahulunya gabungan [[Pakatan Rakyat]] (PR). Beliau juga telah berkhidmat sebagai Naib Presiden PKR dan Ketua Cabang PKR Port Dickson sejak Julai 2022, Pengerusi PH Negeri [[Negeri Sembilan]] sejak Ogos 2017 serta Pengerusi PKR Negeri Sembilan sejak 2014. Beliau pernah berkhidmat sebagai Ketua Cabang PKR [[Tampin (kawasan persekutuan)|Tampin]] dari November 2018 hingga Julai 2022. <ref>{{cite web|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2017/08/30/pakatan-harapan-announces-state-chiefs/|title=Pakatan Harapan announces state chiefs|website=Freemalaysiatoday.com|date=30 Ogos 2017|access-date=31 Ogos 2017|archive-date=4 Januari 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180104185952/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2017/08/30/pakatan-harapan-announces-state-chiefs/|url-status=dead}}</ref> == Kehidupan awal dan pendidikan == Aminuddin bin Harun dilahirkan pada 2 Januari 1967 di Kampung Pachitan, berhampiran Chuah di [[Daerah Port Dickson|Port Dickson]]. Beliau mendapat pendidikan menengah di Sekolah Menengah Kebangsaan Tanah Merah, Port Dickson sebelum melanjutkan pengajian di [[Universiti Teknologi MARA]] (kini UiTM) dalam bidang perniagaan. == Kerjaya awal == Mulai tahun 1991, Aminuddin berkhidmat selama lima tahun sebagai pegawai penyiasat di [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia|Agensi Pencegahan Rasuah]] (ACA, kini SPRM). Pada tahun 1995, beliau menyertai Golden Hope Furniture Sdn. Bhd. sebagai ketua pengurusan pengeluaran dan kemudiannya menyertai MCIS Safety Glass (M) Sdn. Bhd. pada tahun 1996 hingga 2008 sebagai Eksekutif Kanan merangkap ketua jabatan jualan, jawatankuasa pengurusan, panel penyiasatan dalaman serta juruaudit ISO/TS 16949:2002. == Kerjaya politik == Sebelum menyertai [[Parti Keadilan Rakyat|keADILan]] pada tahun 1999, beliau merupakan ahli [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] dan pernah menjadi Setiausaha Cawangan Kampung Pachitan dari 1995 hingga 1998 serta Setiausaha [[Pergerakan Pemuda UMNO|Pemuda]] Cawangan Jimah dari 1997 hingga 1998.<ref name="Aminuddin Menteri Besar">{{Cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/424424|title=Aminuddin appointed as Negri eighth MB|date=12 Mei 2018|work=[[Malaysiakini]]|access-date=17 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517145558/https://www.malaysiakini.com/news/424424|archive-date=17 Mei 2018}}</ref> Selepas [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018]], Aminuddin telah menyerahkan surat daripada Presiden PKR, [[Wan Azizah Wan Ismail]], kepada [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]] untuk mencalonkan beliau sebagai [[Menteri Besar Negeri Sembilan]] bagi penggal pertama serta membentuk kerajaan negeri yang baharu selepas [[Pakatan Harapan]] (PH) memenangi pilihan raya dengan memperoleh [[majoriti|majoriti mudah]] di [[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan]]. Tiga hari selepas pilihan raya, Aminuddin dilantik dan mengangkat sumpah sebagai Menteri Besar Negeri Sembilan di [[Istana Seri Menanti#Istana Besar|Istana Besar]], [[Seri Menanti]], [[Daerah Kuala Pilah|Kuala Pilah]].<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/10/aminuddin-harun-proposed-as-next-negri-mb/|title=Aminuddin Harun proposed as next Negri MB – Nation {{!}} The Star Online|website=thestar.com.my|date=10 Mei 2018 |access-date=10 Mei 2018}}</ref> Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2022]], Aminuddin telah dipilih sebagai [[Ahli Parlimen]] bagi [[Port Dickson (kawasan persekutuan)|Port Dickson]]. Dalam [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023]], Aminuddin dilantik semula dan mengangkat sumpah sekali lagi sebagai Menteri Besar bagi penggal kedua selepas memenangi pilihan raya dengan memperoleh [[supermajoriti|majoriti dua pertiga]] di Dewan Undangan Negeri bersama [[Barisan Nasional]] (BN). Beliau membentuk [[kerajaan campuran]] negeri bersama BN dengan melantik Pengerusi BN Negeri Sembilan, [[Jalaluddin Alias]], sebagai Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (EXCO) Kanan iaitu jawatan setaraf Timbalan Menteri Besar, menjadikannya individu kedua paling berkuasa dalam kerajaan negeri serta tiga lagi ADUN BN sebagai Ahli EXCO. === Naib Presiden PKR === Dalam pemilihan parti PKR 2022, beliau telah dipilih sebagai Naib Presiden PKR dengan memperoleh 33,230 undi, jumlah undi keempat tertinggi dalam kalangan calon naib presiden. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan="4" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan="4" |'''P132 [[Port Dickson (kawasan persekutuan)|Port Dickson]]''' | rowspan="4" {{Party shading/PH}} | | rowspan="4" |{{nowrap|'''Aminuddin Harun'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | rowspan="4" align="right" |'''42,013''' | rowspan="4" |'''52.40%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|[[P. Kamalanathan|Kamalanathan Panchanathan]]}} ([[Kongres India Malaysia|MIC]]) | align="right" |18,412 |22.96% | rowspan="4" |81,436 | rowspan="4" |23,601 | rowspan="4" |78.00% |- |bgcolor={{Party color|Perikatan Nasional}} | |[[Rafiei Mustapha]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align="right" |18,235 | align="right" |22.74% |- |bgcolor={{party color|Homeland Fighter's Party}} | |{{nowrap|[[Ahmad Idham|Ahmad Idham Ahmad Nazri]]}} ([[Parti Pejuang Tanah Air|PEJUANG]]) | align="right" |1,084 | align="right" |1.35% |- |{{Party shading/Independent}} | |{{nowrap|[[Abdul Rani Kulup Abdullah]]}} ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) | align="right" |441 | align="right" |0.55% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]]<ref>{{cite web |url=http://thestar.com.my/election/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20080409212729/http://thestar.com.my/election/ |url-status=dead |archive-date=9 April 2008 |title=Malaysia Decides 2008 |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |access-date=10 Januari 2010 }} Termasuk [[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004 pilihan raya]]. Keputusan daripada pilihan raya terdahulu tidak tersedia.</ref><ref name="election results">{{cite web |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |access-date=4 Februari 2017 |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web |title=Malaysia General Election |url=http://undi.info/# |access-date=4 Februari 2017 |work=undiinfo Malaysian Election Data |publisher=[[Malaysiakini]]}} Keputusan hanya tersedia daripada [[pilihan raya umum Malaysia 2004|pilihan raya 2004]].</ref><ref name="PRU13">{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=24 Mac 2017|archive-date=1 Mei 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501124349/http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|url-status=dead}}Keputusan hanya tersedia untuk [[pilihan raya umum Malaysia 2013|pilihan raya 2013]].</ref><ref name="myundi pru 13">{{cite web |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archive-date=31 Mac 2014 |access-date=2014-04-09 |website=www.myundi.com.my |df=dmy-all}}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web |title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13 |url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm |archive-date=21 Mac 2018 |access-date=26 Oktober 2014 |work=[[Utusan Malaysia]]}}</ref><ref name="GE14 results">{{cite web |title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14 |url=https://keputusan.spr.gov.my/ |access-date=17 Mei 2018 |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms |archive-date=13 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/ |url-status=dead }} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web |title=The Star Online GE14 |url=https://election.thestar.com.my/ |access-date=24 Mei 2018 |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008|2008]] |rowspan=8|'''N13 {{DUN|Sikamat}}''' | {{Party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|'''Aminuddin Harun'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | align="right" |'''6,036''' |'''51.02%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Md Yusop Harmain Shah ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |5,537 |46.80% |11,830 |499 |76.37% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]] | {{Party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|'''Aminuddin Harun'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | align="right" |'''8,584''' |'''50.63%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Wan Salwati Abdullah ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |8,074 |47.62% |16,954 |510 |86.30% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018|2018]] | rowspan="3" {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan="3" |{{nowrap|'''Aminuddin Harun'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | rowspan="3" align="right" |'''9,832''' | rowspan="3" |'''55.87%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Syamsul Amri Ismail ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |6,419 |36.48% | rowspan="3" |17,858 | rowspan="3" |3,413 | rowspan="3" |85.90% |- |{{Party shading/PAS}} | |Rahim Yusof ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align=right|1,331 | align=right|7.56% |- |{{Party shading/Independent}} | |Bujang Abu ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) | align=right|15 | align=right|0.10% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|2023]] |rowspan=3 {{Party shading/PH}} | |rowspan=3| {{nowrap|'''Aminuddin Harun'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |rowspan=3 align=right|'''12,730''' |rowspan=3|'''54.82%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |{{nowrap|Ahmad Raihan Muhamad Hilal}} ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | align=right|10,068 |43.36% |rowspan=3|23,220 |rowspan=3|2,662 |rowspan=3|71.79% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mohammed Hafiz Baharudin ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align=right|339 |align=right|1.46% |- |{{Party shading/Independent}} | |Bujang Abu ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align=right|83 |align=right|0.36% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]] | rowspan=2|N32 {{DUN|Linggi}} | rowspan=2 {{Party shading/PH}} | | rowspan=2|{{nowrap|Aminuddin Harun}} ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | rowspan=2 align="right" |6,163 | rowspan=2|39.27% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Mohd Faizal Ramli]]''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right" |'''9,193''' |'''58.24%''' | rowspan=2|15,693 | rowspan=2|2,976 | rowspan=2|75.90% |- |bgcolor={{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}} | |Zamri Md Said ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | align="right" |391 | align="right" |2.49% |} == Darjah Kebesaran == * [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|30px]] {{flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong XVII ribbon.png|50px]] Pingat Pertabalan [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Yang di-Pertuan Agong ke-17]] (2024) * [[File:Coat of arms of Negeri Sembilan.svg|30px]] {{Flag|Negeri Sembilan}} : ** [[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan.svg|50px]] [[Darjah Seri Utama Negeri Sembilan]] (SUNS) – '''Dato' Seri Utama''' (2024)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/01/14/mb-heads-negri-honours-list|title=MB heads Negri honours list|website=www.thestar.com.my|date=14 Januari 2024}}</ref> ** [[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - SSNS.png|50px]] [[Darjah Seri Setia Negeri Sembilan]] (SSNS) – '''Dato' Seri''' (2019)<ref>{{cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/460103|date=14 Januari 2019|access-date=14 Januari 2019|title=NS menteri besar heads list of state honours recipients|work=[[Bernama]]|publisher=[[Malaysiakini]]}}</ref> == Lihat juga == {{portal|Malaysia}} * [[Sikamat (kawasan negeri)]] == Rujukan == {{Reflist}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Mohamad Hasan]]}} {{s-ttl|title=[[Menteri Besar Negeri Sembilan|Menteri Besar Negeri Sembilan ke-11]]|years=2018–kini}} {{s-inc}} {{s-end}} == Pautan luar == * {{facebook|aminuddin.harun.9}} {{navboxes |title= Rencana berkenaan {{laman}} |state=collapsed |list= {{N9-FedRep}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Menteri Besar dan Ketua Menteri}} {{Menteri Besar Negeri Sembilan}} {{EXCO Aminuddin 2018}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Pakatan Harapan}} {{Parti Keadilan Rakyat}} }} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1967|}} [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Menteri Besar Negeri Sembilan]] [[Kategori:Anggota Parti Keadilan Rakyat]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-14]] [[Kategori:Menteri Besar daripada PKR|N9]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-12]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-15]] [[Kategori:Anggota Angkatan Belia Islam Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Negeri Sembilan]] [[Kategori:Naib Presiden PKR]] q0zgot0cocgihu6psfu1nlz5ntisfr0 0 898316 7003967 6716167 2026-11-11T18:58:28Z Ailman Aisy 245605 7003967 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"Usamah Zaid Yasin" dilencongkan di sini. Untuk sahabat nabi, sila lihat [[Usamah ibn Zaid]].}} {{Infobox person |name = Usamah Zaid Yasin |image = |caption = |birth_name = Muhammad Usamah Zaid bin Yasin |birth_date = {{birth date and age|1983|12|19|df=y}} |birth_place = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] |alma_mater = [[Universiti Multimedia]] (MMU) |occupation = Pelakon suara, Pengarah, Penulis Skrip, Juruanimasi, Pengasas dan Ketua Pegawai Eksekutif di [[WAU Animation]] |notable_works = {{hlist|''[[Upin & Ipin]]''|''[[Ejen Ali]]''}} |yearsactive = 2006&ndash;kini |height = |weight = |parents = |relatives = |spouse=Azi Shafian}} '''Muhammad Usamah Zaid Yasin''' (lahir 19 Disember 1983) merupakan seorang juruanimasi Malaysia.<ref>Amalina Kamal (9 Oktober 2017). [https://www.nst.com.my/lifestyle/bots/2017/10/289187/tech-talk-pushing-local-animation-greater-heights Tech talk: Pushing local animation to greater heights] ''[[New Straits Times]]''. Dicapai pada 2 November 2017.</ref> Beliau merupakan salah seorang individu penting di sebalik kejayaan siri animasi ''[[Upin dan Ipin]]'' seterusnya kejayaan filem yang mengadaptasi watak itu, ''[[Geng: Pengembaraan Bermula]]''.<ref>[http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2010&dt=0515&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_01.htm Aspirasi anak muda negara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171121005216/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2010&dt=0515&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_01.htm |date=2017-11-21 }} ''[[Kosmo!]]'' (15 Mei 2010). Dicapai pada 21 November 2017.</ref> Beliau merupakan pengasas dan Pengarah Urusan syarikat animasi miliknya, [[WAU Animation]] dan pencipta serta pengarah siri animasi ''[[Ejen Ali]]''.<ref>[https://www.thestar.com.my/news/education/2017/04/16/living-their-dream/ Living their dream &#x2013; Education] ''[[The Star]]'' (16 April 2017). Dicapai pada 21 November 2017.</ref> ==Kerjaya== Selepas tamat belajar di [[Universiti Multimedia]] (MMU), Usamah menyertai [[Les' Copaque Production]] bersama-sama [[Nizam Razak]] dan [[Anas Abdul Aziz]], seterusnya muncul dengan siri animasi ''[[Upin & Ipin]]'' yang mana beliau berkhidmat sebagai penolong pengarah, kemudian diserap sebagai pengarahnya, menggantikan Nizam yang meninggalkan Les' Copaque pada 2009. Pada tahun 2013, Usamah menamatkan kerjaya 7 tahunnya di Les' Copaque dan menubuhkan syarikat animasinya sendiri, [[WAU Animation]] di mana beliau berkhidmat sebagai Pengarah Urusan. Syarikat ini telah menerbitkan siri animasi ''[[Ejen Ali]]'' yang disiarkan di [[TV3]] sejak 8 April 2016.<ref>[https://www.gempakkgs.com/2019/11/04/interviu-eksklusif-usamah-zaid-yasin/ Interviu eksklusif bersama Usamah Zaid Yasin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205035103/https://www.gempakkgs.com/2019/11/04/interviu-eksklusif-usamah-zaid-yasin/ |date=2019-12-05 }} Gempak KGS (4 November 2019). Dicapai pada 5 Disember 2019.</ref> Beliau mengarahkan filem pertamanya, [[Ejen Ali: The Movie|''Ejen Ali: The Movie'']] yang merupakan kejayaan komersial apablia mendapat kutipan sebanyak RM30.05 juta di Malaysia<ref>{{cite web|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/01/534987/ejen-ali-movie-paling-laris-2019|title=Ejen Ali The Movie paling laris 2019|publisher=[[Harian Metro]]|author=Najiy Jefri|date=14 Januari 2020|access-date=29 Julai 2023}}</ref> dan filem tersebut memenangi 2 daripada 10 anugerah yang dipertandingkan di [[Festival Filem Malaysia ke-31|FFM31]]. Filem sekuel ''[[Ejen Ali: The Movie 2]]'' sedang dalam proses pembikinan. Ia telah disahkan sendiri oleh beliau di laman media sosialnya dengan skrip draf bertajuk "Ejen Ali The Movie 2 (Misi: SATRIA)" beserta logo awal filem tersebut.<ref>{{cite tweet|user=usamahzaid|number=1332705331273560066|title=✌🏽}}</ref><ref>{{cite web|url=https://aksiz.com/202380068/|title=Ejen Ali The Movie 2 Kini Dalam Peringkat Awal Pembangunan|publisher=Aksiz|author=Fahim Zahar|date=30 Januari 2023|access-date=29 Julai 2023}}</ref> ==Filemografi== {| class="wikitable" |+ !Tahun !Tajuk !Pencipta !Pengarah !Penerbit !Penulis !Peranan suara !Catatan |- |2007 - 2013 |''[[Upin & Ipin]]'' |{{no}} |{{yes}} |{{no}} |{{no}} | |Musim 1 - 3 sebagai pembantu pengarah, Musim 4 - 5 sebagai pengarah |- |2009 |[[Geng: Pengembaraan Bermula|''Geng: Pengembaraan Bermula'']] |{{no}} |{{no}} |{{no}} |{{no}} | |Pengarah Animasi |- |2016 - kini |''[[Ejen Ali]]'' |{{yes}} |{{yes}} |{{yes|Penerbit Eksekutif}} |{{yes}} |Ejen Karya, Ejen Zain dan Dato' Hisham |Musim 1 - 3 |- |2019 |''[[Ejen Ali: The Movie]]'' |{{yes}} |{{yes}} |{{yes|Penerbit Eksekutif}} |{{yes}} |Ejen Zain dan Rahul | |- |2023 |''[[Didi & Friends The Movie]]'' |{{no}} |{{no}} |{{yes|mewakili WAU Animation}} |{{yes|Unit Kedua}} | |Penyelia skrip |- |2025 |''[[Ejen Ali: The Movie 2]]'' |{{yes}} |{{yes}} |{{yes|Penerbit Eksekutif}} |{{yes}} |Ejen Rahul | |- |TBA |''Ejen Ali: The Movie 3'' |{{yes}} |{{yes}} |{{yes|Penerbit Eksekutif}} |{{yes}} | |Dalam perancangan |} == Anugerah == {| class="wikitable" |+ !Tahun !Anugerah !Kategori !Penerima !Keputusan |- |2016 |[[Festival Filem Malaysia ke-28]] |Filem Animasi Pendek Terbaik | rowspan="2" |''[[Ejen Ali]]'' |{{won}} |- |2018 |Anugerah Asian Academy Creative 2018 |Program Animasi 3D Terbaik atau Siri |{{nom}} |- | rowspan="4" |2020 | rowspan="2" |Anugerah Majlis Pengkritik Kuala Lumpur 2019 |Pengarah Terbaik |Usamah Zaid Yasin |{{won}} |- |Lakon Layar Terbaik |Usamah Zaid Yasin, Hilman Muhammad & Faqihin Muhd Fadzlin |{{won}} |- |Anugerah Asian Academy Creative 2020 |Pengarahan Terbaik (Fiksyen) - Malaysia |Usamah Zaid Yasin |{{won}} |- |[[Anugerah MeleTOP Era 2020]] |Filem MeleTOP |''Ejen Ali: The Movie'' |{{won}} |- | rowspan="5" |2021 |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-34]] |Watak Animasi Popular |''Ejen Ali'' |{{won}} |- | rowspan="4" |[[Festival Filem Malaysia ke-31]] |[[Pengarah Terbaik Festival Filem Malaysia|Pengarah Terbaik]] |Usamah Zaid Yasin |{{nom}} |- |[[Lakon Layar Terbaik Festival Filem Malaysia|Lakon Layar Terbaik]] |Usamah Zaid Yasin, Hilman Muhammad & Faqihin Muhd Fadzlin |{{nom}} |- |[[Cerita Asal Terbaik Festival Filem Malaysia|Cerita Asal Terbaik]] |Usamah Zaid Yasin, Faiz Hanafiah, Fuad Md Din, Nazmi Yatim & Shafiq Isa |{{nom}} |- |Pengarah Harapan |Usamah Zaid Yasin |{{nom}} |- |2022 |Anugerah Asian Television ke-27 |Program Animasi 3D Terbaik |''Ejen Ali'' (Musim 3) |{{won}} |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|5728875}} {{Ejen Ali}} [[Kategori:Kelahiran 1983]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Juruanimasi Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Multimedia]] fe5yolg8jmk3iwgofo7jtuh4941m2jp 0 910984 7004022 6921892 2026-11-11T22:20:44Z ~2026-59789-61 425152 /* Ahad - Khamis */ 7004022 wikitext text/x-wiki {{Kotak info stesen radio | nama = THR Gegar | bandar = [[Kuala Lumpur]] | negara = [[Malaysia]] | callsign = | logo = File:THR Gegar (2025).svg | logo_size = 180px | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_alt = | caption = | kawasan = *[[Kelantan]] *[[Terengganu]] *[[Pahang]] | frekuensi = | rds = GEGAR | jenama = | slogan = Pilihan #1 Pantai Timur | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | format = Hits kontemporari, Bincang | sekutu = [[Astro Audio]] | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings|Astro Malaysia Holdings Berhad]] | pemegang_lesen = | saluran_kembar = {{collapsible list| * [[Era (stesen radio)|Era]] * [[Era (stesen radio)|Era Sabah]] * [[Era (stesen radio)|Era Sarawak]] * [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] * [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] * [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] * [[My (stesen radio)|My]] * [[Melody (stesen radio)|Melody]] * [[GoXuan (stesen radio)|GoXuan]] * [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] * [[Mix (stesen radio)|Mix]] * [[Lite (stesen radio)|Lite]] }} | tarikh_siaran_pertama = {{Tarikh mula dan umur|2005|1|1}} | tarikh_siaran_terakhir = | pengenal_terdahulu = | nama_terdahulu = '''THR Gegar'''<br>{{small|(01.01.2005 - 31.12.2017)}}<br>'''Gegar'''<br>{{small|(01.01.2018 - 13.02.2025)}} | frekuensi_terdahulu = | id_kemudahan = | kelas = | kuasa = | erp = | haat = | koordinat = | penterjemah = | pengulang = | siaran_web = {{URL|https://audio1.syok.my/gegar|Syok}} | tapak_web = {{URL|https://gegar.my/}} }} [[Fail:Logothrgegar.png|thumb|right|Logo lama THR Gegar (2005-2017)]] [[Fail:Gegar (2018).svg|thumb|150px|right|Logo lama Gegar (2018-2025)]] '''THR Gegar''' (dijenamakan kembali dari pengenalannya sebelum ini, '''Gegar''' pada 2018 sehingga Februari 2025) ialah sebuah stesen radio swasta berbahasa [[Bahasa Melayu|Melayu]] [[Pantai Timur, Semenanjung Malaysia|Pantai Timur]] pertama di [[Malaysia]] yang dimiliki dan dikendalikan oleh [[Astro Audio]] sejak 1 Januari 2005 bersama dengan saudaranya, '''[[Raaga (stesen radio)|Raaga]]''' apabila Astro Audio membeli [[THR.fm]]. THR Gegar memainkan muzik hits lama hingga kini (tempatan mahupun antarabangsa), berita dan hiburan yang disesuaikan kepada pendengar Pantai Timur. Stesen ini juga merupakan radio pantai timur pertama yang ditempatkan di luar Pantai Timur (berbanding [[Manis FM]] dan stesen wilayah RTM seperti [[Kelantan FM]], [[Terengganu FM]] dan [[Pahang FM]]), di Pusat Penyiaran Asia (AABC), [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]]. Walaupun ia digelar stesen radio pantai timur '''nombor satu''', sejak 2022, stesen ini bersaing dengan satu lagi stesen radio pantai timur swasta milik [[Media Prima Audio]], [[Molek FM]]. Selain itu, THR Gegar pernah dikeudarakan di semua frekuensi [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] FM buat kali pertama pada tahun 2014 sehingga Julai 2018, dari jam 02:00pagi sehingga 06:00pagi setiap hari. ==Penyampai radio== ===Penyampai Harian=== * Ewan Mardzuki {| class="wikitable" !Nama !Nama samaran !Mula kerja !Catatan |- |Shah Muhammad |Shah |1 Mei 2011 | |- |Wan Nur Shafieqa Wan Musa |Scha Musa |Jun 2019 | |- |[[Issey Fazlisham]] |Issey |15 Ogos 2021 | |- |Tengku Nor Suriya Tengku Mohamad |Rea |2 Januari 2022 | |- |Aswad Jalil |Aswad Jalil |14 Ogos 2022 | |- |[[Fizie Roslan]] |Fizie |1 Januari 2024 | |} ===Penyampai Sambilan=== * Sufian Amri ===Bekas Penyampai=== * Nasa * Amirul Agam * Suzanna * Rezlynn Ramli * Yuletta Yucha *[[Abby Fana]] *Andy Hakim *Isma Halil {| class="wikitable" !Nama !Nama samaran !Tempoh kerja !Catatan |- | Harniza Ahmad | Hani | 16 Januari 2006 - 10 November 2006 | |- | Khidirah Naimah Mohd Zain | [[Nadira Azizan]] | 2008 - 2012 | Meninggal dunia pada 29 Oktober 2017 akibat demam denggi |- | Siti Azuraina Sheik Omar | Mek Zura | 2011 - 2016, 2020 - Disember 2021 | |- | Nazrin Nordin | [[DJ Nazz]] | 2006 - 2013, 3 Mac 2016 - 18 Mac 2022 | |- | [[Anna Aljuffrey]] | Anna | Mei 2016 - Ogos 2021 | Berpindah ke [[Molek FM]] |} ==Slot Siaran THR Gegar== ===Ahad - Khamis=== {|class="wikitable" ! '''Segmen''' ! '''Penyampai''' ! '''Masa''' |- | Pilihan #1 Pantai Timur | - | 00:00 - 06:00 |- | Bro Pagi Gegar | Issey & Fizie | 06:00 - 10:00 |- | Gegar 10-3 | Scha & Shah | 10:00 - 15:00 |- | Gegar Petang | Ewan & Rea | 15:00 - 19:00 |- | Senja Pantai Timur | - | 19:00 - 20:00 |- | Gegar Malam | Shah | 20:00 - 00:00 |} === Jumaat === {| class="wikitable" ! Segmen ! Penyampai ! Masa |- | Pilihan #1 Pantai Timur | - | 00:00 - 06:00 |- | Hujung Minggu Gegar | Shah | 06:00 - 10:00 |- | Seleksi Gegar | - | 10:00 - 15:00 |- | This Is Pantai Timur | Pakdo (Ewan) | 15:00 - 16:00 |- | Seleksi Gegar | Ewan | 16:00 - 19:00 |- | Senja Pantai Timur | - | 19:00 - 20:00 |- | Carta Hits Gegar | Aswad | 20:00 - 22:00 |- | Leleh @ Gegar | - | 22:00 - 00:00 |} === Sabtu === {| class="wikitable" ! Segmen ! Penyampai ! Masa |- | Pilihan #1 Pantai Timur | - | 00:00 - 06:00 |- | Terbaik Bro Pagi Gegar | Issey & Fizie | 06:00 - 08:00 |- | Ulangan Carta Hits Gegar | Aswad | 08:00 - 10:00 |- | Lagu Baru Gegar @ Seleksi Gegar | - | 10:00 - 11:00 |- | Seleksi Gegar | - | 11:00 - 14:00 |- | Seleksi Gegar | - | 14:00 - 19:00 |- | Senja Pantai Timur | - | 19:00 - 20:00 |- | Bollyhits Gegar | Aswad | 20:00 - 22:00 |- | Retro @ Gegar | - | 22:00 - 00:00 |} ==Frekuensi== ===Radio=== {| class="wikitable" ! Frekuensi ! Kawasan ! Pemancar |- | style="text-align:center;" |88.1 MHz | [[Kota Bharu]], [[Kelantan]] | [[Bukit Panau]] |- | style="text-align:center;"|106.8 MHz | [[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]] | Bukit Jerung |- | style="text-align:center;" |88.8 MHz | [[Kuantan]], [[Pahang Darul Makmur|Pahang]] | Bukit Pelindung |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Platform TV ! Saluran |- | style="text-align:center;"|[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]/[[Astro NJOI|NJOI]] | style="text-align:center;"|863 |} ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * {{Tapak web rasmi|https://gegar.my/}} * {{Facebook|GEGAR}} * {{Instagram|gegar.my}} * {{Threads|gegar.my}} * {{TikTok|thrgegar.my}} * {{X|gegar_my}} * {{Saluran YouTube|thrgegarmy}} {{Astro Audio}} [[Kategori:Astro Audio]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] [[Kategori:Stesen radio bahasa Melayu]] 1rrqk6idimfepfqt8trhwpodz4qtwir 7004023 7004022 2026-11-11T22:21:28Z ~2026-59789-61 425152 /* Slot Siaran THR Gegar */ 7004023 wikitext text/x-wiki {{Kotak info stesen radio | nama = THR Gegar | bandar = [[Kuala Lumpur]] | negara = [[Malaysia]] | callsign = | logo = File:THR Gegar (2025).svg | logo_size = 180px | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_alt = | caption = | kawasan = *[[Kelantan]] *[[Terengganu]] *[[Pahang]] | frekuensi = | rds = GEGAR | jenama = | slogan = Pilihan #1 Pantai Timur | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | format = Hits kontemporari, Bincang | sekutu = [[Astro Audio]] | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings|Astro Malaysia Holdings Berhad]] | pemegang_lesen = | saluran_kembar = {{collapsible list| * [[Era (stesen radio)|Era]] * [[Era (stesen radio)|Era Sabah]] * [[Era (stesen radio)|Era Sarawak]] * [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] * [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] * [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] * [[My (stesen radio)|My]] * [[Melody (stesen radio)|Melody]] * [[GoXuan (stesen radio)|GoXuan]] * [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] * [[Mix (stesen radio)|Mix]] * [[Lite (stesen radio)|Lite]] }} | tarikh_siaran_pertama = {{Tarikh mula dan umur|2005|1|1}} | tarikh_siaran_terakhir = | pengenal_terdahulu = | nama_terdahulu = '''THR Gegar'''<br>{{small|(01.01.2005 - 31.12.2017)}}<br>'''Gegar'''<br>{{small|(01.01.2018 - 13.02.2025)}} | frekuensi_terdahulu = | id_kemudahan = | kelas = | kuasa = | erp = | haat = | koordinat = | penterjemah = | pengulang = | siaran_web = {{URL|https://audio1.syok.my/gegar|Syok}} | tapak_web = {{URL|https://gegar.my/}} }} [[Fail:Logothrgegar.png|thumb|right|Logo lama THR Gegar (2005-2017)]] [[Fail:Gegar (2018).svg|thumb|150px|right|Logo lama Gegar (2018-2025)]] '''THR Gegar''' (dijenamakan kembali dari pengenalannya sebelum ini, '''Gegar''' pada 2018 sehingga Februari 2025) ialah sebuah stesen radio swasta berbahasa [[Bahasa Melayu|Melayu]] [[Pantai Timur, Semenanjung Malaysia|Pantai Timur]] pertama di [[Malaysia]] yang dimiliki dan dikendalikan oleh [[Astro Audio]] sejak 1 Januari 2005 bersama dengan saudaranya, '''[[Raaga (stesen radio)|Raaga]]''' apabila Astro Audio membeli [[THR.fm]]. THR Gegar memainkan muzik hits lama hingga kini (tempatan mahupun antarabangsa), berita dan hiburan yang disesuaikan kepada pendengar Pantai Timur. Stesen ini juga merupakan radio pantai timur pertama yang ditempatkan di luar Pantai Timur (berbanding [[Manis FM]] dan stesen wilayah RTM seperti [[Kelantan FM]], [[Terengganu FM]] dan [[Pahang FM]]), di Pusat Penyiaran Asia (AABC), [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]]. Walaupun ia digelar stesen radio pantai timur '''nombor satu''', sejak 2022, stesen ini bersaing dengan satu lagi stesen radio pantai timur swasta milik [[Media Prima Audio]], [[Molek FM]]. Selain itu, THR Gegar pernah dikeudarakan di semua frekuensi [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] FM buat kali pertama pada tahun 2014 sehingga Julai 2018, dari jam 02:00pagi sehingga 06:00pagi setiap hari. ==Penyampai radio== ===Penyampai Harian=== * Ewan Mardzuki {| class="wikitable" !Nama !Nama samaran !Mula kerja !Catatan |- |Shah Muhammad |Shah |1 Mei 2011 | |- |Wan Nur Shafieqa Wan Musa |Scha Musa |Jun 2019 | |- |[[Issey Fazlisham]] |Issey |15 Ogos 2021 | |- |Tengku Nor Suriya Tengku Mohamad |Rea |2 Januari 2022 | |- |Aswad Jalil |Aswad Jalil |14 Ogos 2022 | |- |[[Fizie Roslan]] |Fizie |1 Januari 2024 | |} ===Penyampai Sambilan=== * Sufian Amri ===Bekas Penyampai=== * Nasa * Amirul Agam * Suzanna * Rezlynn Ramli * Yuletta Yucha *[[Abby Fana]] *Andy Hakim *Isma Halil {| class="wikitable" !Nama !Nama samaran !Tempoh kerja !Catatan |- | Harniza Ahmad | Hani | 16 Januari 2006 - 10 November 2006 | |- | Khidirah Naimah Mohd Zain | [[Nadira Azizan]] | 2008 - 2012 | Meninggal dunia pada 29 Oktober 2017 akibat demam denggi |- | Siti Azuraina Sheik Omar | Mek Zura | 2011 - 2016, 2020 - Disember 2021 | |- | Nazrin Nordin | [[DJ Nazz]] | 2006 - 2013, 3 Mac 2016 - 18 Mac 2022 | |- | [[Anna Aljuffrey]] | Anna | Mei 2016 - Ogos 2021 | Berpindah ke [[Molek FM]] |} ==Slot Siaran THR Gegar== ===Ahad - Khamis=== {|class="wikitable" ! '''Segmen''' ! '''Penyampai''' ! '''Masa''' |- | Pilihan #1 Pantai Timur | - | 00:00 - 06:00 |- | Bro Pagi Gegar | Issey & Fizie | 06:00 - 10:00 |- | Gegar 10-3 | Scha & Shah | 10:00 - 15:00 |- | Gegar Petang | Ewan & Rea | 15:00 - 19:00 |- | Senja Pantai Timur | - | 19:00 - 20:00 |- | Gegar Malam | Aswad | 20:00 - 00:00 |} === Jumaat === {| class="wikitable" ! Segmen ! Penyampai ! Masa |- | Pilihan #1 Pantai Timur | - | 00:00 - 06:00 |- | Hujung Minggu Gegar | Shah | 06:00 - 10:00 |- | Seleksi Gegar | - | 10:00 - 15:00 |- | This Is Pantai Timur | Pakdo (Ewan) | 15:00 - 16:00 |- | Seleksi Gegar | Ewan | 16:00 - 19:00 |- | Senja Pantai Timur | - | 19:00 - 20:00 |- | Carta Hits Gegar | Shah | 20:00 - 22:00 |- | Leleh @ Gegar | - | 22:00 - 00:00 |} === Sabtu === {| class="wikitable" ! Segmen ! Penyampai ! Masa |- | Pilihan #1 Pantai Timur | - | 00:00 - 06:00 |- | Terbaik Bro Pagi Gegar | Issey & Fizie | 06:00 - 08:00 |- | Ulangan Carta Hits Gegar | Shah | 08:00 - 10:00 |- | Lagu Baru Gegar @ Seleksi Gegar | - | 10:00 - 11:00 |- | Seleksi Gegar | - | 11:00 - 14:00 |- | Seleksi Gegar | - | 14:00 - 19:00 |- | Senja Pantai Timur | - | 19:00 - 20:00 |- | Bollyhits Gegar | Aswad | 20:00 - 22:00 |- | Retro @ Gegar | - | 22:00 - 00:00 |} ==Frekuensi== ===Radio=== {| class="wikitable" ! Frekuensi ! Kawasan ! Pemancar |- | style="text-align:center;" |88.1 MHz | [[Kota Bharu]], [[Kelantan]] | [[Bukit Panau]] |- | style="text-align:center;"|106.8 MHz | [[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]] | Bukit Jerung |- | style="text-align:center;" |88.8 MHz | [[Kuantan]], [[Pahang Darul Makmur|Pahang]] | Bukit Pelindung |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Platform TV ! Saluran |- | style="text-align:center;"|[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]/[[Astro NJOI|NJOI]] | style="text-align:center;"|863 |} ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * {{Tapak web rasmi|https://gegar.my/}} * {{Facebook|GEGAR}} * {{Instagram|gegar.my}} * {{Threads|gegar.my}} * {{TikTok|thrgegar.my}} * {{X|gegar_my}} * {{Saluran YouTube|thrgegarmy}} {{Astro Audio}} [[Kategori:Astro Audio]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] [[Kategori:Stesen radio bahasa Melayu]] 56uqwngqv1hvrtmsrq1pfgtrwgeo7ac 0 913324 7003882 7003269 2026-11-11T12:20:54Z ~2026-58917-07 424346 /* Sukan */ 7003882 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] m0nqgjf473zswlkfutph8fjjh1mv1s0 7003883 7003882 2026-11-11T12:21:32Z ~2026-58917-07 424346 /* Aneka Melayu */ 7003883 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] egg5xe6m7jq5sgmmohsojq1tq43n1dc 7003886 7003883 2026-11-11T12:29:27Z ~2026-58917-07 424346 /* Inggeris */ 7003886 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] oev9t5u47f10xzqpzlp4prcqcsrzto0 7003888 7003886 2026-11-11T12:30:54Z ~2026-58917-07 424346 /* Inggeris */ 7003888 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] cz7vt7724f77oraohpltq513t1scca9 7003892 7003888 2026-11-11T12:42:13Z ~2026-58917-07 424346 /* Inggeris */ 7003892 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] 8ha4pybejk713zga6hdf7upfw4pdd3z 7003899 7003892 2026-11-11T12:56:06Z ~2026-58917-07 424346 /* Aneka Melayu */ 7003899 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] 7urdorianrdpaor9wenvuswa4iqkkes 7003902 7003899 2026-11-11T13:03:58Z ~2026-58917-07 424346 /* Filem */ 7003902 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] gkuceisu45x79csor4ruixagz5ho397 7004200 7003902 2026-11-12T08:12:12Z ~2026-59898-12 425199 /* Aneka Melayu */ 7004200 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 150_HD | [[Hello]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] q6cyiq6qxex69cm6h8rdaavc8cihs8h 7004201 7004200 2026-11-12T08:14:13Z ~2026-59898-12 425199 /* Aneka Melayu */ 7004201 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 150_HD | [[Hello]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] jy9kduukmtidu60j95sk4wgx8zvdcyi 7004204 7004201 2026-11-12T08:25:46Z ~2026-59898-12 425199 7004204 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 150_HD | [[Hello]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[TA-DAA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |}{| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] 23lmjk0gyk37hn1fuj77s7fs6dqd8cl 7004205 7004204 2026-11-12T08:29:01Z ~2026-59898-12 425199 /* Kanak-Kanak */ 7004205 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 150_HD | [[Hello]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[TA-DAA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | [[Baby TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} |}{| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] dfcbzom6xlm0d29ahri8499ieg7g46t 7004207 7004205 2026-11-12T08:30:38Z ~2026-59898-12 425199 /* Kanak-Kanak */ 7004207 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 150_HD | [[Hello]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[TA-DAA!|TA-DAA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | [[Baby TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} |}{| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] 5yoxwiin6gx2o0u6vvjnhds9i61f593 7004209 7004207 2026-11-12T08:32:18Z ~2026-59898-12 425199 7004209 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 150_HD | [[Hello]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[TA-DAA!|TA-DAA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | [[Baby TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |}{| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] fkmgtx2ov0h7l6dclh3hxqtmn59s81j 7004247 7004209 2026-11-12T09:04:33Z ~2026-58917-07 424346 /* Saluran televisyen */ 7004247 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Astro Maya HD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[TA-DAA!|TA-DAA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | [[Baby TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] ttzbvcb2qxt8prbwu4y1vdco8hc6cgr 7004257 7004247 2026-11-12T09:12:12Z ~2026-58917-07 424346 /* Aneka Melayu */ 7004257 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 133 | [[Astro Bella]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Astro Maya HD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[TA-DAA!|TA-DAA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | [[Baby TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] tngv59z3y0qfa5zcmhmgv2iolynth8v 7004265 7004257 2026-11-12T09:16:44Z ~2026-58917-07 424346 /* Aneka Melayu */ 7004265 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Astro Naura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 126_HD | [[Astro Mustika HD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 133 | [[Astro Bella]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Astro Maya HD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 418_HD | Astro A-List | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[TA-DAA!|TA-DAA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | [[Baby TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | [[:en:Food Network (Asian TV Channel)|Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{ya}} | {{ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 823_HD | [[SPOTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 824_HD | [[:en:SPOTV|SPOTV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 825_HD | [[:en:Eurosport Asia|Eurosport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Ya}} | {{Ya}} |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC World Service|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] m00ybyccbiqvvzdbk88pgzd8odiue2y 0 914235 7004172 6992866 2026-11-12T06:55:37Z Born2BeeStudios 305092 7004172 wikitext text/x-wiki {{db-person|help=off}} {{Proposed deletion/dated |concern = Rencana ini kelihatan bersifat promosi kendiri (*self-promotion*), manakala kepentingan ensiklopedik subjek masih belum dapat dibuktikan. Tiada liputan yang mencukupi daripada saluran berita bereputasi dan sumber bebas untuk menunjukkan mengapa subjek ini layak mempunyai rencana tersendiri di Wikipedia. |timestamp = 20261028081308 |help = }} {{rujukan}}{{Infobox person|image=Adli Shinichi 2026 November.jpg|name=Adli Shinichi|nationality=[[Malaysia]]|occupation=Pelakon, Pelakon Suara|birth_place=[[Kedah]], [[Malaysia]]|birth_date=[[1992]]|height_cm=157|education=Ijazah Sarjana Muda Seni Persembahan (Drama)|years active=2015&ndash;Kini|alma mater=[[Universiti Malaya]] (UM)}} '''''Adli Shinichi''''' merupakan seorang pelakon, pelakon suara, & pemain pentas. Adli mula memasuki industri seni pada tahun 2015. Adli juga merupakan graduan Ijazah Sarjana Muda Seni Persembahan (Drama) dari Universiti Malaya. Selepas bergraduasi, Adli telah berlakon dalam beberapa buah filem, filem pendek, teater dan seumpamanya. Adli juga pernah menyertai Program Pertukaran Pelajar ke [[:en:National_Academy_of_Chinese_Theatre_Arts|National Academy of Chinese Theatre Arts]] (NACTA), Beijing, China untuk pelajaran Opera China. Pada tahun 2019, Adli pernah bertugas sebagai pelakon di Singapura dalam acara [https://wiki.sg/p/The_Bicentennial_Experience_(2019) The Bicentennial Experience: From Singapore to Singaporean]. == '''Layar & Skrin''' == === Iklan === {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan !Produksi |- |2023 |''My Boost App Raya'' |Toyol |Moving Image |- |2021 |''myNEWS x MyDebit: Mak Cik Kiah'' |Ali |Reservoir Production |- | rowspan="2" |2020 |''MyDebit Je: Mak Cik Kiah'' |Ali |Reservoir Production |- |''SPAN: Bil Jimat Alam Selamat'' |Lelaki Melayu |Suruhanjaya Perkhidmatan Air Negara |- |2018 |''AKPK “Pay On Time” Nantilah'' |Pengedar Risalah |Pintu Pictures |- |2016 |''KFC Crispy Tenders'' |Delivery Guy |PRS Poduction |- | rowspan="6" |2017 |''Boat Noodles Ads'' |Japanese Martial Art |Utara 5 Food & Beverage |- |''Vivo V5'' |Photographer |VF Production |- |''Telco Oversea'' |Bus Passanger |Biscuit Films |- |''Joora Cat'' |Pelakon Utama |Pintu Pictures & MTAS Production |- |''Maybank Raya'' |Jemaah Masjid | |- |''Kasih Ibu Smart Selangor'' |Pemain Kompang |TV Selangor |} === Filem === {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan !Arahan !Produksi |- |2023 |''The Lord Musang King'' |Pengikut Dwan / Banduan 46958 |Lee Moon Ho |Hundred Years Popcorn Production |- |2019 |''Green Love'' |Pelajar Kolej, Crew Shooting, Pengunjung Kubur |CL Hor |Innopure, Mega Visual |- |2017 |[[J Revolusi|''J Revolusi'']] |Pemain Rollercoaster |Zulkarnain Azhar |Grand Brilliance, Infinitus Productions |} === Telefilem === {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan !Arahan !Produksi !Tayangan |- |2018 |''Matilahnak'' |Toyol |Azmir Affandi |Zeel Production |Astro Citra, Astro Mustika HD |- | rowspan="2" |2017 |''Cupid'' |Penjual Coke |Nik Amir Mustapha |Lumatic Films |Astro Citra, Astro Mustika HD |- |''Ilham'' |Penonton Teater, Krew Pentas |[[Nik Amir Mustapha]] |Lumatic Films |[[Astro Citra]], [[Astro Mustika HD]] |- |2015 |''Telemovie SPRM: Gocoh'' |Pelatih Muay Thai |Hisyam Ahmad, Mohamad Ikhsan Sukiman |RTM |[[RTM 2]] |} === Drama, Siri & Televisyen === {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan !Arahan !Produksi !Tayangan |- |2024 |''[[Framed]]'' |Hairul |Sein Qudsi |Astro Shaw, Independent Pictures |[[Astro Premier]], [[Sooka]], [[Astro Ria]] |- |2022 |''[[Seribu Nina]]'' |Lelaki Kelab Buku |Umi Salwana Omar |Viu, Infinitus Entertainment |[[Viu]] |- |2021 |''Maghfirah & Co'' |Epul |Rashid Shikh Abdullah |Yayasan Maghfirah, Digital Lala |[[MYTV Broadcasting|MYTV]] & Platform Digital |- | rowspan="2" |2019 |''Sembil9n'' |Sipet |[[Razaisyam Rashid]] |[[Astro Shaw]] |[[Astro GO|Astro Go]], [[Astro Citra]], [[Sooka]] |- |''Taqwa Dalam Tawa'' |Din Stuck |Aliff Ihsan Rahman |Anya Studio, Pintu Pictures |[[TV AlHijrah]] |- | rowspan="4" |2018 |[[3 Gadis Manis (Musim 2)|''3 Gadis Manis (Musim 2)'']] |Rakan Pejabat Jo |Junad M. Nor |Wayangworks |[[Astro Gempak]] |- |''[[Geng Tadarus]]'' |Jemaah Masjid |[[Rahila Ali]] |Pena Creative Pictures |RTM 2 |- |''Jangan Tutup Lampu Series'' |Pocong |Aidilfitri Mohamed Yunos |Suria TV |Suria TV |- |''[[Cinta Koko Coklat]]'' |Penduduk Kampung |[[Pali Yahya]] |[[Juita Viden|Juita Viden Production]] |Slot Samarinda TV3 |- | rowspan="11" |2017 |''Wanita Hari Ini: Jangan Terlalu Selesa'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''[[Megat Extend]]'' |Pelajar IUMW |Johan Bahar |[[KL Motion Pictures]] |[[Astro Warna]] & [[Astro Ria]] |- |''Wanita Hari Ini: Ready Tapi Tak Ready'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Membelakangkan Suami'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Perkahwinan Adat vs Trend'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Anak Bukan Alasan Bahagia'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Memanjakan Atau Tanggungjawab'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Angin Pasang @ Hernia'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Tak Jadi Cerai'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Tak Nak Suami Cari Lain'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Mulakan Sekarang @ Terus Berangan'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- | rowspan="11" |2016 |''Wanita Hari Ini: Mengidam'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Lelaki Terus Terang, Wanita Berkias'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Sunyi Dalam Perkahwinan'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Menanti Pasangan Sempurna'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Terapi Muzik'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Wanita Cerewet, Lelaki Banyak Hutang'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Hargai Masa Sebelum Terlambat'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Wanita Hari Ini: Kali Pertama'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''Majalah TV: Seniman: Imuda'' |Imuda (Muda) | |RTM | |- |''Wanita Hari Ini: Siapa Kaki Ungkit'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- |''[[Wanita Hari Ini]]: Virus Cinta Monyet'' |Lakonan Semula | |Primeworks Studios |TV3 |- | rowspan="3" |2015 |''Malam Hijrah Perdana'' |Live: Persembahan Pembukaan | |Astro Kasih |[[Astro Oasis]] |- |''Nona Manis: Hati Ke Hati: Suami Songsang'' |Lakonan Semula: Pasangan Gay |[[Uyaina Arshad]] |[[Primeworks Studios]] |[[TV3]] |- |''Doku Drama SPRM: Pengakuan 3'' |Pegawai SPRM |Anjang Kirana |[[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] |[[RTM 1]] |} === Filem Pendek === {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan !Arahan !Produksi !Catatan |- |2022 |''Figura Aksi'' |Khairul |Mohd Zahir Zainal Abidin |ZigZagTV | |- | rowspan="2" |2017 |''Terowong Terakhir'' |Bayangan |Akyem Samad |Warga Seni Minda Kreatif | |- |''Sa-Ringgit'' |Hambali |Alif Adzham |Asterik Anak Seni |Top 5 Drama Pendek Pilihan DFKL 2017 |- | rowspan="2" |2012 |''Dendam Lagi'' |Konco Gengster |Amat Larbsib |P.E.S.B.E.K | |- |''Peluang Kedua'' |Budak Sekolah |Amat Larbsib |P.E.S.B.E.K | |} === Video Viral & Promo === {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan !Produksi |- |2023 |''Kempen Masjid Scientex Senai'' |Iskandar |Kaya & Kaya Viral |- | rowspan="7" |2017 |''F&N Season Wajah Baru'' |Civilian |F&N Season Malaysia |- |''Prank Killing Gunther'' |Civilian |Squarebox Pictures |- |''Viral Video Raya rGba'' |Tetamu |NextLab |- |''Sufi Secret Bidara'' |Pocong | |- |''Organichana Carbon Mint'' |Pelakon Utama |Misi Viral |- |''Nu-Caffe'' |Pelakon Utama |Misi Viral |- |''Nu-Prep Lelaki'' |Pelakon Utama |Misi Viral |- | rowspan="2" |2016 |''Malam Merdeka Bawah Tanah'' |Rakan |El Hesh Indie Moving Production |- |''Pameran Pengantin Malaysia'' |Bakal Suami |Urban Vibe Event |} == '''Pentas''' == === Teater === {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan !Arahan !Produksi !Lokasi !Catatan |- |2025 |''Tingginya Menyapu Awan<ref>{{Cite news|url=https://www.utusan.com.my/pilihan-utusan/2025/07/skrip-teater-tingginya-menyapu-awan-dipentas-semula/|title=Skrip teater Tingginya Menyapu Awan dipentas semula|last=Aula|first=Wafa|date=Julai 28, 2025|newspaper=Utusan Malaysia|work=}}</ref>'' <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Xt7eelTRtQA|title=Tingginya Menyapu Awan Angkat Suara Masyarakat Terpinggir|last=TV9|first=Buletin TV9|date=Julai 28, 2025|url-status=live}}</ref> |Untung |Lenny Erwan |Mekar Budaya |Auditorium DBP |Karya Agung |- | rowspan="2" |2024 |''Oyen'' |Yusof |Roydy Rokidy |Frame Art Studio |Balai Budaya Tun Syed Nasir, Wisma DBP |Teater Kanak-kanak |- |''Haji Murat'' |Yusof |A. Wahab Hamzah & Aris Othman |Badan Budaya DBP |Balai Budaya Tun Syed Nasir, Wisma DBP |Teater Perdana |- |2022 |''The Wilting Man'' |Bayangan |Khairi Anwar |Anomalist Production |[[KLPac|KLPAC]] |Yayasan Sime Darby Arts Festival |- | rowspan="2" |2021 |''Buka Pintu'' |Solihin, Abah, Kaunselor |Syafiq Syazim |Patblas Studio |Asterik Anak Seni |Teater Verbatim |- |''Rusuh'' |Salam |Aris Othman |Badan Budaya DBP |Stor DBP | |- |2020 |''Silent Killer'' |Farid |Fendi Shah |Revolution Stage |Asterik Anak Seni |Pesta Monolog Vol 5: Monolog at Home |- | rowspan="3" |2019 |''The Bicentennial Experience: From Singapore to Singaporean'' |Sang Nila Utama, Portugis |Lim Yu-Beng |PresPlay Pte Ltd |Fort Canning Park, Singapura | |- |''Love, Take It Slow'' |Pasangan 2 |Remy Eldhani |Rumah Lakon |Kotak (Five Arts Center) | |- |''Dalanglah, Dalang'' |Prime Minister |Khairi Anwar | |Theatresauce HQ USJ 21 |Naga Ekor Empat: The Emerging Directors Lab 2019 Showcase II |- |2018 |''Kawad'' |Khuzairi |Hafizee Hatta |PK Production |Blackbox, Bleenkbox | |- | rowspan="8" |2017 |''Bang-Lah'' |Bang |[[Roslan Madun]] |Artmosphere Lab |SK Lanchang, Temerloh, Pahang |Semarak Bahasa Pahang |- |''Penglipur Lara'' |Bentara |Hafizee Hatta |Panji Seni Titian 9 |Auditorium JKKN KL |FTKL 2017 |- |''Konsert Puisi & Syair ASEAN 2017'' |Orang Kampung, Penyambut, Tetamu, Pahlawan |Roslan Madun |Artmosphere Lab |Auditorium DBP, KL |Persembahan Pentas |- |''Bang-Lah'' |Bang |[[Naque Ariffin]] |Artmosphere Lab |Markas KD |Backpack Play vol 00 |- |''Ultra Qalif (Sketsa)'' |Qalif |Akyem Samad |ANIMAS |Summit, USJ |Anifest Malaysia 2017 |- |''Keluangman (Sketsa)'' |Pegawai Polis |Akyem Samad |ANIMAS |Summit, USJ |Anifest Malaysia 2017 |- |''Tenggelamnya Kapal van der Wijck'' |Pakcik Padang, Orang Muda |Rashid Shikh Abdullah |Final Year Project |Panggung Eksperimen, UM | |- |''Fikiran Setangah Gila'' |Lelaki C |Remy Eldhani | |Markas Kota Damansara | |- |2016 |''Ambush'' |Ensemble |Harith Amirul |Final Year Project |Panggung Eksperimen, UM | |- | rowspan="4" |2015 |''Kawad'' |Khuzairi |Hafizee Hatta |Universiti Malaya |Auditorium JKKN, Melaka |Final MAKUM 15 |- |''Tambo Keramat'' |Pembesar Istana, Pengintip British |Syahmi Hassan |Twinzone Sdn Bhd |Auditorium DBP, KL | |- |''Tuah & Jebat'' |Hang Tuah |Hafizee Hatta |Final Year Project |Panggung Eksperimen, UM | |- |''Shhh…'' |Taj |Hafizee Hatta |TITIAN 9th |Panggung Eksperimen, UM |KARVITER 15 |- | rowspan="3" |2014 |''Perempuan Politikus Melayu'' |Haji Chenon |Mardiana Ismail |PEDRA |Rumah Banglo Seksyen 16, PJ | |- |''Kawad'' |Khuzairi |Hafizee Hatta |Universiti Malaya |Panggung Eksperimen, UM |Saringan MAKUM Zon Tengah |- |''Kawad'' |Khuzairi |Hafizee Hatta |TITIAN 9th |Auditorium KPS, UM |KARVITER 14 |- | rowspan="3" |2013 |''Natrah'' |Burhanuddin Helmy |[[Erma Fatima|Erma Fatimah]] |Jabatan Drama, PKUM |Panggung Eksperimen, UM | |- |''Bangsawan Musang Berjanggut'' |Orang Kaya Malik |M. Nasri Mohd |Jabatan Drama, PKUM |Panggung Eksperimen, UM | |- |''Teroris Bahasa'' |Pencerita |Hafizee Hatta |TITIAN 9th |Auditorium KPS, UM |KARVITER 13 |- | rowspan="2" |2012 |''Tamu Dari Medan Perang'' |Wartawan, Pengawal Istana |Adieyka Zainal |Final Year Project |Panggung Eksperimen, UM | |- |''Semi Muzikal Kassim Masih Selamat'' |Doktor Ismadi |Amat Larbsib |P.E.S.B.E.K |Dewan Serbaguna Jitra, Kedah | |} === Cosplay === {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan !Produksi !Lokasi !Acara |- | rowspan="5" |2017 |''Ultraman Skit'' |Evil Tiga, Baltan |Kuramaker Tokusatsu |KLCC Convention Centre |Comic Fiesta 2017 |- |''Power Ranger Skit'' |White Ranger |Kuramaker Tokusatsu |Klang Parade |Cosplay Party 3.0 by Klang Parade |- |''Ultraman Skit'' |Baltan |Kuramaker Tokusatsu |Forest City |Anime Saiko 2017 JB |- |''Ultraman Skit'' |Evil Tiga |Kuramaker Tokusatsu |Sunway Velocity Mall |Anime Saiko 2017 KL |- |''Power Rangers Skit'' |Green Ranger, Dragonzord |Kuramaker Tokusatsu |Straits Quay Convention Center |Cosplay Skit Competition Comic Fiesta Mini 2017 |} == '''Suara''' == === Suara Latar, Alih Bahasa === {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan !Arahan !Produksi |- |2022 |''Trivia Robojim'' |Alif (Robot) |Mohd Zahir Zainal Abidin |ANIMAS |- | rowspan="2" |2019 |''Yayasan Hijau Malaysia - Green Guardian - Energy Series'' |Rahim (Bahasa Melayu) |Rashid Shikh Abdullah |Pintu Pictures |- |''Sistem Anti Pencurian Kereta IGLA'' |Versi Bahasa Melayu | |Give Concept |- |2018 |''MAYA 3267 (Siri Animasi)'' |Cici |Abdul Rahman Sallehudin |Infinite Motion Sdn Bhd |- |2017 |''NAMI CORP Corporate Video'' |Versi Bahasa Melayu | | |} === Audio Drama === {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan !Arahan !Produksi !Saluran |- |2022 |''[[Bisikan Kerajaan Langit]]''<ref>{{Cite news |last=Entertainment |first=NST |date=November 24, 2022 |title=#Showbiz: Media Prima's new horror audio series 'Bisikan Kerajaan Langit' now on Audio+ |work=New Straits Times |url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2022/11/854470/showbiz-media-primas-new-horror-audio-series-bisikan-kerajaan-langit}}</ref> |Inspektor Yusof | |ZAG Media |Audio+, Spotify, Apple Podcast, Google Podcast |- | rowspan="2" |2021 |''Dirty Datuk'' |Azman | |ZAG Media |Spotify, Apple Podcast, Google Podcast |- |''Malpraktis Universiti'' |Sham | |ZAG Media |Spotify, Audio+, Apple Podcast, Google Podcast, Youtube |} === Audiobook === {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Terbitan |- |2022 |''Kecuma & Cenderawasih'' |Perpustakaan Negara Malaysia |- |2020 |''Bagaimana Ketam Berjalan Mengiring'' |Perpustakaan Negara Malaysia |} === Nota === 10 Bakat Suara Malaysia Paling Cemerlang<ref>{{Cite web|url=https://top10malaysia.com/top-10-most-outstanding-malaysian-voice-talents/|title=Top 10 Most Outstanding Malaysian Voice Talents|date=October 8, 2025|website=Top 10 of Malaysia|url-status=live}}</ref> == '''Anugerah dan pencalonan''' == {| class="wikitable sortable" !Tahun !Anugerah !Kategori !Karya Tercalon !Keputusan |- |2025 |Short+Sweet Malaysia |Pelakon Lelaki Terbaik |Lagi Nak Tanya! | |- |2025 |Lantai Teater Selangor |Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik |Melipat Renggang |Naib Johan |- |2019 |Cameo Gegar |Pelakon Terbaik | |1st Runnner-up |- |2014 |Karnival Teater Universiti Malaya |Pelakon Lelaki Terbaik |Teater Kawad |Menang |} == '''Rujukan''' == {{reflist}} == '''Pautan Luar''' == {{IMDb nama|id=8422039}} [https://alih-suara.fandom.com/ms/wiki/Adli_Shinichi Wiki Alih Suara] [https://dubdb.fandom.com/wiki/Adli%20Shinichi Dubbing Database] [http://adlishinichi.wixsite.com/actorprofile Actor Profile Adli Shinichi] foe7tqzn9g4zurzd4cm2j2p7omst9mv 10 914914 7004359 4903852 2026-11-12T10:25:42Z PK2 42053 copy template from the English Wikipedia and translate it into Malaysian Malay 7004359 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:#if:{{{quote|}}}{{{quotes|}}}|"}}{{safesubst:#if:{{{italic|}}}{{{italics|}}}|''}}[[{{{1}}}{{safesubst:#if:{{{lt|}}}|{{safesubst:!}}{{{lt}}}}}]]{{safesubst:#if:{{{italic|}}}{{{italics|}}}|&#8202;''}}{{safesubst:#if:{{{quote|}}}{{{quotes|}}}|"}}{{safesubst:#ifeq:{{subst:Substcheck}}|SUBST||<!-- -->{{#if:{{#if:{{{preserve|{{{display|}}}}}}|1|{{#ifexist:{{{1|}}}|{{#invoke:redirect|isRedirect|{{{1|}}}}}|1}}}}<!-- --> |<{{#switch:{{{vertical-align|{{{valign|{{{v|}}}}}}}}}|sup|super=sup|sub=sub|span}} class="noprint" style="{{#switch:{{{vertical-align|{{{valign|{{{v|}}}}}}}}}|ib=font-size:100%;|sup|super|sub=|font-size:85%;}} font-style: normal; {{#if:{{{nobold|}}}|font-weight: normal;}}">&nbsp;&#91;{{#if:{{{qid|}}} | [[d:Special:EntityPage/{{{qid|}}}#sitelinks-wikipedia|<span title="Senarai Wikidata: &quot;{{{1}}}&quot; artikel dalam bahasa lain">{{#if:{{{short|{{{s|}}}}}}|wd|Wikidata}}</span>]] | {{#invoke:Separated entries|main|frameOnly=true|separator=;&#32; | {{#if:{{{2|}}}|[[:{{{2}}}:{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{2}}}}}]]}} | {{#if:{{{4|}}}|[[:{{{4}}}:{{#if:{{{5|}}}|{{{5}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{4}}}}}]]}} | {{#if:{{{6|}}}|[[:{{{6}}}:{{#if:{{{7|}}}|{{{7}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{6}}}}}]]}} | {{#if:{{{8|}}}|[[:{{{8}}}:{{#if:{{{9|}}}|{{{9}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{8}}}}}]]}} | {{#if:{{{10|}}}|[[:{{{10}}}:{{#if:{{{11|}}}|{{{11}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{10}}}}}]]}} | {{#if:{{{12|}}}|[[:{{{12}}}:{{#if:{{{13|}}}|{{{13}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{12}}}}}]]}} | {{#if:{{{14|}}}|[[:{{{14}}}:{{#if:{{{15|}}}|{{{15}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{14}}}}}]]}} | {{#if:{{{16|}}}|[[:{{{16}}}:{{#if:{{{17|}}}|{{{17}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{16}}}}}]]}} | {{#if:{{{18|}}}|[[:{{{18}}}:{{#if:{{{19|}}}|{{{19}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{18}}}}}]]}} | {{#if:{{{20|}}}|[[:{{{20}}}:{{#if:{{{21|}}}|{{{21}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{20}}}}}]]}} | {{#if:{{{22|}}}|[[:{{{22}}}:{{#if:{{{23|}}}|{{{23}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{22}}}}}]]}} | {{#if:{{{24|}}}|[[:{{{24}}}:{{#if:{{{25|}}}|{{{25}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{24}}}}}]]}} | {{#if:{{{26|}}}|[[:{{{26}}}:{{#if:{{{27|}}}|{{{27}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{26}}}}}]]}} | {{#if:{{{28|}}}|[[:{{{28}}}:{{#if:{{{20|}}}|{{{29}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{28}}}}}]]}} | {{#if:{{{30|}}}|[[:{{{30}}}:{{#if:{{{31|}}}|{{{31}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{30}}}}}]]}} | {{#if:{{{32|}}}|[[:{{{32}}}:{{#if:{{{33|}}}|{{{33}}}|{{{1}}}}}|{{trim|1={{{32}}}}}]]}} }}}}&#93;</{{#switch:{{{vertical-align|{{{valign|{{{v|}}}}}}}}}|sup|super=sup|sub=sub|span}}> | [[Kategori:Templat pautan antara bahasa yang sedia ada]]<nowiki /> }}}}</includeonly>{{main other|<!-- Pautan antara wiki yang dipaksa-->{{#if:{{{preserve|{{{display|}}}}}}|[[Kategori:Templat pautan antara bahasa memaksa pautan antarawiki]]}}{{#if:{{{2|}}}{{{qid|}}}||[[Kategori:Halaman menggunakan pautan antara bahasa tanpa parameter bahasa]]}}<!-- Wikidata-->{{#if:{{{qid|}}}|{{main other|[[Kategori:Halaman menggunakan pautan antara bahasa dengan parameter wikidata]]}}}}<!-- Huruf condong-->{{#if:{{{italic|}}}{{{italics|}}}|[[Kategori:Halaman menggunakan pautan antara bahasa dengan parameter italics]]}}<!-- Petikan-->{{#if:{{{quote|}}}{{{quotes|}}}|[[Kategori:Halaman menggunakan pautan antara bahasa dengan parameter quotes]]}}<!-- Banyak bahasa-->{{#if:{{{8|}}}|[[Kategori:Pautan antara bahasa yang memanggil halaman dengan banyak bahasa|{{#if:{{{10|}}}|{{#if:{{{12|}}}|{{#if:{{{14|}}}|{{#if:{{{16|}}}|{{#if:{{{18|}}}|{{#if:{{{20|}}}|{{#if:{{{22|}}}|{{#if:{{{24|}}}|{{#if:{{{26|}}}|{{#if:{{{28|}}}|{{#if:{{{30|}}}|{{#if:{{{32|}}}|P|O}}|N}}|M}}|L}}|K}}|J}}|I}}|H}}|G}}|F}}|E}}|D}}]]}}<!-- Parameter yang tidak diketahui-->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown=[[Kategori:Halaman menggunakan pautan antara bahasa dengan parameter yang tidak diketahui|_VALUE_{{PAGENAME}}]]|preview=Page using [[Template:Interlanguage link]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| 1 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 2 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 3 | 30 | 31 | 32 | 33 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | display | italic | italics | lt | nobold | preserve | qid | quote | quotes | s | short | v | valign | vertical-align }}}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> qr0o4ekrruyv78y5exqnhy2ctms13o4 0 918609 7004396 6812592 2026-11-12T11:02:45Z CommonsDelinker 5738 Bot: Menggantikan Combat_deuxième_croisade.jpg dengan Bataille_de_Damas_(1148)_-_Français_22495.jpg. 7004396 wikitext text/x-wiki {{Short description|Gereja Kristian utama yang berpusat di Rom}} {{Infobox Christian denomination|icon=Emblem_of_the_Papacy_SE.svg|parent=|congregations_type=|defunct=|merged_into=|separations=|absorbed=|merger=|founded_place=[[Tanah Suci]], [[Empayar Rom]]<ref name="RCC">{{cite web|last=Stanford|first=Peter|title=Roman Catholic Church|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/catholic/catholic_1.shtml|website=BBC Religions|publisher=BBC|access-date=1 Februari 2017}}</ref>{{sfn|Bokenkotter|2004|p=18}}|members=1.345&nbsp;billion (2019)<ref name="AnnuarioPontificio">{{cite web|title=Pubblicati l'Annuario Pontificio 2021 e l'Annuarium Statisticum Ecclesiae 2019|url=https://www.osservatoreromano.va/it/news/2021-03/quo-068/pubblicati-br-l-annuario-pontificio-2021-br-e-l-annuarium-statis.html|publisher=[[L'Osservatore Romano]]|date=25 March 2021|access-date=29 March 2021|language=it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330004256/https://www.osservatoreromano.va/it/news/2021-03/quo-068/pubblicati-br-l-annuario-pontificio-2021-br-e-l-annuarium-statis.html|archive-date=25 March 2020}}</ref>|founded_date=[[Kristian pada abad ke-1|abad ke-1]]|founder=[[Yesus Kristus|Yesus Kristus]], mengikut<br />[[Tradisi suci|tradisi suci]]|headquarters=[[Rom]], [[Itali]] (''de jure'')<br>[[Kota Vatikan]] (''de facto'')|liturgy=[[Gereja khusus Katolik dan upacara liturgi#Rites|Barat dan Timur]]|language=[[Ecclesiastical Latin]] dan [[bahasa ibunda]]|area=[[Gereja Katolik mengikut Negara|Seluruh Dunia]]|congregations=|ministers_type=[[Hierarki Gereja Katolik|Pandeta]]|division3=|tax_status=|logo=|slogan=|website={{URL|https://www.vatican.va/content/vatican/en.html|www.vatican.va}}|publications=|other_names=|tertiary=|secondary_schools=43,800|ministers={{plainlist| * [[Uskup di Gereja Katolik|Uskup]]: 5,364 * [[Imam dalam Gereja Katolik|Imam]]: 414,336 * [[Diakon]]: 48,238}}|primary_schools=[[Sekolah Katolik|95,200]]<ref>{{cite journal|title=Laudato Si|journal=Vermont Catholic|volume=8|issue=4, ''2016–2017, Winter''|pages=73|url=http://www.onlinedigeditions.com/publication/index.php?i=365491&m=&l=&p=1&pre=&ver=html5#{%22page%22:74,%22issue_id%22:365491}|access-date=19 December 2016}}</ref>|aid=|nursing_homes=|hospitals=[[Gereja Katolik dan penjagaan kesihatan|5,500]]<ref name="World Development p.40">Calderisi, Robert. ''Earthly Mission - The Catholic Church and World Development''; TJ International Ltd; 2013; p.40</ref>|churches=|missionaries=|associations=|division_type3=Chapel dalam setiap Zon|icon_width=25px|caption=[[Basilika Santo Peter| Basilika St Peter]], Gereja Katolik yang terbesar di Dunia.|polity=[[episkopal]]<ref name=Politik_Episkopal>{{cite book|title=Notes of the Episcopal Polity of the Holy Catholic Church|last=Marshall|first=Thomas William|year=1844|location=London|publisher=Levey, Rossen and Franklin|id={{ASIN|1163912190|country=uk}}}}</ref>|theology=[[Teologi Katolik]]|scripture=[[Alkitab Katolik| Alkitab (Bible)]]|type=|main_classification=[[Katolik]]|abbreviation=|alt=Basilika Santo Peter|leader_title=[[Paus|Paus (Pope)]]|imagewidth=225px|image=Saint Peter's Basilica facade, Rome, Italy.jpg|native_name_lang=la|native_name={{lang-la|Ecclesia Catholica|label=none}}|name=Gereja Katolik|icon_alt=Emblem of the Holy See|structure=|leader_name=[[Paus Leo XIV]]|division2=|fellowships_type1=|division_type2=Zon dalam Paroki|division1=221,700|division_type1=[[Paroki dalam Gereja Katolik|Paroki]]|division={{plainlist| * Keuskupan Agung: [[Senarai Keuskupan Agung Katolik|640]] * Keuskupan: [[Senarai keuskupan Katolik (abjad)|2,851]]}}|division_type=[[Senarai keuskupan Katolik (pandangan berstruktur)|Keuskupan]]|fellowships1=|fellowships=[[Gereja Latin]], dan 23 [[Gereja Katolik Timur|Gereja Timur]]|leader_title1=Kerajaan|fellowships_type=[[Gereja tertentu dan ritus liturgi Katolik|Gereja tertentu<br/>''sui iuris'']]|leader_name3=|leader_title3=|leader_name2=[[Kuria Rom|Roman Curia]]|leader_title2=Pentadbiran|leader_name1=[[Holy See]]|footnotes=}} <!--Lihat rujukan/sumber dalam isi utama artikel--><!--Maklumat--> '''Gereja Katolik'''{{#tag:ref|Nama rasmi yang digunakan dalam penerbitan-penerbitan Gereja ini adalah "Gereja Katolik", seperti yang digunakan dalam dokumen-dokumen Paus moden, pada judul dari ''[[Katekismus Gereja Katolik]],''<ref>Libreria Editrice Vaticana (2003). [http://www.vatican.va/archive/ENG0015/_INDEX.HTM "Katekismus Gereja Katolik."] Diakses pada: 2009-05-01.</ref> serta pada dokumen-dokumen [[Majlis Vatikan kedua|Majlis Vatikan II]] yang ditandatangani oleh [[Paus Paulus VI]].<ref>Vatikan. [http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/ Dokumen-dokumen Konsili Vatikan II]. Diakses pada: 2009-05-04. Perhatian: Tanda tangan Paus tampak dalam cersi Latinnya.</ref><ref>''Declaration on Christian Formation'', diterbitkan oleh Konferensi Waligereja Amerika Syarikat, Washington DC 1965, halaman 13</ref><ref>Whitehead, Kenneth ( 1996). "[http://www.ewtn.com/faith/teachings/churb3.htm. "Bagaimana Gereja Katolik Mendapat Namanya?"] Rangkaian Televisyen Eternal Word. Diakses pada 9 Mei 2008.</ref> Istilah "Gereja Katolik Roma" hanya digunakan untuk membezakan Gereja ini dengan institusi-institusi di luar Gereja yang masih menyatakan identitasnya dengan nama "[[Katolik]]" hanya menggunakan istilah "Gereja Katolik Roma" pada kesempatan-kesempatan yang sangat langka, misalnya dalam dokumen-dokumen yang mengadakan hubungan oikumenis dengan Gereja-Gereja lain.<ref>Contoh: [http://www.vatican.edu/roman_curia/pontifical_councils/chrstuni/angl-comm-docs/ rc_pc_chrstuni_doc_19770429_paul-vi-coggan_en7html dari Canterbury] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720110327/http://www.vatican.edu/roman_curia/pontifical_councils/chrstuni/angl-comm-docs/ rc_pc_chrstuni_doc_19_ggulan_vi2 .html |date=2011-07-20 }}</ref> Nama "Gereja Katolik Roma" tidak disukai oleh beberapa kumpulan di dalam Gereja yang menganggap bahawa label tersebut hanya membuat Gereja kelihatan seperti salah satu daripada beberapa "gereja katolik" .<ref> Walsh, Michael (2005). ''Katolik Roma''. Routledge. hal. 19. Versi dalam talian tersedia di [http://books.google.co.uk/books?id=a3u1xyovVx0C&pg=PA19&vq=properly&source=gbs_search_r&cad=1_1#PPA19,M1 sini]</ref> |group=nota}} ({{Jawi|ݢريجا کاتوليک}}){{#tag:ref| {{lang-la|Ecclesia Catholica}}, {{lang-arc|ܥܕܬܐ ܩܬܘܠܝܩܝ ܕܪܗܘܡܝܐ}}, {{Lang-en|Catholic Church}} |group=nota}} — kadangkala dirujuk sebagai '''Gereja Katolik Rom'''<!--ada bukti penggunaan dari terbitan Institut Terjemahan Negara Malaysia: https://books.google.com.my/books?id=CE03lNOMWGUC&pg=PA32--> atau '''Gereja Roman Katolik''' – ialah mazhab gereja [[Kristian]] terbesar, dengan anggaran seramai 1.5 bilion penganut di seluruh dunia.<ref name="WorldChristianDatabase">{{cite web |last1=Zurlo |first1=Gina A. |last2=Johnson |first2=Todd M. |last3=Crossing |first3=Peter F. |title=Status of Global Christianity, 2026, in the Context of 1900 –2075 |url=https://dev.worldchristiandatabase.org/static/downloads/Status-of-Global-Christianity-2026.2b54be19fc0c.pdf |website=www.worldchristiandatabase.org |publisher=Brill |quote=Christian total 2,673,989,000, Catholic total 1,278,885,000 (47.8% of all Christians) |language=en |date=2026}}</ref><ref name="Yearbook_4/4/2024">{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Roman-Catholicism|title=Roman Catholicism|encyclopedia=[[Encyclopedia Britannica]]|last=Marty|first=Martin E.|date=29 April 2021|access-date=17 June 2021|archive-date=15 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150615002703/https://www.britannica.com/topic/Roman-Catholicism|url-status=live}}</ref><ref name="Stat">{{cite news|url=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2025-03/pontifical-yearbook-2025-priests-religious-statistics.html|title=New Church statistics reveal growing Catholic population, fewer pastoral workers|date=20 March 2025|access-date=21 March 2025|publisher=Vatican News}}</ref> Kewujudannya sebagai salah satu institusi agama tertua di dunia telah memainkan peranan penting dalam [[sejarah]] dan perkembangan [[kebudayaan Barat|tamadun Barat]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dqCg8aqgus8C&dq=%22catholic+church%22+oldest+institution&pg=PA457|title=India : History, Religion, Vision And Contribution To The World|last=Varghese|first=Alexander P.|date=2008|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0904-9|language=en|access-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226185953/https://books.google.com/books?id=dqCg8aqgus8C&dq=%22catholic+church%22+oldest+institution&pg=PA457|archive-date=26 December 2022|url-status=live}}</ref><ref name="O'CollinsPref">O'Collins, p. v (preface).</ref> Aliran ini dipimpin oleh Uskup Rom, yang dikenal sebagai [[Paus (Katolik)|Paus]] (atau ''Pope''), berdasarkan suatu doktrin gereja diringkaskan dalam [[Pengakuan Iman Nicea|Syahadat Iman Nicea]]; pusat pentadbiran Paus iaitu [[Takhta Suci]] berada di [[Kota Vatikan]] yang terletak di pusat bandar di [[Rom]], [[Itali]].<ref>{{Cite web|url=https://www.katolisitas.org/tahta-suci-kuria-roma-dan-negara-kota-vatikan/|title=Tahta Suci, Kuria Roma dan Negara Kota Vatikan – katolisitas.org|last=katolisitas.org|language=en-US|access-date=2023-06-18}}</ref> Mazhab gereja ini mengajar dan berpegang bahawa ia adalah gereja [[Empat Ciri Gereja|Satu, Suci, Katolik dan Apostolik]] yang diasaskan oleh [[Yesus Kristus]] dalam [[Amanat Agung|amanat AgungNya]],<ref name="Catholic News Service">{{cite web|url=http://www.catholicnews.com/data/stories/cns/0703923.htm|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20070710201403/http://www.catholicnews.com/data/stories/cns/0703923.htm|dead-url=yes|archive-date=10 July 2007|title=Vatican congregation reaffirms truth, oneness of Catholic Church|publisher=Catholic News Service|accessdate=17 Mac 2012}}</ref><ref>{{cite book|last=Bokenkotter|first=Thomas|title=A Concise History of the Catholic Church|year=2004|publisher=Doubleday|location=New York|page=7|url=https://books.google.com/books?id=DISK1e7JXA8C&pg=PA7|isbn=9780307423481}}</ref> bahawa para uskupnya ialah pengganti para pengikut Kristus, dan Paus ialah pengganti kepada [[Santo Peter|Santo Petrus]] yang [[Keutamaan Peter|keutamaan]] diberikan oleh Yesus Kristus.<ref>Holy Bible: Matthew 16:19</ref> Ia menegaskan bahawa ia mengamalkan keimanan agama Kristian yang asal, yang sempurna, serta diturunkan melalui [[tradisi suci]]. Kehidupan liturgi Katolik sangat kaya dengan kepelbagaian [[Ritus]] merangkumi [[Ritus Rom]] dan ritus-ritus lain dalam Gereja Latin, serta pelbagai tradisi liturgi Gereja Katolik Timur. Selain itu, tarekat keagamaan, komuniti monastik ([[kerahiban]]), serta gerakan awam menyumbang kepada pelbagai penekanan bentuk ungkapan [[Teologi Katolik|teologi]] dan [[Devosi Katolik|devosi]] dalam Katolik di seluruh dunia.<ref name="Gunton2">Colin Gunton. "Christianity among the Religions in the Encyclopedia of Religion", Religious Studies, Vol. 24, number 1, page 14. In a review of an article from the Encyclopedia of Religion, Gunton writes: "[T]he article [on Catholicism in the encyclopedia] rightly suggests caution, suggesting at the outset that Roman Catholicism is marked by several different doctrinal, theological and liturgical emphases."</ref><ref>{{Cite CCC|quote=Kepelbagaian yang kaya dalam warisan teologi dan rohani yang tersendiri bagi gereja-gereja tempatan, 'yang disatukan dalam satu usaha bersama, semakin menampakkan keuniversalan Gereja yang tidak terbahagi dengan lebih gemilang.' (cf. [[Majlis Vatikan kedua]], Perlembagaan Dogmatik tentang Gereja [[Lumen gentium]], 23)|v=2.1|para=835}}</ref>[[Fail:Saint_Peter's_Basilica_facade,_Rome,_Italy.jpg|thumb|[[Basilika Santo Peter]] di kota [[Rom]], Itali; ibupejabat gereja.|290x290px]] Antara [[Sakramen (Katolik)|tujuh sakramen]] Gereja, [[Perjamuan Kudus]] ialah [[sakramen]] yang dianggap sebagai sumber dan puncak kehidupan Kristian serta dirayakan dalam [[liturgi]] dalam [[misa]]. Umat Katolik percaya bahawa melalui [[Konsekrasi#Perjamuan Kudus|konsekrasi]] oleh seorang [[paderi]], [[Hosti|roti]] dan [[Wain (Sakramental)|wain]] menjadi [[Transubstansiasi|tubuh dan darah Kristus]]. [[Maryam|Maria si Perawan]] dihormati di Gereja Katolik sebagai Ibu Tuhan dan Ratu Syurga, dihormati dalam [[Dogma dalam Gereja Katolik|dogma]] dan [[Misa dalam Gereja Katolik|ibadat]].{{refn|name=Dogma Maria|{{cite web|url=http://www.catholicnewsagency.com/resources/mary/general-information/the-four-marian-dogmas/|publisher=Catholic News Agency|title=The Four Marian Dogmas|accessdate=25 March 2017}}|}} Gereja juga mengeluarkan pelbagai [[Ajaran sosial Katolik|ajaran sosial Gereja Katolik]] yang menekankan bantuan dan sokongan secara sukarela kepada golongan yang sakit, miskin, dan menderita melalui [[karya belas kasih]] jasmaniah dan rohaniah.<ref>{{Cite web|url=https://www.katolisitas.org/apakah-itu-ajaran-sosial-gereja/|title=Apakah itu Ajaran Sosial Gereja? – katolisitas.org|last=katolisitas.org|language=en-US|access-date=2023-06-20}}</ref><ref name="OneFaith50">Barry, hal. 50–51.</ref> Gereja Katolik mengendalikan puluhan ribu institusi [[Sekolah katolik|pendidikan]], [[Gereja Katolik dan kesihatan|perubatan]], dan [[Kebajikan dalam gereja Katolik|kebajikan]], menjadikannya salah satu penyedia bukan kerajaan terbesar di dunia.<ref name="Geopolitics">{{cite journal|last=Agnew|first=John|title=Deus Vult: The Geopolitics of Catholic Church|journal=Geopolitics|date=12 February 2010|volume=15|issue=1|pages=39–61|doi=10.1080/14650040903420388}}</ref> Gereja Katolik telah mempengaruhi [[Falsafah Barat|falsafah barat]], [[kebudayaan Barat|budaya]], [[sains]], dan seni Barat. Gereja Katolik berkongsi perhubungan dengan [[Gereja Ortodoks Timur]] sehingga [[Perpecahan Timur-Barat]] pada tahun 1054, membantah terutamanya kewibawaan Paus.<ref>{{Cite book|title=The Oxford Handbook of Religion and Europe|last=Davie|first=Grace|date=8 December 2021|publisher=Oxford University Press|isbn=9780191872402|pages=70|language=English}}</ref> Sebelum [[Majlis Efesus]] pada tahun 431 M, [[Gereja Timur]] turut berkongsi dalam persekutuan ini, seperti juga [[Gereja Ortodoks Timur]] sebelum [[Majlis Chalcedon]] pada tahun 451 Masihi, semuanya dipisahkan terutamanya atas [[Definisi Chalcedonian|perbezaan dalam]] iman [[Kristologi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.katolisitas.org/unit/apakah-nestorianisme-dan-bagaimana-bapa-gereja-meluruskan-ajaran-sesat-tersebut/|title=Apakah Nestorianisme dan bagaimana Bapa Gereja meluruskan ajaran sesat tersebut? – katolisitas.org|last=katolisitas.org|language=en-US|access-date=2023-06-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.katolisitas.org/perbedaan-gereja-orthodox-dengan-gereja-katolik/|title=Perbedaan utama gereja Orthodox dengan Gereja Katolik – katolisitas.org|last=katolisitas.org|language=en-US|access-date=2023-06-20}}</ref> Gereja Katolik Timur, yang mempunyai gabungan keanggotaan kira-kira 18 juta, mewakili satu badan [[Kristian Timur]] yang kembali atau kekal dalam persekutuan dengan paus semasa atau selepas [[Perpecahan dalam agama Kristian|''schisms'']] (Perpecahan) untuk pelbagai keadaan sejarah. Pada abad ke-16, gerakan [[reformasi]] membawa kepada pembentukan kumpulan [[Protestantisme|Protestan]] yang berasingan. Agama Kristian Katolik dianut di seluruh dunia melalui cara [[Pemubalighan Katolik|pemubalighan]], [[diaspora]], dan [[Penukaran kepada Agama Kristian|penukaran]]. Sejak abad ke-20, majoriti umat Katolik yang berada di [[Hemisfera Selatan|hemisfera selatan]] disebabkan oleh [[Pasca-Kekristianan|sekularisasi]] di Eropah dan penindasan yang meningkat di [[Timur Tengah]]. Dari abad ke-20, Gereja Katolik telah dikritik kerana doktrin mengenai seksualiti, penolakannya untuk [[Sakramen Imamat|mentahbis]] wanita dan menangani [[Kes penderaan seksual Gereja Katolik|kes-kes penderaan seksual]]. Selain itu, Gereja mehadapi kiritikan golongan terutamanya penganut [[liberalisme]] dan [[egalitarianisme]]. Ajaran tertentu mengenai [[Teologi seksualiti menurut Gereja Katolik|seksualiti]], seperti penolakan [[Kawalan kelahiran|kontraseptif tiruan]], [[Kehomoseksualan|homoseksual]], [[onani]] dan [[Perzinaan|seks pranikah]], penolakan [[Perceraian dalam Katolik|perceraian]], penolakan [[Eutanasia|euthanasia]] dan [[Pengguguran dalam Katolik|pengguguran]].<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/04/08/magazine/08pope.t.html|title=Keeping the Faith|last=Shorto|first=Russel|date=8 April 2007|newspaper=[[The New York Times]]|accessdate=29 Mac 2008|language=Inggeris}}</ref>[[File:Emblem of the Papacy SE.svg|thumb|[[Jata Takhta Suci]] mewakili Gereja Katolik.|188x188px]] {{Kristian}} {{Katolik sidebar}} == Nama == {{further|Katolik|Katolik Rom (Istilah)}} <!---Perenggan dimulai---> [[Fail:Ignatius of Antiochie, poss. by Johann Apakass (17th c., Pushkin museum).jpg|thumb|Penggunaan pertama istilah "Gereja Katolik" (secara harfiah bermaksud "gereja universal") adalah di dalam Kisah Para Rasul 9:31, di mana kata Ekklesia Katholes dipakai oleh Lukas dalam Kitab Para Rasul tulisannya. Kemuduan, Bapa Gereja yang pertama kali memakainya adalah paderi Gereja iaitu Santo Ignatius dari Antioch dalam ''Surat kepada Orang Smirnae'' (sekitar 100 AD).<ref>John Meyendorff, ''Catholicity and the Church'', St Vladimirs Seminary Press, 1997, {{ISBN|0-88141-006-3}}, page 7</ref> Beliau meninggal dunia di [[Rom]], dengan relik beliau terletak di Basilika San Clemente al Laterano.|253x253px]] ===Istilah Katolik=== Istilah ''Katolik'' (daripada [[bahasa Belanda]], Katholiek, yang berasal daripada Catholicus dalam [[bahasa Latin]] dan berakar daripada perkataan dari [[bahasa Greek|Yunani]]: καθολικός, {{small|translit}}, ''katholikos'', {{small|terjemahan harfiah}} 'universal') mula-mula digunakan untuk menggambarkan gereja pada awal abad ke-2.<ref>MacCulloch, ''Christianity'', p. 127.</ref> Penggunaan pertama yang diketahui bagi frasa "gereja katolik" ({{lang-el|καθολικὴ ἐκκλησία|he katholike ekklesia}}) dicatat dalam surat yang ditulis sekitar 110 M oleh [[Santo Ignatius dari Antioch|Ignatius dari Antiokhia]] kepada penduduk [[Smirna]], yang berbunyi: {{Cquote|"Di mana sahaja uskup hadir, biarlah orang ramai berada di situ, sebagaimana di mana Yesus berada, di situ ada Gereja yang menyeluruh [katholike]."<ref name="CathEnc1910_Catholic" />}} Dalam ''Kuliah Kateketikal'' (sekitar 350 M) sebuah ''Katēchēseis'' (Κατηχήσεις) yang dikemukakan oleh [[Santo Cyril dari Yerusalem|Cyril dari Yerusalem]], nama "Gereja Katolik" digunakan untuk membezakannya daripada kumpulan lain yang juga menyebut diri mereka "gereja".<ref name="CathEnc1910_Catholic">{{cite encyclopedia |url=http://www.newadvent.org/cathen/03449a.htm|encyclopedia=The Catholic Encyclopedia |title=Catholic |last=Thurston |first=Herbert |author-link=Herbert Thurston |place=New York |publisher=Robert Appleton Company |date=1908 |access-date=17 August 2012 |editor-first=Kevin |editor-last=Knight |editor-link=Knight |volume=3 |archive-date=3 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240103033237/https://www.newadvent.org/cathen/03449a.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.tertullian.org/fathers2/NPNF2-07/Npnf2-07-23.htm|title=Cyril of Jerusalem, Lecture XVIII, 26 |publisher=Tertullian.org |date=6 August 2004 |access-date=17 August 2012 |archive-date=8 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608224834/https://www.tertullian.org/fathers2/NPNF2-07/Npnf2-07-23.htm |url-status=live }}</ref> Konsep "Katolik" lebih ditekankan melalui titah ''[[Edict of Thessalonica|De fide catolica]]'', yang dikeluarkan pada 380 M oleh [[Theodosius I]], maharaja terakhir yang memerintah kedua-dua bahagian [[Kerajaan Rom Timur|timur]] dan [[Kerajaan Rom Barat|barat]] Empayar [[Rom]], ketika baginda menubuhkan [[gereja negeri Empayar Rom]].<ref>{{Cite web |url=http://webu2.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/Constitutiones/Thessalonique.htm |title=Edictum de fide catholica |access-date=9 October 2017 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208135704/http://webu2.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/Constitutiones/Thessalonique.htm }}</ref> Beberapa [[Bapa Gereja]] seperti [[Hieronimus|Santo Hieronimus]] dan [[Agustinus dari Hippo|Santo Agustinus dari Hippo]] juga menggunakan istilah Katolik untuk membezakan antara Gereja yang mempraktikkan iman yang sejati dengan kelompok-kelompok lain yang dianggap bidah.<ref>{{citebook|last=TeSelle|first=Eugene|year=1970|url=https://archive.org/details/augustinetheolog0000tese|title=Augustine the Theologian|location=London|isbn=978-0-223-97728-0|page=[https://archive.org/details/augustinetheolog0000tese/page/343 343]}} Mac 2002 edisi: {{ISBN|1-57910-918-7}}.</ref><ref>{{cite web|title=Chapter 5.—Against the Title of the Epistle of Manichæus|url=http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf104.iv.viii.vi.html|publisher=Christian Classics Ethereal Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20190731174315/http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf104.iv.viii.vi.html|archive-date=2019-07-31|url-status=live|accessdate=21 November 2008}}</ref> Dalam suratnya yang berjudul ''Menghadapi Surat Manichaeus yang Disebut Fundamental'', Santo Agustinus membincangkan perkara ini secara terperinci.<ref>{{cite web|title=Chapter 5.—Against the Title of the Epistle of Manichæus|url=http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf104.iv.viii.vi.html?|publisher=Christian Classics Ethereal Library|access-date=21 November 2008}}</ref> {{Cquote|Dan demikian pula akhirnya nama Katolik, yang bukannya tanpa alasan digunakan oleh sejumlah besar bidah, tetap dipertahankan oleh Gereja, sehingga walaupun semua penganut bidah ingin dikenal sebagai "Katolik", ketika seorang asing bertanya di mana umat Gereja Katolik berkumpul, tidak ada satu pun penganut bidah yang berani menunjuk kapel atau rumah ibadatnya sendiri.}} Sejak [[Perpecahan Timur-Barat|pemisahan besar]] pada 1054, [[Gereja Ortodoks Timur|Gereja Timur]] telah menggunakan kata sifat "Ortodoks" sebagai gelaran tersendiri walaupun nama rasminya menjadi "Gereja Katolik Ortodoks".<ref>[https://www.britannica.com/topic/Eastern-Orthodoxy "Eastern Orthodoxy"], ''Encyclopædia Britannica'' online.</ref> Sementara itu, Gereja Barat dalam perkongsian dengan Takhta Suci, mengekalkan penggunaan istilah "Katolik" yang sama, yang mengekalkan gambaran itu juga selepas [[Reformasi Protestan]] pada abad ke-16, apabila mereka yang tidak mahu berkongsi dikenali sebagai "Protestan".<ref>"Katolik, kata nama. and n." Oxford English Dictionary Online. Oxford University Press, June 2014. Web. 7 August 2014. Excerpt: ''Selepas pemisahan Timur dan Barat '''Katolik''' dianggap sebagai epithet deskriptif oleh Gereja Barat atau Latin, sebagai 'Ortodoks' adalah oleh Timur atau Yunani. Pada Reformasi, istilah 'Katolik' dituntut sebagai hak eksklusifnya oleh tubuh yang tinggal di bawah ketaatan Rom, bertentangan dengan Gereja-gereja Kebangsaan 'Protestan' atau 'Reformasi'. Walau bagaimanapun, ini juga mengekalkan istilah, memberikannya, untuk sebahagian besar, pengertian yang lebih luas dan lebih ideal atau mutlak, sebagai sifat tiada komuniti tunggal, tetapi hanya dari keseluruhan perhubungan yang disimpan dan suci di semua gereja dan zaman . Di England, ia mendakwa bahawa Gereja, walaupun Reformed, adalah cawangan negara 'Gereja Katolik' dalam erti kata sejarahnya yang wajar.''</ref> === Gereja Rom Katolik === Walaupun istilah "Gereja Rom" digunakan untuk merujuk kepada [[Keuskupan Rom]] yang dipimpin oleh paus sejak [[Kejatuhan Empayar Rom Barat]] dan terus digunakan sehingga [[Zaman Pertengahan Awal]] (abad ke-6 hingga ke-10), istilah "Gereja Rom Katolik" telah digunakan untuk seluruh gereja dalam bahasa Inggeris dan bahasa Melayu sejak [[Reformasi Protestan]] pada akhir abad ke-16.<ref>{{cite web|url=http://www.oed.com/view/Entry/167063|title=Roman Catholic, n. and adj.|work=Oxford English Dictionary|access-date=24 October 2017|url-access=subscription|archive-date=25 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230625133257/https://www.oed.com/view/Entry/167063|url-status=live}}</ref> Meskipun istilah tersebut hampir tidak digunakan dalam dokumen rasmi Gereja Katolik dan hanya muncul dalam kapasiti yang sangat terbatas, seperti dalam dokumen oikumenis atau dokumen perbandingan dengan gereja lain, baik untuk merujuk kepada keseluruhan Gereja Katolik ataupun secara khusus kepada Gereja Latin.<ref>Paul Turner, 2007, ''When other Christians become Catholic''. Liturgical Press. {{ISBN|0-8146-6216-1}}, p. 141.</ref><ref>Contoh: [http://www.vatican.edu/roman_curia/pontifical_councils/chrstuni/angl-comm-docs/rc_pc_chrstuni_doc_19770429_paul-vi-coggan_en.html 1977 Persetujuan dengan Uskup Agung Donald Coggan dari Canterbury] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720110327/http://www.vatican.edu/roman_curia/pontifical_councils/chrstuni/angl-comm-docs/rc_pc_chrstuni_doc_19770429_paul-vi-coggan_en.html|date=2011-07-20}} </ref> Selain itu, sesetengah pihak merujuk kepada Gereja Latin sebagai "Katolik Rom" untuk membezakannya daripada gereja-gereja Katolik Timur.<ref>{{cite web|url=https://catholicnewsherald.com/88-news/fp/5548-eastern-catholics-where-are-they-where-should-they-be|title=Eastern Catholics: Where are they? Where should they be?|work=[[Catholic News Herald]]|publisher=[[Diocese of Charlotte]]|date=12 March 2020|access-date=19 March 2022|archive-date=4 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104221641/https://catholicnewsherald.com/88-news/fp/5548-eastern-catholics-where-are-they-where-should-they-be|url-status=live}} </ref> Istilah "Katolik Rom" juga kadangkala muncul dalam dokumen yang dikeluarkan oleh Takhta Suci,<ref name="RCHolySeeR" group="note">Contoh penggunaan "Katolik Rom" oleh Takhta Suci: ensiklik [https://www.vatican.va/holy_father/pius_xi/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_31121929_divini-illius-magistri_en.html ''Divini Illius Magistri''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923233927/https://www.vatican.va/holy_father/pius_xi/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_31121929_divini-illius-magistri_en.html|date=23 September 2010 }} oleh [[Paus Pius XI]] dan [https://www.vatican.va/holy_father/pius_xii/encyclicals/documents/hf_p-xii_enc_12081950_humani-generis_en.html ''Humani generis''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120419021937/https://www.vatican.va/holy_father/pius_xii/encyclicals/documents/hf_p-xii_enc_12081950_humani-generis_en.html|date=19 April 2012 }} oleh [[Paus Pius XII]]; serta deklarasi bersama yang ditandatangani oleh [[Paus Benedict XVI]] dengan [https://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/speeches/2006/november/documents/hf_ben-xvi_spe_20061123_common-decl_en.html Archbishop of Canterbury Rowan Williams pada 23 November 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130302070228/https://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/speeches/2006/november/documents/hf_ben-xvi_spe_20061123_common-decl_en.html|date=2 March 2013 }} dan [http://www.ewtn.com/library/PAPALDOC/b16bart1decl.html Patriarch Bartholomew I of Constantinople pada 30 November 2006.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430072019/http://www.ewtn.com/library/PAPALDOC/b16bart1decl.htm |date=30 April 2011 }}</ref> dan digunakan oleh beberapa [[konferensi episkopal nasional|konferensi episkopal]] dan keuskupan tempatan.<ref name="RCbishop" group="note">Contoh penggunaan "Katolik Rom" oleh konferensi uskup: ''The Baltimore Catechism'', katekis rasmi yang dibenarkan oleh para uskup Katolik di Amerika Syarikat, menyatakan: "Itulah sebabnya kita dipanggil Katolik Rom; untuk menunjukkan bahawa kita bersatu dengan penerus sebenar St. Petrus" (Soalan 118) dan merujuk kepada gereja sebagai "Gereja Katolik Rom" di bawah Soalan 114 dan 131 ([http://www.cin.org/users/james/ebooks/master/baltimore/bcreed09.htm Baltimore Catechism.]) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923203520/http://www.cin.org/users/james/ebooks/master/baltimore/bcreed09.htm |date=23 September 2015 }}</ref> Nama "Gereja Katolik" untuk keseluruhan gereja digunakan dalam [[Katekismus Gereja Katolik|Kateketikal Gereja Katolik]] pada tahun 1990, [[Kod Undang-undang Kanun 1983]], dokumen-dokumen [[Majlis Vatikan Kedua]] (1962–1965),<ref>{{cite web|publisher=Vatican.va.|url=https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council|title=Documents of the II Vatican Council|access-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20040605190838/https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/|archive-date=5 June 2004|quote= ''Note'': The pope's signature appears in the Latin version.}}</ref> [[Majlis Vatikan Pertama]] (1869–1870),<ref>{{cite web|url=http://www.papalencyclicals.net/councils/ecum20.htm|title=Decrees of the First Vatican Council – Papal Encyclicals|date=29 June 1868|access-date=29 July 2018|archive-date=8 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240108180831/https://www.papalencyclicals.net/councils/ecum20.htm|url-status=live}} </ref> [[Majlis Trento]] (1545–1563),<ref>[https://history.hanover.edu/texts/trent/trentall.html ''The Bull of Indiction of the Sacred Oecumenical and General Council of Trent under the Sovereign Pontiff, Paul III.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730022027/https://history.hanover.edu/texts/trent/trentall.html |date=30 July 2018 }} ''The Council of Trent: The Canons and Decrees of the Sacred and Oecumenical Council of Trent''. Ed. and trans. J. Waterworth. London: Dolman, 1848. Retrieved from History. Hanover.edu, 12 September 2018.</ref>, dan dokumen rasmi yang banyak.<ref>{{cite web|url=http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/|title=Dokumen-dokumen Majlis Vatican Kedua|date=5 Jun 2004|access-date=4 Mei 2009|url-status=live}} ''Nota'': Tandatangan paus muncul dalam versi Latin.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/13121a.htm|title=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Roman Catholic|website=www.newadvent.org}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ewtn.com/library/ANSWERS/HOWNAME.HTM|title=Kenneth D. Whitehead}}</ref> Selain itu, istilah ini juga digunakan dalam konteks [[liturgi]] untuk merujuk kepada [[Ritus Romawi]].<ref>James White 2003, ''Roman Catholic Worship: Trent to Today'', Liturgical Press, {{ISBN|0-8146-6194-7}} page xv</ref> Namun begitu, nama "Gereja Katolik Roma" tidak disukai oleh beberapa pihak dalam Gereja kerana mereka berpendapat bahawa label itu berpotensi menjadikan Gereja kelihatan seperti salah satu daripada beberapa "gereja katolik" sahaja.<ref name="sini">Walsh, Michael (2005). ''Roman Catholicism''. Routledge. hal. 19. Versi online tersedia di [http://books.google.co.uk/books?id=a3u1xyovVx0C&pg=PA19&vq=properly&source=gbs_search_r&cad=1_1#PPA19,M1 sini]</ref> == Sejarah Gereja Katolik == {{Cat main|Sejarah Gereja Katolik}} {{Cat main|Constantine the Great dan Kristian}} [[Fail:Constantine's conversion.jpg|200px|thumb|Lambang Kristus Menampakkan Diri kepada Constantine, seperti yang dibayangkan oleh Rubens (1622). Tentera Constantine melihat chi-rho di langit siang hari.]]Agama Kristian adalah berdasarkan ajaran [[Yesus Kristus]], yang hidup dan berdakwah pada abad ke-1 Masihi di wilayah Yudea Empayar Rom. [[Teologi Katolik]] mengajar bahawa Gereja Katolik kontemporari adalah kesinambungan komuniti Kristian awal yang ditubuhkan oleh Yesus.<ref>"[http://webarchive.loc.gov/all/20070710201403/http://www.catholicnews.com/data/stories/cns/0703923.htm|Jemaah Vatican mengesahkan kebenaran, kesatuan Gereja Katolik".] Perkhidmatan Berita Katolik. Diarkibkan daripada yang asal pada 10 Julai 2007. Dicapai pada 17 Mac 2012</ref> Agama Kristian tersebar di seluruh Empayar Rom awal, walaupun [[Penganiayaan agama Kristian|penganiayaan]] disebabkan konflik dengan agama negara pagan. Maharaja [[Konstantin I|Konstantin]] menghalalkan amalan Kristian pada tahun 313, dan ia menjadi agama negara pada tahun 380.<ref>[http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf202.ii.iv.xvii.html Socrates' ''Church History'' at CCEL.org: Book I, Chapter XVII: ''The Emperor's Mother Helena having come to Jerusalem, searches for and finds the Cross of Christ, and builds a Church.'']</ref> Penceroboh Jermanik wilayah Rom pada abad ke-5 dan ke-6, kebanyakan mereka sebelum ini telah menerima Kristian Arian, akhirnya menerima pakai Katolik untuk bersekutu dengan kepausan dalam satu naungan Gereja awal. === Zaman Apostolik === {{Cat main|Zaman apostolik}} <!---Mulakan perenggan---> [[Fail:Perugino - Entrega de las llaves a San Pedro (Capilla Sixtina, 1481-82).jpg|200px|thumb|kanan|Lukisan dinding ini (1481–82) oleh Pietro Perugino di Kapel Sistine menunjukkan Yesus memberikan kunci syurga kepada Saint Peter.]] Apabila meneliti di [[Bible|Alkitab]] di [[Perjanjian Baru]], khususnya [[Injil]], merekodkan kegiatan dan ajaran [[Yesus]], pelantikan atau pentadbisan [[Para Rasul (Nasrani)|Dua Belas Rasul]] oleh baginda, serta [[Amanat Agung]] yang diberikan kepada mereka untuk meneruskan karya-Nya.<ref>Bokenkotter, Thomas (2004). A Concise History of the Catholic Church. Doubleday. ISBN 0-385-50584-1.</ref><ref name="Kreeft98O">Kreeft, p. 980.</ref> Turut dikuatkan dalam Kitab ''[[Kisah Para Rasul]]'' pula menceritakan penubuhan [[Gereja Kristian]] dan penyebaran ajarannya ke seluruh Empayar Rom.<ref>Burkett, p. 263</ref><ref>{{cite web |url=https://www.mvorganizing.org/how-did-christianity-spread-in-the-roman-empire/#:~:text=Christianity%20was%20spread%20through%20the,message%20of%20unity%20before%20God.Gereja|title=Penyebaran Katolik}}</ref> Gereja Katolik mengajarkan bahawa pelayanan awamnya bermula pada peristiwa [[Pentakosta]], yang berlaku lima puluh hari selepas tarikh Kristus dipercayai telah [[Kebangkitan Yesus|bangkit daripada kematian]].<ref name="Barry48"> Pada Pentakosta, para rasul dipercayai menerima [[Roh Kudus]], yang mempersiapkan mereka untuk misi memimpin gereja.</ref> diteruskan oleh para uskup sebagai pengganti para rasul secara umum, dan Seri Paus sebagai pengganti Santo Peter khususnya.<ref>{{cite web |url=http://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P2A.HTM |title=Catechism of the Catholic Church |accessdate=1 Januari 2007 |quote=881. Tuhan hanya mengangkat Simon, yang dinamainya Petrus, "batu karang" Gereja-Nya. Ia memberikan kepadanya kunci Gereja-Nya dan menjadikannya gembala dari seluruh kawanan dombanya. 'Jabatan untuk mengikat dan melepaskan yang diberikan kepada Petrus juga diberikan kepada kumpulan para rasul yang dipersatukan dalam kepemimpinannya.' Jabatan pastoral Petrus adn para rasul lainnya ini merupakan dasar Gereja dan dilanjutkan oleh para uskup di bawah keutamaan Paus.}}</ref> Istilah "Gereja Katolik" diketahui pertama kali digunakan dalam surat dari [[Ignatius dari Antiokhia]] pada tahun 107, yang menulis bahwa: ''"Di mana ada uskup, hendaknya umat hadir di situ, sama seperti di mana ada Yesus Kristus, Gereja Katolik hadir di situ."''<ref>{{cite web |title=''Letter to the Smyrnaeans'' |url=http://www.eucharisticlife.com/ELimages/Timeline/200/Smyrnaeans.html |author=[[Ignatius dari Antiokhia]]}} para. 8.</ref> [[Fail:St Peter Besenzi.jpg|140px|thumb|kiri|Gambar St Petrus memenang kunci dan diamatakan sebagai Paus pertama. dilukis oleh Paolo Emilio Besenzi pada abad ke 17]] Di samping itu, penulis Katolik menyenaraikan beberapa petikan daripada Bapa Gereja awal yang menyokong bahawa Takhta Keuskupan Rom mempunyai kuasa bidang kuasa atau keutamaan ke atas gereja lain,<ref>{{cite web |title=The Authority of the Pope: Part I |url=http://www.catholic.com/library/Authority_of_the_Pope_Part_1.asp |work=Catholic Answers |access-date=2009-07-18 |archive-date=2011-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903231318/http://www.catholic.com/library/Authority_of_the_Pope_Part_1.asp }}{{br}}[http://www.cin.org/users/jgallegos/primacy.htm Primacy of the Apostolic See], Corunum Catholic Apologetic Web Page, diakses 30 Nov. 2006</ref> sebaliknya penulis Ortodoks menolak dakwaan ini yang merupakan salah satu isu utama di sebalik perpecahan Timur-Barat, secara sejarah melihat Paus sebagai '''primus inter pares''' (yang pertama di antara yang sederajat).<ref>{{cite web |url=http://www.stpaulsirvine.org/html/TheGreatSchism.htm |title=The Great Schism |accessdate=2006-12-02 |last=Ware |first=Kallistos |work=The Orthodox Church |quote=Gereja Timur mengakui Paus sebagai uskup yang pertama di dalam Gereja, tetapi menganggapnya sebagai yang pertama di antara yang sederajat. |archive-date=2010-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412093028/http://www.stpaulsirvine.org/html/TheGreatSchism.htm }}</ref> Di tengah-tengah doktrin Gereja Katolik ialah '''''Apostolic Succession''''', atau '''Pewaris Apostolik''' iaitu kepercayaan bahawa uskup adalah pengganti rohani Dua Belas Rasul yang asal, melalui rantaian penyucian yang tidak terputus dari segi sejarah. [[Perjanjian Baru]] mengandungi amaran terhadap ajaran yang hanya topeng Kristian,<ref>2 Korintus 11:13-15; 2 Petrus 2:1-17; 2 Yohanes 7-11; Yudas 4-13</ref> dan menunjukkan bahawa para pemimpin Gereja diberi penghormatan untuk memutuskan ajaran yang benar.<ref>Kisah 15:1-2</ref> Gereja Katolik mengajar bahawa Gereja Katolik adalah kesinambungan dari rakyat.tetap setia kepada kepimpinan apostolik (apostolic) dan episkopal (diocesan) serta menolak ajaran palsu. [[File:Maino Pentecostés, 1620-1625. Museo del Prado.jpg|237x237px|thumb|kanan|Gambar hari Pentekosta Katolik, Penyebaran agama Kristian dimulai.]] Dalam peristiwa [[Pengakuan Petrus]] yang dicatat dalam [[Injil Matius]], Kristus menetapkan Petrus sebagai “batu karang” di atas mana Gereja-Nya akan dibangunkan.<ref>Alkitab Kristian, {{Bibleverse|Matius|16:13–20}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/453832/Saint-Peter-the-Apostle/5630/Incidents-important-in-interpretations-of-Peter|title=Saint Peter the Apostle: Incidents important in interpretations of Peter|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=8 November 2014|archive-date=10 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110070846/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/453832/Saint-Peter-the-Apostle/5630/Incidents-important-in-interpretations-of-Peter|url-status=live}} </ref> Gereja Katolik menganggap uskup Rom, iaitu paus, sebagai pengganti [[Santo Petrus]].<ref>{{Cite CCC|2.1|880–81}}</ref> Sebahagian sarjana berpendapat bahawa Petrus merupakan uskup pertama di Rom,<ref name="JoyceCE1913">{{Cite CE1913|wstitle=The Pope|first=George|last=Joyce}}</ref> manakala sarjana lain berpendapat bahawa institusi kepausan tidak bergantung pada pandangan bahawa Petrus ialah uskup Rom, malah tidak juga pada dakwaan bahawa beliau pernah menetap di Rom.<ref>{{cite web|url=http://www.catholic.com/tracts/was-peter-in-rome|title=Was Peter in Rome?|publisher=Catholic Answers|date=10 August 2004|quote=if Peter never made it to the capital, he still could have been the first pope, since one of his successors could have been the first holder of that office to settle in Rome. After all, if the papacy exists, it was established by Christ during his lifetime, long before Peter is said to have reached Rome. There must have been a period of some years in which the papacy did not yet have its connection to Rome.|access-date=9 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20161212105950/http://www.catholic.com/tracts/was-peter-in-rome|archive-date=12 December 2016}}</ref> Ramai sarjana berpendapat bahawa struktur gereja yang terdiri daripada beberapa pendeta/uskup berterusan di Rom sehingga pertengahan abad ke-2, sebelum suatu struktur dengan seorang uskup tunggal dan beberapa presbiter diterima pakai.<ref name="REB">{{cite book|last=Brown|first=Raymond E.|year=2003|title=101 Questions and Answers on the Bible|url={{Buku Google|b8ubeFP6JUYC|page=132|plainurl=y}}|publisher=Paulist Press|isbn=978-0-8091-4251-4|pages=132–34}}</ref> Penulis kemudian dipercayai telah menggunakan gelaran “uskup Rom” secara retrospektif kepada tokoh-tokoh paderi yang paling menonjol dalam tempoh lebih awal, termasuk juga kepada Petrus sendiri.<ref name="REB" /> Berdasarkan hal ini, [[Bart D. Ehrman]] berhujah bahawa Petrus “tidak mungkin merupakan uskup pertama di Rom”, sambil menyatakan bahawa gereja di Rom “tidak mempunyai sesiapa pun sebagai uskupnya sehingga kira-kira seratus tahun selepas kematian Petrus.”{{refn|name=ehrman|{{cite book|url=https://global.oup.com/academic/product/peter-paul-and-mary-magdalene-9780195343502|last=Ehrman|first=Bart D|title=Peter, Paul, and Mary Magdalene: The Followers of Jesus in History and Legend|publisher=Oxford University Press|location=US|date=2006|isbn=978-0-19-530013-0|page=84}}|}} [[Raymond E. Brown]] pula menyatakan bahawa adalah bersifat anakronistik untuk menggambarkan Petrus sebagai uskup tempatan di Rom. Namun, menurutnya, orang Kristian pada zaman tersebut akan melihat Petrus sebagai memainkan peranan yang menyumbang kepada “perkembangan peranan kepausan dalam gereja kemudian”. Peranan ini, menurut Brown, “memberi sumbangan besar dalam melihat uskup Rom sebagai pengganti Petrus bagi gereja sejagat”.<ref name="REB" /> === Zaman Empayar Rom dan Zaman Purba === {{Cat main|Gereja perdana|Pentarki}} [[File:Fourth ecumenical council of chalcedon - 1876.jpg|Fourth_ecumenical_council_of_chalcedon_-_1876|200px|thumb|kanan|Perhimpunan di [[Majlis Chalcedon]] yang keempat]] ====Zaman Empayar Rom==== Semasa zaman [[Empayar Rom]], agama Kristian menuntut penganutnya meninggalkan [[Penyembahan berhala|semua dewa lain]], suatu amalan yang diwarisi daripada [[Yahudi|Yudaisme]]. Keengganan orang Kristian untuk menyertai perayaan [[Paganisme|pagan]] bermakna mereka tidak dapat mengambil bahagian dalam kebanyakan kehidupan awam, yang menyebabkan orang bukan Kristian—termasuk pihak berkuasa kerajaan—takut bahawa orang Kristian telah menimbulkan kemarahan para dewa dan dengan itu mengancam keamanan dan kemakmuran [[Empayar Rom]]. Penganiayaan yang terhasil adalah ciri yang menentukan pemahaman diri Kristian sehingga agama Kristian disahkan pada abad ke-4.<ref>[https://www.theology.ox.ac.uk/people/diarmaid-macculloch%7CMacCulloch Menganut agama Kristian di abad ke-4] , m/s. 155–159, 164.</ref> Melalui empayar Rom, Agama Kristian awal mudah untuk menyebarkan idea-idea baharu melalui rangkaian jalan raya dan laluan air yang luas, keselamatan relatif di bawah ''[[Pax Romana]]'', serta penyebaran budaya bersama yang kuat dipengaruhi oleh unsur Yunani, yang membolehkan idea disampaikan dan difahami dengan lebih mudah.{{sfn|Bokenkotter|2004|p=24}} Akibatnya, berlakulah [[Penganiayaan terhadap orang Kristian dalam Empayar Rom]], yang menjadi unsur penting dalam pembentukan identiti awal Kristian sehingga agama itu diiktiraf secara sah pada abad ke-4.<ref name="macculloch155and164">MacCulloch, ''Christianity'', hlm. 155–59, 164.</ref> Pada tahun 313, [[Dekri Milan|Edik dari Milan]], Maharaja Constantine I menghalalkan agama Kristian, dan pada tahun 330 Constantine memindahkan ibu kota empayar ke [[Constantinople]],sekarang [[Istanbul|Istanbul moden, Turki]]. Pada tahun 380, [[Edik Tesalonika]] menjadikan [[Pengakuan Iman Nicea| Kekristianan Nicene]] sebagai gereja negara Empayar Rom, kedudukan yang dalam wilayah [[Empayar Byzantine]] yang semakin berkurangan akan berterusan sehingga empayar itu sendiri berakhir pada [[kejatuhan Constantinople]] pada tahun 1453, manakala di tempat lain gereja bebas daripada empayar, seperti yang menjadi jelas dengan Perpecahan Timur-Barat. Dalam tempoh [[Tujuh Majlis Ekumenikal]], lima takhta utama muncul, susunan yang diformalkan pada pertengahan abad ke-6 oleh Maharaja [[Justinian I]] sebagai Pentarki kepada Rom, [[Kustantiniyah]] (Constantinople), [[Antokiah]] (Antioch), [[Jerusalem|Yerusalem]] (Baimatulmaqis) dan [[Iskandariah]] (Alexandria).<ref>Valliere, Paul (2012). Conciliarism. Cambridge University Press. p. 92. ISBN 978-1-107-01574-6.</ref> Pada tahun 451, [[Majlis Chalcedon]], dalam kanun yang dipertikaikan kesahihannya,<ref>{{cite web|last=Michalopulos|first=George C.|url=http://www.aoiusa.org/canon-28-and-eastern-papalism-cause-or-effect|title=Canon 28 and Eastern Papalism: Cause or Effect?|date=11 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110112941/http://www.aoiusa.org/canon-28-and-eastern-papalism-cause-or-effect|archive-date=10 January 2013|lang=en}}</ref> mengangkat tahta Constantinople ke kedudukan "kedua dalam kemuliaan dan kuasa kepada uskup Rom".<ref name="Noble214">Noble, p. 214.</ref> Dari {{Circa|350|500}}, para uskup, atau paus, Rom, semakin meningkat dalam kuasa melalui campur tangan konsisten mereka dalam menyokong [[Takhta episkopal|pemimpin ortodoks]] dalam pertikaian teologi, yang menggalakkan rayuan kepada mereka.<ref>"Rom (Awal Kristian)". Cross, F. L., ed., ''Kamus Oxford Gereja Kristian.'' New York: Oxford University Press. 2005</ref> Maharaja [[Justinianus I|Justinianus]], yang di kawasan-kawasan di bawah kawalannya secara muktamad menubuhkan satu bentuk [[Caesaropapism]], di mana ''"dia mempunyai hak dan kewajipan untuk mengawal selia oleh undang-undangnya butiran terkecil tentang ibadat dan disiplin, dan juga menentukan pendapat teologi untuk diadakan di dalam Gereja"'',<ref>Ayer, p. 553</ref> Langkah ini menubuhkan semula kuasa empayar ke atas Rom dan bahagian lain di Barat, sekali gus memulakan tempoh yang dikenali sebagai [[Kepausan Byzantine]] (537–752), iaitu suatu era apabila para uskup Rom, atau paus, memerlukan persetujuan daripada maharaja di [[Constantinople]] atau wakilnya di [[Ravenna]] sebelum ditahbiskan. Kebanyakan paus dalam tempoh ini dipilih oleh maharaja daripada kalangan rakyatnya yang [[Bahasa Yunani|berbahasa Yunani]], sekali gus mewujudkan suatu “periuk lebur” tradisi Kristian Barat dan Timur dalam seni serta [[Liturgi|liturgi]].<ref>[[Eamon Duffy|Duffy, Eamon]]. 1997. ''Saints & Sinners: A History of the Popes''. {{Smallcaps|(dalam bahasa Inggeris)}} Yale University Press. pp. 66–67</ref> ====Penolakan gereja terhadap Arianisme==== Kebanyakan puak Jermanik yang pada abad-abad berikutnya menyerang Empayar Rom telah menganut agama Kristian dalam bentuk [[Arianisme|Arian]], yang mana [[Majlis Nicaea Pertama|Majlis Nicaea]] yang diisytiharkan oleh Gereja Katolik oleh puak ini sebagai [[Bidaah dalam agama Kristian|sesat]].<ref>Le Goff, p. 14: "The face of the barbarian invaders had been transformed by another crucial fact. Although some of them had remained pagan, another part of them, not the least, had become Christian. But, by a curious chance, which was to leave serious consequences, these converted barbarians—the Ostrogoths, Visigoths, Burgundians, Vandals, and later the Lombards—had been converted to Arianism, which had become a heresy after the council of Nicaea. They had in fact been converted by followers of the 'apostle of the Goths', Wulfilas.</ref> Perselisihan agama yang terhasil antara pemerintah Jerman dan Katolik<ref>Le Goff, p. 14: "Thus what should have been a religious bond was, on the contrary, a subject of discord and sparked off bitter conflicts between Arian barbarians and Catholic Romans."</ref> telah dielakkan apabila, pada tahun 497, [[Clovis I]], pemerintah Frank, memeluk agama [[Katolik ortodoks]],<ref>Le Goff, hlm. 21: "Serangan utama Clovis ialah menukar dirinya dan rakyatnya bukan kepada Arianisme, seperti raja-raja barbar yang lain, tetapi kepada Katolik."</ref> bersekutu dengan kepausan dan biara. [[Kaum Visigoth]] di Sepanyol mengikuti jejaknya pada tahun 589, dan [[Lombard, Itali|Lombard di Itali]] pada abad ke-7.<ref>Drew, Katherine Fischer (2014). Undang-undang Lombard. Akhbar Universiti Pennsylvania. hlm. xviii. ISBN 978-0-8122-1055-2.</ref> [[Kristian Barat|Kekristianan Barat]], khususnya melalui [[Kebiaraan Kristian|biara-biaranya]], merupakan faktor utama dalam memelihara tamadun klasik, dengan seninya (lihat [[Iluminura|manuskrip Bercahaya]]) dan literasi.<ref name="Cahill_Thomas">{{cite book|title=[[How The Irish Saved Civilization: The Untold Story of Ireland's Heroic Role from the Fall of Rome to the Rise of Medieval Europe]] |first=Thomas |last=Cahill |date=1995 |publisher=[[Penguin Random House]] |location=New York City}}</ref> Melalui pemerintahannya, [[Benedict dari Nursia]] (c. 480–543), salah seorang pengasas [[monastikisme]] Barat, memberikan pengaruh yang besar terhadap budaya Eropah melalui pengagihan warisan rohani monastik Gereja Katolik awal dan, dengan penyebaran Tradisi [[Ordo Sancti Benedicti|Benediktin]], melalui pemeliharaan dan penghantaran budaya kuno. Dalam tempoh ini, Ireland monastik menjadi pusat pembelajaran dan mubaligh Ireland awal seperti [[Columbanus]] dan Columba menyebarkan agama Kristian dan menubuhkan biara di seluruh benua Eropah.<ref name=caht>Cahill, Thomas. ''How the Irish Saved Civilization''. Hodder and Stoughton, 1995.</ref> === Abad Pertengahan === {{Cat main|Sejarah Kristian semasa Abad Pertengahan}} [[Fail:KellsFol029rIncipitMatthew.jpg|291x291px|Halaman gambar bagi '<nowiki/>'''Book of Kells'''' yang terkenal, 800.|thumb]] Selepas melalui tempoh awal yang ditandai dengan penganiayaan sporadis tetapi sengit terhadap [[Penganiayaan terhadap orang Kristian dalam Empayar Rom|orang Kristian]], agama Kristian diiktiraf secara sah pada abad ke-4, apabila Maharaja Constantine I mengeluarkan '''Edicta Milano''' (Edict of Milano) pada 313 Constantine memainkan peranan penting dalam menganjurkan Majlis Pertama Nicea yang merupakan majlis uskup Gereja Katolik pada tahun 325, yang bertujuan untuk memerangi ajaran sesat Arianisme dan merumuskan [[Syahadat Iman Nicea]] yang digunakan oleh Gereja Katolik, Ortodoks Timur, dan pelbagai Gereja Protestan. Pada [[27 Februari]] [[380]], Maharaja Theodosius I menggubal undang-undang yang menetapkan agama Kristian Katolik sebagai [[gereja negara Empayar Rom|agama rasmi Empayar Rom]] dan memerintahkan bahawa apa-apa lagi dipanggil bidaah .{{efn|''Adalah keinginan kami bahawa semua bangsa yang tunduk pada kelembutan dan kesederhanaan kami harus meneruskan pengakuan agama itu yang telah diserahkan kepada orang Rom oleh Rasul ilahi Petrus, seperti yang telah dipelihara oleh tradisi yang setia dan yang kini diakui oleh Paus Damasus dan oleh Peter, Uskup Alexandria, seorang lelaki kekudusan kerasulan.... Kami memberi kuasa kepada para pengikut undang-undang ini untuk menyandang gelar Kristian Katolik, tetapi bagi yang lain, kerana dalam pertimbangan kami mereka adalah orang gila yang bodoh, kami memutuskan bahawa mereka akan dicap dengan nama yang memalukan para bidaah, dan tidak akan menganggap untuk memberi nama gereja kepada konvensyen mereka.''<ref>{{cite web |title=Theodosian Code XVI.i.2 |url=http://www.fordham.edu/halsall/source/theodcodeXVI.html |work=Medieval Sourcebook: Pengharaman Agama Lain |first=Paul |last =Halsall |year=1997|publisher=Fordham University |access-date=19 September 2006}}</ref>}} Dari [[Antik Lewat|Zaman Antik Lewat]] hingga permulaan [[Zaman Moden]], Gereja Katolik mempunyai pengaruh yang dominan terhadap [[Tamadun Barat]] selepas kejatuhan Empayar Rom. Kehebatan pengaruh Gereja dapat menyumbang terhadap [[Seni bina dan seni Romanesque|Romanesque]], [[Seni Gotik|Gotik]], [[Seni Renaissance|Renaissance]], [[Mannerisme]] dan [[Barok]] dalam bidang seni, seni bina dan muzik—termasuk tokoh seni seperti [[Raphael]], [[Michelangelo]], [[Leonardo da Vinci]], [[Sandro Botticelli]], [[Fra Angelico]], [[Tintoretto]], [[Titian]], [[Gian Lorenzo Bernini]] dan [[Caravaggio]].<ref name="O'CollinsPref">[[Gerald O'Collins|O'Collins]], hlm. v (pendahuluan).</ref><ref>Woods, hlm. 115–127.</ref><ref>Duffy, hlm. 133.</ref> Semasa Zaman Pertengahan, pengaruh ajaran Katolik tersebar di kalangan orang [[Jerman]] (yang pada mulanya bersaing dengan ajaran Arianisme), [[Viking]], [[Poland]], [[Croatian]], [[Czech]], [[Slovak]], [[Hungary]], [[Lithuania]], [[Latvia]], [[Finland]] dan [[Estonia]]. Kejayaan kehidupan monastik menubuhkan [[universiti Zaman Pertengahan|universiti pertama di Eropah]], terutamanya yang paling terkenal di [[Ireland]] dan [[Gallia]], dan menyumbang kepada Renaissance Carolingian.<ref>{{cite book|title=Managing the University Campus: Information to Support Real Estate Decisions|first=Alexandra |last= Den Heijer| isbn=9789059724877| year =2011|publisher=Academische Uitgeverij Eburon| quote= Many of the medieval universities in Western Europe were born under the aegis of the Catholic Church, usually as cathedral schools or by papal bull as Studia Generali.}}</ref><ref>{{cite book|title=Encyclopedia of Christian Education|first=Mark|last= A. Lamport |year= 2015| page =484|publisher=Rowman & Littlefield| isbn=9780810884939|quote= All the great European universities—Oxford, to Paris, to Cologne, to Prague, to Bologna—were established with close ties to the Church.}}</ref><ref>{{cite book|title=Encyclopedia of the Developing World|first=Thomas |last=B M. Leonard|year= 2013| isbn=9781135205157| page = 1369|publisher=Routledge|quote= Europe established schools in association with their cathedrals to educate priests, and from these emerged eventually the first universities of Europe, which began forming in the eleventh and twelfth centuries.}}</ref> Kemudian pada Zaman Pertengahan, Sekolah Katedral berkembang menjadi universiti ([[Universiti Paris]], [[Universiti Oxford]], dan [[Universiti Bologna]]), yang melopori institusi pembelajaran Barat moden.<ref>{{cite web|title=Review of ''How the Catholic Church Built Western Civilisation''|first=Thomas Jr.|last=Woods|url=http://www.nrbookservice.com/products/bookpage.asp?prod_cd=c6664|work=National Review Book Service|access-date=16 September 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822150152/http://www.nrbookservice.com/products/BookPage.asp?prod_cd=c6664|archive-date=22 August 2006}}</ref> Bermula pada abad ke-6 Masihi, [[Rahib (Kristian)|Rahib]] dan [[biarawati]] menerajui pendidikan tinggi dengan sekolah katedral Kristian atau sekolah monastik.<ref name="auto">Riché, Pierre (1978): "Pendidikan dan Budaya di Barat Barbarian: Dari Abad Keenam hingga Abad Kelapan", Columbia: University of South Carolina Press, {{ISBN|0-87249-376-8}}, hlm. 126–27, 282–98</ref> Universiti-universiti baharu ini mengembangkan kurikulum mereka untuk merangkumi program akademik untuk paderi, peguam, penjawat awam dan doktor.<ref>Rudy, ''Universiti-universiti Eropah, 1100–1914'', hlm. 40</ref> Oleh itu, disebabkan asal usulnya, universiti ini secara amnya dianggap bermula dalam suasana [[Kristian Zaman Pertengahan]].<ref name="verger1999">{{cite book |last=Verger |first=Jacques |date=1999 |author-link=:fr:Jacques Verger |title=Culture, enseignement et société en Occident aux XIIe et XIIIe siècles |edition=1st |language=fr |publisher=Presses universitaires de Rennes in Rennes |isbn=978-2-86847-344-8 |url=https://openlibrary.org/works/OL822497W |access-date=17 June 2014 |archive-date=13 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313042832/https://openlibrary.org/works/OL822497W/Culture_enseignement_et_soci%C3%A9t%C3%A9_en_Occident_aux_XIIe_et_XIIIe_si%C3%A8cles |url-status=live }}</ref><ref>Verger, Jacques. "The Universities and Scholasticism", in ''The New Cambridge Medieval History'': Volume V c. 1198–c. 1300. Cambridge University Press, 2007, 257.</ref><ref name="Rüegg, Walter 1992, pp. XIX">Rüegg, Walter: "Foreword. The University as a European Institution", in: ''A History of the University in Europe. Vol. 1: Universities in the Middle Ages'', Cambridge University Press, 1992, {{ISBN|0-521-36105-2}}, pp. xix–xx</ref> ==== Perang Salib dan Islam ==== {{Cat main|Perang Salib}} [[Fail:Bataille de Damas (1148) - Français 22495.jpg|220x220px|kanan|Miniatur abad ke-14 pertempuran Perang Salib Kedua dari Estoire d'Eracles|thumb]] Pencerobohan Islam besar-besaran [[Agama Kristian pada abad ke-7|pertengahan abad ke-7]] memanjangkan perebutan kuasa antara agama Kristian dan Islam di seluruh [[Lembangan Mediterranean|Lembah Mediterranean]]; yang menyebabkan Empayar Byzantine kehilangan tanah patriarki timur Jerusalem, Alexandria dan Antioch dikurangkan menjadi Constantinople, ibu kota empayar, dan negara Frank, yang berpusat jauh dari [[Penaklukan oleh Muslim|penguasaan Islam di Mediterranean]], berkembang menjadi kuasa dominan yang membentuk Eropah Barat pada Zaman Pertengahan.<ref>{{cite book|last=Pirenne|first=Henri|year=1980|title=Medieval Cities: Their Origins and the Revival of Trade|others=Frank D. Halsey (trans.)|location=Princeton, NJ|publisher=Princeton University Press|orig-date=1925|url={{Google Books|TKUN4UdfVaQC|page=27|plainurl=y}}|isbn=978-0-691-00760-1|pages=27–32}}</ref> Pertempuran di [[Pertempuran Toulouse (721)|Toulouse]] dan [[Pertempuran Tours|Tours]] menghentikan kemajuan Islam di Barat; aksi pengepungan [[Pengepungan Constantinople (717–718)|Constantinople]] pula gagal menghentikan mereka di Timur. Pada tahun 751, Empayar Byzantine kehilangan bandar [[Ravenna]], yang [[Eksarkat Ravenna|memerintah serpihan kecil]] Itali, termasuk Rom, kepada Lombard, yang bermaksud pengesahan oleh [[eksarka]] yang tidak lagi wujud tidak diminta semasa pemilihan [[Paus Stephen II]] pada tahun 752—kepausan terpaksa mencari kuasa awam di tempat lain untuk melindunginya.<ref>{{cite book|last=Richards|first=Jeffrey|year=2014|title=The Popes and the Papacy in the Early Middle Ages|publisher=Routledge|url={{Google Books|Zod9AwAAQBAJ|page=230|plainurl=y}}|isbn=978-1-317-67817-5|page=230}}</ref> Pada tahun 754, atas permintaan mendesak Paus Stephen, Raja Frank [[Pepin the Short]] menakluki wilayah Lombard dan kemudian menghadiahkan tanah-tanah itu kembali kepada paus, memulakan zaman [[Negara-negara Kepausan]]. Pada tahun 860-an, Rom dan Timur Byzantine mengalami konflik semasa [[perpecahan Photian]], kerana [[Photios I dari Constantinople|Photius]] mengkritik [[Barat Latin]] kerana menambah klausa ''[[filioque]]'', selepas [[Pengusiran|pengecualian]] oleh [[Paus Nicholas I|Nicholas I]], menyebabkan isu-isu yang tidak dapat diselesaikan yang membawa kepada perpecahan selanjutnya.<ref>{{cite book|last=Walker|first=Willston|year=1985|title=History of the Christian Church|publisher=Simon and Schuster|url=https://books.google.com/books?id=bFw8PtQhpVoC&pg=PA250|isbn=978-0-684-18417-3|pages=250–51|access-date=31 March 2021|archive-date=10 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240310112235/https://books.google.com/books?id=bFw8PtQhpVoC&pg=PA250#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> Pada abad ke-11, usaha [[Hildebrand dari Sovana]] telah membawa kepada penubuhan [[Kolej Kardinal]] untuk memilih paus baharu, bermula dengan [[Paus Alexander II]] dalam [[pilihan raya paus 1061|pilihan raya paus 1061]]. Apabila Alexander II meninggal dunia, Hildebrand telah dipilih untuk menggantikannya, sebagai [[Paus Gregory VII]]. Sistem pilihan raya asas Kolej Kardinal yang dibantu oleh Gregory VII terus berfungsi sehingga abad ke-21. Paus Gregory VII seterusnya memulakan [[Reformasi Gregorian]] mengenai kebebasan golongan paderi daripada pihak berkuasa sekular. Ini membawa kepada [[Kontroversi Penerimaan]] antara gereja dan [[Maharaja Rom Suci|Maharaja Rom Suci]], yang mempunyai kuasa untuk melantik uskup dan paus.<ref name="Vidmar107">Vidmar, ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), pp. 107–11</ref><ref name="Duffy78">Duffy, ''Saints and Sinners'' (1997), p. 78, quote: ''"Sebaliknya, pengganti Paschal [[Paus Eugene II|Eugenius II]] (824–27), yang dipilih dengan pengaruh imperialis, memberikan sebahagian besar keuntungan paus ini. Baginda mengakui kedaulatan Maharaja dalam negara paus, dan baginda menerima perlembagaan yang dikenakan oleh Lothair yang menetapkan penyeliaan imperialis terhadap pentadbiran Rom, mengenakan sumpah kepada Maharaja ke atas semua warganegara, dan mewajibkan paus terpilih untuk bersumpah setia sebelum baginda boleh ditahbiskan. Di bawah [[Paus Sergius II|Sergius II]] (844–847) telah dipersetujui bahawa paus tidak boleh ditahbiskan tanpa mandat imperialis dan upacara itu mesti diadakan di hadapan wakilnya, satu kebangkitan semula beberapa sekatan pemerintahan Byzantine yang lebih menjengkelkan."'' <small>(Dalam Bahasa Inggeris)</small></ref> [[Perang Salib]] ialah satu siri peperangan ketenteraan sejak 1092 di [[Palestin|Tanah Suci]] dan tempat-tempat lain,{{sfn|Bokenkotter|2004|pp=140–41}} dibenarkan oleh kepausan, bermula semasa kepausan [[Paus Urbanus II|Urbanus II]] sebagai tindak balas kepada permintaan bantuan daripada Maharaja [[Byzantine|Byzantine]] terhadap perluasan Turki dalam [[perang Byzantine–Seljuk]].<ref name="rileysmith">Riley-Smith, p. 8</ref> Perang Salib ini dan Perang Salib yang seterusnya akhirnya gagal untuk memadamkan pencerobohan orang Turki malah menimbulkan kebencian di kalangan orang Kristian akibat rompakan dan pendudukan kota [[Constantinople]] semasa Perang Salib ke-4 yang memberontak membuktikan perpecahan terakhir berlaku di Pemecahan Gereja Timur-Barat.<ref>{{cite book|last=Phillips|first=Jonathan|title=The Fourth Crusade and the Sack of Constantinople|publisher=Penguin Books|year=2005|url={{Google Books|kkA2nomlPLwC|pg=PT19|plainurl=y}}|isbn=978-1-101-12772-8|page=PT19}}</ref> ==== Perpecahan Timur dan Barat ''(Great Schism)'' ==== {{Cat main|Perpecahan Timur-Barat}} [[Fail:Great Schism 1054 with former borders-ar.png|150px|thumb|kiri|Peta yang menunjukkan pembahagian negeri dan negara antara Gereja Timur dan Barat pada tahun 1054, serta sempadan negeri-negeri sebelumnya. dilukis oleh [https://commons.wikimedia.org/wiki/User:باس|Pengguna:باسم] di wikicommon]] Pada abad ke-11, melalui satu siri proses selama beberapa abad, Gereja mengalami [[Skisma Timur-Barat|perpecahan besar]] di mana Gereja Katolik dan Gereja Ortodoks Timur dibahagikan dalam isu pentadbiran, liturgi dan doktrin. , terutamanya isu klausa [[Filioque]] dan keutamaan bidang kuasa paus. Secara konvensional, perpecahan ini bertarikh 1054, apabila [[Patriark]] Konstantinopel dan Paus mengeluarkan kenyataan mengucilkan satu sama lain. Kedua-dua ''II Council of Lyons'' pada 1274 dan ''Council of Basel'' pada 1439 cuba untuk menyatukan semula kedua-dua Gereja, tetapi Ortodoks menolak kedua-dua majlis. Gereja Katolik dan Gereja Ortodoks Timur masih berada dalam keadaan perpecahan hingga ke hari ini, namun dalam deklarasi bersama Katolik-Ortodoks 1965, pernyataan pengecualian telah ditarik balik oleh kedua-dua Rom dan Constantinople, dan usaha untuk menamatkan perpecahan diteruskan. Beberapa [[Ritus Timur|Gereja Timur]] telah bersatu semula dengan Gereja Katolik dengan menerima keutamaan paus, dan beberapa Gereja Timur mendakwa tidak pernah meninggalkan persekutuan dengan Paus.<ref>Collinge, William J. (2012). [https://books.google.com/books?id=LR0Nyt3bi%20MC&pg=PA169 Sejarah Kekatolikan]. Scarecrow Press. p. 169. ISBN 978-0-8108-5755-1.</ref> ==== Konflik Gereja-Negara ==== [[Fail:Brožík, Václav - Hus před koncilem 6. července 1415.jpg|220x220px|kanan|Lukisan Jan Hus dalam Konsili Constance oleh Václav Brožík.|thumb]] Perasaan konflik gereja-negara yang semakin meningkat menandakan abad ke-14. Untuk mengelakkan ketidakstabilan di Rom, Clement V pada tahun 1309 menjadi yang pertama daripada tujuh paus yang tinggal di kota berkubu Avignon di selatan Perancis<ref>Duffy, Saints and Sinners (1997), p. 122</ref> semasa tempoh yang dikenali sebagai [[Kepausan Avignon]]. Kepausan Avignon berakhir pada tahun 1376 apabila paus kembali ke Rom,{{sfn|McManners|1990|p=232}} tetapi diikuti pada tahun 1378 oleh perpecahan Barat selama 38 tahun, dengan penuntut kepausan di Rom, Avignon dan (selepas 1409) Pisa.<ref>Morris, p. 232</ref> Perkara itu sebahagian besarnya telah diselesaikan pada 1415–17 di [[Majlis Konstanz]], dengan pihak yang menuntut di Rom dan Pisa bersetuju untuk meletak jawatan dan pihak yang menuntut ketiga dikucilkan oleh para kardinal, yang mengadakan pilihan raya baru yang menamakan paus Martin V.{{sfn|McManners|1990|p=240}} Pada tahun 1438, [[Majlis Basel-Ferrara-Florence|Majlis Florence]] telah bersidang, membentangkan dialog yang kukuh yang memberi tumpuan kepada pemahaman perbezaan teologi antara Timur dan Barat, dengan harapan dapat menyatukan semula gereja Katolik dan Ortodoks.<ref>{{Cite book|title=Constantinople and the West|last=Geanakoplos|first=Deno John|year=1989|location=Madison, WI|isbn=978-0-299-11880-8|publisher=University of Wisconsin Press}}</ref> Beberapa gereja Timur telah bergabung, membentuk majoriti gereja Katolik Timur.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.pt?id=LR0Nyt3bi_MC&pg=PA169|title=Historical Dictionary of Catholicism|last=Collinge|first=William J.|year=2012|isbn=978-0-8108-5755-1|edition=2nd|publisher=Scarecrow Press|location=Lanham|access-date=2 Februari 2021}}</ref> === Zaman Penemuan (Revolusi Barat) === {{Cat main|Gereja Katolik dalam zaman Penemuan}} [[Fail:Franciscan missionaries in California.jpg|thumb|kanan|Franciscans dari misi California memakai tabiat kelabu, dan bukannya jubah coklat yang dipakai hari ini. Dipetik daripada p. 20 dari Misi San Juan Capistrano oleh Engelhardt, Zephyrin (1922).]] Zaman Penemuan bermula pada abad ke-15 menyaksikan perkembangan pengaruh politik dan budaya [[Eropah Barat]] di seluruh dunia. Kerana peranan penting yang dimainkan oleh [[Negara Katolik|negara-negara Katolik]] yang kuat di Sepanyol dan Portugal dalam [[Penjajahan Barat|Kolonialisme Barat]], Katolik disebarkan ke Amerika, Asia dan Oceania oleh penjelajah, penakluk, dan mubaligh, serta oleh transformasi masyarakat melalui mekanisme sosio-politik. pemerintahan kolonial. [[Paus Alexander VI]] telah menganugerahkan hak kolonial ke atas kebanyakan tanah yang baru ditemui kepada Sepanyol dan Portugal<ref>Koschorke, ms 13, 283</ref> dan ''sistem patronato'' berikutnya membenarkan pihak berkuasa negeri, bukan Vatikan, untuk mengawal semua pelantikan perkeranian di koloni baru.<ref>Hastings (1994), p. 72</ref> Pada tahun 1521, penjelajah Portugis [[Ferdinand Magellan]] membuat mualaf Katolik pertama di Filipina.<ref>Koschorke, hlm. 21</ref> Di tempat lain, mubaligh Portugis di bawah Jesuit Sepanyol [[Francis Xavier]] menginjil di India, China, dan Jepun.<ref>Koschorke, pp. 3, 17</ref> Penjajahan Perancis di Amerika bermula pada abad ke-16 menubuhkan populasi [[Francophone|francophone]] Katolik dan melarang orang bukan Katolik untuk menetap di [[Quebec Lama|Quebec]].<ref>Lyons (2013), p. 17</ref> ==== Reformasi Protestan ==== {{Cat main|Reformasi Protestan}} [[Fail:Luther 95 Thesen.png|thumb|kiri|Sembilan puluh lima Tesis pada tahun 1517.]] Pada tahun 1415, [[Jan Hus]] dibakar di atas tiang kerana ajaran sesat, tetapi usaha pembaharuannya mendorong [[Martin Luther]], seorang sami [[Augustinian]] di Jerman moden, yang menghantar [[95 Dalil|''Sembilan puluh lima Tesis'']]nya kepada beberapa uskup pada tahun 1517.<ref>Bokenkotter, Thomas (2004). A Concise History of the Catholic Church. Doubleday. ISBN 0-385-50584-1.</ref> Tesisnya memprotes perkara utama [[Doktrin Katolik|doktrin Katolik]] serta penjualan [[Indulgensi|indulgensi]], dan bersama-sama dengan [[Debat Leipzig]] ini membawa kepada pengucilan beliau pada tahun 1521.<ref>Vidmar, hlm. 184</ref> Di Switzerland, [[Huldrych Zwingli]], [[Jean Calvin|John Calvin]] dan Pembaharu Protestan yang lain terus mengkritik ajaran Katolik. Cabaran-cabaran ini berkembang menjadi Reformasi, yang melahirkan majoriti besar [[Senarai Mazhab Kristian#protestan|denominasi Protestan]]<ref>Bokenkotter, Thomas (2004). A Concise History of the Catholic Church. Doubleday. ISBN 0-385-50584-1.</ref> dan juga [[Kripto-Protestantisme|crypto-Protestantisme]] dalam Gereja Katolik.<ref>Fernández, Luis Martínez (2000). "Crypto-Protestants and Pseudo-Catholics in the Nineteenth-Century Hispanic Caribbean". Journal of Ecclesiastical History. 51 (2): 347–365. doi:10.1017/S0022046900004255. S2CID 162296826.</ref> Sementara itu, [[Henry VIII dari England|Henry VIII]] memohon kepada paus untuk mengisytiharkan batal berhubung perkahwinannya dengan [[Catherine dari Aragon]]. Apabila hal ini dinafikan, beliau telah meluluskan [[Reformasi Inggeris|Akta Ketuanan]] untuk menjadikannya ketua Gereja England, memacu Reformasi Inggeris dan akhirnya perkembangan [[Anglikanisme]].<ref>Bokenkotter, Thomas (2004). A Concise History of the Catholic Church. Doubleday. ISBN 0-385-50584-1.</ref> ==== Pertembungan antara Liga Schmalkaldic ==== {{Cat main|Kontra-Reformasi}} Reformasi menyumbang kepada pertembungan antara [[Liga Schmalkaldic]] Protestan dan Maharaja Katolik [[Charles V, Maharaja Suci Rom|Charles V]] dan sekutunya. Perang sembilan tahun pertama berakhir pada 1555 dengan [[Keamanan Augsburg|Perjanjian damai Augsburg]] tetapi ketegangan berterusan menghasilkan konflik yang jauh lebih teruk—[[Perang Tiga Puluh Tahun]]—yang tercetus pada 1618.<ref>Vidmar, The Catholic Church Through the Ages (2005), p. 233</ref> Di Perancis, beberapa siri konflik yang dinamakan [[Perang Agama Perancis]] telah berlaku dari 1562 hingga 1598 antara Huguenot (Kalvinis Perancis) dan pasukan Liga Katolik Perancis, yang disokong dan dibiayai oleh beberapa paus.[99] Ini berakhir di bawah [[Paus Clemens VIII|Paus Clement VIII]], yang teragak-agak menerima [[Edict of Nantes]] 1598 [[Henri IV dari Perancis|Raja Henry IV]] yang memberikan [[Toleransi beragama|toleransi sivil]] dan agama kepada Protestan Perancis.<ref>Vidmar, Buku ''The Catholic Church Through the Ages'' (2005), hlm. 233</ref> [[Fail:Schmalkaldic 1536.jpg|thumb|kanan|Perjanjian tentera Liga Schmalkaldic, dilanjutkan pada 1536]] [[Majlis Trento|Majlis Trent]] (1545–1563) menjadi penggerak di sebalik ''[[Counter-Reformation]]'' sebagai tindak balas kepada gerakan Protestan. Dari segi doktrin, ia menegaskan semula ajaran Katolik pusat seperti [[transubstansiasi]] dan keperluan untuk cinta dan harapan serta iman untuk mencapai keselamatan.<ref>Bokenkotter, Thomas (2004). A Concise History of the Catholic Church. Doubleday. ISBN 0-385-50584-1</ref>. Pada abad-abad berikutnya, Katolik tersebar luas di seluruh dunia, sebahagiannya melalui mubaligh dan [[Imperialisme|imperialisme]], walaupun pegangannya terhadap populasi Eropah merosot disebabkan oleh pertumbuhan [[Skeptisisme agama|skeptisisme agama]] semasa dan selepas Pencerahan.<ref>Maxwell, Melvin. Bible Truth or Church Tradition, p. 70</ref> === Zaman Pencerahan === {{Cat main|Zaman Pencerahan}} [[Fail:Allégorie du Concordat de 1801.jpg|thumb|kiri]] Sejak abad ke-17 dan seterusnya, [[Zaman Pencerahan|Pencerahan]] mempersoalkan kuasa dan pengaruh Gereja Katolik ke atas masyarakat Barat.<ref>pollard, pp. 7–8</ref> Pada abad ke-18, penulis seperti [[Voltaire]] dan [[Encyclopédistes]] menulis kritikan pedas terhadap agama dan Gereja Katolik. Satu sasaran kritikan mereka ialah pembatalan [[Edict of Nantes]] pada 1685 oleh [[Louis XIV dari Perancis|Raja Louis XIV]] dari Perancis, yang menamatkan dasar toleransi agama Protestan Huguenot selama berabad-abad. Semasa kepausan menentang desakan untuk [[Gallikanisme]], Revolusi Perancis 1789 mengalihkan kuasa kepada negara, menyebabkan kemusnahan gereja, penubuhan [[Culte de la Raison]],<ref>Bokenkotter, Thomas (2004). A Concise History of the Catholic Church. Doubleday. ISBN 0-385-50584-1.</ref> dan kesyahidan biarawati semasa [[Pemerintahan Ganas|Pemerintahan Keganasan]].<ref>Herbermann, Charles, ed. (1913). [https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/The_Sixteen_Blessed_Teresian_Martyrs_of_Compi%C3%A8gne "The Sixteen Blessed Teresian Martyrs of Compiègne"] . Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company</ref> Pada tahun 1798, Jeneral [[Napoleon Bonaparte]] [[Louis-Alexandre Berthier]] menyerang Semenanjung Itali, memenjarakan [[Paus Pius VI|Pope Pius VI]], yang meninggal dunia dalam tahanan. Napoleon kemudiannya menubuhkan semula Gereja Katolik di Perancis melalui [[Konkordat 1801]].<ref>Collins, p. 176</ref> Berakhirnya [[Perang Napoleon]] membawa kebangkitan Katolik dan kembalinya [[Negeri-Negeri Paus|Negara Paus]].<ref>Duffy, pp. 214–216</ref> Pada tahun 1854, [[Paus Pius IX]], dengan sokongan majoriti besar uskup Katolik, yang beliau telah berunding dari 1851 hingga 1853, mengisytiharkan {{Em|[[Dikandung Tanpa Noda|Immaculate Conception]]}} sebagai [[Dogma]] dalam Gereja Katolik.<ref>[https://web.archive.org/web/20110810175256/https://www.vatican.va/holy%20father/john%20paul%20ii/audiences/alpha/data/aud19930324en.html "John Paul II, General Audience". Vatican.va.] 24 March 1993. Archived from the original on 10 August 2011. Retrieved 30 June 2011.</ref> Pada tahun 1870, [[Majlis Vatikan Pertama|Sidang Vatikan Pertama]] mengesahkan doktrin kemaksuman paus apabila dilaksanakan dalam pernyataan yang ditakrifkan secara khusus,<ref>Leith, Creeds of the Churches (1963), p. 143</ref> memberikan tamparan kepada kedudukan saingan [[Konsiliarisme|konsiliarisme]]. Kontroversi mengenai perkara ini dan isu-isu lain mengakibatkan gerakan memisahkan diri yang dipanggil [[Gereja Katolik Lama]],<ref>Fahlbusch, The Encyclopedia of Christianity (2001), hlm. 729</ref> [[Fail:Vatican City annex.jpg|thumb|Wilayah Negara Kota Vatican, yang ditubuhkan oleh Perjanjian Lateran]] [[Penyatuan Itali]] pada tahun 1860-an menggabungkan Negara Kepausan, termasuk Rom sendiri dari tahun 1870, ke dalam Kerajaan Itali, dengan itu menamatkan kuasa duniawi kepausan. Sebagai tindak balas, [[Paus Pius IX]] mengucilkan [[Vittorio Emanuele II dari Itali|Raja Victor Emmanuel II]], menolak pembayaran untuk tanah itu, dan menolak Undang-undang Jaminan Itali, yang memberikannya keistimewaan istimewa. Untuk mengelak daripada meletakkan dirinya dalam keadaan tunduk kepada pihak berkuasa Itali, dia kekal sebagai "[[Banduan di Vatikan|banduan di Vatican]]". Perselisihan ini, yang disebut sebagai Persoalan Rom, telah diselesaikan oleh Perjanjian Lateran 1929, di mana [[Takhta Suci]] mengiktiraf kedaulatan Itali ke atas bekas Negara Paus sebagai balasan untuk pembayaran dan pengiktirafan Itali terhadap kedaulatan paus ke atas Kota Vatikan sebagai yang baru. negara yang berdaulat dan merdeka.<ref>D'Agostino, Peter R. (2010). "'Utterly Faithless Specimens': [https://books.google.com/books?id=qp%20GAAAAQBAJ&pg=PA33 Italians in the Catholic Church in America".] In Connell, William J.; Gardaphé, Fred (eds.). Anti-Italianism: Essays on a Prejudice. Palgrave Macmillan. pp. 33–34. ISBN 978-0-230-11532-3.</ref> Mubaligh Katolik umumnya menyokong, dan berusaha untuk memudahkan, penaklukan kuasa imperial Eropah ke atas Afrika pada akhir abad kesembilan belas. Menurut ahli sejarah agama [[Adrian Hastings]], mubaligh Katolik pada umumnya tidak mahu mempertahankan hak Afrika atau menggalakkan orang Afrika untuk melihat diri mereka sama dengan orang Eropah, berbeza dengan mubaligh Protestan, yang lebih bersedia untuk menentang ketidakadilan penjajah.<ref>Adrian Hastings, Gereja di Afrika, 1450 - 1950, Oxford: Clarendon, 1996, 394 - 490</ref> === Zaman Moden === Gereja pada abad ke-18 dan ke-19 tidak hanya berhadapan dengan ajaran-ajaran Protestantisme, namun juga dengan ajaran-ajaran Pencerahan dan Modernisme mengenai hakikat peribadi manusia, negara, dan moralitas. Dengan mewujudkan [[Revolusi Industri]], dan meningkatkannya keprihatinan akan kondisi-kondisi para buruh bandar, Paus-Paus abad ke-19 dan ke-20 mengeluarkan ensiklik-ensiklik (teristimewa ''[[Rerum Novarum]]'') yang memaparkan '''Ajaran Sosial Katolik'''. ==== Zaman Peperangan ==== {{Cat main|Gereja Katolik di Abad ke-20}} Gereja sangat teraniaya pada Abad-Ke 20, namun keimanan dalam Gereja Katolik masih teguh sehingga saat ini.<ref>[https://ms.hrvwiki.net/wiki/Persecution%20of%20Christians Penganiyaan terhadap Gereja Zaman Peperangan]</ref> ===== Perang Dunia Pertama ===== Semasa Perang Dunia Pertama, banyak rayuan untuk perdamaian datang dari Gereja Katolik. Inisiatif "''Dès le début''" [[Paus Benedictus XV]] pada 1 Ogos 1917, gagal kerana penolakan pihak yang bertelagah.<ref>John Pollard "Diplomasi Paus dan Perang Besar" (2014).</ref> [[Fail:Miguel Pro's execution (1927).jpg|thumb|Pada 23 November 1927, Blessed Miguel Agustín Pro, seorang Jesuit Mexico, telah dihukum bunuh oleh skuad penembak di Mexico City semasa Perang Cristero|kanan]] Sejumlah kerajaan [[anti-perkeranian]] muncul pada abad ke-20. Undang-undang Calles 1926 yang memisahkan gereja dan negeri di Mexico membawa kepada [[Perang Cristero]] di mana lebih daripada 3,000 imam diasingkan atau dibunuh,<ref>Scheina, p. 33</ref> gereja dinodai, perkhidmatan diejek, biarawati dirogol, dan imam yang ditangkap ditembak.<ref>Chadwick, Owen, pp. 264–265</ref> Selepas [[Revolusi Oktober]] 1917, penganiayaan terhadap gereja dan penganut Katolik di [[Kesatuan Soviet]] berterusan hingga 1930-an, dengan hukuman mati dan pengasingan ulama, sami dan orang awam, rampasan peralatan agama, dan penutupan gereja.<ref>Riasanovsky 617-634</ref> Dalam [[Perang Saudara Sepanyol]] 1936–39, hierarki Katolik bersekutu dengan [[Nasionalis Franco]] menentang kerajaan [[Barisan Popular Sepanyiol|Barisan Popular]], memetik sebagai justifikasi keganasan Republikan terhadap gereja.<ref>Darah Sepanyol, Ronald Fraser hlm. 415, surat kolektif uskup Sepanyol, ditujukan kepada uskup dunia. ISBN 0-7126-6014-3</ref> [[Paus Pius XI]] merujuk kepada ketiga-tiga negara ini sebagai "segi tiga yang dahsyat".<ref>Encyclical Divini Redemptoris, § 18 (AAS 29 [1937], 74). 1937. Libreria Editrice Vaticana ([https://www.vatican.va/content/pius-xi/en/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_19031937_divini-redemptoris.html terjemahan Bahasa Inggeris] Diarkibkan 9 September 2015 di Wayback Machine</ref> ===== Perang Dunia Kedua ===== Selepas pelanggaran [[Reichskonkordat]] 1933 antara gereja dan [[Parti Buruh Jerman Sosialis Nasional|Nazi Jerman]], [[Paus Pius XI|Pope Pius XI]] mengeluarkan ensiklik 1937 [[''Mit brennender Sorge'']], yang secara terbuka mengutuk penganiayaan Nazi terhadap gereja dan ideologi [[Neopaganisme|neopaganisme]] dan keunggulan kaum mereka.<ref>Rhodes, ms. 185–205</ref> Gereja mengutuk [[Pencerobohan Poland 1939]] yang memulakan [[Perang Dunia Kedua|Perang Dunia II]] dan pencerobohan Nazi masa perang berikutnya. Beribu-ribu paderi Katolik, biarawati dan saudara lelaki telah dipenjarakan di negara-negara yang diduduki oleh Nazi atau dibawa ke kem tahanan, diseksa dan dibunuh, termasuk Saints [[Maximilian Kolbe]] dan [[Edith Stein]].<ref>Erika Weinzierl: Kirchlicher Widerstand gegen den Nationalsozialismus. Dalam: Themen der Zeitgeschichte und der Gegenwart. Vienna 2004, ISBN 3-8258-7549-0, ms 76.</ref> Sebaliknya, paderi Katolik memainkan peranan utama dalam kerajaan [[Negara Slovak]] yang fasis, yang bekerjasama dengan Nazi, menyalin dasar [[Antisemitisme|anti-Semit]] mereka, dan membantu mereka melaksanakan [[Holokus|Holocaust]] di Slovakia. [[Jozef Tiso]], Presiden Negara Slovak dan seorang paderi Katolik, menyokong pengusiran kerajaannya terhadap Yahudi Slovakia ke kem penghapusan.<ref>James Ward, Paderi, Ahli Politik, Kolaborator: Jozef Tiso dan Pembuatan Fasis Slovakia, Ithaca: Cornell University Press, 2013, 202 - 245</ref> [[Fail:Members of the Royal 22e Regiment in audience with Pope Pius XII.jpg|thumb|Rejimen 22e Diraja Kanada di hadapan Pope Pius XII, selepas Pembebasan Rom pada tahun 1944 semasa Perang Dunia II]] Katolik dan entiti Katolik mengambil bahagian dalam penentangan pasif dan juga usaha aktif untuk mengalahkan [[Parti Buruh Jerman Sosialis Nasional|Sosialisme Nasional]]. Kumpulan penentang Katolik di sekitar paderi [[Heinrich Maier]], yang sering dirujuk sebagai ''Miles Christi'', berjaya menyampaikan rancangan dan kemudahan pengeluaran untuk bom terbang V-1, roket V-2, kereta kebal Tiger, Messerschmitt Me 163 Komet dan pesawat lain ke Sekutu, yang dengannya mereka boleh menyasarkan kemudahan pengeluaran Jerman. Kebanyakan maklumat adalah penting untuk [[Operasi Hydra]] dan [[Operasi Crossbow]], kedua-dua operasi kritikal kepada [[Operasi Overlord]]. Dia dan kumpulannya memaklumkan Pejabat Perkhidmatan Strategik Amerika lebih awal tentang pembunuhan besar-besaran orang Yahudi di [[Kem tahanan Auschwitz|Auschwitz]]. Maier menyokong perang menentang Nazi atas prinsip "setiap bom yang jatuh di kilang persenjataan memendekkan perang dan menyelamatkan penduduk awam."<ref>Paul Vecsei "Der Priester, der unter das Fallbeil kam" Dalam: Wiener Zeitung 13 Mac 2021; Elisabeth Boeckl-Klamper, Thomas Mang, Wolfgang Neugebauer: Gestapo-Leitstelle Wien 1938–1945. Vienna 2018, ISBN 978-3-902494-83-2, ms 299–305; Hans Schafranek: Widerstand dan Verrat: Gestapospitzel im antifaschistischen Untergrund. Vienna 2017, ISBN 978-3-7076-0622-5, ms 161–248; Fritz Molden: Die Feuer in der Nacht. Opfer und Sinn des österreichischen Widerstandes 1938–1945. Vienna 1988, hlm. 122; Peter Broucek "Die österreichische Identität im Widerstand 1938–1945" (2008), hlm. 163; Hansjakob Stehle "Die Spione aus dem Pfarrhaus (Bahasa Jerman: Perisik dari rektor)" Dalam: Die Zeit, 5 Januari 1996; Christoph Thurner "The CASSIA Spy Ring in World War II Austria: A History of the OSS's Maier-Messner Group" (2017), ms 35; Bernhard Kreutner "Gefangener 2959: Das Leben des Heinrich Maier – Mann Gottes und unbeugsamer Widerstandskämpfer" (2021).</ref> [[Fail:Prisoner's barracks dachau.jpg|thumb|kanan|Nazi menubuhkan berek pada tahun 1940 untuk lebih tahanan 400 paderi Jerman dan Holokaus]] Sekitar tahun 1943, [[Adolf Hitler]] merancang penculikan Pope dan tahanannya di Jerman. Dia memberi SS Jeneral Wolff arahan yang sepadan untuk bersedia untuk tindakan itu.<ref>Dalam talian, Wiener Zeitung. "Hitler merancang penculikan Pius XII. -" Rahsia besar "laporan daripada gergasi parti fasis ditemui". Berita politik dunia - Wiener Zeitung Online.</ref> Walaupun [[Paus Pius XII]] telah dikreditkan kerana membantu menyelamatkan ratusan ribu orang Yahudi semasa Holocaust, gereja juga telah dituduh telah menggalakkan berabad-abad antisemitisme dengan ajarannya<ref>Eakin, Emily (1 September 2001). [https://www.nytimes.com/2001/09/01/arts/new-accusations-vatican-role-anti-semitism-battle-lines-were-drawn-after.html "Tuduhan Baru Peranan Vatican Dalam Anti-Semitisme; Garis Pertempuran Ditarik Selepas Beatifikasi Paus Pius IX".] The New York Times. Dicapai pada 9 Mac 2008</ref> dan tidak melakukan cukup untuk menghentikannya. Kekejaman Nazi. Ramai penjenayah Nazi melarikan diri ke luar negara selepas Perang Dunia Kedua, juga kerana mereka mempunyai penyokong kuat dari Vatican.<ref>Welle, Jerman (1 Mac 2020). "The ratlines: Apa yang Vatican tahu tentang laluan melarikan diri Nazi?". DW.COM. Dicapai pada 7 Februari 2021.</ref> Penghakiman Pius XII. menjadi lebih sukar oleh sumber-sumber, kerana arkib gereja untuk masa jabatannya sebagai nuncio, kardinal setiausaha negara dan paus sebahagiannya ditutup atau belum diproses.<ref>Rom, Philip Willan. [https://www.thetimes.co.uk/article/judgment-day-vatican-ready-to-open-its-holocaust-files-to-the-world-drp9dgpc6 ''"Hari Penghakiman: Vatican bersedia untuk membuka fail Holocaustnya kepada dunia".''] The Times.</ref> [[Fail:Glina church massacre.jpg|thumb|kiri|Orang awam Serb memeluk agama Katolik oleh Ustaše di Glina]] Di Yugoslavia yang terputus-putus, Gereja memihak kepada rejim [[Ustaše]] fasis Katolik Croatia yang ditabalkan oleh Nazi kerana ideologi [[Antikomunisme|anti-komunisnya]] dan untuk potensi untuk memulihkan pengaruh Katolik di rantau itu berikutan pembubaran [[Austria-Hungary]]. Ia bagaimanapun tidak mengiktiraf [[Croatia|Negara Merdeka Croatia]] (NDH) secara rasmi.<ref>Phayer (2000), p. 32</ref> Walaupun dimaklumkan tentang pembunuhan beramai-ramai rejim terhadap [[Serbia Ortodoks]], Yahudi dan bukan Croat lain, Gereja tidak bersuara secara terbuka menentangnya, lebih suka memberi tekanan melalui [[Diplomasi|diplomasi]]. Dalam menilai kedudukan Vatikan, ahli sejarah [[Jozo Tomasevich]] menulis bahawa "nampaknya Gereja Katolik menyokong sepenuhnya rejim [Ustaše] dan dasar-dasarnya."<ref>Tomasevich, Jozo (2001). War and Revolution in Yugoslavia, 1941-1945: Occupation and Collaboration. Stanford University Press. p. 555. ISBN 978-0-8047-7924-1.</ref> Semasa tempoh selepas perang, kerajaan Komunis di [[Eropah Tengah]] dan [[Eropah Timur|Timur]] sangat menyekat kebebasan beragama.<ref>"[https://web.archive.org/web/20071223141702/http://www.cbc.ca/news/obit/pope/communism%20homeland.html Paus Menentang Komunisme di Tanah Air - dan Menang"]. Berita CBC. April 2005. Diarkibkan daripada yang asal pada 23 Disember 2007. Diperoleh pada 31 Januari 2008</ref> Walaupun beberapa paderi dan penganut agama bekerjasama dengan rejim Komunis, ramai yang lain telah dipenjarakan, dihantar pulang, atau dihukum bunuh. Gereja adalah pemain penting dalam [[Kejatuhan Komunisme|kejatuhan Komunisme]] di Eropah, khususnya di Republik Rakyat Poland.<ref>[http://www.thetablet.co.uk/article/14023 "Untold story of 1989".] The Tablet. Retrieved 28 October 2010</ref> Pada tahun 1949, kemenangan Komunis dalam [[Perang Saudara China]] membawa kepada pengusiran semua mubaligh asing.<ref>Bokenkotter, Thomas (2004). A Concise History of the Catholic Church. Doubleday. ISBN 0-385-50584-1.</ref> Kerajaan baru juga mewujudkan [[Gereja Patriotik]] dan melantik uskupnya. Pelantikan ini pada mulanya ditolak oleh Rom sebelum banyak daripada mereka diterima.<ref>"[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7005927.stm China melantik uskup yang disokong Pope]". BBC News. 21 September 2007. Retrieved 28 October 2010.</ref> Pada tahun 1960-an semasa [[Revolusi Kebudayaan]], Komunis China menutup semua pertubuhan agama. Apabila gereja Cina akhirnya dibuka semula, mereka kekal di bawah kawalan Gereja Patriotik. Ramai paderi Katolik terus dihantar ke penjara kerana enggan meninggalkan kesetiaan kepada Rom. ==== Reformasi Majlis Vatikan Kedua ==== {{cat main|Majlis Vatikan Kedua}} [[Fail:Vatican City (VA), Petersdom -- 2013 -- 3902.jpg|kanan|thumb|Majlis Vatikan II]] Gereja Katolik melakukan salah satu daripada perubahan-perubahan yang paling menyeluruh dalam sejarahnya selama [[Majlis Vatikan Kedua|Majlis Vatican II]] (1962-1965) dan keputusannya. Gereja Katolik, lebih daripada sebelumnya, menekankan apa yang dipandangnya positif ketimbang apa yang dipandang negatif dalam komuniti-komunitas Kristiani lain, dalam agama-agama lain, dan dalam aspirasi-aspirasi umat manusia pada umumnya. Gereja mendorong pembaharuan yang mutakhir atas kehidupan agama. Dan Gereja memberi wewenang kepada persidangan-konferensi waligereja untuk melakukan penyesuaian-penyesuaian dalam disiplin-disiplin misalnya berpantang daging pada hari Jumaat. Majlis Vatikan Kedua (1962–1965) yang diperhimpunkan oleh [[Paus Ioannes XXIII|Paus Yohanes XXIII]], terutamanya sebagai majlis pastoral tetapi berwibawa, <ref> "Memandangkan sifat pastoral Majlis, ia mengelakkan sebarang kenyataan luar biasa dogma yang akan dikurniakan nota ketidakmampuan, tetapi ia masih memberikan pengajarannya dengan kuasa Magisterium biasa yang tertinggi. Magisterium biasa ini, yang begitu jelas rasmi, harus diterima dengan kesopanan, dan keikhlasan oleh semua orang yang setia, sesuai dengan fikiran Majlis mengenai sifat dan tujuan dokumen individu " (Paus Paulus VI, at [http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/audiences/1966/documents/hf_p-vi_aud_19660112_it.html]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130303032427/https://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/audiences/1966/documents/hf_p-vi_aud_19660112_it.html|date=2013-03-03}}<span> General Audience of </span>[[12 Januari]]<span> </span>[[1966]]</ref> untuk membuat ajaran Katolik-ajaran sejarah Gereja menjadi jelas bagi dunia moden., dan kebeb. Konsili in i juga mengeluarkan pengarahan- pengarahan bagi revisi liturgi, termasuk izin bagi [[Ritus Latin| ritus liturgi Latin]] untuk menggunakan bahasa setempat di samping [[Bahasa Latin]] dalam Misa dan Sakrament <ref>"Penggunaan bahasa Latin, dengan menghormati undang-undang tertentu, harus dipelihara dalam upacara Latin. Tetapi sejak penggunaan vernakular, sama ada dalam Jisim, pentadbiran sakramen, atau di bahagian lain liturgi, mungkin memberi kelebihan besar kepada rakyat, penggunaan yang lebih luas boleh dibuat daripadanya, terutamanya dalam ... Ia adalah untuk pihak berkuasa ecclesiastical wilayah yang kompeten ... untuk memutuskan sama ada, dan sejauh mana, bahasa vernakular akan digunakan"([http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council-63120/vatican_council-63120/documents concilium_en.html `` Sacrosanctum Concilium '', 36]).</ref> === Abad ke-21=== ====Paus Benediktus XVI==== {{Main|Paus Benedict XVI}} [[Image:President_George_W._Bush_is_presented_with_a_walking_stick_by_Pope_Benedict_XVI.jpg|thumb|[[Paus Benedict XVI|Benediktus XVI]] bersama bekas Presiden AS George W. Bush pada tahun 2008]][[Paus Benedict XVI]], dipilih pada 2005, terkenal kerana menegakkan [[nilai Kristian]] tradisional menentang [[sekularisasi]],<ref>{{cite web |url=http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C635185276%2C00.html|title=Ensiklik Benedict menawarkan harapan untuk dunia |work=Deseret News |first=Jerry Earl |last=Johnston |date=18 Februari 2006 |access-date=12 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402092429/|archive-date=2 April 2015}}</ref> dan untuk meningkatkan penggunaan [[Misa Tridentine]] seperti yang terdapat dalam [[Misal Rom]] tahun 1962, yang beliau gelarkan sebagai "Bentuk Luar Biasa".<ref>Gledhill, Ruth [http://www.timesonline.co.uk/ tol/news/world/europe/article667813.ece "Paus bersedia untuk membawa kembali Misa Latin yang memecahbelahkan Gereja"] ''The Times'' 11 Oktober 2006. Diperoleh pada 21 November 2010 [https://web.archive.org/ web/20110805040153/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article667813.ece WebCitation archive]</ref> Pada tahun 2012, sempena ulang tahun ke-50 [[Majlis Vatikan Kedua|Vatican II]], satu perhimpunan Sinode Uskup membincangkan penginjilan semula penganut Katolik yang tidak mengamalkan agama di negara maju. <ref>{{Web cite|author =Summary of synthesis assemblies|date=09 03 2005|url=https://www.vatican.va/roman_curia/synod/documents/rc_synod_20050309_documentation-profile_en.html#V._SUMMARY_OF_THE_SYNOD_ASSEMBLIES |title=Synodal Information|location=Rome, IT|published=Vatican|access-date =23-1-2021}}</ref>Dengan memetik kelemahan usia tua, Benedict [[Perletakan jawatan Pope Benedict XVI| meletak jawatan]] pada 2013, menjadi paus pertama berbuat demikian dalam hampir 600 tahun.<ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/2013/02/12/world/europe/pope- benedict-resignation/ |first1=Laura |last1=Smith-Spark |first2=Hada |last2=Messia |title=Perletakan jawatan Pope tidak dipaksa oleh isu kesihatan, kata jurucakap |work=CNN |date=13 Februari 2013 |tarikh akses =30 Mac 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402233151/http://www.cnn.com/2013/02/12/world/europe /pope-benedict-resignation/ |url-status=live }}</ref> Beliau merupakan paus Katolik yang paling lama hidup, meninggal dunia pada usia 95 tahun pada 31 Disember 2022.<ref>{{cite web|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article667813.ece|title=Pope set to bring back Latin Mass that divided the Church|author=Gledhill, Ruth|date=11-10-2006|website=The Times|accessdata=21-11-2010|wayb=20110805040153}}</ref> ====Paus Francis==== {{Main|Paus Francis}} Paus Francis, paus semasa Gereja Katolik, menjadi paus pertama dari Amerika pada tahun 2013, yang pertama dari [[Hemisfera Selatan]] , dan Paus pertama dari luar Eropah sejak abad kelapan [[Paus Gregory III|Gregory III]].<ref>{{Cite web|last=Donadio|first=Rachel|date=27 Oktober 2019|title=Pope Francis , Revolusioner, Melawan Tradisionalis|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2019/10/pope-francis-revolutionary-culture-war/600877/|access-date=19 Jun 2021| website=The Atlantic|language=en|archive-date=28 Julai 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728034227/https://www.theatlantic.com/international/archive/2019 /10/pope-francis-revolutionary-culture-war/600877/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ambrosino|first=Brandon|date=13 Julai 2018|tajuk =Semua yang anda perlu tahu tentang Pope Francis|url=https://www.vox.com/2018/7/13/17570124/who-is-pope-francis|access-date=19 Jun 2021|laman web=Vox| language=ms|archive-date=24 Jun 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203402/https://www.vox.com/2018/7/13/17570124/who- is-pope-francis|url-status=live}}</ref> Francis telah berusaha untuk menutup lagi pengasingan agama Katolik dengan [[Gereja Ortodoks Timur|Gereja Ortodoks]].<ref name="orthodox">Ritter, Karl, [http://www.huffingtonpost.com/2013/03/15/pope-francis-jews_n_2883560.html "Pope Francis reaches out to Jews"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160215230923/http://www.huffingtonpost.com/2013/03/15/pope-francis-jews_n_2883560.html |date=15 February 2016 }}, huffingtonpost.com, 16 March 2013. Retrieved 16 March 2013.</ref> Pertabalan beliau telah dihadiri oleh [[Patriarch Bartholomew I of Constantinople]] dari [[Gereja Ortodoks Timur]],<ref name="patriarch">Demacopoulos, George E., [http://www.archons. org/news/detail.asp?id=619 "Kepentingan sejarah yang luar biasa kehadiran Yang Mulia di pertabalan Paus Fransiskus sebagai Uskup Rom"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/ 20171018142627/http://www.archons.org/news/detail.asp?id=619 |date=18 Oktober 2017}}, Berita Archon (Order of St. Andrew the Apostle), 19 Mac 2013. Dicapai pada 19 Mac 2013 .</ref> kali pertama sejak [[Skisma Timur–Barat|Perpecahan Besar]] tahun 1054 bahawa Ortodoks Timur [[Patriarch Ekumenikal Constantinople]] telah menghadiri pertabalan paus,<ref>{{cite news|title =Saudara Timur Kita|first=Alton J.|last=Pelowski|journal=Columbia|date=Mei 2013|pages=20–23|url=http://www.kofc.org/un/en/columbia/detail/ 2013_05_eastern.html|access-date=17 Mac 2017|archive-date=25 Mei 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525144237/http://www.kofc.org/un/ en/columbia/detail/2013_05_eastern.html|url-status=dead}}</ref> semasa dia juga bertemu [[Patriarch Kirill of Moscow]], ketua gereja Ortodoks Timur terbesar, pada 2016; ini dilaporkan sebagai pertemuan peringkat tinggi yang pertama antara kedua-dua gereja sejak [[Skisma Timur–Barat|Skisma Besar]] pada tahun 1054.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-35565085|title=Unity call as Pope Francis holds historic talks with Russian Orthodox Patriarch|publisher=BBC|date=12 February 2016|access-date=13 February 2016|archive-date=12 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160212224729/http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-35565085|url-status=live}}</ref> Pada tahun 2017 semasa lawatan di [[Mesir]], Paus Francis mewujudkan semula pengiktirafan bersama tentang pembaptisan dengan [[Gereja Ortodoks Koptik]].<ref>{{cite news|url=https://www.thetrumpet.com/15756-catholics-and-copts-seek-shared-baptism|title=Catholics and Copts Recognise Shared Baptism|work=The Philadelphia Trumpet|date=3 May 2017|last1=Miille|first1=Andrew|access-date=22 May 2017|archive-date=25 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525143547/https://www.thetrumpet.com/15756-catholics-and-copts-seek-shared-baptism|url-status=live}}</ref> Beliau memimpin Gereja sehingga kematiannya pada 21 April 2025. ====Paus Leo XIV==== {{Main|Paus Leo XIV}} {{excerpt|Paus Leo XIV}} [[Paus Leo XIV]] telah dipilih sebagai Paus dalam konklaf [[2025]], berikutan kematian Francis. Beliau ialah paus Augustinian pertama, paus Amerika Utara pertama (dilahirkan di [[Chicago]] di [[Amerika Syarikat]]), dan paus pertama yang berkewarganegaraan [[Peru]].<ref name="Atlantic2025">{{Cite web |last=Rocca |first=Francis X. |date=May 8, 2025 |title=The Conclave Just Did the Unthinkable |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2025/05/pope-leo-robert-prevost-american/682749/ |access-date=May 30, 2025 |website=The Atlantic |language=en}}</ref> == Organisasi dan Struktur == {{Anchor|Organisasi dan demografi|Organisasi dan demografi}} {{Main|Hierarki Gereja Katolik|Gereja Katolik mengikut negara}} [[Fail:Emblem of the Papacy SE.svg|thumb|200px|Kunci bersilang Takhta Suci melambangkan kunci [[Simon Peter]]; mahkota tiga kali ganda [[tiara papal]] melambangkan kuasa tiga kali ganda paus sebagai "bapa raja", "gabenor dunia" dan "[[Vicar of Christ]]"; salib emas melambangkan kedaulatan Yesus.]] Gereja Katolik mengikut [[politik episkopal]], yang dipimpin oleh uskup yang telah menerima sakramen Perintah Suci yang diberikan bidang kuasa formal pemerintahan dalam gereja. <ref name="CCC880">{{Cite CCC|2.1|880–883|quote='[T]Paus Rom [paus], ... mempunyai kuasa penuh, tertinggi, dan universal ke atas seluruh Gereja, a kuasa yang dia sentiasa boleh menggunakan tanpa halangan. 'Kolej atau badan uskup tidak mempunyai kuasa melainkan bersatu dengan Paus Rom, pengganti Peter, sebagai ketuanya.' Oleh itu, kolej ini mempunyai 'kuasa tertinggi dan penuh ke atas Gereja sejagat; tetapi kuasa ini tidak boleh dilaksanakan tanpa persetujuan Paus Rom.'}}</ref> <ref name="CEHierarchy">{{Cite CE1913 | wstitle = Hierarki| title = Hierarki | first = A.| last = Van Hove }}</ref><ref> "Adalah biasa untuk membezakan hierarki dua kali ganda dalam Gereja, iaitu [[perintah suci|tertib]] dan bidang kuasa, yang sepadan dengan dua cara pengudusan, rahmat, yang datang kepada kita terutama melalui sakramen, dan perbuatan baik. , yang merupakan buah rahmat."</ref> Terdapat tiga peringkat [[Klerus]]: keuskupan, terdiri daripada uskup yang memegang bidang kuasa ke atas kawasan geografi yang dipanggil [[diocese]] atau [[eparchy]]; presbyterat, terdiri daripada imam yang ditahbiskan oleh uskup dan yang bekerja di keuskupan tempatan atau perintah agama; dan diakon, terdiri daripada diakon yang membantu uskup dan imam dalam pelbagai peranan kementerian. Akhirnya memimpin seluruh Gereja Katolik ialah [[uskup Rom]], yang dikenali sebagai paus ({{lang-la|papa|translation=bapa}}), yang bidang kuasanya dipanggil [[Holy See]] ({{ lang|la|Sancta Sedes}} dalam bahasa Latin).<ref name="section880">{{cite web|url=https://www.vatican.va/archive/ENG0015/_P2A.HTM#PZ|work=[ [Katekismus Gereja Katolik]]|title=Umat Kristus – Hierarki, Laiti, Kehidupan Bakti: Kolej episkopal dan ketuanya, Paus|penerbit=Libreria Editrice Vaticana|lokasi=Vatican City|tahun=1993|tarikh akses= 14 April 2013|archive-date=3 Mac 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303075200/https://www.vatican.va/archive/ENG0015/_P2A.HTM#PZ| url-status=live}}</ref> Selari dengan struktur keuskupan terdapat pelbagai [[institut agama]] yang berfungsi secara autonomi, selalunya tertakluk hanya kepada kuasa paus, walaupun kadangkala tertakluk kepada uskup tempatan. Kebanyakan institut agama hanya mempunyai ahli lelaki atau perempuan tetapi ada yang mempunyai kedua-duanya. Selain itu, [[ahli awam Katolik|ahli awam]] membantu banyak fungsi liturgi semasa perkhidmatan ibadat. Gereja Katolik telah digambarkan sebagai [[organisasi multinasional]] tertua di dunia. <ref>Laman [http://www.vatican.va/content/vatican/en.html Takhta Suci], Vatikan.</ref> <ref>{{Cite web |last=Robinson |first=Paula |date=April 2017 |title=Globalization of the Catholic Church: Implications for managing a large multinational organization for a long period of time |url=https://digitalcommons.bryant.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1022&context=honors_marketing |website=Bryant Digital Repository |access-date=30 July 2023 |archive-date=21 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521192442/https://digitalcommons.bryant.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1022&context=honors_marketing |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |title=Pope, CEO |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/business/2013/03/09/pope-ceo |access-date=30 July 2023 |issn=0013-0613 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730220035/https://www.economist.com/business/2013/03/09/pope-ceo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Yglesias |first=Matthew |date=13 March 2013 |title=The New Pope Runs One of America's Largest Businesses |language=en-US |work=Slate |url=https://slate.com/business/2013/03/catholic-church-revenue-one-of-america-s-biggest-businesses.html |access-date=30 July 2023 |issn=1091-2339 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730234720/https://slate.com/business/2013/03/catholic-church-revenue-one-of-america-s-biggest-businesses.html |url-status=live }}</ref> === Tahkta Suci, kepausan, dan Kuria Rom === {{Main|Takhta Suci|Paus|Kuria Rom|Kolej Kardinal}} {{Further|Senarai Paus}} [[Fail:Leo XIV (13 October 2025).jpg|thumb|200px|left|[[Paus Leo XIV]] ialah paus ke-267 dan kini mengetuai Gereja Katolik sejak [[Konklaf kepausan 2025|konklaf kepausan pada tahun 2025]]. Beliau juga menjawat kerusi Uskup Roma secara ''[[ex officio]]'' dan memegang penguasaan serta kedaulatan [[Kota Vatikan]].]] Hierarki Gereja Katolik diketuai oleh Uskup Roma, yang dikenali sebagai paus, iaitu pemimpin Gereja Katolik di seluruh dunia.<ref name="section880">{{cite web|url=http://www.vatican.va/archive/ENG0015/_P2A.HTM#PZ|work=Catechism of the Catholic Church|title= Christ's Faithful – Hierarchy, Laity, Consecrated Life: The episcopal college and its head, the Pope|publisher=Libreria Editrice Vaticana|location=Vatican City|year=1993|accessdate=14 April 2013}}</ref> Paus terkini, [[Paus Leo XIV]], dipilih pada 8 Mei 2025 melalui [[Konklaf kepausan 2025|konklaf kepausan]] selepas wafatnya [[Paus Franciscus]]. Jawatan paus dikenali sebagai kepausan. Gereja Katolik menegaskan bahawa Kristus menubuhkan kepausan apabila memberikan kunci syurga kepada Santo Petrus. Bidang kuasa paus dirujuk sebagai [[Takhta Suci]] atau Apostolik Suci<ref>{{cite book|first=Jaroslav|last=Pelikan|url=https://books.google.com/books?id=S-Qve0IqI5YC&pg=PA114|title=Christian Tradition: A History of the Development of Doctrine, Volume 4: Reformation of Church and Dogma (1300–1700)|publisher=University of Chicago Press|year=1985|isbn=978-0-226-65377-8|page=114}}</ref><ref>Robert Feduccia (editor), ''Primary Source Readings in Catholic Church History'' (Saint Mary's Press 2005 {{ISBN|978-0-88489-868-9}}), p. 85. Accessed at [https://books.google.com/books?id=Bkc6gh1JdGkC&pg=PA85&dq=%22apostolic+see%22+%22saint+peter%22#v=onepage&q=%22apostolic%20see%22%20%22saint%20peter%22&f=false Google Books]</ref> yang merujuk kepada peranan Santo Petrus sebagai rasul suci. Secara langsung, Paus dibantu oleh [[Kuria Rom]], iaitu badan pentadbiran pusat yang menguruskan urusan harian Gereja. Paus juga merupakan pemegang kedaulatan [[Kota Vatikan]],<ref>{{cite web|url=http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722082631/http://www.vaticanstate.va/EN/State_and_Government/ |date=2010-07-22 }} |title=Vatican City State – State and Government |publisher=Vaticanstate.va |accessdate=11 August 2010</ref> sebuah entiti negara kecil yang terletak di dalam kota [[Rom]] dan berbeza daripada Takhta Suci. Sebagai ketua Takhta Suci, Paus menerima duta negara dan menghantar wakil diplomatik.<ref>British Foreign and Commonwealth Office. [http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/holy-see/ "Country Profile: Vatican City State/Holy See"]. ''Travel and Living Abroad'', 27 February 2012. Retrieved 26 June 2012 |date=31 December 2010 }}</ref> Takhta Suci juga menganugerahkan darjah kehormatan, bintang dan pingat, seperti yang diamalkan oleh golongan kesatria pada Zaman Pertengahan. Walaupun [[Basilika St. Peter|Basilika Santo Petrus]] yang terkenal terletak di Kota Vatikan di atas tapak tradisional makam Santo Petrus, katedral paus bagi Keuskupan Rom ialah Basilika Santo Yohanes Lateran yang terletak di dalam kota Rom. Basilika ini menikmati keistimewaan luar wilayah yang diiktiraf kepada Takhta Suci. Kedudukan kardinal merupakan pangkat kehormatan yang dianugerahkan oleh paus kepada individu tertentu seperti pemimpin dalam Kuria Rom, uskup yang berkhidmat di kota besar dan tokoh teologi yang terkenal. Bagi mendapatkan nasihat dan bantuan dalam pemerintahan, paus boleh bergantung kepada [[Kolej Kardinal]].<ref name=McDonough227>McDonough (1995), p. 227</ref> Setelah kematian atau peletakan jawatan seorang paus, anggota Kolej Kardinal yang berusia di bawah 80 tahun bertindak sebagai kolegium pemilihan yang bertemu dalam [[konklaf kepausan]] untuk memilih pengganti.<ref name=duffy416>Duffy (1997), p. 416</ref> Walaupun konklaf boleh memilih mana-mana lelaki Katolik sebagai paus, sejak tahun 1389, hanya kardinal yang telah dipilih untuk jawatan tersebut.<ref name=duffy417and18>Duffy (1997), pp. 417–8</ref> === Struktur Pentadbiran === {{Cat main|Hierarki Gereja Katolik}} {{Cat main|Imamat}} Gereja Katolik mempunyai struktur hierarki, yang artinya sebuah urutan suci (bertolak belakang dengan struktur karismatis). Sifat hierarki yang diterapkan dalam keseluruhan Gereja Katolik, walaupun sering dikaitkan hanya dengan para pelayan Gereja yang telah ditahbis, yang digabungkan dalam salah satu daripada tiga jenjang imamat suci: [[episkopat]] (para uskup), [[presbiterat]] (para imam) , atau [[diakonat]] (para diakon). ==== Episkopal (jabatan uskup) ==== [[Fail:Episcopal ordination of bishop Maurizio Malvestiti.jpg|thumb|kiri|Pentahbisan Uskup Maurizio Malvestiti pada 11 oktober 2014]] Para uskup, yang mempunyai kepenuhan imamat Kristiani, merupakan sebuah badan Dewan Uskup, para penerus para [[Rasul]] <ref>{{cite web |title=Kanon 42 |url=http://www.intratext.com/IXT/ ENG1199/_P16.HTM |work=[[Kitab Hukum Kanonik Gereja-Gereja Timur]]}}</ref> dan merupakan "para Gembala yang ditugaskan dalam Gereja, untuk menjadi para pengajar doktrin, para imam dalam peribadatan suci dan para pengurus dalam pemerintahan."<ref>{{cite web |title=Kanon 375 |url=http://www.vatican.va/archive/ENG1104/__P1D.HTM |publisher=Vatican |work=1983 [[Kitab Hukum Kanonik]] }}</ref> Sri Paus, para kardinal, patriark, primat, [[uskup agung]] dan metropolitan semuanya adalah uskup dan anggota dari episkopat atau kolega untuk uskup Gereja Katolik. ==== Presbiterat (jabatan presbiter/imam) ==== [[File:Johnvianney.jpg|kanan|thumb|Gambar Santo Yohanes Maria Vianney (St. John Vianney)]] St. Yohanes Maria Vianney, seorang imam praja yang masyhur kerana hidupnya yang suci dan pelayanannya sebagai seorang konfesor (pendengar pengakuan dosa). Para uskup dibantu oleh para [[imam]] dan [[diakon]]. [[Paroki|Paroki-paroki]], baik yang berasaskan teritorial maupun orang, dalam sebuah keuskupan biasanya dipimpin oleh seorang imam yang dikenali sebagai imam paroki atau [[pastor]]. Para imam dapat menjalankan banyak fungsi yang tidak langsung berkaitan dengan aktiviti pastoral biasa, seperti kajian, penelitian, pengajaran atau pekerjaan kantor. Mereka juga boleh menjadi [[rektor]] kapelan (imam pada lembaga tertentu misalnya dalam kemiliteran atau universiti), konfesor, kepala [[biara]], atau dekan Katedral. Dalam peraturan [[Ritus Latin]], hanya lelaki selibat yang ditahbiskan menjadi imam, sedangkan dalam peraturan [[Ritus Timur]], lelaki yang sudah berkahwin boleh pula ditahbiskan. Di antara Gereja-Gereja partikular Ritus Timur, [[Gereja Katolik di Ethiopia|Gereja Katolik Ethiopia]] hanya menahbiskan lelaki yang hidup selibat, namun juga mempunyai imam-imam yang telah berkahwin yang dulunya ditahbiskan di dalam Gereja Ortodoks. Gereja-Gereja Katolik Timur yang lain, yang menahbiskan lelaki yang sudah berkahwin, di beberapa negara misalnya di [[Amerika Syarikat]], tidak mempunyai imam yang berkahwin. Ritus Barat atau Latin kadang-kadang, namun sangat jarang, menahbiskan lelaki-pria yang sudah berkahwin, biasanya mereka adalah klerus Protestan yang beralih menjadi Katolik. Semua [[ritus]] Gereja Katolik memelihara tradisi kuno iaitu tidak mengizinkan pernikahan setelah pentahbisan. Bahkan jika isteri seorang imam yang menikah meninggal dunia, maka imam tersebut tidak boleh menikah lagi. ==== Diakonat (jabatan diakon) ==== {{utama|Diakon}} [[Fail:Stoledeacon.jpg|thumb|Contoh Daikon.]] Sejak [[Konsili Vatikan II|Konsili Vatikan Kedua]], Gereja Latin kembali menerima lelaki dewasa yang beristri untuk ditahbiskan menjadi Diakon. "Para diakon ditahbiskan sebagai suatu tanda sakramental bagi Gereja dan bagi dunia milik Kristus, yang datang 'untuk melayani dan bukan untuk dilayani.' Seluruh Gereja dipanggil oleh Kristus untuk melayani, dan diakoni, kerana tahbisan sakramentalnya dan melalui pelbagai pelayanannya, menjadi seorang pelayan dalam Gereja-pelayan. , memimpin umat beriman dalam doa, menjadi saksi pernikahan, melaksanakan ibadat kematian dan pemakaman. diakon juga dibaktikan bagi penghapusan ketidakadilan dan ketidaksetaraan yang menimbulkan kebutuhan-kebutuhan tersebut."<ref>{{cite web |title=Soalan Lazim Mengenai Deacon |url=http://www.usccb.org/deacon/faqs.shtml | author=Committee on the Diaconate |publisher=Persidangan Uskup Katolik Amerika Syarikat |access-date=2007-06-02 |archive-date=2008-02-24 |arc hive-url=https://web.archive.org/web/20080224174854/http://www.usccb.org/deacon/faqs.shtml |dead-url=yes }}</ref> Para kandidat untuk diakonat menjalani suatu program formasi diakonal yang dirancang berdasarkan kebutuhan-kebutuhan mutakhir keuskupan mereka tetapi harus mencapai standar-standar minimum yang ditetapkan oleh konferensi waligereja di negara asal mereka. Setelah menyelesaikan program formasi mereka dan memperoleh persetujuan dari uskup setempat, para kandidat menerima sakramen imamat melalui pentahbisan. Umumnya, setelah ditahbiskan, seorang diakon ditempatkan oleh uskupnya pada sebuah paroki lokal di mana dia akan menjalankan pelayanannya dan melayani Gereja dan komunitas lokal tersebut. === Kanun Gereja === {{Utama|Undang-undang Kanun Gereja Katolik}} <!--Daripada [[Undang-undang Kanun (Gereja Katolik)]]-->[[Fail:Extract from Burchard of Worms' Decretum.jpg|thumb|Contoh Halaman Buku Kanun yang diguna pakai pada abad ke-11.]] [[Undang-undang Kanun Gereja Katolik|Undang-undang Kanun]] ({{Lang-la|jus canonicum}})<ref>Kamus Undang-undang Black, Edisi ke-5, hlm. 771: "Jus canonicum"</ref> ialah [[sistem undang-undang|sistem]] [[undang-undang]] dan [[undang-undang kanon|prinsip undang-undang]] yang dibuat dan dikuatkuasakan oleh [[Hierarki Gereja Katolik| pihak berkuasa hierarki]] Gereja Katolik untuk mengawal organisasi dan kerajaan luarnya dan untuk memerintah dan mengarahkan aktiviti umat Katolik ke arah misi gereja.<ref>Della Rocca, ''Manual Hukum Kanun'', hlm. 3.</ref> Undang-undang kanon Gereja Latin ialah [[sistem undang-undang]] Barat moden yang pertama<ref>Berman, Harold J. ''Undang-undang dan Revolusi'', ms. 86, 115.</ref> dan merupakan sistem perundangan tertua yang berfungsi secara berterusan di Barat,<ref>[[Edward N. Peters]], [http://canonlaw.info Halaman Utama CanonLaw.info], diakses pada 11 Jun 2013.</ref><ref >Raymond Wacks, ''Undang-undang: A Very Short Introduction, 2nd Ed.'' (Oxford University Press, 2015) hlm. 13.</ref> manakala tradisi tersendiri [[undang-undang kanun Katolik Timur]] mengawal 23 Katolik Timur [[gereja tertentu]] es ''[[sui iuris]].'' Undang-undang gerejawi yang positif, berdasarkan secara langsung atau tidak langsung pada undang-undang ilahi yang tidak berubah atau [[undang-undang semula jadi]], memperoleh kuasa formal dalam hal undang-undang universal daripada [[pengisytiharan (undang-undang kanun)|pengisytiharan]] oleh penggubal undang-undang tertinggi—[[Agung Paus]]—yang memiliki keseluruhan kuasa perundangan, eksekutif dan kehakiman dalam dirinya,<ref>{{cite web|url=https://www.vatican.va/archive/ENG1104/__P16.HTM|title=Canon 331 - 1983 Kod Undang-undang Canon|publisher=Vatican.va}}</ref> manakala undang-undang tertentu memperolehi kuasa formal daripada pengisytiharan oleh penggubal undang-undang yang lebih rendah daripada penggubal undang-undang tertinggi, sama ada penggubal undang-undang biasa atau yang diwakilkan. Bahan subjek sebenar kanun bukan hanya bersifat doktrin atau moral, tetapi merangkumi semua keadaan manusia. Ia mempunyai semua elemen biasa sistem perundangan yang matang:<ref name=clinfocat/> undang-undang, mahkamah, peguam, hakim,<ref name="clinfocat">[[Edward N. Peters]], [http://www .canonlaw.info/a_catechistintro.htm "A Catechist's Introduction to Canon Law"], CanonLaw.info, diakses Jun-11-2013</ref> [[Kod Undang-undang Canon 1983|kod undang-undang]] untuk bahasa Latin Church<ref name="Manual of Canon Law, pg. 49">Manual of Canon Law, pg. 49</ref> serta [[Kod Kanon Gereja-gereja Timur|kod]] untuk Gereja-gereja Katolik Timur,<ref name="Manual Undang-undang Kanon, ms. 49"/> prinsip [[Tafsiran ( Undang-undang kanun Katolik)|tafsiran undang-undang]],<ref>{{cite web|url=http://www.intratext.com/IXT/ENG0017/_P2.HTM|title=Kod Undang-undang Canon: teks – IntraText CT| website=intratext.com}}</ref> dan penalti paksaan.<ref>{{cite journal|url=https://stjosephcanonlaw.com/sites/default/files/newsletter-preview-pdfs/christifidelis30.7.pdf |title=St. Surat berita Yayasan Joseph|penerbit=St. Yayasan Joseph|volume=30|issue=7|page=3}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.firstthings.com/article/2012/08/conscience-and- coercion|title=Conscience·and·Coercion|work=First·Things|access-date=24 Mac 2015|quote=Kod Hukum Kanon 1983 masih mengajar bahawa Gereja mempunyai kuasa paksaan ke atas orang yang dibaptis, dengan kuasa untuk mengarahkan dan untuk menghukum, dengan hukuman duniawi serta rohani, atas kesalahan murtad atau bidaah.|first=Thomas|last=Pink|publisher=The Institute on Religion and Public Life}}</ref> [[Undang-undang Kanun Gereja Katolik|Undang-undang Kanun]] berkenaan dengan kehidupan dan organisasi Gereja Katolik dan berbeza daripada undang-undang sivil. Dalam bidangnya sendiri ia memberi kuasa kepada undang-undang sivil hanya melalui enakmen khusus dalam perkara seperti penjagaan kanak-kanak bawah umur.<ref>{{cite book|first=John P.|last=Beal|year=2000|title=New Commentary on Kod Undang-undang Canon|url={{googlebooks|JKgZEjvB5cEC|page=85|plainurl=y}}|publisher=Paulist Press|isbn=978-0-8091-4066-4|page=85}}</ref> Begitu juga, undang-undang sivil boleh memberi kuasa dalam bidangnya kepada undang-undang kanun, tetapi hanya melalui enakmen khusus, berkenaan dengan perkahwinan kanonik.<ref name="Malta">{{cite web|url=https://www.vatican. va/roman_curia/secretariat_state/archivio/documents/rc_seg-st_19930203_s-sede-malta_en.html|date=3 Februari 1993|access-date=6 Ogos 2014|title=Perjanjian antara Takhta Suci dan Republik Malta mengenai pengiktirafan kesan sivil terhadap perkahwinan kanonik dan kepada keputusan pihak berkuasa gereja dan tribunal tentang perkahwinan yang sama|publisher=Vatican.va|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140216060609/ https://www.vatican.va/roman_curia/se cretariat_state/archivio/documents/rc_seg-st_19930203_s-sede-malta_en.html|archive-date=16 Februari 2014}}</ref> Pada masa ini, [[Kod Undang-undang Canon 1983]] berkuat kuasa untuk Gereja Latin.<ref>{{cite web|url=http://www.intratext.com/IXT/ENG0017/_P1.HTM|title=Kod Undang-undang Canon: Norma Am Buku I (1–6)|penerbit=Perpustakaan Intrateks|akses -date=3 April 2015}}</ref> === Ritus Gereja === {{anchor|Gereja-gereja tertentu berautonomi|Gereja-gereja tertentu ''sui iuris''}} {{Utama|Gereja-gereja tertentu Katolik dan upacara liturgi|Gereja Latin|Gereja Katolik Timur}} [[Fail:Christian Rite Latin - Orient East.svg|thumb|<big>Biru</big>, Negara yang menggunakan '''Ritus Latin'''. <big>Merah,</big> Negara yang menggunakan '''Ritus bukan Latin'''.]] Dalam seribu tahun pertama sejarah Katolik, pelbagai jenis agama Kristian berkembang di kawasan Barat dan [[Kristian Timur]] di Eropah. Walaupun kebanyakan gereja tradisi Timur tidak lagi bersekutu dengan Gereja Katolik selepas [[Skisma Timur–Barat|Skisma Besar]] pada tahun 1054, [[gereja tertentu]] autonomi daripada kedua-dua tradisi kini mengambil bahagian, juga dikenali sebagai "gereja-gereja ' '[[sui iuris]]''" ({{lang-la|"hak milik sendiri}}"). Yang terbesar dan paling terkenal ialah Gereja Latin, satu-satunya gereja tradisi Barat, dengan lebih 1&nbsp;bilion ahli di seluruh dunia. Agak kecil dari segi penganut berbanding dengan Gereja Latin, ialah 23 Gereja Katolik Timur yang memerintah sendiri dengan keahlian gabungan 17.3&nbsp;juta {{Sehingga|2010|lc=y}}.<ref name="Roberson" >{{cite web |url=http://www.cnewa.org/default.aspx?ID=125&pagetypeID=1&sitecode=HQ&pageno=1 |author=Ronald G. Roberson |title=Eastern Catholic Churches Statistics 2010 |work=CNEWA |access-date=30 April 2011}}</ref><ref name="Gunton">Colin Gunton. "Kekristianan di antara Agama dalam Ensiklopedia Agama", Pengajian Agama, Jil. 24, nombor 1, hlm. 14. Dalam ulasan artikel daripada ''Ensiklopedia Agama'', Gunton menulis "… [T] dia artikel [mengenai Katolik dalam ensiklopedia] betul-betul mencadangkan berhati-hati, mencadangkan pada awalnya bahawa Katolik Roma ditandai dengan '' beberapa penekanan doktrin dan teologi yang berbeza''."</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19641121_orientalium-ecclesiarum_en.html | title=Orientalium Ecclesiarum |work=[[Vatican Council II]] |access-date=30 April 2011 |at=2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20000901223734 /https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decree_19641121_orientalium-ecclesiarum_en.html |archive-date=1 September 2000}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.catholiceducation.org/en/culture/catholic-contributions/the-other-catholics-a-short-guide-to-the-eastern-catholic-churches.html |title=The Other Catholics: A Short Panduan kepada Gereja Katolik Timur Ch urches |author=Kevin R. Yurkus |website=Pusat Sumber Pendidikan Katolik |access-date=20 Jun 2017}}</ref> ==== Gereja Ritus Latin ==== Gereja Latin ditadbir oleh paus dan uskup diosesan yang dilantik secara langsung oleh beliau. Paus menjalankan peranan [[patriark]] secara langsung ke atas Gereja Latin, yang dianggap membentuk bahagian asal dan masih utama [[Kristian Barat]], warisan kepercayaan dan adat resam tertentu yang berasal dari Eropah dan barat laut Afrika, sebahagian daripadanya diwarisi oleh banyak [[denominasi Kristian]] yang menjejaki asal-usul mereka kepada Reformasi Protestan.<ref name="west_christ">[http://www.philtar.ac.uk/encyclopedia/christ/west/westessay .html "Karangan Umum mengenai Kristian Barat"], [http://www.philtar.ac.uk/encyclopedia/christ/west/westrc.html "Gereja Barat/Katolik Roma"] ''Tinjauan Umum Agama-agama Dunia''. Bahagian Agama dan Falsafah, Universiti Cumbria. Projek ELMAR 1998/9. Diakses pada 26 Mac 2015.</ref> ==== Gereja Ritus Non-Latin ==== Gereja Katolik Timur mengikuti tradisi dan kerohanian [[Kristian Timur]] dan merupakan gereja yang sentiasa kekal dalam persekutuan penuh dengan Gereja Katolik atau yang telah memilih untuk memasuki semula persekutuan penuh dalam abad-abad selepas [[Timur–Barat] Perpecahan]] dan pembahagian terdahulu. Gereja-gereja ini adalah komuniti Kristian Katolik yang bentuk ibadatnya mencerminkan pengaruh sejarah dan budaya yang berbeza dan bukannya perbezaan doktrin. Sebuah gereja '' sui iuris '' ditakrifkan dalam ''[[Kod Kanon Gereja Timur|Kod Kanon untuk Gereja Timur]]'' sebagai "kumpulan umat Kristian yang disatukan oleh hierarki" yang diiktiraf oleh paus dalam kapasitinya sebagai [[ketuanan paus|pihak berkuasa tertinggi]] dalam hal-hal doktrin dalam gereja.{{refn|{{cite web |url=http://www.intratext.com/IXT/ENG1199/ _PR.HTM |title=Code of Canons for the Eastern Churches, Title 2 |publisher=intratext.com |date=1992}}}} Istilah ini adalah inovasi dari ''CCEO'' untuk menandakan autonomi relatif bagi Timur. Gereja Katolik,<ref name="MalankaraCCSIJS">{{cite web |url=https://www.scribd.com/doc/2057012/Malankara-Catholic-Church-sui-iuris-Juridical-Status-and-Power- of-Governance |title=Malankara Catholic Church sui iuris: Status Yuridikal dan Kuasa Pemerintahan |work=Scribd}}</ref> yang kekal dalam [[komuni penuh]] dengan paus, tetapi mempunyai struktur pemerintahan dan tradisi liturgi yang terpisah daripada bahawa Gereja Latin.<ref name="Gunton"/><!--Setiap gereja diketuai oleh [[patriark]] atau [[besar biskop]],<ref name=CCEO56>[http://www.intratext.com/IXT/ENG1199 /_P1K.HTM "''CCEO'', Canon 56."]. Intratext.com (Terjemahan Bahasa Inggeris). 1990.</ref>--> Walaupun kanun Gereja Latin tidak secara eksplisit menggunakan istilah itu, ia secara diam-diam diiktiraf sebagai setara. Beberapa gereja Katolik Timur ditadbir oleh patriark yang dipilih oleh [[sinod]] uskup gereja itu,<ref name="CCEO55_150">[http://www.intratext.com/IXT/ENG1199/_P1R .HTM "''CCEO'', Canons 55–150"]. Intratext.com (Terjemahan Bahasa Inggeris). 1990.</ref> yang lain diketuai oleh [[major archbishop]],<ref name="CCEO151_154">"''CCEO'', Canons 151–154". 1990.</ref> yang lain berada di bawah [[bishop metropolitan|metropolitan]],<ref name="CCEO155_173">"''CCEO'', Canons 155–173". 1990.</ref> dan lain-lain disusun sebagai [[eparchy|eparchies]].<ref name="CCEO">"''CCEO'', Canons 174–176". 1990.</ref> Setiap gereja mempunyai kuasa ke atas butir-butir organisasi dalamannya, [[upacara liturgi Katolik|upacara liturgi]], [[Kalendar Rom Am|kalendar liturgi]] dan aspek kerohaniannya yang lain, tertakluk hanya kepada kuasa paus.<ref name="CCEO27_7">[http://www.intratext.com/IXT/ENG1199/_PR.HTM "''CCEO'', Canon 27–28."]. Intratext.com (Terjemahan Bahasa Inggeris). 1990.</ref> Roman Curia mempunyai jabatan tertentu, [[Congregation for the Oriental Churches]], untuk mengekalkan hubungan dengan mereka.<ref>{{cite web |url=https://www.vatican.va /roman_curia/congregations/orientchurch/profilo/rc_con_corient_pro_20030320_profile.html |title=Congregation for the Oriental Churches: Profil |publisher=Vatican.va |location=Rom |access-date=2 April 2015 |url-status=dead |archive-url =https://web.archive.org/web/20110514004919/https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/orientchurch/profilo/rc_con_corient_pro_20030320_profile.html |archive-date=14 Mei 2011}}</ref> Paus pada umumnya tidak melantik uskup atau paderi di Gereja Katolik Timur, dengan menunda struktur tadbir urus dalaman mereka, tetapi boleh campur tangan jika dia merasakan perlu. === Keuskupan, kariah, pertubuhan dan institut=== {{selanjutnya|Senarai keuskupan Katolik (pandangan berstruktur)|Parish dalam Gereja Katolik|Institut agama|Amal Katolik}} {{Peta Katolik}} Negara, wilayah, atau bandar utama individu dilayani oleh [[gereja tertentu]] yang dikenali sebagai [[diocese]]s dalam Gereja Latin, atau [[eparki|eparchies]] di Gereja Katolik Timur, masing-masing diawasi oleh seorang uskup . {{sehingga|2008}}, Gereja Katolik mempunyai 2,795 keuskupan.<ref name="sees">Vatican, ''[[Annuario Pontificio]]'' 2009, hlm. 1172.</ref> Para uskup di negara tertentu adalah ahli persidangan episkopal kebangsaan atau serantau.<ref>''Annuario Pontifico per l'anno 2010'' (''Città di Vaticano: Libreria Editrice Vaticana'', 2010 )</ref> Keuskupan dibahagikan kepada [[paroki]], masing-masing mempunyai satu atau lebih [[imam (Gereja Katolik)|imam]], [[deakon]] atau [[pelayanan gerejawi awam|pelayan gereja awam]].<ref name> ="OneFaith52">Barry, hlm. 52</ref> Paroki bertanggungjawab untuk perayaan hari ke hari sakramen dan penjagaan pastoral umat awam.<ref>{{cite web|url=http://www.intratext.com/IXT/ENG0017/_P1T. HTM|title=Canon 519 1983 Code of Canon Law|website=Intratext.com|quote="Pastor paroki adalah pendeta yang betul untuk menjaga jemaah paroki yang diamanahkan kepadanya. Dia menjalankan penjagaan pastoral masyarakat yang diamanahkan kepadanya. dia di bawah kuasa [[uskup keuskupan]], yang pelayanan Kristus dia dipanggil untuk berkongsi, supaya bagi masyarakat ini dia boleh menjalankan jawatan mengajar, menguduskan dan memerintah dengan kerjasama imam atau diakon lain dan dengan bantuan orang awam yang beriman kepada Kristus, menurut undang-undang."}}</ref> {{sehingga|2016}}, terdapat 221,700 paroki di seluruh dunia.<ref>{{cite journal|date=2016–2017 |title=Laudato Si|journal=Vermont Catholic|edition=Winter|volume=8|issue=4|page=73|url=http://www.onlinedigeditions.com/publication/index.php?i=365491&m=&l==p=1&pre=&ver=html5#|access-date=19 Disember 2016}}</ref> Dalam Gereja Latin, lelaki Katolik boleh berkhidmat sebagai diakon atau imam dengan menerima sakramental [[Ordinan Suci|ordinasi]]. Lelaki dan wanita boleh berkhidmat sebagai [[pelayan Perjamuan Kudus yang luar biasa|pelayan Perjamuan Suci yang luar biasa]], sebagai pembaca ([[Pembaca (liturgi)|lektor]]), atau sebagai [[pelayan altar]]. Dari segi sejarah, lelaki dan lelaki hanya dibenarkan berkhidmat sebagai pelayan altar; bagaimanapun, sejak 1990-an, kanak-kanak perempuan dan wanita juga telah dibenarkan.<ref name="Apostalisae86">{{cite book|title=Acta Apostolicae Sedis 86|year=1994|pages=541–542|url=https:// www.vatican.va/archive/aas/documents/AAS%2086%20%5B1994%5D%20-%20ocr.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150721142407/https://www.vatican.va/archive/aas/documents/AAS%2086%20%5B1994%5D%20-%20ocr.pdf|archive-date=21 Julai 2015}}; [http://www.catholicculture.org/library/view.cfm?recnum=5212 terjemahan bahasa Inggeris])</ref>{{refn |group=nota |Pada tahun 1992, Vatican menjelaskan Kod Undang-undang Kanun 1983 menghapuskan keperluan bahawa pelayan mezbah adalah lelaki; kebenaran untuk menggunakan pelayan altar wanita dalam keuskupan adalah atas budi bicara uskup.<ref name=Apostalisae86/>}} Umat Katolik yang ditahbiskan, serta ahli [[orang awam Katolik|orang awam]], boleh memasuki [[kehidupan yang disucikan]] sama ada secara individu, sebagai [[pertapa]] atau [[perawan yang disucikan]], atau dengan menyertai [[institut kehidupan yang disucikan]] (institut agama atau [[institut sekular]]) di mana untuk mengambil [[nazar agama|nazar]] mengesahkan keinginan mereka untuk mengikuti tiga [[nasihat evangelis]] daripada [[kemurnian]], [[kemiskinan]] dan ketaatan.<ref name="Canons573-746">{{cite web|url=https://www.vatican.va/archive/ENG1104/__P1Y.HTM|title= Canon 573–746|laman web=1983 Kod Undang-undang Canon|publisher=Vatican.va|access-date=9 Mac 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160418141521 /https://www.vatican.va/archive/ENG1104/__P1Y.HTM|archive-date=18 April 2016}}</ref> Contoh institut kehidupan yang disucikan ialah [[Order of Saint Benedict|Benedictines]] , [[Karmelit]], [[Dominican Order|Dominicans]], [[Franciscan]]s, [[Misionaries of Charity]], [[Legionaries] Kristus]] dan [[Sister of Mercy]].<ref name="Canons573-746"/> "Institut agama" ialah istilah moden yang merangkumi kedua-dua "[[Perintah agama (Katolik)|perintah agama]]" dan "[[jemaah agama]]," yang pernah dibezakan dalam [[undang-undang kanun]].<ref>{ {cite web|url=https://scholar.google.com/scholar?q=%22+the+1983+code+uses+the+single+religious+institute%22&btnG=Search&as_sdt=1,5&as_sdtp=on |title=Google Scholar|website=scholar.google.com}}</ref> Istilah "perintah agama" dan "institut agama" cenderung digunakan sebagai sinonim dalam bahasa sehari-hari.<ref>Cafardi, Nicolas P. [https:/ /scholar.google.com/scholar?q=%22+Religious+order+is+a+colloquialism%22&btnG=Search&as_sdt=1%2C5&as_sdtp=on "Catholic Law Schools and Ex Corde Ecclesiae"], ''Penjelajahan Teologi'' , jld. 2. tidak. 1 daripada Duquesne Universiti dari Toledo, jld. 33</ref> Melalui [[badan amal Katolik]] dan seterusnya, Gereja Katolik ialah penyedia bukan kerajaan terbesar [[pendidikan Katolik|pendidikan]] dan [[Gereja Katolik dan penjagaan kesihatan|penjagaan kesihatan]] di dunia.<ref name=Geopolitik/> ===Keahlian=== {{Utama|Gereja Katolik mengikut negara}} {{Selanjutnya|Senarai denominasi Kristian mengikut bilangan ahli}} {{bar box | lebar=250px | terapung=kiri | title=Taburan geografi umat Katolik pada tahun 2019 mengikut benua <ref name="AnnuarioPontificio"/> {{bar percent| [[Amerika]]|blue|48.1}} {{bar percent|[[Eropah]]|gold|21.2}} {{bar percent|[[Afrika]]|brown|18.7}} {{bar percent|[[Asia]]|#d4213d|11.0}} {{bar percent|[[Oceania]]|purple|0.8}} }}Katolik ialah [[Denominasi agama|badan agama]] kedua terbesar di dunia, melebihi saiz hanya oleh [[Islam Sunni]].<ref>{{cite web|quote=Gereja Roman Katolik, yang terdiri daripada 23 Gereja tertentu dalam persekutuan penuh dengan Uskup Rom. Gereja Katolik ialah badan agama kedua terbesar di dunia selepas Islam Sunni.|url=https://www.yourdictionary.com/catholic-church|title=Definisi Gereja Katolik di laman web Kamus Anda|publisher=Yourdictionary.com|access-date=3 Jun 2020}}</ref> Keahlian gereja, yang ditakrifkan sebagai penganut Katolik yang dibaptiskan, ialah 1.345 bilion pada akhir 2019, iaitu 18% daripada populasi dunia.<ref name="AnnuarioPontificio"/> [[Brazil ]] mempunyai populasi Katolik terbesar di dunia, diikuti oleh [[Mexico]], [[Filipina]] dan [[Amerika Syarikat]].<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2013/02/13/the-global-catholic-population/|title=The Global Catholic Population|date=13 Februari 2013|publisher=[[Pusat Penyelidikan Pew]]|access-date=4 April 2021 }}</ref> Katolik mewakili kira-kira separuh daripada semua orang Kristian.<ref>{{cite book|last1=Chryssides|first1=George D.|last2=Wilkins|first2=Margaret Z.|date=2014|title=Kristian di Abad Kedua Puluh Satu|page=9|isbn=978-1-317-54558-3|quote=Kira-kira separuh daripada semua penganut Kristian di seluruh dunia adalah penganut Roman Katolik}}</ref> Taburan geografi penganut Katolik di seluruh dunia terus berubah, dengan 18.7% di Afrika, 48.1% di Amerika, 11.0% Asia, 21.2% di Eropah dan 0.8% di Oceania.<ref name="AnnuarioPontificio"/> Pelayan Katolik termasuk pendeta yang ditahbiskan, [[pelayan gerejawi awam]], [[Mubaligh|mubaligh]], dan [[Katekis|katekis]]. Juga pada akhir 2019, terdapat 467,938 paderi yang ditahbiskan, termasuk 5,364 uskup, 414,336 paderi (diocesan dan agama), dan 48,238 diakon (tetap). 367,679 mubaligh awam, dan 39,951 [[pelayan gereja awam]].<ref name="Statistik Gereja Katolik 2015">{{cite web |url=http://www.fides.org/en/stats |title=Berita – Agenzia Fides |website=www.fides.org}}</ref> Penganut Katolik yang telah berkomitmen kepada kehidupan beragama atau suci dan bukannya perkahwinan atau membujang, sebagai keadaan hidup atau panggilan perhubungan, termasuk 54,559 lelaki beragama, 705,529 wanita beragama. Mereka ini tidak ditahbiskan, atau secara umumnya dianggap sebagai menteri melainkan turut terlibat dalam salah satu kategori menteri awam di atas.<ref name="Buku Tahunan Kepausan 2016">{{cite web|url=http://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2016/03/05/160305b.html |title=Buku Tahunan Kepausan 2016 dan Annuarium Statisticum Ecclesiae 2014: dinamika Gereja dalam transformasi|website=press.vatican.va}}</ref> == Teologi == === Dosa Asal === {{Utama|Dosa Asal}} [[Fail:Salviati original sin drawing.jpg|thumb|Lukisan di Chapel Chigi di Santa Maria del Popolo, yang menerangkan dosa awal manusia.]] Dalam keyakinan Katolik, manusia mula-mula diciptakan untuk hidup dalam persatuan dengan Allah. Kerana ketidaktaatan manusia pertama, hubungan itu putus dan dosa serta maut datang ke dunia.<ref>{{Ayat|buku=Rom|pasal=5|ayat=12}}</ref> Kejatuhan tersebut menjadikan manusia berada dalam suatu status yang disebut [[dosa asal]], iaitu, keterpisahan daripada status aslinya yang intim dengan Allah yang membawa maut melalui gagasan bahawa tiap jiwa manusia itu abadi. Namun ketika Yesus datang ke dunia, menjadi Allah sekaligus manusia, Dia mampu melalui pengorbananNya untuk mendamaikan umat manusia dengan Allah. Dengan bersatu dalam Kristus, melalui Gereja, umat manusia sekali lagi mampu untuk menjalin keintiman dengan Allah tetapi juga menawarkan suatu karunia yang lebih menakjubkan lagi: penyertaan dalam Hidup Ilahi di Bumi, yang mencapai kepenuhannya di surga dalam [[visiun beatifis]] (''beatific vision'') —yaitu bertatapan muka langsung dengan Allah ([[1 Korintus 13]]:12, [[1 Yohanes 3]]:2). Sakramen [[Pembaptisan]] adalah satu-satunya sarana untuk memperoleh pengampunan atas dosa asal. === Ketuhanan === {{Utama|Triniti}} [[Fail:PetrusPictaviensis CottonFaustinaBVII-folio42v ScutumFidei early13thc.jpg|C. Versi manuskrip 1210 bagi rajah teologi [[Perisai Tritunggal]] tradisional|thumb]] Gereja Katolik berpendapat bahawa terdapat satu [[Atribut Tuhan dalam Kristian#Keabadian|abadi]] Tuhan, yang wujud sebagai ''[[perichoresis] ]]'' ("saling tinggal") daripada tiga ''[[Hypostasis (falsafah dan agama)|hypostases]]'', atau "orang": [[Tuhan Bapa#Kristian|Tuhan Bapa]]; [[Tuhan Anak|Tuhan Putera]]; dan [[Roh Kudus dalam Kristian|Tuhan Roh Kudus]], yang bersama-sama dipanggil "[[Tritunggal]]". <ref name="232_252">{{Cite CCC|2.1|232–237,252}}</ref> Katolik percaya bahawa Yesus Kristus adalah "Orang Kedua" Tritunggal, Tuhan Anak (Putera). Dalam satu peristiwa yang dikenali sebagai [[Penjelmaan (Kristian)|Penjelmaan]], melalui kuasa Roh Kudus, Tuhan menjadi bersatu dengan sifat manusia melalui konsep tentang Kristus dalam rahim [[Bunda Maria]]. Oleh itu, Kristus difahami sebagai kedua-duanya sepenuhnya [[ilahi]] dan manusia sepenuhnya, termasuk memiliki [[jiwa]] dan [[manusia]]. Ia diajar bahawa misi Kristus di bumi termasuk memberi orang ramai ajaran-Nya dan menyediakan teladan-Nya untuk mereka ikuti seperti yang tercatat dalam empat [[Injil]]. <ref name="McGrath">McGrath, hlm. 4–6.</ref> Yesus dipercayai kekal tidak berdosa semasa di bumi, dan telah membiarkan dirinya dihukum mati secara tidak adil oleh [[Penyaliban Yesus|penyaliban]], sebagai pengorbanan dirinya untuk mendamaikan manusia dengan Tuhan; pendamaian ini dikenali sebagai [[Misteri Paskah]].<ref>{{Cite CCC|2.1|595}}</ref> Istilah Yunani "Kristus" dan bahasa Ibrani "Mesias" kedua-duanya bermaksud "yang diurapi", merujuk kepada kepercayaan Kristian bahawa kematian dan kebangkitan Yesus adalah penggenapan Perjanjian Lama [[nubuatan Yesus dan mesianik|nubuatan mesianik]].<ref name="Kreeft71">Kreeft, hlm. 71–72</ref> Gereja Katolik mengajar secara dogmatik bahawa "Roh Kudus keluar selama-lamanya daripada Bapa dan Putera, bukan daripada dua prinsip tetapi daripada satu prinsip".<ref>{{cite web|url=http://www.ewtn. com/library/curia/pccufilq.htm|title=Greek and Latin Traditions on Holy Spirit|work=ewtn.com}}</ref> Gereja juga berpendapat bahawa Bapa, sebagai "prinsip tanpa prinsip", adalah asal mula Roh, tetapi juga bahawa Dia, sebagai Bapa kepada Putera Tunggal, bersama Putera adalah prinsip tunggal dari mana Roh itu berasal.<ref>{{Cite CCC|2.1|248}}</ref> Kepercayaan ini dinyatakan dalam klausa ''[[Filioque]]'' yang ditambahkan pada versi Latin Akidah Nicene 381 tetapi tidak termasuk dalam versi Yunani akidah yang digunakan dalam agama Kristian Timur.<ref name="245_248">{{Cite CCC|2.1|245–248}}</ref> === Kegerejaan === {{Utama|Eklesiologi Katolik}} [[Fail:Basilique Saint Pierre - Vatican (VA) - 2021-08-25 - 4.jpg|tengah|thumb|260x260px|Satu Gereja yang Kudus, Katolik dan Apostolik.]] Gereja Katolik mengajar bahawa ia ialah "[[Satu Gereja benar]]",<ref name="Catholic News Service"/><ref>{{cite web|url=https://www.vatican.va/roman_curia /congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_en.html|title=Respons kepada Beberapa Soalan Berkenaan Aspek Tertentu Ajaran Gereja|location=Rom|penerbit=Kongregasi untuk Ajaran Iman|tarikh=07|20 Jun Pengarang =William Cardinal Levada|access-date=26 November 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130813100622/https://www.vatican.va/roman_curia/congregations /cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_en.html|archive-date=13 Ogos 2013}}</ref> "sakramen keselamatan universal untuk umat manusia",<ref name="GAUDIUM">{{cite web|title =Perlembagaan Pastoral tentang Gereja di Dunia Moden ''GAUDIUM ET SPES'' § 45|url=https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en .html|publisher=Vatican.va|date=7 Disember 1965|access-date=4 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017073250/https:/ /www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_en.html|archive-date=17 Oktober 2012}}</ref><ref name="ReferenceC">{{cite web |url=https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html|title=Perlembagaan Dogmatik tentang Gereja ''Lumen Gentium''|editor-first=Pericle|editor -last=Felici|date=21 November 1964|access-date=4 April 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140906031754/https://www.vatican .va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html|archive-date=6 September 2014}}</ref> dan "the one true religion".<ref>Perenggan 2, ayat kedua: { {petikan web|url=https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_196512 07_dignitatis-humanae_en.html|title=Dignitatis humanae|access-date=20 Jun 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211202206/https://www.vatican .va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html|archive-date=11 Februari 2012}}</ref> Menurut ''Katekismus'', Gereja Katolik diterangkan lebih lanjut di Nicene Syahadat sebagai "Gereja yang satu, kudus, katolik, dan apostolik".<ref>{{Cite CCC|2.1|811}}</ref> Ini secara kolektif dikenali sebagai [[Empat Tanda Gereja]]. Gereja mengajar bahawa pengasasnya ialah Yesus Kristus.<ref name="Kreeft98">Kreeft, hlm. 98, petikan "Sebab asas untuk menjadi seorang Katolik adalah fakta sejarah bahawa Gereja Katolik diasaskan oleh Kristus, adalah ciptaan Tuhan, bukan ciptaan manusia;… Sebagaimana Bapa memberikan kuasa kepada Kristus (Yoh 5:22; Mat 28:18– 20), Kristus meneruskannya kepada para rasul-Nya (Luk 10:16), dan mereka meneruskannya kepada pengganti yang mereka lantik sebagai uskup." (lihat juga Kreeft, hlm. 980)</ref>{{sfn|Bokenkotter|2004|p=30}} [[Perjanjian Baru]] merekodkan beberapa peristiwa yang dianggap penting dalam penubuhan Gereja Katolik, termasuk aktiviti Yesus dan pengajaran dan perlantikannya [[Rasul dalam Kristian|Para Rasul]] sebagai saksi kepada pelayanan, penderitaan, dan kebangkitan-Nya. [[Komisi Besar]], selepas kebangkitannya, mengarahkan para rasul untuk meneruskan pekerjaannya. Kedatangan Roh Kudus ke atas para rasul, dalam satu peristiwa yang dikenali sebagai [[Pentakosta]], dilihat sebagai permulaan pelayanan awam Gereja Katolik.<ref name="Barry48">Barry, hlm. 46.</ref> Gereja mengajar bahawa semua uskup yang ditahbiskan dengan sewajarnya mempunyai penggantian garis keturunan dari para rasul Kristus, yang dikenali sebagai [[apostolic succession]].<ref name="OneFaith46">Barry, hlm. 46</ref> Khususnya, Uskup Rom (paus) dianggap sebagai pengganti rasul [[Simon Peter]], suatu kedudukan dari mana dia memperoleh [[ketuanan paus|ketuanan]] ke atas gereja.<ref>{{Cite CCC|2.1|880}}</ref> Kepercayaan Katolik berpegang bahawa gereja "adalah kehadiran berterusan Yesus di bumi"<ref name="Schreck131">Schreck, hlm. 131</ref> dan bahawa ia sahaja memiliki cara penuh [[Keselamatan (Kristian)|keselamatan]].<ref name="CCC_816">{{Cite CCC|2.1|816|quote=Dekri Konsili Vatikan Kedua tentang Ekumenisme menjelaskan: ''"Karena melalui Gereja Katolik Kristus sahaja, yang merupakan bantuan universal menuju keselamatan, kepenuhan sarana keselamatan dapat diperoleh. Kepada perguruan kerasulan sahaja, di mana Petrus adalah ketuanya, kami percaya bahawa Tuhan kita telah mempercayakan semua berkat Perjanjian Baru, untuk menegakkan di bumi satu Tubuh Kristus di mana semua orang harus disepadukan sepenuhnya. kepunyaan Umat Tuhan dalam apa cara sekalipun."'' [''[[Unitatis redintegration]]'' 3 § 5.]}}</ref> Melalui [[Passion (Kristian)|passion]] (penderitaan) Kristus yang membawa kepada [[Penyaliban Yesus|penyaliban]-Nya] ] seperti yang diterangkan dalam Injil, dikatakan bahawa Kristus menjadikan dirinya sebagai persembahan kepada Tuhan Bapa untuk [[Pendamaian dalam agama Kristian|mendamaikan]] manusia kepada Tuhan;<ref name="608_">{{Cite CCC|2.1| 608}}</ref> [[Kebangkitan Yesus]] menjadikan Dia yang sulung daripada antara orang mati, yang pertama di antara banyak saudara.<ref>Kolose 1.18</ref> Dengan mendamaikan dengan Tuhan dan mengikuti perkataan dan perbuatan Kristus, individu boleh memasuki [[Kerajaan Tuhan (Kristian)|Kerajaan Tuhan]].<ref name="OneFaith26">Barry, hlm. 26</ref> Gereja melihat liturgi dan sakramennya sebagai mengekalkan rahmat yang dicapai melalui pengorbanan Kristus untuk menguatkan hubungan seseorang dengan Kristus dan membantu dalam mengatasi dosa.<ref name="CoCCC_Paschal">{{cite web|url=https: //www.vatican.va/archive/compendium_ccc/documents/archive_2005_compendium-ccc_en.html#God%20Comes%20to%20Meet%20Man|title=Misteri Paskah dalam sakramen gereja|date=2005|access-date= 14 Disember 2014|website=Compendium of the Catechism of the Catholic Church|publisher=Vatican.va}}</ref> === Keselamatan Manusia === Gereja Katolik mengajar bahawa keselamatan untuk kehidupan kekal adalah kehendak Tuhan bagi semua orang, dan bahawa Tuhan menganugerahkannya kepada orang berdosa sebagai hadiah percuma, rahmat, melalui [[Penyaliban Yesus|pengorbanan Kristus]]. "''Berkenaan dengan Allah, sama sekali tidak ada hak untuk sebarang pahala di pihak manusia. Antara Allah dan kita terletak jurang yang tidak terkira, kerana kita telah menerima segala-galanya daripada-Nya, Pencipta kita. Allah yang membenarkan, iaitu, yang terbebas dari dosadengan pemberian percuma kekudusan (kurnia yang menyucikan, juga dikenali sebagai rahmat kebiasaan atau rahmat ilahi"''. Manusia boleh menerima rahmat yang diberikan Tuhan melalui iman kepada Yesus Kristus dan melalui pembaptisan, atau menolaknya. Penyertaan manusia diperlukan, bersama dengan keupayaan baru untuk berpegang teguh pada kehendak ilahi yang disediakan oleh Tuhan. Iman seorang Kristian bukan tanpa perbuatan, kerana [[Amal kasih|tanpa perbuatan iman adalah mati]]. Dalam pengertian ini, "''oleh perbuatan manusia dibenarkan, dan bukan dengan iman sahaja''," dan kehidupan kekal, pada masa yang sama, adalah rahmat dan ganjaran yang dianugerahkan oleh Tuhan untuk perbuatan baik dan bernilai. Iman, dan oleh itu perbuatan, adalah hasil daripada anugerah Tuhan - oleh itu, Menurut Gereja Katolik, melalui rahmat yang Yesus peroleh untuk umat manusia dengan mengorbankan dirinya di kayu salib, keselamatan dapat diterima walaupun oleh orang-orang yang berada di luar batas-batas Gereja yang dapat dilihat. Orang Kristian dan bahkan orang bukan Kristian, jika dalam kehidupan mereka bertindak balas secara positif terhadap rahmat dan kebenaran yang Tuhan nyatakan kepada mereka melalui belas kasihan Kristus, boleh diselamatkan (suatu sikap yang sering disebut, dalam hal orang bukan Kristian, sebagai "pembaptisan keinginan") . Ini kadangkala termasuk kesedaran tentang kewajipan untuk menjadi sebahagian daripada Gereja Katolik. Dalam kes sedemikian - dari sudut pandangan Gereja Katolik - sesiapa yang menyedari di dalam hatinya bahawa Gereja Katolik diasaskan oleh Tuhan melalui Yesus Kristus sebagai percubaan yang diperlukan untuk keselamatannya, enggan memasuki atau kekal di dalamnya, tidak boleh diselamatkan (tafsiran [[Extra Ecclesiam nulla salus|''Extra Ecclesiam nulla salus'']] ). === Penghakiman Terakhir === {{Utama|Penghakiman Terakhir#Katolik}} Gereja Katolik mengajar bahawa, sejurus selepas kematian, [[Jiwa (roh)|jiwa]] setiap orang akan menerima [[penghakiman khusus|penghakiman tertentu]] daripada Tuhan, berdasarkan [[dosa]] mereka dan mereka. hubungan dengan Kristus.<ref>{{Cite CCC|2.1|1021-1022,1039,1051|quote=Penghakiman Terakhir akan mendedahkan bahkan kepada akibatnya yang paling jauh kebaikan yang telah dilakukan atau gagal dilakukan oleh setiap orang semasa hidupnya di dunia}}</ref><ref name="Schreck397">Schreck, hlm. 397</ref> Ajaran ini juga membuktikan pada hari lain apabila Kristus akan duduk dalam penghakiman universal bagi semua manusia. [[Penghakiman Terakhir|penghakiman akhir]] ini, menurut ajaran gereja, akan mengakhiri sejarah manusia dan menandakan permulaan langit dan bumi yang baru dan lebih baik yang diperintah oleh Tuhan dalam kebenaran.<ref>{{Cite CCC |2.1|1038–1041}}</ref> Bergantung kepada penghakiman yang diberikan selepas kematian, adalah dipercayai bahawa jiwa boleh memasuki salah satu daripada tiga keadaan akhirat: ==== Syurga ==== {{Utama|Surga (Kristian)}} [[Syurga dalam Kekristianan#Katolik Roma|Syurga]] ialah keadaan kesatuan yang tidak berkesudahan dengan sifat ketuhanan Tuhan, bukan secara ontologis, tetapi melalui rahmat. Ia adalah kehidupan yang kekal, di mana jiwa merenung Tuhan tanpa henti [[beatific vision|beatitude]].<ref>{{Cite CCC|2.1|1023-1029,1042–1050}}</ref> ==== Api Penyucian ==== {{Utama|Purgatorium}} [[Fail:Carracci-Purgatory.jpg|kanan|thumb|Syurga (Gereja Kekal) di atas, api penyucian (Gereja Menderita) di bawah]] '''[[Purgatory]]''' atau Api Penyucian ialah syarat sementara untuk penyucian jiwa-jiwa yang, walaupun ditakdirkan ke Syurga, tidak sepenuhnya terlepas daripada dosa dan dengan itu tidak dapat masuk ke Syurga serta-merta.<ref>{{Cite CCC|2.1|1030–1032,1054 }}</ref> Di Api Penyucian, jiwa menderita, dan dibersihkan dan disempurnakan. Jiwa di api penyucian boleh dibantu untuk mencapai syurga dengan doa orang beriman di bumi dan dengan [[syafaat orang-orang kudus]].<ref>{{cite web|url=http://www.ewtn.com/Library/ Liturgy/zlitur215.htm|title=Doa Orang Suci untuk Jiwa di Api Penyucian|publisher=Ewtn.com|access-date=28 Oktober 2010}}</ref> ==== Neraka ==== {{Utama|Neraka (Kristian)}} [[Neraka dalam kepercayaan Kristian#Katolik Roma|Kutukan Akhir]]: Akhirnya, mereka yang berterusan hidup dalam keadaan [[Dosa Berat|berdosa berat]] dan tidak bertaubat sebelum kematian menundukkan diri mereka ke neraka, pemisahan yang kekal dari Tuhan.<ref>{{Cite CCC|2.1|1033-1037,1057}}</ref> Gereja mengajar bahawa tiada siapa yang dihukum ke neraka tanpa membuat keputusan bebas untuk menolak Tuhan.<ref>{{Cite CCC|2.1|1058}}</ref> Tiada siapa yang [[takdir|ditakdirkan]] ke neraka dan tiada siapa yang dapat menentukan dengan pasti siapa yang telah dikutuk ke neraka.<ref>{{Cite CCC|2.1|1037}}</ref> Katolik mengajar bahawa melalui Kerahiman Tuhan seseorang boleh bertaubat pada bila-bila masa sebelum kematian, diterangi dengan kebenaran iman Katolik, dan dengan itu memperoleh keselamatan.<ref name="Luke23">Christian [[Bible]], {{bibleverse||Lukas|23 :39–43}}</ref> Beberapa ahli teologi Katolik telah membuat spekulasi bahawa jiwa bayi yang belum dibaptis dan orang bukan Kristian tanpa dosa berat tetapi yang mati dalam [[dosa asal]] ditugaskan kepada [[limbo]], walaupun ini adalah bukan [[Dogma dalam Gereja Katolik|dogma]] rasmi gereja.<ref>{{cite web|url=http://www.catholicculture.org/culture/library/view.cfm?id=7529&CFID=32422018&CFTOKEN =46037657|title=Perpustakaan : Harapan Keselamatan untuk Bayi Yang Meninggal Dunia Tanpa Dibaptis|publisher=Catholic Culture|date=19 Januari 2007|access-date=28 Oktober 2010}}</ref> Walaupun Gereja Katolik mengajar bahawa ia sahaja memiliki cara keselamatan penuh,<ref name=CCC_816/> ia juga mengakui bahawa Roh Kudus boleh menggunakan [[Komuniti Gereja|Komuniti Kristian]] yang dipisahkan daripada dirinya untuk "mendorong ke arah Katolik kesatuan"<ref name="ewtn.com">{{cite web|url=https://www.ewtn.com/library/Doctrine/subsistit.htm|title=Gereja Kristus Berdiri dalam Gereja Katolik|website=ewtn .com|access-date=27 Ogos 2015}}</ref> dan "cenderung dan pimpin ke arah Gereja Katolik",<ref name="ewtn.com"/> dan dengan itu membawa orang kepada keselamatan, kerana komuniti yang terpisah ini mengandungi beberapa unsur doktrin yang betul, walaupun bercampur dengan [[kesesatan|kesilapan]]. Ia mengajar bahawa sesiapa sahaja yang diselamatkan diselamatkan melalui Gereja Katolik tetapi orang boleh diselamatkan di luar cara biasa yang dikenali sebagai [[pembaptisan keinginan]], dan dengan kesyahidan sebelum pembaptisan, dikenali sebagai [[pembaptisan darah]] , dan juga apabila keadaan [[kejahilan yang tidak dapat dikalahkan (teologi Katolik)|kejahilan yang tidak dapat dikalahkan]] hadir, walaupun kejahilan yang tidak dapat dikalahkan itu sendiri bukanlah satu cara untuk menyelamatkan.<ref>{{cite CE1913|wstitle=Baptism|first=William |last=Fanning}} (Lihat: "Keperluan pembaptisan" dan "Pengganti sakramen")</ref> === Doktrin Maria === {{Utama|Penghormatan Maria dalam Gereja Katolik|Mariologi Gereja Katolik|Mariologi para kudus|Mariologi paus}} {{Selanjutnya|Maria, ibu Yesus}} [[Fail:Murillo-inmaculada del coro-sevilla-mba.JPG|alt=|thumb|[[Penghormatan Maria dalam Gereja Katolik|Blessed Virgin Mary]] sangat dihormati dalam Gereja Katolik, mengisytiharkannya sebagai [[ Theotokos|Ibu Tuhan]], [[Immaculate Conception|bebas daripada dosa asal]] dan [[pemberi syafaat]].]] [[Mariologi Katolik]] memperkatakan [[doktrin Maria Gereja Katolik|doktrin]] dan ajaran mengenai kehidupan [[Maria, ibu Yesus]], serta [[Penghormatan Maria dalam Katolik Gereja|penghormatan Maria]] oleh orang beriman. Maria dipandang istimewa, diisytiharkan sebagai [[Theotokos|Ibu Tuhan]] ({{Lang-el|Θεοτόκος|links=yes|lit=God-bearer|translit=Theotokos}}), dan dipercayai sebagai [[Dogma dalam Gereja Katolik|dogma]] untuk kekal sebagai [[Keperawanan kekal Maria|perawan sepanjang hidupnya]].<ref name="ReferenceB"><nowiki>{{cite web|url=</nowiki>https://www.vatican.va /holy_father/benedict_xvi/homilies/2012/documents/hf_ben-xvi_hom_20120101_world-day-peace_en.html|title=Paus Benedict XVI. 1 Januari 2012 – Perayaan Hari Raya Perawan Maria|publisher=Vatican.va|date=1 Januari 2012|access-date=17 Ogos 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive .org/web/20120702070352/https://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/homilies/2012/documents/hf_ben-xvi_hom_20120101_world-day-peace_en.html%7Carchive-date=2} }</20ref Ajaran selanjutnya termasuk doktrin [[Immaculate Conception]] (konsepsinya sendiri tanpa noda dosa asal) dan [[Assumption of Mary]] (bahawa tubuhnya diangkat terus ke syurga pada akhir hayatnya). Kedua-dua doktrin ini ditakrifkan sebagai dogma maksum, oleh [[Paus Pius IX]] pada tahun 1854 dan [[Paus Pius XII]] pada tahun 1950 masing-masing,<nowiki><ref name="Barry, hlm. 106">Barry, hlm. 106</nowiki></ref> tetapi hanya selepas berunding dengan uskup Katolik di seluruh dunia untuk memastikan bahawa ini adalah kepercayaan Katolik.<ref>Schaff, Philip (2009). ''Akidah Kristian''. {{ISBN|1-115-46834-0}}, hlm. 211.</ref> Di gereja-gereja Katolik Timur, walau bagaimanapun, mereka terus merayakan perayaan di bawah nama [[Dormition of the Mother of God]] pada tarikh yang sama.<ref>{{cite web |title= People, Look East: The Dormition of Mary |url=https://cnewa.org/people-look-east-the-assumption-of-mary/ |website=CNEWA |language=en-us |date=15 Ogos 2021 }}</ref> Ajaran bahawa Mary meninggal sebelum diandaikan dengan ketara mendahului idea bahawa dia tidak. St John Damascene menulis bahawa "St Juvenal, Uskup Yerusalem, pada Konsili Chalcedon (451), memberitahu Maharaja Marcian dan Pulcheria, yang ingin memiliki tubuh Bunda Tuhan, bahawa Maria meninggal di hadapan semua Rasul, tetapi makamnya, apabila dibuka, atas permintaan St Thomas, didapati kosong; daripada itu para Rasul menyimpulkan bahawa mayat itu telah diangkat ke Syurga."<ref>{{cite web |title=Apa yang kita lakukan bermaksud "tidur Maryam" atau "asrama Maryam"? |url=https://catholicstraightanswers.com/what-do-we-mean-by-the-sleep-of-mary-or-the-dormition-of-mary/ |website=Catholic Straight Answers |language=ms | tarikh=21 Mei 2013}}</ref>) Devosi kepada Maria adalah sebahagian daripada ketakwaan Katolik tetapi berbeza daripada penyembahan kepada Tuhan.<ref>Schreck, ms. 199–200</ref> Amalan termasuk doa dan [[Lukisan Maria di Gereja Katolik|Lukisan Marian]], [[Muzik Marian Katolik|muzik]], dan [[bangunan gereja Marian Katolik|seni bina]]. Beberapa perayaan Maria, dalam liturgi dirayakan sepanjang [[Tahun Liturgi|Tahun Gereja]] dan dia dihormati dengan banyak gelaran seperti [[Ratu Syurga]]. [[Paus Paul VI]] memanggilnya [[Ibu Gereja]] kerana, dengan melahirkan Kristus, dia dianggap sebagai ibu rohani kepada setiap ahli [[Tubuh Kristus]].<ref name= "Barry, hlm. 106"/> Kerana peranannya yang berpengaruh dalam kehidupan Yesus, doa dan devosi seperti [[Salam Maria]], [[Rosario]], [[Salve Regina]] dan [ [Memorare]] adalah amalan Katolik yang biasa.<ref>Barry, ms 122–123</ref> [[Ziarah Kristian|Pilgrimage]] ke tapak beberapa [[Penampakan Bunda Maria]] yang disahkan oleh gereja, seperti [ [Our Lady of Lourdes|Lourdes]], [[Our Lady of Fátima|Fátima]], dan [[Our Lady of Guadalupe|Guadalupe]],<ref>Schreck, hlm. 368</ref><!--ziarah ke tapak ini--> juga merupakan ibadat Katolik yang popular.<ref>{{cite news|last=Baedeker|first=Rob|title=Destinasi keagamaan yang paling kerap dikunjungi di dunia|work=USA Hari ini|date=21 Disember 2007|url=https://www.usatoday.com/travel/destinations/2007-12-21-most-visited-religious-spots-forbes_N.htm|access-date=3 Mac 2008} }</ref> <br> === Para Orang Kudus === {{utama|Saint|Kanonisasi|Penghormatan|Kebaktian Katolik}} <!--Kandungan diperoleh daripada "[[Saints]] (versi 841312648)" dan "[[Kanonisasi]] (versi 841807635)" --> [[Fail:All-Saints.jpg|thumb|tengah|Para Pelopor Kristus dengan Orang Suci dan Martir]] Seorang [[orang suci]] (juga dikenali sebagai hallow dari segi sejarah) ialah orang yang diiktiraf sebagai mempunyai tahap kekudusan atau keserupaan atau kedekatan yang luar biasa dengan Tuhan, manakala [[kanonisasi]] ialah tindakan di mana gereja Kristian mengisytiharkan bahawa seseorang yang telah meninggal dunia ialah seorang wali, di mana pengisytiharan orang itu dimasukkan dalam "kanon", atau senarai, orang kudus yang diiktiraf.<ref name="WilsonFischer2005">{{cite book|last1=Wilson|first1=Douglas| last2=Fischer|first2=Ty|year=2005|title=Omnibus II: Bapa Gereja Melalui Reformasi|url={{googlebooks|zClmDnl3b3EC|page=101|plainurl=y}}|publisher=Veritas Press|isbn=978- 1-932168-44-0|page=101|quote=Perkataan 'suci' bermaksud 'suci,' dalam 'suci' itu hanyalah bentuk alternatif perkataan 'suci' ('dikuduskan nama-Mu').} }</ref><ref name="DiehlDonnelly2001">{{cite book|last1=Diehl|first1=Daniel|last2=Donnelly|first2=Mark|year=2001|title=Medieval Celebrations|publisher=Stackpole Books|url= {{googlebooks|WKyMpNnRWUC|page=13|plainurl=y}}|isbn=978-0-8117-2866-9|p age=13|quote=Perkataan hallow hanyalah perkataan lain untuk orang suci.}}</ref> Orang pertama yang dihormati sebagai orang kudus ialah [[syahid]]. Legenda saleh tentang kematian mereka dianggap sebagai pengesahan kebenaran iman mereka kepada [[Kristus]]. Menjelang abad keempat, walau bagaimanapun, "[[pengakuan]]"—orang yang telah mengaku iman mereka bukan dengan mati tetapi melalui perkataan dan kehidupan—mula [[penghormatan|dihormati secara terbuka]]. Dalam Gereja Katolik, baik dalam gereja Latin dan Katolik Timur, tindakan kanonisasi dikhaskan kepada [[Apostolic See]] dan berlaku pada akhir proses yang panjang yang memerlukan bukti yang meluas bahawa calon untuk kanonisasi hidup dan mati dalam keadaan sedemikian. teladan dan cara suci bahawa dia layak untuk diiktiraf sebagai seorang wali. Pengiktirafan rasmi gereja terhadap kesucian membayangkan bahawa orang itu kini berada di [[Syurga]] dan bahawa dia boleh dipanggil secara terbuka dan disebut secara rasmi dalam [[liturgi]] gereja, termasuk dalam [[Litani Para Santo]] . [[Kanonisasi]] membenarkan penghormatan sejagat kepada orang suci dalam liturgi [[Ritus Rom]]; untuk kebenaran untuk memuja secara tempatan semata-mata, hanya [[beatifikasi]] diperlukan.<ref>"Beatifikasi, dalam disiplin sekarang, berbeza daripada kanonisasi dalam hal ini: yang pertama membayangkan (1) kebenaran tempatan yang terhad, bukan universal, untuk memuliakan, yang merupakan (2) kebenaran semata-mata, dan tiada ajaran; manakala kanonisasi membayangkan ajaran universal" ([http://www.newadvent.org/cathen/02364b.htm Beccari, Camillo. "Beatification and Canonisation".] ''The Catholic Encyclopedia''. Jilid 2. New York, New York: Syarikat Robert Appleton, 1907. Diakses pada 27 Mei 2009.).</ref> <!--// Mulakan //Kandungan yang diperolehi daripada https://en.wikipedia.org/wiki/Catholic_devotions-->[[Kebaktian Katolik|Kebaktian]] ialah "amalan luar ketakwaan" yang bukan sebahagian daripada amalan rasmi liturgi Gereja Katolik tetapi merupakan sebahagian daripada amalan rohani popular umat Katolik.<ref>{{cite book|last=Carroll|first=Michael P.|year=1989|title=Cults and Devotions Catholic: A Psychological Inquiry|penerbit =McGill-Queen's University Press|url={{googlebooks|FHVmFOHNr7cC|page=7|plainurl=y}}|isbn=978-0-7735-0693-0|page=7}}</ref> Ini termasuk pelbagai amalan mengenai penghormatan kepada orang-orang kudus, khususnya [[Penghormatan kepada Maria dalam Gereja Katolik|penghormatan kepada Perawan Maria]]. Amalan kebaktian lain termasuk [[Stasiun Salib]], [[Hati Suci]] Yesus, [[Wajah Suci Yesus]],<ref name="etwndevoti">{{cite web|url=http ://ewtn.com/Devotionals/prayers/index.asp|title=Doa Katolik, Novena, Doa Yesus, Doa Maria, Doa Orang Suci|work=EWTN|access-date=4 April 2015|url-status= dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150407085827/http://www.ewtn.com/Devotionals/prayers/index.asp|archive-date=7 April 2015}}</ref> pelbagai [[scapular]]s, novena kepada pelbagai orang kudus,<ref name="popdevos">{{cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/12275b.htm|title=Devotions Popular |work=New Advent|access-date=4 April 2015}}</ref> [[Christian haji|ziarah]]<ref>{{cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/12085a .htm|title=Pilgrimages|work=New Advent|access-date=4 April 2015}}</ref> dan devosi kepada [[Eucharist (Gereja Katolik)|Sakramen Mahakudus]],<ref name="popdevos"/ > dan pemujaan [[Santo (seni)|imej suci es]] seperti [[Santo (seni)|''santos'']].<ref>{{cite web|url=http://articles.latimes.com/1994-09-15/entertainment/ca -38635_1_art-center|first=Christopher|last=Knight|title=Ulasan Seni : Imej 'Santos': Potret Pengabdian Katolik yang Menarik|work=[[Los Angeles Times]] |date=15 September 1994|access-date= 4 April 2015}}</ref> Para uskup di Konsili Vatikan Kedua mengingatkan umat Katolik bahawa "kebaktian harus disusun sedemikian rupa sehingga mereka selaras dengan musim liturgi, sesuai dengan liturgi suci, dalam beberapa cara berasal darinya, dan memimpin orang-orang kepadanya, kerana, sebenarnya, liturgi pada hakikatnya jauh melebihi mana-mana daripada mereka."<ref>''[[Sacrosanctum Concilium]]'', 13</ref> == Amalan ibadat == Beberapa amalan ibadat tradisi Roman Katolik termasuk membuat [[tanda salib]], berlutut, tunduk, dan menerima [[Perjamuan Tuhan]] semasa upacara ibadat mereka.<ref name=CatholicMass>{{Cite web |url=https://berkleycenter.georgetown.edu/essays/roman-catholic-practices |title=Roman Catholic Practices |access-date=2019-12-13 |archive-date=2019-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213105209/https://berkleycenter.georgetown.edu/essays/roman-catholic-practices |url-status=dead }}</ref> Bentuk amalan utama mereka dipanggil Misa.<ref>[https://www.thoughtco.com/catholic-mass-542959 The Catholic Mass]</ref> Ia disambut setiap hari. Penganut Katolik dikehendaki menghadiri hari Ahad dan beberapa [[Hari Suci Wajib]].<ref name=CatholicMass/> Di Amerika Syarikat, Hari Suci Wajib adalah: Mary, Ibu Tuhan (1 Januari), Kenaikan Maria ke Syurga (15 Ogos), [[Konsepsi Suci]] (Mary) (8 Disember), [[Naiknya Jesus ke langit|Kenaikan Jesus ke Langit]] (40 hari selepas Paskah), Krismas (25 Disember) dan [[Hari Para Orang Kudus]] (1 November).<ref>[https://www.thoughtco.com/catholic-holy-days-of-obligation-542490 Catholic Holy Days of Obligation in the United States - ThoughtCo]</ref> Walaupun ini ialah semua amalan Roman Katolik, gereja-gereja Kristian lain juga menggunakan beberapa atau semua amalan yang sama. Katolik meletakkan lebih banyak perhatian pada [[Maryam|Perawan Maria]] (ibu Yesus) daripada banyak orang Kristian lain, memanggilnya "Ibu Tuhan," "Ratu Syurga," dan berdoa melalui Nya kepada Anaknya, Yesus, secara kerap.<ref>[https://www.gotquestions.org/virgin-Mary.html What does the Bible say about the Virgin Mary - Got Question]</ref> === Sakramen === {{Cat main|Sakramen (Katolik)}} Gereja Katolik mempunyai tujuh [[sakramen]].<ref name="WordPress">[https://thomastrika.wordpress.com/2009/09/24/7-sakramen-dalam-gereja-katolik-the-7-sacraments-in-the-catholic-church/ 7 Sakramen dalam Gereja Katolik]</ref> Ketujuh-tujuh sakramen tersebut ialah # Pembaptisan, # Pengesahan, # [[Perjamuan Tuhan]], # Rekonsiliasi, # Pengurapan Sakit, # Pengakuan Dosa, # Pernikahan Suci ([[perkahwinan]]).<ref name="WordPress" /> [[Perjamuan Tuhan]] selalu menjadi salah satu aspek yang paling penting dalam agama Kristian. Bagi gereja Katolik, setiap perayaan [[Misa]] harus menyelitkan perjamuan kudus (Ekaristi) dalam setiap perayaan dan ibadat mereka. Penganut Katolik percaya bahawa [[Jesus Christ]] benar-benar hadir dalam bentuk roti dan wain.<ref>[http://www2.kenyon.edu/Depts/Religion/Projects/Reln91/Blood/Eucharistmain.htm The Eucharist]</ref> Ini berlaku melalui transubstansi (''transubstantiation'') yang berlaku semasa Misa. Penganut Katolik percaya kepada keperluan [[cinta]], harapan dan [[agama|iman]] untuk mendapatkan keselamatan (agama), tetapi semua ini berasal dari rahmat. Ini berbeza dengan tafsiran abad ke-16 yang dibuat oleh Luther. Katolik mentafsirkan Alkitab (buku yang diberikan Tuhan) mengikut [[Tradisi (Katolik)|Tradisi]]. Tradisi ialah penyebaran awal kehidupan gereja dan ajaran, seperti yang tercatat dalam tulisan-tulisan Bapa-bapa Gereja yang hidup di abad-abad pertama. Pada masa itu kitab-kitab suci yang diterima di dalam Alkitab, yang merupakan koleksi buku-buku yang dipertimbangkan. Satu peraturan asas untuk Katolik ialah "Kebenaran tidak boleh bercanggah dengan kebenaran". Mereka menerjemahkan Alkitab dengan fikiran ini. Tiada tafsiran boleh diterima jika ia bercanggah dengan kebenaran yang lain. Kitab Suci beserta Tradisi Suci bersama-sama disebut "deposit iman" (Bahasa Latin: ''depositum fidei''). Deposit iman ini nantinya ditafsirkan oleh ''Magisterium'' (dari kata ''magister'' dalam bahasa Latin yang artinya "guru"), otoritas pengajaran Gereja Katolik, yang—melalui apostolik—dilaksanakan oleh Seri Paus dan uskup-uskup yang berada dalam kesatuan dengan Sri Paus.<ref>Schreck, hal. 30.</ref> === Liturgi === {{Cat main|Liturgi}} [[Fail:Thebible33.jpg|kanan|thumb|Contoh barangan Kudus Katolik.]] Gereja Katolik secara mendasar bersifat liturgis dalam peribadatannya. Liturgi berasal dari kata Yunani yang artinya "pekerjaan masyarakat." Konsili Vatikan II menyatakan "karena liturgi, yang melaluinya karya penebusan kita terselesaikan,' terutama dalam korban ilahi Ekaristi, merupakan sarana-sarana terbaik bagi umat beriman untuk dapat mengekspresikan dalam kehidupannya, dan memanifestasikan bagi sesama, misteri Kristus dan hakikat sejati dari Gereja yang benar.<ref>Pope Paul VI '''''[http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19631204_sacrosanctum-concilium_en.html Sacrosantum Concilium 2]''''' (1963) Vatican. Diterbit pada 2006-09-15 ;''Catechism of the Catholic Church, hlm [http://www.usccb.org/catechism/text/parttwo.htm#1068 1068-69]''</ref> Di antara 24 gereja autonomi (''sui iuris''), banyak tradisi liturgi dan tradisi lain wujud, dipanggil upacara, yang mencerminkan kepelbagaian sejarah dan budaya dan bukannya perbezaan kepercayaan. Dalam definisi Kod Kanon Gereja-Gereja Timur, "sebuah ritus ialah warisan liturgi, teologi, rohani, dan disiplin, budaya dan keadaan sejarah umat yang berbeza, yang dengannya cara hidup imannya dimanifestasikan dalam setiap Gereja sui iuris".<ref>'''[http://www.intratext.com/IXT/ENG1199/__PS.HTM CCEO Kanun 28:1]''' 4 Jun 2011 di Wayback Machine). Intratext.com (terjemahan bahasa Inggeris). 1990. Petikan: "Ritus est patrimonium liturgicum, theologicum, spirituale et disciplinare cultura ac rerum adiunctis historiae populorum distinctum, quod modo fidei vivendae uniuscuiusque Ecclesiae sui iuris proprio exprimitur." (Ritus ialah warisan liturgi, teologi, rohani dan disiplin, yang dibezakan oleh budaya masyarakat dan keadaan sejarah, yang mendapati ekspresi dalam setiap cara Gereja sui iuris sendiri dalam menjalani iman).</ref> Liturgi sakramen Ekaristi, yang dipanggil Misa di Barat dan Liturgi Ilahi atau nama lain di Timur, adalah liturgi utama Gereja Katolik.<ref>''Catechism of the Catholic Church'' (2nd ed.). Libreria Editrice Vaticana. 2019. [[paragraf 1367]]</ref> Ini kerana ia dianggap sebagai korban pendamaian Kristus sendiri. Bentuknya yang paling banyak digunakan ialah Ritus Rom seperti yang diisytiharkan oleh Paul VI pada tahun 1969 dan disemak oleh Paus John Paul II pada tahun 2002. Dalam keadaan tertentu, bentuk Ritus Rom tahun 1962 kekal dibenarkan dalam Gereja Latin. Gereja Katolik Timur mempunyai upacara mereka sendiri. Liturgi Ekaristi dan sakramen-sakramen lain berbeza dari satu upacara ke upacara, mencerminkan penekanan teologi yang berbeza. Liturgi juga mempunyai makna yang berbilang dan penggunaan yang banyak, seperti: # [[Liturgi Perayaan]] # [[Liturgi Ritus]]<ref>[[https://www.britannica.com/topic/liturgy-of-the-Eucharist#:~:text=The%20liturgy%20of%20the%20Eucharist,consecrated%20elements%20in%20Holy%20Communion.|Liturgi Ekaristi]]</ref> # [[Liturgi Sakramental]]<ref>[https://ourladyofthepillar.org/liturgy-and-sacraments/%7CMaksud] Liturgi Sakramen</ref> # [[Tahun Liturgi]] # [[Liturgi Waktu]]<ref>[https://www.usccb.org/prayer-and-worship/liturgy-of-the-hours]</ref> === Perayaan === {{Cat main|Tahun Liturgi}} <ref>[https://www.minews.id/cuitan-mi/daftar-perayaan-dalam-gereja-katolik-dan-protestan]</ref> === Devosi dan Doa === {{Cat main|Devosi Katolik}} Devosi ialah "amalan luar ketakwaan" yang bukan sebahagian daripada liturgi rasmi Gereja Katolik tetapi merupakan sebahagian daripada amalan rohani popular umat Katolik.<ref> Carroll, Michael P. (1989). [https://books.google.com/books?id=FHVmFOHNr7cC&pg=PA7| Catholic Cults and Devotions: A Psychological Inquiry. McGill-Queen's University Press.] p. 7.</ref> Ini termasuk pelbagai amalan mengenai penghormatan kepada orang-orang kudus, terutamanya penghormatan kepada Perawan Maria. Amalan kebaktian lain termasuk Perhentian Salib, Hati Kudus Yesus, Wajah Suci Yesus,<ref>"''[https://web.archive.org/web/20150407085827/http://www.ewtn.com/Devotionals/prayers/index.asp| Catholic Prayers, Novenas, Prayers of Jesus, Marian Prayers, Prayers of the Saints".]'' EWTN. Archived from the original on 7 April 2015. Retrieved 4 April 2015.</ref> pelbagai skapula, [[novena]] kepada pelbagai orang kudus, [[ziarah]], devosi kepada Sakramen Mahakudus, dan penghormatan kepada imej suci seperti [[santos]].<ref>"Pilgrimages". New Advent. diterbit 4 April 2015</ref><ref>"Popular Devotions". New Advent. Retrieved 4 April 2015.</ref><ref>Knight, Christopher (15 September 1994). "Art Review : Images of 'Santos': Fascinating Portrait of Catholic Devotion". Los Angeles Times. Retrieved 4 April 2015</ref> Para uskup di Konsili Vatikan Kedua mengingatkan umat Katolik bahawa "kebaktian harus disusun sedemikian rupa sehingga mereka selaras dengan musim-musim liturgi, sesuai dengan liturgi suci, dalam beberapa cara berasal darinya, dan memimpin umat kepadanya, karena dan sebenarnya. , liturgi dengan sifatnya jauh melebihi mana-mana daripadanya.<ref>''[https://en.wikipedia.org/wiki/Sacrosanctum_Concilium| Sacrosantum Consilium]''</ref> == Peranan Gereja == === Doktrin dan Ilmu Pengetahuan === Para ahli sejarah ilmu pengetahuan, termasuk yang bukan beragama Katolik seperti J.L. Heilbron,<ref>{{cite web |title=J.L. Heilbron |url=http://www.lrb.co.uk/contribhome.php?get=heil01 |publisher=London Ulasan Buku |accessdate=2006-09-15}}</ref> Alistair Cameron Crombie, David C Lindberg,<ref>{{cite book|title=When Science and Christianity Meet|last=Lindberg|first=David|year=2003|month=Oktober|coauthors=Numbers, Ronald L|publisher=University of Chicago Press|id= ISBN 0-226-48214-6}}</ref> Edward Grant, Thomas Goldstein,<ref>{{cite book|title=Dawn of Modern Science: From the Ancient Greeks to the Renaissance|url=https://archive .org/details/dawnofmodernscie0000gold|last=Goldstein|first=Thomas|publisher=Da Capo Press|year=1995|month=April|id=ISBN 0-306-80637-1}}</ref> dan Ted Davis, berpendapat bahawa Gereja Katolik mempunyai pengaruh positif yang penting terhadap perkembangan peradaban. Mereka yakin bahawa, bukan sahaja untuk biarawanlah yang menyelamatkan dan membudidayakan sisa-sisa dari peradaban kuno selama invasi-invasi kaum barbar, tetapi juga bahawasanya Gereja Katoliklah yang mendorong pembelajaran dan ilmu pengetahuan melalui sokongannya terhadap banyak [[universiti]] yang, di bawah kepemimpinannya , bertumbuh cepat di Eropah pada abad ke-11 dan ke-12. St. Thomas Aquinas, "model teolog" Gereja Katolik, tidak berpendapat bahawa akal budi itu sesuai dengan iman, dia bahkan mengakui bahawa akal budi dapat menyumbang kepada pemahaman wahyu Illahi, dan dengan demikian mendorong perkembangan intelektual.<ref>{{cite web |title=''Fides et Ratio'' (Iman dan Akal), IV |url=http://www.ewtn.com/library/ENCYC/JP2FIDES.HTM#Ch4b |author=Pope John Paul II |year=1998 |month=September |accessdate=2006-09-15}}</ref> Para imam-ilmuwan Gereja Katolik, yang kebanyakannya adalah untuk Yesuit, dan yang merupakan pelopor dalam ilmu [[astronomi]], [[genetika]], geomagnetisme, [[meteorologi]], [[seismologi]], dan fizikal matahari, menjadi "bapak-bapak" ilmu-ilmu pengetahuan tersebut. Perlu kiranya untuk disebut di sini, nama-nama rohaniwan Katolik semisal Abbas Ordo St. Agustinus [[Gregor Mendel]] (pelopor dalam kajian genetika) dan pastur Belgium Georges Lemaître (orang pertama yang mengedepankan teori [[Big Bang]]). [[File:Map of Medieval Universities.jpg|ka|jmpl|250px|Sebuah peta ''universitas-universitas abad pertengahan'' universiti-universitas yang ditubuhkan Gereja Katolik di Eropah.]] Kenyataan ini merupakan suatu kebalikan daripada pandangan yang dipertahankan oleh beberapa ''filsuf [[abad pencerahan]]'', bahawa doktrin-doktrin Gereja Katolik bersifat tahayul dan menghalang-halangi kemajuan peradaban. Salah satu contoh terkenal yang diajukan oleh para kritikus tersebut ialah [[Galileo Galilei]], yang pada tahun 1633, dikutuk kerana berpegang teguh pada ajaran jagad raya yang heliosentris (jaga raya berpusat pada matahari), teori yang pertama kali dicetuskan oleh [[Nicolaus Copernicus]], seorang imam Katolik. Setelah bertahun-tahun diinvestigasi, berkonsultasi dengan Paus, berjanji kemudian dilanggar oleh Galileo sendiri, dan akhirnya suatu pengadilan oleh Tribunal Inkuisisi Romawi dan Universal, Galileo didapati "dituduh sebagai bidaah" - bukan bidaah, seperti yang sering kali secara keliru disebut-sebut. Walaupun ilmu pengetahuan moden membuktikan bahawa dua daripada empat tesis ilmiah yang dikedepankan oleh Galileo sebenarnya keliru, iaitu bahawasanya Matahari adalah pusat [[jagad raya]], dan bahawasanya [[Bumi]] mengitari [[Matahari]] dalam [[orbit]] berbentuk [[lingkaran]] sempurna, [[Paus Yohanes Paulus II]] secara terbuka menyatakan penyesalan atas tindakan-tindakan orang-orang Katolik yang melakukan Galileo dengan buruk dalam mahkamah pada tarikh [[31 Oktober]] [[1992]].<ref >Choupin, ''Valeur des Decisions Doctrinales du Saint Siege''</ref> Sebuah abstraksi dari tindakan-tindakan dalam proses pengadilan terhadap Galileo dapat dijumpai di [[Arsip Rahasia Vatikan]] (''Arkib Rahsia Vatican''), yang mereproduksi sebahagian arsip tersebut dalam laman ''web''-nya. Kardinal John Henry Newman, pada abad ke-19, berkata bahawa orang-orang yang menyerang Gereja Katolik hanya mampu menunjukkan seperti Galileo, yang bagi banyak pihak tidaklah membuktikan adanya oposisi Gereja terhadap [[ilmu pengetahuan]] kerana justru banyak rohaniwan Katolik pada masa itu. yang didorong oleh Gereja untuk meneruskan penyelidikan mereka.<ref>{{cite web |title=Bagaimana Gereja Katolik Membina Tamadun Barat |url=http://www.catholiceducation.org/articles/history/world/wh0101.html |publisher =Pusat Sumber Pendidikan Katolik |year=2005 |month=Mei}}</ref> Saat ini, Gereja Katolik telah mengkritik ajarannya bahawa penelitian [[sel induk]] [[embrio]] manusia (embrionik stem cell research) merupakan suatu bentuk dari eksperimentasi pada manusia, dan membunuh seorang manusia, dengan alasan bahwa ajaran ini menghalangi penelitian. ilmiah. Gereja Katolik sebaliknya berpendapat bahawa kemajuan dalam ilmu pengobatan dapat terjadi tanpa perlu ada penghancuran manusia (yang masih dalam tahap kehidupan embrio); misalnya, dengan menggunakan sel induk dewasa (sel stem dewasa) atau sel induk tali pusat (sel stem umbilical) sebagai ganti sel induk embrio. === Alam Seni === ==== Seni Visual ==== [[Berkas:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|jmpl|ka|[[Mona Lisa]] karya [[Leonardo da Vinci]], yang menurut beberapa penulis, merupakan ilustrasi daripada suka cita Kristiani. ]] Beberapa ahli sejarah menilai Gereja Katolik berjasa atas kegemilangan dan keagungan seni Barat. Mereka mengacu pada perlawanan gereja terhadap ikonoklasme (suatu gerakan yang menentang penggambaran visual dari yang ilahi), kerana Gereja dalam membina gedung-gedung yang menyokong peribadatan, kutipan ayat Alkitab oleh [[Agustinus dari Hippo]] - dari [[Kitab Kebijaksanaan Salomo|Kitab Kebijaksanaan]] 11:20 (Allah "menyuruh segala sesuatu yang diukur, dihitung, dan ditimbang") yang menuntun kepada pembinaan-konstruksi geometri dari arsitektur [[Gothik]], sistem-sistem ilmiah yang koheren dari kaum Skolastik yang disebut ''[[ Summa Theologiae]]'' yang memengaruhi tulisan-tulisan yang konsisten secara ilmiah daripada [[Dante Alighieri]], teologi penciptaan dan sakramental Gereja yang telah mengembangkan suatu imajinasi Katolik yang memengaruhi para penulis seperti [[J. RR Tolkien]],<ref>{{cite web |title=Imaginasi Katolik Tolkien |url=http://www.crisismagazine.com/november2001/feature7.htm |last=Boffetti |first=Jason |year=2001 |month =November |kerja=Majalah Krisis |penerbit=Kumpulan Penerbitan Morley |access-date=2007-01-06 |archive-date=2006-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/ 20060821111145/http://www.crisismagazine.com/november2001/feature7.htm |dead-url=yes }}</ref> [[CS Lewis]], dan [[William Shakespeare]],<ref>{{cite web |title=Jaminan iman: Bagaimana Katolik Was Shakespeare? Betapa Katolik Lakonnya? |url=http://www.crisismagazine.com/julaug2002/feature4.htm |last=Voss |first=Paul J. |year=2002 |month=July |work=Crisis Magazine |publisher=Morley Publishing Group |access- date=2007-01-06 |archive-date=2011-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222065053/http://www.crisismagazine.com/julaug2002/feature4. htm |dead-url=yes }}</ref> dan akhirnya, perlindungan yang diberikan kepada paus pada masa Renaissance bagi karya-karya agung para seniman Katolik seperti [[Michelangelo]], [[Raphael]], [[Gian Lorenzo Bernini |Bernini]], Borromini, dan [[Leonardo da Vinci]]. ==== Seni Muzik ==== Dalam muzik, sami Katolik mengembangkan bentuk pertama notasi muzik Barat moden untuk menyeragamkan liturgi di seluruh Gereja di seluruh dunia,<ref name="Hall100">{{cite book |last1=Hall |first1=John R. |last2=Battani |first2=Marshall |last3=Neitz |first3=Mary Jo |title=Sociology On Culture |date=2004 |publisher=[[Taylor & Francis]] |isbn=9781134452378}}</ref>{{rp|100}} dan kumpulan muzik keagamaan yang besar telah digubah untuknya sepanjang zaman. Ini membawa terus kepada kemunculan dan perkembangan muzik klasik Eropah, dan banyak derivatifnya. Gaya [[Barok]], yang merangkumi muzik, seni dan seni bina, amat digalakkan oleh Gereja Katolik pasca Reformasi kerana bentuk sedemikian menawarkan cara ekspresi keagamaan yang menggetarkan dan emosional, bertujuan untuk merangsang semangat keagamaan.<ref name="Murray45">{{cite book |last1=Murray |first1=Chris |title=Dictionary of the Arts |date=1997 |publisher=Brockhampton Press |isbn=9781860195020 |url=https://archive.org/details /dictionaryofarts00broc }}</ref>{{rp|45}} Senarai komposer Katolik dan muzik suci Katolik yang mempunyai tempat yang menonjol dalam budaya Barat adalah luas, tetapi termasuk [[Ludwig van Beethoven]]'s ''[[Ode to Joy]]''; [[Wolfgang Amadeus Mozart]]'s ''[[Ave Verum Corpus]]''; [[Franz Schubert]]'''[[Ave Maria]]'', [[César Franck]]'s ''[[Panis angelicus]]'', dan [[Antonio Vivaldi]]'s ''[ [Gloria (Vivaldi)|Gloria]]''. === Karya sastera === Puisi epik orang Itali [[Dante]] dan ''[[Komedi Ilahi]]'' akhir [[Zaman Pertengahan]] juga dianggap sangat berpengaruh. Negarawan dan ahli falsafah Inggeris, [[Thomas More]], menulis karya mani [[Utopia (buku)|Utopia]] pada tahun 1516. [[St Ignatius Loyola]], seorang tokoh penting dalam kontra-reformasi Katolik, ialah pengarang buku meditasi berpengaruh yang dikenali sebagai [[Latihan Rohani Ignatius of Loyola|Latihan Rohani]]. === Perkembangan Ekonomi === Francisco de Vitoria, pelajar [[Thomas Aquinas]] dan seorang pemikir Katolik yang mengkaji hak asasi manusia orang asli yang dijajah, diiktiraf oleh [[PBB]] sebagai bapa undang-undang antarabangsa, dan kini juga diiktiraf oleh ahli sejarah ekonomi dan demokrasi sebagai peneraju utama bagi demokrasi Barat dan pecutan ekonomi.<ref>{{cite web |title=Analisis Falsafah dan Sejarah Demokrasi Moden, Kesaksamaan dan Kebebasan Di Bawah Pengaruh Kristian |url= http:// www.catholiceducation.org/articles/politics/pg0010.html |last=de Torre |first=Fr. Joseph M. |year=1997 |publisher=Pusat Sumber Pendidikan Katolik}}</ref> [[Joseph Schumpeter]], seorang ahli ekonomi abad ke-20, menunjuk kepada golongan skolastik, apabila dia menulis bahawa, "mereka layak lebih daripada mana-mana kumpulan lain untuk dipanggil 'pengasas' ekonomi saintifik."<ref> {{cite book|title=Sejarah Analisis Ekonomi|url=https://archive.org/details/dli.ernet.505700|last=Schumpeter|first=Joseph|year=1954|publisher=Allen & Unwin|location= London}} </ref> Ahli ekonomi dan ahli sejarah lain, seperti Raymond de Roover, Marjorie Grice-Hutchinson dan Alejandro Chafuen, juga telah mengeluarkan kenyataan yang sama. Sejarawan Paul Legutko dari [[Universiti Stanford]] mengatakan bahawa Gereja Katolik "berada di tengah-tengah perkembangan nilai, idea, sains, undang-undang, dan institusi yang membentuk apa yang kita panggil tamadun Barat."<ref>{ { cite web |title=Semakan ''Bagaimana Gereja Katolik Membina Tamadun Barat'' oleh Thomas Woods, Jr. |url=http://www.nrbookservice.com/products/bookpage.asp?prod_cd=c6664 |work=Perkhidmatan Buku Semakan Nasional |accessdate=2006-09-16 |archive-date=2006-08-22 |archive- url=https://web.archive.org/web/20060822150152/http://www.nrbookservice.com/products/BookPage.asp?prod_cd=c6664 |dead-url=yes }}</ref> == Sosial == {{Utama|Ajaran sosial Katolik}} [[Ajaran sosial Katolik]], mencerminkan keprihatinan yang ditunjukkan oleh Yesus terhadap orang miskin, memberikan penekanan yang berat pada [[kerja belas kasihan jasmani]] dan [[kerja belas kasihan rohani]], iaitu sokongan dan keprihatinan terhadap orang sakit. , orang miskin dan orang yang menderita.<ref>{{cite CE1913| wstitle = Kerja-kerja Kerahiman Korporal dan Rohani | pertama = Yusuf | last = Delany }}</ref><ref name="Compendium of the CCC, 388">{{cite web |url=https://www.vatican.va/archive/compendium_ccc/documents/archive_2005_compendium-ccc_en.html #Mans%20Vocation:%20Life%20in%20the%20Spirit |title=''Compendium of the CCC'', 388 |publisher=Vatican.va |access-date=30 Jun 2011}}</ref> Ajaran Gereja memerlukan keutamaan [[pilihan untuk orang miskin]] manakala undang-undang kanun menetapkan bahawa "Umat Kristian juga diwajibkan untuk mempromosikan [[keadilan sosial]] dan, mengingati perintah Tuhan, untuk membantu orang miskin."<ref name= "Cann22">{{cite web |url=https://www.vatican.va/archive/ENG1104/__PU.HTM |title=Canon 222 §&nbsp;2 |website=1983 Code of Canon Law |publisher=Vatican. va |access-date=12 Februari 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192100/https://www.vatican.va/archive/ENG1104/__PU. HTM |archive-date=3 Mac 2016}}</ref> Asasnya secara meluas dianggap telah diletakkan oleh surat ensiklik Pope Leo XIII 1891 ''[[Rerum novarum ]]'' yang menjunjung hak dan maruah buruh dan hak pekerja untuk menubuhkan kesatuan sekerja. Ajaran Katolik mengenai seksualiti memerlukan amalan [[kemurnian]], dengan tumpuan untuk mengekalkan integriti rohani dan jasmani manusia. Perkahwinan dianggap satu-satunya konteks yang sesuai untuk aktiviti seksual.<ref name="2337_">{{Cite CCC|2.1|2337,2349|quote='Orang harus memupuk [kesucian] dengan cara yang sesuai dengan keadaan kehidupan mereka . Ada yang mengaku dara atau membujang yang disucikan yang membolehkan mereka menyerahkan diri mereka kepada Tuhan sahaja dengan hati yang tidak berbelah bahagi dengan cara yang luar biasa. Yang lain hidup mengikut cara yang ditetapkan untuk semua oleh undang-undang moral, sama ada mereka sudah berkahwin atau bujang.' (CDF, ​​''[[Persona humana]]'' 11.) Orang yang sudah berkahwin dipanggil untuk menjalani kesucian suami isteri; yang lain mengamalkan kesucian dalam penahanan: 'Terdapat tiga bentuk kesucian kesucian: yang pertama ialah suami isteri, yang kedua janda, dan yang ketiga dari anak dara. Kami tidak memuji seorang pun daripada mereka kecuali yang lain. … Inilah yang menjadikan kekayaan disiplin Gereja.' (St. Ambrose, De viduis 4,23:PL 16,255A.)}}</ref> Ajaran gereja tentang seksualiti telah menjadi isu kontroversi yang semakin meningkat, terutamanya selepas penutupan Majlis Vatikan Kedua, akibat perubahan sikap budaya dalam dunia Barat digambarkan sebagai [[revolusi seksual]]. Gereja juga telah menangani pengurusan persekitaran semula jadi, dan hubungannya dengan ajaran sosial dan teologi yang lain. Dalam dokumen ''[[Laudato si']]'', bertarikh 24 Mei 2015, Pope Francis mengkritik [[kepenggunaan]] dan [[pembangunan berlebihan|pembangunan tidak bertanggungjawab]], dan merungut [[kemerosotan alam sekitar]] dan [[global pemanasan]].<ref name="NYT">{{cite news|first1=Jim|last1=Yardley|first2=Laurie|last2=Goodstein|url=https://www.nytimes.com/2015/06/19 /world/europe/pope-francis-in-sweeping-encyclical-calls-for-swift-action-on-climate-change.html|title=Pope Francis, dalam Encyclical Sweeping, Menyeru Tindakan Pantas terhadap Perubahan Iklim|work= The New York Times|date=18 Jun 2015}}</ref> Paus menyatakan kebimbangan bahawa pemanasan planet ini adalah gejala masalah yang lebih besar: sikap acuh tak acuh dunia maju terhadap kemusnahan planet ini ketika manusia mengejar jangka pendek keuntungan ekonomi.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/06/29/opinion/the-popes-ecological-vow.html|title=The Pope's Ecological Vow|first= Paul|last=Vallely|author-link=Paul Vallely|date=28 Jun 2015|access-date=29 Jun 2015}}</ref> === Komuniti Gereja === === Keseksualan === {{Anchor|kesucian dan perkahwinan}} {{Utama|Teologi Katolik tentang seksualiti|Teologi Katolik tubuh|Perkahwinan dalam Gereja Katolik}} [[Fail:Hans Memling - Alegori dengan Seorang Dara - WGA14896.jpg|ibu jari|kiri|tegak=0.9|Allegori kesucian oleh Hans Memling]] <!--disalin daripada artikel kesucian 22 Mei 2016--> Gereja Katolik menyeru semua ahli untuk mengamalkan [[kemurnian]] mengikut keadaan mereka dalam kehidupan. Kesucian termasuk [[Kesederhanaan (kebaikan)|kesederhanaan]], [[Disiplin|penguasaan diri]], pertumbuhan peribadi dan budaya, dan [[anugerah ilahi]]. Ia memerlukan menahan diri daripada [[nafsu]], [[lancap]], [[zina]], [[pornografi]], [[pelacuran]] dan [[rogol]]. Kesucian bagi mereka yang belum berkahwin memerlukan hidup dalam [[pantang seksual|kontinjen]], menahan diri daripada aktiviti seksual; mereka yang telah berkahwin dipanggil untuk kesucian suami isteri.<ref>{{Cite CCC|2.1|2332|quote=Seksualiti mempengaruhi semua aspek peribadi manusia dalam kesatuan tubuh dan jiwanya. Ia terutamanya melibatkan afektif, keupayaan untuk mengasihi dan melahirkan anak, dan secara lebih umum kebolehan untuk membentuk ikatan perhubungan dengan orang lain.}}</ref> Dalam ajaran gereja, aktiviti seksual dikhaskan kepada pasangan suami isteri, sama ada dalam [[Perkahwinan dalam Gereja Katolik|perkahwinan sakramen]] di kalangan orang Kristian atau dalam [[perkahwinan semulajadi]] di mana satu atau kedua-dua pasangan tidak dibaptis. Malah dalam hubungan percintaan, terutamanya [[pertunangan kepada perkahwinan]], pasangan dipanggil untuk mengamalkan sifat menahan diri, untuk menguji rasa hormat dan kesetiaan bersama.<ref>{{Cite CCC|2.1|2348-2350}}</ref> Kesucian dalam perkahwinan memerlukan khususnya kesetiaan suami isteri dan melindungi kesuburan perkahwinan. Pasangan mesti memupuk kepercayaan dan kejujuran serta keintiman rohani dan jasmani. Aktiviti seksual mesti sentiasa terbuka kepada kemungkinan hidup;<ref>{{cite web|url=http://www.diocesehelena.org/offices-and-ministries/pastoral-renewal-services/fertility-awareness/church- teaching-about-contraception/|title=Church teaching about contraception|publisher=[[Roman Catholic Diocese of Helena]]|access-date=19 Disember 2014}}</ref> gereja memanggil ini sebagai kepentingan prokreasi. Ia juga mesti sentiasa membawa pasangan bersama-sama dalam cinta; gereja memanggil ini sebagai kepentingan kesatuan.<ref>{{cite web|url=https://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_25071968_humanae-vitae_en.html|title=Humanae Vitae|tarikh =25 Julai 1968|work=vatican.va|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303114045/https://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/ensiklik /documents/hf_p-vi_enc_25071968_humanae-vitae_en.html|archive-date=3 Mac 2011}}</ref> [[Kontrasepsi]] dan [[Ajaran Katolik tentang moral seksual#Ajaran tentang subjek tertentu|amalan seksual]] yang lain tidak dibenarkan, walaupun kaedah [[perancang keluarga semulajadi]] dibenarkan untuk memberikan jarak yang sihat antara kelahiran, atau menangguhkan kanak-kanak atas alasan yang adil.<ref>{{Cite CCC|2.1|2364-2372}}</ref> Pope Francis berkata pada 2015 bahawa dia bimbang bahawa gereja telah semakin "taasub" dengan isu seperti [[pengguguran] ], [[perkahwinan sesama jantina]] dan [[perancang kehamilan]] dan telah mengkritik Gereja Katolik kerana meletakkan [[Dogma dalam Gereja Katolik|dogma]] sebelum [[Amal (kebajikan)|cinta]], dan kerana mengutamakan doktrin moral mengenai membantu golongan miskin dan terpinggir.<ref>{{cite web|url=https://www.americamagazine.org/faith/2013/09/30/big-heart-open-god-interview-pope-francis |title=A Big Heart Open to God: Temu bual dengan Pope Francis|laman web=[[America (majalah)|Amerika]]|date=30 September 2013|access-date=16 Februari 2021|language=ms}}</ ref><ref>{{cite news|url=https://w ww.nytimes.com/2013/09/20/world/europe/pope-bluntly-faults-churchs-focus-on-gays-and-abortion.html|title=Pope Kata Gereja 'Obses' Dengan Gay, Pengguguran dan Kawalan Kelahiran|newspaper=The New York Times|date=20 September 2013}}</ref> ====Perceraian dan pengisytiharan batal==== {{Utama|Pengisytiharan batal}} {{further|Undang-undang perceraian mengikut negara}} Undang-undang kanun tidak membuat peruntukan untuk perceraian antara individu yang dibaptis, kerana perkahwinan sakramen yang sah dan disempurnakan dianggap sebagai ikatan seumur hidup.<ref>{{Cite CCC|2.1|1640|quote=Oleh itu ikatan perkahwinan telah ditetapkan oleh Tuhan sendiri sedemikian rupa sehingga perkahwinan yang dibuat dan disempurnakan antara orang yang dibaptis tidak boleh dibubarkan. Ikatan ini, yang terhasil daripada tindakan manusia bebas pasangan suami isteri dan penyempurnaan perkahwinan mereka, adalah realiti, dan seterusnya tidak boleh ditarik balik, dan menimbulkan perjanjian yang dijamin oleh kesetiaan Tuhan. Gereja tidak mempunyai kuasa untuk menentang watak hikmat ilahi ini. (Cf. [[Kod Hukum Kanun 1983]], boleh. [http://www.catholicdoors.com/misc/marriage/canonlaw.htm 1141])}}</ref> Walau bagaimanapun, pengisytiharan batal mungkin diberikan apabila bukti dikemukakan bahawa syarat-syarat penting untuk melangsungkan perkahwinan yang sah tidak wujud sejak awal—dengan kata lain, perkahwinan itu tidak sah kerana beberapa halangan. Pengisytiharan batal, biasanya dipanggil pembatalan, ialah penghakiman di pihak [[tribunal gerejawi]] yang menentukan bahawa perkahwinan telah dicuba secara tidak sah.<ref>{{Cite CCC|2.1|1625–1632|quote=Untuk ini sebab (atau atas sebab-sebab lain yang menjadikan perkahwinan itu terbatal dan tidak sah) Gereja, selepas pemeriksaan keadaan oleh tribunal gerejawi yang berwibawa, boleh mengisytiharkan pembatalan perkahwinan, iaitu, bahawa perkahwinan itu tidak pernah wujud. (Cf. [[Kod Hukum Kanun 1983]] , boleh. [http://www.catholicdoors.com/misc/marriage/canonlaw.htm 1095–1107])}}</ref> Selain itu, perkahwinan dalam kalangan yang belum dibaptis individu boleh dibubarkan dengan kebenaran paus dalam situasi tertentu, seperti keinginan untuk berkahwin dengan seorang Katolik, di bawah [[Keistimewaan Pauline|Pauline]] atau [[keistimewaan Petrine]].<ref name="Gantley">Rev. Mark J. Gantley. [http://www.ewtn.com/vexperts/showmessage.asp?number=410268 "Keistimewaan Petrine atau Pauline"]. Rangkaian Katolik Global EWTN. 3 September 2004. Diakses pada 15 November 2014.</ref><ref name="Doors">"[http://www.catholicdoors.com/misc/marriage/canonlaw.htm Canon 1141–1143]". 1983 Kod Undang-undang Kanun. Catholicdoors.com.</ref> Percubaan untuk berkahwin semula selepas perceraian tanpa pengisytiharan batal meletakkan "pasangan yang berkahwin semula ... dalam situasi perzinaan awam dan kekal". Pasangan yang tidak bersalah yang hidup dalam pantang selepas perceraian, atau pasangan yang hidup dalam pantang selepas perceraian sivil atas sebab yang serius, jangan berbuat dosa.<ref>{{Cite CCC|2.1|2384-2386}}</ref> <!--dari [[Pembatalan (Gereja Katolik)]] 30 Disember 2014 --> Di seluruh dunia, tribunal keuskupan menyelesaikan lebih 49000 kes untuk pembatalan perkahwinan pada tahun 2006. Sepanjang 30 tahun yang lalu, kira-kira 55 hingga 70% pembatalan telah berlaku di Amerika Syarikat. Pertumbuhan dalam pembatalan adalah besar; di Amerika Syarikat, 27,000 perkahwinan telah dibatalkan pada tahun 2006, berbanding dengan 338 pada tahun 1968.<!--end--> Walau bagaimanapun, kira-kira 200,000 perkahwinan Katolik di Amerika Syarikat bercerai setiap tahun; 10&nbsp;juta jumlah {{Sehingga|2006|lc=y}}.<ref name="Soule">{{cite web |last=Soule |first=W. Becket |title=Memelihara Kesucian Perkahwinan |url=http://www.kofc.org/un/en/resources/cis/cis301.pdf |work=2009 |publisher=Knights of Columbus |access-date=6 Januari 2014}}</ref>{{refn |group=nota |Berkenaan dengan perceraian di Amerika Syarikat, menurut Kumpulan Barna, antara semua yang telah berkahwin, 33% telah bercerai sekurang-kurangnya sekali; dalam kalangan penganut Katolik Amerika, 28% (kajian itu tidak mengesan pembatalan agama).<ref>{{cite web |title=Statistik Perkahwinan dan Perceraian Baru Dikeluarkan |date=2008 |url=https://www.barna.org/barna -update/article/15-familykids/42-new-marriage-and-divorce-statistics-released |publisher=Barna Group |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/ 20141219120231/http://www.barna.org/barna-update/article/15-familykids/42-new-marriage-and-divorce-statistics-released |archive-date=19 Disember 2014}}</ref>| }} Perceraian semakin meningkat di beberapa negara yang kebanyakannya Katolik di Eropah.<ref>{{cite web |title=Perceraian meningkat di Eropah Katolik |url=http://religiousconsultation.org/News_Tracker/divorces_rising_in_Catholic_Europe.htm |work=Los Angeles Times |date=24 Mei 2006}}</ref> Di beberapa negara yang kebanyakannya Katolik, hanya dalam beberapa tahun kebelakangan ini perceraian telah diperkenalkan ([[Italy]] (1970), [[Portugal]] (1975), [[Brazil] ]] (1977), [[Sepanyol]] (1981), [[Republik Ireland|Ireland]] (1996), [[Chile ]] (2004) dan [[Malta]] (2011)), manakala [[Filipina]] dan Vatican City tidak mempunyai prosedur untuk bercerai. ([[Filipina]], bagaimanapun, membenarkan perceraian bagi orang Islam.) ===={{anchor|Jantina dan kontraseptif|pantang hamil}}Kontraseptif==== {{Utama|Pandangan Kristian tentang kawalan kelahiran#Katolik}} {{lihat juga|Gereja Katolik dan HIV/AIDS|Respon agama terhadap teknologi pembiakan berbantu#Katolik}} [[Fail:Paulaudenece1977.jpg|thumb]]<!--disalin daripada [[Humanae vitae] ] pada 22 Mei 2016--> Gereja mengajar bahawa [[Reproduksi manusia#Kopulation|persetubuhan]] hendaklah hanya berlaku antara seorang lelaki dan wanita yang berkahwin antara satu sama lain, dan hendaklah tanpa menggunakan [[kawalan kelahiran]] atau [[pantang hamil]] . Dalam ensikliknya ''[[Humanae vitae]]''<ref name="humanae"><nowiki>{{cite web|last=Paul VI|first=Pope|title=Humanae vitae|publisher=Vatican|year=1968|url= </nowiki>https://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_25071968_humanae-vitae_en.html|access-date=2 Februari 2008|url-status=dead|archive-url=https://web. archive.org/web/20110303114045/https://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_25071968_humanae-vitae_en.html|archive-date=3 Mac 2011}6}</ref> , [[Paus Paul VI]] dengan tegas menolak semua kontrasepsi, sekali gus bercanggah dengan para penentang dalam gereja yang melihat [[pil perancang keluarga]] sebagai kaedah kontrasepsi yang dibenarkan secara etika, walaupun dia membenarkan peraturan kelahiran melalui perancangan keluarga semula jadi. . Ajaran ini diteruskan terutamanya oleh [[John Paul II]] dalam ensikliknya ''[[Evangelium Vitae]]'', di mana dia menjelaskan pendirian gereja tentang kontrasepsi, [[Gereja Katolik dan pengguguran|pengguguran]] dan [[euthanasia] ]] dengan mengutuk mereka sebagai sebahagian daripada "budaya kematian" dan sebaliknya menyeru "[[budaya hidup]]".{{sfn|Bokenkotter|2004|pp=27, 154, 493–494}} Ramai penganut Katolik Barat telah menyuarakan ketidaksetujuan yang ketara dengan ajaran gereja tentang kontrasepsi.<ref>Ringkasan dan pernyataan semula perbahasan boleh didapati di Roderick Hindery. "Evolusi Kebebasan sebagai Katolik dalam Etika Katolik." ''Kebimbangan, Rasa Bersalah, dan Kebebasan''. Eds. Benjamin Hubbard dan Brad Starr, UPA, 1990.</ref> [[Catholics for Choice]], kumpulan pelobi politik yang tidak dikaitkan dengan Gereja Katolik, menyatakan pada tahun 1998 bahawa 96% wanita Katolik AS telah menggunakan kontraseptif di beberapa tempat. titik dalam kehidupan mereka dan 72% penganut Katolik percaya bahawa seseorang itu boleh menjadi seorang Katolik yang baik tanpa mematuhi ajaran gereja tentang kawalan kelahiran.<ref name="cath_choice">{{cite web|url=http://www.catholicsforchoice. org/topics/prevention/documents/1998amatterofconsciece.pdf|title=A Matter of Conscience: Catholics on Contraception|access-date=1 Oktober 2006|author=Catholics for a Choice|year=1998|url-status=dead|archive- url=https://web.archive.org/web/20061011221417/http://www.catholicsforchoice.org/topics/prevention/documents/1998amatterofconsciece.pdf|archive-date=11 Oktober 2006}}</ref> Gunakan kaedah perancangan keluarga semula jadi dalam kalangan penganut Katolik Amerika Syarikat kononnya adalah rendah, walaupun bilangannya tidak dapat diketahui dengan pasti.{{refn |group=nota |Mengenai penggunaan [[perancang keluarga semulajadi]], pada tahun 2002, 24% daripada penduduk AS dikenal pasti sebagai Katolik,<ref name="adherents">[https://web.archive.org/web/19990508224844/http://www. adherents.com/rel_USA.html Kumpulan Keagamaan Terbesar di Amerika Syarikat]. Diakses pada 13 November 2005.</ref> tetapi menurut kajian 2002 oleh [[Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit]], orang Amerika yang aktif secara seksual mengelak kehamilan, hanya 1.5% menggunakan NFP.<ref name="cdc"> {{cite journal|last=Chandra|first=A.|author2=Martinez GM|author3=Mosher WD|author4=Abma JC|author5=Jones J.|title=Kesuburan, Perancang Keluarga dan Kesihatan Reproduktif Wanita AS: Data Daripada Tinjauan Kebangsaan Pertumbuhan Keluarga 2002|publisher=Pusat Statistik Kesihatan Kebangsaan|journal=Vital and Health Statistics|volume=23|issue=25|year=2005|url=https://www.cdc.gov/nchs/ data/series/sr_23/sr23_025.pdf|access-date=20 Mei 2007}} Lihat Jadual 56.</ref>|}} Memandangkan penyedia kesihatan Katolik adalah antara penyedia perkhidmatan terbesar kepada pesakit [[HIV/AIDS] ] di seluruh dunia, terdapat kontroversi yang ketara di dalam dan di luar gereja berkenaan penggunaan kondom sebagai cara mengehadkan jangkitan baharu, kerana penggunaan [[kondom]] lazimnya merupakan penggunaan kontraseptif yang dilarang.<ref name="CNS.A IDS">{{cite news|title=Paus bercakap mengenai kondom|work=The Catholic Leader|agency=CNS|url=http://catholicleader.com.au/news/pope-speaks-out-on-condoms_45117| date=29 Mac 2009|access-date=27 Mac 2017|quote=Pengisytiharan Pope Benedict XVI bahawa pengedaran kondom hanya meningkatkan masalah AIDS adalah yang terbaru dan salah satu kenyataan yang paling kuat dalam perdebatan hangat di dalam gereja… dia ditanya sama ada pendekatan gereja terhadap pencegahan AIDS—yang tertumpu terutamanya kepada tanggungjawab seksual dan menolak kempen kondom—adalah tidak realistik dan tidak berkesan… Paus tidak menyentuh persoalan khusus sama ada dalam keadaan tertentu penggunaan kondom adalah haram secara moral atau haram dalam pencegahan AIDS, dan isu yang masih dalam kajian oleh ahli teologi Vatican.}}</ref> Begitu juga, Gereja Katolik menentang [[inseminasi buatan]] tidak kira sama ada ia homolog (daripada suami) atau heterolog (daripada [[pendermaan sperma|penderma]]) dan [[persenyawaan in vitro]] (IVF), dengan mengatakan bahawa proses buatan menggantikan cinta dan perbuatan suami isteri.<ref>{{cite journal|journal=Medical News Today|url=http://www.medicalnewstoday.com/articles/38686.php|title=Pope Benedict XVI Mengisytiharkan Embrio Yang Dibangunkan Untuk Persenyawaan In Vitro Mempunyai Hak Untuk Hidup|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081229164506/http://www.medicalnewstoday.com/articles|archive-date=2008-12-29|access-date=2021-11-07}}</ref> Selain itu, ia menentang IVF kerana ia mungkin menyebabkan pelupusan embrio; Katolik percaya embrio ialah individu dengan [[jiwa]] yang mesti diperlakukan sedemikian.<ref>Allen, John L., ''The Future Church: How Ten Trends are Revolutionizing the Catholic Church'', hlm. 223.</ref> Atas sebab ini, gereja juga menentang [[Gereja Katolik dan pengguguran|pengguguran]].<ref>{{cite web|url=https://www.usccb.org/issues-and-action /human-life-and-dignity/abortion/respect-for-unborn-human-life|title=Respect for Unborn Human Life: The Church's Constant Teaching|publisher=[[United States Conference of Catholic Bishops]]|author=USCCB Jawatankuasa Aktiviti Pro-Life|access-date=14 Oktober 2021}}</ref> Disebabkan pendirian anti-pengguguran, sesetengah penganut Katolik menentang menerima vaksin yang diperoleh daripada sel-sel janin yang diperoleh melalui pengguguran. Pada 21 Disember 2020, dan mengenai [[vaksin COVID-19|vaksinasi COVID-19]], [[Kongregasi untuk Ajaran Iman]] mengeluarkan dokumen yang menyatakan bahawa "secara moral diterima untuk menerima vaksin Covid-19 yang telah menggunakan talian sel daripada janin yang digugurkan dalam proses penyelidikan dan pengeluaran mereka" apabila tiada vaksin alternatif tersedia, kerana "kewajipan moral untuk mengelakkan kerjasama material pasif sedemikian tidak wajib jika terdapat bahaya besar, seperti penyebaran yang tidak dapat dibendung daripada agen patologi yang serius."<ref>{{Cite journal|date=1 Mei 2019|title=Pontifical Academy for Life Statement: Refleksi Moral tentang Vaksin yang Disediakan daripada Sel yang Diperolehi daripada Janin Manusia yang Digugurkan|url=https://doi.org/ 10.1177/0024363919855896|journal=[[The Linacre Quarterly]]|language=ms|volume=86|issue=2–3|pages=182–187|doi=10.1177/00243683916|9sc3683916|9sc35839198|9sc3583916|6sc3583916|9sc3558391986550pm pmid=32431408}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|author=[[Jemaah untuk Ajaran Iman]]|date=21 Disember 2020|title=Nota tentang moral penggunaan beberapa vaksin anti-Covid-19 (21 Disember 2020)|url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20201221_nota-vaccini-anticovid |access-date=23 Jun 2021|laman web=[[Holy See|Vatikan]]}}</ref> Dokumen itu menyatakan bahawa menerima vaksin tidak merupakan pengesahan amalan pengguguran, dan bahawa "moraliti vaksinasi bergantung bukan sahaja berkewajipan untuk melindungi kesihatan diri sendiri, tetapi juga berkewajipan untuk mengejar kebaikan bersama."<ref name=":0" /> Dokumen itu memberi amaran selanjutnya:<blockquote>Mereka yang, walau bagaimanapun, atas alasan hati nurani , vaksin menolak yang dihasilkan dengan talian sel daripada janin yang digugurkan, mesti melakukan yang terbaik untuk mengelakkan, dengan cara profilaksis lain dan tingkah laku yang sesuai, menjadi kenderaan untuk penghantaran agen berjangkit. Khususnya, mereka mesti mengelakkan sebarang risiko kepada kesihatan mereka yang tidak boleh diberi vaksin atas sebab perubatan atau lain-lain, dan mereka yang paling terdedah.<ref name=":0" /></blockquote> ====Homoseksualiti==== {{Utama|Homoseksualiti dan Gereja Katolik}} Gereja Katolik juga mengajar bahawa "perbuatan homoseksual" adalah "bertentangan dengan undang-undang semula jadi", "perbuatan kebejatan besar" dan "dalam keadaan apa pun ia tidak boleh diluluskan", tetapi orang yang mengalami kecenderungan homoseksual mesti diberikan penghormatan dan maruah.< ref name="ccc2357-2359">{{Cite CCC|2.1|2357–2359}}</ref> Menurut ''[[Catechism of the Catholic Church]]'', {{quote|text=Bilangan lelaki dan wanita yang mempunyai kecenderungan homoseksual yang mendalam tidak boleh diabaikan. Kecenderungan ini, yang secara objektif tidak teratur, membentuk bagi kebanyakan mereka percubaan. Mereka mesti diterima dengan hormat, belas kasihan, dan kepekaan. Setiap tanda diskriminasi yang tidak adil dalam hal mereka harus dielakkan… Orang homoseksual dipanggil untuk kesucian. Dengan kebaikan penguasaan diri yang mengajar mereka kebebasan dalaman, kadang-kadang dengan sokongan persahabatan yang tidak berminat, melalui doa dan rahmat sakramen, mereka boleh dan harus secara beransur-ansur dan tegas mendekati kesempurnaan Kristian.<ref name="ccc2357-2359" /> }} Bahagian ''Katekismus'' ini dipetik oleh Pope Francis dalam wawancara akhbar 2013 di mana dia berkata, apabila ditanya tentang seorang individu: {{quote|text=Saya fikir apabila anda berjumpa dengan orang seperti ini [individu yang ditanya tentangnya], anda mesti membezakan antara fakta seseorang itu gay daripada fakta menjadi lobi, kerana lobi, semua tidak baik. Ini teruk. Jika seseorang itu gay dan mencari Tuhan dan berkehendak baik, siapalah saya untuk menghakimi mereka?<ref>{{cite web|url=http://www.catholicnewsagency.com/news/full-transcript-of- paus-in-flight-press-remarks-released/|title=Transkrip penuh kenyataan akhbar dalam penerbangan Pope dikeluarkan|publisher=Catholic News Agency|date=5 Ogos 2013|access-date=12 Oktober 2013}}</ref >}} Kenyataan ini dan lain-lain yang dibuat dalam temu bual yang sama dilihat sebagai perubahan dalam nada, tetapi tidak dalam intipati ajaran gereja,<ref>{{cite news |url=http://religion.blogs.cnn. com/2013/07/29/popes-remarks-on-gay-a-shift-in-tone-not-substance/ |publisher=CNN |title=Pope on gay: Perubahan nada, bukan substansi |date=29 Julai 2013}}</ref> yang merangkumi penentangan terhadap [[perkahwinan sesama jantina]].<ref name="1601_05">{{Cite CCC|2.1|1601–1605}}</ref> [[dissent] tertentu ]ing kumpulan-kumpulan Katolik [[Penolakan ajaran Katolik tentang homoseksual|menentang kedudukan Gereja Katolik]] dan berusaha untuk mengubahnya.<ref>Sumber mengenai penentangan terhadap pendirian gereja mengenai [[Homoseksual dan Gereja Katolik|homoseksual]] : *{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/news/world/pope-denounces-gay-marriage-annual-xmas-message-article-1.1225960|title=Pope Benedict mengecam perkahwinan gay semasa mesej Krismas tahunannya|last=Kuruvilla|first=Carol|date=22 December 2012|work=NY Daily News|location=New York}} *{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1982/09/26/us/around-the-nation-catholic-group-provokes-debate-on-homosexuals.html|title=Kumpulan Katolik Menimbulkan Perdebatan Mengenai Homoseksual|date=26 September 1982|access-date=4 Mei 2010|work=The New York Times}} *{{cite web|url=http://www.boulderdailycamera.com/livingarts/religion/25pgay.html|title=Skandal penyalahgunaan membawa kepada perdebatan gereja mengenai homoseksual|date=25 Mei 2002|work=Boulder Daily Camera|archive-url=https://web.archive.org/web/20040105055504/http://www.boulderdailycamera.com/livingarts/religion/25pgay.html|access-date=5 Disember 2011|pengarang=Rachel Zoll|archive- tarikh=5 Januari 2004}} *{{cite web|url=http://www.starobserver.com.au/news/2008/07/08/wyd-site-limits-gay-debate/533|title=WYD site had gay debate|date=8 Julai 2008|work=Star Observer|access-date=5 Disember 2011}}</ref> ==={{anchor|Wanita dan pendeta}}Perintah suci dan wanita=== {{Utama|Pentahbisan wanita dalam Gereja Katolik|Wanita dalam Gereja Katolik}} Wanita dan lelaki beragama terlibat dalam pelbagai pekerjaan, daripada solat renungan, mengajar, menyediakan penjagaan kesihatan, hingga bekerja sebagai mubaligh.<ref name=nunsworldwide/><ref name="news.bbc.co.uk">{ {cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7227629.stm|title=Europe - Biarawati dan sami Katolik merosot|work=BBC News|tarikh=5 Februari 2008|akses -date=12 Mac 2013}}</ref> Walaupun [[Perintah Suci]] dikhaskan untuk lelaki, [[Gereja Katolik dan wanita|wanita Katolik]] telah memainkan pelbagai peranan dalam kehidupan gereja, dengan institut agama menyediakan ruang formal untuk penyertaan mereka dan [[biara]] menyediakan ruang untuk pemerintahan sendiri, doa dan pengaruh mereka selama berabad-abad. [[Saudara perempuan yang beragama]] dan [[b.a.w]] telah terlibat secara meluas dalam membangunkan dan menjalankan rangkaian perkhidmatan kesihatan dan pendidikan gereja di seluruh dunia.<!--perhatikan sumber asal tidak sepadan dengan kandungan, ini merangkumi sebahagian besar kandungan.-- ><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/08/21/us/21nuns.html|work=[[The New York Times]]|first=Kevin|last= Sack|title=Nuns, 'Baka Mati', Pudar Daripada Peranan Kepimpinan di Hospital Katolik|date=20 Ogos 2011}}</ref> Usaha menyokong [[doktrin Gereja Katolik mengenai pentahbisan wanita|pentahbisan wanita]] kepada keimamatan membawa kepada beberapa keputusan oleh Kuria Rom atau paus menentang cadangan itu, seperti dalam ''[[Inter Insigniores|Deklarasi mengenai Persoalan Penerimaan Wanita ke Imamat Pelayanan]]'' (1976), ''[[Mulieris Dignitatem]]'' (1988) dan ''[[Ordinatio sacerdotalis]]'' (1994). Menurut keputusan terbaru, yang ditemui dalam ''Ordinatio sacerdotalis'', [[Paus John Paul II]] menegaskan bahawa Gereja Katolik "tidak menganggap dirinya diberi kuasa untuk menerima wanita dalam pentahbisan imam".<ref>[https:// www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/apost_letters/1994/documents/hf_jp-ii_apl_19940522_ordinatio-sacerdotalis.html ''Surat Rasul ''Ordinatio Sacerdotalis'' John Paul II kepada Uskup Gereja Katolik mengenai Memesan Pentahbisan Imam kepada Lelaki Sahaja''] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20151125234700/http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/en/ apost_letters/1994/documents/hf_jp-ii_apl_19940522_ordinatio-sacerdotalis.html |date=25 November 2015 }} Hak Cipta 1994 Libreria Editrice Vaticana. Diperoleh pada 25 Mac 2015</ref> Sebagai mengingkari keputusan ini, kumpulan pembangkang seperti [[Pastor Wanita Katolik Rom]] telah melaksanakan upacara yang mereka sahkan sebagai pentahbisan sakramen (dengan, kononnya, seorang uskup Katolik lelaki yang ditahbiskan dalam beberapa contoh pertama) yang , menurut [[undang-undang kanun]], adalah haram dan tidak sah serta dianggap sebagai ''simulasi''<ref name="cann1379">{{cite web|url=https://www.vatican.va/archive/ ENG1104/_P54.HTM|title=Canon 1379|laman web=1983 Kod Undang-undang Canon|publisher=Vatican.va|access-date=17 Ogos 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive .org/web/20121020161758/https://www.vatican.va/archive/ENG1104/_P54.HTM|archive-date=20 Oktober 2012}}</ref> sakramen pentahbisan.<ref name="RCWP ">[http://www.romancatholicwomenpriests.org/ordained.htm "Ordinasi: Respons Berkenaan Dekri Pengusiran"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190201114453/https://www .romancatholicwomenpriests.org/ordained.htm |date=1 Februari 2019 }}. 2011 Roman Catholic Womenpriests-USA, Inc. Diperoleh pada 5 Jun 2011</ref>{{refn |group=nota |Menurut Roman Catholic Womanpriests: <!--quote-->"Pengetua uskup lelaki Roman Katolik yang menahbiskan uskup wanita pertama kami ialah seorang uskup dengan penggantian apostolik dalam Gereja Roman Katolik dalam persekutuan penuh dengan paus."<ref name="RCWP"/><!--endquote-->}} The [[Congregation for the Doctrine of the Faith]] menjawab dengan mengeluarkan kenyataan yang menjelaskan bahawa mana-mana uskup Katolik yang terlibat dalam upacara pentahbisan untuk wanita, serta wanita itu sendiri jika mereka Katolik, secara automatik akan menerima hukuman [[excommunication]] (''[[latae sententiae] ]'', secara harfiah "dengan ayat yang telah digunakan", iaitu secara automatik), memetik kanon 1378 [[undang-undang kanon]] dan undang-undang gereja lain.<ref>{{cite news|url=http://www.catholicnewsagency. com/news/vatican_decrees_excommunication_for_participation_in_ordination_of_women/|title=Vatican dekri pengucilan untuk penyertaan dalam 'penahbisan' wanita|publisher=Catholic News Agency|date=29 Mei 2008|access-date=6 Jun 2011}}</ref> === Keadilan sosial === [[Fail:Doktor di bilik sakit hospital dicetak 1682.jpg|jmpl|Sejarawan hospital Guenter Risse mengatakan bahawa Gereja Katolik mempelopori pembangunan sistem hospital yang bertujuan untuk golongan terpinggir.]] Menurut ahli sejarah hospital Guenter Risse, Gereja Katolik telah menyumbang kepada masyarakat melalui doktrin sosialnya (ajaran sosial Gereja) yang telah membawa para pemimpin untuk mempromosikan keadilan sosial dan dengan menubuhkan sistem hospital di Eropah zaman pertengahan, sistem yang berbeza daripada hospitaliti Yunani. masyarakat dan kewajipan berasaskan keluarga masyarakat Rom. Hospital ini ditubuhkan untuk menyediakan perkhidmatan kepada kumpulan orang tertentu yang dikecualikan kerana kemiskinan, penyakit dan usia tua."<ref>{{cite book|title=Mending Bodies, Saving Souls: A History of Hospitals|url=https : //archive.org/details/mendingbodiessav00riss_997|last=Risse|first=Guenter B|year=1999|month=April|publisher=Oxford University Press|pages=[https://archive.org/details/mendingbodiessav00riss_997/page / n79 59]|id=ISBN 0-19-505523-3}}</ref> James Joseph Walsh menulis tentang sumbangan Gereja Katolik kepada sistem hospital, seperti berikut: <blockquote>Semasa abad ke-13, sejumlah besar hospital [ini] telah didirikan. Bandar-bandar Itali adalah pemimpin pergerakan itu. Milan mempunyai tidak kurang daripada sedozen hospital dan Florence sebelum akhir abad ke-14 mempunyai kira-kira 30 hospital. Sebahagian daripadanya adalah bangunan yang sangat cantik. Di Milan sebahagian daripada bangunan hospital awam telah direka oleh Donato Bramante dan sebahagiannya direka oleh [[Michelangelo]]. "Hospital of the Innocent" di Florence untuk menampung kanak-kanak terbiar adalah permata seni bina. Hospital di Sienna, yang diasaskan sebagai penghormatan kepada [[Katarina of Siena|Santa Katarina of Siena]], telah terkenal sejak penubuhannya. Di seluruh Eropah pergerakan hospital ini tersebar ke mana-mana. [[Rudolf Virchow|Virchow]], Pakar Patologi Jerman yang hebat, dalam artikel mengenai hospital, menunjukkan bahawa setiap bandar Jerman dengan 5000 penduduk mempunyai hospital. Dia menjejaki pergerakan hospital ini kepada [[Pope Innocent III]], dan walaupun bukan penyokong kepausan, Virchow tanpa teragak-agak memberikan pujian tertinggi kepada Paus untuk semua yang telah dilakukannya untuk kebaikan kanak-kanak dan umat manusia yang menderita. .<ref> {{cite book|title=Hutang dunia kepada Gereja Katolik|url=https://archive.org/details/worldsdebttocath0000wals|last=Walsh|first=James Joseph|authorlink=James Joseph Walsh|penerbit= The Stratford Company| pages=[https://archive.org/details/worldsdebttocath0000wals/page/244 244]|year=1924}}</ref></blockquote> Kecantikan dan kecekapan hospital Itali malah memberi inspirasi kepada sesetengah pihak untuk mengkritik Gereja Katolik. Ahli sejarah Jerman [[Ludwig von Pastor]] memetik sekali lagi [[Martin Luther]] yang, semasa dalam perjalanan ke Rom pada musim sejuk 1510-1511, berpeluang melawat beberapa hospital berikut: <blockquote>Di Itali, dia berhujah, hospital didirikan dengan megah, dan sangat mengagumkan bahawa mereka dilengkapi dengan makanan dan minuman yang sangat baik, penjagaan penuh perhatian dan penyembuh yang berpendidikan. Katil dan peralatan tempat tidur bersih, dan dindingnya ditutup dengan lukisan. Apabila pesakit dibawa masuk, pakaiannya ditanggalkan di hadapan seorang notari yang membuat inventori dengan teliti mengenainya, kemudian ia disimpan dengan selamat. "Baju putih" (jubah pesakit) dipakaikan padanya dan dia dibaringkan di atas katil bayi yang selesa, ditutup dengan linen bersih. Dua doktor datang kepadanya, dan pelayan membawakan dia makanan dan minuman dalam gelas bersih, menunjukkan kepadanya semua perhatian yang boleh diberikan oleh seseorang.<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/ books?id =OgSUwBA0M98C&vid=LCCN24012249&dq=volume+V+%22ludwig+pastor%22&jtp=65|title=Sejarah Paus dari Penutupan Zaman Pertengahan (Jilid V)|year=1891|pages=65|terakhir=von Pastor|pertama=Ludwig|penerbit=B. Herder}} rujuk. Luther, Martin. (1967). ''Karya Luther'', Edisi Amerika, 55 jilid. Helmut T. Lehmann, Theodore G. Tappert, editor, [[Concordia Publishing House]] dan Fortress Press, ''Table Talk'', vol. 54, hlm.296, No. 3930, ( direkodkan oleh Anthony Lauterbach, 1 Ogos 1538 ). ISBN 0-8006-0354-0</ref></blockquote> === Hubungan Gereja dan alam Kristian === Walaupun mengaku sebagai Gereja yang diasaskan dan didirikan oleh Yesus, Gereja Katolik mengakui bahawa banyak unsur keselamatan dalam Injil juga terdapat dalam Gereja dan komuniti gerejawi lain. Dokumen [[Konsili Vatikan Kedua]], [[Lumen Gentium]] mengajar bahawa "satu Gereja Kristus yang diisytiharkan dalam pengakuan iman sebagai "satu, kudus, katolik dan apostolik..." terdapat dalam (Lumen Gentium menggunakan perkataan Latin "Subsistit in") Gereja Katolik, diperintah oleh pengganti Petrus dan oleh para uskup dalam persekutuan dengannya, walaupun banyak unsur penyucian dan kebenaran terletak di luar strukturnya yang jelas.<ref>[http://www.vatican. va/ archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html ''Lumen Gentium''] 8</ref> Oleh itu, dokumen itu mengesahkan doktrin ''[[Extra Ecclesiam Nulla Salus]]''<ref > [http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html ''Lumen Gentium''] 26</ref> (tidak ada keselamatan di luar Gereja). Sejak Majlis Vatikan Kedua, Gereja Katolik telah menghubungi badan-badan Kristian, mencari perdamaian maksimum yang mungkin. Perjanjian penting telah dicapai mengenai Pembaptisan, Pelayanan, dan Ekaristi dengan ahli teologi Anglikan. Dengan badan-badan Lutheran, persetujuan yang sama telah dicapai mengenai teologi pembenaran. Dokumen-dokumen penting ini telah mengukuhkan lagi ikatan persaudaraan dengan komuniti gerejawi ini. Walau bagaimanapun, perkembangan terkini, seperti pentahbisan wanita dan penerimaan pasangan homoseksual, menghadirkan halangan baru untuk berdamai dengan [[Gereja Lutheran]], Gereja Reformed, dan khususnya [[Gereja Anglikan]]. Akibatnya, dalam beberapa tahun kebelakangan ini, Gereja Katolik telah menumpukan usahanya pada perdamaian dengan [[Ortodoks | Gereja Ortodoks Timur]], yang perbezaan teologinya dengan Gereja Katolik tidak begitu besar. Hubungan dengan Gereja Ortodoks Rusia telah retak pada tahun 1990-an kerana isu harta di negara-negara bekas Kesatuan Soviet, masalah ini tidak diselesaikan (khususnya paroki milik [[Gereja Katolik Yunani-Ukraine]) ]), walaupun persaudaraan hubungan dengan Gereja Timur yang lain terus berkembang. === Hubungan Gereja dan agama Lain === ==== Hubungan dengan Islam ==== Hubungan antara '''Gereja Katolik dan Islam''' berkaitan dengan sikap semasa [[Gereja Katolik]] terhadap [[Islam]], serta sikap Islam terhadap Gereja Katolik dan Katolik, dan perubahan ketara dalam hubungan sejak abad ke-20. [[Paus Fransiskus]] mempunyai hubungan yang sangat baik, hubungan peribadi, dengan pemimpin komuniti Kristian yang lain dan oleh itu, oleh sebab keperibadiannya sendiri, dia mempunyai penonton yang luas. Tetapi situasi imam berbeza: ''“Imam Besar al-Azhar tidak mempunyai kuasa ke atas semua Muslim, malah di kalangan Muslim Sunni (nota penulis: lebih 85 peratus daripada semua Muslim adalah Sunni) terdapat beberapa yang mengkritik al -Azhar, jadi saya fikir fakta bahawa paus dan dia bercakap bersama-sama akan memberi rangsangan kepada suara Imam Besar."'' Beliau menganggapnya sebagai petanda positif bahawa Dr Mohammad Ali-Shomali, seorang ulama Syiah terkemuka dari Iran yang tinggal di England, telah menulis secara positif pada dokumen Human Fraternity dalam terbitan terbaru jurnal PISAI. Paus juga mengingatkan bahawa beberapa bulan selepas mereka, dengan [[Imam Besar al-Azhar]] menandatangani teks di [[Abu Dhabi]], mereka menubuhkan Jawatankuasa Tinggi Persaudaraan Manusia pada musim panas 2019 untuk mempromosikan dokumen itu. Beliau memuji penubuhan jawatankuasa ini sebagai “''dalam setiap aspek adalah satu kemajuan. Ia menunjukkan kami melakukan sesuatu bersama-sama, dan kami cuba melakukan lebih banyak perkara bersama-sama.''”<ref>[https://www.americamagazine.org/faith/2020/12/01/pope-francis-grand-imam-muslim-christian-relations-239368 "Apa makna persahabatan Pope Francis dengan Imam Besar al-Azhar bagi hubungan Muslim-Kristian"] diterbitkan pada 1 December 2020 oleh Gerarad O'Connell (en)</ref> == Pengkritikan dan penentangan terhadap Gereja == == Nota == {{Reflist|group=nota}} == Rujukan == * '''NOTA:''' ''CCC'' bermaksud ''[[Katekismus Gereja Katolik|Catechism of the Catholic Church]]''. Nombor selepas ''CCC'' ialah nombor perenggan yang terdapat 2865 perenggan semuanya. Nombor dipetik dalam the ''[[Compendium of the Catechism of the Catholic Church|Compendium of the CCC]]'' ialah nombor soalan yang terdapat 598 soalan semuanya. Petikan undang-undang kanun dari ''[[Code of Canons of the Eastern Churches]]'' 1990 dilabelkan "''CCEO'', Canon xxx", untuk membezakan daripada kanun ''[[1983 Code of Canon Law|Code of Canon Law]]'' 1983, yang dilabelkan "Canon xxx". {{Reflist|20em| <!--Begin list references--> |refs= <ref name=note1cite1>{{cite web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_en.html |title=Responses to Some Questions regarding Certain Aspects of the Doctrine of the Church |publisher=Vatican.va |quote=It is possible, according to Catholic doctrine, to affirm correctly that the Church of Christ is present and operative in the churches and [[ecclesial community|ecclesial Communities]] not yet fully in communion with the Catholic Church, on account of the elements of sanctification and truth that are present in them. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130813100622/https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_en.html |archive-date=13 August 2013}}</ref> <ref name=note1cite2>{{cite news |title=Declaration on the Unicity and Salvific Universality of Jesus Christ and the Church ''Dominus Iesus'' § 17 |publisher=Vatican.va |quote=Therefore, there exists a single Church of Christ, which subsists in the Catholic Church, governed by the Successor of Peter and by the Bishops in communion with him. The Churches which, while not existing in perfect ''Koinonia'' with the Catholic Church, remain united to her by means of the closest bonds, that is, by apostolic succession and a valid Eucharist, are true [[particular Churches]]. Therefore, the Church of Christ is present and operative also in these Churches, even though they lack full communion with the Catholic Church since they do not accept the Catholic doctrine of the Primacy, which, according to the will of God, the Bishop of Rome objectively has and exercises over the entire Church. ... 'The Christian faithful are therefore not permitted to imagine that the Church of Christ is nothing more than a collection—divided, yet in some way one—of Churches and [[ecclesial community|ecclesial communities]]; nor are they free to hold that today the Church of Christ nowhere really exists, and must be considered only as a goal which all Churches and ecclesial communities must strive to reach.'}}</ref> <!--UNUSED REF AS OF APRIL 2017<ref name=suiiuris>{{cite web |url=https://www.scribd.com/doc/2057012/Malankara-Catholic-Church-sui-iuris-Juridical-Status-and-Power-of-Governance |title=Malankara Catholic Church sui iuris: Juridical Status and Power of Governance |work=Scribd |quote=A church ''sui iuris'' is "a community of the Christian faithful, which is joined together by a hierarchy according to the norm of law and which is expressly or tacitly recognized as sui iuris by the supreme authority of the Church" (CCEO.27). The term ''sui iuris'' is an innovation of the CCEO, and it denotes the relative autonomy of the oriental Catholic Churches. This canonical term, pregnant with many juridical nuances, indicates the God-given mission of the Oriental Catholic Churches to keep up their patrimonial autonomous nature. And the autonomy of these churches is relative in the sense that it is under the supreme authority of the Roman Pontiff. — Fr. Thomas Kuzhinapurath, 1998}}</ref>--> <!--End List references--> }} == Pautan luar == *[http://www.vatican.va/ Takhta Suci] – laman web rasmi *[http://www.news.va/ News.va] – laman web rasmi berita *[https://www.youtube.com/vatican The Vatican] – laman web rasmi YouTube {{Portal bar|Kristian|Agama|Katolik}} {{Templat:Catholicism}}{{Katolik footer}}{{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Gereja Katolik Rom| G]] [[Kategori:Gereja]] o44sm6nr8r15u049u2f4it4p4w8vq66 0 927734 7004223 5532744 2026-11-12T08:44:59Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004223 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|wafer}} {{Infobox makanan tersedia |name=Wafel |image=Waffles with Strawberries.jpg |country=[[Perancis]], [[Belgium]] |main_ingredient=[[Bater]] atau [[doh]] |variations=Wafel Liège, wafel Brussels, wafel Flemish, wafel Bergische, Stroopwafel dan lain-lain }} '''Wafel''' (<small>disebut</small> [wa.fĕl] <small>atau</small> [wo.fĕl]) ialah sejenis hidangan yang diperbuat daripada [[bater]] atau [[doh]] yang dipukul dan dimasak di antara dua acuan [[lempeng]] yang dipetakan untuk memberi kesan, bentuk dan permukaan yang tersendiri. Terdapat banyak variasi wafel yang dihasilkan bergsntung kepada acuan yang digunakan. Wafel dimakan di seluruh dunia, terutamanya di negara asalnya [[Belgium]] di mana terdapat lebih daripada sedozen jenis wafel yang dihasilkan dari rantau ke rantau.<ref>{{cite web|url=http://www.gaufresbelges.com|title=Les Gaufres Belges|website=Gaufresbelges.com|accessdate=7 April 2013}}</ref> Wafel boleh dibuat sama ada secara segar mahupun dipanaskan selepas dimasak secara komersial sebelum dibekukan. == Hiasan == [[Fail:Waffle_with_ice_cream.jpg|thumb|Waffle with ice cream]] Wafel boleh dimakan dengan begitu sahaja (terutama jenis nipis) atau dimakan dengan pelbagai bahan hiasan, seperti: * [[Mentega]] * [[Cip coklat]] * Epal mentega * dulce de leche * [[Buah|buah-buahan]]: ** [[pisang]] ** [[Beri biru|bluberi]] ** boysenberi ** [[raspberi]] ** [[beri hitam]] ** [[strawberi]], dan lain-lain. * [[madu]] * jem * sapuan coklat * [[Mentega kacang]] * sirap: ** [[sirap mapel]] ** [[sirap coklat]] ** [[karamel]] ** sirap berperisa * [[krim putar]] * [[Gula serbuk|gula aising]] == Rujukan == {{Reflist}} == Lihat juga == * [[Lempeng]] == Pautan luar == * {{wiktionary-inline}} * {{Commonscat-inline|Waffles}} * [[wikibooks:Cookbook:Waffle|Resipi Wafel]] dalam [[wikibooks:Cookbook|buku Masakan wikibook]] [[Kategori:Masakan Amerika Syarikat]] [[Kategori:Sarapan]] [[Kategori:Masakan Belanda]] [[Kategori:Masakan Eropah]] tk0q6h4dhsd1mmviytycn5ly5p03rk0 0 937734 7004057 6817735 2026-11-12T01:44:57Z ApanZ 279359 7004057 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KLRT code|KG|30}} Batu 11 Cheras <br> {{lang|ms|{{Script|Arab|بوکيت دوکوڠ}}}} | style = Rapid KL | style2 = MRT1 | type = [[File:Rapid KL Logo.svg|Rapid KL Logo|60px]] {{!}} Stesen [[Transit aliran deras|MRT]] | image = Batu 11 Cheras MRT Station outview (220713).jpg | image_caption = | address = Stesen MRT Batu 11 Cheras,<br>Jalan SS 2/1, Batu 11 Cheras,<br>43200 Cheras,<br>Selangor, Malaysia | coordinates = {{Coord|3|12|23|N|101|34|49|E|source:jawiki_region:MY_type:railwaystation|display=title,inline}} | owned = [[MRT Corp]] | train_operators = [[RapidKL]] {{Small|(subsidiari [[Prasarana Malaysia]])}} | line = {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} | code = {{KLRT code|KG|30}} | platform = 2 [[platform sisi]] | tracks = 2 | other = | structure = Bertingkat | parking = Tiada | bicycle = | ADA = Ya {{access icon}} | zone = | opened = {{Start date and age|df=yes|2017|07|17}} | electrified = | mpassengers = | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | former = Balakong | services = {{Adjacent stations |system1=Rapid KL |line1=Kajang |left1=Bandar Tun Hussein Onn |right1=Bukit Dukung }} | connections = {{flagicon image|KLRT bus icon.svg|size=20px}} [[Rapid Bus]]: [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T416]], [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T417]] }} '''Stesen MRT Batu 11 Cheras''' adalah stesen [[transit aliran massa]] (MRT) di [[Balakong]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Stesen ini dikhidmat oleh [[Laluan Kajang]] yang merupakan sebahagian daripada [[Sistem Transit Bersepadu Lembah Klang]] di Malaysia. Stesen ini dinamakan sempena kawasan stesen yang terletak di Batu 11 Cheras. Stesen ini dibuka pada 17 Julai 2017 di bawah pembukaan Fasa 2 laluan ini.<ref>{{Cite news |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2017/07/302123/mrt-fasa-2-laluan-muzium-negara-kajang-dibuka-isnin-ini%C2%A0 |title=MRT Fasa 2: Laluan Muzium Negara-Kajang dibuka Isnin ini |date=2016-12-15 |website=Berita Harian |first1=Faris |last1=Fuad |archive-url= https://web.archive.org/web/20181122125122/https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2017/07/302123/mrt-fasa-2-laluan-muzium-negara-kajang-dibuka-isnin-ini%25C2%25A0 |archive-date=2018-11-22 |url-status=live |access-date=2018-11-22 }}</ref> Stesen ini dikenali sebagai ''Balakong'' semasa fasa perancangan/pembinaan awal sebelum dinamakan dengan nama stesen terkini.<ref>{{Cite news |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2014/11/26/mrt-station-names-finalised/ |title=Finalised names of 31 MRT stations revealed |author=Meng Yew Choong |website=THE Star Online |language=en |date=2014-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528053807/https://www.thestar.com.my/news/nation/2014/11/26/mrt-station-names-finalised/ |archive-date=2019-05-28 |access-date=2019-05-28 |url-status=live }}</ref> == Ciri-ciri stesen == === Perkhidmatan === Stesen MRT Batu 11 Cheras menyediakan perkhidmatan kereta api yang dikendalikan oleh [[Rapid Rail]] melalui Laluan Kajang (KGL), dan terletak di antara [[Stesen MRT Bandar Tun Hussein Onn|stesen Bandar Tun Hussein Onn]] dan [[Stesen MRT Bukit Dukung|stesen Bukit Dukung]], serta mempunyai kod stesen iaitu KG30 (terdahulu SBK30). === Lokasi === Stesen MRT Batu 11 Cheras terletak di bawah bidang kuasa [[Majlis Perbandaran Kajang]] (MPKj), di sebelah selatan pekan [[Batu 11 Cheras]], [[Selangor]]. Di sebelah timur stesen adalah {{MES-E|7}} (Lebuhraya Grand Saga) manakala di sebelah selatan stesen adalah persimpangan Bandar Sungai Long dengan lebuhraya tersebut. Antara mercu tanda berdekatan stesen ini termasuk: * Residensi B11 Parkland @ Cheras South * Taman Indah * Kawasan perniagaan Cheras Raya === Pelan stesen === {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="3" |- style="vertical-align:top;" | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" |'''L2''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" | '''Aras<br>platform''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-right:solid 2px black; border-image:none;text-align:center;" | {{Small|[[Platform sisi]], pintu dibuka di sebelah kanan}} |- | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" | → Platform 2: {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|KG|04}} {{KLRT code|PY|01}} {{mrts|Kwasa Damansara}} ({{mrts|Bandar Tun Hussein Onn}})}} |- | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" | ← Platform 1: {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|KG|35}} {{mrts|Kajang}} ({{mrts|Bukit Dukung}})}} |- | style="border-top:solid 2px black;border-bottom:solid 1px gray;border-left:solid 2px black;border-right:solid 2px black; border-image:none;text-align:center;"| {{Small|[[Platform sisi]], pintu dibuka di sebelah kanan}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''L1''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''Aras<br>legar''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan kedai serbaneka {{Access icon}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''G''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''Aras<br>tanah''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| Pintu masuk/keluar, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian {{Access icon}} |} Stesen MRT Batu 11 Cheras adalah stesen bertingkat dengan tiga tingkat: aras tanah, aras legar, dan aras platform. Stesen ini mempunyai dua [[platform sisi]] di atas ruang legar untuk perkhidmatan laluan ini. Terdapat kemudahan bagi Orang Kurang Upaya (OKU) seperti tanjakan, blok sentuh di lantai, tandas mesra OKU, butang lif rendah untuk pengguna kerusi roda, braille di butang lif dan kaunter rendah untuk pengguna kerusi roda. === Pintu stesen === Stesen MRT Batu 11 Cheras mempunyai dua pintu masuk dan keluar. {| class="wikitable" | colspan="4" align="center" | {{KLRT line|9}} - '''Batu 11 Cheras''' |- | colspan="4" align="center" bgcolor="{{KLRT color|9}}"| |- ! Pintu ! Lokasi ! Destinasi ! Gambar |- | align="center" |'''<span style="font-size: 150%">A</span>''' | '''Jalan SS 2/2''' | Hentian bas, teksi, dan kenderaan persendirian,<br>Taman Indah,<br>Batu 11 Cheras (utara) | [[File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance A (220713).jpg|frameless|200px]] |- | align="center" |'''<span style="font-size: 150%">B</span>''' | '''Off Jalan Balakong'''<br>''(berhampiran Jalan Cheras Maju)'' | Residensi B11 Parkland,<br>Taman Cheras Maju,<br>Taman Kasturi,<br>Batu 11 Cheras (selatan) | [[File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance B (220713).jpg|frameless|200px]] |} == Kesalinghubungan == === Perkhidmatan bas === Bas [[RapidKL]] laluan [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T416]] dan [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T417]] berkhidmat di stesen ini.<ref name="rapidbus">{{Cite web |url=https://myrapid.com.my/bus-train/rapid-kl/bus/ |title=Rapid KL - Bus Info |website=MyRapid |access-date=2026-11-12 }}</ref> == Galeri == {{Gallery |File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance A bus stop (220713).jpg|Pemandangan hentian bas Pintu A stesen |File:Batu 11 Cheras MRT Station concourse (220713) 01.jpg|Pemandangan ruang legar stesen |File:Batu 11 Cheras MRT Station platform (220713).jpg|Pemandangan ruang platform stesen }} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://www.mymrt.com.my/ms/ MRT Corp] ** [https://www.mymrt.com.my/ms/awam/laluan-kajang/stesen/batu-sebelas-cheras/ Stesen Batu 11 Cheras] {{Klang Valley train stations}} {{DEFAULTSORT:Batu 11 Cheras}} [[Kategori:Laluan Sungai Buloh-Kajang]] [[Kategori:Stesen RapidKL]] [[Kategori:Stesen kereta api yang dibuka pada 2017]] [[Kategori:Stesen kereta api di Selangor|Batu 11 Cheras]] [[Kategori:Stesen transit aliran deras di Selangor]] tqqalvv8ys7en163ihck06byuq7pdc5 7004058 7004057 2026-11-12T01:45:54Z ApanZ 279359 7004058 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KLRT code|KG|30}} Batu 11 Cheras <br> {{lang|ms|{{Script|Arab|باتو سبلس چيراس}}}} | style = Rapid KL | style2 = MRT1 | type = [[File:Rapid KL Logo.svg|Rapid KL Logo|60px]] {{!}} Stesen [[Transit aliran deras|MRT]] | image = Batu 11 Cheras MRT Station outview (220713).jpg | image_caption = | address = Stesen MRT Batu 11 Cheras,<br>Jalan SS 2/1, Batu 11 Cheras,<br>43200 Cheras,<br>Selangor, Malaysia | coordinates = {{Coord|3|12|23|N|101|34|49|E|source:jawiki_region:MY_type:railwaystation|display=title,inline}} | owned = [[MRT Corp]] | train_operators = [[RapidKL]] {{Small|(subsidiari [[Prasarana Malaysia]])}} | line = {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} | code = {{KLRT code|KG|30}} | platform = 2 [[platform sisi]] | tracks = 2 | other = | structure = Bertingkat | parking = Tiada | bicycle = | ADA = Ya {{access icon}} | zone = | opened = {{Start date and age|df=yes|2017|07|17}} | electrified = | mpassengers = | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | former = Balakong | services = {{Adjacent stations |system1=Rapid KL |line1=Kajang |left1=Bandar Tun Hussein Onn |right1=Bukit Dukung }} | connections = {{flagicon image|KLRT bus icon.svg|size=20px}} [[Rapid Bus]]: [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T416]], [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T417]] }} '''Stesen MRT Batu 11 Cheras''' adalah stesen [[transit aliran massa]] (MRT) di [[Balakong]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Stesen ini dikhidmat oleh [[Laluan Kajang]] yang merupakan sebahagian daripada [[Sistem Transit Bersepadu Lembah Klang]] di Malaysia. Stesen ini dinamakan sempena kawasan stesen yang terletak di Batu 11 Cheras. Stesen ini dibuka pada 17 Julai 2017 di bawah pembukaan Fasa 2 laluan ini.<ref>{{Cite news |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2017/07/302123/mrt-fasa-2-laluan-muzium-negara-kajang-dibuka-isnin-ini%C2%A0 |title=MRT Fasa 2: Laluan Muzium Negara-Kajang dibuka Isnin ini |date=2016-12-15 |website=Berita Harian |first1=Faris |last1=Fuad |archive-url= https://web.archive.org/web/20181122125122/https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2017/07/302123/mrt-fasa-2-laluan-muzium-negara-kajang-dibuka-isnin-ini%25C2%25A0 |archive-date=2018-11-22 |url-status=live |access-date=2018-11-22 }}</ref> Stesen ini dikenali sebagai ''Balakong'' semasa fasa perancangan/pembinaan awal sebelum dinamakan dengan nama stesen terkini.<ref>{{Cite news |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2014/11/26/mrt-station-names-finalised/ |title=Finalised names of 31 MRT stations revealed |author=Meng Yew Choong |website=THE Star Online |language=en |date=2014-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528053807/https://www.thestar.com.my/news/nation/2014/11/26/mrt-station-names-finalised/ |archive-date=2019-05-28 |access-date=2019-05-28 |url-status=live }}</ref> == Ciri-ciri stesen == === Perkhidmatan === Stesen MRT Batu 11 Cheras menyediakan perkhidmatan kereta api yang dikendalikan oleh [[Rapid Rail]] melalui Laluan Kajang (KGL), dan terletak di antara [[Stesen MRT Bandar Tun Hussein Onn|stesen Bandar Tun Hussein Onn]] dan [[Stesen MRT Bukit Dukung|stesen Bukit Dukung]], serta mempunyai kod stesen iaitu KG30 (terdahulu SBK30). === Lokasi === Stesen MRT Batu 11 Cheras terletak di bawah bidang kuasa [[Majlis Perbandaran Kajang]] (MPKj), di sebelah selatan pekan [[Batu 11 Cheras]], [[Selangor]]. Di sebelah timur stesen adalah {{MES-E|7}} (Lebuhraya Grand Saga) manakala di sebelah selatan stesen adalah persimpangan Bandar Sungai Long dengan lebuhraya tersebut. Antara mercu tanda berdekatan stesen ini termasuk: * Residensi B11 Parkland @ Cheras South * Taman Indah * Kawasan perniagaan Cheras Raya === Pelan stesen === {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="3" |- style="vertical-align:top;" | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" |'''L2''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" | '''Aras<br>platform''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-right:solid 2px black; border-image:none;text-align:center;" | {{Small|[[Platform sisi]], pintu dibuka di sebelah kanan}} |- | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" | → Platform 2: {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|KG|04}} {{KLRT code|PY|01}} {{mrts|Kwasa Damansara}} ({{mrts|Bandar Tun Hussein Onn}})}} |- | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" | ← Platform 1: {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|KG|35}} {{mrts|Kajang}} ({{mrts|Bukit Dukung}})}} |- | style="border-top:solid 2px black;border-bottom:solid 1px gray;border-left:solid 2px black;border-right:solid 2px black; border-image:none;text-align:center;"| {{Small|[[Platform sisi]], pintu dibuka di sebelah kanan}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''L1''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''Aras<br>legar''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan kedai serbaneka {{Access icon}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''G''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''Aras<br>tanah''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| Pintu masuk/keluar, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian {{Access icon}} |} Stesen MRT Batu 11 Cheras adalah stesen bertingkat dengan tiga tingkat: aras tanah, aras legar, dan aras platform. Stesen ini mempunyai dua [[platform sisi]] di atas ruang legar untuk perkhidmatan laluan ini. Terdapat kemudahan bagi Orang Kurang Upaya (OKU) seperti tanjakan, blok sentuh di lantai, tandas mesra OKU, butang lif rendah untuk pengguna kerusi roda, braille di butang lif dan kaunter rendah untuk pengguna kerusi roda. === Pintu stesen === Stesen MRT Batu 11 Cheras mempunyai dua pintu masuk dan keluar. {| class="wikitable" | colspan="4" align="center" | {{KLRT line|9}} - '''Batu 11 Cheras''' |- | colspan="4" align="center" bgcolor="{{KLRT color|9}}"| |- ! Pintu ! Lokasi ! Destinasi ! Gambar |- | align="center" |'''<span style="font-size: 150%">A</span>''' | '''Jalan SS 2/2''' | Hentian bas, teksi, dan kenderaan persendirian,<br>Taman Indah,<br>Batu 11 Cheras (utara) | [[File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance A (220713).jpg|frameless|200px]] |- | align="center" |'''<span style="font-size: 150%">B</span>''' | '''Off Jalan Balakong'''<br>''(berhampiran Jalan Cheras Maju)'' | Residensi B11 Parkland,<br>Taman Cheras Maju,<br>Taman Kasturi,<br>Batu 11 Cheras (selatan) | [[File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance B (220713).jpg|frameless|200px]] |} == Kesalinghubungan == === Perkhidmatan bas === Bas [[RapidKL]] laluan [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T416]] dan [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T417]] berkhidmat di stesen ini.<ref name="rapidbus">{{Cite web |url=https://myrapid.com.my/bus-train/rapid-kl/bus/ |title=Rapid KL - Bus Info |website=MyRapid |access-date=2026-11-12 }}</ref> == Galeri == {{Gallery |File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance A bus stop (220713).jpg|Pemandangan hentian bas Pintu A stesen |File:Batu 11 Cheras MRT Station concourse (220713) 01.jpg|Pemandangan ruang legar stesen |File:Batu 11 Cheras MRT Station platform (220713).jpg|Pemandangan ruang platform stesen }} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://www.mymrt.com.my/ms/ MRT Corp] ** [https://www.mymrt.com.my/ms/awam/laluan-kajang/stesen/batu-sebelas-cheras/ Stesen Batu 11 Cheras] {{Klang Valley train stations}} {{DEFAULTSORT:Batu 11 Cheras}} [[Kategori:Laluan Sungai Buloh-Kajang]] [[Kategori:Stesen RapidKL]] [[Kategori:Stesen kereta api yang dibuka pada 2017]] [[Kategori:Stesen kereta api di Selangor|Batu 11 Cheras]] [[Kategori:Stesen transit aliran deras di Selangor]] afyrq2h684ba8fwa0to42azul7gbw6z 7004059 7004058 2026-11-12T01:46:16Z ApanZ 279359 7004059 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KLRT code|KG|30}} Batu 11 Cheras <br> {{lang|ms|{{Script|Arab|باتو سبلس چراس}}}} | style = Rapid KL | style2 = MRT1 | type = [[File:Rapid KL Logo.svg|Rapid KL Logo|60px]] {{!}} Stesen [[Transit aliran deras|MRT]] | image = Batu 11 Cheras MRT Station outview (220713).jpg | image_caption = | address = Stesen MRT Batu 11 Cheras,<br>Jalan SS 2/1, Batu 11 Cheras,<br>43200 Cheras,<br>Selangor, Malaysia | coordinates = {{Coord|3|12|23|N|101|34|49|E|source:jawiki_region:MY_type:railwaystation|display=title,inline}} | owned = [[MRT Corp]] | train_operators = [[RapidKL]] {{Small|(subsidiari [[Prasarana Malaysia]])}} | line = {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} | code = {{KLRT code|KG|30}} | platform = 2 [[platform sisi]] | tracks = 2 | other = | structure = Bertingkat | parking = Tiada | bicycle = | ADA = Ya {{access icon}} | zone = | opened = {{Start date and age|df=yes|2017|07|17}} | electrified = | mpassengers = | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | former = Balakong | services = {{Adjacent stations |system1=Rapid KL |line1=Kajang |left1=Bandar Tun Hussein Onn |right1=Bukit Dukung }} | connections = {{flagicon image|KLRT bus icon.svg|size=20px}} [[Rapid Bus]]: [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T416]], [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T417]] }} '''Stesen MRT Batu 11 Cheras''' adalah stesen [[transit aliran massa]] (MRT) di [[Balakong]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Stesen ini dikhidmat oleh [[Laluan Kajang]] yang merupakan sebahagian daripada [[Sistem Transit Bersepadu Lembah Klang]] di Malaysia. Stesen ini dinamakan sempena kawasan stesen yang terletak di Batu 11 Cheras. Stesen ini dibuka pada 17 Julai 2017 di bawah pembukaan Fasa 2 laluan ini.<ref>{{Cite news |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2017/07/302123/mrt-fasa-2-laluan-muzium-negara-kajang-dibuka-isnin-ini%C2%A0 |title=MRT Fasa 2: Laluan Muzium Negara-Kajang dibuka Isnin ini |date=2016-12-15 |website=Berita Harian |first1=Faris |last1=Fuad |archive-url= https://web.archive.org/web/20181122125122/https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2017/07/302123/mrt-fasa-2-laluan-muzium-negara-kajang-dibuka-isnin-ini%25C2%25A0 |archive-date=2018-11-22 |url-status=live |access-date=2018-11-22 }}</ref> Stesen ini dikenali sebagai ''Balakong'' semasa fasa perancangan/pembinaan awal sebelum dinamakan dengan nama stesen terkini.<ref>{{Cite news |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2014/11/26/mrt-station-names-finalised/ |title=Finalised names of 31 MRT stations revealed |author=Meng Yew Choong |website=THE Star Online |language=en |date=2014-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528053807/https://www.thestar.com.my/news/nation/2014/11/26/mrt-station-names-finalised/ |archive-date=2019-05-28 |access-date=2019-05-28 |url-status=live }}</ref> == Ciri-ciri stesen == === Perkhidmatan === Stesen MRT Batu 11 Cheras menyediakan perkhidmatan kereta api yang dikendalikan oleh [[Rapid Rail]] melalui Laluan Kajang (KGL), dan terletak di antara [[Stesen MRT Bandar Tun Hussein Onn|stesen Bandar Tun Hussein Onn]] dan [[Stesen MRT Bukit Dukung|stesen Bukit Dukung]], serta mempunyai kod stesen iaitu KG30 (terdahulu SBK30). === Lokasi === Stesen MRT Batu 11 Cheras terletak di bawah bidang kuasa [[Majlis Perbandaran Kajang]] (MPKj), di sebelah selatan pekan [[Batu 11 Cheras]], [[Selangor]]. Di sebelah timur stesen adalah {{MES-E|7}} (Lebuhraya Grand Saga) manakala di sebelah selatan stesen adalah persimpangan Bandar Sungai Long dengan lebuhraya tersebut. Antara mercu tanda berdekatan stesen ini termasuk: * Residensi B11 Parkland @ Cheras South * Taman Indah * Kawasan perniagaan Cheras Raya === Pelan stesen === {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="3" |- style="vertical-align:top;" | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" |'''L2''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" | '''Aras<br>platform''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-right:solid 2px black; border-image:none;text-align:center;" | {{Small|[[Platform sisi]], pintu dibuka di sebelah kanan}} |- | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" | → Platform 2: {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|KG|04}} {{KLRT code|PY|01}} {{mrts|Kwasa Damansara}} ({{mrts|Bandar Tun Hussein Onn}})}} |- | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" | ← Platform 1: {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|KG|35}} {{mrts|Kajang}} ({{mrts|Bukit Dukung}})}} |- | style="border-top:solid 2px black;border-bottom:solid 1px gray;border-left:solid 2px black;border-right:solid 2px black; border-image:none;text-align:center;"| {{Small|[[Platform sisi]], pintu dibuka di sebelah kanan}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''L1''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''Aras<br>legar''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan kedai serbaneka {{Access icon}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''G''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''Aras<br>tanah''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| Pintu masuk/keluar, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian {{Access icon}} |} Stesen MRT Batu 11 Cheras adalah stesen bertingkat dengan tiga tingkat: aras tanah, aras legar, dan aras platform. Stesen ini mempunyai dua [[platform sisi]] di atas ruang legar untuk perkhidmatan laluan ini. Terdapat kemudahan bagi Orang Kurang Upaya (OKU) seperti tanjakan, blok sentuh di lantai, tandas mesra OKU, butang lif rendah untuk pengguna kerusi roda, braille di butang lif dan kaunter rendah untuk pengguna kerusi roda. === Pintu stesen === Stesen MRT Batu 11 Cheras mempunyai dua pintu masuk dan keluar. {| class="wikitable" | colspan="4" align="center" | {{KLRT line|9}} - '''Batu 11 Cheras''' |- | colspan="4" align="center" bgcolor="{{KLRT color|9}}"| |- ! Pintu ! Lokasi ! Destinasi ! Gambar |- | align="center" |'''<span style="font-size: 150%">A</span>''' | '''Jalan SS 2/2''' | Hentian bas, teksi, dan kenderaan persendirian,<br>Taman Indah,<br>Batu 11 Cheras (utara) | [[File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance A (220713).jpg|frameless|200px]] |- | align="center" |'''<span style="font-size: 150%">B</span>''' | '''Off Jalan Balakong'''<br>''(berhampiran Jalan Cheras Maju)'' | Residensi B11 Parkland,<br>Taman Cheras Maju,<br>Taman Kasturi,<br>Batu 11 Cheras (selatan) | [[File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance B (220713).jpg|frameless|200px]] |} == Kesalinghubungan == === Perkhidmatan bas === Bas [[RapidKL]] laluan [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T416]] dan [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T417]] berkhidmat di stesen ini.<ref name="rapidbus">{{Cite web |url=https://myrapid.com.my/bus-train/rapid-kl/bus/ |title=Rapid KL - Bus Info |website=MyRapid |access-date=2026-11-12 }}</ref> == Galeri == {{Gallery |File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance A bus stop (220713).jpg|Pemandangan hentian bas Pintu A stesen |File:Batu 11 Cheras MRT Station concourse (220713) 01.jpg|Pemandangan ruang legar stesen |File:Batu 11 Cheras MRT Station platform (220713).jpg|Pemandangan ruang platform stesen }} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://www.mymrt.com.my/ms/ MRT Corp] ** [https://www.mymrt.com.my/ms/awam/laluan-kajang/stesen/batu-sebelas-cheras/ Stesen Batu 11 Cheras] {{Klang Valley train stations}} {{DEFAULTSORT:Batu 11 Cheras}} [[Kategori:Laluan Sungai Buloh-Kajang]] [[Kategori:Stesen RapidKL]] [[Kategori:Stesen kereta api yang dibuka pada 2017]] [[Kategori:Stesen kereta api di Selangor|Batu 11 Cheras]] [[Kategori:Stesen transit aliran deras di Selangor]] krhwdjt4se465079di3rgcqpka97viw 7004060 7004059 2026-11-12T01:47:01Z ApanZ 279359 7004060 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KLRT code|KG|30}} Batu 11 Cheras <br> {{lang|ms|{{Script|Arab|باتو سبلس چيراس}}}} | style = Rapid KL | style2 = MRT1 | type = [[File:Rapid KL Logo.svg|Rapid KL Logo|60px]] {{!}} Stesen [[Transit aliran deras|MRT]] | image = Batu 11 Cheras MRT Station outview (220713).jpg | image_caption = | address = Stesen MRT Batu 11 Cheras,<br>Jalan SS 2/1, Batu 11 Cheras,<br>43200 Cheras,<br>Selangor, Malaysia | coordinates = {{Coord|3|12|23|N|101|34|49|E|source:jawiki_region:MY_type:railwaystation|display=title,inline}} | owned = [[MRT Corp]] | train_operators = [[RapidKL]] {{Small|(subsidiari [[Prasarana Malaysia]])}} | line = {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} | code = {{KLRT code|KG|30}} | platform = 2 [[platform sisi]] | tracks = 2 | other = | structure = Bertingkat | parking = Tiada | bicycle = | ADA = Ya {{access icon}} | zone = | opened = {{Start date and age|df=yes|2017|07|17}} | electrified = | mpassengers = | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | former = Balakong | services = {{Adjacent stations |system1=Rapid KL |line1=Kajang |left1=Bandar Tun Hussein Onn |right1=Bukit Dukung }} | connections = {{flagicon image|KLRT bus icon.svg|size=20px}} [[Rapid Bus]]: [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T416]], [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T417]] }} '''Stesen MRT Batu 11 Cheras''' adalah stesen [[transit aliran massa]] (MRT) di [[Balakong]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Stesen ini dikhidmat oleh [[Laluan Kajang]] yang merupakan sebahagian daripada [[Sistem Transit Bersepadu Lembah Klang]] di Malaysia. Stesen ini dinamakan sempena kawasan stesen yang terletak di Batu 11 Cheras. Stesen ini dibuka pada 17 Julai 2017 di bawah pembukaan Fasa 2 laluan ini.<ref>{{Cite news |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2017/07/302123/mrt-fasa-2-laluan-muzium-negara-kajang-dibuka-isnin-ini%C2%A0 |title=MRT Fasa 2: Laluan Muzium Negara-Kajang dibuka Isnin ini |date=2016-12-15 |website=Berita Harian |first1=Faris |last1=Fuad |archive-url= https://web.archive.org/web/20181122125122/https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2017/07/302123/mrt-fasa-2-laluan-muzium-negara-kajang-dibuka-isnin-ini%25C2%25A0 |archive-date=2018-11-22 |url-status=live |access-date=2018-11-22 }}</ref> Stesen ini dikenali sebagai ''Balakong'' semasa fasa perancangan/pembinaan awal sebelum dinamakan dengan nama stesen terkini.<ref>{{Cite news |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2014/11/26/mrt-station-names-finalised/ |title=Finalised names of 31 MRT stations revealed |author=Meng Yew Choong |website=THE Star Online |language=en |date=2014-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528053807/https://www.thestar.com.my/news/nation/2014/11/26/mrt-station-names-finalised/ |archive-date=2019-05-28 |access-date=2019-05-28 |url-status=live }}</ref> == Ciri-ciri stesen == === Perkhidmatan === Stesen MRT Batu 11 Cheras menyediakan perkhidmatan kereta api yang dikendalikan oleh [[Rapid Rail]] melalui Laluan Kajang (KGL), dan terletak di antara [[Stesen MRT Bandar Tun Hussein Onn|stesen Bandar Tun Hussein Onn]] dan [[Stesen MRT Bukit Dukung|stesen Bukit Dukung]], serta mempunyai kod stesen iaitu KG30 (terdahulu SBK30). === Lokasi === Stesen MRT Batu 11 Cheras terletak di bawah bidang kuasa [[Majlis Perbandaran Kajang]] (MPKj), di sebelah selatan pekan [[Batu 11 Cheras]], [[Selangor]]. Di sebelah timur stesen adalah {{MES-E|7}} (Lebuhraya Grand Saga) manakala di sebelah selatan stesen adalah persimpangan Bandar Sungai Long dengan lebuhraya tersebut. Antara mercu tanda berdekatan stesen ini termasuk: * Residensi B11 Parkland @ Cheras South * Taman Indah * Kawasan perniagaan Cheras Raya === Pelan stesen === {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="3" |- style="vertical-align:top;" | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" |'''L2''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" | '''Aras<br>platform''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-right:solid 2px black; border-image:none;text-align:center;" | {{Small|[[Platform sisi]], pintu dibuka di sebelah kanan}} |- | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" | → Platform 2: {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|KG|04}} {{KLRT code|PY|01}} {{mrts|Kwasa Damansara}} ({{mrts|Bandar Tun Hussein Onn}})}} |- | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" | ← Platform 1: {{rint|my|9}} {{KLRT line|9|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|KG|35}} {{mrts|Kajang}} ({{mrts|Bukit Dukung}})}} |- | style="border-top:solid 2px black;border-bottom:solid 1px gray;border-left:solid 2px black;border-right:solid 2px black; border-image:none;text-align:center;"| {{Small|[[Platform sisi]], pintu dibuka di sebelah kanan}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''L1''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''Aras<br>legar''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan kedai serbaneka {{Access icon}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''G''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''Aras<br>tanah''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| Pintu masuk/keluar, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian {{Access icon}} |} Stesen MRT Batu 11 Cheras adalah stesen bertingkat dengan tiga tingkat: aras tanah, aras legar, dan aras platform. Stesen ini mempunyai dua [[platform sisi]] di atas ruang legar untuk perkhidmatan laluan ini. Terdapat kemudahan bagi Orang Kurang Upaya (OKU) seperti tanjakan, blok sentuh di lantai, tandas mesra OKU, butang lif rendah untuk pengguna kerusi roda, braille di butang lif dan kaunter rendah untuk pengguna kerusi roda. === Pintu stesen === Stesen MRT Batu 11 Cheras mempunyai dua pintu masuk dan keluar. {| class="wikitable" | colspan="4" align="center" | {{KLRT line|9}} - '''Batu 11 Cheras''' |- | colspan="4" align="center" bgcolor="{{KLRT color|9}}"| |- ! Pintu ! Lokasi ! Destinasi ! Gambar |- | align="center" |'''<span style="font-size: 150%">A</span>''' | '''Jalan SS 2/2''' | Hentian bas, teksi, dan kenderaan persendirian,<br>Taman Indah,<br>Batu 11 Cheras (utara) | [[File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance A (220713).jpg|frameless|200px]] |- | align="center" |'''<span style="font-size: 150%">B</span>''' | '''Off Jalan Balakong'''<br>''(berhampiran Jalan Cheras Maju)'' | Residensi B11 Parkland,<br>Taman Cheras Maju,<br>Taman Kasturi,<br>Batu 11 Cheras (selatan) | [[File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance B (220713).jpg|frameless|200px]] |} == Kesalinghubungan == === Perkhidmatan bas === Bas [[RapidKL]] laluan [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T416]] dan [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#400-499|T417]] berkhidmat di stesen ini.<ref name="rapidbus">{{Cite web |url=https://myrapid.com.my/bus-train/rapid-kl/bus/ |title=Rapid KL - Bus Info |website=MyRapid |access-date=2026-11-12 }}</ref> == Galeri == {{Gallery |File:Batu 11 Cheras MRT Station Entrance A bus stop (220713).jpg|Pemandangan hentian bas Pintu A stesen |File:Batu 11 Cheras MRT Station concourse (220713) 01.jpg|Pemandangan ruang legar stesen |File:Batu 11 Cheras MRT Station platform (220713).jpg|Pemandangan ruang platform stesen }} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://www.mymrt.com.my/ms/ MRT Corp] ** [https://www.mymrt.com.my/ms/awam/laluan-kajang/stesen/batu-sebelas-cheras/ Stesen Batu 11 Cheras] {{Klang Valley train stations}} {{DEFAULTSORT:Batu 11 Cheras}} [[Kategori:Laluan Sungai Buloh-Kajang]] [[Kategori:Stesen RapidKL]] [[Kategori:Stesen kereta api yang dibuka pada 2017]] [[Kategori:Stesen kereta api di Selangor|Batu 11 Cheras]] [[Kategori:Stesen transit aliran deras di Selangor]] afyrq2h684ba8fwa0to42azul7gbw6z 0 940866 7004219 6972852 2026-11-12T08:40:55Z ~2026-55040-17 421271 /* */ 7004219 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Zulpuri |Puji}}{{Chinese name|Shah}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific_prefix = [[Yang Berhormat Mulia]] | name = Tengku Zulpuri Shah Raja Puji | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|ADUN (Pahang)}} | native_name = {{font color|green|تڠكو ذوالڤوري شاه راج ڤوجي}}||| | office = Timbalan [[Menteri Air, Tanah dan Sumber Asli Malaysia]]| | constituency_MP = [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]] | parliament = Malaysia | term_start = 2 Julai 2018 | term_end = 24 Februari 2020|| | monarch = [[Sultan Muhammad V]] {{small|(2018–2019)}} <br> [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] {{small|(2019–2020)}} (duapupu) | primeminister = [[Mahathir Mohamad]] | minister = [[Xavier Jayakumar Arulanandam]] | governor = 0 | predecessor = [[James Dawos Mamit]] {{small|(Air)}} <br> [[Hamim Samuri]] {{small|(Sumber Asli)}} | successor = [[Ali Biju]] {{small|(Timbalan Menteri Tenaga dan Sumber Asli)}} <br> [[Ahmad Masrizal Muhammad]] {{small|(Timbalan Menteri Alam Sekitar dan Air)}} | constituency = [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]]||| | constituency_MP1 = [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]] | parliament1 = Malaysia | term_start1 = 9 Mei 2018 | term_end1 = 19 November 2022 | predecessor1 = ([[PR]] [[DAP]]) [[Mohd Ariff Sabri Aziz|Mohammuad Ariff Sabri Abdul Aziz]] ([[Pakatan Rakyat|Pakatan Rakyat]]–[[Parti Tindakan Demokratik|Parti Tindakan Demokratik]]) | successor1 = {{PH DAP}} [[Chow Yu Hui]] | constituency1 = [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]] | majority1 = 3,159 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]])|| | constituency_AM2 = [[Tras (kawasan negeri)|Tras]] | assembly2 = Negeri Pahang | term_start2 = 19 November 2022 | term_end2 = || | predecessor2 = (PH DAP) Chow Yu Hui | successor2 = 0| | majority2 = 11,397 ([[Pilihan raya negeri Pahang 2022|2022]])|| | constituency_AM3 = [[Mentakab (kawasan negeri)|Mentakab]] | assembly3 = Negeri Pahang | term_start3 = 5 Mei 2013 | term_end3 = 9 Mei 2018||| | predecessor3 = {{BN MCA}} Chuah Boon Seong | successor3 = {{PH DAP}} [[Woo Chee Wan]] | constituency3 = [[Mentakab (kawasan negeri)|Mentakab]] | majority3 = 1,554 ([[Pilihan raya negeri Pahang 2013|2013]])| | office5 = Timbalan Setiausaha Agung [[Parti Tindakan Demokratik]] Malaysia | term_start5 = 20 Mac 2022 | term_end5 = 16 Mac 2025 | 1blankname5 = Setiausaha Agung | 1namedata5 = [[Anthony Loke Siew Fook]] | 2blankname5 = Pengerusi Kebangsaan | 2namedata5 = [[Lim Guan Eng]] | predecessor5 = [[Teresa Kok Suh Sim]] | successor5 = 9 | alongside5 = [[Sivakumar Varatharaju]] & [[Liew Chin Tong]] | office6 = Naib Pengerusi 3 Kebangsaan [[Parti Tindakan Demokratik]] Malaysia | term_start6 = 12 November 2017 | term_end6 = 20 Mac 2022 | 3blankname6 = Setiausaha Agung | 3namedata6 = [[Lim Guan Eng]] | 4blankname6 = Pengerusi | 4namedata6 = [[Tan Kok Wai]] | predecessor6 = [[Ariffin S.M Omar]] | alongside6 = [[M. Kulasegaran]] & [[Chow Kon Yeow]] & [[Chong Chieng Jen]] | office9 = Peranan lain | subterm9 = 2013–2018 | suboffice9 = Ketua Pembangkang [[Dewan Undangan Negeri Pahang]] | birth_name = Zulpuri Shah bin Puji bin Abdul Halim ibni [[Sultan Abdullah Al-Mu'tasim Billah|Abdullah Al-Mustassim Billah Shah]] ibni [[Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah|Ahmad Al-Mu'azzam Shah]] | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1964|7|15}} | birth_place = {{flagicon|Pahang}}{{flagicon|MAS}} [[Raub]], [[Pahang]], [[Malaysia]] | title = 0 | residence = [[Pahang]] | death_date = | death_place = | resting_place = | party = [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) {{small|(sejak 2000)}} | otherparty = [[Barisan Alternatif]] (BA) {{small|(2000–2004)}} <br> [[Barisan Rakyat]] (BR) {{small|(2004–2008)}} <br> [[Pakatan Rakyat]] (PR) {{small|(2008–2015)}} <br> [[Pakatan Harapan]] (PH) {{small|(sejak 2015 - kini)}} }} [[Gelaran|Tengku]] '''Zulpuri Shah bin''' [[Gelaran|Raja]] '''Puji''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: تڠكو ذوالڤوري شاه بن راج ڤوجي; lahir 15 Julai 1964) ialah seorang [[ahli politik]] di [[Malaysia]] yang telah berkhidmat sebagai [[Ahli Dewan Undangan Negeri]] (ADUN) bagi kawasan [[Tras (kawasan negeri)|Tras]] sejak November 2022. Beliau pernah berkhidmat sebagai Timbalan [[Menteri Air, Tanah dan Sumber Asli Malaysia]] dalam pentadbiran [[Pakatan Harapan]] (PH) di bawah bekas Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]] dan bekas Menteri [[Xavier Jayakumar Arulanandam]] dari Julai 2018 sehingga kejatuhan pentadbiran PH pada Februari 2020 serta sebagai [[Ahli Parlimen]] (MP) [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]] dari Mei 2018 hingga November 2022. Beliau juga pernah menjadi [[Ketua Pembangkang (Malaysia)|Ketua Pembangkang]] [[Dewan Undangan Negeri Pahang]] dan ADUN [[Mentakab (kawasan negeri)|Mentakab]] dari Mei 2013 hingga Mei 2018 serta pernah berkhidmat sebagai Ahli [[Majlis Perbandaran Selayang]] (MPS). Beliau merupakan ahli [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP), salah satu parti komponen dalam [[Pakatan Harapan]]. Beliau kini memegang jawatan Timbalan Setiausaha Agung DAP pusay sejak Mac 2022 dan Timbalan Pengerusi DAP Negeri [[Pahang]]. Beliau juga pernah memegang jawatan Naib Pengerusi Kebangsaan DAP dari November 2017 hingga Mac 2022. Selain itu, beliau merupakan satu-satunya [[Melayu]] yang menjadi Ahli Parlimen DAP dari tahun 2018 hingga 2022. <ref> {{Cite web |title=DAP finalises CEC lineup – Nation {{!}} The Star Online |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/11/12/dap-finalises-cec-lineup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718055318/https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/11/12/dap-finalises-cec-lineup/ |archive-date=18 Julai 2018 |access-date=18 Julai 2018 |website=www.thestar.com.my}}</ref> == Kerjaya politik == === Pelantikan sebagai Timbalan Setiausaha Agung DAP === Pada 20 Mac 2022, semasa Kongres Kebangsaan [[Parti Tindakan Demokratik|DAP]] ke-17, Zulpuri Shah telah dilantik sebagai Timbalan Setiausaha Agung DAP bersama-sama dengan [[Sivakumar Varatharaju]] dan [[Liew Chin Tong]], berkhidmat di bawah Setiausaha Agung, [[Anthony Loke]].<ref>{{Cite web |date=20 Mac 2022 |title=Loke elected new DAP secretary-general |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/03/20/loke-elected-new-dap-secretary-general/ |access-date=20 Mac 2022 |website=FMT}}</ref> == Kehidupan peribadi == Beliau juga merupakan kerabat diraja [[Pahang]]<ref>{{Cite web |last=MEI |first=WONG PEK |title=PRU13: DAP Umum Calon Negeri Pahang – Berita Semasa {{!}} mStar |url=http://www.mstar.com.my/berita/berita-semasa/2013/04/01/pru13-dap-umum-calon-negeri-pahang/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718114450/http://www.mstar.com.my/berita/berita-semasa/2013/04/01/pru13-dap-umum-calon-negeri-pahang/ |archive-date=18 Julai 2018 |access-date=18 Julai 2018 |website=www.mstar.com.my}}</ref> dan anak kepada Tengku Puji Tengku Abdul Hamid, bekas Timbalan Pesuruhjaya [[Pahang]] dan bekas ahli jawatankuasa [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS).<ref>{{Cite web |date=2 July 2018 |title=Meet Malaysia's New Cabinet |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2018/07/386539/meet-malaysias-new-cabinet-26-ministers-23-deputy-ministers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710133502/https://www.nst.com.my/news/nation/2018/07/386539/meet-malaysias-new-cabinet-26-ministers-23-deputy-ministers |archive-date=10 Julai 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pahang assembly: Mentakab rep Tengku Zulpuri Shah Raja Puji chosen Opposition leader – Nation {{!}} The Star Online |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2013/06/30/pahang-assembly-mentakab-rep-tengku-zulpuri-shah-raja-puji-chosen-opposition-leader/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718084136/https://www.thestar.com.my/news/nation/2013/06/30/pahang-assembly-mentakab-rep-tengku-zulpuri-shah-raja-puji-chosen-opposition-leader/ |archive-date=18 Julai 2018 |access-date=18 Julai 2018 |website=www.thestar.com.my}}</ref><ref>{{Cite news |date=29 November 2017 |title=Follow example of Pahang MB, Kit Siang tells politicians |language=en-US |work=Free Malaysia Today |url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2017/11/29/follow-example-of-pahang-mb-kit-siang-tells-politicians/ |access-date=18 Julai 2018}}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pahang]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms |access-date=4 Februari 2017 }} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | access-date = 4 Februari 2017}} Keputusan hanya tersedia daripada [[pilihan raya umum Malaysia 2004|pilihan raya 2004]].</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms|access-date=24 Mac 2017}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Pahang 2013|2013]] |'''N30 [[Mentakab (kawasan negeri)|Mentakab]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}}| |{{nowrap|'''Tengku Zulpuri Shah Raja Puji'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | align=right|'''7,882''' |'''55.47%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Chuah Boon Seong]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|6,328 |44.53% |14,430 |1,554 |84.93% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Pahang 2022|2022]] |rowspan=3|'''N07 [[Tras (kawasan negeri)|Tras]]''' |rowspan=3 {{Party shading/PH}} | |rowspan=3|'''Tengku Zulpuri Shah Raja Puji''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |rowspan=3 align="right" |'''17,255''' |rowspan=3|'''62.32%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Lim Teck Hoe ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) |align="right" |5,858 |21.16% |rowspan=3|28,001 |rowspan=3|11,397 |rowspan=3|72.23% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Amirul Kuek ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) |align="right" |4,233 |15.29% |- |bgcolor={{party color|Homeland Fighter's Party}} | |Mohd Tahir Kassim ([[Parti Bumiputera Perkasa Malaysia|PUTRA]]) |align="right" |340 |align=right|1.23% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="undiinfo"/><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE – 14|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms|access-date=17 Mei 2018}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=24 Mei 2018}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan="2" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan="2" |'''P080 [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]]''' | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan="2" |{{nowrap|'''Tengku Zulpuri Shah Raja Puji'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan="2" align=right|'''20,659''' | rowspan="2" |'''44.89%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Chew Mei Fun]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|17,500 |29.66% | rowspan="2" |46,971 | rowspan="2" |3,159 | rowspan="2" |81.37% |- |{{Party shading/PAS}} | |Mohd Nilam Abd Manap ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |7,866 |17.09% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] |rowspan=3|'''P079 [[Lipis (kawasan persekutuan)|Lipis]]''' |rowspan=3 {{Party shading/PH}} | |rowspan=3|Tengku Zulpuri Shah Raja Puji ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) |rowspan=3 align="right" |6,366 |rowspan=3|17.75% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Abdul Rahman Mohamad]]'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''17,672''' |'''49.29%''' |rowspan=3|36,343 |rowspan=3|6,118 |rowspan=3|76.09% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |[[Mohamad Shahrum Osman]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) |align="right" |11,554 |32.22% |- |bgcolor={{party color|Homeland Fighter's Party}} | |Aishaton Abu Bakar ([[Parti Pejuang Tanah Air|PEJUANG]]) |align="right" |263 |align=right|0.76% |} == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== {{Facebook|zulpuri4raub}} {{Ahli Dewan Negeri Pahang ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Pakatan Harapan}} {{Kawalan kewibawaan}} {{portal|Malaysia}} {{tunas-bio}} {{DEFAULTSORT:Zulpuri Shah Raja Puji, Tengku}} [[Kategori:Kelahiran 1964]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pahang ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pahang ke-13]] [[Kategori:Ahli pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] bj147arj02o1dcvknfbiwnjgarrzm11 7004248 7004219 2026-11-12T09:06:49Z ~2026-55040-17 421271 /* */ 7004248 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Zulpuri|Puji}}{{Chinese name|Shah}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific_prefix = [[Yang Berhormat Mulia]] Tengku | name = Zulpuri Shah Puji | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|ADUN (Pahang)}} | native_name = {{font color|green|تڠكو ذوالڤوري شاه راج ڤوجي}} |image = 0 |caption = 0 | office = Timbalan [[Menteri Air, Tanah dan Sumber Asli Malaysia]] | constituency_MP = [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]] | parliament = Malaysia | term_start = 2 Julai 2018 | term_end = 24 Februari 2020|| | monarch = [[Sultan Muhammad V]] {{small|(2018–2019)}} <br> [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] {{small|(2019–2020)}} (dua pupu) | primeminister = [[Mahathir Mohamad]] | minister = [[Xavier Jayakumar Arulanandam]] | governor = 0 | predecessor = [[James Dawos Mamit]] {{small|(Air)}} <br> [[Hamim Samuri]] {{small|(Sumber Asli)}} | successor = [[Ali Biju]] {{small|(Timbalan Menteri Tenaga dan Sumber Asli)}} <br> [[Ahmad Masrizal Muhammad]] {{small|(Timbalan Menteri Alam Sekitar dan Air)}} | constituency = [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]] |majority = 0 |office1 = ahli [[Dewan Rakyat Malaysia]]| | constituency_MP1 = [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]] | parliament1 = Malaysia | term_start1 = 9 Mei 2018 | term_end1 = 19 November 2022 | predecessor1 = ([[PR]] [[DAP]]) [[Mohd Ariff Sabri Aziz|Mohammuad Ariff Sabri Abdul Aziz]] ([[Pakatan Rakyat]]–[[Parti Tindakan Demokratik]]) | successor1 = {{PH DAP}} [[Chow Yu Hui]] | constituency1 = [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]] | majority1 = 3,159 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]]) || | constituency_AM2 = [[Tras (kawasan negeri)|Tras]] | assembly2 = Negeri Pahang | term_start2 = 19 November 2022 | term_end2 = || | predecessor2 = (PH DAP) Chow Yu Hui | successor2 = 0| | majority2 = 11,397 ([[Pilihan raya negeri Pahang 2022|2022]])|| | constituency_AM3 = [[Mentakab (kawasan negeri)|Mentakab]] | assembly3 = Negeri Pahang | term_start3 = 5 Mei 2013 | term_end3 = 9 Mei 2018||| | predecessor3 = {{BN MCA}} Chuah Boon Seong | successor3 = {{PH DAP}} [[Woo Chee Wan]] | constituency3 = [[Mentakab (kawasan negeri)|Mentakab]] | majority3 = 1,554 ([[Pilihan raya negeri Pahang 2013|2013]])| | office5 = Timbalan Setiausaha Agung [[Parti Tindakan Demokratik]] Malaysia | term_start5 = 20 Mac 2022 | term_end5 = 16 Mac 2025 | 1blankname5 = Setiausaha Agung | 1namedata5 = [[Anthony Loke Siew Fook]] | 2blankname5 = Pengerusi Kebangsaan | 2namedata5 = [[Lim Guan Eng]] | predecessor5 = [[Teresa Kok Suh Sim]] | successor5 = 9 | alongside5 = [[Sivakumar Varatharaju]] & [[Liew Chin Tong]] | office6 = Naib Pengerusi 3 Kebangsaan [[Parti Tindakan Demokratik]] Malaysia | term_start6 = 12 November 2017 | term_end6 = 20 Mac 2022 | 3blankname6 = Setiausaha Agung | 3namedata6 = [[Lim Guan Eng]] | 4blankname6 = Pengerusi | 4namedata6 = [[Tan Kok Wai]] | predecessor6 = [[Ariffin S.M Omar]] | alongside6 = [[M. Kulasegaran]] & [[Chow Kon Yeow]] & [[Chong Chieng Jen]] | office9 = Peranan lain | subterm9 = 2013–2018 | suboffice9 = Ketua Pembangkang [[Dewan Undangan Negeri Pahang]] | birth_name = Zulpuri Shah bin Puji bin Abdul Halim ibni [[Sultan Abdullah Al-Mu'tasim Billah|Abdullah Al-Mustassim Billah Shah]] ibni [[Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah|Ahmad Al-Mu'azzam Shah]] | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1964|7|15}} | birth_place = {{flagicon|Pahang}}{{flagicon|MAS}} [[Raub]], [[Pahang]], [[Malaysia]] | title = 0 | residence = [[Pahang]] | death_date = | death_place = | resting_place = | | |citizenship = Malaysia |nationality = Malaysia |party = [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) {{small|(sejak 2000)}} |otherparty = [[Barisan Alternatif]] (BA) {{small|(2000–2004)}} <br> [[Barisan Rakyat]] (BR) {{small|(2004–2008)}} <br> [[Pakatan Rakyat]] (PR) {{small|(2008–2015)}} <br> [[Pakatan Harapan]] (PH) {{small|(sejak 2015 - kini)}} | | |relatives = 0 |father = Raja Puji bin Tengku Abdul Halim ibni [[Sultan Abdullah Al-Mu'tasim Billah|Abdullah Al-Mustassim Billah Shah]] ibni [[Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah|Ahmad Al-Mu'azzam Shah]] |mother = 0 |religion = islam |occupation = 0 |signature = 0 |website = 0 |footnotes = 0 |module = 0 {{infobox royalty |house = Bendahara |dynasty = al-Idrus dari [[Tun Habib Abdul Majid]] }} }} [[Gelaran|Tengku]] '''Zulpuri Shah bin''' [[Gelaran|Raja]] '''Puji''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: تڠكو ذوالڤوري شاه بن راج ڤوجي; lahir 15 Julai 1964) ialah seorang [[ahli politik]] di [[Malaysia]] yang telah berkhidmat sebagai [[Ahli Dewan Undangan Negeri]] (ADUN) bagi kawasan [[Tras (kawasan negeri)|Tras]] sejak November 2022. Beliau pernah berkhidmat sebagai Timbalan [[Menteri Air, Tanah dan Sumber Asli Malaysia]] dalam pentadbiran [[Pakatan Harapan]] (PH) di bawah bekas Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]] dan bekas Menteri [[Xavier Jayakumar Arulanandam]] dari Julai 2018 sehingga kejatuhan pentadbiran PH pada Februari 2020 serta sebagai [[Ahli Parlimen]] (MP) [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]] dari Mei 2018 hingga November 2022. Beliau juga pernah menjadi [[Ketua Pembangkang (Malaysia)|Ketua Pembangkang]] [[Dewan Undangan Negeri Pahang]] dan ADUN [[Mentakab (kawasan negeri)|Mentakab]] dari Mei 2013 hingga Mei 2018 serta pernah berkhidmat sebagai Ahli [[Majlis Perbandaran Selayang]] (MPS). Beliau merupakan ahli [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP), salah satu parti komponen dalam [[Pakatan Harapan]]. Beliau kini memegang jawatan Timbalan Setiausaha Agung DAP pusay sejak Mac 2022 dan Timbalan Pengerusi DAP Negeri [[Pahang]]. Beliau juga pernah memegang jawatan Naib Pengerusi Kebangsaan DAP dari November 2017 hingga Mac 2022. Selain itu, beliau merupakan satu-satunya [[Melayu]] yang menjadi Ahli Parlimen DAP dari tahun 2018 hingga 2022. <ref> {{Cite web |title=DAP finalises CEC lineup – Nation {{!}} The Star Online |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/11/12/dap-finalises-cec-lineup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718055318/https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/11/12/dap-finalises-cec-lineup/ |archive-date=18 Julai 2018 |access-date=18 Julai 2018 |website=www.thestar.com.my}}</ref> == Kerjaya politik == === Pelantikan sebagai Timbalan Setiausaha Agung DAP === Pada 20 Mac 2022, semasa Kongres Kebangsaan [[Parti Tindakan Demokratik|DAP]] ke-17, Zulpuri Shah telah dilantik sebagai Timbalan Setiausaha Agung DAP bersama-sama dengan [[Sivakumar Varatharaju]] dan [[Liew Chin Tong]], berkhidmat di bawah Setiausaha Agung, [[Anthony Loke]].<ref>{{Cite web |date=20 Mac 2022 |title=Loke elected new DAP secretary-general |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/03/20/loke-elected-new-dap-secretary-general/ |access-date=20 Mac 2022 |website=FMT}}</ref> == Kehidupan peribadi == Beliau juga merupakan kerabat diraja [[Pahang]]<ref>{{Cite web |last=MEI |first=WONG PEK |title=PRU13: DAP Umum Calon Negeri Pahang – Berita Semasa {{!}} mStar |url=http://www.mstar.com.my/berita/berita-semasa/2013/04/01/pru13-dap-umum-calon-negeri-pahang/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718114450/http://www.mstar.com.my/berita/berita-semasa/2013/04/01/pru13-dap-umum-calon-negeri-pahang/ |archive-date=18 Julai 2018 |access-date=18 Julai 2018 |website=www.mstar.com.my}}</ref> dan anak kepada Tengku Puji Tengku Abdul Hamid, bekas Timbalan Pesuruhjaya [[Pahang]] dan bekas ahli jawatankuasa [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS).<ref>{{Cite web |date=2 July 2018 |title=Meet Malaysia's New Cabinet |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2018/07/386539/meet-malaysias-new-cabinet-26-ministers-23-deputy-ministers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710133502/https://www.nst.com.my/news/nation/2018/07/386539/meet-malaysias-new-cabinet-26-ministers-23-deputy-ministers |archive-date=10 Julai 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pahang assembly: Mentakab rep Tengku Zulpuri Shah Raja Puji chosen Opposition leader – Nation {{!}} The Star Online |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2013/06/30/pahang-assembly-mentakab-rep-tengku-zulpuri-shah-raja-puji-chosen-opposition-leader/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718084136/https://www.thestar.com.my/news/nation/2013/06/30/pahang-assembly-mentakab-rep-tengku-zulpuri-shah-raja-puji-chosen-opposition-leader/ |archive-date=18 Julai 2018 |access-date=18 Julai 2018 |website=www.thestar.com.my}}</ref><ref>{{Cite news |date=29 November 2017 |title=Follow example of Pahang MB, Kit Siang tells politicians |language=en-US |work=Free Malaysia Today |url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2017/11/29/follow-example-of-pahang-mb-kit-siang-tells-politicians/ |access-date=18 Julai 2018}}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pahang]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms |access-date=4 Februari 2017 }} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | access-date = 4 Februari 2017}} Keputusan hanya tersedia daripada [[pilihan raya umum Malaysia 2004|pilihan raya 2004]].</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms|access-date=24 Mac 2017}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Pahang 2013|2013]] |'''N30 [[Mentakab (kawasan negeri)|Mentakab]]''' |{{Party shading/Democratic Action Party}}| |{{nowrap|'''Tengku Zulpuri Shah Raja Puji'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | align=right|'''7,882''' |'''55.47%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Chuah Boon Seong]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|6,328 |44.53% |14,430 |1,554 |84.93% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Pahang 2022|2022]] |rowspan=3|'''N07 [[Tras (kawasan negeri)|Tras]]''' |rowspan=3 {{Party shading/PH}} | |rowspan=3|'''Tengku Zulpuri Shah Raja Puji''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |rowspan=3 align="right" |'''17,255''' |rowspan=3|'''62.32%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Lim Teck Hoe ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) |align="right" |5,858 |21.16% |rowspan=3|28,001 |rowspan=3|11,397 |rowspan=3|72.23% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Amirul Kuek ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) |align="right" |4,233 |15.29% |- |bgcolor={{party color|Homeland Fighter's Party}} | |Mohd Tahir Kassim ([[Parti Bumiputera Perkasa Malaysia|PUTRA]]) |align="right" |340 |align=right|1.23% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="undiinfo"/><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE – 14|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms|access-date=17 Mei 2018}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=24 Mei 2018}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan="2" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan="2" |'''P080 [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]]''' | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan="2" |{{nowrap|'''Tengku Zulpuri Shah Raja Puji'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan="2" align=right|'''20,659''' | rowspan="2" |'''44.89%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Chew Mei Fun]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|17,500 |29.66% | rowspan="2" |46,971 | rowspan="2" |3,159 | rowspan="2" |81.37% |- |{{Party shading/PAS}} | |Mohd Nilam Abd Manap ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |7,866 |17.09% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] |rowspan=3|'''P079 [[Lipis (kawasan persekutuan)|Lipis]]''' |rowspan=3 {{Party shading/PH}} | |rowspan=3|Tengku Zulpuri Shah Raja Puji ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) |rowspan=3 align="right" |6,366 |rowspan=3|17.75% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Abdul Rahman Mohamad]]'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''17,672''' |'''49.29%''' |rowspan=3|36,343 |rowspan=3|6,118 |rowspan=3|76.09% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |[[Mohamad Shahrum Osman]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) |align="right" |11,554 |32.22% |- |bgcolor={{party color|Homeland Fighter's Party}} | |Aishaton Abu Bakar ([[Parti Pejuang Tanah Air|PEJUANG]]) |align="right" |263 |align=right|0.76% |} == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== {{Facebook|zulpuri4raub}} {{Ahli Dewan Negeri Pahang ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Pakatan Harapan}} {{Kawalan kewibawaan}} {{portal|Malaysia}} {{tunas-bio}} {{DEFAULTSORT:Zulpuri Shah Raja Puji, Tengku}} [[Kategori:Kelahiran 1964]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pahang ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pahang ke-13]] [[Kategori:Ahli pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] q4d81l2w58w0ia52qso121fjz0upo9n 0 957970 7003973 7003864 2026-11-11T19:32:24Z John2265 211860 /* */ 7003973 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Kamarudin|Md Nor|note=on}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk (gelaran)|Datuk]] | name = Kamarudin Md Nor | native_name = قمر الدين مد نور | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|DMSM|ADUN (Kelantan)}} | image = | caption = | office = Ahli <br> [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan]] | term_start = 15 Ogos 2023 | term_end = 9 November 2026 | monarch = [[Sultan Muhammad V]] | 1blankname = Menteri Besar | 1namedata = [[Mohd Nassuruddin Daud]] | 2blankname = Portfolio | 2namedata = Pelancongan, Kebudayaan, Kesenian & Warisan | 3blankname = Timbalan | 3namedata = [[Zameri Mat Nawang]] | predecessor = [[Md Anizam Ab Rahman]] | successor = | constituency = [[Ayer Lanas (kawasan negeri)|Ayer Lanas]] | office1 = Ketua Penerangan <br> [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] Pertama | term_start1 = 7 September 2016 | term_end1 = 27 September 2018 | 1blankname1 = Pengerusi | 1namedata1 = [[Mahathir Mohamad]] | president1 = [[Muhyiddin Yassin]] | predecessor1 = ''Jawatan ditubuhkan'' | successor1 = [[Radzi Jidin]] | constituency_AM2 = [[Ayer Lanas (kawasan negeri)|Ayer Lanas]] | assembly2 = Negeri Kelantan | term_start2 = 12 Ogos 2023 | term_end2 = | predecessor2 = [[Mustapa Mohamed]] | successor2 = | majority2 = 5,009 ([[Pilihan raya negeri Kelantan 2023|2023]]) | constituency_AM3 = {{DUN|Semerak}} | assembly3 = Negeri Kelantan | term_start3 = 21 Mac 2004 | term_end3 = 8 Mac 2008 | predecessor3 = {{logo kecil PAS}} Hussin Awang | successor3 = {{logo kecil PAS}} [[Wan Hassan Wan Ibrahim]] | majority3 = 699 ([[Pilihan raya negeri Kelantan 2004|2004]]) | term_start4 = 1997 | term_end4 = 29 November 1999 | successor4 = {{logo kecil PAS}} Hussin Awang | predecessor4 = {{logo kecil PAS}}Sulaiman Ahmad | majority4 = ([[Pilihan raya kecil Semerak 1997|1997]]) | birth_name = Kamarudin bin Md Nor | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1947|5|28}} | birth_place = [[Jajahan Pasir Puteh|Pasir Puteh, Kelantan]] | death_date = | death_place = | resting_place = | nationality = Malaysia | party = {{Plainlist| * [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) {{small|(–2016)}} * [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU) {{small|(sejak 2016)}} }} | otherparty = {{Plainlist| * [[Barisan Nasional]] {{small|(–2016)}} * [[Pakatan Harapan]] {{small|(2017–2020)}} * [[Perikatan Nasional]] {{small|(sejak 2020)}} }} | relations = | children = | mother = | father = | residence = *[[Tok Bali]], [[Pasir Puteh]] *Kuala Besut, Besut | alma_mater = | occupation = Ahli politik | profession = | signature = | website = | footnotes = }} '''Kamarudin bin Md Nor''' (lahir 28 Mei 1947) merupakan ahli politik [[Malaysia]] yang berkhidmat Ahli [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]] (ADUN) bagi {{DUN|Ayer Lanas}} sejak Ogos 2023 dan Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan]] (EXCO) dari Ogos 2023 hingga November 2026. Beliau ialah pengerusi [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU) bagi negeri [[Kelantan]]. Sebelum ini, beliau adalah ahli [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO).<ref>{{Cite web |url=http://www.themalaysiantimes.com.my/ex-ec-chief-now-bersatus-vice-president/ |title=Ex-EC chief now Bersatu's VP in new line-up |access-date=2018-12-05 |archive-date=2018-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181205104934/http://www.themalaysiantimes.com.my/ex-ec-chief-now-bersatus-vice-president/ |url-status=dead }}</ref> Beliau pernah berkhidmat sebagai ADUN [[Semerak (kawasan negeri)|Semerak]] dari 1997 hingga November 1999 dan sekali lagi dari Mac 2004 hingga Mac 2008. == Pendidikan == Kamaruddin mendapat pendidikan awal di Sekolah Rendah Kamil dan Sekolah Menengah Kamil Pasir Puteh (1954-1965). Kemudian beliau meneruskan pengajian di [[Maktab Sultan Ismail]] (SIC) Kota Bharu, sebelum melanjutkan pelajaran ke [[Universiti Malaya]] (UM) pada 1969 hingga 1972 dan memperolehi Ijazah Sarjana Muda Sastera (Kepujian).<ref name=":0">{{Cite web|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1996-1998/1997ko/kamaruddin%20calon%20bn%20di%20semerak.pdf|title=Kamaruddin calon BN di Semerak|date=29 Julai 1997|url-status=live}}</ref> == Kehidupan peribadi == Kamaruddin dilahirkan [[Pasir Puteh, Kelantan]] pada 28 Mei 1947.<ref name=":0" /> Beliau mendirikan rumah tangga dengan Rashidah Musa dan setakat 1997, mereka dikurniakan 10 anak; tujuh lelaki dan tiga perempuan.<ref name=":0" /> == Keterlibatan dalam politik == Kamarudin menyertai UMNO pada 1980 sebelum dilantik sebagai ahli jawatankuasa bahagian Pasir Puteh merangkap Pengerusi Biro Pelajaran UMNO Bahagian Pasir Puteh dan ahli jawatankuasa Biro Penerangan UMNO Pusat pada 1987.<ref name=":0" /> Beliau kemudian dilantik sebagai Setiausaha Bahagian dan Ketua Penerangan, sebelum memegang jawatan Ketua Bahagian UMNO Pasir Puteh pada 1993. Kamarudin meninggalkan UMNO pada 2016 dan mengasaskan BERSATU pada September tahun yang sama.<ref>[https://malaysiadateline.com/bekas-ketua-umno-pasir-puteh-keluar-parti-dijangka-sertai-ppbm/ Bekas ketua Umno Pasir Puteh keluar parti, dijangka sertai PPBM]</ref> Beliau juga merupakan Ketua Penerangan pertama dari September 2016 hingga September 2018.<ref>{{Cite web|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/bahasa/2016/10/06/bekas-setpol-muhyiddin-dilantik-setiausaha-agung-ppbm|title=Bekas setpol Muhyiddin dilantik Setiausaha Agung PPBM|last=Reporters|first=F. M. T.|date=2016-10-06|website=Free Malaysia Today {{!}} FMT|language=|url-status=live|access-date=2025-12-19}}</ref> Pada pilihan raya umum Malaysia 2018, beliau bertanding di kerusi Parlimen [[Pasir Puteh (kawasan persekutuan)|Pasir Puteh]] tetapi tewas kepada calon [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]. Beliau kemudiannya memenangi kerusi DUN [[Ayer Lanas]] semasa [[pilihan raya negeri Kelantan 2023]] atas tiket PAS. == Aktivisme mahasiswa == Kamaruddin pernah dipilih sebagai Presiden [[Persatuan Kebangsaan Pelajar Islam Malaysia|Persatuan]] [[Persatuan Kebangsaan Pelajar Islam Malaysia|Kebangsaan Pelajar Islam Malaysia]] (PKPIM) (1970-72) dan dilantik Setiausaha Agung serta Naib Presiden [[Angkatan Belia Islam Malaysia]] (ABIM) pada 1973-1985 yang ketika itu dipimpin oleh Presidennya, [[Anwar Ibrahim]].<ref name=":0" /> Kamaruddin juga pernah menjadi wakil [[Perhimpunan Belia Islam Dunia|Perhimpunan Belia Islam]] [[Perhimpunan Belia Islam Dunia|Dunia]] (WAMY) -Riyadh dan Wakil [[Persekutuan Pertubuhan Pelajar Islam Antarabangsa|Persekutuan]] [[Persekutuan Pertubuhan Pelajar Islam Antarabangsa|Pertubuhan Pelajar Islam Antarabangsa]] (IIFSO) bagi Asia Pasifik yang beribu pejabat di Riyadh, Arab Saudi. == Kepimpinan == Kamaruddin pernah menjadi Pengarah Yayasan Anda Akademik mulai 1972 hingga 1997 dan Ahli Lembaga Pemegang Amanah [[Yayasan Pembangunan Ekonomi Islam Malaysia]] (YAPEIM) (1991-1995). Beliau turut menjadi Ahli Pemegang Amanah Yayasan Aman (1990 hingga 1997). Pada 28 Jun 2020, beliau dilantik menjadi Pengerusi [[Lembaga Kemajuan Pertanian Kemubu]] (KADA) <ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/88917/berita/nasional/kamarudin-ganti-husam-galas-jawatan-pengerusi-kada|title=Kamarudin ganti Husam galas jawatan Pengerusi KADA|last=KAMARUDIN|first=HAZELEN LIANA|date=2020-06-22|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2025-12-19}}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 1990|1990]] | rowspan=2|P024 {{Parlimen|Pasir Puteh}} | rowspan=2 {{party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=2|Kamarudin Md Nor ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | rowspan=2 align=right|10,104 | rowspan=2|35.79% |{{party shading/S46}} | |'''Wan Omar Wan Majid''' ([[Parti Melayu Semangat 46|'''S46''']]) | align=right|'''17,824''' |'''63.12%''' | rowspan=2|28,827 | rowspan=2|7,720 | rowspan=2|80.61% |- |{{party shading/Independent}} | |Tengku Sihar Tengku Abdul Kadir ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | align=right|309 | align=right|1.09% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1995|1995]] | rowspan=5|P028 [[Pasir Puteh (kawasan persekutuan)|Pasir Puteh]] |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Kamarudin Md Nor ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|18,185 |45.44% |{{party shading/S46}} | |'''Mohamed Abdullah''' ([[Parti Melayu Semangat 46|'''S46''']]) | align=right|'''21,837''' |'''54.56%''' |41,329 |3,652 |76.33% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] | rowspan=2 {{party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=2|Kamarudin Md Nor ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | rowspan=2 align=right|16,962 | rowspan=2|39.81% |{{party shading/PAS}} | |'''[[Alwi Jusoh]]''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align=right|'''25,373''' |'''59.55%''' | rowspan=2|43,485 | rowspan=2|8,411 | rowspan=2|76.59% |- |bgcolor={{Parti Kesejahteraan Insan Tanah Air/meta/color}} | |Hasim Othman ([[Parti Kesejahteraan Insan Tanah Air|AKIM]]) | align=right|274 | align=right|0.64% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2 {{party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|Kamarudin Md Nor ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|PPBM]]) | rowspan=2 align=right|4,896 | rowspan=2|7.18% |{{party shading/PAS}} | |{{nowrap|'''[[Nik Muhammad Zawawi Salleh]]'''}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align=right|'''32,307''' |'''47.41%''' | rowspan=2|69,745 | rowspan=2|1,360 | rowspan=2|81.66% |- |{{party shading/Barisan Nasional}} | |[[Asyraf Wajdi Dusuki]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|30,947 |45.41% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=ms |access-date=4 Februari 2017 }} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web| title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data| publisher = [[Malaysiakini]]| url = http://undi.info/#| access-date = 4 Februari 2017}} Keputusan hanya tersedia daripada [[pilihan raya umum Malaysia 2004|pilihan raya 2004]].</ref><ref name="PRU13">{{cite web |url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php |title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=24 Mac 2017}}Keputusan hanya tersedia untuk [[pilihan raya umum Malaysia 2013|pilihan raya 2013]].</ref><ref name="myundi pru 13">{{cite web |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archive-date=31 March 2014 |access-date=2014-04-09 |website=www.myundi.com.my }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web |title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13 |url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm |archive-date=21 Mac 2018 |access-date=26 Oktober 2014 |work=[[Utusan Malaysia]]}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya kecil Semerak 1997|1997]] | rowspan=2|'''N30 [[Semerak (kawasan negeri)|Semerak]]''' | rowspan=2 {{party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=2|'''Kamarudin Md Nor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=2 align=right|'''5,370''' | rowspan=2|'''53.76%''' |{{party shading/PAS}} | |Wan Mohd Fauzi Husain ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align=right|4,592 |45.97% | rowspan=2|10,074 | rowspan=2|778 | rowspan=2|82.41% |- |bgcolor={{Parti Kesejahteraan Insan Tanah Air/meta/color}} | |Mohd Din Nizam Din ([[Parti Kesejahteraan Insan Tanah Air|AKIM]]) | align=right|27 | align=right|0.27% |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2004|2004]] | rowspan=2|'''N31 [[Semerak (kawasan negeri)|Semerak]]''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |'''Kamarudin Md Nor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align=right|'''6,095''' |'''53.04%''' |{{party shading/PAS}} | |Hussin Awang ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align=right|5,396 |46.96% |11,672 |699 |83.41% |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2008|2008]] |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Kamarudin Md Nor ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|6,112 |46.82% |{{party shading/PAS}} | |'''[[Wan Hassan Wan Ibrahim]]''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align=right|'''6,943''' |'''53.18%''' |13,245 |831 |84.99% |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2023|2023]] |'''N37 [[Ayer Lanas (kawasan negeri)|Ayer Lanas]]''' |{{party shading/PAS}} | |'''Kamarudin Md Nor''' ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|'''BERSATU''']]) | align=right|'''9,535''' |'''67.81%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Nasrul Hadi Kamarulzaman ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|4,526 |32.19% |14,209 |5,009 |63.24% |} ==Anugerah== * {{flag|Melaka}} ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Melaka|Darjah Kebesaran Seri Melaka]] Pangkat Ketiga, [[Darjah Mulia Seri Melaka]] (DMSM) - '''Datuk''' (2007) ==Rujukan== {{reflist}} {{BERSATU}} [[Kategori:Kelahiran 1947]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Anggota Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-15]] p3wbndg1ug6f9mhxj3qj4kwx9avx6p4 0 964308 7004107 6324030 2026-11-12T03:45:34Z ~2026-59780-28 425179 /* */ 7004107 wikitext text/x-wiki {{Infobox album |Name = Buih Jadi Permaidani |Type = Bungkusan |Artist = [[Exists]] |Producer = Along |Released = 1 Disember 1998 |Genre = [[Pop rock|Rok pop]] |Label = BMG Music |Last album = [[Mencari Alasan]]<br>(1996) |This album = '''Buih Jadi Permaidani'''<br>(1998) |Next album = [[Dirantai Digelangi Rindu (album)|Dirantai Digelangi Rindu]]<br>(1999) }} '''''Buih Jadi Permaidani''''' ialah album bungkusan dari album studio keempat [[Kumpulan Exists]] iaitu [[Jangan Gentar (album)|Jangan Gentar]] (1997). Album ini diedarkan di [[Indonesia]] pada tahun 1998 dan mencapai jualan melebihi 600,000 Unit. ==Senarai runut== ==Pautan luar== b6eu25ufj3c5k4h13pt766fq54e500r 0 966863 7004208 7003784 2026-11-12T08:31:06Z Syahir20 195623 /* Pemain */ 7004208 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-protected|small=yes}} <!--NOTA: Artikel ini hanya pengguna berdaftar yang dibenarkan oleh penyelia wiki BM sahaja dibenarkan menyunting dan menyimpan, mana-mana pengguna yang tidak berdaftar atau berdaftar namun tidak mendapat keizinan penyelia, suntingan yang anda simpan di artikel ini kemungkinan akan di padam. sekian.--> {{For|skandal naturalisasi yang berlaku dalam pasukan bola sepak Malaysia ketika ini|Skandal naturalisasi bola sepak Malaysia}} {{Infobox National football team | Name = Malaysia | Badge = Logo Persatuan Bola Sepak Malaysia.png | Badge_size = 160px | Nickname = ''Harimau Malaya'' | Association = [[Persatuan Bola Sepak Malaysia|FAM]] | Confederation = [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] (Asia) | Sub-confederation = [[Persekutuan Bola Sepak ASEAN|AFF]] (Asia Tenggara) | Coach = [[Tan Cheng Hoe]] (sementara) | Asst Manager = | Home Stadium = [[Stadium Nasional Bukit Jalil|Bukit Jalil]] | Captain = [[Dion Cools]] | Most caps = [[Soh Chin Aun]] (195)<ref>[http://www.rsssf.com/miscellaneous/malay-recintlp.html Malaysia - Record International Players - RSSSF]</ref> | Top scorer = [[Mokhtar Dahari]] (89)<ref>{{cite web |title=Mohamed Mokhtar Dahari |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/malay-dahari-intlg.html |website=RSSSF |access-date=19 August 2020 |archive-date=18 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618140810/http://www.rsssf.com/miscellaneous/malay-dahari-intlg.html |url-status=live }}</ref> | FIFA Trigramme = MAS | FIFA Rank = {{FIFA World Rankings|MAS}} | FIFA max = 75 | FIFA max date = Ogos 1993 | FIFA min = 178 | FIFA min date = 15 Mac 2018 | Elo Rank = {{World Football Elo Ratings|MAS}} | Elo max = 61 | Elo max date = 1 Mac 1977 | Elo min = 185 | Elo min date = September 2018 | pattern_la1 = _mas22h | pattern_b1 = _mas22h | pattern_ra1 = _mas22h | pattern_sh1 = _mas22h | pattern_so1 = _mas22h | leftarm1 = FFFF00 | body1 = FFFF00 | rightarm1 = FFFF00 | shorts1 = FFFF00 | socks1 = FFFF00 | pattern_la2 = _mas22a | pattern_b2 = _mas22a | pattern_ra2 = _mas22a | pattern_sh2 = _mas22a | pattern_so2 = _mas22a | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | First game = ''Sebelum Pembentukan''<br>{{fb|SIN|colonial}} 4–2 '''[[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Tanah Melayu]] {{flagicon|Malaya|1948}}''' <br> ([[Koloni Singapura|Singapura]]; 20 Jun 1948)<ref name="eloratings">{{cite web|url=http://www.eloratings.net/Malaysia.htm |title=Malaysia matches, ratings and points exchanged |publisher=World Football Elo Ratings: Malaysia |accessdate=25 November 2016}}</ref><br>''Selepas Pembentukan''<br>'''{{flagu|Malaysia}}''' 1–1 {{fb-rt|THA}} <br> {{nowrap|([[Kuala Lumpur]], Malaysia; 12 Oktober 1963){{#tag:ref|Keputusan dikira sejak selepas pembentukan [[Malaysia|Persekutuan Malaysia]] pada 16 September 1963.}}}}<br> | Largest win = '''{{flagicon|Malaya|1948}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Tanah Melayu]]''' 15–1 {{fb-rt|PHI}}<br />([[Jakarta]], [[Indonesia]]; 26 Ogos 1962)<ref group=nota>Rekod kemenangan terbesar Malaysia masih dipegang pasukan sebelum pembentukan Malaysia, iatu Tanah Melayu. Rekod kemenangan terbesar Malaysia hanya dengan jaringan 11–0 juga dengan menentang pasukan sama Filipina.</ref><br>'''{{flagu|Malaysia}}''' 11–0 {{fb-rt|PHI|1919}} <br> ([[Tehran]], Iran; 7 September 1974) || Largest loss = {{nowrap|{{fb|UAE}} 10–0 '''Malaysia''' {{flagicon|Malaysia}}}} <br> {{nowrap|([[Abu Dhabi]], Emiriah Arab Bersatu; 3 September 2015)}} | World cup apps = | World cup first = | World cup best = | Regional name = [[Piala Asia|Piala Asia]] | Regional cup apps = 4 | Regional cup first = [[Piala Asia 1976|1976]] | Regional cup best = '''Pusingan 1''' ([[Piala Asia 1976|1976]], [[Piala Asia 1980|1980]], [[Piala Asia 2007|2007]], [[Piala Asia 2023|2023]]) | 2ndRegional name = [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN|Piala AFF]] | 2ndRegional cup apps = 16 | 2ndRegional cup first = [[Piala Tiger 1996|1996]] | 2ndRegional cup best = '''Juara''' ([[Piala AFF 2010|2010]]) | 3rdRegional name = [[Piala ASEAN FIFA]] | 3rdRegional cup apps = 1 | 3rdRegional cup first = [[Piala ASEAN FIFA 2026|2026]] | 3rdRegional cup best = '''Tempat ketiga''' ([[Piala ASEAN FIFA 2026|2026]]) | medaltemplates = {{MedalSport | [[Bola sepak di Sukan Asia|Sukan Asia]]}} {{MedalBronze | [[Bola sepak di Sukan Asia 1962|Jakarta 1962]] | Pasukan}} {{MedalBronze | [[Bola sepak di Sukan Asia 1974|Tehran 1974]] | Pasukan}} {{MedalSport | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara|Sukan Asia Tenggara]]}} {{MedalBronze | [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1959|Thailand 1959]] | Pasukan}} {{MedalGold | [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1961|Myanmar 1961]] | Pasukan}} {{MedalBronze | [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1969|Myanmar 1969]] | Pasukan}} {{MedalSilver | [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1971|Malaysia 1971]] | Pasukan}} {{MedalBronze | [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1973|Singapura 1973]] | Pasukan}} {{MedalSilver | [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1975|Thailand 1975]] | Pasukan}} {{MedalGold | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1977|Malaysia 1977]] | Pasukan}} {{MedalGold | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1979|Indonesia 1979]] | Pasukan}} {{MedalSilver | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1981|Filipina 1981]] | Pasukan}} {{MedalBronze | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1983|Singapura 1983]] | Pasukan}} {{MedalBronze | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1985|Thailand 1985]] | Pasukan}} {{MedalSilver | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1987|Indonesia 1987]] | Pasukan}} {{MedalGold | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1989|Malaysia 1989]] | Pasukan}} }} '''Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia''' ialah merupakan pasukan [[bola sepak]] yang mewakili [[Malaysia]] dan ditadbir oleh [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]]. Pasukan ini diiktiraf oleh [[FIFA]] sebagai pengganti kepada [[pasukan bola sepak kebangsaan Tanah Melayu]] yang tidak berfungsi. Pasukan ini ditubuhkan pada kejohanan [[Pestabola Merdeka 1963|Pestabola Merdeka 1963]] sebulan sebelum terbentuknya Malaysia. ==Etimologi== [[File:MalayanTiger.jpg|thumb|left|[[Harimau Malaya]], haiwan yang mana nama panggilan itu diperolehi.<ref name="potential to rising">{{cite web|url=http://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/in-form-malaysia-primed-to-shine|title=In-form Malaysia primed to shine|publisher=Asian Football Confederation|date=22 August 2019|access-date=16 September 2019|archive-date=22 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822122239/http://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/in-form-malaysia-primed-to-shine|url-status=live}}</ref>]] Nama jolokan ''Harimau Malaya'' telah digunakan oleh pasukan terdahulu iaitu [[pasukan bola sepak kebangsaan Tanah Melayu]]. Nama panggilan itu merujuk kepada haiwan kebangsaan Malaysia, [[harimau Malaya]].<ref name="potential to rising"/><ref>{{cite book|author=Francesca DiPiazza|title=Malaysia in Pictures|url=https://archive.org/details/malaysiainpictur0000dipi|url-access=registration|date=1 January 2006|publisher=Twenty-First Century Books|isbn=978-0-8225-2674-2|pages=[https://archive.org/details/malaysiainpictur0000dipi/page/14 14]–}}</ref> Satu lagi sumber menyatakan nama itu dipercayai berasal daripada pemain bola sepak Tanah Melayu dari Stulang Laut, [[Johor]] bernama Abdullah Mohd Don (Dollah Don) selepas beliau digelar "Harimau Malaya" oleh [[Presiden Indonesia|bapa pengasas Indonesia]], [[Sukarno]] apabila berjaya menyamakan kedudukan menentang kelab bola sepak Indonesia dengan menjaringkan hatrik dalam perlawanan antara Kelab Melayu Singapura dan Peseja ([[Persija Jakarta]]) pada 1953 selepas ketinggalan 3 gol di belakang mereka.<ref>{{cite web|url=http://www.hmetro.com.my/node/19016|title=Harimau Malaya tinggal kenangan|trans-title=Malayan Tiger in memories|author=Mohamad Fahd Rahmat|language=ms|publisher=[[Harian Metro]]|date=25 December 2014|access-date=8 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151108080015/http://www.hmetro.com.my/node/19016|archive-date=8 November 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kompasiana.com/frossonice/nama-harimau-malaya-diberikan-oleh-bung-karno_551a23928133116a7e9de0de|title=Nama Harimau Malaya Diberikan Oleh Bung Karno!|trans-title=The name of Malayan Tiger is given by Sukarno!|author=Ahmad Sharidan Mohd|language=id|publisher=Kompasiana|date=6 December 2012|access-date=8 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151108075705/http://www.kompasiana.com/frossonice/nama-harimau-malaya-diberikan-oleh-bung-karno_551a23928133116a7e9de0de|archive-date=8 November 2015|url-status=dead}}</ref> Walaupun Persekutuan [[Malaysia]] ditubuhkan pada 16 September 1963, nama jolokan itu masih digunakan oleh skuad kebangsaan, sekali gus mencetuskan beberapa perdebatan sama ada ia wajar kerana kebanyakan rakyat Malaysia di [[Malaysia Timur|Timur]] merasakan istilah "[[Persekutuan Tanah Melayu|Malaya]]" tidak meliputi seluruh negara.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-sg/news/3883/features/2013/07/30/4150595/debate-harimau-malaya-vs-harimau-malaysia|title=Debate: Harimau Malaya vs Harimau Malaysia|author=Keeshaanan Sundaresan|publisher=Goal.com|date=30 July 2013|access-date=12 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329044716/http://www.goal.com/en-sg/news/3883/features/2013/07/30/4150595/debate-harimau-malaya-vs-harimau-malaysia|archive-date=29 March 2016|url-status=dead}}</ref> Beberapa penyokong di Timur berasa tersinggung apabila media di [[Malaysia Barat]] terus menggunakan istilah itu dan menolak kebimbangan mereka. Beberapa parti di Barat malah secara tidak sensitif mengatakan bahawa ia hanyalah perkara kecil dan isu penamaan telah dipolitikkan kerana istilah "''harimau Malaya''" datang daripada subspesies harimau endemik yang terancam di [[Semenanjung Tanah Melayu]] dan bukannya alasan geopolitik.<ref>{{cite web|url=http://www2.bharian.com.my/articles/BeliaSabahmahudigunakangelaranHarimauMalaysia_bukanHarimauMalaya/Article/|title=Belia Sabah mahu digunakan gelaran Harimau Malaysia, bukan Harimau Malaya|trans-title=Sabah Youth wants to use the Malaysian Tiger title instead of Malayan Tiger|language=ms|publisher=[[Berita Harian]]|date=30 December 2010|access-date=12 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141213013532/http://www2.bharian.com.my/articles/BeliaSabahmahudigunakangelaranHarimauMalaysia_bukanHarimauMalaya/Article/|archive-date=13 December 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2011/11/23/harimau-malaya-atau-harimau-malaysia/|title=Harimau Malaya atau Harimau Malaysia?|trans-title=Malayan Tiger or Malaysian Tiger?|author=Nazli Ibrahim|language=ms|publisher=[[Free Malaysia Today]]|date=23 November 2011|access-date=12 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329050614/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2011/11/23/harimau-malaya-atau-harimau-malaysia/|archive-date=29 March 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="hm">{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2012/12/06/harimau-malaya-where-is-east-msia-in-the-national-team/|title=Harimau Malaya&nbsp;– where is East M'sia in the national team?|author=Peter Sibon|publisher=[[The Borneo Post]]|date=6 December 2012|access-date=12 December 2014|quote=Rubbing salt to injury when Malaysia lost to Singapore, the national media and football pundits avoided using Harimau Malaya when referring to the national team preferring to refer the team as Malaysia. Perhaps they thought it was allright to include Sarawak and Sabah when the going got rough. But when Malaysia beat Indonesia last Saturday night, the national newspapers went to town with the triumph of Harimau Malaya&nbsp;– when the going is good it seems there is no room for the East Malaysian states.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329051025/http://www.theborneopost.com/2012/12/06/harimau-malaya-where-is-east-msia-in-the-national-team/|archive-date=29 March 2016|url-status=dead}}</ref> Sebagai sebahagian daripada penjenamaan semula pasukan bola sepak kebangsaan oleh FAM mulai 2 Februari 2016 dan seterusnya, nama panggilan ''Harimau Malaya'' secara rasmi ditukar kepada ''Harimau Malaysia'' dalam usaha untuk menjadi lebih inklusif kepada pihak Malaysia Timur.<ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/news/nation/2016/02/02/team-known-as-harimau-malaysia/|title=National football team to be known as "Harimau Malaysia"|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=2 February 2016|access-date=2 February 2016|archive-date=3 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160203163421/http://www.thestar.com.my/news/nation/2016/02/02/team-known-as-harimau-malaysia/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.astroawani.com/sports-news/national-football-squad-now-known-harimau-malaysia-92570|title=National football squad now known as 'Harimau Malaysia'|author=Nizam Bakeri|publisher=[[Astro Awani]]|date=2 February 2016|access-date=2 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329045210/http://english.astroawani.com/sports-news/national-football-squad-now-known-harimau-malaysia-92570|archive-date=29 March 2016|url-status=dead}}</ref> Nama jolokan ''Harimau Malaysia'' juga digunakan untuk merujuk bekas pemain kebangsaan, [[Shaharuddin Abdullah]]. Sejak 1970-an, beliau dikenali sebagai "Harimau Malaysia" oleh peminat bola sepak kerana kebolehannya menjaringkan banyak gol. Beliau pernah menjaringkan 15 gol untuk Malaysia dalam kejohanan [[Pestabola Merdeka]] yang menjadi rekod selama bertahun-tahun.<ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2013/10/07/Striking-fear/|title=Striking fear into their opponents|author=Rashvinjeet S. Bedi|work=The Star|date=7 October 2013|access-date=16 February 2017|archive-date=20 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920003718/http://www.thestar.com.my/news/nation/2013/10/07/striking-fear/|url-status=live}}</ref> Bagaimanapun, semasa kongres FAM pada Mac 2017, telah diputuskan bahawa langkah drastik akan diambil untuk menyusun semula semua aspek organisasi dan pengurusan bola sepak negara.<ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/sport/football/2017/04/04/fam-terminate-20-staff-national-team-are-harimau-malaya-again/|title=FAM terminate 20 staff, national team are Harimau Malaya again|work=The Star|date=4 April 2017|access-date=4 April 2017|archive-date=4 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404182302/http://www.thestar.com.my/sport/football/2017/04/04/fam-terminate-20-staff-national-team-are-harimau-malaya-again/|url-status=live}}</ref> Ini termasuk pemulihan nama lama pasukan itu, ''Harimau Malaya'' bermula 3 April 2017 selepas menggunakan istilah ''Harimau Malaysia'' selama setahun sahaja.<ref>{{cite web|url=http://www.themalaymailonline.com/sports/article/harimau-malaysia-now-back-to-harimau-malaya-after-just-one-year|title=Harimau Malaysia now back to 'Harimau Malaya' after just one year|publisher=The Malay Mail|date=3 April 2017|access-date=4 April 2017|archive-date=3 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403200448/http://www.themalaymailonline.com/sports/article/harimau-malaysia-now-back-to-harimau-malaya-after-just-one-year|url-status=live}}</ref><ref name="RevertHMApril2017">{{cite web|url=http://www.goal.com/en-my/news/3896/malaysia/2017/04/03/34266242/fam-reverts-team-name-back-to-harimau-malaya|title=FAM reverts team name back to Harimau Malaya|author=Ooi Kin Fai|publisher=Goal.com|date=3 April 2017|access-date=4 April 2017|archive-date=5 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170405171355/http://www.goal.com/en-my/news/3896/malaysia/2017/04/03/34266242/fam-reverts-team-name-back-to-harimau-malaya|url-status=live}}</ref> Perubahan mendadak itu juga telah menjejaskan semua laman web dan media sosial yang berkaitan semasa mereka melalui penjenamaan semula. Laman web Harimau Malaysia telah dialih keluar dan semua maklumat terkini mengenai pasukan kebangsaan akan disiarkan di laman web FAM.<ref name="RevertHMApril2017" /> ==Sejarah== ===Tahun-tahun awal (1963–1969)=== [[File:1958 Merdeka Cup Winner, Malaya.jpg|thumb|left|[[Tunku Abdul Rahman]] dengan pasukan bola sepak Tanah Melayu berserta [[Pestabola Merdeka 1958|Piala Merdeka]] pada tahun 1958.]] Sebelum terbentuknya Malaysia pada 16 September 1963, [[Borneo Utara]] (kini [[Sabah]]), [[Sarawak]], [[Persekutuan Tanah Melayu|Tanah Melayu]] dan [[Singapura]] diwakili oleh pasukan kebangsaan masing-masing. Pasukan bola sepak Tanah Melayu dan Singapura sering bertanding di beberapa kejohanan besar pada era itu seperti [[Pestabola Merdeka]]. Pasukan bola sepak Borneo Utara dan Sarawak pula bertanding di [[Piala Borneo]] iaitu kejohanan yang melibatkan tiga negara iaitu Borneo Utara, Sarawak dan [[Brunei]]. Pencapaian terbaik Tanah Melayu ialah berjaya memenangi pingat gangsa Sukan Asia 1962 di [[Jakarta]], [[Indonesia]] setelah menewaskan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Vietnam Selatan|Vietnam Selatan]] 4-1 diketuai oleh [[Abdul Ghani Minhat]], yang ketika itu menjadi pemain Asia pertama mencapai 50 gol untuk pasukan kebangsaan lelaki.<ref>{{cite web |first=Roberto |last=Mamrud |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/malay-minhat-intlg.html|title=Abdul Ghani Minhat – Goals in International Matches|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |date=30 March 2021 |access-date=30 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210626050511/http://www.rsssf.com/miscellaneous/malay-minhat-intlg.html|archive-date=26 June 2021 |url-status=live}}</ref> Ghani juga menjaringkan 11 gol untuk Tanah Melayu dalam kemenangan 15–1 menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Filipina|Filipina]]. Kemenangan 15–1 ialah rekod kemenangan tertinggi bagi Tanah Melayu dan rekod itu masih belum dapat dipecahkan sehingga kini walaupun selepas Malaysia terbentuk, dimana kemenangan tertinggi yang dicatat adalah 11 gol berbalas 1 pada pasukan sama, dan menjadikan rekod kemenangan tertinggi untuk pasukan Malaysia. [[File:1962 Borneo Cup Winner, North Borneo.jpg|thumb|right|Pemenang musim pertama [[Piala Borneo]] pada tahun 1962, pasukan bola sepak [[Sabah FA|Borneo Utara]], setahun sebelum penggabungan bagi membentuk Malaysia.]] Permulaan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia berlangsung di [[Stadium Merdeka]] pada 8 Ogos 1963 dengan gabungan kekuatan Singapura dan Tanah Melayu (walaupun persekutuan hanya wujud selepas 16 September 1963). Dengan gabungan pasukan Tanah Melayu dan Singapura, pasukan itu memulakan perlawanan mereka dengan menentang pasukan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Jepun|Jepun]], dengan kekalahan 3–4.<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19630809-1.2.141.aspx|title=Majid Missed a Penalty and Malaysia Crash|author=Norman Siebel|work=The Straits Times|publisher=National Library Board|date=9 August 1963|access-date=29 March 2016|page=18|archive-date=10 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160410082743/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19630809-1.2.141.aspx|url-status=live}}</ref> Pasukan itu terus menggunakan gabungan pemain dari Singapura dan [[Semenanjung Tanah Melayu]] sehingga pembentukan Malaysia, di mana Persatuan Bola Sepak Tanah Melayu digantikan dengan [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] (FAM). Gabungan pemain dengan Singapura berakhir apabila kedua-duanya [[Singapura dalam Malaysia|berpisah dari Malaysia]] bersama-sama dengan penubuhan [[Persatuan Bola Sepak Singapura]] (FAS) dan penggabungan semula mereka dengan [[FIFA]] pada tahun 1965.<ref>{{cite book|author=Younghan Cho|title=Football in Asia: History, Culture and Business|url=https://books.google.com/books?id=uaXDCwAAQBAJ&pg=PA61|date=17 March 2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-59832-9|pages=61–|access-date=23 July 2019|archive-date=5 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805180617/https://books.google.com/books?id=uaXDCwAAQBAJ&pg=PA61|url-status=live}}</ref> Sejak itu skuad itu hanya diwakili oleh pemain Malaysia Barat, terutamanya disebabkan kesukaran ketika itu untuk pergi ke [[Malaysia Timur]] dan pemain tidak begitu terkenal dengan arus perdana bola sepak Malaysia Barat. Dari 1966 hingga 1970, [[Chow Chee Keong]] telah diundi oleh [[Konfederasi Bola Sepak Asia]] sebagai penjaga gol terbaik Asia selama 5 tahun berturut-turut.<ref>[https://www.the-afc.com/news/afcsection/afc-president-offers-condolences-on-passing-of-malaysian-legend-chow-chee-keong AFC President offers condolences on passing of Malaysian legend Chow Chee Keong] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180226011732/http://www.the-afc.com/news/afcsection/afc-president-offers-condolences-on-passing-of-malaysian-legend-chow-chee-keong|date=26 February 2018}}, Asian Football Confederation(AFC)</ref> ===Asia yang paling digeruni (1970–1980)=== Pada tahun 1971, [[James Wong]] dari Sabah adalah pemain pertama dari Malaysia Timur mewakili negara.<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19761202.2.119.aspx|title=Sabahan may be Mokhtar's replacement|author=Terrence Netto|work=The Straits Times|publisher=National Library Board|date=2 December 1976|access-date=29 March 2016|page=25|archive-date=10 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160410061806/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19761202.2.119.aspx|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bharian.com.my/node/108262|title=Hassan Sani, James Wong curah bakti bersama Sabah|trans-title=Hassan Sani, James Wong served with Sabah|author=Mohd Izham Unnip Abdullah|language=ms|publisher=[[Berita Harian]]|date=25 December 2015|access-date=19 March 2018|archive-date=19 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319120348/https://www.bharian.com.my/node/108262|url-status=live}}</ref> Malaysia layak ke [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1972|Sukan Olimpik 1972]] di [[Munich]], menewaskan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Jepun|Jepun]], [[Pasukan bola sepak kebangsaan Korea Selatan|Korea Selatan]], [[Pasukan bola sepak kebangsaan Taipei Cina|Taiwan]] dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Filipina|Filipina]] di sepanjang perjalanannya. Walaupun mereka berjaya mengalahkan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Amerika Syarikat|Amerika Syarikat]] 3–0, mereka tewas dalam 2 perlawanan lain dengan keputusan 0–3 kepada [[Pasukan bola sepak kebangsaan Jerman Barat|Jerman Barat]] dan 0–6 kepada [[Pasukan bola sepak kebangsaan Maghribi|Maghribi]], menduduki tempat ke-10 dalam kedudukan akhir. Dari 1972, [[Mokhtar Dahari]] dianggap sebagai pemain bola sepak lagenda untuk pasukan Malaysia kerana beliau menempah tempat sebagai salah seorang pemain terbaik di Asia.<ref name="Mokhtar life">{{cite web|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/pulse/2018/07/390573/supermokh-remembering-our-greatest-footballer|title=Supermokh: Remembering our greatest footballer|author=Alan Teh Leam Seng|publisher=New Straits Times|date=14 July 2018|access-date=18 July 2018|archive-date=18 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130205750/https://www.nst.com.my/lifestyle/pulse/2018/07/390573/supermokh-remembering-our-greatest-footballer |url-status=live }}</ref> Dia berjaya menjaringkan 177 gol, di mana 177 gol untuk [[Selangor FA]] dan kerjaya antarabangsanya, Mokhtar menjaringkan sejumlah 125 gol dalam 167 penampilan untuk Malaysia (termasuk perlawanan menentang pasukan kelab, pasukan 'B' kebangsaan dan pasukan pilihan).<ref>{{cite web |first=Zulhilmi|last=Zainal|title=Malaysian Football Legends: Mokhtar Dahari|url=https://www.goal.com/en-my/news/3891/features/2013/06/19/4057414/malaysian-football-legends-mokhtar-dahari|publisher=Goal.com|date=19 June 2013 |access-date=30 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201007180908/https://www.goal.com/en-my/news/3891/features/2013/06/19/4057414/malaysian-football-legends-mokhtar-dahari|archive-date=30 June 2021 |url-status=live}}</ref> Menentang pasukan 'A' kebangsaan negara lain, dia menjaringkan 89 gol dalam 142 penampilan.<ref>{{cite web |first=Roberto |last=Mamrud |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/malay-dahari-intlg.html|title=Mohamed Mokhtar Dahari – Century of International Appearances|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |date=18 March 2021 |access-date=18 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618140810/http://www.rsssf.com/miscellaneous/malay-dahari-intlg.html|archive-date=18 June 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/026a-1297500e1b34-a17bbbcad258-1000--ronaldo-equals-world-record/|title=Restaging Relentless Ronaldo equals international goals world record|language=en|publisher=UEFA|access-date=23 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624052008/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/026a-1297500e1b34-a17bbbcad258-1000--ronaldo-equals-world-record/|archive-date=23 June 2021|url-status=dead}}</ref><ref name="joint-9th tweet">{{cite tweet |author=FIFA |user=FIFAcom |number=1409693707679387659 |title=The joint-9th top men's scorer! |language=en |access-date=29 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629095353/https://twitter.com/FIFAcom/status/1409693707679387659 |archive-date=29 June 2021 |url-status=dead}}<!-- Usually cite tweet is supposed to use the entire tweet as the title, here it's long and mostly omitted --></ref> Ini menjadikan beliau pernah menjadi penjaring terbanyak dunia untuk pasukan kebangsaan lelaki.<ref>{{cite web|url=https://www.bharian.com.my/sukan/bola/2021/06/831539/mokhtar-dahari-antara-tiga-penjaring-terbanyak-dunia?fbclid=IwAR0F5cmI2amm0_cqmOnvr0V_DwmWyPRncvCDjnqsTHKiG1lt0k2wOlX6ZAs|title=Mokhtar pernah jadi penjaring terbanyak dunia|language=ms|work=Syafiq Aznan|publisher=[[Berita Harian]]|date=24 June 2021|access-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624115921/https://www.bharian.com.my/sukan/bola/2021/06/831539/mokhtar-dahari-antara-tiga-penjaring-terbanyak-dunia|archive-date=24 June 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/highest-international-football-goalscorers-all-time-cristiano-ronaldo-portugal|work=Gary Parkinson|publisher=[[FourFourTwo]]|title=The 10 all-time men's international top scorers|date=26 June 2021|access-date=26 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210802123310/https://www.fourfourtwo.com/features/highest-international-football-goalscorers-all-time-cristiano-ronaldo-portugal|archive-date=2 August 2021|url-status=dead}}</ref> Menurut [[RSSSF]] dan [[Persekutuan Sejarah dan Statistik Bola Sepak Antarabangsa|IFFHS]], Soh ialah pemain dengan penampilan antarabangsa terbanyak dalam bola sepak lelaki dan menjadi pemain bola sepak lelaki pertama yang mencapai 200 penampilan antarabangsa.<ref>{{cite web |first=Roberto |last=Mamrud |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/soh-intl.html|title=Soh Chin Ann– Double Century of International Appearances|publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation |date=30 June 2021 |access-date=30 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701070824/http://www.rsssf.com/miscellaneous/soh-intl.html|archive-date=1 July 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.iffhs.com/posts/1044|title=Soh Chin Ann – International Caps|publisher=IFFHS |date=10 April 2021 |access-date= 20 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210620162104/https://www.iffhs.com/posts/1044|archive-date=20 June 2021 |url-status=live}}</ref> Dua tahun kemudian, Malaysia memenangi pingat gangsa kedua mereka di [[Bola sepak di Sukan Asia 1974|Sukan Asia 1974]] selepas mengalahkan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Korea Utara|Korea Utara]] 2–1. Pasukan itu kemudiannya layak dua kali berturut-turut ke [[Piala Asia]], pada [[Piala Asia 1976|1976]] dan [[Piala Asia 1980|1980]]. Ia hanya pada 1977; apabila FAM menghantar pencari bakat ke Timur.<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19770610-1.2.121.aspx|title=Sabah FA: Give us a chance|author=P'ng Hong Kwang|work=The Straits Times|publisher=National Library Board|date=10 June 1977|access-date=29 March 2016|page=30|archive-date=10 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160410034003/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19770610-1.2.121.aspx|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19770608-1.2.118.aspx|title=FAM now look East for fresh soccer talent|author=P'ng Hong Kwang|work=The Straits Times|publisher=National Library Board|date=8 June 1977|access-date=29 March 2016|page=23|archive-date=10 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160410064032/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19770608-1.2.118.aspx|url-status=live}}</ref> Senarai itu diteruskan oleh mendiang [[James Yaakub]] dari [[Sarawak FA|Sarawak]] pada 1977. Pasukan itu juga memenangi kejohanan [[Pestabola Merdeka]] sebanyak empat kali, menjadi naib juara tiga kali dan mendapat tempat ketiga dua kali pada 1970-an. Malaysia layak sekali lagi ke [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1980|Sukan Olimpik 1980]] di Moscow, tetapi menyertai [[Boikot Sukan Olimpik Musim Panas 1980|boikot]] yang diketuai oleh Amerika Syarikat ketika kerajaan Malaysia membuat keputusan untuk membantah [[Perang Soviet di Afghanistan|pencerobohan Kesatuan Soviet ke atas Afghanistan]].<ref name="BoycottOplympics1980">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1996/07/19/sports/olympics-bitterness-lingering-over-carter-s-boycott.html|title=OLYMPICS;Bitterness Lingering Over Carter's Boycott|author=Ronald Smothers|work=The New York Times|date=19 July 1996|access-date=17 May 2017|archive-date=14 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214053410/http://www.nytimes.com/1996/07/19/sports/olympics-bitterness-lingering-over-carter-s-boycott.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.star2.com/people/2016/02/10/days-of-thunder-glory-days-of-malaysian-football/|title=The glory days of Malaysian football|author=Daryl Goh|publisher=Star2.com|date=10 February 2016|access-date=19 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319123155/https://www.star2.com/people/2016/02/10/days-of-thunder-glory-days-of-malaysian-football/|archive-date=19 March 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bhplus.com.my/node/182957|title=Jejak Wira Olimpik 1980 : 'The Hurricane' pecahkan tembok Korea Selatan|trans-title=The footsteps of the 1980 Olympics Heroes : 'The Hurricane' broke the wall of South Korea|author=Ryan Stanley|language=ms|publisher=Berita Harian|date=14 August 2016|access-date=19 March 2018|archive-date=19 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319120216/http://www.bhplus.com.my/node/182957|url-status=live}}</ref> ===Persembahan yang merosot dan kemarau (1990–2009)=== [[File:NZvMalLineup1.JPG|thumb|left|Pasukan Malaysia (kuning) menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan New Zealand|New Zealand]] (putih) semasa [[perlawanan pertunjukan|perlawanan persahabatan]] di [[Queen Elizabeth II Park]], [[Christchurch]], New Zealand pada 19 Februari 2006.]] Pada tahun 1994, bola sepak Malaysia telah terlibat dalam salah satu [[Skandal bola sepak Malaysia 1994|skandal rasuah]] terbesar di negara ini.<ref>{{cite web|url=https://www.economist.com/international/2015/06/04/good-money-bad-money|title=Good money, bad money|publisher=[[The Economist]]|date=4 June 2015|access-date=4 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180604044156/https://www.economist.com/international/2015/06/04/good-money-bad-money|archive-date=4 June 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://cilisos.my/the-1994-scandal-that-destroyed-malaysian-football/|title=The 1994 scandal that destroyed Malaysian football|author=Johannan Sim|publisher=cilisos.my|date=25 May 2016|access-date=4 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180604042503/https://cilisos.my/the-1994-scandal-that-destroyed-malaysian-football/|archive-date=4 June 2018|url-status=dead}}</ref> Dengan kekurangan minat arus perdana dan kekurangan dana, bola sepak Malaysia gagal mengulangi pencapaian 1970-an dan 1980-an, walaupun setelah [[Claude LeRoy]] mengambil alih. [[Allan Harris]] dilantik sebagai ketua jurulatih baharu pada tahun 2001. Harris datang dengan kelayakan yang kukuh, setelah membantu [[Terry Venables]] di [[FC Barcelona]]. Pada separuh kedua 2004, FAM melantik [[Bertalan Bicskei]], bekas penjaga gol Hungary dan jurulatih kebangsaan, untuk menggantikan Allan Harris. Bicskei mengetuai pasukan kebangsaan untuk meraih tempat ketiga pada kejohanan [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN|Piala Tiger]], tetapi telah diturunkan ke tugas pembangunan remaja oleh FAM kerana tindakannya semasa perlawanan persahabatan menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Singapura|Singapura]] di [[Pulau Pinang]] pada 8 Jun 2005. Bicskei, yang meluat dengan standard perasmian, membaling botol ke atas padang sebelum berdepan dengan pemain Singapura. Pada September 2005, kontraknya telah ditamatkan selepas persetujuan bersama.<ref>{{cite web|url=http://www.origo.hu/sport/magyarfoci/20050918bicskei.html|title=Bicskei Bertalan feláll a malajziai kispadról|trans-title=Bertalan Bicskei stands up from the Malaysian bench|language=hu|publisher=Origo|date=18 September 2005|access-date=29 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329052033/http://www.origo.hu/sport/magyarfoci/20050918bicskei.html|archive-date=29 March 2016|url-status=dead}}</ref> [[Norizan Bakar]] menjadi ketua jurulatih seterusnya pasukan Malaysia. Beliau membimbing skuad Malaysia ke separuh akhir [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2007|Kejohanan AFF]] pada 2007, di mana Malaysia tewas menerusi sepakan penalti kepada Singapura. Kedudukan Norizan sebagai ketua jurulatih telah dikritik oleh komuniti bola sepak Malaysia, peminat dan pegawai, selepas persembahan pasukan semasa [[Piala Asia 2007]], di mana Malaysia tewas kepada [[Pasukan bola sepak kebangsaan China|China]] 1–5, [[Pasukan bola sepak kebangsaan Uzbekistan|Uzbekistan]] 0–5 dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Iran|Iran]] 0–2. Selepas penyingkiran Norizan Bakar, B. Sathianathan mengambil alih jawatan ketua jurulatih. Walaupun dia membimbing skuad itu memenangi [[Pestabola Merdeka 2007]], Malaysia sekali lagi gagal melayakkan diri ke Piala Dunia selepas tewas 1–4 dan seri 0–0 dengan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Bahrain|Bahrain]] pada pusingan kelayakan. Pada Mac 2008, Sathianathan sekali lagi mara ke perlawanan akhir [[Pestabola Merdeka 2008|Pestabola Merdeka]]. Bagaimanapun, Malaysia tewas menerusi sepakan penalti kepada Vietnam. Sathianathan juga membawa Malaysia ke separuh akhir [[Piala Cabaran Grand Royal Myanmar 2008]]. Bagaimanapun, Malaysia kemudiannya dengan mengejut tewas 1–4 kepada pemenang akhirnya, [[Pasukan bola sepak kebangsaan Myanmar|Myanmar]].<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesg/grc08.html|title=Grand Royal Challenge Cup 2008 (Yangon)|author=Karel Stokkermans|publisher=RSSSF|date=21 December 2009|access-date=29 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329053352/http://www.rsssf.com/tablesg/grc08.html|archive-date=29 March 2016|url-status=dead}}</ref> Semasa [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2008|Kejohanan AFF 2008]], Malaysia memulakan kempen mereka dengan kemenangan 3–0 ke atas Laos, tetapi dikalahkan dalam perlawanan kedua oleh Vietnam dengan jaringan 2–3 dan akhirnya tersingkir apabila tewas 0–3 kepada Thailand pada perlawanan terakhir peringkat kumpulan. Ini adalah kali pertama skuad Malaysia tidak melepasi peringkat kumpulan dalam tempoh 12 tahun. Terdapat juga laporan bahawa mengatur perlawanan dan rasuah yang menyusup masuk ke dalam bola sepak Malaysia pada 1994 telah kembali.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/sport-malaysia-bribery/soccer-corruption-appearing-again-in-malaysian-sport-chief-says-idUKSP39890320081015|title=Soccer-Corruption appearing again in Malaysian sport, chief says|author1=Ossian Shine|author2=Greg Stutchbury|publisher=Reuters|date=15 October 2008|access-date=4 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180604043716/https://www.reuters.com/article/sport-malaysia-bribery/soccer-corruption-appearing-again-in-malaysian-sport-chief-says-idUKSP39890320081015|archive-date=4 June 2018|url-status=dead}}</ref> Pada perlawanan [[Kelayakan Piala Asia 2011]], pasukan Malaysia tewas 0–5 kepada [[Pasukan bola sepak kebangsaan Emiriah Arab Bersatu|Emiriah Arab Bersatu]]. Kekalahan ini adalah yang terakhir di hadapan penyokong Malaysia, dan pada Februari 2009, kontrak Sathianathan dan pengurus pasukan [[Soh Chin Aun]] telah ditamatkan.<ref>{{cite web|url=https://www.asiaone.com/News/Latest+News/Sports/Story/A1Story20090201-118608.html|title=Malaysia sacks national football coach|work=[[Agence France-Presse]]|publisher=[[AsiaOne]]|date=1 February 2009|access-date=29 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329054254/http://news.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Sports/Story/A1Story20090201-118608.html|archive-date=29 March 2016|url-status=live}}</ref> ===Kejayaan menjuarai Kejohanan AFF (2010)=== {{football squad on pitch|align=right | GK_nat = Malaysia| GK = [[Khairul Fahmi Che Mat|Fahmi]] | RB_nat = Malaysia| RB = [[Asraruddin Putra Omar|Asraruddin]] | RCB_nat = Malaysia| RCB = [[Muslim Ahmad|Muslim]] | LCB_nat = Malaysia| LCB = [[Fadhli Shas|Fadhli]] | LB_nat = Malaysia| LB = [[Mohd Sabre Mat Abu|Sabre]] | RCM_nat = Malaysia| RCM = [[Mohd Safiq Rahim|Safiq]] | LCM_nat = Malaysia| LCM = [[Ashari Samsudin|Ashari]] | RW_nat = Malaysia| RW = [[S. Kunanlan|Kunanlan]] | LW_nat = Malaysia| LW = [[Amar Rohidan|Amar]] | RCF_nat = Malaysia| RCF = [[Norshahrul Idlan Talaha|Norshahrul]] | LCF_nat = Malaysia| LCF = [[Safee Sali|Safee]] | caption = Kesebelasan utama dalam perlawanan akhir kedua di [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2010|Kejohanan AFF 2010]].<ref>{{YouTube|kf3X2wUvxck|AFF2010 – Indonesia vs Malaysia (Final 2nd leg) Suzuki Cup}}. (See 00:24 for the player name) Retrieved on 8 February 2018.</ref> }} Pada April 2009, [[K. Rajagopal]] dinamakan jurulatih baharu Malaysia menggantikan [[B. Sathianathan]] dan mengambil alih jawatan itu pada Julai 2009, yang mana beliau turut menjaga skuad bawah 23 tahun Malaysia.<ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/sports/story.asp?file=/2009/12/20/sports/5335727&sec=sports |archive-url=https://web.archive.org/web/20101129025113/http://thestar.com.my/sports/story.asp?file=%2F2009%2F12%2F20%2Fsports%2F5335727&sec=sports |url-status=dead |archive-date=29 November 2010 |title=Coach Rajagopal urges Malaysians to support team irrespective of results |work=The Star |date=20 December 2009 |access-date=29 March 2016 }}</ref> Perlawanan pertama Rajagopal adalah menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Zimbabwe|Zimbabwe]], yang mana Malaysia menang 4–0.<ref>{{cite web|url=http://www.aseanfootball.org/headlines_01.asp?id=937|title=Malaysia Trounce Zimbabwe|publisher=[[ASEAN Football Federation]]|date=13 July 2009|access-date=29 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329062141/http://www.aseanfootball.org/v2/?p=6368|archive-date=29 March 2016|url-status=dead}}</ref> Rajagopal juga melatih Malaysia dalam dua perlawanan menentang juara liga Inggeris, [[Manchester United F.C.|Manchester United]], tewas kedua-dua perlawanan 2–3 dan 0–2. Semasa menjadi jurulatih pasukan bawah 23 tahun, Rajagopal membawa Malaysia meraih pingat emas [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 2009|Sukan Asia Tenggara]] kelima mereka dan juga membawa Malaysia layak ke pusingan kedua [[Bola sepak di Sukan Asia 2010|Sukan Asia 2010]] sebagai salah satu daripada empat pasukan terbaik di tempat ketiga selepas 32 tahun berlalu.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1276/south-east-asia/2009/12/17/1693014/malaysia-down-vietnam-to-win-sea-games-gold-medal|title=Malaysia Down Vietnam To Win SEA Games Gold Medal|publisher=Goal.com|date=17 December 2009|access-date=29 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329063917/http://www.goal.com/en/news/1276/south-east-asia/2009/12/17/1693014/malaysia-down-vietnam-to-win-sea-games-gold-medal|archive-date=29 March 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/sports/story.asp?file=/2010/11/14/asiangames/7427161&sec=asiangames |archive-url=https://web.archive.org/web/20101117000759/http://thestar.com.my/sports/story.asp?file=%2F2010%2F11%2F14%2Fasiangames%2F7427161&sec=asiangames |url-status=dead |archive-date=17 November 2010 |title=Malaysia enter last 16 but crippled by injuries and suspensions |work=The Star |date=14 November 2010 |access-date=14 November 2010 }}</ref> Semasa [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2010|Kejohanan AFF 2010]], seramai 14 pemain Malaysia berumur di bawah 23 tahun. Diletakkan dalam kumpulan A dan tewas dalam perlawanan pertama kepada tuan rumah [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]] 1–5, Malaysia bangkit daripada kekalahan untuk seri dengan Thailand dan menewaskan Laos 5–1. Sebagai naib juara kumpulan, Malaysia layak ke separuh akhir untuk bertemu pemenang Kumpulan B dan juara bertahan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Vietnam|Vietnam]]. Pada perlawanan pertama separuh akhir, Malaysia menang 2–0 di laman sendiri dan kemudian seri 0–0 pada perlawanan kedua, mara ke perlawanan akhir dengan agregat 2–0.<ref>{{cite web|url=http://m.thethaovanhoa.vn/bong-da-viet/malaysia-viet-nam-20-tay-trang-san-khach-dtvn-gap-kho-o-luot-ve-n20101215190405930.htm|title=Malaysia – Việt Nam 2–0: Tay trắng sân khách, ĐTVN gặp khó ở lượt về|author=Vũ Mạnh|trans-title=Malaysia – Vietnam 2–0: White hands away from home, Vietnam team finds it difficult to make a coming back|language=vi|publisher=The Thao Van Hoa|date=15 December 2010|access-date=29 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329081904/http://m.thethaovanhoa.vn/bong-da-viet/malaysia-viet-nam-20-tay-trang-san-khach-dtvn-gap-kho-o-luot-ve-n20101215190405930.htm|archive-date=29 March 2016|url-status=dead}}</ref> Peluang membalas dendam terbuka di perlawanan akhir apabila Malaysia sekali lagi bertemu Indonesia, yang tidak tewas dalam semua perlawanan sebelumnya. Pada perlawanan akhir pertama di tempat sendiri, Malaysia menang 3–0. Malaysia menjaringkan dua gol menerusi [[Mohd Safee Mohd Sali|Safee Sali]] dan satu gol lagi menerusi [[Mohd Ashaari Shamsuddin]] pada malam ketika [[Stadium Nasional Bukit Jalil]] dipenuhi lebih kapasiti buat kali pertama sejak ia dibina. Perlawanan itu menarik perhatian ramai orang sehingga tiket habis dijual, menyebabkan orang ramai terpaksa menceroboh jambatan kabel di atas paparan elektronik selain berdiri di lorong dan koridor untuk melihat perlawanan. Pada perlawanan akhir kedua yang diadakan di [[Jakarta]], Malaysia tewas 1–2 kepada Indonesia tetapi keputusan agregat adalah 4–2 memihak kepada Malaysia, justeru Malaysia telah dianugerahkan gelaran. Ia adalah kali pertama dalam sejarah Malaysia dinobatkan sebagai juara Kejohanan AFF dan trofi di peringkat antarabangsa.<ref>{{cite web|url=http://vietnamnews.vn/sports/207190/malaysia-win-their-first-asean-cup-.html|title=Malaysia win their first ASEAN Cup|publisher=Việt Nam News|date=30 December 2010|access-date=29 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329082349/http://vietnamnews.vn/sports/207190/malaysia-win-their-first-asean-cup-.html|archive-date=29 March 2016|url-status=dead}}</ref> ===Harapan untuk kebangkitan semula (2011–sekarang)=== Sejak 2010-an, jangkaan untuk mendapatkan semula kejayaan mereka pada 1980-an semakin meningkat walaupun pasukan itu masih gagal untuk menyampaikan sebarang rekod pencapaian tinggi baharu.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/story/1122877/john-duerden-malaysia-a-new-hope|title=Malaysia: A new hope|author=John Duerden|publisher=[[ESPN Inc.]]|date=7 July 2012|access-date=11 July 2012|archive-date=19 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180619113422/http://www.espn.co.uk/football/story/1122877/john-duerden-malaysia-a-new-hope|url-status=live}}</ref> Pada Jun 2014, [[Dollah Salleh]] menggantikan Rajagobal sebagai ketua jurulatih selepas kontraknya tamat.<ref>{{cite web|url=http://www.thesundaily.my/node/261631|title=Dollah Salleh is M'sia's new national football coach|work=Agence France-Presse|publisher=The Sun|date=9 July 2014|access-date=11 June 2017|archive-date=6 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406061143/http://www.thesundaily.my/node/261631|url-status=live}}</ref> Dollah membimbing Malaysia ke perlawanan akhir [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2014|Kejohanan AFF 2014]] tetapi gagal mengulangi prestasi yang sama seperti ketua jurulatih sebelum ini. Dalam perlawanan antarabangsa, jurulatih itu juga telah mencatatkan kekalahan 0–6 kepada [[Pasukan bola sepak kebangsaan Oman|Oman]] dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Palestin|Palestin]] serta seri 1–1 menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Timor-Leste|Timor-Leste]]. Bagaimanapun, kekalahan 0–10 kepada Emiriah Arab Bersatu, kekalahan terburuk Malaysia dalam tempoh 50 tahun, telah menyebabkan beliau meletak jawatan sebagai ketua jurulatih.<ref>{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/sg/features/dollah-salleh-worst-malaysia-head-coach-over-past-decade|title=Is Dollah Salleh the worst Malaysia head coach over the past decade?|author=Darren Goon|publisher=FourFourTwo|date=9 May 2015|access-date=11 June 2017|archive-date=21 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521103621/https://www.fourfourtwo.com/sg/features/dollah-salleh-worst-malaysia-head-coach-over-past-decade|url-status=live}}</ref> Tempat itu diambil oleh jurulatih sementara [[Ong Kim Swee]] yang kemudiannya dinaikkan pangkat sebagai ketua jurulatih sehingga akhir Mac 2017.<ref>{{cite web|url=https://www.fourthofficial.com/2015/20323/official-oks-appointed-as-interim-boss-to-replace-dollah/|title=OFFICIAL: OKS appointed as interim boss to replace Dollah|author=Omar Zin|publisher=FourthOfficial.com|date=5 September 2015|access-date=11 June 2017|archive-date=21 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521103409/https://www.fourthofficial.com/2015/20323/official-oks-appointed-as-interim-boss-to-replace-dollah/|url-status=live}}</ref> Jawatan kejurulatihan rasmi kemudiannya diambil alih oleh jurulatih Portugal [[Nelo Vingada]] dengan harapan dapat menaikkan lagi prestasi bola sepak Malaysia. Pada 13 Jun, Malaysia memainkan perlawanan pertama mereka dalam [[Kelayakan Piala Asia 2019 – Pusingan Ketiga|kelayakan Piala Asia 2019]] menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Lubnan|Lubnan]]. Walaupun mendahului 1–0 pada separuh masa pertama, mereka akhirnya tewas dalam perlawanan dengan keputusan 1–2.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=11150&stageid=432&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary|title=AFC ASIAN CUP UAE 2019™ (Malaysia vs. Lebanon)|publisher=AFC|access-date=14 June 2017|archive-date=18 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170618201718/http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=11150&stageid=432&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary|url-status=live}}</ref> Prestasi buruk Malaysia bagaimanapun, berterusan. Walaupun diberi harapan yang tinggi daripada perlawanan menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Hong Kong|Hong Kong]], Malaysia hanya berjaya seri 1–1, sebelum tewas kepada pasukan yang sama 0–2 di [[Hong Kong]]. Hasilnya, kekecewaan berlaku dalam pasukan dan Malaysia mengalami dua kekalahan berturut-turut di tangan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Korea Utara|Korea Utara]], kedua-duanya berkesudahan 1–4. Malaysia juga tewas dalam perlawanan akhir kedua menentang Lubnan di [[Beirut]] dengan 1–2. Dengan hanya 1 seri dan 5 kekalahan, Malaysia kemudiannya tersingkir daripada kelayakan.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-us/news/malaysias-entire-2019-asian-cup-qualification-in-full/1q65dzhilhvsk1w2dcxbdp6bev|title=Malaysia's entire 2019 Asian Cup qualification in full|author=Ooi Kin Fai|publisher=Goal.com|access-date=4 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180604025701/http://www.goal.com/en-us/news/malaysias-entire-2019-asian-cup-qualification-in-full/1q65dzhilhvsk1w2dcxbdp6bev|archive-date=4 June 2018|url-status=dead}}</ref> Jawatan kejurulatihan telah diambil alih oleh penolong jurulatih pasukan [[Tan Cheng Hoe]] pada akhir 2017 selepas Vingada meletak jawatan berikutan rentetan keputusan buruk.<ref name="The Star">{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/sport/football/2017/12/07/fam-tan-cheng-hoe-to-take-over-as-harimau-malaya-head-coach/|title=FAM: Tan Cheng Hoe to take over as Harimau Malaya head coach|work=The Star|date=7 December 2017|access-date=29 June 2018|archive-date=24 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190524185913/https://www.thestar.com.my/sport/football/2017/12/07/fam-tan-cheng-hoe-to-take-over-as-harimau-malaya-head-coach/|url-status=live}}</ref> Selepas gagal melayakkan diri ke [[Kelayakan Piala Asia 2019]], Malaysia meneruskan perjalanannya dalam [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2018|Kejohanan AFF 2018]] dan digabungkan satu kumpulan dengan pesaing Vietnam bersama Myanmar, Laos dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Kemboja|Kemboja]]. Malaysia memenangi tempat kedua dengan tiga kemenangan dan hanya satu kekalahan ketika menentang Vietnam. Dengan melayakkan diri sebagai naib juara kumpulan, Malaysia berdepan Thailand, saingan sengit dalam rekod satu lawan satu sejak sekian lama serta juara bertahan dalam kejohanan itu di mana mereka mampu mengatasi yang terakhir dengan menahan mereka 2–2 di stadium tuan rumah Thailand di [[Bangkok]], memenangi perlawanan dengan [[peraturan gol tempat lawan|peraturan gol di tempat lawan]] dalam salah satu kejutan terbesar kejohanan walaupun terikat 0–0 lebih awal di tempat sendiri.<ref>{{cite web|url=https://www.straitstimes.com/sport/football/football-malaysia-thailand-draw-0-0-in-suzuki-cup-semi-final-first-leg-stalemate|title=Football: Malaysia, Thailand draw 0-0 in Suzuki Cup semi-final first leg stalemate|publisher=The Straits Times|date=1 December 2018|access-date=31 August 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831054544/https://www.straitstimes.com/sport/football/football-malaysia-thailand-draw-0-0-in-suzuki-cup-semi-final-first-leg-stalemate|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/sport/football/2018/12/05/malaysia-in-the-final-of-aff-suzuki-cup|title=Malaysia in AFF Suzuki Cup final after defeating Thailand on away goals|work=The Star|date=5 December 2018|access-date=31 August 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831054544/https://www.thestar.com.my/sport/football/2018/12/05/malaysia-in-the-final-of-aff-suzuki-cup|url-status=live}}</ref> Pada perlawanan akhir, mereka bertemu Vietnam sekali lagi dan mengikat Vietnam 2–2 di tempat sendiri sebelum tewas 0–1 di laman sendiri Vietnam di [[Hanoi]], seterusnya menamatkan kejohanan dengan agregat 2–3 sebagai naib juara buat kali ketiga dalam sejarah Piala AFF mereka.<ref>{{cite web|url=https://en.nhandan.com.vn/pictures/item/6962202-vietnam-crowned-champions-of-aff-suzuki-cup-2018.html|title=Vietnam crowned champions of AFF Suzuki Cup 2018|author=Trung Hung|publisher=Nhân Dân|date=15 December 2018|access-date=31 August 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831054547/https://en.nhandan.com.vn/pictures/item/6962202-vietnam-crowned-champions-of-aff-suzuki-cup-2018.html|url-status=live}}</ref> Walaupun tidak dapat mencapai Piala AFF kali kedua, peningkatan prestasi Malaysia dilihat dengan kemunculan bakat-bakat baru daripada pembangunan bola sepak remaja yang membawa harapan pada masa hadapan.<ref name="potential to rising"/><ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/sports/football/2019/08/512638/going-malaysian-way|title=Going the 'Malaysian Way'|publisher=New Straits Times|date=14 August 2019|access-date=31 August 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831083240/https://www.nst.com.my/sports/football/2019/08/512638/going-malaysian-way|url-status=live}}</ref> ==Imej== ===Media=== Perlawanan Malaysia disiarkan secara langsung di [[Astro Arena]] (perlawanan persahabatan, [[Kelayakan Piala Dunia FIFA|Piala Dunia]] (pusingan ke-2 sahaja), dan kelayakan [[Kelayakan Piala Asia|Piala Asia]]), [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] (perlawanan [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN|Kejohanan AFF]] (kecuali musim [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2014|2014]]), kelayakan [[Kelayakan Piala Dunia FIFA|Piala Dunia]], dan [[Kelayakan Piala Asia|Piala Asia]]), dan [[Media Prima Berhad|Media Prima]] (Perlawanan [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN|Kejohanan AFF]] untuk musim 2014 sahaja); perlawanan disiarkan dengan ulasan [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] (Astro sahaja) dan [[Bahasa Malaysia|Malaysia]].<ref>{{cite web|url=https://www.fam.org.my/news/siaran-media-fam-umum-rtm-astro-penyiar-rasmi-aksi-harimau-malaya|title=Siaran Media: FAM Umum RTM & Astro Penyiar Rasmi Aksi Harimau Malaya|trans-title=Press Release: FAM Announces RTM & Astro as the Official Broadcaster for Tiger Matches|language=ms|publisher=Football Association of Malaysia|date=4 September 2019|access-date=6 September 2019|archive-date=6 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190906113815/https://www.fam.org.my/news/siaran-media-fam-umum-rtm-astro-penyiar-rasmi-aksi-harimau-malaya|url-status=live}}</ref> === Kit === {| class="wikitable" |- ! Pembekal kit ! Tempoh ! {{Abbr|Ruj|Rujukan}} |- | {{center|''tiada''}} | 1963–1974 | |- | {{flagicon|GER}} [[Adidas]] | 1975–1977 | <ref>{{cite web|url=https://legasilagenda.com/2023/01/17/jersi-dan-pingat-1976-1977/|title=#ArkibLegasiLagenda – Jersi dan Pingat 1976/77|trans-title=#LegendArchiveLegacy – Jersey And Medal 1976/77|lang=ms|work=Legasi Lagenda|date=17 January 2023|access-date=16 January 2025}}</ref> |- | {{flagicon|ENG}} [[Umbro]] | 1978 | <ref name="mys kit history">{{cite web|url=https://www.footballkitarchive.com/malaysia-kits/|title=Malaysia Kit History|work=Football Kit Archive|access-date=25 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125083619/https://www.footballkitarchive.com/malaysia-kits/#2000s|archive-date=25 November 2023|url-status=dead}}</ref> |- | {{flagicon|GER}} [[Adidas]] | 1979–2006 | <ref name="mys kit history"/> |- | {{flagicon|USA}} [[Nike, Inc.|Nike]] | 2007–2024 | <ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/sport/other-sport/2007/01/08/fa-of-malaysia-sign-fouryear-deal-with-nike/|title=FA of Malaysia sign four-year deal with Nike|work=The Star|date=8 January 2007|access-date=8 February 2018}}</ref> |- | {{flagicon|GER}} [[Puma SE|Puma]] | 2025– | <ref>{{cite news|url=https://www.malaymail.com/news/sports/2025/01/01/fam-announces-puma-as-official-apparel-partner-of-harimau-malaya/161711|title=FAM announces Puma as official apparel partner of Harimau Malaya|work=Malay Mail|date=1 January 2025|access-date=16 January 2025}}</ref> |} {{Commons|Kit pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia}} {{Football kit box | pattern_la = _malaysia10a| pattern_b = _MASblue| pattern_ra = _malaysia10a | pattern_sh = _MAShome10| pattern_so = _mas10a |shorts=000000| socks = 135DAB| title = Kit perlawanan akhir kedua Piala AFF 2010 }} Dari tahun 1970-an hingga 2007, kit pasukan kebangsaan telah dikeluarkan dan ditaja oleh [[Adidas]]. Sejak 2007, kit pasukan rasmi Malaysia dikeluarkan oleh [[Nike Inc.|Nike]]. Reka bentuk kit rumah berjalur hitam dan kuning adalah imbasan kepada kit yang digunakan oleh pasukan kebangsaan Tanah Melayu pada tahun 1920-an. Pasukan kebangsaan tahun 1970-an juga memakai belang yang serupa, yang mengingatkan kepada belang harimau. Pada November 2010, Nike Malaysia mencipta kit bola sepak baharu yang dibuat khas untuk [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2010|Kejohanan AFF 2010]]. Reka bentuk kit rumah jalur hitam dan kuning dibentuk oleh barisan garisan hitam. Kit pelawat menampilkan bahagian depan biru biasa dan merah dan putih di tepi lengan. Nike menggunakan bendera Malaysia sebagai logo mereka dan bukannya meletakkan logo [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] untuk mengenang kejayaan pasukan pada 1970-an.<ref>{{cite web|url=http://www.footyheadlines.com/2014/10/nike-malaysia-2014-2015-kits.html?m=1|title=Nike Malaysia 2014–2015 Kits Released|publisher=Footy Headlines|date=31 October 2014|access-date=29 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160422134841/http://www.footyheadlines.com/2014/10/nike-malaysia-2014-2015-kits.html|archive-date=22 April 2016|url-status=dead}}</ref> Di bahagian bawah bendera, terdapat petikan "''Tanah Tumpahnya Darahku''" (Negeri tempat saya tumpahkan darah saya). Petikan itu adalah sebahagian daripada [[Negaraku|Lagu Kebangsaan Malaysia]], menggambarkan bahawa mereka melakukan yang terbaik untuk negara. Amalan menggunakan bendera pada kit berakhir apabila Malaysia mendapat kit baharu pada penghujung 2016. Mereka mempunyai logo FAM pada kit. ===Padang=== '''Stadium Rumah''' Stadium rumah Malaysia ialah [[Stadium Nasional Bukit Jalil]]. Kapasiti stadium ialah 87,411 (tempat duduk)<ref>{{cite web|url=http://fussballtempel.net/afc/MAS.html|title=Malaysia – Malaisie|publisher=Fussball Tempel (Football Stadiums of the World)|access-date=29 Mac 2016|archive-date=4 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160404222017/http://fussballtempel.net/afc/MAS.html|url-status=live}}</ref> yang menjadikannya [[Senarai stadium berdasarkan kapasiti|stadium bola sepak]] kesembilan terbesar di dunia. Stadium kebangsaan Malaysia sebelum ini ialah [[Stadium Merdeka]] sebelum kompleks sukan Bukit Jalil dibina. Sejak awal 2017, Malaysia telah memainkan perlawanan di tempat sendiri di 5 stadium berbeza di seluruh Malaysia dengan [[Stadium KLFA|Stadium Kuala Lumpur]] berada di barisan kedua untuk menganjurkan perlawanan antarabangsa. {| class="wikitable" width=95% style="text-align:center;font-size:100%;" !colspan=5 style="background: #013A5E; color: #FFFFFF;|Stadium rumah pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia |- !Imej !Stadium !Kapasiti !Lokasi !Perlawanan terakhir |- |[[Fail:National Stadium Bukit Jalil 2014 AFF Suzuki Cup final.jpg|150px]] |style="text-align:left"|[[Stadium Nasional Bukit Jalil]] |style="text-align:left"|87,411 |style="text-align:left"|{{nowrap|[[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]]}} |style="text-align:left"|'''v'''&nbsp;&nbsp;{{fb|LAO}}<br /><small>{{nowrap|(14 Oktober 2025; [[Kelayakan Piala Asia AFC 2027 – Pusingan Ketiga|Kelayakan Piala Asia 2027]])}}</small> |- |[[File:Aerial View of Kuala Lumpur Stadium.png|150px]] |style="text-align:left"|[[Stadium KLFA|Stadium Kuala Lumpur]] |style="text-align:left"|18,000 |style="text-align:left"|[[Cheras, Kuala Lumpur]] |style="text-align:left"|'''v'''&nbsp;&nbsp;{{fb|Cape Verde}}<br /><small>(29 Mei 2025; [[Perlawanan pertunjukan|Persahabatan]])</small> |- |[[File:Sultan Mizan Zainal Abidin Stadium (Night) 2021.jpg|frameless|154x154px]] |style="text-align:left"|{{nowrap|[[Stadium Sultan Mizan Zainal Abidin]]}} |style="text-align:left"|50,000 |style="text-align:left"|{{nowrap|[[Kuala Nerus]], [[Terengganu]]}} |style="text-align:left"|'''v'''&nbsp;&nbsp;{{fb|PNG}}<br /><small>(20 Jun 2023; [[Perlawanan pertunjukan|Persahabatan]])</small> |- |[[File:Sultan Ibrahim Stadium, Iskandar Puteri.jpg|frameless|153x153px]] |style="text-align:left"|[[Stadium Sultan Ibrahim]] |style="text-align:left"|40,000 |style="text-align:left"|[[Iskandar Puteri]], [[Johor]] |style="text-align:left"|'''v'''&nbsp;&nbsp;{{fb|HKG}}<br /><small>(28 Mac 2023; [[Perlawanan pertunjukan|Persahabatan]])</small> |} '''Tempat latihan''' [[File:Wisma fam.png|thumb|left|Latihan pasukan di [[Rumput buatan|padang bola sepak rumput tiruan]] di Wisma FAM.]] [[Wisma FAM]] ialah ibu pejabat utama [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] yang terletak di [[Kelana Jaya]], Malaysia. Kemudahan latihan pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia juga terletak di Wisma FAM. Selain itu, ia juga menjadi tempat pertemuan jurulatih dan pemain kebangsaan. Juga dilengkapi dengan bilik untuk kenyataan akhbar dan bilik pangsapuri kecil yang disediakan untuk pemain negara semasa kem latihan. Kadangkala, tiket perlawanan juga dijual di kemudahan latihan ini. ===Penyokong=== {{Lihat juga|Ultras Malaya}}[[File:Ultras Malaya in Bukit Jalil Stadium, 2014 AFF Championship Final.jpg|thumb|right|Sebahagian daripada aksi Ultras Malaya semasa perlawanan akhir kedua [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2014|Kejohanan AFF 2014]] antara Malaysia dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Thailand|Thailand]].]] ''[[Ultras Malaya]]'' adalah nama penyokong utama pasukan kebangsaan di [[Malaysia]]. Mereka terkenal dengan fanatik dan sokongan yang tinggi terhadap pasukan kebangsaan. Dalam setiap perlawanan antarabangsa yang dimainkan oleh pasukan kebangsaan, mereka ditemui dalam kumpulan yang berdiri di kawasan penyokong. Warna utama penyokong ini biasanya berwarna hitam dengan [[selendang|selendang kuning]] dan [[sepanduk|kain rentang]] seperti warna kit pasukan kebangsaan. Penyokong ini sentiasa membawa [[suar]], gendang dan bendera negara yang besar ke stadium.<ref>{{cite web|url=http://www.malaysia-kini.com/2011/11/ultras-malaya/|title=Ultras Malaya|publisher=MalaysiaKini|date=23 November 2011|access-date=13 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20120910025634/http://www.malaysia-kini.com/2011/11/ultras-malaya/|archive-date=10 September 2012|url-status=dead}}</ref> ====Penajaan==== Menurut laman web rasmi [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]], penaja utama Malaysia termasuk [[Telekom Malaysia]], [[Bank Islam]], [[Yakult]], [[Nike Inc.|Nike]], [[100 PLUS|100plus]], One Goal, MYCAT dan [[Penerbangan Malaysia|Malaysia Airlines]].<ref>{{cite web|url=http://www.fam.org.my/|title=FAM Sponsors|quote=See at the bottom of the website.|access-date=29 March 2016|archive-date=22 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181222053525/http://www.fam.org.my/|url-status=live}}</ref> ===Perseteruan=== Perlawanan Malaysia kebanyakannya menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Indonesia|Indonesia]], [[Pasukan bola sepak kebangsaan Singapura|Singapura]] dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Thailand|Thailand]]. Perseteruan ini berakar umbi dari kedekatan geografi. [[Persaingan bola sepak Malaysia-Indonesia|Perseteruan Indonesia-Malaysia]] ialah seteru yang paling panas di [[Asia Tenggara]] dan perlawanan antara kedua pasukan biasanya menarik penyokong besar. Latar belakangnya perseteruan ini berasal dari [[konfrontasi Indonesia-Malaysia]] yang terkenal dan sering menjadi titik panas utama. Oleh kerana sentimen nasionalis yang kuat di kedua-dua pihak, perseteruan selalu diambil kira dengan keutamaan yang tinggi.<ref>{{Cite web |url=https://www.goal.com/en-my/news/inside-the-malaysia-v-indonesia-rivalry-from-pitch-invasions/nx88jrukix9o1681rxk76c9ry |title=Salinan diarkibkan |website=www.goal.com |language=en |access-date=23 Julai 2020 |archive-date=18 Julai 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718191028/https://www.goal.com/en-my/news/inside-the-malaysia-v-indonesia-rivalry-from-pitch-invasions/nx88jrukix9o1681rxk76c9ry |url-status=live }}</ref> Singapura juga merupakan seteru Malaysia baru-baru ini. Perseteruan mereka kebanyakannya hanya kembali apabila ia datang kepada [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN|kejohanan AFF]], dan juga kurang panas berbanding persaingan Malaysia dengan Indonesia.<ref>{{Cite web |url=https://www.straitstimes.com/sport/football/football-historic-rivalry-between-singapore-and-malaysia-to-be-renewed-at-kallang |title=Salinan diarkibkan |website=straitstimes.com |language=en |access-date=23 Julai 2020 |archive-date=23 Julai 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723054824/https://www.straitstimes.com/sport/football/football-historic-rivalry-between-singapore-and-malaysia-to-be-renewed-at-kallang |url-status=live }}</ref> Thailand merupakan seteru tradisional Malaysia, dengan perlawanan antara dua pasukan juga menarik jumlah kehadiran penyokong yang besar. Malaysia memegang perbezaan yang ketara kerana belum dikalahkan dalam perlawanan sebagai tuan rumah kepada Thailand sejak 1990-an, serta mempunyai rekod satu lawan satu yang lebih baik, dengan 41 kemenangan berbanding 35 seri dan 35 kekalahan. ==Rekod Kejohanan== ===[[Piala Dunia FIFA|Piala Dunia]]=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|Rekod Piala Dunia ! style="width:2%;" rowspan="39"| !colspan=6|Rekod [[Kelayakan Piala Dunia FIFA (AFC)|Kelayakan]] |- !style="color:yellow; width:120px; background:black;"|Tahun !style="color:yellow; width:200px; background:black;"|Pusingan !style="color:yellow; width:80px; background:black;"|Kedudukan !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| M | Menang}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| S | Seri}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| K | Kalah}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| M | Menang}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| S | Seri}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| K | Kalah}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |- ! colspan="10" |sebagai '''{{Flagdeco|Tanah Melayu}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Tanah Melayu]]''' ! colspan="7" |sebagai '''{{Flagdeco|Tanah Melayu}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Tanah Melayu]]''' |- | {{flagicon|Uruguay}} [[Piala Dunia FIFA 1930|1930]] | rowspan=7 colspan=8|''Tidak menyertai'' | rowspan=7 colspan=6|– |- | {{flagicon|Italy|1861}} [[Piala Dunia FIFA 1934|1934]] |- | {{flagicon|France}} [[Piala Dunia FIFA 1938|1938]] |- | {{flagicon|Brazil|1889}} [[Piala Dunia FIFA 1950|1950]] |- | {{flagicon|Switzerland}} [[Piala Dunia FIFA 1954|1954]] |- | {{flagicon|Sweden}} [[Piala Dunia FIFA 1958|1958]] |- | {{flagicon|Chile}} [[Piala Dunia FIFA 1962|1962]] |- ! colspan="10" |sebagai '''{{Flagdeco|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]]''' ! colspan="6" |sebagai '''{{Flagdeco|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]]''' |- | {{flagicon|England}} [[Piala Dunia FIFA 1966|1966]] | rowspan=2 colspan=8|''Tidak menyertai'' | rowspan=2 colspan=6|– |- | {{flagicon|Mexico}} [[Piala Dunia FIFA 1970|1970]] |- | {{flagicon|West Germany}} [[Piala Dunia FIFA 1974|1974]] | rowspan=14 colspan=8|''Tidak layak'' | 4 | 2 | 1 | 1 | 3 | 3 |- | {{flagicon|Argentina}} [[Piala Dunia FIFA 1978|1978]] | 4 | 1 | 2 | 1 | 7 | 6 |- | {{flagicon|Spain}} [[Piala Dunia FIFA 1982|1982]] | 3 | 0 | 1 | 2 | 3 | 8 |- | {{flagicon|Mexico}} [[Piala Dunia FIFA 1986|1986]] | 4 | 2 | 1 | 1 | 6 | 2 |- | {{flagicon|Italy}} [[Piala Dunia FIFA 1990|1990]] | 6 | 3 | 1 | 2 | 8 | 8 |- | {{flagicon|United States}} [[Piala Dunia FIFA 1994|1994]] | 6 | 2 | 2 | 2 | 16 | 7 |- | {{flagicon|France}} [[Piala Dunia FIFA 1998|1998]] | 6 | 3 | 2 | 1 | 5 | 3 |- | {{nowrap|{{flagicon|South Korea}}{{flagicon|Japan}} [[Piala Dunia FIFA 2002|2002]]}} | 6 | 2 | 1 | 3 | 8 | 11 |- | {{flagicon|Germany}} [[Piala Dunia FIFA 2006|2006]] | 6 | 0 | 0 | 6 | 2 | 18 |- | {{flagicon|South Africa}} [[Piala Dunia FIFA 2010|2010]] | 2 | 0 | 1 | 1 | 4 | 1 |- | {{flagicon|Brazil}} [[Piala Dunia FIFA 2014|2014]] | 4 | 1 | 1 | 2 | 8 | 10 |- | {{flagicon|Russia}} [[Piala Dunia FIFA 2018|2018]] | 8 | 1 | 1 | 6 | 3 | 30 |- | {{flagicon|Qatar}} [[Piala Dunia FIFA 2022|2022]] | 8 | 4 | 0 | 4 | 10 | 12 |- | {{flagicon|Canada}}{{flagicon|Mexico}}{{flagicon|United States}} [[Piala Dunia FIFA 2026|2026]] | 6 | 3 | 1 | 2 | 9 | 9 |- | {{flagicon|Maghribi}}{{flagicon|Portugal}}{{flagicon|Sepanyol}} [[Piala Dunia FIFA 2030|2030]] | rowspan=1 colspan=8|''Akan Ditentukan'' | | | | | | |- | {{flagicon|Arab Saudi}} [[Piala Dunia FIFA 2034|2034]] | rowspan=1 colspan=8|''Akan Ditentukan'' | | | | | | |- | '''Jumlah''' |rowspan=1 colspan=8|''Tiada'' | '''73''' | '''24''' | '''15''' | '''34''' | '''92''' | '''128''' |} ===[[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas|Sukan Olimpik]]=== {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !colspan=9|Rekod Sukan Olimpik |- !style="color:yellow; width:80px; background:black;"|Tahun !style="color:yellow; width:240px; background:black;"|Pusingan !style="color:yellow; width:80px; background:black;"|Kedudukan !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| M | Menang}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| S | Seri}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| K | Kalah}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |- ! colspan="10" |sebagai '''{{Flagdeco|Tanah Melayu}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Tanah Melayu]]''' |- |{{nowrap|{{flagicon|FRA}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1900|1900]]}}||rowspan=12 colspan=8|''Tidak Menyertai'' |- |{{flagicon|USA}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1904|1904]] |- |{{flagicon|UK}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1908|1908]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1912|1912]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1920|1920]] |- |{{flagicon|FRA}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1924|1924]] |- |{{flagicon|NED}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1928|1928]] |- |{{flagicon|Germany|Nazi|Germany|empire}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1936|1936]] |- |{{flagicon|UK}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1948|1948]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1952|1952]] |- |{{flagicon|AUS}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1956|1956]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1960|1960]] |- ! colspan="10" |sebagai '''{{Flagdeco|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]]''' |- |{{flagicon|JPN}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1964|1964]]||colspan=8|''Tidak layak'' |- |{{flagicon|MEX}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1968|1968]]||colspan=8|''Menarik diri'' |- |{{flagicon|GER}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1972|1972]]||'''Pusingan 1'''||10/16||3||1||0||2||3||9 |- |{{flagicon|CAN}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1976|1976]]||colspan=8|''Tidak layak'' |- |{{flagicon|USSR}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1980|1980]]||colspan=8|'''Layak tetapi memboikot'''<ref group=nota>Malaysia menyertai boikot Sukan Olimpik Musim Panas 1980 yang diketuai oleh Amerika Syarikat ketika kerajaan Malaysia membuat keputusan untuk membantah pencerobohan Kesatuan Soviet ke atas Afghanistan.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bhplus.com.my/node/182957|title=Jejak Wira Olimpik 1980 : 'The Hurricane' pecahkan tembok Korea Selatan|trans-title=The footsteps of the 1980 Olympics Heroes : 'The Hurricane' broke the wall of South Korea|author=Ryan Stanley|language=ms|publisher=Berita Harian|date=14 August 2016|access-date=19 March 2018|archive-date=19 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319120216/http://www.bhplus.com.my/node/182957|url-status=live}}</ref> |- |{{flagicon|USA}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1984|1984]]|| rowspan=2 colspan=8|''Tidak layak'' |- |{{flagicon|KOR}} [[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1988|1988]] |- |'''Jumlah'''||{{nowrap|'''Terbaik: Pusingan 1'''}}||'''1/19'''||'''3'''||'''1'''||'''0'''||'''2'''||'''3'''||'''9''' |} {{small|''* Kejohanan bawah 23 tahun sejak 1992''}} {{col-2}}<div style="text-align:left"> {| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:90%;" !colspan=4|Perjalanan di Sukan Olimpik |- !style="background:black"|<span style="color:yellow; width:80px">Tahun!!style="background:black"|<span style="color:yellow; width:140px">Pusingan!!style="background:black"|<span style="color:yellow; width:140px">Jaringan!!style="background:black"|<span style="color:yellow; width:100px">Keputusan |- |rowspan=3|[[Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1972|1972]] |Pusingan 1||align="left"|{{fb|MAS}} '''0&ndash;3''' {{flagicon|GER}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Jerman|Jerman Barat]]||'''Kalah''' |- |Pusingan 1||align="left"|{{nowrap|{{fb|MAS}} '''3&ndash;0''' {{fb|USA}}}}||'''Menang''' |- |Pusingan 1||align="left"|{{fb|MAS}} '''0&ndash;6''' {{fb|MAR}}||'''Kalah''' |} {{col-end}} ===[[Piala Asia]]=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|Rekod Piala Asia ! style="width:2%;" rowspan="39"| !colspan=6|Rekod [[Kelayakan Piala Asia|Kelayakan]] |- !style="color:yellow; width:90px; background:black;"|Tahun !style="color:yellow; width:200px; background:black;"|Pusingan !style="color:yellow; width:80px; background:black;"|Kedudukan !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| M | Menang}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| S | Seri}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| K | Kalah}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| M | Menang}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| S | Seri}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| K | Kalah}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |- ! colspan="10" |sebagai '''{{Flagdeco|Tanah Melayu}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Tanah Melayu]]''' ! colspan="7" |sebagai '''{{Flagdeco|Tanah Melayu}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Tanah Melayu]]''' |- |{{flagicon|HKG|1959}} [[Piala Asia 1956|1956]] | rowspan=2 colspan=8|''Tidak layak'' | 4 | 1 | 1 | 2 | 18 | 8 |- |{{flagicon|Korea Selatan}} [[Piala Asia 1960|1960]] | 2 | 1 | 0 | 1 | 5 | 3 |- ! colspan="10" |sebagai '''{{Flagdeco|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]]''' ! colspan="6" |sebagai '''{{Flagdeco|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]]''' |- |{{flagicon|Israel}} [[Piala Asia 1964|1964]] | rowspan=3 colspan=8|''Tidak layak'' | 3 | 1 | 0 | 2 | 9 | 10 |- |{{flagicon|Iran}} [[Piala Asia 1968|1968]] | 4 | 1 | 1 | 2 | 4 | 5 |- |{{flagicon|Thailand}} [[Piala Asia 1972|1972]] | 5 | 4 | 0 | 1 | 15 | 3 |- |{{flagicon|IRN|1964}} [[Piala Asia 1976|1976]]||rowspan=2|'''Pusingan 1'''||5/6||2||0||1||1||1||3 | 4 | 3 | 1 | 0 | 6 | 1 |- |{{flagicon|KUW}} [[Piala Asia 1980|1980]]||6/10||4||1||2||1||5||5 | 4 | 2 | 1 | 1 | 5 | 3 |- |{{flagicon|SIN}} [[Piala Asia 1984|1984]] | rowspan=6 colspan=8|''Tidak layak'' | 4 | 2 | 1 | 1 | 10 | 3 |- |{{flagicon|Qatar}} [[Piala Asia 1988|1988]] | 4 | 1 | 1 | 2 | 4 | 6 |- |{{flagicon|Jepun}} [[Piala Asia 1992|1992]] | 3 | 0 | 2 | 1 | 2 | 6 |- |{{flagicon|Emiriah Arab Bersatu}} [[Piala Asia 1996|1996]] | 2 | 1 | 1 | 0 | 5 | 2 |- |{{flagicon|Lubnan}} [[Piala Asia 2000|2000]] | 6 | 2 | 1 | 3 | 4 | 4 |- |{{flagicon|CHN}} [[Piala Asia 2004|2004]] | 6 | 1 | 2 | 3 | 9 | 12 |- |style="border: 3px solid red"|{{tooltip|{{flagicon|ASEAN}} [[Piala Asia 2007|2007]]|Indonesia, Malaysia, Thailand dan Vietnam}}<!--{{nowrap|{{flagicon|IDN}}{{flagicon|MAS}}{{flagicon|THA}}{{flagicon|VIE}}}}-->||'''Pusingan 1'''||16/16||3||0||0||3||1||12 | colspan=8|'''Tuan Rumah Bersama''' |- |{{flagicon|QAT}} [[Piala Asia 2011|2011]] | rowspan=3 colspan=8|''Tidak layak'' | 4 | 0 | 0 | 4 | 2 | 12 |- |{{flagicon|AUS}} [[Piala Asia AFC 2015|2015]] | 6 | 2 | 1 | 3 | 5 | 7 |- |{{flagicon|UAE}} [[Piala Asia AFC 2019|2019]] | 5 | 0 | 1 | 4 | 4 | 13 |- |{{flagicon|QAT}} [[Piala Asia 2023|2023]]||'''Pusingan 1'''||21/24||3||0||1||2||3||8 |3 |2 |0 |1 |8 |4 |- |{{flagicon|KSA}} [[Piala Asia AFC 2027|2027]] | rowspan=1 colspan=8|''Tidak layak'' |6 |3 |0 |3 |10 |10 |- |'''Jumlah'''||'''Terbaik: Pusingan 1'''||'''4/19'''||'''12'''||'''1'''||'''4'''||'''7'''||'''10'''||'''28''' | '''63''' | '''22''' | '''14''' | '''27''' | '''97''' | '''101''' |} {{small|''* Jalur berwarna merah menunjukkan pasukan beraksi sebagai tuan rumah.''}} ===[[Bola sepak di Sukan Asia|Sukan Asia]]=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !colspan=9|Rekod Sukan Asia |- !style="color:yellow; width:80px; background:black;"|Tahun !style="color:yellow; width:200px; background:black;"|Pusingan !style="color:yellow; width:80px; background:black;"|Kedudukan !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| M | Menang}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| S | Seri}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| K | Kalah}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |- ! colspan="10" |sebagai '''{{Flagdeco|Tanah Melayu}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Tanah Melayu]]''' |- |{{flagicon|IND}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1951|1951]]||rowspan=2 colspan=8|''Tidak menyertai'' |- |{{flagicon|PHI}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1954|1954]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1958|1958]]||'''Pusingan 1'''||13/14||3||0||0||3||2||8 |-bgcolor=#CFAA88 |{{flagicon|IDN}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1962|1962]]||'''Tempat Ketiga'''||3/8||5||3||0||2||23||9 |- ! colspan="10" |sebagai '''{{Flagdeco|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]]''' |- |{{flagicon|THA}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1966|1966]]||rowspan=2|'''Pusingan 1'''||10/11||3||0||0||3||1||5 |- |{{flagicon|THA}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1970|1970]]||10/10||3||0||0||3||0||4 |-bgcolor=#CFAA88 |{{flagicon|IRN}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1974|1974]]||'''Tempat Ketiga'''||3/15||7||3||2||2||20||13 |- |{{flagicon|THA}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1978|1978]]||'''Pusingan 2'''||7/14||5||2||0||3||4||10 |- |{{flagicon|IND}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1982|1982]]||rowspan=4|'''Pusingan 1'''||14/16||3||0||0||3||1||4 |- |{{flagicon|KOR}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1986|1986]]||15/18||3||0||1||2||2||5 |- |{{flagicon|CHN}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1990|1990]]||12/14||2||0||1||1||0||3 |- |{{flagicon|JPN}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1994|1994]]||11/18||4||1||1||2||6||11 |- |{{flagicon|THA}} [[Bola sepak di Sukan Asia 1998|1998]]||colspan=8|''Tidak menyertai'' |- |'''Jumlah'''||'''Terbaik: Tempat Ketiga'''||'''10/13'''||'''38'''||'''9'''||'''5'''||'''24'''||'''59'''||'''71''' |} {{small|''* Semenjak 2002, kejohanan ini menghadkan kepada skuad bawah 23 dan 3 pemain lebih umur dibenarkan turut serta, <br>kejohanan ini juga tidak dianggap sebahagian rekod pasukan kebangsaan atau tiada kaps dianugerahkan.''}} ==== [[Piala ASEAN FIFA]] ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|[[Piala ASEAN FIFA]] |- !style="color:yellow; width:80px; background:black;"|Tahun !style="color:yellow; width:200px; background:black;"|Pusingan !style="color:yellow; width:80px; background:black;"|Kedudukan !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| M | Menang}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| S | Seri}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| K | Kalah}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |- |{{flagicon|IDN}} [[Piala ASEAN FIFA 2026|2026]] || || || || || || || || |- |'''Jumlah'''||'''Terbaik: '''||'''0'''||'''0'''||'''0'''||'''0'''||'''0'''||'''0'''||'''0''' |} ===[[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara|Sukan Asia Tenggara]]=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|Rekod Sukan SEA |- !style="color:yellow; width:80px; background:black;"|Tahun !style="color:yellow; width:200px; background:black;"|Pusingan !style="color:yellow; width:80px; background:black;"|Kedudukan !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| M | Menang}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| S | Seri}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| K | Kalah}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |- ! colspan="10" |sebagai '''{{Flagdeco|Tanah Melayu}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Tanah Melayu]]''' |- style="background:#cfaa88;" |{{flagicon|Thailand}} [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1959|1959]]||'''Tempat Ketiga'''||3/4||3||2||0||1||5||5 |- style="background:Gold;" |{{flagicon|Burma|1948}} [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1961|1961]]||'''Juara''' ||'''1/6'''||'''4'''||'''4'''||'''0'''||'''0'''||'''10'''||'''3''' |- ! colspan="10" |sebagai '''{{Flagdeco|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]]''' |- bgcolor= |{{flagicon|Cambodia}} 1963||colspan=8|''Tidak diadakan'' |- style="background:#9acdff;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|MAS}} [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1965|1965]]||'''Tempat Keempat'''||4/5||2||0||0||2||0||4 |- bgcolor= |{{flagicon|Thailand}} [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1967|1967]]||'''Pusingan 1'''||5/5||2||0||0||2||1||6 |- bgcolor=#81c846 |{{flagicon|Burma|1948}} [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1969|1969]]||'''Separuh Akhir'''||3/5||3||2||0||1||4||5 |- style="background:Silver;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|MAS}} [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1971|1971]]||'''Naib Juara'''||2/7||5||4||0||1||16||6 |- style="background:#cfaa88;" |{{flagicon|Singapore}} [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1973|1973]]||'''Tempat Ketiga'''||3/6||4||1||2||1||4||2 |- style="background:Silver;" |{{flagicon|Thailand}} [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1975|1975]]||'''Naib Juara'''||2/4||3||1||1||1||3||3 |- style="background:Gold;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|MAS}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1977|1977]]||rowspan=2|'''Juara'''||'''1/7'''||'''5'''||'''4'''||'''0'''||'''1'''||'''24'''||'''3''' |- style="background:Gold;" |{{flagicon|Indonesia}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1979|1979]]||'''1/5'''||'''5'''||'''3'''||'''2'''||'''0'''||'''4'''||'''0''' |- style="background:Silver;" |{{flagicon|Philippines|1936}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1981|1981]]||'''Naib Juara'''||2/6||4||1||2||1||4||5 |- style="background:#cfaa88;" |{{flagicon|Singapore}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1983|1983]]||rowspan=2|'''Tempat Ketiga'''||3/7||4||1||2||1||7||3 |- style="background:#cfaa88;" |{{flagicon|Thailand}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1985|1985]]||3/6||4||2||2||0||10||3 |- style="background:Silver;" |{{flagicon|Indonesia}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1987|1987]]||'''Naib Juara'''||2/6||4||1||2||1||4||3 |- style="background:Gold;" |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|MAS}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1989|1989]]||'''Juara'''||'''1/8'''||'''5'''||'''5'''||'''0'''||'''0'''||'''11'''||'''2''' |- bgcolor= |{{flagicon|Philippines|1986}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1991|1991]]||rowspan=5|'''Pusingan 1'''||5/7||3||1||0||2||2||4 |- bgcolor= |{{flagicon|Singapore}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1993|1993]]||5/9||4||2||0||2||13||5 |- bgcolor= |{{flagicon|Thailand}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1995|1995]]||7/10||4||1||1||2||9||5 |- bgcolor= |{{flagicon|Indonesia}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1997|1997]]||7/10||4||2||0||2||5||5 |- bgcolor= |{{flagicon|Brunei}} [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1999|1999]]||5/10||4||2||0||2||10||10 |- |'''Jumlah'''||'''Terbaik: Juara'''||'''20/20'''||'''76'''||'''39'''||'''14'''||'''23'''||'''146'''||'''82''' |} {{small|''* Jalur berwarna merah menunjukkan kejohanan telah diadakan pada tempat sendiri.''}}<br> {{small|''** Sejak tahun 2001, kejohanan ini menjadi kejohanan skuad bawah 23 tahun dan tidak dianggap sebagai rekod pasukan kebangsaan, mahupun kaps diberikan.''}} ===[[Kejohanan Bola Sepak ASEAN|Piala AFF]]=== {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !colspan=9|Rekod Piala AFF/AFF Suzuki |- !style="color:yellow; width:90px; background:black;"|Tahun !style="color:yellow; width:200px; background:black;"|Pusingan !style="color:yellow; width:80px; background:black;"|Kedudukan !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| BP | Berapa Perlawanan}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| M | Menang}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| S | Seri}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| K | Kalah}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| JG | Jaringan Gol}} !style="color:yellow; width:30px; background:black;"|{{Tooltip| GB | Gol Bolos}} |-bgcolor=silver |{{flagicon|SIN}} [[Kejohanan bola sepak ASEAN 1996|1996]]||'''Naib Juara'''||2/10||6||3||2||1||18||4 |- |{{flagicon|VIE}} [[Kejohanan bola sepak ASEAN 1998|1998]]||'''Pusingan 1'''||6/8||3||0||1||2||0||3 |-bgcolor=#CFAA88 |{{flagicon|THA}} [[Kejohanan bola sepak ASEAN 2000|2000]]||'''Tempat Ketiga'''||3/9||6||4||1||1||12||4 |-style="background:#9acdff;" |{{flagicon|IDN}}{{flagicon|SIN}} [[Kejohanan bola sepak ASEAN 2002|2002]]||'''Tempat Keempat'''||4/9||5||2||1||2||9||5 |-bgcolor=#CFAA88 |style="border: 3px solid red"|{{nowrap|{{flagicon|VIE}}{{flagicon|MAS}} [[Kejohanan bola sepak ASEAN 2004|2004]]}}||'''Tempat Ketiga'''||3/10||7||5||0||2||14||9 |-bgcolor=#81c846 |{{flagicon|SIN}}{{flagicon|THA}} [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2007|2007]]||'''Separuh Akhir'''||3/8¹||5||1||3||1||6||3 |- |{{flagicon|IDN}}{{flagicon|THA}} [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2008|2008]]||'''Pusingan 1'''||5/8||3||1||0||2||5||6 |-bgcolor=gold |{{flagicon|IDN}}{{flagicon|VIE}} [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2010|2010]]||'''Juara'''|| '''1/8''' ||'''5'''||'''2'''||'''2'''||'''1'''||'''8'''||'''6''' |- bgcolor=#81c846 |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|MAS}}{{flagicon|THA}} [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2012|2012]]||'''Separuh Akhir'''||4/8||5||2||1||2||7||7 |-bgcolor=silver |{{flagicon|SIN}}{{flagicon|VIE}} [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2014|2014]]||'''Naib Juara'''||2/8||7||3||1||3||13||12 |- |{{flagicon|MYA}}{{flagicon|PHI}} [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2016|2016]]||'''Pusingan 1'''||5/8||3||1||0||2||3||4 |-bgcolor=silver |{{flagicon|ASEAN}} [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2018|2018]]||'''Naib Juara'''||2/10||8||3||3||2||11||8 |- |{{flagicon|SIN}} [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2020|2020]]||'''Pusingan 1'''||6/10||4||2||0||2||8||8 |-bgcolor=#81c846 |{{flagicon|ASEAN}} [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2022|2022]]||'''Separuh Akhir'''||3/10||6||4||0||2||11||7 |- |{{flagicon|ASEAN}} [[Piala AFF 2024|2024]]||'''Pusingan 1'''||5/10||4||1||2||1||5||5 |-bgcolor=#81c846 |{{flagicon|ASEAN}} [[Piala AFF 2026|2026]]||'''Separuh Akhir'''||4/10||6||3||0||3||7||7 |- |'''Jumlah'''||'''Terbaik: Juara'''||'''16/16'''||'''83'''||'''37'''||'''17'''||'''29'''||'''137'''||'''98''' |} {{small|''* Menunjukkan keputusan seri termasuk perlawanan yang ditentukan menerusi sepakan penalti.''}}<br> {{small|''** Jalur berwarna merah menunjukkan pasukan beraksi sebagai tuan rumah.''}}<br> {{small|''*** ¹ Malaysia berkongsi tempat ketiga bersama Vietnam.''}} {{col-end}} ==Keputusan dan perlawanan== {{legend2|#CCFFCC|Menang|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFFFCC|Seri|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFCCCC|Kalah|border=1px solid #AAAAAA}} {{details|Keputusan perlawanan pasukan bola sepak Malaysia}} === 2026 === {{football box collapsible | format = 1 | round = [[Kelayakan Piala Asia AFC 2027 – Pusingan Ketiga|Kelayakan Piala Asia AFC 2027]] | date = {{Start date|2026|3|31|df=y}} | time = {{UTZ|20:00|8}} | team1 = {{fb-rt|VIE}} | score = 3–1 | team2 = {{fb|MAS}} | report = [https://globalsportsarchive.com/match/soccer/2026-03-31/vietnam-vs-malaysia/3587621/ Laporan]<br>[https://www.the-afc.com/en/national/afc_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-vietnam-3-1-malaysia Laporan (AFC)] | goals1 = [[Đỗ Duy Mạnh]] {{goal|6}}<br>[[Nguyên Xuân Son]] {{goal|51||59}} | goals2 = [[Endrick (pemain bola sepak kelahiran 1995)|Endrick]] {{goal|77|pen.}} | stadium = [[Stadium Thiên Trường]] | location = [[Ninh Bình]], [[Vietnam]] | attendance = 19,518 | referee = Chae Sang-hyeop ({{nfa|South Korea}}) | result = L }} {{footballbox collapsible | format = 1 | round = [[Piala AFF 2026|Piala AFF 2026 (Kumpulan B)]] | date = {{Start date|2026|7|25|df=y}} | time = {{UTZ|16:30|6:30}} | team1 = {{fb-rt|MYA}} | score = 1–2 | report = https://aseanutdfc.com/asean-championship/match/9j6j1y7xg2hlna3zlktze58us/details | team2 = {{fb|MAS}} | goals1 = [[Myat Kaung Khant]] {{goal|9}} | goals2 = [[Paulo Josué]] {{goal|52||57|pen.}} | stadium = [[Stadium Thuwunna]] | location = [[Yangon]], [[Myanmar]] | attendance = 10,500 | referee = Yusuke Ohashi ([[Persatuan Bola Sepak Jepun|Jepun]]) | result = W }} {{footballbox collapsible | format = 1 | round = [[Piala AFF 2026|Piala AFF 2026 (Kumpulan B)]] | date = {{Start date|2026|7|28|df=y}} | time = {{UTZ|21:00|8}} | team1 = {{fb-rt|MAS}} | score = 4–0 | report = https://aseanutdfc.com/asean-championship/match/9kaz0vc8bs0voywdru0pvqcr8/details | team2 = {{fb|LAO}} | goals1 = [[Paulo Josué]] {{goal|45}}<br>[[Endrick (pemain bola sepak kelahiran 1995)|Endrick]] {{goal|57}}<br>[[Viengxay Sydavong]] {{goal|66|o.g.}}<br>[[Wan Kuzain]] {{goal|84}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Kuala Lumpur]] | location = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | attendance = 10,044 | referee = Sami Al-Ismail ({{nfa|Saudi Arabia}}) | result = W }} {{football box collapsible | format = 1 | round = [[Piala AFF 2026|Piala AFF 2026 (Kumpulan B)]] | date = {{Start date|2026|8|1|df=y}} | time = {{UTZ|20:00|7}} | team1 = {{fb-rt|THA}} | score = 2–0 | team2 = {{fb|MAS}} | goals1 = [[Yotsakorn Burapha]] {{goal|38|pen.}} <br> [[Teerasak Poeiphimai]] {{goal|56}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Rajamangala]] | location = [[Bangkok]], [[Thailand]] | attendance = 16,037 | referee = Kim Woo-sung ([[Persatuan Bola Sepak Korea Selatan|Korea Selatan]]) | report = https://aseanutdfc.com/asean-championship/match/9lgy1h5avy02d3eiakaez8nx0/details | result = L }} {{footballbox collapsible | format = 1 | round = [[Piala AFF 2026|Piala AFF 2026 (Kumpulan B)]] | date = {{Start date|2026|8|8|df=y}} | time = {{UTZ|21:00|8}} | team1 = {{fb-rt|MAS}} | score = 1–0 | report = https://aseanutdfc.com/asean-championship/match/9mz2zffybtyovpl76q5fkoys4/details | team2 = {{fb|PHI}} | goals1 = [[G. Pavithran]] {{goal|16}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Kuala Lumpur]] | location = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | attendance = 12,734 | referee = Alimardon Bainazarov ({{nfa|Kyrgyzstan}}) | result = W }} {{footballbox collapsible | format = 1 | round = [[Piala AFF 2026|Piala AFF 2026 (Separuh Akhir 1)]] | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = {{UTZ|21:00|8}} | team1 = {{fb-rt|MAS}} | score = 0–2 | report = https://aseanutdfc.com/asean-championship/match/8qs2zeoa8k5kwv8tut3qedvdg/details | team2 = {{fb|VIE}} | goals1 = | goals2 = [[Rafaelson|Nguyễn Xuân Son]] {{goal|45+5}}<br>[[Faris Danish]] {{goal|86|o.g.}} | stadium = [[Stadium Kuala Lumpur]] | location = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | attendance = 10,141 | referee = Rustam Lutfullin ({{nfa|Uzbekistan}}) | result = L }} {{footballbox collapsible | format = 1 | round = [[Piala AFF 2026|Piala AFF 2026 (Separuh Akhir 2)]] | date = {{Start date|2026|8|19|df=y}} | time = {{UTZ|20:00|7}} | team1 = {{fb-rt|VIE}} | score = 2–0 | report = https://aseanutdfc.com/asean-championship/match/8s7nru8oa00ew2ccjd383vcwk/details | team2 = {{fb|MAS}} | goals1 = [[Rafaelson|Nguyễn Xuân Son]] {{goal|62||89}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Nasional Mỹ Đình]] | location = [[Hanoi]], [[Vietnam]] | attendance = 37,906 | referee = Yusuke Ohashi ({{nfa|Japan}}) | result = L }} {{footballbox collapsible | format = 1 | round = [[Piala ASEAN FIFA 2026|Piala ASEAN FIFA 2026 (Divisyen 1)]] | date = {{Start date|2026|9|25|df=y}} | time = {{UTZ|17:00|7}} | team1 = {{fb-rt|BGD}} | score = 0–3 | report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/10013/293308/293309/400022938 Laporan FIFA]<br>[https://globalsportsarchive.com/en/soccer/match/2026-09-25/bangladesh-vs-malaysia/4533340 Laporan GSA] | team2 = {{fb|MAS}} | goals1 = | goals2 = [[Arif Aiman]] {{goal|18||37}}<br>[[Bérgson da Silva|Bérgson]] {{goal|52}} | stadium = [[Stadium Gelora Bung Karno]] | location = [[Jakarta]], [[Indonesia]] | attendance = | referee = Resul Mammedov ({{nfa|Turkmenistan}}) | result = W }} {{footballbox collapsible | format = 1 | round = [[Piala ASEAN FIFA 2026|Piala ASEAN FIFA 2026 (Divisyen 1)]] | date = {{Start date|2026|9|28|df=y}} | time = {{UTZ|20:30|7}} | team1 = {{fb-rt|MAS}} | score = 0–0 | report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/10013/293308/293309/400022941 Laporan FIFA]<br>[https://globalsportsarchive.com/en/soccer/match/2026-09-28/malaysia-vs-indonesia/4533343 Laporan GSA] | team2 = {{fb|IDN}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Gelora Bung Karno]] | location = [[Jakarta]], [[Indonesia]] | attendance = 56,894 | referee = Ko Hyung-jin ([[Persatuan Bola Sepak Korea Selatan|Korea Selatan]]) | result = D }} {{footballbox collapsible | format = 1 | round = [[Piala ASEAN FIFA 2026|Piala ASEAN FIFA 2026 (Divisyen 1)]] | date = {{Start date|2026|10|1|df=y}} | time = {{UTZ|19:30|7}} | team1 = {{fb-rt|MAS}} | score = 6–0 | report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/10013/293308/293309/400022943 Laporan FIFA]<br>[https://globalsportsarchive.com/en/soccer/match/2026-10-01/malaysia-vs-singapore/4533345 Laporan GSA] | team2 = {{fb|SIN}} | goals1 = [[Bérgson da Silva|Bérgson]] {{goal|8|pen.||62||90+3}} <br> [[Stuart Wilkin|Wilkin]] {{goal|26}} <br> [[Paulo Josué|Josué]] {{goal|76}} <br> [[Syahir Bashah|Syahir]] {{goal|87}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Si Jalak Harupat]] | location = [[Bandung]], [[Indonesia]] | attendance = | referee = Kim Jong-hyeok ({{nfa|South Korea}}) | result = W }} {{footballbox collapsible | format = 1 | round = [[Piala ASEAN FIFA 2026|Piala ASEAN FIFA 2026 (Tempat Ketiga Divisyen 1)]] | date = {{Start date|2026|10|5|df=y}} | time = {{UTZ|16:00|7}} | team1 = {{fb-rt|MAS}} | score = 1–0 | report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/10013/293308/293309/400022956 Laporan FIFA]<br>[https://globalsportsarchive.com/en/soccer/match/2026-10-05/malaysia-vs-vietnam/4546790 Laporan GSA] | team2 = {{fb|VIE}} | goals1 = [[Fergus Tierney]] {{goal|62}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Gelora Bung Karno]] | location = [[Jakarta]], [[Indonesia]] | attendance = | referee = Ko Hyung-jin ([[Persatuan Bola Sepak Korea Selatan|Korea Selatan]]) | result = W }} {{football box collapsible | format = 1 | round = [[Perlawanan pertunjukan|Persahabatan]] | date = {{Start date|2026|11|14|df=y}} | time = {{UTZ|20:00|8}} | team1 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan China|China]] {{flagicon|China}} | score = | team2 = {{fb|MAS}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Zhaoqing New District Sports Center]] | location = [[Guangzhou]], [[China]] | attendance = | referee = | report = | result = }} {{football box collapsible | format = 1 | round = [[Perlawanan pertunjukan|Persahabatan]] | date = {{Start date|2026|11|17|df=y}} | time = {{UTZ|14:00|8}} | team1 = {{fb-rt|YEM}} | score = | team2 = {{fb|MAS}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Zhaoqing New District Sports Center | location = [[Guangzhou]], [[China]] | attendance = | referee = | report = | result = }} *¹ ''Perlawanan antarabangsa Bukan FIFA 'A''' ==Pemain== {{Further|Senarai pemain bola sepak Malaysia yang lahir di luar Malaysia}} ===Skuad terkini=== Berikut ialah senarai para pemain yang dipanggil menjelang perlawanan persahabatan antarabangsa November 2026 menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan China|China]] dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Yaman|Yaman]] di [[Guangzhou]], [[China]].<ref>{{cite web|url=https://fam.org.my/news/siaran-media-senarai-24-pemain-skuad-harimau-malaya-bertemu-china-yemen-november-2026|title=SIARAN MEDIA: SENARAI 24 PEMAIN SKUAD HARIMAU MALAYA BERTEMU CHINA & YEMEN (NOVEMBER 2026)|language=ms|publisher=FAM |date=3 November 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://fam.org.my/news/siaran-media-kemas-kini-senarai-23-pemain-skuad-harimau-malaya-bertemu-china-yemen-november|title=SIARAN MEDIA: KEMAS KINI SENARAI 23 PEMAIN SKUAD HARIMAU MALAYA BERTEMU CHINA & YEMEN (NOVEMBER 2026)|language=ms|publisher=FAM |date=11 November 2026}}</ref> ''Kaps dan gol adalah tepat pada 6 Oktober 2026 selepas perlawanan menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Vietnam|Vietnam]].'' {{nat fs g start}} {{nat fs g player|no=|pos=GK|name=[[Suhaimi Husin]]|age={{Birth date and age|1994|8|9|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[Terengganu FC|Terengganu]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs g player|no=23|pos=GK|name=[[Haziq Nadzli]]|age={{Birth date and age|1998|1|6|df=y}}|caps=6|goals=0|club=[[Kuching City F.C.|Kuching City]]|clubnat=MAS}} {{nat fs g player|no=|pos=GK|name=[[Haziq Aiman]]|age={{birth date and age|2005|1|19|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[Kuching City F.C.|Kuching City]]|clubnat=MAS}} {{nat fs g break}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Safwan Mazlan]]|age={{Birth date and age|2002|1|24|df=y}}|caps=3|goals=0|club=[[Terengganu F.C.|Terengganu]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Dominic Tan]]|age={{Birth date and age|1997|3|12|df=y}}|caps=38|goals=0|club=[[Sabah F.C. (Malaysia)|Sabah]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Ariff Farhan Isa|Ariff Farhan]]|age={{Birth date and age|1996|7|14|df=y}}|caps=3|goals=0|club=[[Kuching City F.C.|Kuching City]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs g player|no=6|pos=DF|name=[[Quentin Cheng]]|age={{Birth date and age|1999|11|20|df=y}}|caps=18|goals=0|club=[[Selangor F.C.|Selangor]]|clubnat=MAS}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Rodney Celvin Akwensivie|Rodney Celvin]]|age={{Birth date and age|1996|11|25|df=y}}|caps=5|goals=0|club=[[Kuching City F.C.|Kuching City]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs g player|no=3|pos=DF|name=[[Ubaidullah Shamsul Fazili|Ubaidullah Shamsul]]|age={{Birth date and age|2003|11|30|df=y}}|caps=13|goals=0|club=[[Terengganu FC|Terengganu]]|clubnat=MAS}} {{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[Azam Azmi]]|age={{Birth date and age|2001|2|12|df=y}}|caps=13|goals=0|club=[[Terengganu FC|Terengganu]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs g player|no=21|pos=DF|name=[[Dion Cools]] ''([[Kapten (bola sepak)|Kapten]])''|age={{Birth date and age|1996|6|4|df=y}}|caps=41|goals=6|club=[[Cerezo Osaka]]|clubnat=JPN}} {{nat fs g player|no=2|pos=DF|name=[[Daniel Ting]]|age={{Birth date and age|1992|12|1|df=y}}|caps=21|goals=1|club=[[Ratchaburi F.C.|Ratchaburi]]|clubnat=THA}} {{nat fs g break}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Syafiq Ahmad]]|age={{Birth date and age|1995|6|28|df=y}}|caps=50|goals=11|club=[[Kuala Lumpur City F.C.|Kuala Lumpur City]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Ryan Lambert]]|age={{Birth date and age|1998|9|21|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[Kuching City F.C.|Kuching City]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Endrick (pemain bola sepak kelahiran 1995)|Endrick]]|age={{Birth date and age|1995|3|7|df=y}}|caps=28|goals=2|club=[[Star City F.C.|Star City]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs g player|no=|pos=MF|name=[[Haziq Kutty Abba]]|age={{birth date and age|2004|9|28|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[Penang F.C.|Penang]]|clubnat=MAS}} {{nat fs g break}} {{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[Romel Morales]]|age={{Birth date and age|1997|8|23|df=y}}|caps=13|goals=4|club=[[Terengganu FC|Terengganu]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs g player|no=13|pos=FW|name=[[Fergus Tierney]]|age={{Birth date and age|2003|3|19|df=y}}|caps=10|goals=2|club=[[PAC Omonia 29M]]|clubnat=CYP}} {{nat fs g player|no=19|pos=FW|name=[[Paulo Josué]]|age={{Birth date and age|1989|3|13|df=y}}|caps=40|goals=14|club=[[Kuala Lumpur City F.C.|Kuala Lumpur City]]|clubnat=MAS}} {{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[Richard Chin]]|age={{Birth date and age|2002|10|15|df=y}}|caps=1|goals=0|club=[[Ross County F.C.|Ross County]]|clubnat=SCO|latest=}} {{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[Ramadhan Saifullah]]|age={{Birth date and age|2000|12|9|df=y}}|caps=4|goals=0|club=[[Kuching City F.C.|Kuching City]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs g player|no=17|pos=FW|name=[[G. Pavithran]]|age={{Birth date and age|2005|1|10|df=y}}|caps=10|goals=1|club=[[Terengganu FC|Terengganu]]|clubnat=MAS}} {{nat fs end}} Berikut ialah senarai para pemain yang diletakkan dalam Senarai Bersedia sekiranya berlaku sebarang perubahan kepada senarai pemain asal. {{nat fs r start}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Muhammad Danial Amier Bin Norhisham|Danial Amier]]|age={{Birth date and age|1997|3|27|df=y}}|caps=4|goals=0|club=[[Terengganu F.C.|Terengganu]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Declan Lambert]]|age={{Birth date and age|1998|9|21|df=y}}|caps=5|goals=0|club=[[Kuching City F.C.|Kuching City]]|clubnat=MAS|latest=lwn. {{fb|VIE}}, 31 Mac 2026 ^PRA}} {{nat fs break}} {{nat fs r player|no=20|pos=MF|name=[[Nazmi Faiz]]|age={{Birth date and age|1994|8|16|df=y}}|caps=26|goals=0|club=[[Kuching City F.C.|Kuching City]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=[[Aliff Haiqal]]|age={{Birth date and age|2000|7|11|df=y}}|caps=7|goals=0|club=[[Penang F.C.|Penang]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=[[Aliff Izwan]]|age={{Birth date and age|2004|2|10|df=y}}|caps=1|goals=0|club=[[Selangor F.C.|Selangor]]|clubnat=MAS|latest=lwn. {{fb|NEP}}, 18 November 2025}} {{nat fs break}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=[[Fayadh Zulkifli]]|age={{Birth date and age|1998|9|13|df=y}}|caps=3|goals=0|club=[[Sabah F.C. (Malaysia)|Sabah]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=[[Darren Lok]]|age={{Birth date and age|1990|12|14|df=y}}|caps=38|goals=6|club=[[Sabah F.C. (Malaysia)|Sabah]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=[[Haqimi Azim]]|age={{Birth date and age|2003|1|6|df=y}}|caps=17|goals=1|club=[[Pulau Pinang FC|Pulau Pinang]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=[[Luqman Hakim Shamsudin|Luqman Hakim]]|age={{Birth date and age|2002|3|5|df=y}}|caps=9|goals=0|club=[[Negeri Sembilan FC|Negeri Sembilan]]|clubnat=MAS|latest=lwn. {{fb|VIE}}, 31 Mac 2026 ^PRA}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=[[Akhyar Rashid]]|age={{Birth date and age|1999|5|1|df=y}}|caps=54|goals=10|club=[[Negeri Sembilan FC|Negeri Sembilan]]|clubnat=MAS|latest=}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=[[Danial Asri]]|age={{Birth date and age|2000|4|1|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[DPMM FC|DPMM]]|clubnat=BRU|latest=}} {{nat fs end}} ===Senarai panggilan=== Pemain berikut dipanggil dalam 12 bulan terakhir.<br> <!--Diisi mengikut kedudukan, tarikh lahir, kaps, gol dan panggilan terkini.--> {{nat fs r start}} {{nat fs r player|no=|pos=GK|name=[[Sikh Izhan]]|age={{Birth date and age|2002|3|23|df=y}}|caps=1|goals=0|club=[[Selangor F.C.|Selangor]]|clubnat=MAS|latest=kem latihan November 2026 ^CED}} {{nat fs r player|no=1|pos=GK|name=[[Azri Ghani]]|age={{Birth date and age|1999|4|30|df=y}}|caps=8|goals=0|club=[[Negeri Sembilan FC|Negeri Sembilan]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=18|pos=GK|name=[[Syihan Hazmi]]|age={{Birth date and age|1996|2|22|df=y}}|caps=39|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=GK|name=[[Rahadiazli Rahalim]]|age={{birth date and age|2001|5|28|df=y}}|caps=1|goals=0|club=[[Terengganu FC|Terengganu]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs break}} {{nat fs r player|no=14|pos=DF|name=[[Harith Haiqal]]|age={{Birth date and age|2002|6|22|df=y}}|caps=15|goals=1|club=[[Selangor F.C.|Selangor]]|clubnat=MAS|latest=kem latihan November 2026 ^CED}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Zikri Khalili]]|age={{Birth date and age|2002|6|25|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[Selangor F.C.|Selangor]]|clubnat=MAS|latest=kem latihan November 2026 ^CED}} {{nat fs r player|no=5|pos=DF|name=[[Brad Tapp]]|age={{Birth date and age|2001|1|16|df=y}}|caps=3|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=18|pos=DF|name=[[Syahmi Safari]]|age={{Birth date and age|1998|2|5|df=y}}|caps=29|goals=1|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=22|pos=DF|name=[[La'Vere Corbin-Ong]]|age={{Birth date and age|1991|4|22|df=y}}|caps=52|goals=6|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Faris Danish]]|age={{Birth date and age|2006|7|4|df=y}}|caps=4|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim II F.C.|Johor Darul Ta'zim II]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]] ^CED}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Ruventhiran Vengadesan|V. Ruventhiran]]|age={{birth date and age|2001|8|24|df=y}}|caps=12|goals=0|club=[[Melaka FC|Melaka]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Jimmy Raymond]]|age={{Birth date and age|1996|4|26|df=y}}|caps=5|goals=0|club=[[Kuching City F.C.|Kuching City]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Alif Ahmad]]|age={{Birth date and age|2003|2|28|df=y}}|caps=5|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim II F.C.|Johor Darul Ta'zim II]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Aysar Hadi]]|age={{Birth date and age|2003|9|4|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim II F.C.|Johor Darul Ta'zim II]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Ibrahim Manusi]]|age={{Birth date and age|2001|9|30|df=y}}|caps=1|goals=0|club=[[Kuala Lumpur City F.C.|Kuala Lumpur City]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Matthew Davies (pemain bola sepak)|Matthew Davies]]|age={{Birth date and age|1995|2|7|df=y}}|caps=60|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=lwn. {{fb|VIE}}, 31 Mac 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Feroz Baharudin]]|age={{Birth date and age|2000|4|2|df=y}}|caps=5|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=lwn. {{fb|VIE}}, 31 Mac 2026}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Junior Eldstål]]|age={{Birth date and age|1991|9|16|df=y}}|caps=23|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=lwn. {{fb|VIE}}, 31 Mac 2026 ^PRA}} {{nat fs r player|no=|pos=DF|name=[[Shahrul Saad]]||age={{Birth date and age|1993|7|8|df=y}}|caps=63|goals=5|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=lwn. {{fb|LAO}}, 14 Oktober 2025}} {{nat fs break}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=[[Safawi Rasid]]|age={{Birth date and age|1997|3|5|df=y}}|caps=73|goals=22|club=[[Kuching City F.C.|Kuching City]]|clubnat=MAS|latest=kem latihan November 2026 ^MD}} {{nat fs r player|no=15|pos=MF|name=[[Nooa Laine]]|age={{Birth date and age|2002|11|22|df=y}}|caps=24|goals=0|club=[[Selangor F.C.|Selangor]]|clubnat=MAS|latest=kem latihan November 2026 ^CED}} {{nat fs r player|no=8|pos=MF|name=[[Syahir Bashah]]|age={{Birth date and age|2001|9|16|df=y}}|caps=2|goals=1|club=[[Selangor F.C.|Selangor]]|clubnat=MAS|latest=kem latihan November 2026 ^CED}} {{nat fs r player|no=4|pos=MF|name=[[Manuel Hidalgo]]|age={{Birth date and age|1999|5|3|df=y}}|caps=4|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=11|pos=MF|name=[[Hong Wan]]|age={{Birth date and age|2000|8|17|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=12|pos=MF|name=[[Stuart Wilkin]]|age={{Birth date and age|1998|3|12|df=y}}|caps=37|goals=8|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=[[Ezequiel Agüero]]|age={{Birth date and age|1994|4|7|df=y}}|caps=25|goals=3|club=[[PSM Makassar]]|clubnat=IDN|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]] ^CED}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=[[Daryl Sham]]|age={{Birth date and age|2002|11|30|df=y}}|caps=7|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim II F.C.|Johor Darul Ta'zim II]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=[[Wan Kuzain]]|age={{Birth date and age|1998|9|14|df=y}}|caps=4|goals=1|club=[[Sporting Club Jacksonville|Sporting JAX]]|clubnat=USA|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=[[Ziad El Basheer]]|age={{Birth date and age|2003|12|24|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim II F.C.|Johor Darul Ta'zim II]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=[[Zhafri Yahya]]|age={{Birth date and age|1994|9|25|df=y}}|caps=1|goals=0|club=[[Kuala Lumpur City F.C.|Kuala Lumpur City]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]] ^MD}} {{nat fs r player|no=|pos=MF|name=[[Afiq Fazail]]|age={{Birth date and age|1994|9|29|df=y}}|caps=9|goals=0|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=lwn. {{fb|LAO}}, 14 Oktober 2025}} {{nat fs break}} {{nat fs r player|no=7|pos=FW|name=[[Selvan Anbualagan|A. Selvan]]|age={{Birth date and age|2000|11|5|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[Selangor F.C.|Selangor]]|clubnat=MAS|latest=kem latihan November 2026 ^CED}} {{nat fs r player|no=7|pos=FW|name=[[Faisal Halim]]|age={{Birth date and age|1998|1|7|df=y}}|caps=43|goals=18|club=[[Selangor F.C.|Selangor]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=9|pos=FW|name=[[Bergson da Silva|Bérgson]]|age={{Birth date and age|1991|2|9|df=y}}|caps=4|goals=4|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=10|pos=FW|name=[[Arif Aiman]]|age={{Birth date and age|2002|5|4|df=y}}|caps=43|goals=10|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala ASEAN FIFA 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=[[Mohamadou Sumareh]]|age={{Birth date and age|1994|9|20|df=y}}|caps=39|goals=7|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=[[Fazrul Amir]]|age={{Birth date and age|2000|2|27|df=y}}|caps=6|goals=0|club=[[Kuala Lumpur City F.C.|Kuala Lumpur City]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=[[Engku Nur Shakir]]|age={{Birth date and age|1998|10|16|df=y}}|caps=5|goals=0|club=[[Star City F.C.|Star City]]|clubnat=MAS|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=[[Hadi Fayyadh]]|age={{Birth date and age|2000|1|22|df=y}}|caps=1|goals=0|club=Vencedor Mie United|clubnat=JPN|latest=[[Piala AFF 2026]]}} {{nat fs r player|no=|pos=FW|name=[[Jordan Mintah]]|age={{Birth date and age|1995|9|2|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[Kuching City F.C.|Kuching City]]|clubnat=MAS|latest=lwn. {{fb|NEP}} 18 November 2025 ^PRA}} {{nat fs end}} '''Nota:''' * ^CED Mengundurkan diri dari skuad kerana kecederaan. * ^MD = Pemain menarik diri daripada skuad semasa kerana isu bukan kecederaan. * ^PRA Skuad awal. * ^BER Bersara. <!-- ===Skuad terdahulu=== {{col-begin}} {{col-3}} ;Kejohanan Bola Sepak ASEAN * [[Skuad Piala Tiger 1996#.C2.A0Malaysia|Skuad Piala Tiger 1996]] * [[Skuad Piala Tiger 1998#Malaysia|Skuad Piala Tiger 1998]] * [[Skuad Piala Tiger 2000#Malaysia|Skuad Piala Tiger 2000]] * [[Skuad Piala Tiger 2002#Malaysia|Skuad Piala Tiger 2002]] * [[Skuad Piala Tiger 2004#Malaysia|Skuad Piala Tiger 2004]] * [[Skuad Piala AFF 2007#Malaysia|Skuad Piala AFF 2007]] * [[Skuad Piala Suzuki AFF 2008#Malaysia|Skuad Piala Suzuki AFF 2008]] * [[Skuad Piala AFF Suzuki 2010#.C2.A0Malaysia|Skuad Piala AFF 2010]] * [[Skuad Piala Suzuki AFF 2012#.C2.A0Malaysia|Skuad Piala Suzuki AFF 2012]] * [[Skuad Piala Suzuki AFF 2014#.C2.A0Malaysia|Skuad Piala Suzuki AFF 2014]] * [[Skuad Piala AFF 2016#.C2.A0Malaysia|Skuad Piala AFF 2016]] * [[Skuad Piala AFF 2018#.C2.A0Malaysia|Skuad Piala AFF 2018]] {{col-3}} ; Piala Asia AFC * [[Skuad Piala Asia 1976#Malaysia|Skuad Piala Asia 1976]] * [[Skuad Piala Asia 1980#Malaysia|Skuad Piala Asia 1980]] * [[Skuad Piala Asia 2007#Malaysia|Skuad Piala Asia 2007]] * [[Skuad Malaysia di Piala Asia 2023|Skuad Piala Asia 2023]] {{col-3}} ; Sukan Olimpik * [[Skuad Bola sepak di Sukan Olimpik Musim Panas 1972 - lelaki#.C2.A0Malaysia|Skuad Olimpik 1972]] {{col-end}} --> ==Kakitangan kejurulatihan== ===Pegawai pasukan=== {{updated|25 Jun 2026}} Senarai di bawah menunjukkan kakitangan yang berdaftar secara rasmi untuk Pasukan Malaysia. {|class="wikitable" style="text-align: left;" |- !colspan=5 style="background: black; color: yellow;|Kakitangan pengurusan pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia |- !width=150px|Peranan !width=250px|Nama !width=150px|Tarikh pelantikan |- | Pengarah Teknikal | {{flagicon|MAS}} [[Tan Cheng Hoe]] | 15 April 2025 |- !colspan=5 style="background: #000000; color: #FFFFFF;|Pengurusan Pasukan |- | Timbalan [[Ketua pegawai eksekutif|CEO]] | {{flagicon|MAS}} [[Stanley Bernard]] | 15 April 2025 |- !colspan=5 style="background: #000000; color: #FFFFFF;|Kakitangan kejurulatihan |- | Ketua Jurulatih | {{nowrap|{{flagicon|MAS}} [[Tan Cheng Hoe]]}} (sementara)<ref>{{cite news|url=https://fam.org.my/news/siaran-media-tan-cheng-hoe-ketua-jurulatih-interim-pasukan-kebangsaan|title=SIARAN MEDIA: TAN CHENG HOE KETUA JURULATIH INTERIM PASUKAN KEBANGSAAN|work=FAM|date=25 Jun 2026|access-date=27 Jun 2026}}</ref> | 25 Jun 2026 |- | rowspan="2" |Penolong Jurulatih | {{flagicon|MAS}} [[Aidil Zafuan]] | 17 Mac 2025 |- | {{flagicon|ENG}} [[Jose Baxter]] | 15 Mei 2025 |- | Jurulatih Penjaga Gol | {{flagicon|AUS}} [[John Crawley (pemain bola sepak)|John Crawley]] | 17 Mac 2025 |- | {{nowrap|Ketua Perubatan Prestasi Tinggi dan Sukan}} | {{flagicon|AUS}} Dr. Craig Duncan<ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/sports/football/2025/01/1155632/sports-scientist-duncan-revolutionise-harimau-malaya|title=sports scientist duncan revolutionise harimau malaya|department=Timesport|work=New Straits Time|date=2 January 2025|access-date=2 January 2025}}</ref> | 2 Januari 2025 |- |Doktor Pasukan | {{flagicon|ESP}} Xavier Valle<ref name="ESP doctors">{{cite news|url=https://www.nst.com.my/sports/football/2024/08/1098041/harimau-malaya-turn-barcelona-experts-football-glory|title=Harimau Malaya turn to Barcelona experts for football glory|work=Timesport|via=New Straits Times|date=28 August 2024|access-date=17 December 2024}}</ref> | 28 Ogos 2024 |- |Ahli fisioterapi | {{flagicon|ESP}} Edu Martinez<ref name="ESP doctors"/> | 28 Ogos 2024 |- |Penyelaras pasukan | {{flagicon|MAS}} Zulfadli Rozi | 17 Mac 2025 |} ===Rekod kejurulatihan=== {{updated|31 Mac 2026}} {|class="wikitable" |- !colspan=11 style="background: #000000;|{{white|Senarai ketua jurulatih}} |- !Nama !Tempoh !width=20|{{Tooltip|JP|Jumlah perlawanan}} !width=20|{{Tooltip|M|Menang}} !width=20|{{Tooltip|S|Seri}} !width=20|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=20|{{Tooltip|JG|Jaringan gol}} !width=20|{{Tooltip|GD|Gol dibolosi}} !width=20|{{Tooltip|PG|Perbezaan gol}} !width=20|{{Tooltip|Menang %|Peratusan kemenangan}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Peter Velappan]] | 1963 | | | | | | | | |- | {{flagicon|MAS}} [[Choo Seng Quee]] | 1963 – 1964{{efn|Mendapat kewarganegaraan Malaysia selepas pembentukan Malaysia pada 16 September 1963. Menjadi warganegara Singapura selepas pemisahan Singapura daripada Malaysia pada 1965.}} {{WDL|11|3|3|5|for=23|against=23|diff=yes}} |- | {{flagicon|FRG}} Otto Westphal | 1965 – 1966 {{WDL|12|1|4|7|for=11|against=25|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} Clement De Silva | 1966 | | | | | | | | |- | {{flagicon|MAS}} [[Peter Velappan]] | 1966 | | | | | | | | |- | {{flagicon|MAS}} Nagalingam Rajoo | 1967 | | | | | | | | |- | {{flagicon|FRG}} [[Dettmar Cramer]] | 1967 | | | | | | | | |- | {{flagicon|MAS}} Edwin Dutton | 1967 | | | | | | | | |- | {{flagicon|ENG}} [[Harold Hassall]] | 1968 | | | | | | | | |- | {{flagicon|MAS}} [[Peter Velappan]] | 1968 | | | | | | | | |- | {{flagicon|MAS}} [[Abdul Ghani Minhat]] | 1969 {{WDL|11|5|2|4|for=18|against=18|diff=yes}} |- | {{flagicon|ENG}} [[Harold Hassall]] | 1970 | | | | | | | | |- | {{flagicon|SCO}} [[Dave MacLaren]] | 1970 | | | | | | | | |- | {{flagicon|MAS}} C. Arasaratnam | 1971 {{WDL|39|21|6|12|for=81|against=61|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Jalil Che Din]] | 1972 {{WDL|26|13|3|10|for=41|against=34|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} Tam Sitwa | 1973 {{WDL|0|0|0|0|for=0|against=0|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} M. Kuppan | 1973 {{WDL|27|12|7|8|for=41|against=28|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Jalil Che Din]] | 1974 {{WDL|18|8|4|6|for=35|against=30|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} M. Kuppan | 1974 – 1977 {{WDL|82|36|24|22|for=154|against=90|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Chow Kwai Lam]] | 1978 {{WDL|22|11|3|8|for=40|against=35|diff=yes}} |- | {{flagicon|FRG}} [[Karl-Heinz Weigang]] | 1979 – 1982 {{WDL|67|21|21|25|for=96|against=89|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} M. Chandran | 1982 – 1983 {{WDL|14|6|1|7|for=15|against=17|diff=yes}} |- | {{flagicon|ENG}} [[Frank Lord]] | 1983 – 1985 {{WDL|37|17|11|9|for=63|against=36|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} Mohamad Bakar | 1985 – 1986 {{WDL|13|4|3|6|for=17|against=24|diff=yes}} |- | {{flagicon|TCH}} [[Jozef Vengloš]] | 1986 – 1987 {{WDL|13|6|3|4|for=21|against=13|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Abdul Rahman Ibrahim]] | 1987 {{WDL|10|1|4|5|for=8|against=12|diff=yes}} |- | {{flagicon|ENG}} [[Richard Bate]] | 1988 {{WDL|5|1|2|2|for=4|against=10|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} M. Chandran | 1988 {{WDL|4|1|1|2|for=4|against=6|diff=yes}} |- | {{flagicon|ENG}} [[Trevor Hartley]] | 1989 {{WDL|8|6|0|2|for=14|against=5|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} Ahmad Shafie | 1990 {{WDL|4|0|1|3|for=0|against=7|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} Rahim Abdullah | 1991 {{WDL|6|1|1|4|for=7|against=12|diff=yes}} |- | {{flagicon|ENG}} [[Ken Worden]] | 1992 – 1993 {{WDL|17|5|6|6|for=26|against=22|diff=yes}} |- | {{flagicon|FRA|1974}} [[Claude Le Roy]] | 1994 – 1995 {{WDL|5|1|1|3|for=6|against=10|diff=yes}} |- | {{flagicon|TUN|1959}} Hatem Souisi | 1995 {{WDL|6|2|1|3|for=12|against=8|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Wan Jamak Wan Hassan]] | 1996 – 1997 {{WDL|22|10|6|6|for=35|against=18|diff=yes}} |- | {{flagicon|TUN|1959}} Hatem Souisi | 1998 {{WDL|4|0|2|2|for=1|against=4|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Abdul Rahman Ibrahim]] | 1998 – 2000 {{WDL|29|15|3|11|for=56|against=44|diff=yes}} |- | {{flagicon|ENG}} [[Allan Harris]] | 2001 – 2004 {{WDL|31|7|7|17|for=38|against=57|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[K. Rajagopal]] (sementara) | 2004 {{WDL|4|0|2|2|for=1|against=5|diff=yes}} |- | {{flagicon|HUN}} [[Bertalan Bicskei]] | 2004 – 2005 {{WDL|18|9|1|8|for=28|against=27|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Norizan Bakar]] | 2005 – 2007 {{WDL|18|4|5|9|for=23|against=28|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[B. Sathianathan]] | 2007 – 2008 {{WDL|13|5|4|4|for=29|against=19|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[K. Rajagopal]] | 2009 – 2013 {{WDL|52|14|15|23|for=65|against=76|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Ong Kim Swee]] (sementara) | 2014 {{WDL|3|1|2|0|for=2|against=1|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Dollah Salleh]] | 2014 – 2015 {{WDL|18|4|4|10|for=19|against=46|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Ong Kim Swee]] | 2015 – 2017 {{WDL|21|7|6|8|for=20|against=27|diff=yes}} |- | {{flagicon|POR}} [[Nelo Vingada]] | 2017 {{WDL|7|0|1|6|for=6|against=16|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Tan Cheng Hoe]] | 2017 – 2022 {{WDL|40|20|4|16|for=74|against=53|diff=yes}} |- | {{flagicon|KOR}} [[Kim Pan-gon]] | 2022 – 2024 {{WDL|35|19|7|9|for=74|against=37|diff=yes}} |- | {{flagicon|SPA}} [[Pau Martí (football manager)|Pau Martí]] (sementara) | 2024 – 2025 {{WDL|9|4|3|2|for=12|against=13|diff=yes}} |- | {{flagicon|AUS}} [[Peter Cklamovski]] | 2025 – 2026 {{WDL|9|7|1|1|for=20|against=6|diff=yes}} |- | {{flagicon|MAS}} [[Tan Cheng Hoe]] (sementara) | 2026 – {{WDL|0|0|0|0|for=0|against=0|diff=yes}} |} ==Rekod pemain== {{Updated|14 Oktober 2025}}<ref name="soh">{{cite web |last1=Mamrud |first1=Roberto |title=Malaysia - Record International Players |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/malay-recintlp.html |website=RSSSF |access-date=30 Disember 2021 |archive-date=8 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927193951/https://www.rsssf.org/miscellaneous/malay-recintlp.html |url-status=live }}</ref> :''Pemain dalam '''huruf tebal''' masih aktif bersama Malaysia.'' :''Senarai ini tidak termasuk pemain yang mewakili [[Pasukan bola sepak kebangsaan Tanah Melayu|Tanah Melayu]] (1948−1962).'' {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- !colspan=5 style="background: black; color: yellow|Penampilan Terbanyak |- !{{tooltip|Ked.|Kedudukan}} !width=175px|Pemain !width=50px|Kaps !width=50px|Gol !width=100px|Kerjaya |- | 1 ||style="text-align: left;"| [[Soh Chin Aun|Soh Chin Ann]] | 195 || 13 || 1969–1984 |- | 2 ||style="text-align: left;"| [[Shukor Salleh]] | 172 || 5 || 1970–1981 |- |rowspan=2| 3 ||style="text-align: left;"| [[R. Arumugam]] | 142 || 0 || 1973–1986 |- |style="text-align: left;"| [[Mokhtar Dahari]] | 142 || 89 || 1972–1985 |- | 5 ||style="text-align: left;"| [[Zainal Abidin Hassan]] | 129 || 50 || 1980–1997 |- | 6 ||style="text-align: left;"| [[M. Chandran]] | 123 || 2 || 1965–1974 |- | 7 ||style="text-align: left;"| [[Santokh Singh]] | 118 || 7 || 1973–1984 |- | 8 ||style="text-align: left;"| [[Aidil Zafuan]] | 98 || 3 || 2007–2022 |- | 9 ||style="text-align: left;"| [[Namat Abdullah]] | 95 || 7 || 1968–1975 |- | 10 ||style="text-align: left;"| Ahmad Yusof | 92 || 6 || 1981–1993 |- |} {{col-2}} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- !colspan=6 style="background: black; color: yellow;|Penjaring Teratas |- !{{tooltip|Ked.|Kedudukan}} !width=160px|Pemain !width=50px|Gol !width=50px|Kaps !width=50px|Nisbah !width=100px|Kerjaya |- | 1 ||style="text-align: left;"| [[Mokhtar Dahari]] | 89 || 142 || {{#expr:89/142 round 2}} || 1972–1985 |- | 2 ||style="text-align: left;"| [[Zainal Abidin Hassan]] | 50 || 129 || {{#expr:53/136 round 2}} || 1980–1997 |- | 3 ||style="text-align: left;"| [[Isa Bakar]] | 44 || 65 || {{#expr:44/65 round 2}} || 1974–1981 |- | 4 ||style="text-align: left;"| [[Shaharuddin Abdullah]] | 39 || 70 || {{#expr:39/70 round 2}} || 1967–1974 |- | 5 ||style="text-align: left;"| [[Dollah Salleh]] | 33 || 81 || {{#expr:33/81 round 2}} || 1985–1996 |- | rowspan=2|6 ||style="text-align: left;"| [[James Wong]] | 23 || 36 || {{#expr:23/36 round 2}} || 1972–1981 |- |style="text-align: left;"| [[Safee Sali]] | 23 || 76 || {{#expr:23/76 round 2}} || 2006–2017 |- | 8 ||style="text-align: left;"| '''[[Safawi Rasid]]''' | 22 || 72 || {{#expr:20/46 round 2}} || 2016–Sekarang |- |rowspan='2'|9 ||style="text-align: left;"| Thanabalan Nadarajah | 20 || 46 || {{#expr:19/53 round 2}} || 1964–1969 |- |style="text-align: left;"| [[Wong Choon Wah]] | 20 || 88 || {{#expr:20/88 round 2}} || 1968–1977 |- | 10 ||style="text-align: left;"| '''[[Faisal Halim]]''' || 18 || 40 || {{#expr:18/40 round 2}} || 2019–sekarang |} {{col-end}} ==Jurulatih== {{col-begin-small}} {{col-4}} * {{flagicon|Malaya}} G. Paul <br> (1956) <sup>XI<sup> * {{flagicon|Malaya}} Neoh Boon Hean <br> (1957) <sup>XI<sup> * {{flagicon|Singapore|colonial}} [[Choo Seng Quee]] <br> (1958) <sup>XI<sup> * {{flagicon|Malaya}} Harun Haji Idris <br> (1961–1962) <sup>XI<sup> *{{flagicon|Jerman Barat}} [[Otto Westphal]] <br> (1963 – 1964) *{{flagicon|Malaysia}} [[C. De Silva]] <br> (1964 – 1966) *{{flagicon|Malaysia}} [[Peter Velappan]] <br> (1967 – 1968) *{{flagicon|Malaysia}} [[Abdul Ghani Minhat]] <br> (1969) *{{flagicon|England}} [[Harold Hassall]] <br> (1969 – 1970) *{{flagicon|Australia}} [[Dave McLaren]] <br> (1970 – 1971) *{{flagicon|Malaysia}} [[Jalil Che Din]] <br> (1972) *{{flagicon|Malaysia}} [[Tam Sitwa]] <br> (1973) {{col-4}} *{{flagicon|Malaysia}} [[M. Kuppan]] <br> (1973 – 1977) * {{flagicon|Malaysia}} [[Jalil Che Din]] <br> (1977) *{{flagicon|Malaysia}} [[Chow Kwai Lam]] <br> (1978) *{{flagicon|Jerman Barat}} [[Karl-Heinz Weigang]] <br> (1979 – 1982) *{{flagicon|Malaysia}} [[M. Chandran]] <br> (1982 – 1983) *{{flagicon|England}} [[Frank Lord]] <br> (1983 – 1985) *{{flagicon|Malaysia}} [[Mohamad Bakar]] <br> (1985 – 1986) *{{flagicon|Slovakia}} [[Jozef Vengloš]] <br> (1986 – 1987) *{{flagicon|Malaysia}} [[Abdul Rahman Ibrahim]] <br> (1987) *{{flagicon|England}} [[Richard Bate]] <br> (1988) *{{flagicon|Malaysia}} [[M. Chandran]] <br> (1988) *{{flagicon|England}} [[Trevor Hartley]] <br> (1989) {{col-4}} *{{flagicon|Malaysia}} [[Ahmad Shafie]] <br> (1990) *{{flagicon|Malaysia}} [[Rahim Abdullah (pemain bola)|Rahim Abdullah]] <br> (1991) *{{flagicon|Australia}} [[Ken Worden]] <br> (1992 – 1993) *{{flagicon|Perancis}} [[Claude Le Roy]] <br> (1994 – 1995) *{{flagicon|Tunisia}} [[Hatem Souisi]] <br> (1995) *{{flagicon|Malaysia}} [[Wan Jamak Wan Hassan]] <br> (1996 – 1997) *{{flagicon|Tunisia}} [[Hatem Souisi]] <br> (1998) *{{flagicon|Malaysia}} [[Abdul Rahman Ibrahim]] <br> (1998 – 2000) *{{flagicon|England}} [[Allan Harris]] <br> (2001 – 2004) *{{flagicon|Malaysia}} [[Darjah kebesaran Melayu#Datuk|Datuk]] [[K. Rajagopal]]{{ref|6|1}} <br> (2004) *{{flagicon|Hungary}} [[Bertalan Bicskei]] <br> (2004 – 2005) {{col-4}} *{{flagicon|Malaysia}} [[Norizan Bakar]] <br> (2005 – 2007) *{{flagicon|Malaysia}} [[B. Sathianathan]] <br> (2007 – 2008) *{{flagicon|Malaysia}} Datuk [[K. Rajagopal]] <br> (2009 – 2013) *{{flagicon|Malaysia}} Datuk [[Ong Kim Swee]]{{ref|6|1}} <br> (2013 – 2014) *{{flagicon|MAS}} [[Dollah Salleh]] <br> (2014 – 2015) *{{flagicon|Malaysia}} Datuk [[Ong Kim Swee]]{{ref|6|1}} <br> (2015 – 2017) *{{flagicon|POR}} [[Nelo Vingada]] <ref name= "HeadCoach">{{cite web|url=http://www.fam.org.my/news/vingada-appointed-national-team-head-coach|title=Vingada Appointed National Team Head Coach|publisher=[[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] (FAM)|date=15 May 2017|accessdate=15 May 2017|archivedate=15 May 2017|deadurl=yes}}</ref> <br> (2017) *{{flagicon|MAS}} [[Tan Cheng Hoe]] <br> (2017 – 2022) *{{flagicon|KOR}} [[Kim Pan-gon]] <br> (2022 – 2024) *{{flagicon|ESP}} [[Pau Marti Vicente|Pau Marti]]{{ref|6|1}} <br> (2024) *{{flagicon|AUS}} [[Peter Cklamovski]] <br> (2025 – 2026) *{{flagicon|MAS}} [[Tan Cheng Hoe]]{{ref|6|1}} <br> (2026 – ) {{col-end}} {{small|* ^XI ''sebagai jurulatih Tanah Melayu''}}<br> {{small|* ¹ ''menguruskan pasukan secara sekali saja sebagai jurulatih sementara''}} ==Kepujian== ===Benua=== * '''[[Bola sepak di Sukan Asia|Sukan Asia]]''' ::* [[File:Med 3.png]] Pingat Gangsa (2): [[Bola sepak di Sukan Asia 1962|1962]], [[Bola sepak di Sukan Asia 1974|1974]] ===Serantau=== * [[File:ASEAN Football Championship Cup.svg|20px]] '''[[Kejohanan Bola Sepak ASEAN|Piala Tiger/Piala AFF/Piala AFF Suzuki]]''' :* [[File:Simple cup icon.svg]] '''Juara''' (1): [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2010|2010]] ::* [[File:Med 2.png]] Naib Juara (2): [[Kejohanan bola sepak ASEAN 1996|1996]], [[Kejohanan bola sepak ASEAN 2014|2014]] ::* [[File:Med 3.png]] Tempat Ketiga (2) : [[Piala Tiger 2000|2000]], [[Piala Tiger 2004|2004]] ::*Tempat Keempat (1) : [[Piala Tiger 2002|2002]] ::*Separuh Akhir (2) : [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2007|2007]], [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN 2012|2012]] * '''[[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara|Sukan SEA]]''' :* [[File:Med 1.png]] '''Pingat Emas''' (4): [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1961|1961]], [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1977|1977]], [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1979|1979]], [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1989|1989]] ::*[[File:Med 2.png]] Pingat Perak (4): [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1971|1971]], [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1975|1975]], [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1981|1981]], [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1987|1987]] ::* [[File:Med 3.png]] Pingat Gangsa (5): [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1959|1959]], [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1969|1969]], [[Bola sepak di Sukan Semenanjung Asia Tenggara 1973|1973]], [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1983|1983]], [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 1985|1985]] ===Jemputan=== * '''[[Pestabola Merdeka|Pestabola Merdeka]]''' :* [[File:Simple cup icon.svg]] '''Juara''' (11): [[Pestabola Merdeka 1958|1958]], [[Pestabola Merdeka 1959|1959]], [[Pestabola Merdeka 1960|1960]]'''*''', [[Pestabola Merdeka 1968|1968]], [[Pestabola Merdeka 1973|1973]], [[Pestabola Merdeka 1974|1974]], [[Pestabola Merdeka 1976|1976]], [[Pestabola Merdeka 1979|1979]]'''*''', [[Pestabola Merdeka 1986|1986]], [[Pestabola Merdeka 1993|1993]], [[Pestabola Merdeka 2024|2024]] ::* [[File:Med 2.png]] Naib Juara (8): [[Pestabola Merdeka 1960|1960]], [[Pestabola Merdeka 1961|1961]], [[Pestabola Merdeka 1969|1969]], [[Pestabola Merdeka 1972|1972]], [[Pestabola Merdeka 1975|1975]], [[Pestabola Merdeka 1980|1980]], [[Pestabola Merdeka 2000|2000]], [[Pestabola Merdeka 2008|2008]], [[Pestabola Merdeka 2023|2023]] * '''[[Piala Raja Thailand]]''' :* [[File:Simple cup icon.svg]] '''Juara''' (4): [[Piala Raja Thailand 1972|1972]], [[Piala Raja Thailand 1976|1976]]'''*''', [[Piala Raja Thailand 1977|1977]]'''*''', [[Piala Raja Thailand 1978|1978]] ::* [[File:Med 2.png]] Naib Juara (2): [[Piala Raja Thailand 1973|1973]], [[Piala Raja Thailand 2022|2022]] ::* [[File:Med 3.png]] Tempat Ketiga (2) : [[Piala Raja Thailand 1970|1970]], [[Piala Raja Thailand 1974|1974]] * '''[[Kejohanan Ulang Tahun Jakarta]]''' :* [[File:Simple cup icon.svg]] '''Juara''' (1): [[Kejohanan Ulang Tahun Jakarta 1970|1970]] ::* [[File:Med 2.png]] Naib Juara (1): [[Kejohanan Ulang Tahun Jakarta 1975|1975]] ::* [[File:Med 3.png]] Tempat Ketiga (2) : [[Kejohanan Ulang Tahun Jakarta 1971|1971]], [[Kejohanan Ulang Tahun Jakarta 1974|1974]] * '''Kejohanan Hari Kebangsaan Vietnam Selatan'''<ref>[http://www.rsssf.com/tablesv/vietnatday.html Quoc Khanh Cup]</ref> :* [[File:Simple cup icon.svg]] '''Juara''' (1): 1971 * '''[[Piala Kemerdekaan Indonesia]]''' :* [[File:Simple cup icon.svg]] '''Juara''' (1): [[Piala Kemerdekaan Indonesia 1992|1992]] * '''[[Piala Emas Bangabandhu]]''' ::* [[File:Simple cup icon.svg]] '''Juara''' (1): [[Piala Emas Bangabandhu 1996-97|1996-97]] * '''[[Piala Emas Presiden]]'''<ref>[http://www.rsssf.com/tablesp/presgold.html#83 President's Gold Cup]</ref> ::* [[File:Med 2.png]] Naib Juara (1): [[Piala Emas Presiden 1983|1983]] * '''[[Piala Presiden|Piala Korea]]''' ::* [[File:Med 3.png]] Tempat Ketiga (1) : [[Piala Presiden 1977|1977]]* :'''*'''''Juara bersama'' ==Lihat juga== * [[Pasukan bola sepak kebangsaan wanita Malaysia]] * [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-23 Malaysia]] * [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-20 Malaysia]] * [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-17 Malaysia]] ==Nota== <references group="nota"/> {{reflist|group="n"}} {{reflist|group=nota}} {{Notelist}} ==Rujukan== {{reflist|30em}} ==Pautan luar== * [http://www.fam.org.my Laman web rasmi Persatuan Bola Sepak Malaysia] * [http://www.fifa.com/associations/association=mas/index.html Malaysia di laman web rasmi FIFA] * [http://www.the-afc.com/eng/nassoc/country.jsp_MAS-309-1.html Malaysia di laman web rasmi Konfederasi Bola Sepak Asia] * [http://www.harimaumalaya.com/ Kelab Penyokong Bola Sepak Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181119143517/http://harimaumalaya.com/ |date=2018-11-19 }} {{Navboxes |title = Pautan kepada artikel yang berkaitan |list = {{Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia}} {{Bola sepak ASEAN}} {{Pasukan AFC}} {{Bola sepak antarabangsa}} {{Pasukan sukan kebangsaan Malaysia}} |state =autocollapse }} {{DEFAULTSORT:Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia}} [[Kategori:Pasukan bola sepak kebangsaan Asia|Malaysia]] [[Kategori:Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia| ]] 0gh7v7r98tjf3yvrrvlc7zr5yhldwg3 0 973590 7004305 6536405 2026-11-12T09:37:47Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004305 wikitext text/x-wiki {{Infobox makanan tersedia|name=Telur berinti|image=Deviled Eggs - 3-23-08.jpg|image_size=250px|caption=Sepinggan telur berinti|alternate_name=telur sumbat, telur Rusia|country=[[Itali]]|region=[[Rom]]|creator=|course=[[Hors d'oeuvre]]|served=Sejuk|main_ingredient=[[Telur (makanan)|Telur]], [[mayonis]], [[mustard]]|variations=Pelbagai|calories=200|other=}} '''Telur berinti''' ([[Bahasa Inggeris]]: ''deviled eggs''), juga dikenali sebagai '''telur sumbat''', '''telur Rusia''', atau '''telur berhias''' ialah [[telur rebus]] yang telah dikupas, dipotong setengah, dan diisi dengan pes yang dibuat daripada [[kuning telur]] dicampur dengan bahan-bahan lain seperti [[Mayones|mayonis]] dan [[mustard]].<ref> Robert A. Palmatier, "Makanan: kamus istilah literal & bukan istilah" Westport: Greenwood Press, 2000. h. 96 </ref> Ia biasanya dihidangkan sebagai [[hidangan sampingan]], [[Hors d'oeuvre|pembuka selera]] atau [[sajian utama]], biasanya untuk percutian atau ketika parti. Asal-usul hidangan ini dapat dilihat dalam resipi telur rebus dan berperisa yang jauh lebih awal seperti [[Rom kuno]], di mana mereka secara tradisional dihidangkan sebagai sajian pertama.<ref name="Katz20133">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=icUV9BNe3JwC&pg=PA173|title=The Longevity Kitchen: Satisfying, Big-Flavor Recipes Featuring the Top 16 Age-Busting Power Foods|last=Rebecca Katz|date=26 February 2013|publisher=Random House Digital, Inc.|isbn=978-1-60774-294-4|pages=173–|access-date=18 March 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.history.com/news/hungry-history/the-ancient-history-of-deviled-eggs|title=The Ancient History of Deviled Eggs|publisher=|access-date=21 August 2017}}</ref> Hidangan ini popular di Eropah dan di Amerika Utara. == Penyediaan dan ramuan == [[File:How-To_Devilled_Eggs.webmhd.webm|thumb|Demonstrasi video menyediakan telur berinti]] [[Fail:Deviledeggs.JPG|thumb| Sepinggan telur berinti ]] [[File:Güevos rellenos.jpg|thumb|Boneka telur]] Telur [[Telur rebus|rebus]] dikupas dan dibelah separuh, dan kuning dikeluarkan. Kuningnya itu kemudian dilecek dan dicampur dengan pelbagai bahan lain, seperti [[Mayones|mayonis]] dan [[mustard]].<ref> [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A39787131 ''Seni Membuat Telur Devilled''] [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A39787131] (2008-08-08) </ref> [[Sos tartar]] atau [[sos Worcestershire]] juga kadang-kadang digunakan. Perasa biasa yang lain termasuk: [[jeruk timun]] dipotong dadu atau penyelera jeruk, [[garam]], [[lada hitam]] kisar, serbuk [[Lada cayenne|cili merah]] atau ''chipotle'', [[kunyit]], [[cuka]], [[sos tomato]], [[Zaitun|zaitun hijau]], [[pimentos]], [[kaskas]], [[taim]], [[Ketumbar|daun ketumbar]], [[bawang]] cincang, air jeruk, [[kaviar]], [[krim]], [[kaper]], dan [[krim masam]]. Versi kontemporari telur berinti cenderung menyertakan pelbagai perisa dan bahan-bahan tambahan, seperti [[bawang putih]], [[lobak putih]], [[wasabi]], jalapeño, [[keju]], [[cutni]], [[kaper]], [[Salsa (sos)|salsa]], [[sos pedas]], [[ham]], [[Cendawan boleh makan|cendawan]], [[Bayam (Spinacia)|bayam]], [[krim masam]], [[kaviar]], [[udang]], [[salmon salai]] atau [[Makanan laut|makanan laut lain]], dan [[sardin]]. Campuran kuning telur kemudiannya dibubuh ke dalam setiap "telur" yang dibuat daripada putih telur. Old Bay, [[paprika]], [[serbuk kari]], [[cayenne]], [[kucai]], atau [[adas manis]] boleh ditaburkan di atasnya sebagai hiasan. Telur yang siap boleh dihiasi lebih lanjut dengan [[kaviar]], [[ikan bilis]], [[bakon]], [[udang]] atau [[ikan hering|hering]]. == Lihat juga == {{Portal|Makanan}} * [[Salad telur]] * [[Salad Mimosa]] * [[Senarai hidangan telur]] * [[Senarai hors d'oeuvre]] * [[Senarai hidangan berinti]] == Rujukan == <references responsive="1"></references> [[Kategori:Masakan Ukraine]] [[Kategori:Masakan Brazil]] [[Kategori:Masakan Chile]] [[Kategori:Masakan Eropah]] [[Kategori:Hidangan telur]] [[Kategori:Masakan Amerika Syarikat]] [[Kategori:Masakan Argentina]] [[Kategori:Hidangan berinti]] [[Kategori:Masakan Uruguay]] kshoxf021qfawjquptofj0o7woew8ik 7004306 7004305 2026-11-12T09:39:26Z Gzyeah 37388 formatting source text 7004306 wikitext text/x-wiki {{Infobox makanan tersedia |name = Telur berinti |image = Deviled Eggs - 3-23-08.jpg |image_size = 250px |caption = Sepinggan telur berinti |alternate_name = telur sumbat, telur Rusia |country = [[Itali]] |region = [[Rom]] |creator = |course = [[Hors d'oeuvre]] |served = Sejuk |main_ingredient = [[Telur (makanan)|Telur]], [[mayonis]], [[mustard]] |variations = Pelbagai |calories = 200 |other = }} '''Telur berinti''' ({{lanx|en|deviled eggs}}), juga dikenali sebagai '''telur sumbat''', '''telur Rusia''', atau '''telur berhias''' ialah [[telur rebus]] yang telah dikupas, dipotong setengah, dan diisi dengan pes yang dibuat daripada [[kuning telur]] dicampur dengan bahan-bahan lain seperti [[Mayones|mayonis]] dan [[mustard]].<ref> Robert A. Palmatier, "Makanan: kamus istilah literal & bukan istilah" Westport: Greenwood Press, 2000. h. 96 </ref> Ia biasanya dihidangkan sebagai [[hidangan sampingan]], [[Hors d'oeuvre|pembuka selera]] atau [[sajian utama]], biasanya untuk percutian atau ketika parti. Asal-usul hidangan ini dapat dilihat dalam resipi telur rebus dan berperisa yang jauh lebih awal seperti [[Rom kuno]], di mana mereka secara tradisional dihidangkan sebagai sajian pertama.<ref name="Katz20133">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=icUV9BNe3JwC&pg=PA173|title=The Longevity Kitchen: Satisfying, Big-Flavor Recipes Featuring the Top 16 Age-Busting Power Foods|last=Rebecca Katz|date=26 February 2013|publisher=Random House Digital, Inc.|isbn=978-1-60774-294-4|pages=173–|access-date=18 March 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.history.com/news/hungry-history/the-ancient-history-of-deviled-eggs|title=The Ancient History of Deviled Eggs|publisher=|access-date=21 August 2017}}</ref> Hidangan ini popular di Eropah dan di Amerika Utara. == Penyediaan dan ramuan == [[File:How-To_Devilled_Eggs.webmhd.webm|thumb|Demonstrasi video menyediakan telur berinti]] [[Fail:Deviledeggs.JPG|thumb| Sepinggan telur berinti ]] [[File:Güevos rellenos.jpg|thumb|Boneka telur]] Telur [[Telur rebus|rebus]] dikupas dan dibelah separuh, dan kuning dikeluarkan. Kuningnya itu kemudian dilecek dan dicampur dengan pelbagai bahan lain, seperti [[Mayones|mayonis]] dan [[mustard]].<ref> [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A39787131 ''Seni Membuat Telur Devilled''] [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A39787131] (2008-08-08) </ref> [[Sos tartar]] atau [[sos Worcestershire]] juga kadang-kadang digunakan. Perasa biasa yang lain termasuk: [[jeruk timun]] dipotong dadu atau penyelera jeruk, [[garam]], [[lada hitam]] kisar, serbuk [[Lada cayenne|cili merah]] atau ''chipotle'', [[kunyit]], [[cuka]], [[sos tomato]], [[Zaitun|zaitun hijau]], [[pimentos]], [[kaskas]], [[taim]], [[Ketumbar|daun ketumbar]], [[bawang]] cincang, air jeruk, [[kaviar]], [[krim]], [[kaper]], dan [[krim masam]]. Versi kontemporari telur berinti cenderung menyertakan pelbagai perisa dan bahan-bahan tambahan, seperti [[bawang putih]], [[lobak putih]], [[wasabi]], jalapeño, [[keju]], [[cutni]], [[kaper]], [[Salsa (sos)|salsa]], [[sos pedas]], [[ham]], [[Cendawan boleh makan|cendawan]], [[Bayam (Spinacia)|bayam]], [[krim masam]], [[kaviar]], [[udang]], [[salmon salai]] atau [[Makanan laut|makanan laut lain]], dan [[sardin]]. Campuran kuning telur kemudiannya dibubuh ke dalam setiap "telur" yang dibuat daripada putih telur. Old Bay, [[paprika]], [[serbuk kari]], [[cayenne]], [[kucai]], atau [[adas manis]] boleh ditaburkan di atasnya sebagai hiasan. Telur yang siap boleh dihiasi lebih lanjut dengan [[kaviar]], [[ikan bilis]], [[bakon]], [[udang]] atau [[ikan hering|hering]]. == Lihat juga == {{Portal|Makanan}} * [[Salad telur]] * [[Salad Mimosa]] * [[Senarai hidangan telur]] * [[Senarai hors d'oeuvre]] * [[Senarai hidangan berinti]] == Rujukan == <references responsive="1"></references> [[Kategori:Masakan Ukraine]] [[Kategori:Masakan Brazil]] [[Kategori:Masakan Chile]] [[Kategori:Masakan Eropah]] [[Kategori:Hidangan telur]] [[Kategori:Masakan Amerika Syarikat]] [[Kategori:Masakan Argentina]] [[Kategori:Hidangan berinti]] [[Kategori:Masakan Uruguay]] mxvpewxsjwbxpimdod3rkla7uu83etc 7004307 7004306 2026-11-12T09:39:42Z Gzyeah 37388 formatting source text 7004307 wikitext text/x-wiki {{Infobox makanan tersedia |name = Telur berinti |image = Deviled Eggs - 3-23-08.jpg |image_size = 250px |caption = Sepinggan telur berinti |alternate_name = telur sumbat, telur Rusia |country = [[Itali]] |region = [[Rom]] |creator = |course = [[Hors d'oeuvre]] |served = Sejuk |main_ingredient = [[Telur (makanan)|Telur]], [[mayonis]], [[mustard]] |variations = Pelbagai |calories = 200 |other = }} '''Telur berinti''' ({{langx|en|deviled eggs}}), juga dikenali sebagai '''telur sumbat''', '''telur Rusia''', atau '''telur berhias''' ialah [[telur rebus]] yang telah dikupas, dipotong setengah, dan diisi dengan pes yang dibuat daripada [[kuning telur]] dicampur dengan bahan-bahan lain seperti [[Mayones|mayonis]] dan [[mustard]].<ref> Robert A. Palmatier, "Makanan: kamus istilah literal & bukan istilah" Westport: Greenwood Press, 2000. h. 96 </ref> Ia biasanya dihidangkan sebagai [[hidangan sampingan]], [[Hors d'oeuvre|pembuka selera]] atau [[sajian utama]], biasanya untuk percutian atau ketika parti. Asal-usul hidangan ini dapat dilihat dalam resipi telur rebus dan berperisa yang jauh lebih awal seperti [[Rom kuno]], di mana mereka secara tradisional dihidangkan sebagai sajian pertama.<ref name="Katz20133">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=icUV9BNe3JwC&pg=PA173|title=The Longevity Kitchen: Satisfying, Big-Flavor Recipes Featuring the Top 16 Age-Busting Power Foods|last=Rebecca Katz|date=26 February 2013|publisher=Random House Digital, Inc.|isbn=978-1-60774-294-4|pages=173–|access-date=18 March 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.history.com/news/hungry-history/the-ancient-history-of-deviled-eggs|title=The Ancient History of Deviled Eggs|publisher=|access-date=21 August 2017}}</ref> Hidangan ini popular di Eropah dan di Amerika Utara. == Penyediaan dan ramuan == [[File:How-To_Devilled_Eggs.webmhd.webm|thumb|Demonstrasi video menyediakan telur berinti]] [[Fail:Deviledeggs.JPG|thumb| Sepinggan telur berinti ]] [[File:Güevos rellenos.jpg|thumb|Boneka telur]] Telur [[Telur rebus|rebus]] dikupas dan dibelah separuh, dan kuning dikeluarkan. Kuningnya itu kemudian dilecek dan dicampur dengan pelbagai bahan lain, seperti [[Mayones|mayonis]] dan [[mustard]].<ref> [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A39787131 ''Seni Membuat Telur Devilled''] [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A39787131] (2008-08-08) </ref> [[Sos tartar]] atau [[sos Worcestershire]] juga kadang-kadang digunakan. Perasa biasa yang lain termasuk: [[jeruk timun]] dipotong dadu atau penyelera jeruk, [[garam]], [[lada hitam]] kisar, serbuk [[Lada cayenne|cili merah]] atau ''chipotle'', [[kunyit]], [[cuka]], [[sos tomato]], [[Zaitun|zaitun hijau]], [[pimentos]], [[kaskas]], [[taim]], [[Ketumbar|daun ketumbar]], [[bawang]] cincang, air jeruk, [[kaviar]], [[krim]], [[kaper]], dan [[krim masam]]. Versi kontemporari telur berinti cenderung menyertakan pelbagai perisa dan bahan-bahan tambahan, seperti [[bawang putih]], [[lobak putih]], [[wasabi]], jalapeño, [[keju]], [[cutni]], [[kaper]], [[Salsa (sos)|salsa]], [[sos pedas]], [[ham]], [[Cendawan boleh makan|cendawan]], [[Bayam (Spinacia)|bayam]], [[krim masam]], [[kaviar]], [[udang]], [[salmon salai]] atau [[Makanan laut|makanan laut lain]], dan [[sardin]]. Campuran kuning telur kemudiannya dibubuh ke dalam setiap "telur" yang dibuat daripada putih telur. Old Bay, [[paprika]], [[serbuk kari]], [[cayenne]], [[kucai]], atau [[adas manis]] boleh ditaburkan di atasnya sebagai hiasan. Telur yang siap boleh dihiasi lebih lanjut dengan [[kaviar]], [[ikan bilis]], [[bakon]], [[udang]] atau [[ikan hering|hering]]. == Lihat juga == {{Portal|Makanan}} * [[Salad telur]] * [[Salad Mimosa]] * [[Senarai hidangan telur]] * [[Senarai hors d'oeuvre]] * [[Senarai hidangan berinti]] == Rujukan == <references responsive="1"></references> [[Kategori:Masakan Ukraine]] [[Kategori:Masakan Brazil]] [[Kategori:Masakan Chile]] [[Kategori:Masakan Eropah]] [[Kategori:Hidangan telur]] [[Kategori:Masakan Amerika Syarikat]] [[Kategori:Masakan Argentina]] [[Kategori:Hidangan berinti]] [[Kategori:Masakan Uruguay]] mf3hc0k2c2iyoebf0w6ysk5zh0qcogt 0 974898 7004255 6035737 2026-11-12T09:12:07Z ZenZephyr17 400894 ZenZephyr17 telah memindahkan laman [[Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Antara Kerajaan ASEAN]] ke [[Suruhanjaya Antara Kerajaan ASEAN mengenai Hak Asasi Manusia]]: Membetulkan nama artikel supaya selaras dengan ejaan yang betul. 6035737 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Antara Kerajaan ASEAN|region=Asia Tenggara|methods=|logo_size=90px|logo_caption=|logo_alt=|logo=|native_name_lang=Bahasa Inggeris|native_name=ASEAN Intergovernmental Commission on Human Rights|products=|type=Suruhanjaya|services=|coords=<!-- {{coord|LAT|LON|display=inline, title}} -->|revenue=|location=|headquarters=Ibu Pejabat [[Persatuan Negara-negara Asia Tenggara]], Jakarta, Indonesia|purpose=|status=|registration_id=<!-- for non-profit org -->|merger=|abbreviation=AICHR|extinction=<!-- use {{end date and age|YYYY|MM|DD}} -->|founding_location=[[Sidang Kemuncak ASEAN ke-15]] di Cha-Am Hua Hin, Thailand|founder=|membership=|revenue_year=|subsidiaries=|fields=|parent_organization=[[Persatuan Negara-negara Asia Tenggara]]|main_organ=|board_of_directors=|affiliations=|sec_gen=<!-- or | gen_sec for General Secretary -->|owner=<!-- or | owners = -->|language=|membership_year=|secessions=|budget=|volunteers=|disbursements=|footnotes=|formerly=|remarks=|website={{URL|https://aichr.org/}}|volunteers_year=|staff_year=|budget_year=|staff=|endowment=|expenses_year=|expenses=|formation={{start date and age|2009|10|23}}}}'''Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Antara Kerajaan ASEAN''' (AICHR) telah dirasmikan pada Oktober 2009 sebagai badan perunding [[Persatuan Negara-negara Asia Tenggara]] (ASEAN). Suruhanjaya hak asasi manusia wujud untuk mempromosikan dan melindungi [[hak asasi manusia]], dan kerjasama serantau terhadap hak asasi manusia di negara anggota ([[Brunei|Brunei Darussalam]], [[Kemboja]], [[Indonesia]], [[Laos|Lao PDR]], [[Malaysia]], [[Myanmar]], [[Filipina]], [[Singapura]], [[Thailand]] dan [[Vietnam]]).<ref name="booklet">ASEAN Secretariat (2012) ''AICHR: What you need to know'',</ref> AICHR bermesyuarat sekurang-kurangnya dua kali setahun.<ref name="booklet" /> Hak asasi manusia dirujuk dalam [[Piagam ASEAN]] (Perkara 1.7, 2.2.i dan 14) dan dokumen ASEAN utama yang lain. Suruhanjaya itu beroperasi melalui perundingan dan konsensus—masing-masing 10 negara anggota mempunyai kuasa veto. Suruhanjaya itu tidak menyediakan peruntukan bagi pemerhati bebas.<ref name="WSJ-20090722">{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970203517304574303592053848748|title=Asean's Toothless Council|date=2009-07-22|website=Wall Street Journal|access-date=2012-03-15}}</ref> AICHR diarahkan oleh badan wakil, satu negara ahli, masing-masing yang dicalonkan dan bertanggungjawab kepada kerajaan mereka dan berkhidmat selama tiga tahun, yang boleh diperbaharui sekali. Suruhanjaya itu mempunyai 14 mandat, terutamanya di sekitar promosi dan perlindungan hak asasi manusia, pembinaan kapasiti, nasihat dan bantuan teknikal, pengumpulan maklumat dan penglibatan dengan badan-badan nasional, serantau dan antarabangsa.<ref name="booklet">ASEAN Secretariat (2012) ''AICHR: What you need to know'',</ref><ref>[http://www.asean.org/publications/TOR-of-AICHR.pdf Terms of Reference of AICHR]</ref> Salah satu mandatnya ialah "untuk membangunkan Deklarasi Hak Asasi Manusia ASEAN", tetapi apabila ini diterima pakai, pada November 2012,<ref>[http://www.asean.org/news/asean-statement-communiques/item/asean-human-rights-declaration ASEAN Human Rights Declaration]</ref> ia mendapat kritikan dari kumpulan hak asasi manusia termasuk kata-kata yang mencadangkan bahawa akses kepada hak asasi manusia adalah bergantung kepada" prestasi tugas yang sepadan kerana setiap orang mempunyai tanggungjawab kepada semua individu, masyarakat dan masyarakat di mana seseorang hidup"<ref>[https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=43536 United Nations comment on Declaration]</ref> NGO di rantau ini membentangkan kes-kes dakwaan pelanggaran kepadanya pada mesyuarat sulungnya di [[Jakarta]].<ref>{{Cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2010/03/29/ngos-report-rights-abuse-cases-aichr.html|title=NGOs to report rights abuse cases to AICHR|date=2010-03-29|website=The Jakarta Post|access-date=2012-03-15}}</ref> Suruhanjaya itu telah digambarkan sebagai "tanpa gigi" oleh pemerhati termasuk ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]''.<ref name="WSJ-20090722">{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970203517304574303592053848748|title=Asean's Toothless Council|date=2009-07-22|website=Wall Street Journal|access-date=2012-03-15}}</ref> Pengerusi ASEAN pada masa pengasas AICHR, [[Abhisit Vejjajiva]], mengatakan "... gigi 'suruhanjaya akan diperkuat jalan",<ref name="Nation-20160518" /> tetapi enam tahun setelah pendiri AICHR, kritikus menuduh "... sejak ia dilancarkan... [AICHR] masih belum mengambil tindakan untuk melindungi kebebasan paling asas rakyat yang kononnya mewakilinya."<ref name="Nation-20160518">{{Cite news|url=http://www.nationmultimedia.com/politics/Aseans-shameful-silence-over-Thai-rights-crisis-30286160.html|title=Asean’s shameful silence over Thai rights crisis|last=Ganjanakhundee|first=Supalak|date=2016-05-18|access-date=18 May 2016|work=The Nation}}</ref> == Senarai perwakilan negara-negara ke AICHR == Berikut ialah senarai perwakilan negara-negara ASEAN ke AICHR<ref>http://aichr.org/about/aichr-representatives/</ref>: === 2019-2021 === {| class="wikitable" ! Negara ! Nama |- |{{Bendera|Brunei}} | Hajah Nor Hashimah Haji Mohammed Taib |- |{{Bendera|Indonesia}} | Yuyun Wahyuningrum |- |{{Bendera|Kemboja}} | Polyne Hean |- | {{Bendera|Laos}} | Duta Malayvieng Sakonhninhom |- |{{Bendera|Malaysia}} | [[Eric Paulsen]] |- |{{Bendera|Myanmar}} | Duta Maung Wai |- | rowspan="2" |{{Bendera|Filipina}} | Jaime Victor B. Ledda (sejak 2021) |- |Elizabeth P. Buensuceso |- |{{Bendera|Singapura}} | Dr. Shashi Jayakumar |- |{{Bendera|Thailand}} | Prof. Dr. Amara Pongsapich |- |{{Bendera|Vietnam}} | Duta Prof. Dr. Nguyen Thai Yen Huong |} === 2016-2018 === {| class="wikitable" ! Negara ! Nama |- |{{Bendera|Brunei}} | Haji Mohammad Rosli bin Haji Ibrahim |- |{{Bendera|Indonesia}} | Dr. Dinna Wisnu |- |{{Bendera|Kemboja}} | Polyne Hean |- | {{Bendera|Laos}} | Phoukhong Sisoulath |- |{{Bendera|Malaysia}} | [[Bon Tai Soon|Edmund Bon Tai Soon]] |- |{{Bendera|Myanmar}} | Duta Hla Myint |- |{{Bendera|Filipina}} | Leo Herrera-Lim |- |{{Bendera|Singapura}} | Duta Barry Desker |- |{{Bendera|Thailand}} | Dr. Seree Nonthasoot |- |{{Bendera|Vietnam}} | Duta Nguyen Thi Nha |} === 2013-2015 === {| class="wikitable" ! Negara ! Nama |- |{{Bendera|Brunei}} | Pehin Dato' Dr. Awang Haji Ahmad bin Haji Jumat |- |{{Bendera|Indonesia}} | Rafendi Djamin |- |{{Bendera|Kemboja}} | Srun Thirith |- | {{Bendera|Laos}} | Phoukhong Sisoulath |- |{{Bendera|Malaysia}} | Tan Sri Dato' Sri Dr. [[Muhammad Shafee Abdullah]] |- |{{Bendera|Myanmar}} | Duta Kyaw Tint Swe |- |{{Bendera|Filipina}} | Duta Rosario Gonzales Manalo |- |{{Bendera|Singapura}} | Duta Chan Heng Chee |- |{{Bendera|Thailand}} | Dr. Seree Nonthasoot |- |{{Bendera|Vietnam}} | Le Thi Thu |} === 2009-2012 === {| class="wikitable" ! Negara ! Nama |- | rowspan="2" |{{Bendera|Brunei}} | Pehin Dato' Dr. Awang Haji Ahmad bin Haji Jumat (sejak November 2011) |- |Pehin Datu Imam Dato Paduka Seri Ustaz Haji Awang Abdul Hamid Bakal |- |{{Bendera|Indonesia}} | Rafendi Djamin |- | {{Bendera|Kemboja}} | Dr. Om Yentieng |- | {{Bendera|Laos}} | Bounkeut Sangsomak |- |{{Bendera|Malaysia}} | Tan Sri Dato’ Sri Dr. Muhammad Shafee Abdullah |- |{{Bendera|Myanmar}} | Duta Kyaw Tint Swe |- |{{Bendera|Filipina}} | Duta Rosario Gonzales Manalo |- |{{Bendera|Singapura}} | Richard Magnus |- |{{Bendera|Thailand}} | Dr. Sriprapha Petcharamesree |- |{{Bendera|Vietnam}} |Duta Nguyen Duy Hung |} == Rujukan == {{reflist}} == Bacaan lanjut == * {{Citation |last=Tan |first=Hsien-Li |title=The ASEAN Intergovernmental Commission on Human Rights: Institutionalising human rights in Southeast Asia |publisher=Cambridge University Press |place=Cambridge |year=2011 |isbn=978-1-107-00449-8}} == Pautan luar == * [http://aichr.org/ Laman web AICHR] * [http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/note/join/2012/457120/EXPO-DROI_NT(2012)457120_EN.pdf Pembangunan Mekanisme Hak Asasi Manusia ASEAN] Direktorat untuk Dasar Luar [[Parlimen Eropah]] 2012 {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Persatuan Negara-negara Asia Tenggara]] [[Kategori:Pertubuhan hak asasi manusia]] eil9di740xa4qqnbhrfq6mid87ytsw2 0 977015 7003912 6936134 2026-11-11T13:36:05Z ~2026-60104-02 425102 /* Pelakon pembantu */ 7003912 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = Janji Kekasih | image = | genre = [[Drama]]<br>[[Agama]] | based on = | creator = | director = [[Feroz Kader]] | writer = [[Sharifah Abu Salem]] | starring = {{plainlist| * [[Jue Aziz]] * [[Fezrul Khan]] * [[Ayu Raudhah]] }} | opentheme = "Padamu Aku Bersujud" oleh Afgan | endtheme = "Padamu Aku Bersujud" oleh Afgan | executive_producer = {{plainlist| * Putri Julia Nabilah * Megat Jufri Nasrullah }} | producer = [[Ziela Jalil]] | editor = | company = [[Pena Creative Pictures]] | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Malaysia|Melayu]] | runtime = 38–39 minit | channel = [[TV3]] | num_episodes = 13 | first_aired = 11 Jun 2010 | last_aired = 3 September 2010 | preceded_by = ''[[Aliff Firdaus]]'' | followed_by = ''[[Ahmad Durrah]]'' }} '''''Janji Kekasih''''' merupakan siri drama televisyen Malaysia 2010 arahan [[Feroz Kader]] terbitan Pena Creative Pictures. Dibintangi oleh [[Jue Aziz]], [[Fezrul Khan]] dan [[Ayu Raudhah]], siri ini bersiaran di [[Slot Zehra]] TV3 dari 11 Jun 2010 sehingga 3 September 2010 menggantikan ''[[Aliff Firdaus]]''.<ref>Budiey (8 Jun 2010). [https://www.budiey.com/drama-janji-kekasih-lakonan-jue-aziz-ayu-raudhah/ Drama Janji Kekasih lakonan Jue Aziz dan Ayu Raudhah] Sensasi Selebriti. Dicapai pada 19 Mei 2014.</ref> ==Sinopsis== Karina, gadis muda lincah yang dibesarkan dalam keluarga mewah dan ditatang penuh manja oleh ibunya, Marina. Apa sahaja kemahuan dan permintaan Karina, Marina akan akur. Wang ringgit bukan satu masalah kerana Marina adalah seorang pemilik butik yang berjaya dan dengan cara inilah dia dapat memastikan bahawa satu-satunya anak kesayangannya tidak ada hubungan kait dengan bapa kandungnya, Hashim. Bosan dengan kerenah ibubapanya yang berlumba-lumba untuk memenangi hatinya, Karina mendaftar masuk ke IPT. Namun usahanya tidak mendatangkan hasil kerana sikapnya yang malas belajar dan lebih suka menghabiskan masa berseronok dan menghabiskan wang ibubapanya bersama dengan Zarul, teman lelakinya. Kawan sebilik asrama Karina, Aliyah sering menasihati Karina untuk berubah sikap menjadi lebih bertanggungjawab dan serius dalam pelajaran. Tetapi Karina membentak dan mengatakan hanya dengan cara inilah dia bebas dari dikongkong sesiapa dan dapat melupakan masalah yang dihadapinya. Malah, Karina tergamak mengupah Aliyah untuk membuat tugasan kuliahnya walaupun tahu dilema yang dihadapi Aliyah kerana kesempitan wang. Jiwa yang sunyi dan sentiasa gelisah ditambah rutin sosial yang sama saban hari menyedarkan Karina betapa kosongnya nilai kehidupan yang dijalani. Ketika hatinya mula terdetik memikirkan kesalahan dan dosa-dosa silam, muncul Syah, seorang pemuda yang dibesarkan dalam suasana keislaman semenjak kecil. Keluarga Syah memang menjadikan Islam sebagai landasan dan pegangan hidup mereka sekeluarga. Begitupun tidak semua anak-anak Hj Safuan menerima didikan agama yang diberikannya. Terutama Syafiqah, anak keduanya yang belajar di luar Negara. Syafiqah memakai tudung kerana takut dimarahi Haji Safuan. Ketika di luar Negara, Syafiqah menjalani kehidupan bebas dan terikut-ikut cara hidup barat. Hati Karina berdebar-debar ketika pertama kali mendengar lagu nasyid yang didendangkan Syah sewaktu latihan untuk persembahan malam kesenian Islam, di mana Aliyah dan Sumayah adalah ahli jawatankuasanya. Mesej ketuhanan yang disampaikan Shah, benar-benar mententeramkan jiwanya dan mendorong dirinya untuk mencari jawapan kepada pergolakkan jiwa yang tidak lagi dapat dibendung. Kata Aliyah, mimpi-mimpi ngeri dan rasa takut Karina adalah amaran kepadanya untuk bertaubat. Perkenalannya dengan Syah, semakin mendekatkan jiwanya untuk menghayati Islam. Walaupun tidak menukar penampilannnya yang rugged, Karina sudah berupaya untuk mengawal pergerakan sosial seperti menghentikan kunjungan ke disko atau kelab malam dan menghindari rokok, arak dan lumba motorsikal haram. Malah, duit yang diterima juga selalu didermakan untuk kebajikan dan mereka yang memerlukan. Namun, tidak semua menyenangi perubahan positif diri Karina. Aliyah yang selama ini ada hati dengan Syah terpaksa mengundurkan diri dan redha apabila Syah memilih Karina. Manakala Zarul, bekas kekasih Karina pula bertindak ekstrim melanggar Syah hingga dia cedera parah. Tempoh pemulihan Syah telah menemukan Karina dengan keluarga Syah yang tidak putus-putus memberi semangat kepadanya untuk terus mencari kebenaran dan kedamaian hati. Namun dalam angan-angan dan mimpi indahnya, Karina dikejutkan dengan pengesahan doktor yang dia diserang barah paru-paru akibat pengambilan rokok dan arak dalam usia yang masih muda. Walaupun hatinya remuk dan kecewa, Karina redha dengan nasib diri dan menganggap inilah balasan Tuhan atas kelalaian dan perbuatan masa lalunya. ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Jue Aziz]] sebagai Karina * [[Fezrul Khan]] sebagai Shah * [[Ayu Raudhah]] sebagai Aliyah ===Pelakon pembantu=== * [[Jalaluddin Hassan]] sebagai Haji Safuan * [[Erma Fatima]] sebagai Hajjah Hashimah * [[Mustafa Kamal]] sebagai Hashim * [[Erry Putra]] sebagai Zarul * [[Almy Nadia]] sebagai Rukayah * Shah Farid sebagai Pak Jalil * [[Iqram Dinzly]] sebagai Akmal * [[Puteri Sarah]] sebagai Syafiqah * [[Ku Faridah]] sebagai Ibu Rukayah * [[Marissa Yasmin]] sebagai Puan Marina * [[Nuremy Ramli]] sebagai Balqis * [[Amran Ismail]] sebagai Syam * [[Amar Baharin]] sebagai Azmi * [[Mahmud Ali Bashah]] sebagai Pengetua * [[Fathil Dani]] sebagai Ramli * Wan Hadi sebagai Kawan Zarul 1 * Khairul Syazwan sebagai Kawan Zarul 2 * Amer sebagai Kawan Zarul 3 * Khairul sebagai Doctor * Rohayah Mohd Amin sebagai Org Gaji Hashim * Intan Zainal Abidin sebagai Org Gaji Pn. Marina * [[Fauziah Nawi]] sebagai Maimunah * [[Ary Malik]] sebagai Safura * [[Zarynn Min|Zaryn]] sebagai Zetty * [[Farid Wari]] sebagai Fazlan ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title}} [[Kategori:Drama Melayu 2010]] [[Kategori:Rancangan TV3]] pno4fxqthiq2pkcv72vml5rkg5j6gbt 0 985918 7004138 6999869 2026-11-12T05:15:34Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004138 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Irfan Haris | image = | caption = | birth_name = Irfan Haris bin Othman | birth_date = {{birth date and age|2001|11|29|df=yes}} | death_date = | birth_place = [[Johor Bahru]], [[Johor]], [[Malaysia]] | nationality = [[Malaysia]] | other_names = Irfan | occupation = [[Penyanyi]], [[Pelakon]] | family = [[Amira Othman]] (kakak) <br> Haikal Iskandar (abang) <br> [[Fattah Amin]] (abang ipar) | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | background = solo_singer | genre = {{hlist|[[Pop]]|[[balada]]}} | instrument = [[Vokal]] | years_active = 2016&ndash;kini | label = [[Seventeen Eleven Music]] (sehingga 2020)<br>[[Rocketfuel Entertainment]] (2020-20??)<br/>[[EMI Music Malaysia]] | notable_instruments = | website = }} }} '''Irfan Haris bin Othman''' (lahir 29 November 2001) ialah seorang penyanyi dan pelakon lelaki [[Malaysia]]. Beliau juga ialah salah seorang peserta rancangan TV realiti [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] iaitu ''[[Big Stage (musim 2)|Big Stage 2019]]'' di mana beliau ialah pemenang tempat keempat dan membawa pulang wang tunai berjumlah RM10,000 berserta trofi.<ref>Khadijah Ibrahim (1 Oktober 2019). [https://bebasnews.my/?p=19734 Irfan Haris reda, Tam Spider kedekut markah] Bebas News. Dicapai pada 29 November 2019.</ref> Irfan juga merupakan adik kepada penyanyi [[Amira Othman]].<ref>[https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2019/08/598615/irfan-haris-tetap-bertanding-biarpun-sakit Irfan Haris tetap bertanding biarpun sakit] [[Berita Harian]]. 21 Ogos 2019. Dicapai pada 29 November 2019.</ref><ref>Jemang Rahman (31 Mei 2017). [https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2017/05/31/irfan-haris Irfan Haris rupanya tak popular] [[mStar Online]]. Dicapai pada 29 November 2017.</ref> ==Kerjaya== Pada tahun 2011, Irfan Haris memulakan kerjaya hiburannya dengan menyertai rancangan realiti ''[[Idola Kecil]]'' di [[TV9]] dan juga Ceria Popstar terbitan [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] sendiri.<ref>Khadijah Ibrahim (24 Oktober 2020). [https://bebasnews.my/?p=46284 Irfan Haris bukan patung, tonjol bakat menulis] Bebas News. Dicapai pada 13 Disember 2020.</ref> ===''Big Stage'' (musim 2)=== {{See also|Big Stage (musim 2)}} Beliau juga merupakan salah seorang peserta [[Big Stage (musim 2)|''Big Stage'' 2]] pada tahun 2019 dimana beliau berjaya ke peringkat akhir dan sekaligus menduduki tempat keempat dalam pertandingan tersebut. {|class="wikitable" |- |+Persembahan dan keputusan |- ! Konsert ! Tema ! Lagu ! Penyanyi asal ! Keputusan |- ! Minggu 1 | '''Lagu Sendiri & Cover''' | "Redha" | Dirinya sendiri | style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|TERSELAMAT |- ! Minggu 2 | '''Hype Beat''' | "Uptown Funk" | Mark Ronson & [[Bruno Mars]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|TERSELAMAT |- ! Minggu 3 | '''Glocal Hits''' | "Dia" | Anji | style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|TERSELAMAT |- ! Minggu 4 | '''Duominasi''' | "Lagu Jiwa Lagu Cinta" (duet bersama [[Usop (penyanyi)|Usop]]) | [[Mawi]] & [[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|TERSELAMAT |- ! Minggu 5 | '''Cannot Brain''' | "Kalau Aku Kaya" | [[Awi Rafael]] & [[Altimet]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|TERSELAMAT |- ! rowspan="2"| Minggu 6 (Suku Akhir) | rowspan="2"| '''Pilihan Juri''' | "Hanya Rindu" | Andmesh Kamaleng | rowspan="2" style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|TERSELAMAT |- | "[[Mahakarya Cinta]]" (battle dengan [[Adzrin]]) | [[Faizal Tahir]] |- ! rowspan="2"| Minggu 7 (Separuh Akhir) | rowspan="2"|'''Road To Final''' | "Bukan Diriku" | [[Samsons]] | rowspan="2" style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|TERSELAMAT |- | "Keliru" (duet bersama [[Amira Othman]]) | [[Ajai]] & [[Nurul Wahab|Nurul]] |- ! rowspan="2"| Minggu 8 (Akhir) | rowspan="2"|'''Cover Final & Lagu Baharu''' | "Honey" (Lagu baru) | Dirinya sendiri | rowspan="2" style="background-color: turquoise; color: black;" width=15%|TEMPAT KEEMPAT |- | "Mengapa Perpisahan yang Kau Pinta" | [[Kumpulan Flybaits|Flybaits]] |- |} ==Diskografi== ===Single=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk lagu ! Komposer ! Penulis lirik ! Catatan |- |2016 !''Redha'' | colspan="2" |[[Ippo Hafiz]] | OST [[Suri Hati Mr. Pilot]] |- |2017 !''Pesan'' |[[Haqiem Rusli]] |Haqiem Rusli, Ippo Hafiz & Dirinya sendiri |OST [[Ku Kirim Cinta]] |- | rowspan="2" |2019 !''Sambil (feat. [[Amira Othman]])'' | rowspan="2" |Haiqal Iskandar & Dirinya sendiri |Ubaidillah |OST [[Jodoh-Jodoh Annisa]] |- !''Honey'' |Haiqal Iskandar, Dirinya sendiri & Ubaidillah | |- | rowspan="2" |2020 !''Sehati Malaysia (feat. Rocketfuel All-Stars)'' |Syamel |OST Malaysia vs. COVID-19: #KitaJagaKita |- !''Patung'' |Haiqal Iskandar & Dirinya sendiri | rowspan="2" |Ubaidillah | |- |2022 !''Nervous'' |Dirinya sendiri & Haiqal Iskandar | |- |2025 !''Rasa dan Takdir (feat. [[Amira Othman]])'' |Syafiq Rashid |Syafiq Rashid | |- |2026 !Umai (feat. [[Umairah]]) |Wan Saleh |Syafiq Rashid | |} ==Filemografi== ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Sebagai ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 | ''[[Ceria Popstar (musim 4)]]'' | Peserta | [[Astro Ceria]] | |- | 2019 | ''[[Big Stage (musim 2)|Big Stage (musim ke-2)]]'' | Peserta | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"|2024 | ''[[Leo The Wildlife Ranger]]'' | Jayden | TV9 | Suara |- | ''[[The Masked Singer Malaysia (musim 4)]]'' | Peserta sebagai Cili Padi Hijau | [[Astro Warna]] | bersama [[Amira Othman]] (Cili Padi Merah) |} ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * {{Instagram|irfannharis}} * {{Twitter|irfanharis__}} {{Big Stage}} [[Kategori:Kelahiran 2001]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Peserta Idola Kecil]] [[Kategori:Peserta Big Stage]] ivyt3gs46x0eimj7wl8hn00bpn2nh4z 0 987552 7004078 6627360 2026-11-12T03:00:25Z AttentionMan 418851 7004078 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = 10 Cloverfield Lane | image = | border = | caption = | director = [[Dan Trachtenberg]] | producer = {{plainlist| * [[J. J. Abrams]] * Lindsey Weber }} | screenplay = {{plainlist| * Josh Campbell * Matt Stuecken * [[Damien Chazelle]] }} | story = {{plainlist| * Josh Campbell * Matt Stuecken }} | starring = {{plainlist| * [[John Goodman]] * [[Mary Elizabeth Winstead]] * [[John Gallagher Jr.]] }} | music = [[Bear McCreary]] | cinematography = Jeff Cutter | editing = Stefan Grube | studio = [[Bad Robot Productions]] | distributor = [[Paramount Pictures]] | released = {{Film date|2016|03|08|[[New York City]]|2016|03|11|A.S.|df=yes}} | runtime = 104 minit<!--Theatrical runtime: 103:28--><ref>{{cite web | url=http://www.bbfc.co.uk/releases/10-cloverfield-lane-film | title=''10 Cloverfield Lane'' (12A) | work=[[British Board of Film Classification]] | date=March 9, 2016 | accessdate=March 9, 2016}}</ref> | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris | budget = $13–15 juta<ref>{{Cite journal|publisher=Film L.A.|title=2016 Feature Film Study|url=https://www.filmla.com/wp-content/uploads/2017/05/2016_film_study_WEB.pdf|journal=FilmL.A. Feature Film Study|page=Page 23|date=May 23, 2017|accessdate=August 14, 2018}}</ref><ref name="budget">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2016/mar/15/why-10-cloverfield-lanes-success-proves-the-enduring-power-of-surprise|title=Has 10 Cloverfield Lane broken the movie trailer template?|first=Benjamin|last=Lee|work=[[The Guardian]]|date=March 15, 2016|accessdate=March 15, 2016}}</ref><ref name="budget 2">{{cite web|url=https://variety.com/2016/film/news/box-office-zootopia-10-cloverfield-lane-brothers-grimsby-1201726248/|title=Box Office: 'Zootopia' to Trample '10 Cloverfield Lane,' 'Brothers Grimsby'|first=Brent|last=Lang|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=March 9, 2016|accessdate=March 9, 2016}}</ref> | gross = $110.2 juta<ref name="BOM">{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=badrobot2016.htm |title=''10 Cloverfield Lane'' (2016) |website=[[Box Office Mojo]] |publisher=[[Internet Movie Database]] |accessdate=May 30, 2016}}</ref> }} '''''10 Cloverfield Lane''''' ialah filem seram psikologi cereka sains Amerika Syarikat 2016 arahan Dan Trachtenberg dalam arahan pertamanya, diterbitkan oleh [[J. J. Abrams]] dan Lindsey Weber<!-- Do not remove the producers, please. They are also important. --> dan ditulis oleh Josh Campbell, Matthew Stuecken dan [[Damien Chazelle]]. Filem ini dibintangi oleh [[Mary Elizabeth Winstead]], [[John Goodman]], dan [[John Gallagher Jr.]] Ia merupakan siri kedua dalam francis ''Cloverfield''. Cerita ini mengisahkan seorang wanita muda, selepas kemalangan kereta, bangun di bawah tanah dengan dua orang lelaki yang menegaskan bahawa peristiwa itu telah meninggalkan permukaan bumi yang tidak dapat didiami. Filem ini dibangunkan dari skrip bertajuk ''The Cellar'', tetapi di bawah terbitan oleh [[Bad Robot Productions|Bad Robot]], ia berubah menjadi pengganti rohani untuk filem 2008, ''[[Cloverfield]]''. Ia dibentangkan dalam naratif orang ketiga, berbeza dengan gaya pendahulunya. Penggambran dijalankanndi bawah tajuk ''Valencia'' in [[New Orleans]], [[Louisiana]] dari 20 Oktober hingga 15 Disember 2014. ''10 Cloverfield Lane'' ditayangkan di [[Bandar Raya New York]] pada 8 Mac 2016 dan dikeluarkan di negara-negara terpilih pada 10 Mac. Ia dikeluarkan di Amerika Syarikat pada 11 Mac 2016, dalam format konvensional dan [[IMAX]]. Filem ini mendapat ulasan positif, dengan banyak memuji persembahan pelakon, serta suasana filem yang mengasyikkan; ia mencecah $110 juta di seluruh dunia. ==Barisan pelakon== * [[Mary Elizabeth Winstead]] sebagai Michelle<ref name="empire">{{cite web|url=http://www.empireonline.com/movies/features/jj-abrams-talks-10-cloverfield-lane-secrets/|title=Exclusive: J.J. Abrams talks 10 Cloverfield Lane|author=Emma Thrower|work=Empire|accessdate=February 26, 2016}}</ref> * [[John Goodman]] sebagai Howard Stambler<ref name="tagruato">{{cite web |url=http://tagruato.jp/employee_of_the_month_2016_february.php |title=Tagruato Corporation - Employees of the Month: February 2016 |accessdate=February 10, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160210215047/http://tagruato.jp/employee_of_the_month_2016_february.php |archivedate=February 10, 2016 }} [http://www.tagruato.jp/ Tagruato.jp] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080215075036/http://www.tagruato.jp/ |date=2008-02-15 }} is a website that was first used by the makers of ''Cloverfield'' in its viral marketing campaign.</ref> * [[John Gallagher Jr.]] sebagai Emmett DeWitt * Suzanne Cryer sebagai Leslie * [[Bradley Cooper]] sebagai Ben (suara)<ref name="cinemablend">{{cite web|url=http://www.cinemablend.com/new/How-Bradley-Cooper-Scored-Mystery-Role-10-Cloverfield-Lane-116767.html|title=How 10 Cloverfield Lane Landed An A-Lister For A Mystery Cameo|work=cinemablend.com|accessdate=March 8, 2016}}</ref> ==Penerbitan== ===Penggambaran=== Penggambaran bermula pada 20 Oktober 2014 di [[New Orleans|New Orleans, Louisiana]].<ref name="projectcasting">{{cite news|title=Bad Robot's 'Valencia' Starring John Goodman Now Filming and Hiring Crew in New Orleans|url=http://www.projectcasting.com/news/bad-robots-valencia-starring-john-goodman-now-filming-and-hiring-crew-in-new-orleans/ |accessdate=November 25, 2015 |publisher=projectcasting.com |date=September 26, 2014}}</ref> Penggambaran dijalankan mengikut urutan kronologi satu set sahaja.<ref name="empire2">{{cite web|url=http://www.empireonline.com/movies/features/10-cloverfield-lane-director-dan-trachtenberg-bad-robot-fan-theories/|title=10 Cloverfield Lane director Dan Trachtenberg on Bad Robot and fan theories|author=Emma Thrower|work=Empire|accessdate=2 March 2016}}</ref> Babak melibatkan letupan, kebakaran, dan asap telah difilemkan pada Disember 2014 di Hahnville, Louisiana.<ref>{{cite web|url=http://www.heraldguide.com/details.php?id=15037|title='Explosive' thriller set to rock Hahnville|first=Jonathan|last=Menard|work=St. Charles Herald-Guide|date=December 1, 2014|accessdate=January 18, 2016}}</ref> Penggambaran tamat pada 15 Disember 2014.<ref>{{cite news|title=On The Set, - Box Office ... Abrams Wraps The Cellar, Tom Hiddleston Finishes I Saw the Light & More|url=http://www.ssninsider.com/on-the-set-for-121514-jj-abrams-wraps-the-cellar-tom-hiddleston-finishes-i-saw-the-light-more/|accessdate=December 16, 2014|publisher=ssninsider.com|date=December 15, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924105339/http://www.ssninsider.com/on-the-set-for-121514-jj-abrams-wraps-the-cellar-tom-hiddleston-finishes-i-saw-the-light-more/|archivedate=September 24, 2015}}</ref> ==Masa Depan== {{utama|The Cloverfield Paradox}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{wikiquote}} {{Portal bar|Filem|Amerika Syarikat}} * {{laman web rasmi}} * {{IMDb tajuk}} * {{Mojo title|badrobot2016}} * {{rotten-tomatoes|10_cloverfield_lane}} * {{metacritic film|10-cloverfield-lane}} * {{AllMovie title|647040}} [[Kategori:Filem Amerika Syarikat 2010-an]] [[Kategori:Filem berbahasa Inggeris 2010-an]] [[Kategori:Filem bahasa Inggeris]] [[Kategori:filem Amerika Syarikat tahun 2016]] [[Kategori:filem 2016]] 9faqwyp17iewkj0hdi87rj0pn4ii5lw 0 991498 7004010 6392699 2026-11-11T21:53:45Z Muhammad Aliff1999 295485 Kemaskini 7004010 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post | insignia = Indonesian Vice Presidential Seal gold.svg | status = Timbalan ketua negara <br> Timbalan ketua pemerintah | jawatan = Naib Presiden | badan = Republik&nbsp;Indonesia | imej = Indonesian Vice Presidential Seal gold.svg | penyandang = ''Kosong'' | pelantikan = [[Pilihan raya umum di Indonesia|Pilihan raya umum langsung]] | pembentukan = {{Tarikh mula dan umur|1945|8|18}} | penyandang_sejak = {{Tarikh mula|2024|10|20}} | tempoh_jawatan = 5 tahun, boleh diundi sekali lagi tempoh jawatan | tapak_web = http://www.presidenri.go.id | nama_asli = Wakil Presiden Republik Indonesia }} '''Naib Presiden Republik Indonesia''' ialah jawatan kedua tertinggi dalam [[Badan eksekutif|cabang eksekutif]] [[Pemerintah Indonesia|kerajaan Indonesia]] selepas [[Presiden Indonesia|presiden]]. Sejak 2004, presiden dan naib presiden dipilih secara langsung untuk tempoh lima tahun. [[Gibran Rakabuming Raka]] merupakan naib presiden Indonesia yang terkini dan yang [[Senarai Naib Presiden Indonesia|ke-14]]. Sebagai naib presiden Indonesia yang termuda dalam sejarah, beliau memegang jawatan tersebut pada 20 Oktober 2024. Beliau mengumumkan peletakan jawatannya sebagai naib presiden pada 11 November 2026.<ref>{{Cite web |title=Gibran letak jawatan Naib Presiden Indonesia - Pengerusi Projo |url=https://www.bharian.com.my/dunia/asean/2026/11/1709870/gibran-letak-jawatan-naib-presiden-indonesia-pengerusi-projo |access-date=12 November 2026 |website=bharian.com |date=11 November 2026}}</ref> == Sejarah == Pembentukan Naib Presiden ditetapkan pada 1945 dengan dasar [[Undang-Undang Dasar Negara Republik Indonesia Tahun 1945|Undang-Undang Dasar 1945]] yang dirumuskan sebelumnya oleh [[Badan Penyelidik Usaha-usaha Persiapan Kemerdekaan|Badan Penyelidik Usaha Persiapan Kemerdekaan Indonesia]] (BPUPKI). Naib Presiden pertama Indonesia ialah [[Mohammad Hatta]] yang ditetapkan bersama dengan pelantikan [[Soekarno]] sebagai Presiden pertama Indonesia pada 18 Ogos 1945, sehari selepas [[kemerdekaan Indonesia]]. Jawatan Naib Presiden di Indonesia pernah mengalami kekosongan iaitu sejak 1949 hingga 1967 semasa pemerintahan [[Soekarno]]. Setelah itu, semasa [[Soeharto]] diangkat sebagai penjawat kerusi presiden pada 1967 hingga 1968, termasuk ketika secara muktamad menjawat sebagai presiden (1973), jawatan ini juga kosong. Jawatan Naib Presiden terisi kembali semasa [[Hamengkubuwono IX]] mendampingi Soeharto pada 24 Mac 1973. Sepanjang Soeharto memimpin Indonesia, ada enam Naib Presiden yang mendampingi. Kekosongan pasca-Soeharto pernah terjadi ketika [[Bacharuddin Jusuf Habibie]] menggantikannya pada 1998. Habibie dan [[Megawati Soekarnoputri]] ialah dua Naib Presiden yang akhirnya menjawat sebagai presiden. Manakala [[Jusuf Kalla|Muhammad Jusuf Kalla]], satu-satunya Naib Presiden yang mendampingi dua presiden iaitu [[Susilo Bambang Yudhoyono]] pada 2004 hingga 2009 dan [[Joko Widodo]] pada 2014 hingga 2019. == Kelayakan memegang jawatan naib presiden == '''Di bawah Undang-undang No. 42 Tahun 2008 tentang Pemilihan Presiden dan Wakil Presiden''', seorang calon naib presiden harus: * percaya kepada Tuhan yang Maha Esa; * menjadi warganegara Indonesia sejak lahir, yang tidak menjadi warganegara di negara lain; * tidak mengkhianati negara dan tidak terlibat dalam sebarang rasuah atau jenayah lain; * berkemampuan dari segi fizikal dan mental untuk melaksanakan tugas; * menjadi penduduk tetap di wilayah Republik Indonesia; * telah melaporkan harta dan kekayaan peribadi kepada [[Komisi Pemberantasan Korupsi Republik Indonesia|Suruhanjaya Pembasmian Rasuah]] ; * tidak mempunyai hutang secara individu atau kolektif yang boleh mengakibatkan kerugian kepada negara; * tidak diisytiharkan muflis oleh keputusan mahkamah; * tidak pernah terlibat dalam sebarang perbuatan keji; * didaftarkan sebagai pemilih; * berdaftar sebagai pembayar cukai dan membayar cukai untuk sekurang-kurangnya lima tahun terakhir; * tidak pernah menjadi naib presiden selama dua penggal sebelum ini; * setia kepada Pancasila, UUD 1945, dan [[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia]] ; * tidak pernah dijatuhi hukuman penjara lebih daripada lima tahun; * berumur tidak kurang daripada 35 tahun; * telah bersekolah sekurang-kurangnya Sekolah Menengah Atas atau lain-lain yang setaraf; * tidak pernah menjadi ahli [[Partai Komunis Indonesia|Parti Komunis Indonesia]] atau mana-mana organisasi parti itu; * mempunyai visi, misi, dan program untuk melaksanakan jawatan naib presiden. == Senarai == {{Main|Senarai Naib Presiden Indonesia}} === Garis masa === <timeline> ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:80 right:180 left:20 AlignBars = late DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1945 till:20/10/2029 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1945 Colors = id:canvas value:gray(0.5) id:non-partisan value:gray(0.7) legend:Bebas id:vacant value:black legend:Kosong id:golkar value:yellow legend:Golkar id:pdi-p value:rgb(0.86, 0.13, 0.09) legend:PDI–P id:ppp value:green legend:PPP Legend = columns:3 left:205 top:55 columnwidth:100 TextData = pos:(20,40) textcolor:black fontsize:M text:"Parti politik:" BarData = barset:VicePres PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:VicePres from: 18/08/1945 till: 01/12/1956 color:non-partisan text:"[[Mohammad Hatta]]" fontsize:10 from: 01/12/1956 till: 23/03/1973 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 23/03/1973 till: 23/03/1978 color:non-partisan text:"[[Hamengkubuwono IX]]" fontsize:10 from: 23/03/1978 till: 11/03/1983 color:golkar text:"[[Adam Malik]]" fontsize:10 from: 11/03/1983 till: 11/03/1988 color:golkar text:"[[Umar Wirahadikusumah]]" fontsize:10 from: 11/03/1988 till: 11/03/1993 color:golkar text:"[[Sudharmono]]" fontsize:10 from: 11/03/1993 till: 11/03/1998 color:golkar text:"[[Try Sutrisno]]" fontsize:10 from: 11/03/1998 till: 21/05/1998 color:golkar text:"[[B. J. Habibie]]" fontsize:10 from: 21/05/1998 till: 21/10/1999 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 21/10/1999 till: 23/07/2001 color:pdi-p text:"[[Megawati Sukarnoputri]]" fontsize:10 from: 23/07/2001 till: 26/07/2001 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 26/07/2001 till: 20/10/2004 color:ppp text:"[[Hamzah Haz]]" fontsize:10 from: 20/10/2004 till: 20/10/2009 color:golkar text:"[[Jusuf Kalla]]" fontsize:10 from: 20/10/2009 till: 20/10/2014 color:non-partisan text:"[[Boediono]]" fontsize:10 from: 20/10/2014 till: 20/10/2019 color:golkar text:"[[Jusuf Kalla]]" fontsize:10 from: 20/10/2019 till: 20/10/2024 color:non-partisan text:"[[Ma'ruf Amin]]" fontsize:10 from: 20/10/2024 till: 20/10/2029 color:non-partisan text:"[[Gibran Rakabuming Raka]]" fontsize:10 </timeline> == Pautan luar == * [https://web.archive.org/web/20070623154411/http://indonesia.ahrchk.net/news/mainfile.php/Constitution/22 Perlembagaan 1945] {id} * [http://www.sjdih.depkeu.go.id/fulltext/1950/UUDSTAHUN~1950UUDS.HTM Perlembagaan Sementara] {id} * [https://web.archive.org/web/20070623154424/http://indonesia.ahrchk.net/news/mainfile.php/Constitution/34 Pindaan Perlembagaan 1945] {id} == Rujukan == [[Kategori:Naib Presiden]] [[Kategori:Naib Presiden Indonesia]] [[Kategori:Pemerintah Indonesia]] [[Kategori:Sumber bahasa Indonesia CS1 (id)]] [[Kategori:Rencana yang mengandungi teks bahasa Indonesia]] <references group="lower-alpha" />{{Kabinet Indonesia}}{{Topik Indonesia}} ktltzsrd90uu66bqfpqsyg0k4jk4dwk 7004011 7004010 2026-11-11T21:54:36Z Muhammad Aliff1999 295485 7004011 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post | insignia = Indonesian Vice Presidential Seal gold.svg | status = Timbalan ketua negara <br> Timbalan ketua pemerintah | jawatan = Naib Presiden | badan = Republik&nbsp;Indonesia | imej = Indonesian Vice Presidential Seal gold.svg | penyandang = ''Kosong'' | pelantikan = [[Pilihan raya umum di Indonesia|Pilihan raya umum langsung]] | pembentukan = {{Tarikh mula dan umur|1945|8|18}} | penyandang_sejak = {{Tarikh mula|2026|11|11}} | tempoh_jawatan = 5 tahun, boleh diundi sekali lagi tempoh jawatan | tapak_web = http://www.presidenri.go.id | nama_asli = Wakil Presiden Republik Indonesia }} '''Naib Presiden Republik Indonesia''' ialah jawatan kedua tertinggi dalam [[Badan eksekutif|cabang eksekutif]] [[Pemerintah Indonesia|kerajaan Indonesia]] selepas [[Presiden Indonesia|presiden]]. Sejak 2004, presiden dan naib presiden dipilih secara langsung untuk tempoh lima tahun. [[Gibran Rakabuming Raka]] merupakan naib presiden Indonesia yang terkini dan yang [[Senarai Naib Presiden Indonesia|ke-14]]. Sebagai naib presiden Indonesia yang termuda dalam sejarah, beliau memegang jawatan tersebut pada 20 Oktober 2024. Beliau mengumumkan peletakan jawatannya sebagai naib presiden pada 11 November 2026.<ref>{{Cite web |title=Gibran letak jawatan Naib Presiden Indonesia - Pengerusi Projo |url=https://www.bharian.com.my/dunia/asean/2026/11/1709870/gibran-letak-jawatan-naib-presiden-indonesia-pengerusi-projo |access-date=12 November 2026 |website=bharian.com |date=11 November 2026}}</ref> == Sejarah == Pembentukan Naib Presiden ditetapkan pada 1945 dengan dasar [[Undang-Undang Dasar Negara Republik Indonesia Tahun 1945|Undang-Undang Dasar 1945]] yang dirumuskan sebelumnya oleh [[Badan Penyelidik Usaha-usaha Persiapan Kemerdekaan|Badan Penyelidik Usaha Persiapan Kemerdekaan Indonesia]] (BPUPKI). Naib Presiden pertama Indonesia ialah [[Mohammad Hatta]] yang ditetapkan bersama dengan pelantikan [[Soekarno]] sebagai Presiden pertama Indonesia pada 18 Ogos 1945, sehari selepas [[kemerdekaan Indonesia]]. Jawatan Naib Presiden di Indonesia pernah mengalami kekosongan iaitu sejak 1949 hingga 1967 semasa pemerintahan [[Soekarno]]. Setelah itu, semasa [[Soeharto]] diangkat sebagai penjawat kerusi presiden pada 1967 hingga 1968, termasuk ketika secara muktamad menjawat sebagai presiden (1973), jawatan ini juga kosong. Jawatan Naib Presiden terisi kembali semasa [[Hamengkubuwono IX]] mendampingi Soeharto pada 24 Mac 1973. Sepanjang Soeharto memimpin Indonesia, ada enam Naib Presiden yang mendampingi. Kekosongan pasca-Soeharto pernah terjadi ketika [[Bacharuddin Jusuf Habibie]] menggantikannya pada 1998. Habibie dan [[Megawati Soekarnoputri]] ialah dua Naib Presiden yang akhirnya menjawat sebagai presiden. Manakala [[Jusuf Kalla|Muhammad Jusuf Kalla]], satu-satunya Naib Presiden yang mendampingi dua presiden iaitu [[Susilo Bambang Yudhoyono]] pada 2004 hingga 2009 dan [[Joko Widodo]] pada 2014 hingga 2019. == Kelayakan memegang jawatan naib presiden == '''Di bawah Undang-undang No. 42 Tahun 2008 tentang Pemilihan Presiden dan Wakil Presiden''', seorang calon naib presiden harus: * percaya kepada Tuhan yang Maha Esa; * menjadi warganegara Indonesia sejak lahir, yang tidak menjadi warganegara di negara lain; * tidak mengkhianati negara dan tidak terlibat dalam sebarang rasuah atau jenayah lain; * berkemampuan dari segi fizikal dan mental untuk melaksanakan tugas; * menjadi penduduk tetap di wilayah Republik Indonesia; * telah melaporkan harta dan kekayaan peribadi kepada [[Komisi Pemberantasan Korupsi Republik Indonesia|Suruhanjaya Pembasmian Rasuah]] ; * tidak mempunyai hutang secara individu atau kolektif yang boleh mengakibatkan kerugian kepada negara; * tidak diisytiharkan muflis oleh keputusan mahkamah; * tidak pernah terlibat dalam sebarang perbuatan keji; * didaftarkan sebagai pemilih; * berdaftar sebagai pembayar cukai dan membayar cukai untuk sekurang-kurangnya lima tahun terakhir; * tidak pernah menjadi naib presiden selama dua penggal sebelum ini; * setia kepada Pancasila, UUD 1945, dan [[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia]] ; * tidak pernah dijatuhi hukuman penjara lebih daripada lima tahun; * berumur tidak kurang daripada 35 tahun; * telah bersekolah sekurang-kurangnya Sekolah Menengah Atas atau lain-lain yang setaraf; * tidak pernah menjadi ahli [[Partai Komunis Indonesia|Parti Komunis Indonesia]] atau mana-mana organisasi parti itu; * mempunyai visi, misi, dan program untuk melaksanakan jawatan naib presiden. == Senarai == {{Main|Senarai Naib Presiden Indonesia}} === Garis masa === <timeline> ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:80 right:180 left:20 AlignBars = late DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1945 till:20/10/2029 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1945 Colors = id:canvas value:gray(0.5) id:non-partisan value:gray(0.7) legend:Bebas id:vacant value:black legend:Kosong id:golkar value:yellow legend:Golkar id:pdi-p value:rgb(0.86, 0.13, 0.09) legend:PDI–P id:ppp value:green legend:PPP Legend = columns:3 left:205 top:55 columnwidth:100 TextData = pos:(20,40) textcolor:black fontsize:M text:"Parti politik:" BarData = barset:VicePres PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:VicePres from: 18/08/1945 till: 01/12/1956 color:non-partisan text:"[[Mohammad Hatta]]" fontsize:10 from: 01/12/1956 till: 23/03/1973 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 23/03/1973 till: 23/03/1978 color:non-partisan text:"[[Hamengkubuwono IX]]" fontsize:10 from: 23/03/1978 till: 11/03/1983 color:golkar text:"[[Adam Malik]]" fontsize:10 from: 11/03/1983 till: 11/03/1988 color:golkar text:"[[Umar Wirahadikusumah]]" fontsize:10 from: 11/03/1988 till: 11/03/1993 color:golkar text:"[[Sudharmono]]" fontsize:10 from: 11/03/1993 till: 11/03/1998 color:golkar text:"[[Try Sutrisno]]" fontsize:10 from: 11/03/1998 till: 21/05/1998 color:golkar text:"[[B. J. Habibie]]" fontsize:10 from: 21/05/1998 till: 21/10/1999 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 21/10/1999 till: 23/07/2001 color:pdi-p text:"[[Megawati Sukarnoputri]]" fontsize:10 from: 23/07/2001 till: 26/07/2001 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 26/07/2001 till: 20/10/2004 color:ppp text:"[[Hamzah Haz]]" fontsize:10 from: 20/10/2004 till: 20/10/2009 color:golkar text:"[[Jusuf Kalla]]" fontsize:10 from: 20/10/2009 till: 20/10/2014 color:non-partisan text:"[[Boediono]]" fontsize:10 from: 20/10/2014 till: 20/10/2019 color:golkar text:"[[Jusuf Kalla]]" fontsize:10 from: 20/10/2019 till: 20/10/2024 color:non-partisan text:"[[Ma'ruf Amin]]" fontsize:10 from: 20/10/2024 till: 20/10/2029 color:non-partisan text:"[[Gibran Rakabuming Raka]]" fontsize:10 </timeline> == Pautan luar == * [https://web.archive.org/web/20070623154411/http://indonesia.ahrchk.net/news/mainfile.php/Constitution/22 Perlembagaan 1945] {id} * [http://www.sjdih.depkeu.go.id/fulltext/1950/UUDSTAHUN~1950UUDS.HTM Perlembagaan Sementara] {id} * [https://web.archive.org/web/20070623154424/http://indonesia.ahrchk.net/news/mainfile.php/Constitution/34 Pindaan Perlembagaan 1945] {id} == Rujukan == [[Kategori:Naib Presiden]] [[Kategori:Naib Presiden Indonesia]] [[Kategori:Pemerintah Indonesia]] [[Kategori:Sumber bahasa Indonesia CS1 (id)]] [[Kategori:Rencana yang mengandungi teks bahasa Indonesia]] <references group="lower-alpha" />{{Kabinet Indonesia}}{{Topik Indonesia}} surwsol2079iwwa34jn9899z19tck0p 7004012 7004011 2026-11-11T21:55:22Z Muhammad Aliff1999 295485 7004012 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post | insignia = Indonesian Vice Presidential Seal gold.svg | status = Timbalan ketua negara <br> Timbalan ketua pemerintah | jawatan = Naib Presiden | badan = Republik&nbsp;Indonesia | imej = | penyandang = ''Kosong'' | pelantikan = [[Pilihan raya umum di Indonesia|Pilihan raya umum langsung]] | pembentukan = {{Tarikh mula dan umur|1945|8|18}} | penyandang_sejak = {{Tarikh mula|2026|11|11}} | tempoh_jawatan = 5 tahun, boleh diundi sekali lagi tempoh jawatan | tapak_web = http://www.presidenri.go.id | nama_asli = Wakil Presiden Republik Indonesia }} '''Naib Presiden Republik Indonesia''' ialah jawatan kedua tertinggi dalam [[Badan eksekutif|cabang eksekutif]] [[Pemerintah Indonesia|kerajaan Indonesia]] selepas [[Presiden Indonesia|presiden]]. Sejak 2004, presiden dan naib presiden dipilih secara langsung untuk tempoh lima tahun. [[Gibran Rakabuming Raka]] merupakan naib presiden Indonesia yang terkini dan yang [[Senarai Naib Presiden Indonesia|ke-14]]. Sebagai naib presiden Indonesia yang termuda dalam sejarah, beliau memegang jawatan tersebut pada 20 Oktober 2024. Beliau mengumumkan peletakan jawatannya sebagai naib presiden pada 11 November 2026.<ref>{{Cite web |title=Gibran letak jawatan Naib Presiden Indonesia - Pengerusi Projo |url=https://www.bharian.com.my/dunia/asean/2026/11/1709870/gibran-letak-jawatan-naib-presiden-indonesia-pengerusi-projo |access-date=12 November 2026 |website=bharian.com |date=11 November 2026}}</ref> == Sejarah == Pembentukan Naib Presiden ditetapkan pada 1945 dengan dasar [[Undang-Undang Dasar Negara Republik Indonesia Tahun 1945|Undang-Undang Dasar 1945]] yang dirumuskan sebelumnya oleh [[Badan Penyelidik Usaha-usaha Persiapan Kemerdekaan|Badan Penyelidik Usaha Persiapan Kemerdekaan Indonesia]] (BPUPKI). Naib Presiden pertama Indonesia ialah [[Mohammad Hatta]] yang ditetapkan bersama dengan pelantikan [[Soekarno]] sebagai Presiden pertama Indonesia pada 18 Ogos 1945, sehari selepas [[kemerdekaan Indonesia]]. Jawatan Naib Presiden di Indonesia pernah mengalami kekosongan iaitu sejak 1949 hingga 1967 semasa pemerintahan [[Soekarno]]. Setelah itu, semasa [[Soeharto]] diangkat sebagai penjawat kerusi presiden pada 1967 hingga 1968, termasuk ketika secara muktamad menjawat sebagai presiden (1973), jawatan ini juga kosong. Jawatan Naib Presiden terisi kembali semasa [[Hamengkubuwono IX]] mendampingi Soeharto pada 24 Mac 1973. Sepanjang Soeharto memimpin Indonesia, ada enam Naib Presiden yang mendampingi. Kekosongan pasca-Soeharto pernah terjadi ketika [[Bacharuddin Jusuf Habibie]] menggantikannya pada 1998. Habibie dan [[Megawati Soekarnoputri]] ialah dua Naib Presiden yang akhirnya menjawat sebagai presiden. Manakala [[Jusuf Kalla|Muhammad Jusuf Kalla]], satu-satunya Naib Presiden yang mendampingi dua presiden iaitu [[Susilo Bambang Yudhoyono]] pada 2004 hingga 2009 dan [[Joko Widodo]] pada 2014 hingga 2019. == Kelayakan memegang jawatan naib presiden == '''Di bawah Undang-undang No. 42 Tahun 2008 tentang Pemilihan Presiden dan Wakil Presiden''', seorang calon naib presiden harus: * percaya kepada Tuhan yang Maha Esa; * menjadi warganegara Indonesia sejak lahir, yang tidak menjadi warganegara di negara lain; * tidak mengkhianati negara dan tidak terlibat dalam sebarang rasuah atau jenayah lain; * berkemampuan dari segi fizikal dan mental untuk melaksanakan tugas; * menjadi penduduk tetap di wilayah Republik Indonesia; * telah melaporkan harta dan kekayaan peribadi kepada [[Komisi Pemberantasan Korupsi Republik Indonesia|Suruhanjaya Pembasmian Rasuah]] ; * tidak mempunyai hutang secara individu atau kolektif yang boleh mengakibatkan kerugian kepada negara; * tidak diisytiharkan muflis oleh keputusan mahkamah; * tidak pernah terlibat dalam sebarang perbuatan keji; * didaftarkan sebagai pemilih; * berdaftar sebagai pembayar cukai dan membayar cukai untuk sekurang-kurangnya lima tahun terakhir; * tidak pernah menjadi naib presiden selama dua penggal sebelum ini; * setia kepada Pancasila, UUD 1945, dan [[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia]] ; * tidak pernah dijatuhi hukuman penjara lebih daripada lima tahun; * berumur tidak kurang daripada 35 tahun; * telah bersekolah sekurang-kurangnya Sekolah Menengah Atas atau lain-lain yang setaraf; * tidak pernah menjadi ahli [[Partai Komunis Indonesia|Parti Komunis Indonesia]] atau mana-mana organisasi parti itu; * mempunyai visi, misi, dan program untuk melaksanakan jawatan naib presiden. == Senarai == {{Main|Senarai Naib Presiden Indonesia}} === Garis masa === <timeline> ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:80 right:180 left:20 AlignBars = late DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1945 till:20/10/2029 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1945 Colors = id:canvas value:gray(0.5) id:non-partisan value:gray(0.7) legend:Bebas id:vacant value:black legend:Kosong id:golkar value:yellow legend:Golkar id:pdi-p value:rgb(0.86, 0.13, 0.09) legend:PDI–P id:ppp value:green legend:PPP Legend = columns:3 left:205 top:55 columnwidth:100 TextData = pos:(20,40) textcolor:black fontsize:M text:"Parti politik:" BarData = barset:VicePres PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:VicePres from: 18/08/1945 till: 01/12/1956 color:non-partisan text:"[[Mohammad Hatta]]" fontsize:10 from: 01/12/1956 till: 23/03/1973 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 23/03/1973 till: 23/03/1978 color:non-partisan text:"[[Hamengkubuwono IX]]" fontsize:10 from: 23/03/1978 till: 11/03/1983 color:golkar text:"[[Adam Malik]]" fontsize:10 from: 11/03/1983 till: 11/03/1988 color:golkar text:"[[Umar Wirahadikusumah]]" fontsize:10 from: 11/03/1988 till: 11/03/1993 color:golkar text:"[[Sudharmono]]" fontsize:10 from: 11/03/1993 till: 11/03/1998 color:golkar text:"[[Try Sutrisno]]" fontsize:10 from: 11/03/1998 till: 21/05/1998 color:golkar text:"[[B. J. Habibie]]" fontsize:10 from: 21/05/1998 till: 21/10/1999 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 21/10/1999 till: 23/07/2001 color:pdi-p text:"[[Megawati Sukarnoputri]]" fontsize:10 from: 23/07/2001 till: 26/07/2001 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 26/07/2001 till: 20/10/2004 color:ppp text:"[[Hamzah Haz]]" fontsize:10 from: 20/10/2004 till: 20/10/2009 color:golkar text:"[[Jusuf Kalla]]" fontsize:10 from: 20/10/2009 till: 20/10/2014 color:non-partisan text:"[[Boediono]]" fontsize:10 from: 20/10/2014 till: 20/10/2019 color:golkar text:"[[Jusuf Kalla]]" fontsize:10 from: 20/10/2019 till: 20/10/2024 color:non-partisan text:"[[Ma'ruf Amin]]" fontsize:10 from: 20/10/2024 till: 20/10/2029 color:non-partisan text:"[[Gibran Rakabuming Raka]]" fontsize:10 </timeline> == Pautan luar == * [https://web.archive.org/web/20070623154411/http://indonesia.ahrchk.net/news/mainfile.php/Constitution/22 Perlembagaan 1945] {id} * [http://www.sjdih.depkeu.go.id/fulltext/1950/UUDSTAHUN~1950UUDS.HTM Perlembagaan Sementara] {id} * [https://web.archive.org/web/20070623154424/http://indonesia.ahrchk.net/news/mainfile.php/Constitution/34 Pindaan Perlembagaan 1945] {id} == Rujukan == [[Kategori:Naib Presiden]] [[Kategori:Naib Presiden Indonesia]] [[Kategori:Pemerintah Indonesia]] [[Kategori:Sumber bahasa Indonesia CS1 (id)]] [[Kategori:Rencana yang mengandungi teks bahasa Indonesia]] <references group="lower-alpha" />{{Kabinet Indonesia}}{{Topik Indonesia}} 0ya5u8dayfrdfcgtn6x5gjzoc50zh4e 7004013 7004012 2026-11-11T21:58:45Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Garis masa */ 7004013 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post | insignia = Indonesian Vice Presidential Seal gold.svg | status = Timbalan ketua negara <br> Timbalan ketua pemerintah | jawatan = Naib Presiden | badan = Republik&nbsp;Indonesia | imej = | penyandang = ''Kosong'' | pelantikan = [[Pilihan raya umum di Indonesia|Pilihan raya umum langsung]] | pembentukan = {{Tarikh mula dan umur|1945|8|18}} | penyandang_sejak = {{Tarikh mula|2026|11|11}} | tempoh_jawatan = 5 tahun, boleh diundi sekali lagi tempoh jawatan | tapak_web = http://www.presidenri.go.id | nama_asli = Wakil Presiden Republik Indonesia }} '''Naib Presiden Republik Indonesia''' ialah jawatan kedua tertinggi dalam [[Badan eksekutif|cabang eksekutif]] [[Pemerintah Indonesia|kerajaan Indonesia]] selepas [[Presiden Indonesia|presiden]]. Sejak 2004, presiden dan naib presiden dipilih secara langsung untuk tempoh lima tahun. [[Gibran Rakabuming Raka]] merupakan naib presiden Indonesia yang terkini dan yang [[Senarai Naib Presiden Indonesia|ke-14]]. Sebagai naib presiden Indonesia yang termuda dalam sejarah, beliau memegang jawatan tersebut pada 20 Oktober 2024. Beliau mengumumkan peletakan jawatannya sebagai naib presiden pada 11 November 2026.<ref>{{Cite web |title=Gibran letak jawatan Naib Presiden Indonesia - Pengerusi Projo |url=https://www.bharian.com.my/dunia/asean/2026/11/1709870/gibran-letak-jawatan-naib-presiden-indonesia-pengerusi-projo |access-date=12 November 2026 |website=bharian.com |date=11 November 2026}}</ref> == Sejarah == Pembentukan Naib Presiden ditetapkan pada 1945 dengan dasar [[Undang-Undang Dasar Negara Republik Indonesia Tahun 1945|Undang-Undang Dasar 1945]] yang dirumuskan sebelumnya oleh [[Badan Penyelidik Usaha-usaha Persiapan Kemerdekaan|Badan Penyelidik Usaha Persiapan Kemerdekaan Indonesia]] (BPUPKI). Naib Presiden pertama Indonesia ialah [[Mohammad Hatta]] yang ditetapkan bersama dengan pelantikan [[Soekarno]] sebagai Presiden pertama Indonesia pada 18 Ogos 1945, sehari selepas [[kemerdekaan Indonesia]]. Jawatan Naib Presiden di Indonesia pernah mengalami kekosongan iaitu sejak 1949 hingga 1967 semasa pemerintahan [[Soekarno]]. Setelah itu, semasa [[Soeharto]] diangkat sebagai penjawat kerusi presiden pada 1967 hingga 1968, termasuk ketika secara muktamad menjawat sebagai presiden (1973), jawatan ini juga kosong. Jawatan Naib Presiden terisi kembali semasa [[Hamengkubuwono IX]] mendampingi Soeharto pada 24 Mac 1973. Sepanjang Soeharto memimpin Indonesia, ada enam Naib Presiden yang mendampingi. Kekosongan pasca-Soeharto pernah terjadi ketika [[Bacharuddin Jusuf Habibie]] menggantikannya pada 1998. Habibie dan [[Megawati Soekarnoputri]] ialah dua Naib Presiden yang akhirnya menjawat sebagai presiden. Manakala [[Jusuf Kalla|Muhammad Jusuf Kalla]], satu-satunya Naib Presiden yang mendampingi dua presiden iaitu [[Susilo Bambang Yudhoyono]] pada 2004 hingga 2009 dan [[Joko Widodo]] pada 2014 hingga 2019. == Kelayakan memegang jawatan naib presiden == '''Di bawah Undang-undang No. 42 Tahun 2008 tentang Pemilihan Presiden dan Wakil Presiden''', seorang calon naib presiden harus: * percaya kepada Tuhan yang Maha Esa; * menjadi warganegara Indonesia sejak lahir, yang tidak menjadi warganegara di negara lain; * tidak mengkhianati negara dan tidak terlibat dalam sebarang rasuah atau jenayah lain; * berkemampuan dari segi fizikal dan mental untuk melaksanakan tugas; * menjadi penduduk tetap di wilayah Republik Indonesia; * telah melaporkan harta dan kekayaan peribadi kepada [[Komisi Pemberantasan Korupsi Republik Indonesia|Suruhanjaya Pembasmian Rasuah]] ; * tidak mempunyai hutang secara individu atau kolektif yang boleh mengakibatkan kerugian kepada negara; * tidak diisytiharkan muflis oleh keputusan mahkamah; * tidak pernah terlibat dalam sebarang perbuatan keji; * didaftarkan sebagai pemilih; * berdaftar sebagai pembayar cukai dan membayar cukai untuk sekurang-kurangnya lima tahun terakhir; * tidak pernah menjadi naib presiden selama dua penggal sebelum ini; * setia kepada Pancasila, UUD 1945, dan [[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia]] ; * tidak pernah dijatuhi hukuman penjara lebih daripada lima tahun; * berumur tidak kurang daripada 35 tahun; * telah bersekolah sekurang-kurangnya Sekolah Menengah Atas atau lain-lain yang setaraf; * tidak pernah menjadi ahli [[Partai Komunis Indonesia|Parti Komunis Indonesia]] atau mana-mana organisasi parti itu; * mempunyai visi, misi, dan program untuk melaksanakan jawatan naib presiden. == Senarai == {{Main|Senarai Naib Presiden Indonesia}} === Garis masa === <timeline> ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:80 right:180 left:20 AlignBars = late DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1945 till:20/10/2029 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1945 Colors = id:canvas value:gray(0.5) id:non-partisan value:gray(0.7) legend:Bebas id:vacant value:black legend:Kosong id:golkar value:yellow legend:Golkar id:pdi-p value:rgb(0.86, 0.13, 0.09) legend:PDI–P id:ppp value:green legend:PPP Legend = columns:3 left:205 top:55 columnwidth:100 TextData = pos:(20,40) textcolor:black fontsize:M text:"Parti politik:" BarData = barset:VicePres PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:VicePres from: 18/08/1945 till: 01/12/1956 color:non-partisan text:"[[Mohammad Hatta]]" fontsize:10 from: 01/12/1956 till: 23/03/1973 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 23/03/1973 till: 23/03/1978 color:non-partisan text:"[[Hamengkubuwono IX]]" fontsize:10 from: 23/03/1978 till: 11/03/1983 color:golkar text:"[[Adam Malik]]" fontsize:10 from: 11/03/1983 till: 11/03/1988 color:golkar text:"[[Umar Wirahadikusumah]]" fontsize:10 from: 11/03/1988 till: 11/03/1993 color:golkar text:"[[Sudharmono]]" fontsize:10 from: 11/03/1993 till: 11/03/1998 color:golkar text:"[[Try Sutrisno]]" fontsize:10 from: 11/03/1998 till: 21/05/1998 color:golkar text:"[[B. J. Habibie]]" fontsize:10 from: 21/05/1998 till: 21/10/1999 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 21/10/1999 till: 23/07/2001 color:pdi-p text:"[[Megawati Sukarnoputri]]" fontsize:10 from: 23/07/2001 till: 26/07/2001 color:vacant text:"Vacant" fontsize:10 from: 26/07/2001 till: 20/10/2004 color:ppp text:"[[Hamzah Haz]]" fontsize:10 from: 20/10/2004 till: 20/10/2009 color:golkar text:"[[Jusuf Kalla]]" fontsize:10 from: 20/10/2009 till: 20/10/2014 color:non-partisan text:"[[Boediono]]" fontsize:10 from: 20/10/2014 till: 20/10/2019 color:golkar text:"[[Jusuf Kalla]]" fontsize:10 from: 20/10/2019 till: 20/10/2024 color:non-partisan text:"[[Ma'ruf Amin]]" fontsize:10 from: 20/10/2024 till: 11/11/2026 color:non-partisan text:"[[Gibran Rakabuming Raka]]" fontsize:10 </timeline> == Pautan luar == * [https://web.archive.org/web/20070623154411/http://indonesia.ahrchk.net/news/mainfile.php/Constitution/22 Perlembagaan 1945] {id} * [http://www.sjdih.depkeu.go.id/fulltext/1950/UUDSTAHUN~1950UUDS.HTM Perlembagaan Sementara] {id} * [https://web.archive.org/web/20070623154424/http://indonesia.ahrchk.net/news/mainfile.php/Constitution/34 Pindaan Perlembagaan 1945] {id} == Rujukan == [[Kategori:Naib Presiden]] [[Kategori:Naib Presiden Indonesia]] [[Kategori:Pemerintah Indonesia]] [[Kategori:Sumber bahasa Indonesia CS1 (id)]] [[Kategori:Rencana yang mengandungi teks bahasa Indonesia]] <references group="lower-alpha" />{{Kabinet Indonesia}}{{Topik Indonesia}} 1ym9gfdrh8jffkm0qv0zhgfmwyr0bmv 7004014 7004013 2026-11-11T21:59:34Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Garis masa */ 7004014 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post | insignia = Indonesian Vice Presidential Seal gold.svg | status = Timbalan ketua negara <br> Timbalan ketua pemerintah | jawatan = Naib Presiden | badan = Republik&nbsp;Indonesia | imej = | penyandang = ''Kosong'' | pelantikan = [[Pilihan raya umum di Indonesia|Pilihan raya umum langsung]] | pembentukan = {{Tarikh mula dan umur|1945|8|18}} | penyandang_sejak = {{Tarikh mula|2026|11|11}} | tempoh_jawatan = 5 tahun, boleh diundi sekali lagi tempoh jawatan | tapak_web = http://www.presidenri.go.id | nama_asli = Wakil Presiden Republik Indonesia }} '''Naib Presiden Republik Indonesia''' ialah jawatan kedua tertinggi dalam [[Badan eksekutif|cabang eksekutif]] [[Pemerintah Indonesia|kerajaan Indonesia]] selepas [[Presiden Indonesia|presiden]]. Sejak 2004, presiden dan naib presiden dipilih secara langsung untuk tempoh lima tahun. [[Gibran Rakabuming Raka]] merupakan naib presiden Indonesia yang terkini dan yang [[Senarai Naib Presiden Indonesia|ke-14]]. Sebagai naib presiden Indonesia yang termuda dalam sejarah, beliau memegang jawatan tersebut pada 20 Oktober 2024. Beliau mengumumkan peletakan jawatannya sebagai naib presiden pada 11 November 2026.<ref>{{Cite web |title=Gibran letak jawatan Naib Presiden Indonesia - Pengerusi Projo |url=https://www.bharian.com.my/dunia/asean/2026/11/1709870/gibran-letak-jawatan-naib-presiden-indonesia-pengerusi-projo |access-date=12 November 2026 |website=bharian.com |date=11 November 2026}}</ref> == Sejarah == Pembentukan Naib Presiden ditetapkan pada 1945 dengan dasar [[Undang-Undang Dasar Negara Republik Indonesia Tahun 1945|Undang-Undang Dasar 1945]] yang dirumuskan sebelumnya oleh [[Badan Penyelidik Usaha-usaha Persiapan Kemerdekaan|Badan Penyelidik Usaha Persiapan Kemerdekaan Indonesia]] (BPUPKI). Naib Presiden pertama Indonesia ialah [[Mohammad Hatta]] yang ditetapkan bersama dengan pelantikan [[Soekarno]] sebagai Presiden pertama Indonesia pada 18 Ogos 1945, sehari selepas [[kemerdekaan Indonesia]]. Jawatan Naib Presiden di Indonesia pernah mengalami kekosongan iaitu sejak 1949 hingga 1967 semasa pemerintahan [[Soekarno]]. Setelah itu, semasa [[Soeharto]] diangkat sebagai penjawat kerusi presiden pada 1967 hingga 1968, termasuk ketika secara muktamad menjawat sebagai presiden (1973), jawatan ini juga kosong. Jawatan Naib Presiden terisi kembali semasa [[Hamengkubuwono IX]] mendampingi Soeharto pada 24 Mac 1973. Sepanjang Soeharto memimpin Indonesia, ada enam Naib Presiden yang mendampingi. Kekosongan pasca-Soeharto pernah terjadi ketika [[Bacharuddin Jusuf Habibie]] menggantikannya pada 1998. Habibie dan [[Megawati Soekarnoputri]] ialah dua Naib Presiden yang akhirnya menjawat sebagai presiden. Manakala [[Jusuf Kalla|Muhammad Jusuf Kalla]], satu-satunya Naib Presiden yang mendampingi dua presiden iaitu [[Susilo Bambang Yudhoyono]] pada 2004 hingga 2009 dan [[Joko Widodo]] pada 2014 hingga 2019. == Kelayakan memegang jawatan naib presiden == '''Di bawah Undang-undang No. 42 Tahun 2008 tentang Pemilihan Presiden dan Wakil Presiden''', seorang calon naib presiden harus: * percaya kepada Tuhan yang Maha Esa; * menjadi warganegara Indonesia sejak lahir, yang tidak menjadi warganegara di negara lain; * tidak mengkhianati negara dan tidak terlibat dalam sebarang rasuah atau jenayah lain; * berkemampuan dari segi fizikal dan mental untuk melaksanakan tugas; * menjadi penduduk tetap di wilayah Republik Indonesia; * telah melaporkan harta dan kekayaan peribadi kepada [[Komisi Pemberantasan Korupsi Republik Indonesia|Suruhanjaya Pembasmian Rasuah]] ; * tidak mempunyai hutang secara individu atau kolektif yang boleh mengakibatkan kerugian kepada negara; * tidak diisytiharkan muflis oleh keputusan mahkamah; * tidak pernah terlibat dalam sebarang perbuatan keji; * didaftarkan sebagai pemilih; * berdaftar sebagai pembayar cukai dan membayar cukai untuk sekurang-kurangnya lima tahun terakhir; * tidak pernah menjadi naib presiden selama dua penggal sebelum ini; * setia kepada Pancasila, UUD 1945, dan [[Proklamasi Kemerdekaan Indonesia]] ; * tidak pernah dijatuhi hukuman penjara lebih daripada lima tahun; * berumur tidak kurang daripada 35 tahun; * telah bersekolah sekurang-kurangnya Sekolah Menengah Atas atau lain-lain yang setaraf; * tidak pernah menjadi ahli [[Partai Komunis Indonesia|Parti Komunis Indonesia]] atau mana-mana organisasi parti itu; * mempunyai visi, misi, dan program untuk melaksanakan jawatan naib presiden. == Senarai == {{Main|Senarai Naib Presiden Indonesia}} === Garis masa === <timeline> ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:80 right:180 left:20 AlignBars = late DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1945 till:20/10/2029 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1945 Colors = id:canvas value:gray(0.5) id:non-partisan value:gray(0.7) legend:Bebas id:vacant value:black legend:Kosong id:golkar value:yellow legend:Golkar id:pdi-p value:rgb(0.86, 0.13, 0.09) legend:PDI–P id:ppp value:green legend:PPP Legend = columns:3 left:205 top:55 columnwidth:100 TextData = pos:(20,40) textcolor:black fontsize:M text:"Parti politik:" BarData = barset:VicePres PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:VicePres from: 18/08/1945 till: 01/12/1956 color:non-partisan text:"[[Mohammad Hatta]]" fontsize:10 from: 01/12/1956 till: 23/03/1973 color:vacant text:"Kosong" fontsize:10 from: 23/03/1973 till: 23/03/1978 color:non-partisan text:"[[Hamengkubuwono IX]]" fontsize:10 from: 23/03/1978 till: 11/03/1983 color:golkar text:"[[Adam Malik]]" fontsize:10 from: 11/03/1983 till: 11/03/1988 color:golkar text:"[[Umar Wirahadikusumah]]" fontsize:10 from: 11/03/1988 till: 11/03/1993 color:golkar text:"[[Sudharmono]]" fontsize:10 from: 11/03/1993 till: 11/03/1998 color:golkar text:"[[Try Sutrisno]]" fontsize:10 from: 11/03/1998 till: 21/05/1998 color:golkar text:"[[B. J. Habibie]]" fontsize:10 from: 21/05/1998 till: 21/10/1999 color:vacant text:"Kosong" fontsize:10 from: 21/10/1999 till: 23/07/2001 color:pdi-p text:"[[Megawati Sukarnoputri]]" fontsize:10 from: 23/07/2001 till: 26/07/2001 color:vacant text:"Kosong" fontsize:10 from: 26/07/2001 till: 20/10/2004 color:ppp text:"[[Hamzah Haz]]" fontsize:10 from: 20/10/2004 till: 20/10/2009 color:golkar text:"[[Jusuf Kalla]]" fontsize:10 from: 20/10/2009 till: 20/10/2014 color:non-partisan text:"[[Boediono]]" fontsize:10 from: 20/10/2014 till: 20/10/2019 color:golkar text:"[[Jusuf Kalla]]" fontsize:10 from: 20/10/2019 till: 20/10/2024 color:non-partisan text:"[[Ma'ruf Amin]]" fontsize:10 from: 20/10/2024 till: 11/11/2026 color:non-partisan text:"[[Gibran Rakabuming Raka]]" fontsize:10 </timeline> == Pautan luar == * [https://web.archive.org/web/20070623154411/http://indonesia.ahrchk.net/news/mainfile.php/Constitution/22 Perlembagaan 1945] {id} * [http://www.sjdih.depkeu.go.id/fulltext/1950/UUDSTAHUN~1950UUDS.HTM Perlembagaan Sementara] {id} * [https://web.archive.org/web/20070623154424/http://indonesia.ahrchk.net/news/mainfile.php/Constitution/34 Pindaan Perlembagaan 1945] {id} == Rujukan == [[Kategori:Naib Presiden]] [[Kategori:Naib Presiden Indonesia]] [[Kategori:Pemerintah Indonesia]] [[Kategori:Sumber bahasa Indonesia CS1 (id)]] [[Kategori:Rencana yang mengandungi teks bahasa Indonesia]] <references group="lower-alpha" />{{Kabinet Indonesia}}{{Topik Indonesia}} n5n148wbm0p3wn0pune2n01o6rvizmn 0 993180 7004357 6940040 2026-11-12T10:21:20Z Ziv 349645 ([[c:GR|GR]]) [[File:Cbi logo.svg]] → [[File:Central Bureau of Investigation logo.svg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr. 7004357 wikitext text/x-wiki {{Kotak info agensi kerajaan | nama = Biro Penyiasatan Pusat | jenis = cawangan jenayah | mohor = Central Bureau of Investigation logo.svg | lebar_mohor = | kapsyen_mohor = | logo = | lebar_logo = | kapsyen_logo = [[Cap mohor]] CBI | dibentuk = 1941 sebagai Penubuhan Polis Khas | bidang_kuasa = [[Kerajaan India]] | ibu_pejabat = [[New Delhi]], [[India]] | moto = ''Industry, Impartiality, Integrity'' | kakitangan = Sanctioned: 7274<br />Actual: 5685<br />Vacant: 1589 (21.84%)<br /><small>as on 1 Mar 2017</small><ref name=cbi_vacancy_Mar2017>{{cite web|title=OVER ALL VACANCY POSITION OF CBI AS ON 01.03.2017|url=http://www.cbi.nic.in/rt_infoact/cbi_vac20170301.pdf|page=01|accessdate=21 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170321181846/http://www.cbi.nic.in/rt_infoact/cbi_vac20170301.pdf|archive-date=21 March 2017}}</ref> | belanjawan = {{INRConvert|698.38|c|1}} <small>(FY2018-19)</small><ref>{{citation|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/finance/cbi-gets-nominal-hike-of-2-79-per-cent-in-budget/articleshow/62745615.cms|title=IPS officer Rishi Kumar Shukla appointed new CBI director|work=Times of India |date=2 February 2019}}</ref> | nama_ketua = [[Rishi Kumar Shukla]], IPS | jawatan_ketua = Ketua Pengarah | nama_ketua2 = | jawatan_ketua2 = | nama_ketua3 = | jawatan_ketua3 = | nama_ketua4 = | jawatan_ketua4 = | nama_ketua5 = | jawatan_ketua5 = | nama_ketua6 = | jawatan_ketua6 = | nama_ketua7 = | jawatan_ketua7 = | nama_ketua8 = | jawatan_ketua8 = | nama_ketua9 = | jawatan_ketua9 = | agensi_induk = Kementerian Tenaga Kerja, Ganjaran Awam dan Pencen | nota_kaki = }} '''Biro Penyiasatan''' '''Pusat''' ('''CBI'''; {{lang-en|Central Bureau of Investigation}}) ialah [[Institusi|agensi]] penyiasat utama [[India]].<ref name="cbi.nic.in">{{Cite web |url=http://www.cbi.gov.in/aboutus/cbiroles.php |title=salinan arkib |access-date=2020-01-01 |archive-date=2019-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817061947/http://www.cbi.gov.in/aboutus/cbiroles.php |url-status=dead }}</ref> Beroperasi di bawah bidang kuasa Kementerian Tenaga Kerja, Ganjaran Awam dan Pencen, CBI diketuai oleh Pengarah. Pada mulanya ditubuhkan untuk menyiasat rasuah dan rasuah kerajaan, pada tahun 1965 ia menerima bidang kuasa yang diperluas untuk menyiasat pelanggaran undang-undang pusat yang boleh dikuatkuasakan oleh Kerajaan India, jenayah terancang pelbagai, pelbagai agensi atau antarabangsa.<ref name="Brief-History2">{{Cite web|title=A Brief History of CBI|publisher=Central Bureau of Investigation, Government of India|url=http://www.cbi.gov.in/history.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818055846/http://www.cbi.gov.in/history.php|archive-date=18 August 2019|df=dmy}}</ref> Agensi ini telah diketahui menyiasat beberapa kes jenayah ekonomi, jenayah khas, kes rasuah dan lain-lain kes berprofil tinggi. CBI dikecualikan daripada peruntukan Akta Hak untuk Maklumat.<ref name="Central Information Commission slams CBI's proposed exemption from RTI">{{Cite news|url=http://www.ndtv.com/article/india/central-information-commission-slams-cbis-proposed-exemption-from-rti-116314|title=Central Information Commission slams CBI's proposed exemption from RTI|date=3 July 2011|access-date=2 June 2012}}</ref> CBI adalah titik hubungan tunggal yang secara rasmi ditetapkan oleh India untuk perhubungan dengan [[Interpol]].<ref name="cbipol1">https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/interpol-to-hold-general-assembly-in-india-in-2022/articleshow/71656300.cms, The Economic Times, 19 October 2019.</ref> Ibu pejabat CBI terletak di Kompleks CGO, berhampiran [[Stadium Jawaharlal Nehru, Delhi|Stadium Jawaharlal Nehru]] di [[New Delhi]]. Rishi Kumar Shukla ialah pengarah CBI kini. Penangkapan terbaru dibuat oleh CBI pada 21 Ogos 2019 kepada Bekas Menteri Kewangan dan Rumah P. Chidambaram yang dituduh oleh CBI & ED dalam INX Media Case.<ref>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/pm-led-panel-appoints-ips-officer-rishi-kumar-shukla-as-new-cbi-chief/articleshow/67807432.cms|title=Rishi Kumar Shukla appointed as New CBI Director|work=Times of India|date=2 February 2019}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{Tapak web rasmi}} [[Kategori:Kerajaan India]] si0iyoy1jbtdcg12vqe9maf2esxbg3u 0 997763 7004277 7003443 2026-11-12T09:20:32Z PSC2000 359232 7004277 wikitext text/x-wiki '''Global Station Sdn. Bhd.''' merupakan syarikat produksi drama, filem dan telefilem Malaysia, yang diasaskan oleh [[Zaiton Muhd Jiwa]] sejak tahun 2000. Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan drama untuk rangkaian televisyen seperti [[Radio Televisyen Malaysia]] ([[TV1]], [[TV2]] dan [[TV Okey]]), [[Media Prima Berhad]] ([[TV3]], [[NTV7]] dan [[TV9]]), [[Astro]] ([[Astro Ria]], [[Astro Prima]] dan [[Astro Oasis]]), dan beberapa aplikasi seperti [[Viu]], [[Tonton]] dan [[IQIYI]]. ==Sejarah== Global Station Sdn. Bhd. diasaskan pada 2000 oleh [[Zaitun Mohd Jiwa]] yang berkhidmat sebagai penerbit, selepas beliau meninggalkan [[Filem Negara Malaysia]]. Ia diiktiraf sebagai pemain utama dalam penerbitan dan pengedaran televisyen di Malaysia. Syarikat ini juga telah memulakan usaha perniagaan serantau dan antarabangsa sebagai organisasi yang pelbagai dan berdaya saing. Ini terutamanya termasuk penerbitan dan pengedaran rancangan TV berkualiti tinggi dan bahan siaran lain. ==Filem Terbitan== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2014 ! ''[[Manisnya Cinta Di Cappadoccia]]'' | [[Bernard Chauly]] | [[Nur Fazura]], [[Lisa Surihani]], [[Shaheizy Sam]], [[Josiah Hogan]], [[Faizal Hussein]], [[Eja]] | rowspan="2" |[[Astro Shaw]] | Dengan kerjasama ''[[Redfilms]]'' |- | 2015 ! ''[[Suamiku, Encik Perfect 10]]''<ref>{{cite web|url=http://www.bharian.com.my/node/28690|title=Lisa Surihani, Aaron Aziz kembali dengan Suamiku, Encik Perfect 10!|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=12 Januari 2015|access-date=9 Mac 2015}}</ref> | [[Feroz Kader]] | [[Aaron Aziz]], [[Lisa Surihani]] | |- | 2017 ! ''[[Kau Yang Satu]]'' | [[Osman Ali]] | [[Aaron Aziz]], [[Izara Aishah]], [[Hisyam Hamid]], [[Soo Wincci]] | [[Astro Shaw]] |Dengan kerjasama Nusana |- | 2021 ! ''[[Dekatnya Cinta]]'' | [[Feroz Kader]] | [[Aaron Aziz]], [[Nadiya Nisaa]], [[Farah Nabilah]] | [[Astro First]] | |- | 2024 ! ''[[Padu]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[Fify Azmi]], [[Jojo Goh]], [[Thanuja Ananthan]], [[Lim Mei Fen]], [[Melissa Campbell]] | rowspan="2"|[[Skop Production]] | |- | 2026 ! ''[[5 Bomoh]]'' | Syed Fariz | [[Aaron Aziz]], [[Scha Al-Yahya]], [[Ungku Hariz]], [[Tiara Suraya Rose]] |Dengan kerjasama [[Primeworks Studios]] |} ==Drama Terbitan== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2"|2005 ! ''Cinta Tsunami'' | rowspan="2"| [[Fauziah Ahmad Daud]] | [[Bront Palarae]], Ying Julatek, Ary Malik | [[TV3]] | |- ! ''[[Bukan Yang Pertama (Drama)|Bukan Yang Pertama]]'' | [[Elly Mazlein]], [[Haeriyanto Hassan]] | [[TV2]] | |- | 2006 ! ''[[Seputeh Qaseh Ramadan]]'' | [[Shahrulezad Mohameddin]] | [[Eja]], [[Arash Mohamad]], [[Ifa Raziah]], [[Fahrin Ahmad]], [[Maimon Mutalib]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | 2007 ! ''[[Spa Q]]'' | Zulkifli R. Shad | [[Norish Karman]], [[Azizah Mahzan]], [[Intan Azura]], [[Elly Mazlein]], [[Betty Banafe]], [[Nisha Dirr]] | |- | 2008 ! ''[[Spa Q 2]]'' | {{Plainlist| * [[Feroz Kader]] * [[Heykal Hanifah]] * Redza Fahmy }} | [[Norish Karman]], [[Azizah Mahzan]], [[Jasmin Hamid]], [[Fouziah Gous]], [[Zizie Ezette]] | |- | 2009 ! ''Cinta Gila'' | [[Amie Maziah]] | [[Rita Rudaini]], [[Aaron Aziz]], [[Aida Aris]], [[Zed Zaidi]] | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="5"|2010 ! ''Spa Qistina'' | Zulkifli R. Shad | [[Nanu Baharudin]], [[Azizah Mahzan]], [[Fasha Sandha]], [[Farahdhiya]], [[Tiz Zaqyah]] | [[Astro Box Office]] | |- ! ''[[Noktah Erna]]'' | [[Heykal Hanifah]] | [[Rita Rudaini]], [[Awal Ashaari]], [[Julia Ziegler]], [[Aqasha]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Ahmad Durrah]]'' | rowspan="2"|[[Raja Ahmad Alauddin|Allahyarham Raja Ahmad Alauddin]] | [[Rusdi Ramli]], [[Nabila Huda]], [[Eja]] | |- ! ''Roh Naterah'' | [[Nadia Mustafar]], [[Elfira Loy]], [[Wan Nor Azlin]], Ramli Salleh, [[Nisha Dirr]] | rowspan="3"|[[TV2]] | |- ! ''Jangan Bunuh Matahariku'' | | [[Rita Rudaini]], [[Fizz Fairuz]], Adzriefaiz Adzlan, Geofrey Willams, [[Ellyas Abdullah]], [[Almy Nadia]] | |- | rowspan="4"|2011 ! ''Jangan Bunuh Matahariku 2'' | | [[Rita Rudaini]], [[Aqasha]], [[Azlee Khairi]], Geofrey Williams, [[Siti Fazurina]] | |- ! ''[[Dia Bukan Maryam]]'' | [[Eirma Fatima]] | [[Eja]], [[Lisdawati]], [[Fahrin Ahmad]], [[Rusdi Ramli]] | [[TV9]] | |- ! ''Pengantin Untuk Dijual'' | rowspan="3"|[[Feroz Kader]] | [[Rita Rudaini]], [[Aqasha]], [[Fahrin Ahmad]] | [[Astro Box Office]] | |- ! ''[[Suria Di Cordoba]]'' | [[Sari Yanti]], [[Adi Putra]], [[Fahrin Ahmad]] | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="7"|2012 ! ''[[Pelangi Kasih]]'' | [[Beto Kusyairy]], [[Nabila Huda]], [[Puteri Sarah Liyana]], [[Johan As'ari]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- ! ''[[Gemersik Kalbu]]'' | [[Heykal Hanifah]] | [[Ayu Raudhah]], [[Aqasha]] | |- ! ''[[Dejavu di Kinabalu]]'' | [[Eirma Fatima]] | [[Tiz Zaqyah]], [[Aqasha]], [[Nazim Othman]], [[Aishah Ilias]] | |- ! ''[[Dan Bila Esok]]'' | rowspan="2"|[[Fairuz Loy]] | [[Rita Rudaini]], [[Zamarul Hisham]], [[Lia Natalia]] | |- ! ''[[Duri (drama)|Duri]]'' | [[Shera Aiyob]], [[Afiq Muiz]], [[Izzue Islam]], [[Marissa Yasmin]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''Berlari Ke Bintang'' | Keoi Hj Khalid | [[Ezzrin Loy]], Amirul Aiman Lasi, Haziq Aqmal Hazali, Alis Mariya Mohd Idris, Qharisma Hazali | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Adam & Hawa (drama)|Adam & Hawa]]'' | rowspan=2|[[Feroz Kader]] | [[Aaron Aziz]], [[Nadiya Nisaa]] | rowspan="2"|[[Astro Mustika HD]] | |- | rowspan="6"|2013 ! ''[[Sehangat Asmara (drama)|Sehangat Asmara]]'' | [[Adi Putra]], [[Rita Rudaini]], [[Shahz Jaszle]], [[Izreen Azminda]] | |- ! ''[[Ku Cinta Kau Seorang]]'' | Keoi Hj Khalid | [[Amyra Rosli]], [[Remy Ishak]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kalau Bukan Aku]]'' | rowspan="2"|[[Emi Suffian]] | [[Syatilla Melvin]], [[Erry Putra]] | |- ! ''[[Projek Memikat Suami]]'' | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Emma Maembong]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Hanya Dengan Bismillah]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin|Allahyarham Raja Ahmad Alauddin]] | [[Marissa Yasmin]], [[Afiq Muiz]], [[Sahronizam Noor]] | [[TV1]] | |- ! ''[[Dahlia (drama)|Dahlia]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Dira Abu Zahar]], [[Hans Isaac]], [[Raja Ilya]], [[Faizal Hussein]] | rowspan="2"|[[Astro Mustika HD]] | |- | rowspan="4"|2014 ! ''[[Kusinero Cinta]]'' | rowspan="2"|[[Feroz Kader]] | [[Jericho Rosales]], [[Aaron Aziz]], [[Tiz Zaqyah]] | |- ! ''[[Tentang Hati]]'' | [[Fasha Sandha]], [[Aaron Aziz]], [[Anzalna Nasir]], [[Rusdi Ramli]] | [[TV2]] | |- ! ''[[Suamiku Encik Sotong]]'' | MP Roslin | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Amyra Rosli]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Aku Isterinya]]'' | [[Fairuz Loy]] | [[Anzalna Nasir]], [[Izzue Islam]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="7"|2015 ! ''[[Mencintaimu (drama)|Mencintaimu]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin|Allahyarham Raja Ahmad Alauddin]] | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Zahirah MacWilson]], [[Niezam Zaidi]], Sarah Anne | |- ! ''Orang Gaji IQ'' | [[Amie Maziah]] | [[Anzalna Nasir]], [[Afiq Muiz]] | [[TV2]] | |- ! ''Dalam Iradatmu'' | rowspan="3"|Keoi Haji Khalid | [[Zahiril Adzim]], [[Shera Aiyob]] | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Ayuni Safira]]'' | [[Siti Saleha]], [[Aqasha]], [[Maria Farida]] | [[TV9]] | |- ! ''[[Cik Bunga dan Encik Sombong (drama)|Cik Bunga dan Encik Sombong]]'' | [[Amar Baharin]], [[Amyra Rosli]] | rowspan="2"|[[Astro Prima]] | |- ! ''[[Memori Cinta Suraya]]''<ref>Ramlah Zainal (2 Mac 2016). [https://www.hmetro.com.my/node/119546 Memori Cinta Suraya lakar sejarah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181221041332/https://www.hmetro.com.my/node/119546 |date=2018-12-21 }} ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 18 Februari 2016.</ref> | [[Feroz Kader]] | [[Anzalna Nasir]], [[Hisyam Hamid]] | |- ! ''Strawberi & Karipap'' (Musim 2) | [[Nizam Zakaria]] | [[Rykarl Iskandar]], [[Mia Sara Nasuha]], [[Nelydia Senrose]], [[Zizan Nin]], [[Uqasha Senrose]], Jelita Kaki, [[Fattah Amin]] | rowspan="2"|[[Astro Ceria]] | |- | rowspan="9"|2016 ! ''Strawberi & Karipap'' (Musim 3) | [[Feroz Kader]] | [[Rykarl Iskandar]], [[Mia Sara Nasuha]], [[Fouziah Gous]], [[Hisyam Hamid]], [[Nelydia Senrose]], [[Zizan Nin]] | |- ! ''[[Uda & Dara (drama)|Uda & Dara]]'' | {{Plainlist| * Ejump Zahir * [[Feroz Kader]] }} | [[Zul Ariffin]], [[Siti Saleha]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Tentang Hati 2]]'' | rowspan="2"|Mp Roslin | [[Fasha Sandha]], [[Aaron Aziz]], [[Sherry Ibrahim]], [[Rusdi Ramli]] | [[TV2]] | |- ! ''[[Abang Bomba I Love You]]'' | [[Hisyam Hamid]], [[Amira Othman]], [[Nadya Syahera]], [[Jaslin Puasa]] | rowspan="3"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Isteri Tuan Ihsan]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin|Allahyarham Raja Ahmad Alauddin]] | [[Aaron Aziz]], [[Amyra Rosli]], [[Ruzana Ibrahim]] | |- ! ''[[Aku Bukan Bimbo]]'' | rowspan="2"|[[Riza Baharudin]] | [[Shaheizy Sam]], [[Nadiya Nisaa]], [[Zahiril Adzim]] | |- ! ''[[Lara Aishah]]''<ref>Roslen Fadzil (28 Oktober 2016). [https://www.hmetro.com.my/node/177655 Global Station adaptasi drama popular Itali] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 26 Februari 2017.</ref> | [[Fasha Sandha]], [[Nazim Othman]], [[Dian P. Ramlee]], [[Jasmin Hamid]], [[Eizlan Yusof]] | rowspan="6"|[[Astro Prima]] | |- ! ''[[Cinta 11 Syarat]]'' | Keoi Hj. Khalid | [[Aqasha]], [[Bella Dally]] | |- ! ''[[Akadku Yang Terakhir]]'' | rowspan="2"|[[Harris Fadzillah]] | [[Amar Baharin]], [[Tiz Zaqyah]] | |- | rowspan="5"|2017 ! ''[[Papa Ricky]]'' | [[Fadlan Hazim]], [[Nur Qistina Raisah]], [[Farah Nabilah]], [[Siti Elizad]], [[Anne Abdullah]] | |- ! ''[[Arluna]]'' | [[Emi Suffian]] | [[Anzalna Nasir]], [[Saharul Ridzwan]], [[Adeline Tsen]] | |- ! ''[[Dendam Aurora]]'' | {{plainlist| * [[Feroz Kader]] * [[Riza Baharudin]] }} | [[Nabila Huda]], [[Ungku Ismail Aziz]], [[Anzalna Nasir]], [[Shah Iskandar]] | |- ! ''[[Black Belt Kaler Pink]]'' | [[Riza Baharudin]] | [[Farali Khan]], [[Aaron Aziz]], [[Kamal Adli]] | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Awak Suka Saya Tak]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin|Allahyarham Raja Ahmad Alauddin]] | [[Emma Maembong]], [[Alvin Chong]] | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | rowspan="7"|2018 ! ''[[Mr. Grey]]'' | [[Riza Baharudin]] | [[Fendy Bakry]], [[Eyra Hazali]], [[Gambit Saifullah]], [[Shah Iskandar]] | |- ! ''[[Cinta Tiada Ganti]]''<ref>(12 Julai 2018). [https://www.hmetro.com.my/rap/2018/07/357393/cubaan-cetus-fenomena Cubaan cetus fenomena] ''[[Harian Metro]]''. Diperoleh pada 27 Julai 2018.</ref> | [[Feroz Kader]] | [[Aedy Ashraf]], [[Nelydia Senrose]], [[Hafidz Roshdi]], [[Atikah Suhaime]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Matahari Cerah Lagi]]'' | Azri Izhar | [[Nabila Razali]], [[Fadlan Hazim]] | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Mr. London Ms. Langkawi]]'' | rowspan="2"|[[Nizam Zakaria]] | [[Zul Ariffin]], [[Izara Aishah]], [[Amar Baharin]], [[Zahirah MacWilson]] | [[Astro Warna]] | |- ! ''Awak Suka Saya Tak Raya'' | [[Alvin Chong]], [[Emma Maembong]] | rowspan="3"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Alamatnya Cinta]]'' | {{ubl|[[Bernard Chauly]]|Farid Ramlee|[[Feroz Kader]]}} | [[Hisyam Hamid]], [[Hannah Delisha]] | |- ! ''[[Kan Kukejar Cinta Kamu]]'' | rowspan="2"|[[Yusry Abdul Halim]] | [[Fendy Bakry]], [[Amyra Rosli]] | |- | rowspan="4"|2019 ! ''Imaan'' | [[Nora Danish]], [[Remy Ishak]] | [[Astro Oasis]] | |- ! ''[[Aku Yang Kau Tinggalkan]]'' | Azri Izhar | [[Siti Elizad]], [[Ungku Ismail Aziz]] | [[TV1]] | |- ! ''[[Kerana Dia Manusia Biasa]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Shukri Yahaya]], [[Emma Maembong]] | [[TV3]] | |- ! ''[[Cemburu Seorang Perempuan]]'' | [[Eyra Rahman]] | [[Amar Baharin]], [[Amyra Rosli]], [[Emma Maembong]] | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4"|2020 ! ''[[Dua Takdir Cinta]]'' | {{Plainlist| * [[Riza Baharudin]] * Azri Izhar }} | [[Fasha Sandha]], [[Azar Azmi]], [[Faizal Hussein]], [[Zamarul Hisham]], [[Fendy Bakry]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Bukan Kahwin Paksa]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Kamal Adli]], [[Hannah Delisha]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Sang Pewaris]]'' | [[Eyra Rahman]] | [[Ben Amir]], [[Amyra Rosli]] | |- ! ''[[Biar Mereka Cemburu]]'' | MP Roslin Mohd. Sharif | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Nabila Razali]] | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4"|2021 ! ''[[Hati Yang Dikhianati]]''<ref>"[https://www.kosmo.com.my/2022/03/15/hati-yang-dikhianati-pecah-rekod/ Hati Yang Dikhianati pecah rekod]." [[Kosmo!|Kosmo Harian]]. Dicapai 15 Mac 2022.</ref> | {{Plainlist| * [[Riza Baharudin]] * [[Bade Hj. Azmi]] * [[Khalid Nadzri]] * MP Roslin Mohd. Sharif }} | [[Amar Baharin]], [[Isyariana Che Azmi|Isyariana]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Ahli Bapak Bapak Club]]'' | [[Tam Suhaimi]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Luqman Hafidz]], Steve Yap | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Ayat-Ayat Halal]]'' | MP Roslin Mohd. Sharif | [[Nadiya Nisaa]], [[Amar Baharin]] | [[TV2]] | |- ! ''[[Suara Hati (drama)|Suara Hati]]'' | [[Emi Suffian]] | [[Syafiq Kyle]], [[Hanna Aqeela]] | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="8"|2022 ! ''[[Suamiku Lelaki Pendosa]]'' | [[Eyra Rahman]] | [[Aaron Aziz]], [[Sophia Albarakbah]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Bila Hati Memilih Dia]]'' | [[Bahri Uma Bajuri]] | [[Aedy Ashraf]], [[Eyka Farhana]] | |- ! ''[[Ulya & Dini]]'' | [[Tam Suhaimi]] | [[Hun Haqeem]], [[Shaza Bae]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''Jiwa Wanita'' | [[Eyra Rahman]] | [[Ryzal Jaafar]], [[Zeera Azizi]], [[Zarina Zainuddin]], [[Sherry Ibrahim]], Farez Ridzwan, [[Sharifah Shahora]], [[Sophia Liana]], [[Sabrina Ali]], [[Shakilla Khoriri]], [[Amar Asyraf]] | [[TV9]] | |- ! ''[[Aku Pilih Bahagia]]'' | [[Bade Hj. Azmi]] | [[Emma Maembong]], [[Alvin Chong]], [[Fizz Fairuz]], [[Bella Dally]] | [[TV1]] | |- ! ''[[Bisik Bisik Gelora|Bisik - Bisik Gelora]]'' | [[Riza Baharudin]] | [[Redza Rosli]], [[Raysha Rizrose]], [[Gambit Saifullah]], [[Afifah Nasir]] | [[TV3]] | |- ! ''[[Terima Kasih Cinta]]'' | rowspan=2|Azri Izhar | [[Anna Jobling]], [[Amar Baharin]], [[Rita Nadira]] | rowspan="4"|[[TV3]] |- ! ''[[Kerana Cinta Itu Ada]]'' | [[Nabila Razali]], [[Aedy Ashraf]], [[Puteri Khareeza]], [[Alvin Chong]] |- | rowspan="3"|2023 ! ''[[Bukan Puteri Lindungan Bulan]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Janna Nick]], [[Hisyam Hamid]], [[Amar Baharin]], [[Niena Baharun]], [[Afifah Nasir]] |- ! ''[[Luruhnya Bunga Cinta]]'' | [[Riza Baharudin]] | [[Redza Rosli]], [[Tracie Sinidol]], [[Nabila Razali]], [[Aniq Durar]], Bella Hanna, Auni Yusri |- ! ''[[Syurga Itu Bukan Mudah]]'' | [[Eyra Rahman]] | [[Amir Ahnaf]], [[Anna Jobling]], [[Alya Iman]], [[Fadhli Masoot]], [[Dynas Mokhtar]] | [[Astro Ria]] |- | rowspan="5"|2024 ! ''[[Iskandar Chempaka]]'' | Azri Izhar | [[Muaz Zabir]], [[Harissa Adlynn]], [[Nabil Aqil]], [[Chacha Maembong]], [[Alvin Chong]], [[Raja Azura]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Aku Bukan Ustazah]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Erysha Emyra]], [[MK K-Clique]], [[Zahiril Adzim]] | |- ! ''[[Dan Mimpi Pun Berguguran]]'' | [[Bade Hj. Azmi]] | [[Daniella Sya]], [[Nazim Othman]], [[Muaz Zabir]] | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Andai Tiada Dia]]'' | rowspan="2"|[[Riza Baharudin]] | [[Ummi Nazeera]], [[Hisyam Hamid]], [[Mimi Lana]], [[Alicia Amin]], [[Zahiril Adzim]] | |- ! ''[[Luruhnya Bunga Cinta (musim 2)|Luruhnya Bunga Cinta 2]]'' | [[Redza Rosli]], [[Tracie Sinidol]], [[Nabila Razali]], [[Aniq Durar]], Bella Hanna, Auni Yusri | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2025 ! ''[[Aku Bukan Ustazah (musim 2)|Aku Bukan Ustazah 2]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Erysha Emyra]], [[MK K-Clique]], [[Zahiril Adzim]], [[Nabil Aqil]] | |- ! ''[[Si Bakhil Dengan Bunganya]]'' | Hadith Omar | [[Yusuf Bahrin]], [[Alya Iman]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Jika Itu Salahku]]'' | [[Riza Baharudin]] | [[Sophia Albarakbah]], [[Alvin Chong]] | [[TV3]] | |- | rowspan="3"|2026 ! ''[[Pak Su Ammara]]'' | Azri Izhar | [[Ummi Nazeera]], [[Que Haidar]], [[Syazwan Zulkifly]], Zaleha Iman Zainal | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Susuk Rupawan]]'' | [[Amor Rizan]] | [[Cahaya Nilam]], [[Adam Lee]], Darien Aeldra | [[TV3]] | |- ! ''Simpan Saja Suamimu Itu'' | [[Feroz Kader]] | [[Amir Ahnaf]], [[Daiyan Trisha]], [[Adam Malek]], [[Harissa Adlynn]], [[Alvin Chong]] | [[Astro Ria]] | |} ==Drama Web Terbitan== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Aplikasi ! Catatan |- | 2014 ! ''Hanya Satu'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | [[Kilafairy]], Syarif Sleeq | [[Tonton]] | |- | 2021 ! ''[[Shah Alam 40000]]'' | {{Plainlist| * Reen Emran * MP Roslin * [[Nizam Zakaria]] * [[Bahri Uma Bajuri]] * [[Isma Yusoof]] }} | [[Umie Aida]], [[Rita Rudaini]], [[Anna Jobling]] | [[IQIYI]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Alter-Naratif]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[Nabila Huda]], [[Liyana Jasmay]], [[Neera Azizi]], [[Gambit Saifullah]], [[Rahim Omar]] | rowspan="5"|[[Viu]] | |- ! ''[[I Love You, Stupid]]'' | [[Eyra Rahman]] | [[MK K-Clique]], [[Ezzanie Jasny]] | |- | rowspan="5"|2024 ! ''[[Jendela Hati]]'' | MP Roslin | [[Anna Jobling]], [[MK K-Clique]], [[Hanna Aqeela]] | |- ! ''[[Anggun Mikayla]]'' | [[Eyra Rahman]] | [[Alya Iman]], [[Nabil Aqil]] | |- ! ''[[Bawah Payung Awan]]'' | Azri Izhar | [[Nabila Razali]], [[Ben Amir]], [[Nelissa Nizam]] | |- ! ''[[Salju Rindu Di Bumi Auckland]]'' | [[Riza Baharudin]] | [[Keith Foo]], [[Riena Diana]], [[Nabil Aqil]], [[Emelda Rosemila]], [[Husna Mustaffa]] | [[Tonton]] | |- ! ''[[Di Hatiku Ada Kamu]]'' | Azri Izhar | [[Redza Rosli]], [[Hannah Delisha]] | rowspan="9"|[[Viu]] | |- | rowspan="6"|2025 ! ''[[Pabila Dia Tersenyum]]'' | [[Feroz Kader]] | [[Amir Ahnaf]], [[Alya Iman]], [[Adam Lee]] | |- ! ''[[Lambaian Huda]]'' | Azri Izhar | [[Hisyam Hamid]], [[Siti Hariesa]], [[Elvina Chua]] | |- ! ''[[Mitos Cinta Akira]]'' | [[Nizam Zakaria]] | [[Arabella Ellen]], [[Muaz Zabir]], [[Areef Amran]] | |- ! ''[[Seadanya Kita]]'' | [[Feroz Kader]] | [[Mierul Aiman]], [[Emma Maembong]] | |- ! ''[[Satu, Dua...Dia?]]'' | [[Yusry Abdul Halim]] | [[Erysha Emyra]], [[Ariel Fesol]], [[Rizal Rasid]], Afiq Hamidon, [[Zarif Ghazzi]] | |- ! ''[[Saat Aku Tahu]]'' | rowspan=3|[[Riza Baharudin]] | [[Anna Jobling]], [[Hisyam Hamid]], [[Ummi Nazeera]] | |- | rowspan="9"|2026 ! ''[[Sesaat Lebih]]'' | [[Nabila Razali]], [[Alvin Chong]], [[Haziq Hussni]] | |- ! ''[[Aku Pilih Pelangi]]'' | [[Zahiril Adzim]], [[Mira Filzah]], [[Noki K-Clique]] | |- ! ''[[Neraka Yang Terhijab]]'' | Azri Izhar | [[Ezzanie Jasny]], [[Lorenzo Irmann]], [[Arfie Shah]] | [[Tonton]] | |- ! ''[[Bidadari Tanpa Syurga]]'' | [[Jamal Khan]] | [[Aaron Aziz]], [[Nadiya Nisaa]], [[Syad Mutalib]] | rowspan="4"|[[Viu]] | |- ! ''[[Cinta Dalam Sekam]]'' | rowspan=2|[[Feroz Kader]] | [[Amir Ahnaf]], [[Siti Khadijah Halim]], [[Haidar Hasanudin]], [[Yuna Rahim]] | |- ! ''[[Cela]]'' | [[Nabila Huda]], [[Hun Haqeem]], [[Zarif Ghazzi]], [[Eizlan Yusof]], [[Lisdawati]] | |- ! ''[[Bayangan Dendam]]'' | [[Helmi Yusof]] | [[Nadhir Nasar]], [[Erysha Emyra]], [[Sophia Albarakbah]] | |- ! ''[[Dua Nyawa]]'' | [[Riza Baharudin]] | [[Puteri Balqis]], [[Jazmy Juma]], [[Zarif Ghazzi]] | [[IQIYI]] | |- ! ''[[Wali Dalam Tangisan]]'' | {{ubl|[[Riza Baharudin]]|[[Jamal Khan]]}} | [[Jazmy Juma]], [[Ezzanie Jasny]], [[Haidar Hasanudin]] | [[Viu]] | |- |} ==Telefilem Terbitan== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV |- | 2006 ! ''Mencari Abdullah'' | [[Shahrulezad Mohameddin]] | [[Eman Manan]], [[Rozie Rashid]] | [[TV3]] | |- | 2009 ! ''Serpihan Laungan Takbir'' | rowspan="2"|[[Erma Fatima]] | [[Umie Aida]], [[Betty Banafe]], [[Ridzuan Hashim]], [[Norman Hakim]], [[Nabila Huda]] | [[TV2]] | |- | rowspan="2"|2010 ! ''Emily'' | [[Nabila Huda]], [[Adi Putra]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Di Mana Isteriku'' | [[Shahrulezad Mohameddin]] | [[Eizlan Yusof]], [[Ellie Suriaty]], [[Zila Bakarin]] | |- | rowspan="3"|2011 ! ''Memoir Seorang Lelaki'' | [[Feroz Kader]] | [[Iqram Dinzly]], [[Noorkhiriah]], [[Yatt Hamzah]] | |- ! ''Kenapa Aku Mencuri?'' | [[Zul Huzaimy]] | [[Eman Manan]], [[Faizal Hussein]], [[Zul Huzaimy]], [[Aznah Hamid]], [[Joey Daud]], [[Sabri Yunus]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''Pencari Jalan Lurus'' | Ismail Yaacob | [[Beto Kusyairy]], [[Tiz Zaqyah]] | [[TV Alhijrah]] | |- | rowspan="4"|2012 ! ''Lorong Cahaya'' | [[Amie Maziah]] | [[Shah Iskandar]], [[Aidil Aziz]], [[Fathil Dani]], [[Miera Leyana]] | [[TV3]] | |- ! ''Jauh'' | [[Bade Hj. Azmi]] | [[Adi Putra]], [[Fouziah Gous]], [[Anzalna Nasir]] | [[Astro Mustika HD]] | |- ! ''Kau Untukku'' | rowspan="2"|[[James Lee]] | [[Remy Ishak]], [[Dira Abu Zahar]] | [[Astro Box Office]] | |- ! ''Biarlah Rahsia'' | [[Zahiril Adzim]], [[Tiz Zaqyah]], [[Elfaeza Ul Haq]], [[Norish Karman]], [[Zaidi Omar]] | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''Anugerah Dendam Yang Terindah'' | [[Feroz Kader]] | [[Aaron Aziz]], [[Nadiya Nisaa]] | [[Astro First]] | |- ! ''Bayangan Rindu'' | [[Eirma Fatima]] | [[Beto Kusyairy]], [[Nad Zainal]], [[Zahiril Adzim]] | [[Astro Box Office]] | Mempunyai bahagian 1 dan 2 |- | rowspan="2"|2014 ! ''Cupcake Mama'' | Haris Kadir | [[Nadiya Nisaa]], [[Tomok]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''Aku Mahu Superbibik'' | rowspan="2"|[[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | [[Maria Farida]], [[Wan Sharmila]], [[Vicha Saywho]] | rowspan="3"|[[Astro Ceria]] | |- | rowspan="6"|2015 ! ''Cucuku Ustaz'' | Danish Zakwan, [[Jalaluddin Hassan]], [[Mawar Rashid]], [[Fimie Don]], Sharifah Nadia, [[Azhar Sulaiman]] | |- ! ''Strawberry Karipap Hello Gold Coast'' | [[Nizam Zakaria]] | [[Rykarl Iskandar]], [[Mia Sara Nasuha]], [[Nelydia Senrose]], [[Zizan Nin]], [[Zizan Razak]] | |- ! ''Stailista Cinta'' | [[Feroz Kader]] | [[Syazwan Zulkifly]], [[Nadiya Nisaa]], [[Anzalna Nasir]], [[Talha Harith]] | [[TV2]] | |- ! ''Isteriku Bukan Tukang Masak'' | [[Riza Baharudin]] | [[Ajak Shiro]], [[Zara Zya]], [[Ungku Ismail Aziz]], [[Wan Sharmila]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''Tak Nak Balik Raya'' | [[James Lee]] | [[Siti Saleha]], [[Aaron Aziz]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''Hidupku Solatku Matiku'' | rowspan="2"|[[Raja Ahmad Alauddin|Allahyarham Raja Ahmad Alauddin]] | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Fasha Sandha]] | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="6"|2016 ! ''Suamiku Bukan Tukang Masak'' | [[Ajak Shiro]], [[Izreen Azminda]], [[Syafiq Kyle]], [[Tunku Hanis]] | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- ! ''Crush Next Door'' | [[Amie Maziah]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Nelydia Senrose]] | |- ! ''Akadku Yang Terakhir Syawal'' | [[Harris Fadzillah]] | [[Amar Baharin]], [[Tiz Zaqyah]] | rowspan="3"|[[Astro Prima]] | |- ! ''Cinta 11 Syarat Raya'' | rowspan="2"|Keoi Hj. Khalid | [[Aqasha]], [[Bella Dally]] | |- ! ''Cik Bunga dan Encik Sombong Raya'' | [[Amar Baharin]], [[Amyra Rosli]] | |- ! ''Tumbangkan Masjid Al-Ansar'' | [[Feroz Kader]] | [[Beto Kusyairy]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Farah Nabilah]] | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="4"|2017 ! ''Kamal Kamelia'' | [[Amie Maziah]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Zara Zya]] | [[TV2]] | |- ! ''Famili Tuan Ihsan'' | [[Raja Ahmad Alauddin|Allahyarham Raja Ahmad Alauddin]] | [[Aaron Aziz]], [[Amyra Rosli]] | rowspan="4"|[[Astro Ria]] | |- ! ''Abang Bomba I Love You Raya'' | MP Roslin Mohd. Sharif | [[Hisyam Hamid]], [[Amira Othman]], [[Nadya Syahera]], [[Jaslin Puasa]] | |- ! ''Surat Untuk Bakal Isteriku'' | rowspan="3"|[[Riza Baharudin]] | [[Sari Yanti]], [[Shukri Yahaya]] | |- | rowspan="3"|2018 ! ''Renyai Takbir Raya'' | [[Aaron Aziz]], [[Sharifah Sakinah]], [[Anzalna Nasir]] | |- ! ''Cinta Untukku'' | [[Aedy Ashraf]], [[Elfira Loy]], [[Husna Mustaffa]], [[Mia Nasir]] | [[TV Okey]] | |- ! ''Jodoh Hak Milik Allah'' | [[Feroz Kader]] | [[Aaron Aziz]], [[Amyra Rosli]], [[Hisyam Hamid]] | [[Astro First]] | |- | 2019 ! ''Kan Kukejar Cinta Kamu Raya'' | [[Yusry Abdul Halim]] | [[Fendy Bakry]], [[Amyra Rosli]] | [[Astro Ria]] | |- | 2022 ! ''Dania'' | [[Eyra Rahman]] | [[Puteri Balqis]], [[Aedy Ashraf]], [[Fezrul Khan]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | 2023 ! ''Bisik - Bisik Gelora Raya'' | [[Riza Baharudin]] | [[Redza Rosli]], [[Raysha Rizrose]] | |- | 2024 ! ''Overnight Wali'' | [[Bade Hj. Azmi]] | [[Aaron Aziz]], [[Meerqeen]], [[Arabella Ellen]] | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | 2025 ! ''[[Andai Tiada Dia Raya]]'' | [[Riza Baharudin]] | [[Ummi Nazeera]], [[Hisyam Hamid]], [[Zahiril Adzim]] | |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Facebook|GlobalStation}} * {{Twitter|GlobalStation}} [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2000]] 0l7hf6xrpks4my87vv5o2budispah4m 0 998322 7003920 6899996 2026-11-11T14:17:05Z Afdhal Sy 360923 /* Single */ 7003920 wikitext text/x-wiki {{BLP unsourced|date=Jun 2026}} {{Infobox penyanyi indonesia |name = Ratu Sikumbang |image = |image size = |caption = |Background = solo_singer |birthname = Ratu Prillia Menez |birthdate = {{birth date and age|1994|04|2}} |birthplace = {{flagicon|Indonesia}} [[Kota Serang]], [[Banten]], [[Indonesia]] |othername = Ratu Sikumbang |deathdate = |deathplace = |genre = [[Pop]], [[Pop Melayu]], [[Pop Minang]], [[Dangdut]], [[Rock]], [[Slow Rock]] |religion = [[Islam]] |yearsactive = [[2009]]-kini |etnic = [[Minangkabau]] dan [[Orang Melayu|Melayu]] |instrument = [[vokal]] |occupation = [[penyanyi]], [[pelakon]], selebriti |label = DK Entertainment (2009-2011)<br/>[[Elta Record]] (2011-kini)<br/>Agri'e Production (2011-2016)<br/>Planet Record (2012-2015)<br/>DIVA Production (2013-2015) |spouse = Rahmat Hidayat (2021–2024) |partner = |children = |parents = Zas Yanessos (ayah) <br/> Resmember (ibu) |influences = |influenced = |website = }} '''Ratu Prillia Menez, S.H.''' atau lebih dikenali sebagai '''Ratu Sikumbang''' atau '''Ratu Menez''' (kadang disebut sebagai '''Barbie Queen'''; {{lang-ms|'''Ratu Sikumbang'''}}; [[Abjad Jawi|Jawi]]: راتو سيكومباڠ; {{lahirmati|[[Kota Serang]], [[Banten]]|2|04|1994}}) ialah seorang [[penyanyi]] dan [[pelakon]] [[Indonesia]] yang berketurunan [[Minangkabau]] dan [[Melayu]]. == Diskografi == ===== Album ===== * <nowiki>''Balam Tigo Gayo''</nowiki> (2009) * <nowiki>''Jaso Mandeh''</nowiki> (2010) * <nowiki>''Kelok 9''</nowiki> (2011) * <nowiki>''Talambek Pulang''</nowiki> (2011) * <nowiki>''Di Mimpi Datang Juo''</nowiki> (2012) * <nowiki>''Teluk Bayur''</nowiki> (2012) * <nowiki>''Pulanglah Yuang''</nowiki> (2012) * <nowiki>''Hiduik di Rantau Subarang''</nowiki> (2012) * <nowiki>''Di Hati Mati, Di Mato Buto''</nowiki> (2013) * <nowiki>''Rindu di Hati''</nowiki> (2013) * <nowiki>''Aduh Rindu''</nowiki> (2013) * <nowiki>''Kaba dari Rantau''</nowiki> (2013) * <nowiki>''Ampun Mandeh''</nowiki> (2014) * <nowiki>''Mananti Cinto''</nowiki> (2015) * <nowiki>''Andam Oi''</nowiki> (2015) * <nowiki>''Cangguang''</nowiki> (2015) * <nowiki>''Matohari Pagi di Ranah Minang''</nowiki> (2015) * <nowiki>''Bia Pusaro di Rantau''</nowiki> (2015) * <nowiki>''Bia Tuo Jo Mudo''</nowiki> (2016) * <nowiki>''Manjalang Denai''</nowiki> (2016) * <nowiki>''Pergi untuk Kembali (Golden Memories)''</nowiki> (2017) * <nowiki>''Cincin Bapulangkan''</nowiki> (2018) * <nowiki>''Kutang Barendo (Remix Hits)''</nowiki> (2019) ===== Single ===== * "Om Pim Pa" (2021) * "Seso Malam Langang" (2021) * "Janji Nan Badutoi" (2021) * "Rambang Mato" (2021) * "Jarak Pambateh Cinto" (2021) * "Ibo-Ibo Hati Den Mandeh" (2022) * "Mambuang Raso Cinto" (2023) * "Salamaik Rayo" (2023) * "Marantau Cino" (2023) * "Taraok Tapian Baro" (2023) * "Baa Kaba" (2023) * "Rambuik Karibo" (2023) * "Dayuang Palinggam" (2023) * "Sopir Batak" (2023) * "Andam Sarasah" (2024) * "Cinto Bakasan (2024) * "Padiah Diseso Bayang" (2024) * "Galau Hati Nan Luko" (2024) * "Bungo Cinto Dihati Putiah" (2024) * "Indak Batamu Ujuangnyo" (2024) * "Taganggam Bayang Bayang" (2024) * "Tutuik Talingo Piciangkan Mato" (2024) * "Ratok Si Kamba" (2025) * "Minangkabau Barayo" (2025) * "Dek Tido Urang Sisiahkan" (2025) * "Takuik Hari Malam" (2025) * "20 September" (2025) * "Sasa Kabakeh Diri" (2025) * "Di Ujuang Rantiang Nan Ratak" (2025) * "Jan Lamo Bana" (2025) * "Raso Ditapi Cawan " (2025) * "Hilang Tautan Cinto" (2025) * "Apo Kurangnyo Denai" (2026) * "Sasa Di Ujuang Cinto" (2026) * "Siriah Karakok" (2026) * "Tambah Pitih Balanjo" (2026) * "Padiah Ditikam Duto" (2026) ==Filemografi== * ''Dear Nathan: Hello Salma'' (2018) * ''Roh Mati Paksa, Cinta Berujung Maut'' (2020) * ''Begadang Rendang'' (-) ==Anugerah dan pencalonan== * Anugerah Musik Minang 2016 * Malam Apresiasi Tokoh Inspirasi Minang 2017 ==Filem Minangkabau== * ''Kayuah Pandayuang'' (2015) * ''Hiduik Panuah Ujian'' (2015) * ''Matohari Pagi Di Ranah Minang'' (2015) * ''Ulah Manonton Tipi'' (2015) ==Single Hits Indonesia== * I Love You | Ratu Production | 2014 * Hey Baby | Ratu Production | 2017 * Kepo | Ratu Production | 2018 * Kubuat Kau Bahagia | Ratu Production | 2019 * Coba Jadi Aku | Mans Entertainment | 2020 * Hati Yang Salah | Wahana Production | 2023 * FWB (Friend With Benefit) | Wahana Production | 2023 * Aku Tak Biasa | Wahana Production | 2023 * Aku Ikhlas | Ratu Production & Premi Musik Era | 2023 * Air Mata Terurai | Ratu Production & Premi Musik Era | 2024 * Perhentian Terbaik | Ratu Production | 2024 * Terbiasa | Ratu Production | 2026 ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Twitter|QueenofBeee}} * {{Instagram|barbiequeen94}} * {{Facebook|ratusikumbangreal}} {{Tunas-pelakon-Indonesia}} {{tunas-penyanyi}} {{DEFAULTSORT:Sikumbang, Ratu}} [[Kategori:Pelakon wanita Indonesia]] [[Kategori:Pelakon Indonesia]] [[Kategori:Penyanyi wanita Indonesia]] [[Kategori:Penyanyi Indonesia]] [[Kategori:Orang Indonesia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang Indonesia berketurunan Minangkabau]] 5e6lebojxxkie462jahnee3c4lag6lp 0 1001249 7004350 5609513 2026-11-12T10:16:39Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004350 wikitext text/x-wiki [[Fail:Japanese_Minie_rifle(Mirror).jpg|thumb|Sepucuk senapang Minié digunakan semasa [[Perang Boshin]] pada abad ke-17|352x352px]] '''Senapang''' ({{small|disebut}} [sĕ.na.pang]) ialah sejenis [[senjata api]] terdiri daripada suatu laras panjang – lebih besar dan panjang daripada [[pistol]] dan lebih kecil serta pendek daripada [[meriam]] – yang diisi dengan [[peluru]].<ref name="KamusDewan">{{Cite book|url=http://prpm.dbp.gov.my/cari1?keyword=senapang|title='senapang'|last=|first=|work=[[Kamus Dewan]]|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka Malaysia|year=|isbn=|edition=keempat|location=Kuala Lumpur|pages=|access-date=28 Mac 2020|via=Pusat Rujukan Persuratan Melayu}}</ref> Perkataan ini meminjam dari {{lang-nl|[[:nl:Snaphaan_(wapen)|snappaan]]}}<ref name="EtymoBank">{{Cite dictionary|title=snaphaan|date=2009|encyclopedia=Etymologisch Woordenboek van het Nederlands|location=Amsterdam|editor-last=M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim & N. van der Sijs|url=https://etymologiebank.nl/trefwoord/snaphaan|via=EtymologieBank|quote=...voor de secundaire betekenis ‘geweer’ moet gedacht orden aan het ‘snappen’ van de haan op de vuursteen.}}</ref> iaitu sejenis senjata api mudah alih berlaras panjang dan [[Kancing batu api|berkancing batu api]] yang agak berbeza daripada apa yang biasa diketahui masyarakat setempat pada ketika itu;<ref>{{Cite journal|last=Mohd Dasuki Wan Hasbullah|last2=Othman Mohd Yatim|year=2013|title=Teknologi Istinggar: Beberapa Ciri Fizikal dalam Aplikasi Teknikalnya|url=http://wwww.ukm.my/jatma/wp-content/uploads/makalah/IMAN_13_Sept_2013_-_05.pdf|journal=IMAN: International Journal of the Malay World and Civilisation|publisher=Universiti Kebangsaan Malaysia|volume=1|issue=3|pages=51-59}}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite book|title=A Descriptive Dictionary of the Indian Islands and Adjacent Countries|last=Crawfurd|first=John|date=1856|publisher=Bradbury and Evans|isbn=|location=|pages=|url-status=live}}</ref> ia datang dari cara senjata ini digunakan dengan menarik (''snappen'') bahagian kancing jenis sebegitu (''haan'').<ref name="EtymoBank"/> ==Kegunaan== Ia lazim digunakan sebagai alat mempertahankan diri atau mengawal keadaan (seperti menyuraikan [[rusuhan]] atau [[tunjuk perasaan]]) baik secara persendirian mahupun dalam kalangan [[pengawal keselamatan]] dan [[askar]]; senapang-senapang ini diisi [[peluru getah]] mengurangkan risiko kecederaan awam. Alat ini juga cocok untuk [[Pemburuan|memburu]] lagi-lagi di kawasan kurang berpenghuni. ==Lihat juga== *[[Bedil]] *[[Pistol]] *[[Senapang patah]] *[[Senapang lantak]] == Rujukan == {{reflist|2}} [[Kategori: Senjata api]] [[Kategori: Senapang]] qbgw4kxvfmjicanf4o2m9cveputbxk3 0 1001278 7004352 5037327 2026-11-12T10:17:37Z Gzyeah 37388 ini tak perlu / bukan unik di warisan melayu / [[WP:JWI]] 7004352 wikitext text/x-wiki {{MABBIM}} [[Fail:Shotgun.jpg|thumb|225px|Askar-askar [[Amerika Syarikat]] dalam latihan yang dilengkapi senapang patah.]] [[Fail:Fiocchi rubber buckshot.jpg|225px|thumb]] '''Senapang patah''' ({{lang-en|shotgun}}) ialah [[senjata api]] yang biasanya dirancang untuk ditembakkan dari bahu, yang menggunakan tenaga dari sebuah [[selongsong]] berbentuk [[silinder]] dan menembakkan sejumlah [[patah]] bulat kecil / [[gotri]] (bola timah kecil), atau sebuah [[projektil]] gotri padat. Senapang patah dapat ditemui dalam pelbagai ukuran, bermula daripada diameter lubang laras 5.5 [[mm]] (0.22 [[inci]]) sehingga 5 [[cm]] (2 inci), dan dalam pelbagai mekanisme operasi senjata api, termasuk ''[[breechloading]]'' (pengisian peluru secara sungsang / dari belakang), [[laras-tunggal]], [[laras-ganda]] atau [[senjata kombinasi]], [[Senapang patah aksi-pompa|aksi-pompa]], [[aksi-baut]], [[aksi-tuas]], [[Senapang patah semi-automatik|semi-automatik]], malahan varian automatik penuh. Sebuah senapang patah umumnya merupakan senjata api ''[[smoothbore]]'' (lubang laras halus), yang bermaksud bahawa bagagian dalam laras tidak mengalami proses ''[[rifling]]'' (pengaluran [[spiral]] di dalam lubang laras). Contoh senjata api lubang halus versi sebelumnya adalah senapan [[musket]] yang digunakan secara meluas oleh para tentara perang dalam [[abad ke-18]]. Nenek moyang senapang ini, [[pemuras]], yang diisi dari depan dengan serbuk [[mesiu]] dan peluru gotri, juga digunakan dalam pelbagai peranan serupa, mulai dari [[pertahanan diri]] sehingga [[pengendalian huru-hara]]. Senapang ini sering digunakan oleh pasukan [[pasukan berkuda]] kerana panjangnya yang umumnya lebih pendek dan kemudahan penggunaan, dan oleh [[pemandu]] [[kereta kuda]] kerana daya tembaknya yang besar. Namun pada [[abad ke-19]], sebahagian besar senjata-senjata ini digantikan di medan [[perang]] dengan senjata api jenis ''[[breechloading]]'' (pengisian sungsang), yang lebih tepat untuk sasaran jauh. Senapang patah ditemui kembali nilai ketenteraannya dalam [[Perang Dunia I]], ketika [[Pasukan Penjelajahan Amerika]] yang dihantar ke [[Eropah]] menggunakan senapang patah [[aksi-pompa]] [[12-tolok]] dalam [[Peperangan Parit]] yang merupakan pertempuran jarak dekat dengan efek yang memuaskan. Sejak itu, senapang patah telah diaplikasikan dalam plbagai peranan seperti keamanan [[awam]], [[undang-undang]], dan [[ketenteraan]]. [[Fail:Shotgun in training US military.jpg|thumb|225px|[[Kor Marin Amerika Syarikat]] menembakkan senapang patah [[Benelli M4]] ketika latihan di Arta, [[Djibouti]], 23 Disember 2006.]] [[Fail:Shotgun-shot-sequence-1g.jpg|thumb|300px]] Gotri-gotri kecil yang ditembakkan dari senapang patah bergerak meluas setelah meninggalkan moncong laras, dan kekuatan dari ledakan [[mesiu]] terbahagi ke gotri-gotri tersebut, yang bermaksud bahawa tenaga dari setiap bola gotri yang ditembak tersebut cukup rendah. Dalam istilah [[berburu]], sifat menyebarnya gotri ini membuatkan senapang patah berguna terutama untuk berburu burung dan [[binatang buruan]] kecil lainnya. Namun, dalam istilah ketenteraan atau perundangan, kebanyakan projektil gotri membuat senapang patah berguna untuk [[pertempuran jarak dekat]] atau [[senjata pertahanan]]. Senapang patah juga digunakan untuk sukan menembak sasaran seperti ''[[bidik skit]]'', [[bidik jebakan]], dan [[bidik lempar]] yang melibatkan menembak [[cakram]] [[tanah liat]] yang dilempar dengan berbagai cara. == Perwatakan == [[Fail:Winchester 1897.jpg|thumb|ka|300px|Senapang patah [[Winchester M1897]], salah satu reka bentuk senapang patah [[Senapang patah aksi-pompa|aksi-pompa]] yang sukses.]] [[Fail:Cartouche.jpg|thumb|225px]] [[Fail:12gaugeshotgunshell.jpg|thumb|225px|[[Selongsong]] / ''shell'' peluru senapang patah 12-tolok untuk berburu.]] Senapang patah dapat ditemui dalam pelbagai bentuk, dari yang sangat kecil sehingga sangat besar seperti [[senapang galah]], dan juga dari hampir setiap jenis mekanisme operasi senjata api. Perwatakan umum yang membuat senapang patah unik adalah penggunaan peluru-peluru gotri. Ciri-ciri khas dari senapang patah juga penggunaan [[selongsong]], peluru berbentuk silinder yang relatif pendek lebar yang berisikan gotri-gotri yang ditembak, dan beroperasi pada tekanan yang relatif rendah. Di [[Amerika Syarikat]], [[peluru]] untuk senapang patah disebut ''shotgun shells'', ''shotshells'', atau hanya ''shell''. Di [[United Kingdom]], ''cartridge'' adalah nama umum pelurunya. Gotri-gotri tersebut biasanya ditembak dari laras [[smoothbore]]; jenis lainnya adalah ''[[slug barrel]]'' (laras peluru-gotri), yang menembak satu projektil sahaja yang lebih tepat (walaupun beberapa peluru-gotri juga dapat ditembak menggunakan senjata ''smoothbore''). == Lihat juga == * [[Pemuras]] * [[Senapang lontak]] * [[Terakul]] * [[Remington 870]] == Rujukan == {{reflist}} * {{cite book|author = Bob Brister |title = Shotgunning, The Art and the Science |location= New Jersey|publisher=New Win Publishing |year = 1976 |isbn = 0-8329-1840-7}} * {{cite book |author = Elmer Keith |title = Shotguns |location= Pennsylvania|publisher=The Stackpole Company |year = 1950 |isbn = 0-935632-58-1 }} * {{cite book |author = Michael McIntosh |title = Best Guns |location= Alabama|publisher=Countrysport Press |year = 1999 |isbn = 0-924357-79-7}} * {{cite book |author = Jack O'Connor |title = The Shotgun Book |location= New York|publisher=Alfred A. Knopf |year = 1949, 1965 |isbn = 0-394-50138-1}} == Pautan luar == {{Commons category|Shotguns}} * [http://www.recguns.com/Sources/OutIIIe.html Senapan berburu FAQ] * [http://people.rit.edu/andpph/exhibit-shotgun-blast.html Galeri foto senapan berburu] * [http://books.google.com/books?id=0N4DAAAAMBAJ&pg=PA196&dq=Popular+Science+1930+plane+%22Popular+Mechanics%22&hl=en&ei=W_WGTsHtEYTi0QHX37jcDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CD0Q6AEwBDgo#v=onepage&q&f=true "Shotgun Chokes and Gauges."] ''Popular Mechanics'', October 1947, p.&nbsp;196-200. Excellent diagrams and drawings. {{tunas|senapang}} [[Kategori:Senapang patah| ]] [[Kategori:Senjata api]] cxm2dg1ewan1dn59gan4knb8s679bsc 7004353 7004352 2026-11-12T10:18:10Z Gzyeah 37388 formatting source text 7004353 wikitext text/x-wiki {{MABBIM}} [[Fail:Shotgun.jpg|thumb|225px|Askar-askar [[Amerika Syarikat]] dalam latihan yang dilengkapi senapang patah.]] [[Fail:Fiocchi rubber buckshot.jpg|225px|thumb]] '''Senapang patah''' ({{langx|en|shotgun}}) ialah [[senjata api]] yang biasanya dirancang untuk ditembakkan dari bahu, yang menggunakan tenaga dari sebuah [[selongsong]] berbentuk [[silinder]] dan menembakkan sejumlah [[patah]] bulat kecil / [[gotri]] (bola timah kecil), atau sebuah [[projektil]] gotri padat. Senapang patah dapat ditemui dalam pelbagai ukuran, bermula daripada diameter lubang laras 5.5 [[mm]] (0.22 [[inci]]) sehingga 5 [[cm]] (2 inci), dan dalam pelbagai mekanisme operasi senjata api, termasuk ''[[breechloading]]'' (pengisian peluru secara sungsang / dari belakang), [[laras-tunggal]], [[laras-ganda]] atau [[senjata kombinasi]], [[Senapang patah aksi-pompa|aksi-pompa]], [[aksi-baut]], [[aksi-tuas]], [[Senapang patah semi-automatik|semi-automatik]], malahan varian automatik penuh. Sebuah senapang patah umumnya merupakan senjata api ''[[smoothbore]]'' (lubang laras halus), yang bermaksud bahawa bagagian dalam laras tidak mengalami proses ''[[rifling]]'' (pengaluran [[spiral]] di dalam lubang laras). Contoh senjata api lubang halus versi sebelumnya adalah senapan [[musket]] yang digunakan secara meluas oleh para tentara perang dalam [[abad ke-18]]. Nenek moyang senapang ini, [[pemuras]], yang diisi dari depan dengan serbuk [[mesiu]] dan peluru gotri, juga digunakan dalam pelbagai peranan serupa, mulai dari [[pertahanan diri]] sehingga [[pengendalian huru-hara]]. Senapang ini sering digunakan oleh pasukan [[pasukan berkuda]] kerana panjangnya yang umumnya lebih pendek dan kemudahan penggunaan, dan oleh [[pemandu]] [[kereta kuda]] kerana daya tembaknya yang besar. Namun pada [[abad ke-19]], sebahagian besar senjata-senjata ini digantikan di medan [[perang]] dengan senjata api jenis ''[[breechloading]]'' (pengisian sungsang), yang lebih tepat untuk sasaran jauh. Senapang patah ditemui kembali nilai ketenteraannya dalam [[Perang Dunia I]], ketika [[Pasukan Penjelajahan Amerika]] yang dihantar ke [[Eropah]] menggunakan senapang patah [[aksi-pompa]] [[12-tolok]] dalam [[Peperangan Parit]] yang merupakan pertempuran jarak dekat dengan efek yang memuaskan. Sejak itu, senapang patah telah diaplikasikan dalam plbagai peranan seperti keamanan [[awam]], [[undang-undang]], dan [[ketenteraan]]. [[Fail:Shotgun in training US military.jpg|thumb|225px|[[Kor Marin Amerika Syarikat]] menembakkan senapang patah [[Benelli M4]] ketika latihan di Arta, [[Djibouti]], 23 Disember 2006.]] [[Fail:Shotgun-shot-sequence-1g.jpg|thumb|300px]] Gotri-gotri kecil yang ditembakkan dari senapang patah bergerak meluas setelah meninggalkan moncong laras, dan kekuatan dari ledakan [[mesiu]] terbahagi ke gotri-gotri tersebut, yang bermaksud bahawa tenaga dari setiap bola gotri yang ditembak tersebut cukup rendah. Dalam istilah [[berburu]], sifat menyebarnya gotri ini membuatkan senapang patah berguna terutama untuk berburu burung dan [[binatang buruan]] kecil lainnya. Namun, dalam istilah ketenteraan atau perundangan, kebanyakan projektil gotri membuat senapang patah berguna untuk [[pertempuran jarak dekat]] atau [[senjata pertahanan]]. Senapang patah juga digunakan untuk sukan menembak sasaran seperti ''[[bidik skit]]'', [[bidik jebakan]], dan [[bidik lempar]] yang melibatkan menembak [[cakram]] [[tanah liat]] yang dilempar dengan berbagai cara. == Perwatakan == [[Fail:Winchester 1897.jpg|thumb|ka|300px|Senapang patah [[Winchester M1897]], salah satu reka bentuk senapang patah [[Senapang patah aksi-pompa|aksi-pompa]] yang sukses.]] [[Fail:Cartouche.jpg|thumb|225px]] [[Fail:12gaugeshotgunshell.jpg|thumb|225px|[[Selongsong]] / ''shell'' peluru senapang patah 12-tolok untuk berburu.]] Senapang patah dapat ditemui dalam pelbagai bentuk, dari yang sangat kecil sehingga sangat besar seperti [[senapang galah]], dan juga dari hampir setiap jenis mekanisme operasi senjata api. Perwatakan umum yang membuat senapang patah unik adalah penggunaan peluru-peluru gotri. Ciri-ciri khas dari senapang patah juga penggunaan [[selongsong]], peluru berbentuk silinder yang relatif pendek lebar yang berisikan gotri-gotri yang ditembak, dan beroperasi pada tekanan yang relatif rendah. Di [[Amerika Syarikat]], [[peluru]] untuk senapang patah disebut ''shotgun shells'', ''shotshells'', atau hanya ''shell''. Di [[United Kingdom]], ''cartridge'' adalah nama umum pelurunya. Gotri-gotri tersebut biasanya ditembak dari laras [[smoothbore]]; jenis lainnya adalah ''[[slug barrel]]'' (laras peluru-gotri), yang menembak satu projektil sahaja yang lebih tepat (walaupun beberapa peluru-gotri juga dapat ditembak menggunakan senjata ''smoothbore''). == Lihat juga == * [[Pemuras]] * [[Senapang lontak]] * [[Terakul]] * [[Remington 870]] == Rujukan == {{reflist}} * {{cite book|author = Bob Brister |title = Shotgunning, The Art and the Science |location= New Jersey|publisher=New Win Publishing |year = 1976 |isbn = 0-8329-1840-7}} * {{cite book |author = Elmer Keith |title = Shotguns |location= Pennsylvania|publisher=The Stackpole Company |year = 1950 |isbn = 0-935632-58-1 }} * {{cite book |author = Michael McIntosh |title = Best Guns |location= Alabama|publisher=Countrysport Press |year = 1999 |isbn = 0-924357-79-7}} * {{cite book |author = Jack O'Connor |title = The Shotgun Book |location= New York|publisher=Alfred A. Knopf |year = 1949, 1965 |isbn = 0-394-50138-1}} == Pautan luar == {{Commons category|Shotguns}} * [http://www.recguns.com/Sources/OutIIIe.html Senapan berburu FAQ] * [http://people.rit.edu/andpph/exhibit-shotgun-blast.html Galeri foto senapan berburu] * [http://books.google.com/books?id=0N4DAAAAMBAJ&pg=PA196&dq=Popular+Science+1930+plane+%22Popular+Mechanics%22&hl=en&ei=W_WGTsHtEYTi0QHX37jcDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CD0Q6AEwBDgo#v=onepage&q&f=true "Shotgun Chokes and Gauges."] ''Popular Mechanics'', October 1947, p.&nbsp;196-200. Excellent diagrams and drawings. {{tunas|senapang}} [[Kategori:Senapang patah| ]] [[Kategori:Senjata api]] k3hrkq2kevainj6k0c5o1arxks75nup 0 1002584 7003919 6971425 2026-11-11T14:13:20Z Afdhal Sy 360923 /* Single Minang */ 7003919 wikitext text/x-wiki {{Infobox penyanyi indonesia |name = David Iztambul |image = |imagesize = |caption = |Background = solo_singer |birthname = |birthdate = {{birth date and age|1989|07|11}} |birthplace = {{flagicon|Indonesia}} [[Pesisir Selatan]], [[Sumatera Barat]], [[Indonesia]] |othername = |deathdate = |deathplace = |yearsactive = [[2014]]-kini |occupation = [[penyanyi]], [[pemuzik]] |genre = [[Pop Melayu]] |religion = [[Islam]] |instrument = [[Vokal]] |label = Iztambul Management |spouse = |partner = |relatives = |children = |parents = |influences = |influenced = |website = }} '''David Iztambul''' yang bernama lengkap '''Sri David Hendra''' ({{lahirmati|[[Pesisir Selatan]], [[Sumatera Barat]]|11|07|1989}}) adalah seorang [[penyanyi]] dan [[pemuzik]] [[Indonesia]]. Ia tergabung dalam kumpulan ''Iztambul Band'' yang beraliran ([[genre]]) muzik [[pop Melayu]].<ref name="okezone.com">[http://celebrity.okezone.com/read/2014/09/19/386/1041687/david-grogi-syuting-bareng-dewi-perssik "David Grogi Syuting Bareng Dewi Perssik"]</ref><ref name="liputan6.com">[http://showbiz.liputan6.com/read/2258692/lewat-lagu-ya-allah-iztambul-band-ajak-remaja-dekat-dengan-tuhan "Lewat Lagu Ya Allah, Iztambul Band Ajak Remaja Dekat dengan Tuhan"]</ref> == Diskografi == ===== Single ''dari'' Iztambul Band ===== * ''Rinduku'' * ''Karena Kamu'' * ''Ya Allah''<ref name="liputan6.com"/> ===== Album ===== * ''Cinto Di Tanah Rantau'' (2019) * ''Rindu Dalam Doa'' (2019) * ''Picayolah Sayang'' (2020) * ''Biambang Manjago Cinto'' (2022) * ''Ka Rantau'' (2022) ===== Single Minang ===== * "Kelok Silaiang" (2020) * "Minyak Habih Samba Tak Lamak" (2021) * "Usahlah Cameh Sayang" (2021) * "Bansaik Makan Nan Kayo" (2021) * "Asuang Pintak Rang Tuo" (2021) * "Samangaik Baru" (2021) * "Tapaso Rayo Di Rantau" (2021) * "Duduak Salah Tagak Pun Bedo" (2021) * "Hancua Raso Picayo" (2021) * "Ado Usaho Ado Rasaki" (2021) * "Bilo Datang Maminang" (2021) * "Hati Lah Tapauik" (2021) * "Usah Denai Di Pamainkan" (2021) * "Minyak Habih Samba Tak Lamak 2" (2021) * "Pandang Partamo" (2021) * "Saba Manjalani" (2021) * "Usah Marayu Juo" (2021) * "Bansaik Makan Nan Kayo" (2021) * "Bialah Pai Dari Pado Makan Hati" (2021) * "Lah Manyuruak Tampak Juo" (2021) * "Dunia Maya Palapeh Rindu" (2021) * "Saba Samo Mananti" (2021) * "Pisau Disaruang Malukoi" (2022) * "Di Mabuak Cinto" (2022) * "Cameh Dari Rantau" (2022) * "Malakik Hati Tabiaso" (2022) * "Satinggi Langik Sadalam Lautan" (2022) * "Luko Babakeh Juo" (2022) * "Jan Ragu Jo Bimbang" (2022) * "Sawah Indak Bapamantang" (2022) * "Rilakan Cinto" (2022) * "Cinto Balain Raso" (2022) * "Jarek Duo Sajalan" (2022) * "Sipantuang Patah Sayok" (2022) * "Hilang Kaba Barito" (2022) * "Mati Tak Namuah Hiduik Pun Anggan" (2022) * "Saribu Kali Pikia" (2022) * "Kanai Di Batin" (2022) * "Sirnalah Asa Ku" (2022) * "Tatutuik Jaso Dek Bansaik Diri" (2022) * "Jika Harus Tanpamu" (2022) * "Cinto Babuah Luko" (2022) * "Suto Jo Marekan" (2022) * "Bansaik Pakaian Badan" (2022) * "Tarayu Bungo Nan Jombang" (2022) * "Tulang Salapan Karek" (2022) * "Sampai Bapisah Badan Jo Nyao" (2022) * "Bisiak Angin Malukoi" (2022) * "Samo Manahan Rindu" (2023) * "Rusak Bakawan Ramuak Bacinto" (2023) * "Sagalo Sayuik Dibadan" (2023) * "Saba Dalam Panantian" (2023) * "Usah Pacaran Balamo - lamo" (2023) * "Balain Corak Jo Ragi Kain" (2023) * "Rindu Sampai Ka Tulang" (2023) * "Elok Bacamin Diri" (2023) * "Diujuang Mangko Tapadiah" (2023) * "Takuik Kito Bapacah Raso" (2023) * "Cinto Bungo Tapi Jalan" (2023) * "Paluah Disangko Paragiah Juo" (2023) * "Kasiah Nan Tabagi" (2024) * "Sakik Batamu Ubek" (2024) * "Tajago Jodoh Urang" (2024) * "Babuah Pisang Ka Duo Kali" (2024) * "Sadang Mancandu" (2024) * "Samo Mangubua Cinto" (2024) * "Manambak Kasiak Kabuluah" (2024) * "Ranasta" (2024) * "Banang Bauleh" (2024) * "Rindu Samo Rindu" (2024) * "Molah Banyanyi" (2024) * "Cando Tak Badoso" (2024) * "Ranah Minang Lai Manjago" (2024) * "Samo Samo Cinto" (2024) * "Sakik Batamu Ubek" (2024) * "Seso Saumua Badan" (2024) * "Panek Bajuang Cinto Putuih Juo" (2024) * "Cinto Saumua Nyao" (2025) * "Tinggakan Sahilang - Hilang" (2025) * "Gamang Dalam Maminang" (2025) * "Basiak Maungkai Janji" (2025) * "Jarang Dalam" (2025) * "Kamari Pentang" (2025) * "Takuik Manjadi Angan" (2026) * "Bakarilaan" (2026) * "Luruih Salah Babelok Apo Lai" (2026) * "Seso Manangguang Rindu" (2026) * "Batin Nan Taluko" (2026) * "Adiak Baparangai" (2026) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.kapanlagi.com/showbiz/selebriti/dipolisikan-dewi-perssik-berfoto-mesra-dengan-vokalis-band-b1a6b1.html "Dipolisikan, Dewi Perssik Berfoto Mesra Dengan Vokalis Band"] "[[KapanLagi.com]]". {{tunas-penyanyi}} [[Kategori:Penyanyi lelaki Indonesia]] [[Kategori:Penyanyi Indonesia]] [[Kategori:Orang Indonesia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang Indonesia berketurunan Minangkabau]] 3ta2at6akfn282kzxg8eu3ukgpj2wma 0 1009850 7004199 6761128 2026-11-12T07:49:19Z ~2026-55040-17 421271 /* Datuk Bandar */ 7004199 wikitext text/x-wiki {{about|Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)|bandar|Subang Jaya|stesen keretapi|stesen Subang Jaya|}} {{Kotak info badan perundangan | Nama = Majlis Bandaraya Subang Jaya<br>مجليس ڤربندرن سوبڠ جاي | Nama transkripsi = MBSJ | Warna latar belakang = #990000 | Warna teks = white | Resolusi gambar = 150px | Jenis dewan = Kerajaan tempatan | Jenis ketua1 = Datuk Bandar | Ketua1 = YBhg. Dato' Amirul Azizan bin Dato' Sri Abd. Rahim (mulai Julai 2024) | Tempat persidangan = [[File:Subang Jaya Municipal Council.JPG|250px|]]<br> Majlis Bandaraya Subang Jaya, <br>Persiaran Perpaduan, USJ 5, <br>47610 Subang Jaya, <br>Selangor Darul Ehsan. | Ahli =24 orang ahli majlis | Kumpulan politik = | Laman sesawang = {{URL|http://www.mbsj.gov.my/}} |Perlembagaan=Akta Kerajaan Tempatan 1976|Moto=Perbandaran Bestari, Kota Niaga dan Kediaman Idaman|Didahului oleh=Majlis Perbandaran Subang Jaya|logo=Mbsubangjaya.png}} '''Majlis Bandaraya Subang Jaya''' merupakan [[Kerajaan tempatan di Malaysia|kerajaan tempatan]] yang mentadbir Bandar raya [[Subang Jaya]], [[Selangor]]. Majlis ini berfungsi untuk memberikan perkhidmatan-perkhidmatan perbandaran kepada penduduk. Ia juga bertanggungjawab pada kesihatan dan [[sanitasi]] awam, pengurusan dan pembuangan sampah, [[perancangan bandar]], perlindungan dan kawalan alam sekitar, pembangunan ekonomi dan sosial, pengurusan [[lalu lintas]] dan penyelenggaraan umum bagi infrastruktur bandar<ref name="yahya22">Mohd Yahya, N., ''The local government system in Peninsular Malaysia: with special reference to the structure, management, finance and planning'', 1987</ref>. Majlis ini diketuai oleh seorang Datuk Bandar dan mempunyai 24 orang Ahli Majlis. ==Sejarah== Pada tahun 1994, Kerajaan Negeri [[Selangor]] telah memutuskan untuk menaik taraf Majlis Daerah Petaling kepada [[Majlis Perbandaran]] dan menamakannya sebagai Majlis Perbandaran Subang Jaya. Tujuan kenaikan taraf ini ialah untuk menyusun semula organisasi pentadbiran bagi menghadapi tekanan pembangunan fizikal, sosial, ekonomi dan pemuliharaan alam sekitar. Melalui warta Kerajaan Negeri Selangor No: 26, Majlis Perbandaran Subang Jaya telah diwartakan pada 2hb Januari 1997 mengikut pelan warta 1192 dengan keluasan 161.8 kilometer persegi dan terbahagi kepada 3 zon utama iaitu Zon [[Damansara]] (Subang Jaya, Bukit Lanchong), Zon [[Puchong]] (keseluruhan Puchong) dan Zon Seri Kembangan ([[Serdang]], [[Seri Kembangan]], [[Universiti Putra Malaysia]] dan sebahagian hutan simpan Air Hitam). Seluruh kawasan pentadbiran Majlis Perbandaran Subang Jaya terletak dalam kawasan Pentadbiran Daerah Petaling. Majlis Perbandaran Subang Jaya telah dilancarkan secara rasmi oleh [[Menteri Besar Selangor]], YAB Dato' Seri Dr Haji [[Abu Hassan Omar]] pada 25 April 1998. Pada 20 Oktober 2020, Majlis Perbandaran Subang Jaya dinaik taraf menjadi Majlis Bandaraya Subang Jaya.<ref>[https://www.thestar.com.my/metro/metro-news/2020/06/27/subang-jaya-will-officially-become-city-on-oct-20?fbclid=IwAR1uwSblRMvsR8d5DbeilFdztkdhWCWTYWlmaj40H8pY5EQb14spNoT-goE Subang Jaya will officially become city on Oct 20]</ref> ==Datuk Bandar== {{Selanjutnya|Datuk Bandar Subang Jaya|senarai Datuk Bandar Subang Jaya}} * Noraini Roslan (20.10.2020 - 2021) * Mohamad Fauzi bin Mohamad Yatim ==Wakil Rakyat== ===Parlimen=== * Ahli Parlimen {{Parlimen|Shah Alam}} ** YB Tuan [[Azli Yusof]] * Ahli Parlimen {{Parlimen|Kota Raja}} ** YB Datuk Seri [[Mohamad Sabu]] * Ahli Parlimen {{Parlimen|Subang}} ** YB Tuan [[Wong Chen]] * Ahli Parlimen {{Parlimen|Puchong}} ** YB Puan [[Yeo Bee Yin]] ===Dewan Negeri Selangor=== * ADN {{DUN|Batu Tiga}} ** YB Tuan [[Danial Al-Rashid]] * ADN {{DUN|Kota Kemuning}} ** YB Tuan [[Preakas Sampunathan]] * ADN {{DUN|Subang Jaya}} ** YB Puan [[Michelle Ng Mei Sze]] * ADN {{DUN|Kinrara}} ** YB Tuan [[Ng Sze Han]] * ADN {{DUN|Seri Kembangan}} ** YB Puan [[Wong Siew Ki]] * ADN {{DUN|Seri Serdang}} ** YB Tuan [[Abbas Salimi Azmi]] == Ahli Majlis == {| class="wikitable" !# !Jawatan !Nama !Catatan |- |1 |Datuk Bandar |TPr Noraini binti Roslan | |- |2 |Timbalan Datuk Bandar |Tuan Haji Mohd Zulkurnain bin Che Ali |Setiausaha Majlis |- !# !Jawatan !Nama !Parti |- |1 |Ahli Majlis |Yap Kok Weng |DAP |- |4 |Ahli Majlis |Thomas Low Yew Sin |DAP |- |5 |Ahli Majlis |Chia Yew Ken |DAP |- |7 |Ahli Majlis |Teh Eng Teck |DAP |- |14 |Ahli Majlis |Wong Yii Seang |DAP |- |15 |Ahli Majlis |Lee Jen Uyin |DAP |- |18 |Ahli Majlis |Thong Kim Fatt |DAP |- |21 |Ahli Majlis |Mohd Tarmizi bin Lazim |DAP |- |22 |Ahli Majlis |Muhammad Khairil bin Khalid |DAP |- |6 |Ahli Majlis |Thamilarusu Sandayan |DAP (Kuota NGO) |- |11 |Ahli Majlis |Mohan Singh Surtar Singh |DAP (Kuota NGO) |- |12 |Ahli Majlis |Mehanatan Embamurthi |DAP (Kuota NGO) |- |16 |Ahli Majlis |Ng Seow Chen |DAP (Kuota NGO) |- |3 |Ahli Majlis |Mohd Fitri Jamaludin |PKR |- |8 |Ahli Majlis |Mohamad Syafiq Mohamad Norizan |PKR |- |9 |Ahli Majlis |M. Anbarasan Murugesu |PKR |- |10 |Ahli Majlis |Nor Liyana Yahaya |PKR |- |13 |Ahli Majlis |Kenneth Sam Saminathan |PKR |- |17 |Ahli Majlis |Jestin Raj Savarimuthu |PKR |- |19 |Ahli Majlis |Aniza Jamaludin |PKR |- |2 |Ahli Majlis |Kamarul Hisham Yeop Hashim |Amanah |- |20 |Ahli Majlis |Muhammad Fauzan Rosli |Amanah |- |23 |Ahli Majlis |Mohamad Kamil Harun |Amanah |- |24 |Ahli Majlis |Jaafar Mat Akid |Amanah |} == Pautan luar == *[http://www.mpsj.gov.my Portal Rasmi Majlis Perbandaran Subang Jaya] == Rujukan == <references /> [[Kategori:Majlis Bandaraya di Malaysia|Subang Jaya]] [[Kategori:Kerajaan tempatan di Selangor]] bhkt7rwec9e5pxhgswnxfeyd3ezcwe6 0 1031269 7004102 6993489 2026-11-12T03:41:34Z Batiyah1980 401942 7004102 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name = Kubang Pasu (P.006) |state = Kedah |image =Map of Kubang Pasu District, Kedah.svg |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep = [[Ku Abdul Rahman Ku Ismail]] |fed-rep-link = |fed-rep-party = PN |fed-rep-party-link = |fed-status = active |fed-created = 1974 |fed-abolished = |fed-election-first = 1974 |fed-election-last = 2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors = 108,217 |demo-electors-date = 2022 |demo-electors-ref = |demo-area = 634 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Kubang Pasu''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang telah diwakili di [[Dewan Rakyat]] sejak 1974. Kawasan persekutuan ini dibentuk pada tahun 1974 setelah dinamakan semula dari Kubang Pasu Barat dan memberikan mandat kepada seorang wakil rakyat yang dipilih melalui sistem pilihan raya. Kini penyandangnya ialah [[Ku Abdul Rahman Ku Ismail]] dari [[Perikatan Nasional|PN]]-[[BERSATU]]. == Populasi == Sumber:<ref>https://www.mycensus.gov.my/index.php/census-product/publication/census-2020/myparlimen</ref>{{Pie chart|thumb=left|caption=Pecahan etnik warganegara (2020)|label1=[[Melayu]]|value1=88.6|color1=green|label2=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value2=7.4|color2=red|label3=[[Orang India Malaysia|India]]|value3=2.9|color3=orange|label4=Lain-lain|value4=1.1|color4=yellow}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Statistik Banci 2020 P006 Kubang Pasu |- |Jumlah penduduk |171,375 |- |Kepadatan penduduk |270 / km² |- |Nisbah jantina (L : P) |97 : 100 |- | colspan="2" |'''Kumpulan etnik (warganegara)''' |- |[[Bumiputera]] |146,256 |- |[[Orang Cina Malaysia|Cina]] |12,200 |- |[[Orang India Malaysia|India]] |4,855 |- |Lain-lain |1,836 |} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Kubang Pasu dibahagikan kepada 44 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="22" |Bukit Kayu Hitam (N05） |Bukit Kayu Hitam |006/05/01 |SK Bandar Bukit Kayu Hitam |- |FELDA Bukit Tangga |006/05/02 |SK FELDA Bukit Tangga |- |Temin |006/05/03 |SK Dato' Wan Kemara |- |FELDA Laka Selatan |006/05/04 |SK FELDA Laka Selatan |- |FELDA Batu Lapan |006/05/05 |SK Batu 8 |- |Pekan Baru Changlun |006/05/06 |SJK (C) Yit Min |- |Pekan Lama Changlun |006/05/07 |SJK (T) Changlun |- |Sintok |006/05/08 |SK Bandar Baru Sintok |- |Kampung Darat |006/05/09 |SMK Changlun |- |Kubang Pasu |006/05/10 |SMK Hosba |- |Guar Napai |006/05/11 |SK Guar Napai |- |Hosba |006/05/12 |SK Hosba |- |Kampung Napoh |006/05/13 |SK Hosba |- |Binjal |006/05/14 |Pertubuhan Peladang Kawasan Asun |- |Kampung Bemban |006/05/15 |SK Gelong |- |Pulau Pisang |006/05/16 |SMK Pulau Nyior |- |Pekan Tunjang |008/05/17 |SK Tunjang |- |Pulau Timboi |008/05/18 |SK Hakim Teh |- |Padang Limau |008/05/19 |Bangunan Persatuan Peladang (MADA) D-11 Tunjang |- |Pulau Nyior |006/05/20 |SRA Al-Azhar |- |Kampung Pulau Ketam |006/05/21 |SMK Pulau Nyior |- |Gelong Rambai |006/05/22 |SJK (C) Hwa Min |- | rowspan="22" |Jitra (N06) |Paya Kemunting |006/06/01 |SJK (T) Paya Kemunting |- |Kampung Kuluang |006/06/02 |SK Binjal |- |Malau |006/06/03 |SK Malau |- |Padang Panjang |006/06/04 |SK Malau |- |Wang Tepus |006/06/05 |SK Penghulu Hj Darus |- |Taman Jitra Jaya |006/06/06 |SK Jitra |- |Taman Rasa Sayang |006/06/07 |SJK (C) Chung Hwa |- |Taman Pasu |006/06/08 |SK Sultan Ahmad Tajuddin |- |Kampung Telok Nibong |006/06/09 |SK Jitra 3 |- |Kampung Batu 13 |006/06/10 |SMK Paya Kemunting |- |Taman Jitra |006/06/11 |SMK Jitra |- |Pantai Halban |006/06/12 |SK Bandar Baru Darulaman |- |Kampung Tok Kesop |006/06/13 |SK Jitra 2 |- |Tanah Merah |006/06/14 |SMK Tanjung Pauh |- |Kampung Telok Malik |006/06/15 |SK Telok Malek |- |Kampung Naga |006/06/16 |SK Padang Pekan |- |Lubuk Kawah |006/06/17 |SMK Sultan Abdul Halim |- |Taman Mahsuri |006/06/18 |SMK Bandar Baru Darulaman |- |Alor Rambai |006/06/19 |SMK Tunku Anum Tunku Abdul Rahman |- |Lubok Batu |006/06/20 |SK Seri Banai |- |Bukit Tinggi |006/06/21 |SK Bukit Tinggi |- |Kepala Batas |006/06/22 |SK Kepala Batas |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Kubang Pasu |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada Kubang Pasu Barat dan Jitra-Padang Terap'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|Ke-4]] | rowspan="5" | P004 | 1974–1978 | rowspan="7" | [[Mahathir Mohamad]]<br>(محاضير محمد) | rowspan="10" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | Tidak bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|Ke-5]] | 1978–1982 | 18,198<br>64.64% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|Ke-6]] | 1982–1986 | 24,524<br>73.67% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | 1986–1990 | 25,452<br>71.48% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | 30,681<br>78.07% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="10" | P006 | 1995–1999 | 24,495<br>77.12% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | 22,399<br>64.62% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | rowspan="3" | [[Mohd Johari Baharum]]<br>(محمد جوهري بهاروم) | 26,657<br>67.31% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | 24,179<br>58.55% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | 33,334<br>59.29% |- | rowspan="4" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2020 | rowspan="4" | [[Amiruddin Hamzah]]<br>(أميرالدين حمزة) | style="background:#ED1C24; color:white;" | '''PH''' ('''BERSATU''') | rowspan="4" | 29,984<br>49.70% |- | rowspan="2" | 2020 | bgcolor="#FF8080" | '''BERSATU''' |- | style="background:#D3D3D3; color:black;" | '''Bebas''' |- | 2020–2022 | bgcolor="#006A8E" | <span style="color:white;">'''PEJUANG'''</span> |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Ku Abdul Rahman Ku Ismail]]<br>(كو عبدالرحمن بن كو إسماعيل) | style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''BERSATU''') | 47,584<br>57.05% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–kini |- | rowspan="3" |Kubang Pasu | colspan="2" rowspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" |Bukit Kayu Hitam |- | colspan="5" |Jitra |- | colspan="3" |Tunjang | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="5" |Kawasan |- !1974 !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Bukit Kayu Hitam | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | * Bukit Kayu Hitam * Changlun * FELDA Laka Selatan * Sintok * Tunjang |- |Jitra | colspan="2" | * Bandar Darulaman * FELDA Guar Napai * Kampung Nangka * Kampung Wang Perah * Lubuk Kawah | colspan="3" | * Bandar Darulaman * Kampung Charok Tok Lateh * Kampung Telok Malek * Kampung Tradisi Paya Pahlawan * Lubuk Kawah |- |Tunjang | colspan="2" | * Bukit Kayu Hitam * Changlun * Kodiang * Sintok * Tunjang | * Bukit Kayu Hitam * Changlun * Kampung Nangka * Sintok * Tunjang | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="200" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N05 || [[Bukit Kayu Hitam (kawasan negeri)|Bukit Kayu Hitam]]|| [[Halimaton Shaadiah Saad]]|| bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''BERSATU''')}} |- | N06 || [[Jitra (kawasan negeri)|Jitra]]||[[Haim Hilman Abdullah]] || bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N05 |Bukit Kayu Hitam | rowspan="2" |Majlis Perbandaran Kubang Pasu | rowspan="2" | * 06000 Jitra * 06010 Changlun * 06050 Bukit Kayu Hitam * 06200 Kepala Batas * 06300 Kuala Nerang |- |N06 |Jitra |} ==Keputusan pilihan raya== {{MASelec/top|Malaysia|2022|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Ku Abdul Rahman Ku Ismail]]|47,584|57.05|+57.05}} {{MASelec||PH|Aizuddin Ariffin|16,000|19.18|-30.52}} {{MASelec||BN|Hasmuni Hassan|14,489|17.37|-10.80}} {{MASelec||PEJUANG|[[Amiruddin Hamzah]]|5,329|6.39|+6.39}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|83,402|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|617|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|85|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|52,909|77.07}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|108,217|}} {{MASelec/total|Majoriti|31,584|37.87}} {{MASelec/gain||PN|PH|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PH (2018)|[[Amiruddin Hamzah]]|29,984|49.70|+49.70}} {{MASelec||BN|[[Mohd Johari Baharum]]|16,975|28.14|−31.15}} {{MASelec||PAS|Norhafiza Fadzil|13,375|22.17|−18.54}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|60,334|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|770|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|348|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|61,452|83.18}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|73,881|}} {{MASelec/total|Majoriti|13,009|21.56}} {{MASelec/gain||PH (2018)|BN|+40.43}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mohd Johari Baharum]]|33,334|59.29|+0.74}} {{MASelec||PAS|Mohd Jamal Nasir|22,890|40.71|−0.74}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|56,224|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|834|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|238|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|57,296|87.41}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|65,550|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,444|18.58}} {{MASelec/hold||BN|+0.74}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mohd Johari Baharum]]|24,179|58.55|−8.76}} {{MASelec||PAS|[[Abdul Isa Ismail]]|17,119|41.45|+8.76}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,298|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|928|}} {{MASelec/total|Jumlah undi tidak dikembalikan|127|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,353|79.43}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|53,323|}} {{MASelec/total|Majoriti|7,060|17.10}} {{MASelec/hold||BN|−8.76}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mohd Johari Baharum]]|26,657|67.31|+2.69}} {{MASelec||PAS|[[Abdul Isa Ismail]]|12,945|32.69|−2.69}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|39,602|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|919|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|81|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|40,602|81.87}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|49,593|}} {{MASelec/total|Majoriti|13,712|34.62}} {{MASelec/hold||BN|+2.69}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|22,399|64.62|−12.50}} {{MASelec||PAS|[[Ahmad Subki Abdul Latif]]|12,261|35.38|+12.50}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|34,660|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|677|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|769|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|36,106|78.61}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|45,930|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,138|29.24}} {{MASelec/hold||BN|−12.50}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|24,495|77.12|−0.95}} {{MASelec||PAS|[[Ahmad Ma'alim]]|7,269|22.88|+0.95}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|31,764|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|1,246|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|186|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|33,196|74.03}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|44,841|}} {{MASelec/total|Majoriti|17,226|54.24}} {{MASelec/hold||BN|−0.95}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|30,681|78.07|+6.59}} {{MASelec||S46|[[Sudin Wahab]]|8,619|21.93|+21.93}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|39,300|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|1,270|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|40,570|77.51}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|52,341|}} {{MASelec/total|Majoriti|22,062|56.14}} {{MASelec/hold||BN|-7.67}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|25,452|71.48|−2.19}} {{MASelec||PAS|[[Azizan Ismail]]|10,154|28.52|+2.19}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|35,606|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|803|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|36,409|74.21}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|49,059|}} {{MASelec/total|Majoriti|15,298|42.96}} {{MASelec/hold||BN|−2.19}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1982|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|24,524|73.67|+9.03}} {{MASelec||PAS|[[Yusuf Rawa]]|8,763|26.33|−9.03}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|33,287|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|1,053|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|34,340|78.79|}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|43,583|}} {{MASelec/total|Majoriti|15,761|47.34}} {{MASelec/hold||BN|+9.03}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1978|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|18,198|64.64|N/A}} {{MASelec||PAS|[[Halim Arshat]]|9,953|35.36|+35.36}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|28,151|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak||}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|37,022|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,245|29.28}} {{MASelec/hold||BN|N/A}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1974|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes}} {{MASelec/note|Pada hari penamaan calon, Mahathir Mohamad menang tanpa bertanding.}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah||100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak||}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|33,258|}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/note|Kawasan persekutuan baru dicipta.}} {{end}} ==Rujukan== {{reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah|state=}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] f8ma6sq634hz88s1r2mc7hiufjpyzhq 7004104 7004102 2026-11-12T03:42:35Z Batiyah1980 401942 7004104 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name = Kubang Pasu (P.006) |state = Kedah |image =Map of Kubang Pasu District, Kedah.svg |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep = [[Ku Abdul Rahman Ku Ismail]] |fed-rep-link = |fed-rep-party = PN |fed-rep-party-link = |fed-status = active |fed-created = 1974 |fed-abolished = |fed-election-first = 1974 |fed-election-last = 2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors = 108,217 |demo-electors-date = 2022 |demo-electors-ref = |demo-area = 634 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Kubang Pasu''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang telah diwakili di [[Dewan Rakyat]] sejak 1974. Kawasan persekutuan ini dibentuk pada tahun 1974 setelah dinamakan semula dari Kubang Pasu Barat dan memberikan mandat kepada seorang wakil rakyat yang dipilih melalui sistem pilihan raya. Kini penyandangnya ialah [[Ku Abdul Rahman Ku Ismail]] dari [[Perikatan Nasional|PN]]-[[BERSATU]]. == Populasi == Sumber:<ref>https://www.mycensus.gov.my/index.php/census-product/publication/census-2020/myparlimen</ref>{{Pie chart|thumb=left|caption=Pecahan etnik warganegara (2020)|label1=[[Melayu]]|value1=88.6|color1=green|label2=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value2=7.4|color2=red|label3=[[Orang India Malaysia|India]]|value3=2.9|color3=orange|label4=Lain-lain|value4=1.1|color4=yellow}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Statistik Banci 2020 P006 Kubang Pasu |- |Jumlah penduduk |171,375 |- |Kepadatan penduduk |270 / km² |- |Nisbah jantina (L : P) |97 : 100 |- | colspan="2" |'''Kumpulan etnik (warganegara)''' |- |[[Bumiputera]] |146,256 |- |[[Orang Cina Malaysia|Cina]] |12,200 |- |[[Orang India Malaysia|India]] |4,855 |- |Lain-lain |1,836 |} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Kubang Pasu dibahagikan kepada 44 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="22" |Bukit Kayu Hitam (N05） |Bukit Kayu Hitam |006/05/01 |SK Bandar Bukit Kayu Hitam |- |FELDA Bukit Tangga |006/05/02 |SK FELDA Bukit Tangga |- |Temin |006/05/03 |SK Dato' Wan Kemara |- |FELDA Laka Selatan |006/05/04 |SK FELDA Laka Selatan |- |FELDA Batu Lapan |006/05/05 |SK Batu 8 |- |Pekan Baru Changlun |006/05/06 |SJK (C) Yit Min |- |Pekan Lama Changlun |006/05/07 |SJK (T) Changlun |- |Sintok |006/05/08 |SK Bandar Baru Sintok |- |Kampung Darat |006/05/09 |SMK Changlun |- |Kubang Pasu |006/05/10 |SMK Hosba |- |Guar Napai |006/05/11 |SK Guar Napai |- |Hosba |006/05/12 |SK Hosba |- |Kampung Napoh |006/05/13 |SK Hosba |- |Binjal |006/05/14 |Pertubuhan Peladang Kawasan Asun |- |Kampung Bemban |006/05/15 |SK Gelong |- |Pulau Pisang |006/05/16 |SMK Pulau Nyior |- |Pekan Tunjang |008/05/17 |SK Tunjang |- |Pulau Timboi |008/05/18 |SK Hakim Teh |- |Padang Limau |008/05/19 |Bangunan Persatuan Peladang (MADA) D-11 Tunjang |- |Pulau Nyior |006/05/20 |SRA Al-Azhar |- |Kampung Pulau Ketam |006/05/21 |SMK Pulau Nyior |- |Gelong Rambai |006/05/22 |SJK (C) Hwa Min |- | rowspan="22" |Jitra (N06) |Paya Kemunting |006/06/01 |SJK (T) Paya Kemunting |- |Kampung Kunluang |006/06/02 |SK Binjal |- |Malau |006/06/03 |SK Malau |- |Padang Panjang |006/06/04 |SK Malau |- |Wang Tepus |006/06/05 |SK Penghulu Hj Darus |- |Taman Jitra Jaya |006/06/06 |SK Jitra |- |Taman Rasa Sayang |006/06/07 |SJK (C) Chung Hwa |- |Taman Pasu |006/06/08 |SK Sultan Ahmad Tajuddin |- |Kampung Telok Nibong |006/06/09 |SK Jitra 3 |- |Kampung Batu 13 |006/06/10 |SMK Paya Kemunting |- |Taman Jitra |006/06/11 |SMK Jitra |- |Pantai Halban |006/06/12 |SK Bandar Baru Darulaman |- |Kampung Tok Kesop |006/06/13 |SK Jitra 2 |- |Tanah Merah |006/06/14 |SMK Tanjung Pauh |- |Kampung Telok Malik |006/06/15 |SK Telok Malek |- |Kampung Naga |006/06/16 |SK Padang Pekan |- |Lubuk Kawah |006/06/17 |SMK Sultan Abdul Halim |- |Taman Mahsuri |006/06/18 |SMK Bandar Baru Darulaman |- |Alor Rambai |006/06/19 |SMK Tunku Anum Tunku Abdul Rahman |- |Lubok Batu |006/06/20 |SK Seri Banai |- |Bukit Tinggi |006/06/21 |SK Bukit Tinggi |- |Kepala Batas |006/06/22 |SK Kepala Batas |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Kubang Pasu |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada Kubang Pasu Barat dan Jitra-Padang Terap'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|Ke-4]] | rowspan="5" | P004 | 1974–1978 | rowspan="7" | [[Mahathir Mohamad]]<br>(محاضير محمد) | rowspan="10" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | Tidak bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|Ke-5]] | 1978–1982 | 18,198<br>64.64% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|Ke-6]] | 1982–1986 | 24,524<br>73.67% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | 1986–1990 | 25,452<br>71.48% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | 30,681<br>78.07% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="10" | P006 | 1995–1999 | 24,495<br>77.12% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | 22,399<br>64.62% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | rowspan="3" | [[Mohd Johari Baharum]]<br>(محمد جوهري بهاروم) | 26,657<br>67.31% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | 24,179<br>58.55% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | 33,334<br>59.29% |- | rowspan="4" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2020 | rowspan="4" | [[Amiruddin Hamzah]]<br>(أميرالدين حمزة) | style="background:#ED1C24; color:white;" | '''PH''' ('''BERSATU''') | rowspan="4" | 29,984<br>49.70% |- | rowspan="2" | 2020 | bgcolor="#FF8080" | '''BERSATU''' |- | style="background:#D3D3D3; color:black;" | '''Bebas''' |- | 2020–2022 | bgcolor="#006A8E" | <span style="color:white;">'''PEJUANG'''</span> |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Ku Abdul Rahman Ku Ismail]]<br>(كو عبدالرحمن بن كو إسماعيل) | style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''BERSATU''') | 47,584<br>57.05% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–kini |- | rowspan="3" |Kubang Pasu | colspan="2" rowspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" |Bukit Kayu Hitam |- | colspan="5" |Jitra |- | colspan="3" |Tunjang | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="5" |Kawasan |- !1974 !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Bukit Kayu Hitam | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | * Bukit Kayu Hitam * Changlun * FELDA Laka Selatan * Sintok * Tunjang |- |Jitra | colspan="2" | * Bandar Darulaman * FELDA Guar Napai * Kampung Nangka * Kampung Wang Perah * Lubuk Kawah | colspan="3" | * Bandar Darulaman * Kampung Charok Tok Lateh * Kampung Telok Malek * Kampung Tradisi Paya Pahlawan * Lubuk Kawah |- |Tunjang | colspan="2" | * Bukit Kayu Hitam * Changlun * Kodiang * Sintok * Tunjang | * Bukit Kayu Hitam * Changlun * Kampung Nangka * Sintok * Tunjang | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="200" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N05 || [[Bukit Kayu Hitam (kawasan negeri)|Bukit Kayu Hitam]]|| [[Halimaton Shaadiah Saad]]|| bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''BERSATU''')}} |- | N06 || [[Jitra (kawasan negeri)|Jitra]]||[[Haim Hilman Abdullah]] || bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N05 |Bukit Kayu Hitam | rowspan="2" |Majlis Perbandaran Kubang Pasu | rowspan="2" | * 06000 Jitra * 06010 Changlun * 06050 Bukit Kayu Hitam * 06200 Kepala Batas * 06300 Kuala Nerang |- |N06 |Jitra |} ==Keputusan pilihan raya== {{MASelec/top|Malaysia|2022|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Ku Abdul Rahman Ku Ismail]]|47,584|57.05|+57.05}} {{MASelec||PH|Aizuddin Ariffin|16,000|19.18|-30.52}} {{MASelec||BN|Hasmuni Hassan|14,489|17.37|-10.80}} {{MASelec||PEJUANG|[[Amiruddin Hamzah]]|5,329|6.39|+6.39}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|83,402|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|617|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|85|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|52,909|77.07}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|108,217|}} {{MASelec/total|Majoriti|31,584|37.87}} {{MASelec/gain||PN|PH|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PH (2018)|[[Amiruddin Hamzah]]|29,984|49.70|+49.70}} {{MASelec||BN|[[Mohd Johari Baharum]]|16,975|28.14|−31.15}} {{MASelec||PAS|Norhafiza Fadzil|13,375|22.17|−18.54}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|60,334|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|770|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|348|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|61,452|83.18}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|73,881|}} {{MASelec/total|Majoriti|13,009|21.56}} {{MASelec/gain||PH (2018)|BN|+40.43}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mohd Johari Baharum]]|33,334|59.29|+0.74}} {{MASelec||PAS|Mohd Jamal Nasir|22,890|40.71|−0.74}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|56,224|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|834|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|238|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|57,296|87.41}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|65,550|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,444|18.58}} {{MASelec/hold||BN|+0.74}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mohd Johari Baharum]]|24,179|58.55|−8.76}} {{MASelec||PAS|[[Abdul Isa Ismail]]|17,119|41.45|+8.76}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,298|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|928|}} {{MASelec/total|Jumlah undi tidak dikembalikan|127|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,353|79.43}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|53,323|}} {{MASelec/total|Majoriti|7,060|17.10}} {{MASelec/hold||BN|−8.76}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mohd Johari Baharum]]|26,657|67.31|+2.69}} {{MASelec||PAS|[[Abdul Isa Ismail]]|12,945|32.69|−2.69}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|39,602|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|919|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|81|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|40,602|81.87}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|49,593|}} {{MASelec/total|Majoriti|13,712|34.62}} {{MASelec/hold||BN|+2.69}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|22,399|64.62|−12.50}} {{MASelec||PAS|[[Ahmad Subki Abdul Latif]]|12,261|35.38|+12.50}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|34,660|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|677|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|769|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|36,106|78.61}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|45,930|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,138|29.24}} {{MASelec/hold||BN|−12.50}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|24,495|77.12|−0.95}} {{MASelec||PAS|[[Ahmad Ma'alim]]|7,269|22.88|+0.95}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|31,764|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|1,246|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|186|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|33,196|74.03}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|44,841|}} {{MASelec/total|Majoriti|17,226|54.24}} {{MASelec/hold||BN|−0.95}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|30,681|78.07|+6.59}} {{MASelec||S46|[[Sudin Wahab]]|8,619|21.93|+21.93}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|39,300|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|1,270|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|40,570|77.51}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|52,341|}} {{MASelec/total|Majoriti|22,062|56.14}} {{MASelec/hold||BN|-7.67}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|25,452|71.48|−2.19}} {{MASelec||PAS|[[Azizan Ismail]]|10,154|28.52|+2.19}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|35,606|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|803|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|36,409|74.21}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|49,059|}} {{MASelec/total|Majoriti|15,298|42.96}} {{MASelec/hold||BN|−2.19}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1982|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|24,524|73.67|+9.03}} {{MASelec||PAS|[[Yusuf Rawa]]|8,763|26.33|−9.03}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|33,287|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|1,053|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|34,340|78.79|}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|43,583|}} {{MASelec/total|Majoriti|15,761|47.34}} {{MASelec/hold||BN|+9.03}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1978|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]|18,198|64.64|N/A}} {{MASelec||PAS|[[Halim Arshat]]|9,953|35.36|+35.36}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|28,151|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak||}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|37,022|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,245|29.28}} {{MASelec/hold||BN|N/A}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1974|Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu|percent=yes}} {{MASelec/note|Pada hari penamaan calon, Mahathir Mohamad menang tanpa bertanding.}} {{MASelec||BN|[[Mahathir Mohamad]]}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah||100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak||}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|33,258|}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/note|Kawasan persekutuan baru dicipta.}} {{end}} ==Rujukan== {{reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah|state=}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] 4wdk677yk35u36pnwsm2u6n4z3v41r9 0 1043054 7004009 7001502 2026-11-11T21:48:53Z Muhammad Aliff1999 295485 Kemaskini 7004009 wikitext text/x-wiki {{Short description|Bekas Naib Presiden Indonesia}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox officeholder | image = Gibran Rakabuming 2024 official portrait.jpg | caption = Portret rasmi, 2024 | order = ke-14 | office = Naib Presiden Indonesia | term_start = 20 Oktober 2024 | term_end = 11 November 2026 | president = [[Prabowo Subianto]] | predecessor = [[Ma'ruf Amin]] | successor = | office1 = [[Datuk Bandar Surakarta]] ke-18 | term_start1 = 26 Februari 2021 | term_end1 = 16 Julai 2024 | 1blankname1 = Naib Datuk Bandar | 1namedata1 = Teguh Prakosa | predecessor1 = {{ubl|[[F. X. Hadi Rudyatmo]]|Ahyani (interim)}} | successor1 = [[Teguh Prakosa]] | birth_date = {{birth date and age|1987|10|01|df=y}} | birth_place = [[Surakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | spouse = {{marriage|[[Selvi Ananda]]|11 Jun 2015}} | children = 2 | father = [[Joko Widodo]] | mother = [[Iriana]] | relatives = [[Keluarga Joko Widodo]] | party = [[Ahli politik bebas|Bebas]] | other_party = | education = Sekolah Menengah Orchid Park | alma_mater = {{ubl|[[Institut Pembangunan Pengurusan Singapura]] ([[Diploma|Dipl.]])|[[Universiti Bradford]] ([[Sarjana Muda Sains|BSc]]){{efn|Dianugerahkan secara jarak jauh di Singapura melalui MDIS dengan kerjasama universiti tersebut.<ref name=":2"/>}}}} | occupation = {{hlist|Ahli politik|ahli perniagaan}} | signature = Signature of Gibran Rakabuming.png | website = {{URL|wapresri.go.id}} }} '''Gibran Rakabuming Raka''' (lahir 1 Oktober 1987) ialah seorang ahli politik dan ahli perniagaan [[Indonesia]] yang berkhidmat sebagai [[Naib Presiden Indonesia]] ke-14 dari Oktober 2024 hingga November 2026. Sebelum itu, beliau berkhidmat sebagai Datuk Bandar [[Surakarta]] ke-18 dari tahun 2021 hingga 2024. Beliau merupakan anak sulung kepada Presiden Indonesia ketujuh [[Joko Widodo]]. Beliau bertanding sebagai calon naib presiden bergandingan dengan [[Prabowo Subianto]] dalam [[pilihan raya presiden Indonesia 2024|pilihan raya presiden 2024]], dan memenangi pilihan raya tersebut dengan memperoleh hampir 59% undi. Sewaktu terpilih, beliau menjadi naib presiden termuda dalam sejarah.<ref>{{Cite web|url=https://mydreamcompanion.com/character/afd35c8c-8903-4c2c-9290-170d3713a1de/details|title=Gibran Rakabuming Raka (Samsul) - NSFW Character AI Chat - corruption|website=crushon.ai|language=en|access-date=2025-09-23|url-status=live}}</ref> Pencalonan Gibran sebagai naib presiden pada usia 36 tahun telah mencetuskan kontroversi, dengan kritikan yang timbul berhubung dakwaan [[nepotisme]] serta kebimbangan mengenai kurangnya pengalaman beliau untuk memegang jawatan yang lebih tinggi. [[Mahkamah Perlembagaan Indonesia|Mahkamah Perlembagaan]], yang dipimpin oleh bapa saudaranya [[Anwar Usman]], membenarkan beliau bertanding dengan mewujudkan pengecualian bagi pemimpin wilayah yang telah dipilih melalui pilihan raya. [[Komisi Pemilihan Umum Republik Indonesia|Komisi Pemilihan Umum]] (KPU) turut berdepan dengan isu pelanggaran etika kerana membenarkan Gibran mendaftar untuk pilihan raya tersebut sebelum syarat umur diselaraskan. Gibran menghadapi satu lagi kes undang-undang di Mahkamah Perlembagaan, di mana pihak pempetisyen mendakwa bahawa Gibran tidak mempunyai diploma sekolah menengah yang sah dan telah melanggar syarat untuk bertanding sebagai naib presiden; oleh itu, mereka menuntut supaya beliau hilang kelayakan. Pada Oktober 2026, Mahkamah Perlembagaan mengesahkan bahawa Gibran tidak mempunyai bukti tamat pengajian sekolah menengah, namun mahkamah menolak permohonan pihak pempetisyen untuk membatalkan kelayakan Gibran atas alasan isu ''[[locus standi]]''.<ref>{{Cite web |last=Budi |first=Mulia |title=MK Tak Bisa Diskualifikasi Gibran Meski Tak Miliki Ijazah Setara SMA |url=https://news.detik.com/berita/d-8695585/mk-tak-bisa-diskualifikasi-gibran-meski-tak-miliki-ijazah-setara-sma |access-date=2026-10-06 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |title=MK Tak Temukan Bukti Ijazah Setara SMA Gibran |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20261006204342-12-1412426/mk-tak-temukan-bukti-ijazah-setara-sma-gibran |access-date=2026-10-06 |website=nasional |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pratiwi |first=Nadiyas Utami |date=2026-10-06 |title=Putusan MK Nyatakan Pemohon Tak Punya Legal Standing, Gugatan soal Gibran Berhenti di Sini |url=https://www.viva.co.id/berita/nasional/1933776-putusan-mk-nyatakan-pemohon-tak-punya-legal-standing-gugatan-soal-gibran-berhenti-di-sini |access-date=2026-10-06 |website=www.viva.co.id |language=id}}</ref> Seterusnya, [[Mahkamah Agung Republik Indonesia|Mahkamah Agung]] memutuskan bahawa sijil penukaran sekolah menengah beliau—yang digunakan untuk pendaftaran sebagai calon naib presiden—adalah tidak sah. Selain itu, beliau hanya dianugerahkan ijazah kehormat daripada sebuah universiti, satu pengiktirafan yang diberikan tanpa perlu menghadiri kelas.<ref>{{Cite web |date=2026-10-31 |title=Surat Keterangan ijazah Gibran dibatalkan MA, apa konsekuensinya? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/cmpqgppz2zv0o |access-date=2026-11-11 |website=BBC News Indonesia |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |title=Serba-serbi MA Nyatakan Suket Penyetaraan Ijazah SMA Gibran Tak Sah |url=https://kumparan.com/kumparannews/serba-serbi-ma-nyatakan-suket-penyetaraan-ijazah-sma-gibran-tak-sah-28ToNTq5CKf |access-date=2026-11-11 |website=kumparan |language=id-ID}}</ref> Gibran dilaporkan telah menyerahkan surat peletakan jawatannya kepada Prabowo pada 11 November 2026.<ref>{{Cite web |title=Gibran letak jawatan Naib Presiden Indonesia - Pengerusi Projo |url=https://www.bharian.com.my/dunia/asean/2026/11/1709870/gibran-letak-jawatan-naib-presiden-indonesia-pengerusi-projo |access-date=12 November 2026 |website=bharian.com |date=11 November 2026}}</ref> ==Kehidupan awal== Gibran Rakabuming Raka dilahirkan di [[Surakarta]], [[Jawa Tengah]], pada 1 Oktober 1987, sebagai anak pertama kepada [[Joko Widodo]] (Jokowi) dan [[Iriana]]. Gibran Rakabuming Raka menamatkan sembilan tahun pertama pendidikannya di sana, sebelum pindah ke [[Singapura]] di mana beliau belajar di Sekolah Menengah Orchid Park. <ref name="tagar">{{cite news |title=Profil Gibran Rakabuming Raka Calon Wali Kota Surakarta |url=https://www.tagar.id/profil-gibran-rakabuming-raka-calon-wali-kota-surakarta |accessdate=8 Oktober 2019 |work=tagar.id |date=23 Disember 2017 |language=id}}</ref> Beliau kemudian melanjutkan pelajaran di Institut Pembangunan Pengurusan Singapura. <ref>{{cite news |title=Jokowi in Singapore for son's graduation: Other leaders whose children studied here |url=https://www.straitstimes.com/singapore/education/jokowi-in-singapore-for-sons-graduation-other-leaders-whose-children-studied |accessdate=10 Oktober 2019 |work=The Straits Times |date=21 November 2014 |language=en}}</ref> ==Kerjaya== ===Perniagaan=== Pada 2010, Gibran Rakabuming Raka mengasaskan Chilli Pari, sebuah perniagaan [[katering]] yang berpusat di [[Surakarta]]. Menurut Gibran Rakabuming Raka, beliau terinspirasi untuk menubuhkan syarikat itu setelah menyedari kekurangan perkhidmatan katering untuk pusat persidangan milik ayahnya, tetapi ditentang oleh Jokowi yang mahukan agar Gibran Rakabuming Raka meneruskan perniagaan perabotnya. Syarikat ini berkembang dan menjadi fokus untuk menyediakan perkhidmatan bagi majlis perkahwinan.<ref>{{cite news |title=Mengenal Gibran Anak Jokowi dan Tekad Bisnis Kateringnya |url=https://news.detik.com/berita/2759384/mengenal-gibran-anak-jokowi-dan-tekad-bisnis-kateringnya |accessdate=10 Oktober 2019 |work=detiknews |date=26 November 2014 |language=id}}</ref> Gibran Rakabuming Raka kemudian memulakan Markobar, rantaian [[martabak]], pada tahun 2015, dan rantaian ini mempunyai 29 lokasi cawangan di Indonesia pada 2017.<ref>{{cite news |title=Perjalanan Bisnis Gibran Rakabuming, dari Katering, Martabak hingga yang "Masih Rahasia" |url=https://nasional.kompas.com/read/2017/08/29/06193461/perjalanan-bisnis-gibran-rakabuming-dari-katering-martabak-hingga-yang-masih?page=all |accessdate=10 Oktober 2019 |work=KOMPAS.com |date=29 Ogos 2017 |language=id}}</ref> Jokowi memberi komen pada 2017 bahawa walaupun pada awalnya beliau tidak menyetujui perniagaan Gibran Rakabuming Raka, syarikat Gibran Rakabuming Raka akhirnya dihargai lebih tinggi daripada syarikat perabotnya.<ref>{{cite news |title='Curhat' Presiden Jokowi soal bisnis anak-anaknya: martabak dan pisang goreng |url=https://www.bbc.com/indonesia/trensosial-42389522 |accessdate=10 Oktober 2019 |work=BBC Indonesia |date=19 Disember 2017 |language=id}}</ref> Kekayaan Gibran Rakabuming Raka yang dilaporkan dan diajukan pada 2020 sebagai prasyarat untuk bertanding dalam pilihan raya, dilaporkan sebanyak Rp 22 bilion.<ref>{{cite news |title=Solo Election Candidate Gibran Rakabuming's Wealth Worth Rp22 billion |url=https://en.tempo.co/read/1390058/solo-election-candidate-gibran-rakabumings-wealth-worth-rp22-billion |accessdate=22 November 2020 |work=Tempo |language=en |date=25 September 2020}}</ref> ===Politik=== Pada Julai 2019, Gibran Rakabuming Raka dinamakan sebagai calon kegemaran untuk pilihan raya Datuk Bandar Surakarta 2020, jawatan ayahnya sebelum menjadi [[Gabenor Jakarta]] dan kemudian [[Presiden Indonesia]], menurut sebuah tinjauan oleh Universitas Slamet Riyadi yang berpusat di sana. <ref>{{cite news |title=Jokowi’s son a favorite for Surakarta mayoral election: Survey |url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/07/26/jokowis-son-a-favorite-for-surakarta-mayoral-election-survey.html |accessdate=10 Oktober 2019 |work=The Jakarta Post |date=26 Julai 2019 |language=en}}</ref> Pada September, Gibran Rakabuming Raka mendaftar sebagai ahli [[PDI-P]], parti politik yang sama dengan bapanya Jokowi, untuk bertanding dalam pilihan raya Datuk Bandar.<ref>{{cite news |last1=Putri |first1=Virgina Maulita |title=Tentang Gibran Rakabuming yang Dulu Ogah Politik, Kini Daftar Jadi Kader PDIP |url=https://news.detik.com/berita/d-4718246/tentang-gibran-rakabuming-yang-dulu-ogah-politik-kini-daftar-jadi-kader-pdip |accessdate=10 Oktober 2019 |work=detiknews |date=23 September 2019 |language=id}}</ref> Parti itu secara rasmi menyokong Gibran Rakabuming Raka sebagai calon Datuk Bandar mereka pada Julai 2020, menggandingkannya dengan ketua majlis bandar Teguh Prakosa.<ref>{{cite news |last1=Budiman |first1=Aditya |title=Pencalonan Gibran Rakabuming Raka Disebut Pertanda Buruk Bagi PDIP |url=https://nasional.tempo.co/read/1366233/pencalonan-gibran-rakabuming-disebut-pertanda-buruk-bagi-pdip |accessdate=17 Julai 2020 |work=Tempo |date=17 Julai 2020 |language=id}}</ref> Semua pihak yang diwakili dalam dewan kota menyokong Gibran Rakabuming Raka kecuali [[Partai Keadilan Sejahtera]], yang berpotensi mewujudkan pilihan raya yang tidak dipertandingkan.<ref>{{cite news |title=Semua Partai Kecuali PKS Beri Dukungan, Gibran Calon Tunggal Pilwalkot Solo? |url=https://kumparan.com/kumparannews/semua-partai-kecuali-pks-beri-dukungan-gibran-calon-tunggal-pilwalkot-solo-1towNlnLA9Q |accessdate=17 Julai 2020 |work=Kumparan |date=17 Julai 2020 |language=id}}</ref> Pada akhirnya, pencalonan Bagyo Wahyono, seorang penjahit mengikut profesion, dipersetujui pada 6 September 2020. Pencalonan Gibran Rakabuming Raka juga ditentang oleh aktivis Halim HD, yang mencari undi untuk kotak kosong dan bukannya calon yang berkaitan.<ref>{{cite news |title=In Indonesia, making of a mayor sparks talk of nation's newest dynasty |url=https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-dynasty/in-indonesia-making-of-a-mayor-sparks-talk-of-nations-newest-dynasty-idUSKBN27Z0EY |accessdate=19 November 2020 |language=en |work=Reuters |date=19 November 2020}}</ref> Gibran Rakabuming Raka dijangka menang pilihan raya berkenaan menurut keputusan tidak rasmi.<ref>{{cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/114275/GLOBAL/Anak-Jokowi-bakal-jadi-Datuk-Bandar-Solo|title=Anak Jokowi bakal jadi Datuk Bandar Solo|work=Sinar Harian|date=10 Disember 2020|accessdate=12 Disember 2020}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Gibran Rakabuming Raka mengahwini Selvi Ananda pada 11 Jun 2015,<ref>{{cite news |title=Sah! Gibran Rakabuming Raka Resmi Jadi Suami Selvi Ananda |url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20150611092308-277-59269/sah-gibran-rakabuming-resmi-jadi-suami-selvi-ananda? |accessdate=12 Oktober 2019 |work=CNN Indonesia |date=11 Jun 2015 |language=id}}</ref> dan pasangan itu mempunyai anak pertama mereka, Jan Ethes Srinarendra, pada 10 Mac 2016.<ref>{{cite news |title=Cucu Jokowi Diberi Nama Jan Ethes Srinarendra, Ini Artinya |url=https://www.tribunnews.com/regional/2016/03/11/cucu-jokowi-diberi-nama-jan-ethes-srinarendra-ini-artinya |accessdate=12 Oktober 2019 |work=Tribunnews.com |date=11 Mac 2016 |language=id}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [https://www.instagram.com/gibran_rakabuming/ Gibran Rakabuming Raka] di [[Instagram]] {{Joko Widodo}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1987]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli perniagaan Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] [[Kategori:Naib Presiden Indonesia]] [[Kategori:Orang Jawa]] [[Kategori:Orang dari Surakarta]] [[Kategori:Joko Widodo]] movfveyd8fmbatazkponydwkakb7zzm 7004018 7004009 2026-11-11T22:07:47Z Muhammad Aliff1999 295485 7004018 wikitext text/x-wiki {{Short description|Bekas Naib Presiden Indonesia}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox officeholder | image = Gibran Rakabuming 2024 official portrait.jpg | caption = Potret rasmi, 2024 | order = ke-14 | office = Naib Presiden Indonesia | term_start = 20 Oktober 2024 | term_end = 11 November 2026 | president = [[Prabowo Subianto]] | predecessor = [[Ma'ruf Amin]] | successor = | office1 = [[Datuk Bandar Surakarta]] ke-18 | term_start1 = 26 Februari 2021 | term_end1 = 16 Julai 2024 | 1blankname1 = Naib Datuk Bandar | 1namedata1 = Teguh Prakosa | predecessor1 = {{ubl|[[F. X. Hadi Rudyatmo]]|Ahyani (interim)}} | successor1 = [[Teguh Prakosa]] | birth_date = {{birth date and age|1987|10|01|df=y}} | birth_place = [[Surakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | spouse = {{marriage|[[Selvi Ananda]]|11 Jun 2015}} | children = 2 | father = [[Joko Widodo]] | mother = [[Iriana]] | relatives = [[Keluarga Joko Widodo]] | party = [[Ahli politik bebas|Bebas]] | other_party = | education = Sekolah Menengah Orchid Park | alma_mater = {{ubl|[[Institut Pembangunan Pengurusan Singapura]] ([[Diploma|Dipl.]])|[[Universiti Bradford]] ([[Sarjana Muda Sains|BSc]]){{efn|Dianugerahkan secara jarak jauh di Singapura melalui MDIS dengan kerjasama universiti tersebut.<ref name=":2"/>}}}} | occupation = {{hlist|Ahli politik|ahli perniagaan}} | signature = Signature of Gibran Rakabuming.png | website = {{URL|wapresri.go.id}} }} '''Gibran Rakabuming Raka''' (lahir 1 Oktober 1987) ialah seorang ahli politik dan ahli perniagaan [[Indonesia]] yang berkhidmat sebagai [[Naib Presiden Indonesia]] ke-14 dari Oktober 2024 hingga November 2026. Sebelum itu, beliau berkhidmat sebagai Datuk Bandar [[Surakarta]] ke-18 dari tahun 2021 hingga 2024. Beliau merupakan anak sulung kepada Presiden Indonesia ketujuh [[Joko Widodo]]. Beliau bertanding sebagai calon naib presiden bergandingan dengan [[Prabowo Subianto]] dalam [[pilihan raya presiden Indonesia 2024|pilihan raya presiden 2024]], dan memenangi pilihan raya tersebut dengan memperoleh hampir 59% undi. Sewaktu terpilih, beliau menjadi naib presiden termuda dalam sejarah.<ref>{{Cite web|url=https://mydreamcompanion.com/character/afd35c8c-8903-4c2c-9290-170d3713a1de/details|title=Gibran Rakabuming Raka (Samsul) - NSFW Character AI Chat - corruption|website=crushon.ai|language=en|access-date=2025-09-23|url-status=live}}</ref> Pencalonan Gibran sebagai naib presiden pada usia 36 tahun telah mencetuskan kontroversi, dengan kritikan yang timbul berhubung dakwaan [[nepotisme]] serta kebimbangan mengenai kurangnya pengalaman beliau untuk memegang jawatan yang lebih tinggi. [[Mahkamah Perlembagaan Indonesia|Mahkamah Perlembagaan]], yang dipimpin oleh bapa saudaranya [[Anwar Usman]], membenarkan beliau bertanding dengan mewujudkan pengecualian bagi pemimpin wilayah yang telah dipilih melalui pilihan raya. [[Komisi Pemilihan Umum Republik Indonesia|Komisi Pemilihan Umum]] (KPU) turut berdepan dengan isu pelanggaran etika kerana membenarkan Gibran mendaftar untuk pilihan raya tersebut sebelum syarat umur diselaraskan. Gibran menghadapi satu lagi kes undang-undang di Mahkamah Perlembagaan, di mana pihak pempetisyen mendakwa bahawa Gibran tidak mempunyai diploma sekolah menengah yang sah dan telah melanggar syarat untuk bertanding sebagai naib presiden; oleh itu, mereka menuntut supaya beliau hilang kelayakan. Pada Oktober 2026, Mahkamah Perlembagaan mengesahkan bahawa Gibran tidak mempunyai bukti tamat pengajian sekolah menengah, namun mahkamah menolak permohonan pihak pempetisyen untuk membatalkan kelayakan Gibran atas alasan isu ''[[locus standi]]''.<ref>{{Cite web |last=Budi |first=Mulia |title=MK Tak Bisa Diskualifikasi Gibran Meski Tak Miliki Ijazah Setara SMA |url=https://news.detik.com/berita/d-8695585/mk-tak-bisa-diskualifikasi-gibran-meski-tak-miliki-ijazah-setara-sma |access-date=2026-10-06 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |title=MK Tak Temukan Bukti Ijazah Setara SMA Gibran |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20261006204342-12-1412426/mk-tak-temukan-bukti-ijazah-setara-sma-gibran |access-date=2026-10-06 |website=nasional |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pratiwi |first=Nadiyas Utami |date=2026-10-06 |title=Putusan MK Nyatakan Pemohon Tak Punya Legal Standing, Gugatan soal Gibran Berhenti di Sini |url=https://www.viva.co.id/berita/nasional/1933776-putusan-mk-nyatakan-pemohon-tak-punya-legal-standing-gugatan-soal-gibran-berhenti-di-sini |access-date=2026-10-06 |website=www.viva.co.id |language=id}}</ref> Seterusnya, [[Mahkamah Agung Republik Indonesia|Mahkamah Agung]] memutuskan bahawa sijil penukaran sekolah menengah beliau—yang digunakan untuk pendaftaran sebagai calon naib presiden—adalah tidak sah. Selain itu, beliau hanya dianugerahkan ijazah kehormat daripada sebuah universiti, satu pengiktirafan yang diberikan tanpa perlu menghadiri kelas.<ref>{{Cite web |date=2026-10-31 |title=Surat Keterangan ijazah Gibran dibatalkan MA, apa konsekuensinya? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/cmpqgppz2zv0o |access-date=2026-11-11 |website=BBC News Indonesia |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |title=Serba-serbi MA Nyatakan Suket Penyetaraan Ijazah SMA Gibran Tak Sah |url=https://kumparan.com/kumparannews/serba-serbi-ma-nyatakan-suket-penyetaraan-ijazah-sma-gibran-tak-sah-28ToNTq5CKf |access-date=2026-11-11 |website=kumparan |language=id-ID}}</ref> Gibran dilaporkan telah menyerahkan surat peletakan jawatannya kepada Prabowo pada 11 November 2026.<ref>{{Cite web |title=Gibran letak jawatan Naib Presiden Indonesia - Pengerusi Projo |url=https://www.bharian.com.my/dunia/asean/2026/11/1709870/gibran-letak-jawatan-naib-presiden-indonesia-pengerusi-projo |access-date=12 November 2026 |website=bharian.com |date=11 November 2026}}</ref> ==Kehidupan awal== Gibran Rakabuming Raka dilahirkan di [[Surakarta]], [[Jawa Tengah]], pada 1 Oktober 1987, sebagai anak pertama kepada [[Joko Widodo]] (Jokowi) dan [[Iriana]]. Gibran Rakabuming Raka menamatkan sembilan tahun pertama pendidikannya di sana, sebelum pindah ke [[Singapura]] di mana beliau belajar di Sekolah Menengah Orchid Park. <ref name="tagar">{{cite news |title=Profil Gibran Rakabuming Raka Calon Wali Kota Surakarta |url=https://www.tagar.id/profil-gibran-rakabuming-raka-calon-wali-kota-surakarta |accessdate=8 Oktober 2019 |work=tagar.id |date=23 Disember 2017 |language=id}}</ref> Beliau kemudian melanjutkan pelajaran di Institut Pembangunan Pengurusan Singapura. <ref>{{cite news |title=Jokowi in Singapore for son's graduation: Other leaders whose children studied here |url=https://www.straitstimes.com/singapore/education/jokowi-in-singapore-for-sons-graduation-other-leaders-whose-children-studied |accessdate=10 Oktober 2019 |work=The Straits Times |date=21 November 2014 |language=en}}</ref> ==Kerjaya== ===Perniagaan=== Pada 2010, Gibran Rakabuming Raka mengasaskan Chilli Pari, sebuah perniagaan [[katering]] yang berpusat di [[Surakarta]]. Menurut Gibran Rakabuming Raka, beliau terinspirasi untuk menubuhkan syarikat itu setelah menyedari kekurangan perkhidmatan katering untuk pusat persidangan milik ayahnya, tetapi ditentang oleh Jokowi yang mahukan agar Gibran Rakabuming Raka meneruskan perniagaan perabotnya. Syarikat ini berkembang dan menjadi fokus untuk menyediakan perkhidmatan bagi majlis perkahwinan.<ref>{{cite news |title=Mengenal Gibran Anak Jokowi dan Tekad Bisnis Kateringnya |url=https://news.detik.com/berita/2759384/mengenal-gibran-anak-jokowi-dan-tekad-bisnis-kateringnya |accessdate=10 Oktober 2019 |work=detiknews |date=26 November 2014 |language=id}}</ref> Gibran Rakabuming Raka kemudian memulakan Markobar, rantaian [[martabak]], pada tahun 2015, dan rantaian ini mempunyai 29 lokasi cawangan di Indonesia pada 2017.<ref>{{cite news |title=Perjalanan Bisnis Gibran Rakabuming, dari Katering, Martabak hingga yang "Masih Rahasia" |url=https://nasional.kompas.com/read/2017/08/29/06193461/perjalanan-bisnis-gibran-rakabuming-dari-katering-martabak-hingga-yang-masih?page=all |accessdate=10 Oktober 2019 |work=KOMPAS.com |date=29 Ogos 2017 |language=id}}</ref> Jokowi memberi komen pada 2017 bahawa walaupun pada awalnya beliau tidak menyetujui perniagaan Gibran Rakabuming Raka, syarikat Gibran Rakabuming Raka akhirnya dihargai lebih tinggi daripada syarikat perabotnya.<ref>{{cite news |title='Curhat' Presiden Jokowi soal bisnis anak-anaknya: martabak dan pisang goreng |url=https://www.bbc.com/indonesia/trensosial-42389522 |accessdate=10 Oktober 2019 |work=BBC Indonesia |date=19 Disember 2017 |language=id}}</ref> Kekayaan Gibran Rakabuming Raka yang dilaporkan dan diajukan pada 2020 sebagai prasyarat untuk bertanding dalam pilihan raya, dilaporkan sebanyak Rp 22 bilion.<ref>{{cite news |title=Solo Election Candidate Gibran Rakabuming's Wealth Worth Rp22 billion |url=https://en.tempo.co/read/1390058/solo-election-candidate-gibran-rakabumings-wealth-worth-rp22-billion |accessdate=22 November 2020 |work=Tempo |language=en |date=25 September 2020}}</ref> ===Politik=== Pada Julai 2019, Gibran Rakabuming Raka dinamakan sebagai calon kegemaran untuk pilihan raya Datuk Bandar Surakarta 2020, jawatan ayahnya sebelum menjadi [[Gabenor Jakarta]] dan kemudian [[Presiden Indonesia]], menurut sebuah tinjauan oleh Universitas Slamet Riyadi yang berpusat di sana. <ref>{{cite news |title=Jokowi’s son a favorite for Surakarta mayoral election: Survey |url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/07/26/jokowis-son-a-favorite-for-surakarta-mayoral-election-survey.html |accessdate=10 Oktober 2019 |work=The Jakarta Post |date=26 Julai 2019 |language=en}}</ref> Pada September, Gibran Rakabuming Raka mendaftar sebagai ahli [[PDI-P]], parti politik yang sama dengan bapanya Jokowi, untuk bertanding dalam pilihan raya Datuk Bandar.<ref>{{cite news |last1=Putri |first1=Virgina Maulita |title=Tentang Gibran Rakabuming yang Dulu Ogah Politik, Kini Daftar Jadi Kader PDIP |url=https://news.detik.com/berita/d-4718246/tentang-gibran-rakabuming-yang-dulu-ogah-politik-kini-daftar-jadi-kader-pdip |accessdate=10 Oktober 2019 |work=detiknews |date=23 September 2019 |language=id}}</ref> Parti itu secara rasmi menyokong Gibran Rakabuming Raka sebagai calon Datuk Bandar mereka pada Julai 2020, menggandingkannya dengan ketua majlis bandar Teguh Prakosa.<ref>{{cite news |last1=Budiman |first1=Aditya |title=Pencalonan Gibran Rakabuming Raka Disebut Pertanda Buruk Bagi PDIP |url=https://nasional.tempo.co/read/1366233/pencalonan-gibran-rakabuming-disebut-pertanda-buruk-bagi-pdip |accessdate=17 Julai 2020 |work=Tempo |date=17 Julai 2020 |language=id}}</ref> Semua pihak yang diwakili dalam dewan kota menyokong Gibran Rakabuming Raka kecuali [[Partai Keadilan Sejahtera]], yang berpotensi mewujudkan pilihan raya yang tidak dipertandingkan.<ref>{{cite news |title=Semua Partai Kecuali PKS Beri Dukungan, Gibran Calon Tunggal Pilwalkot Solo? |url=https://kumparan.com/kumparannews/semua-partai-kecuali-pks-beri-dukungan-gibran-calon-tunggal-pilwalkot-solo-1towNlnLA9Q |accessdate=17 Julai 2020 |work=Kumparan |date=17 Julai 2020 |language=id}}</ref> Pada akhirnya, pencalonan Bagyo Wahyono, seorang penjahit mengikut profesion, dipersetujui pada 6 September 2020. Pencalonan Gibran Rakabuming Raka juga ditentang oleh aktivis Halim HD, yang mencari undi untuk kotak kosong dan bukannya calon yang berkaitan.<ref>{{cite news |title=In Indonesia, making of a mayor sparks talk of nation's newest dynasty |url=https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-dynasty/in-indonesia-making-of-a-mayor-sparks-talk-of-nations-newest-dynasty-idUSKBN27Z0EY |accessdate=19 November 2020 |language=en |work=Reuters |date=19 November 2020}}</ref> Gibran Rakabuming Raka dijangka menang pilihan raya berkenaan menurut keputusan tidak rasmi.<ref>{{cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/114275/GLOBAL/Anak-Jokowi-bakal-jadi-Datuk-Bandar-Solo|title=Anak Jokowi bakal jadi Datuk Bandar Solo|work=Sinar Harian|date=10 Disember 2020|accessdate=12 Disember 2020}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Gibran Rakabuming Raka mengahwini Selvi Ananda pada 11 Jun 2015,<ref>{{cite news |title=Sah! Gibran Rakabuming Raka Resmi Jadi Suami Selvi Ananda |url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20150611092308-277-59269/sah-gibran-rakabuming-resmi-jadi-suami-selvi-ananda? |accessdate=12 Oktober 2019 |work=CNN Indonesia |date=11 Jun 2015 |language=id}}</ref> dan pasangan itu mempunyai anak pertama mereka, Jan Ethes Srinarendra, pada 10 Mac 2016.<ref>{{cite news |title=Cucu Jokowi Diberi Nama Jan Ethes Srinarendra, Ini Artinya |url=https://www.tribunnews.com/regional/2016/03/11/cucu-jokowi-diberi-nama-jan-ethes-srinarendra-ini-artinya |accessdate=12 Oktober 2019 |work=Tribunnews.com |date=11 Mac 2016 |language=id}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [https://www.instagram.com/gibran_rakabuming/ Gibran Rakabuming Raka] di [[Instagram]] {{Joko Widodo}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1987]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli perniagaan Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] [[Kategori:Naib Presiden Indonesia]] [[Kategori:Orang Jawa]] [[Kategori:Orang dari Surakarta]] [[Kategori:Joko Widodo]] 8brqn2zq9oiw3gfdrfgeqpc1p2maqhg 7004019 7004018 2026-11-11T22:11:55Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Kehidupan awal */ 7004019 wikitext text/x-wiki {{Short description|Bekas Naib Presiden Indonesia}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox officeholder | image = Gibran Rakabuming 2024 official portrait.jpg | caption = Potret rasmi, 2024 | order = ke-14 | office = Naib Presiden Indonesia | term_start = 20 Oktober 2024 | term_end = 11 November 2026 | president = [[Prabowo Subianto]] | predecessor = [[Ma'ruf Amin]] | successor = | office1 = [[Datuk Bandar Surakarta]] ke-18 | term_start1 = 26 Februari 2021 | term_end1 = 16 Julai 2024 | 1blankname1 = Naib Datuk Bandar | 1namedata1 = Teguh Prakosa | predecessor1 = {{ubl|[[F. X. Hadi Rudyatmo]]|Ahyani (interim)}} | successor1 = [[Teguh Prakosa]] | birth_date = {{birth date and age|1987|10|01|df=y}} | birth_place = [[Surakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | spouse = {{marriage|[[Selvi Ananda]]|11 Jun 2015}} | children = 2 | father = [[Joko Widodo]] | mother = [[Iriana]] | relatives = [[Keluarga Joko Widodo]] | party = [[Ahli politik bebas|Bebas]] | other_party = | education = Sekolah Menengah Orchid Park | alma_mater = {{ubl|[[Institut Pembangunan Pengurusan Singapura]] ([[Diploma|Dipl.]])|[[Universiti Bradford]] ([[Sarjana Muda Sains|BSc]]){{efn|Dianugerahkan secara jarak jauh di Singapura melalui MDIS dengan kerjasama universiti tersebut.<ref name=":2"/>}}}} | occupation = {{hlist|Ahli politik|ahli perniagaan}} | signature = Signature of Gibran Rakabuming.png | website = {{URL|wapresri.go.id}} }} '''Gibran Rakabuming Raka''' (lahir 1 Oktober 1987) ialah seorang ahli politik dan ahli perniagaan [[Indonesia]] yang berkhidmat sebagai [[Naib Presiden Indonesia]] ke-14 dari Oktober 2024 hingga November 2026. Sebelum itu, beliau berkhidmat sebagai Datuk Bandar [[Surakarta]] ke-18 dari tahun 2021 hingga 2024. Beliau merupakan anak sulung kepada Presiden Indonesia ketujuh [[Joko Widodo]]. Beliau bertanding sebagai calon naib presiden bergandingan dengan [[Prabowo Subianto]] dalam [[pilihan raya presiden Indonesia 2024|pilihan raya presiden 2024]], dan memenangi pilihan raya tersebut dengan memperoleh hampir 59% undi. Sewaktu terpilih, beliau menjadi naib presiden termuda dalam sejarah.<ref>{{Cite web|url=https://mydreamcompanion.com/character/afd35c8c-8903-4c2c-9290-170d3713a1de/details|title=Gibran Rakabuming Raka (Samsul) - NSFW Character AI Chat - corruption|website=crushon.ai|language=en|access-date=2025-09-23|url-status=live}}</ref> Pencalonan Gibran sebagai naib presiden pada usia 36 tahun telah mencetuskan kontroversi, dengan kritikan yang timbul berhubung dakwaan [[nepotisme]] serta kebimbangan mengenai kurangnya pengalaman beliau untuk memegang jawatan yang lebih tinggi. [[Mahkamah Perlembagaan Indonesia|Mahkamah Perlembagaan]], yang dipimpin oleh bapa saudaranya [[Anwar Usman]], membenarkan beliau bertanding dengan mewujudkan pengecualian bagi pemimpin wilayah yang telah dipilih melalui pilihan raya. [[Komisi Pemilihan Umum Republik Indonesia|Komisi Pemilihan Umum]] (KPU) turut berdepan dengan isu pelanggaran etika kerana membenarkan Gibran mendaftar untuk pilihan raya tersebut sebelum syarat umur diselaraskan. Gibran menghadapi satu lagi kes undang-undang di Mahkamah Perlembagaan, di mana pihak pempetisyen mendakwa bahawa Gibran tidak mempunyai diploma sekolah menengah yang sah dan telah melanggar syarat untuk bertanding sebagai naib presiden; oleh itu, mereka menuntut supaya beliau hilang kelayakan. Pada Oktober 2026, Mahkamah Perlembagaan mengesahkan bahawa Gibran tidak mempunyai bukti tamat pengajian sekolah menengah, namun mahkamah menolak permohonan pihak pempetisyen untuk membatalkan kelayakan Gibran atas alasan isu ''[[locus standi]]''.<ref>{{Cite web |last=Budi |first=Mulia |title=MK Tak Bisa Diskualifikasi Gibran Meski Tak Miliki Ijazah Setara SMA |url=https://news.detik.com/berita/d-8695585/mk-tak-bisa-diskualifikasi-gibran-meski-tak-miliki-ijazah-setara-sma |access-date=2026-10-06 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |title=MK Tak Temukan Bukti Ijazah Setara SMA Gibran |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20261006204342-12-1412426/mk-tak-temukan-bukti-ijazah-setara-sma-gibran |access-date=2026-10-06 |website=nasional |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pratiwi |first=Nadiyas Utami |date=2026-10-06 |title=Putusan MK Nyatakan Pemohon Tak Punya Legal Standing, Gugatan soal Gibran Berhenti di Sini |url=https://www.viva.co.id/berita/nasional/1933776-putusan-mk-nyatakan-pemohon-tak-punya-legal-standing-gugatan-soal-gibran-berhenti-di-sini |access-date=2026-10-06 |website=www.viva.co.id |language=id}}</ref> Seterusnya, [[Mahkamah Agung Republik Indonesia|Mahkamah Agung]] memutuskan bahawa sijil penukaran sekolah menengah beliau—yang digunakan untuk pendaftaran sebagai calon naib presiden—adalah tidak sah. Selain itu, beliau hanya dianugerahkan ijazah kehormat daripada sebuah universiti, satu pengiktirafan yang diberikan tanpa perlu menghadiri kelas.<ref>{{Cite web |date=2026-10-31 |title=Surat Keterangan ijazah Gibran dibatalkan MA, apa konsekuensinya? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/cmpqgppz2zv0o |access-date=2026-11-11 |website=BBC News Indonesia |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |title=Serba-serbi MA Nyatakan Suket Penyetaraan Ijazah SMA Gibran Tak Sah |url=https://kumparan.com/kumparannews/serba-serbi-ma-nyatakan-suket-penyetaraan-ijazah-sma-gibran-tak-sah-28ToNTq5CKf |access-date=2026-11-11 |website=kumparan |language=id-ID}}</ref> Gibran dilaporkan telah menyerahkan surat peletakan jawatannya kepada Prabowo pada 11 November 2026.<ref>{{Cite web |title=Gibran letak jawatan Naib Presiden Indonesia - Pengerusi Projo |url=https://www.bharian.com.my/dunia/asean/2026/11/1709870/gibran-letak-jawatan-naib-presiden-indonesia-pengerusi-projo |access-date=12 November 2026 |website=bharian.com |date=11 November 2026}}</ref> ==Kehidupan awal== Gibran Rakabuming Raka dilahirkan di [[Surakarta]], [[Jawa Tengah]], pada 1 Oktober 1987, sebagai anak pertama kepada [[Joko Widodo]] (Jokowi) dan [[Iriana]]. Gibran Rakabuming Raka menamatkan sembilan tahun pertama pendidikannya di sana, sebelum pindah ke [[Singapura]] di mana beliau belajar di Sekolah Menengah Orchid Park.<ref name="tagar">{{cite news |title=Profil Gibran Rakabuming Raka Calon Wali Kota Surakarta |url=https://www.tagar.id/profil-gibran-rakabuming-raka-calon-wali-kota-surakarta |accessdate=8 Oktober 2019 |work=tagar.id |date=23 Disember 2017 |language=id}}</ref> Beliau kemudian melanjutkan pelajaran di Institut Pembangunan Pengurusan Singapura.<ref>{{cite news |title=Jokowi in Singapore for son's graduation: Other leaders whose children studied here |url=https://www.straitstimes.com/singapore/education/jokowi-in-singapore-for-sons-graduation-other-leaders-whose-children-studied |accessdate=10 Oktober 2019 |work=The Straits Times |date=21 November 2014 |language=en}}</ref> Pada 2010, beliau memperoleh diploma daripada [[Institut Pembangunan Pengurusan Singapura]] (MDIS) dan seterusnya menamatkan pengajian ijazah Sarjana Muda Sains (BSc) dalam bidang Pemasaran dengan klasifikasi 2:2 (Kepujian Kelas Kedua, Bahagian Kedua), yang dianugerahkan oleh University of Bradford melalui kerjasama dengan MDIS.<ref name=":2">{{cite news| date=21 November 2023 |title=Indonesia VP candidate Gibran accused of faking education, shows degree received at S'pore MDIS as proof |website=[[Mothership]] |url=https://mothership.sg/2023/11/gibran-mdis-degree/ |access-date=22 Januari 2024 |first=Min-Wei |last=Tan|archive-url=https://web.archive.org/web/20241231120601/https://mothership.sg/2023/11/gibran-mdis-degree/|archive-date=31 Disember 2024}}</ref> ==Kerjaya== ===Perniagaan=== Pada 2010, Gibran Rakabuming Raka mengasaskan Chilli Pari, sebuah perniagaan [[katering]] yang berpusat di [[Surakarta]]. Menurut Gibran Rakabuming Raka, beliau terinspirasi untuk menubuhkan syarikat itu setelah menyedari kekurangan perkhidmatan katering untuk pusat persidangan milik ayahnya, tetapi ditentang oleh Jokowi yang mahukan agar Gibran Rakabuming Raka meneruskan perniagaan perabotnya. Syarikat ini berkembang dan menjadi fokus untuk menyediakan perkhidmatan bagi majlis perkahwinan.<ref>{{cite news |title=Mengenal Gibran Anak Jokowi dan Tekad Bisnis Kateringnya |url=https://news.detik.com/berita/2759384/mengenal-gibran-anak-jokowi-dan-tekad-bisnis-kateringnya |accessdate=10 Oktober 2019 |work=detiknews |date=26 November 2014 |language=id}}</ref> Gibran Rakabuming Raka kemudian memulakan Markobar, rantaian [[martabak]], pada tahun 2015, dan rantaian ini mempunyai 29 lokasi cawangan di Indonesia pada 2017.<ref>{{cite news |title=Perjalanan Bisnis Gibran Rakabuming, dari Katering, Martabak hingga yang "Masih Rahasia" |url=https://nasional.kompas.com/read/2017/08/29/06193461/perjalanan-bisnis-gibran-rakabuming-dari-katering-martabak-hingga-yang-masih?page=all |accessdate=10 Oktober 2019 |work=KOMPAS.com |date=29 Ogos 2017 |language=id}}</ref> Jokowi memberi komen pada 2017 bahawa walaupun pada awalnya beliau tidak menyetujui perniagaan Gibran Rakabuming Raka, syarikat Gibran Rakabuming Raka akhirnya dihargai lebih tinggi daripada syarikat perabotnya.<ref>{{cite news |title='Curhat' Presiden Jokowi soal bisnis anak-anaknya: martabak dan pisang goreng |url=https://www.bbc.com/indonesia/trensosial-42389522 |accessdate=10 Oktober 2019 |work=BBC Indonesia |date=19 Disember 2017 |language=id}}</ref> Kekayaan Gibran Rakabuming Raka yang dilaporkan dan diajukan pada 2020 sebagai prasyarat untuk bertanding dalam pilihan raya, dilaporkan sebanyak Rp 22 bilion.<ref>{{cite news |title=Solo Election Candidate Gibran Rakabuming's Wealth Worth Rp22 billion |url=https://en.tempo.co/read/1390058/solo-election-candidate-gibran-rakabumings-wealth-worth-rp22-billion |accessdate=22 November 2020 |work=Tempo |language=en |date=25 September 2020}}</ref> ===Politik=== Pada Julai 2019, Gibran Rakabuming Raka dinamakan sebagai calon kegemaran untuk pilihan raya Datuk Bandar Surakarta 2020, jawatan ayahnya sebelum menjadi [[Gabenor Jakarta]] dan kemudian [[Presiden Indonesia]], menurut sebuah tinjauan oleh Universitas Slamet Riyadi yang berpusat di sana. <ref>{{cite news |title=Jokowi’s son a favorite for Surakarta mayoral election: Survey |url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/07/26/jokowis-son-a-favorite-for-surakarta-mayoral-election-survey.html |accessdate=10 Oktober 2019 |work=The Jakarta Post |date=26 Julai 2019 |language=en}}</ref> Pada September, Gibran Rakabuming Raka mendaftar sebagai ahli [[PDI-P]], parti politik yang sama dengan bapanya Jokowi, untuk bertanding dalam pilihan raya Datuk Bandar.<ref>{{cite news |last1=Putri |first1=Virgina Maulita |title=Tentang Gibran Rakabuming yang Dulu Ogah Politik, Kini Daftar Jadi Kader PDIP |url=https://news.detik.com/berita/d-4718246/tentang-gibran-rakabuming-yang-dulu-ogah-politik-kini-daftar-jadi-kader-pdip |accessdate=10 Oktober 2019 |work=detiknews |date=23 September 2019 |language=id}}</ref> Parti itu secara rasmi menyokong Gibran Rakabuming Raka sebagai calon Datuk Bandar mereka pada Julai 2020, menggandingkannya dengan ketua majlis bandar Teguh Prakosa.<ref>{{cite news |last1=Budiman |first1=Aditya |title=Pencalonan Gibran Rakabuming Raka Disebut Pertanda Buruk Bagi PDIP |url=https://nasional.tempo.co/read/1366233/pencalonan-gibran-rakabuming-disebut-pertanda-buruk-bagi-pdip |accessdate=17 Julai 2020 |work=Tempo |date=17 Julai 2020 |language=id}}</ref> Semua pihak yang diwakili dalam dewan kota menyokong Gibran Rakabuming Raka kecuali [[Partai Keadilan Sejahtera]], yang berpotensi mewujudkan pilihan raya yang tidak dipertandingkan.<ref>{{cite news |title=Semua Partai Kecuali PKS Beri Dukungan, Gibran Calon Tunggal Pilwalkot Solo? |url=https://kumparan.com/kumparannews/semua-partai-kecuali-pks-beri-dukungan-gibran-calon-tunggal-pilwalkot-solo-1towNlnLA9Q |accessdate=17 Julai 2020 |work=Kumparan |date=17 Julai 2020 |language=id}}</ref> Pada akhirnya, pencalonan Bagyo Wahyono, seorang penjahit mengikut profesion, dipersetujui pada 6 September 2020. Pencalonan Gibran Rakabuming Raka juga ditentang oleh aktivis Halim HD, yang mencari undi untuk kotak kosong dan bukannya calon yang berkaitan.<ref>{{cite news |title=In Indonesia, making of a mayor sparks talk of nation's newest dynasty |url=https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-dynasty/in-indonesia-making-of-a-mayor-sparks-talk-of-nations-newest-dynasty-idUSKBN27Z0EY |accessdate=19 November 2020 |language=en |work=Reuters |date=19 November 2020}}</ref> Gibran Rakabuming Raka dijangka menang pilihan raya berkenaan menurut keputusan tidak rasmi.<ref>{{cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/114275/GLOBAL/Anak-Jokowi-bakal-jadi-Datuk-Bandar-Solo|title=Anak Jokowi bakal jadi Datuk Bandar Solo|work=Sinar Harian|date=10 Disember 2020|accessdate=12 Disember 2020}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Gibran Rakabuming Raka mengahwini Selvi Ananda pada 11 Jun 2015,<ref>{{cite news |title=Sah! Gibran Rakabuming Raka Resmi Jadi Suami Selvi Ananda |url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20150611092308-277-59269/sah-gibran-rakabuming-resmi-jadi-suami-selvi-ananda? |accessdate=12 Oktober 2019 |work=CNN Indonesia |date=11 Jun 2015 |language=id}}</ref> dan pasangan itu mempunyai anak pertama mereka, Jan Ethes Srinarendra, pada 10 Mac 2016.<ref>{{cite news |title=Cucu Jokowi Diberi Nama Jan Ethes Srinarendra, Ini Artinya |url=https://www.tribunnews.com/regional/2016/03/11/cucu-jokowi-diberi-nama-jan-ethes-srinarendra-ini-artinya |accessdate=12 Oktober 2019 |work=Tribunnews.com |date=11 Mac 2016 |language=id}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [https://www.instagram.com/gibran_rakabuming/ Gibran Rakabuming Raka] di [[Instagram]] {{Joko Widodo}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1987]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli perniagaan Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] [[Kategori:Naib Presiden Indonesia]] [[Kategori:Orang Jawa]] [[Kategori:Orang dari Surakarta]] [[Kategori:Joko Widodo]] qh9fi6ay8c46drfz0x9wgb4wka0usf9 7004087 7004019 2026-11-12T03:26:36Z Rulwarih 91672 Dilindungi "[[Gibran Rakabuming Raka]]" ([Sunting=Benarkan pengguna sah automatik sahaja] (tak terbatas) [Pindahkan=Benarkan pengguna sah automatik sahaja] (tak terbatas)) 7004019 wikitext text/x-wiki {{Short description|Bekas Naib Presiden Indonesia}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox officeholder | image = Gibran Rakabuming 2024 official portrait.jpg | caption = Potret rasmi, 2024 | order = ke-14 | office = Naib Presiden Indonesia | term_start = 20 Oktober 2024 | term_end = 11 November 2026 | president = [[Prabowo Subianto]] | predecessor = [[Ma'ruf Amin]] | successor = | office1 = [[Datuk Bandar Surakarta]] ke-18 | term_start1 = 26 Februari 2021 | term_end1 = 16 Julai 2024 | 1blankname1 = Naib Datuk Bandar | 1namedata1 = Teguh Prakosa | predecessor1 = {{ubl|[[F. X. Hadi Rudyatmo]]|Ahyani (interim)}} | successor1 = [[Teguh Prakosa]] | birth_date = {{birth date and age|1987|10|01|df=y}} | birth_place = [[Surakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | spouse = {{marriage|[[Selvi Ananda]]|11 Jun 2015}} | children = 2 | father = [[Joko Widodo]] | mother = [[Iriana]] | relatives = [[Keluarga Joko Widodo]] | party = [[Ahli politik bebas|Bebas]] | other_party = | education = Sekolah Menengah Orchid Park | alma_mater = {{ubl|[[Institut Pembangunan Pengurusan Singapura]] ([[Diploma|Dipl.]])|[[Universiti Bradford]] ([[Sarjana Muda Sains|BSc]]){{efn|Dianugerahkan secara jarak jauh di Singapura melalui MDIS dengan kerjasama universiti tersebut.<ref name=":2"/>}}}} | occupation = {{hlist|Ahli politik|ahli perniagaan}} | signature = Signature of Gibran Rakabuming.png | website = {{URL|wapresri.go.id}} }} '''Gibran Rakabuming Raka''' (lahir 1 Oktober 1987) ialah seorang ahli politik dan ahli perniagaan [[Indonesia]] yang berkhidmat sebagai [[Naib Presiden Indonesia]] ke-14 dari Oktober 2024 hingga November 2026. Sebelum itu, beliau berkhidmat sebagai Datuk Bandar [[Surakarta]] ke-18 dari tahun 2021 hingga 2024. Beliau merupakan anak sulung kepada Presiden Indonesia ketujuh [[Joko Widodo]]. Beliau bertanding sebagai calon naib presiden bergandingan dengan [[Prabowo Subianto]] dalam [[pilihan raya presiden Indonesia 2024|pilihan raya presiden 2024]], dan memenangi pilihan raya tersebut dengan memperoleh hampir 59% undi. Sewaktu terpilih, beliau menjadi naib presiden termuda dalam sejarah.<ref>{{Cite web|url=https://mydreamcompanion.com/character/afd35c8c-8903-4c2c-9290-170d3713a1de/details|title=Gibran Rakabuming Raka (Samsul) - NSFW Character AI Chat - corruption|website=crushon.ai|language=en|access-date=2025-09-23|url-status=live}}</ref> Pencalonan Gibran sebagai naib presiden pada usia 36 tahun telah mencetuskan kontroversi, dengan kritikan yang timbul berhubung dakwaan [[nepotisme]] serta kebimbangan mengenai kurangnya pengalaman beliau untuk memegang jawatan yang lebih tinggi. [[Mahkamah Perlembagaan Indonesia|Mahkamah Perlembagaan]], yang dipimpin oleh bapa saudaranya [[Anwar Usman]], membenarkan beliau bertanding dengan mewujudkan pengecualian bagi pemimpin wilayah yang telah dipilih melalui pilihan raya. [[Komisi Pemilihan Umum Republik Indonesia|Komisi Pemilihan Umum]] (KPU) turut berdepan dengan isu pelanggaran etika kerana membenarkan Gibran mendaftar untuk pilihan raya tersebut sebelum syarat umur diselaraskan. Gibran menghadapi satu lagi kes undang-undang di Mahkamah Perlembagaan, di mana pihak pempetisyen mendakwa bahawa Gibran tidak mempunyai diploma sekolah menengah yang sah dan telah melanggar syarat untuk bertanding sebagai naib presiden; oleh itu, mereka menuntut supaya beliau hilang kelayakan. Pada Oktober 2026, Mahkamah Perlembagaan mengesahkan bahawa Gibran tidak mempunyai bukti tamat pengajian sekolah menengah, namun mahkamah menolak permohonan pihak pempetisyen untuk membatalkan kelayakan Gibran atas alasan isu ''[[locus standi]]''.<ref>{{Cite web |last=Budi |first=Mulia |title=MK Tak Bisa Diskualifikasi Gibran Meski Tak Miliki Ijazah Setara SMA |url=https://news.detik.com/berita/d-8695585/mk-tak-bisa-diskualifikasi-gibran-meski-tak-miliki-ijazah-setara-sma |access-date=2026-10-06 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |title=MK Tak Temukan Bukti Ijazah Setara SMA Gibran |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20261006204342-12-1412426/mk-tak-temukan-bukti-ijazah-setara-sma-gibran |access-date=2026-10-06 |website=nasional |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pratiwi |first=Nadiyas Utami |date=2026-10-06 |title=Putusan MK Nyatakan Pemohon Tak Punya Legal Standing, Gugatan soal Gibran Berhenti di Sini |url=https://www.viva.co.id/berita/nasional/1933776-putusan-mk-nyatakan-pemohon-tak-punya-legal-standing-gugatan-soal-gibran-berhenti-di-sini |access-date=2026-10-06 |website=www.viva.co.id |language=id}}</ref> Seterusnya, [[Mahkamah Agung Republik Indonesia|Mahkamah Agung]] memutuskan bahawa sijil penukaran sekolah menengah beliau—yang digunakan untuk pendaftaran sebagai calon naib presiden—adalah tidak sah. Selain itu, beliau hanya dianugerahkan ijazah kehormat daripada sebuah universiti, satu pengiktirafan yang diberikan tanpa perlu menghadiri kelas.<ref>{{Cite web |date=2026-10-31 |title=Surat Keterangan ijazah Gibran dibatalkan MA, apa konsekuensinya? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/cmpqgppz2zv0o |access-date=2026-11-11 |website=BBC News Indonesia |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |title=Serba-serbi MA Nyatakan Suket Penyetaraan Ijazah SMA Gibran Tak Sah |url=https://kumparan.com/kumparannews/serba-serbi-ma-nyatakan-suket-penyetaraan-ijazah-sma-gibran-tak-sah-28ToNTq5CKf |access-date=2026-11-11 |website=kumparan |language=id-ID}}</ref> Gibran dilaporkan telah menyerahkan surat peletakan jawatannya kepada Prabowo pada 11 November 2026.<ref>{{Cite web |title=Gibran letak jawatan Naib Presiden Indonesia - Pengerusi Projo |url=https://www.bharian.com.my/dunia/asean/2026/11/1709870/gibran-letak-jawatan-naib-presiden-indonesia-pengerusi-projo |access-date=12 November 2026 |website=bharian.com |date=11 November 2026}}</ref> ==Kehidupan awal== Gibran Rakabuming Raka dilahirkan di [[Surakarta]], [[Jawa Tengah]], pada 1 Oktober 1987, sebagai anak pertama kepada [[Joko Widodo]] (Jokowi) dan [[Iriana]]. Gibran Rakabuming Raka menamatkan sembilan tahun pertama pendidikannya di sana, sebelum pindah ke [[Singapura]] di mana beliau belajar di Sekolah Menengah Orchid Park.<ref name="tagar">{{cite news |title=Profil Gibran Rakabuming Raka Calon Wali Kota Surakarta |url=https://www.tagar.id/profil-gibran-rakabuming-raka-calon-wali-kota-surakarta |accessdate=8 Oktober 2019 |work=tagar.id |date=23 Disember 2017 |language=id}}</ref> Beliau kemudian melanjutkan pelajaran di Institut Pembangunan Pengurusan Singapura.<ref>{{cite news |title=Jokowi in Singapore for son's graduation: Other leaders whose children studied here |url=https://www.straitstimes.com/singapore/education/jokowi-in-singapore-for-sons-graduation-other-leaders-whose-children-studied |accessdate=10 Oktober 2019 |work=The Straits Times |date=21 November 2014 |language=en}}</ref> Pada 2010, beliau memperoleh diploma daripada [[Institut Pembangunan Pengurusan Singapura]] (MDIS) dan seterusnya menamatkan pengajian ijazah Sarjana Muda Sains (BSc) dalam bidang Pemasaran dengan klasifikasi 2:2 (Kepujian Kelas Kedua, Bahagian Kedua), yang dianugerahkan oleh University of Bradford melalui kerjasama dengan MDIS.<ref name=":2">{{cite news| date=21 November 2023 |title=Indonesia VP candidate Gibran accused of faking education, shows degree received at S'pore MDIS as proof |website=[[Mothership]] |url=https://mothership.sg/2023/11/gibran-mdis-degree/ |access-date=22 Januari 2024 |first=Min-Wei |last=Tan|archive-url=https://web.archive.org/web/20241231120601/https://mothership.sg/2023/11/gibran-mdis-degree/|archive-date=31 Disember 2024}}</ref> ==Kerjaya== ===Perniagaan=== Pada 2010, Gibran Rakabuming Raka mengasaskan Chilli Pari, sebuah perniagaan [[katering]] yang berpusat di [[Surakarta]]. Menurut Gibran Rakabuming Raka, beliau terinspirasi untuk menubuhkan syarikat itu setelah menyedari kekurangan perkhidmatan katering untuk pusat persidangan milik ayahnya, tetapi ditentang oleh Jokowi yang mahukan agar Gibran Rakabuming Raka meneruskan perniagaan perabotnya. Syarikat ini berkembang dan menjadi fokus untuk menyediakan perkhidmatan bagi majlis perkahwinan.<ref>{{cite news |title=Mengenal Gibran Anak Jokowi dan Tekad Bisnis Kateringnya |url=https://news.detik.com/berita/2759384/mengenal-gibran-anak-jokowi-dan-tekad-bisnis-kateringnya |accessdate=10 Oktober 2019 |work=detiknews |date=26 November 2014 |language=id}}</ref> Gibran Rakabuming Raka kemudian memulakan Markobar, rantaian [[martabak]], pada tahun 2015, dan rantaian ini mempunyai 29 lokasi cawangan di Indonesia pada 2017.<ref>{{cite news |title=Perjalanan Bisnis Gibran Rakabuming, dari Katering, Martabak hingga yang "Masih Rahasia" |url=https://nasional.kompas.com/read/2017/08/29/06193461/perjalanan-bisnis-gibran-rakabuming-dari-katering-martabak-hingga-yang-masih?page=all |accessdate=10 Oktober 2019 |work=KOMPAS.com |date=29 Ogos 2017 |language=id}}</ref> Jokowi memberi komen pada 2017 bahawa walaupun pada awalnya beliau tidak menyetujui perniagaan Gibran Rakabuming Raka, syarikat Gibran Rakabuming Raka akhirnya dihargai lebih tinggi daripada syarikat perabotnya.<ref>{{cite news |title='Curhat' Presiden Jokowi soal bisnis anak-anaknya: martabak dan pisang goreng |url=https://www.bbc.com/indonesia/trensosial-42389522 |accessdate=10 Oktober 2019 |work=BBC Indonesia |date=19 Disember 2017 |language=id}}</ref> Kekayaan Gibran Rakabuming Raka yang dilaporkan dan diajukan pada 2020 sebagai prasyarat untuk bertanding dalam pilihan raya, dilaporkan sebanyak Rp 22 bilion.<ref>{{cite news |title=Solo Election Candidate Gibran Rakabuming's Wealth Worth Rp22 billion |url=https://en.tempo.co/read/1390058/solo-election-candidate-gibran-rakabumings-wealth-worth-rp22-billion |accessdate=22 November 2020 |work=Tempo |language=en |date=25 September 2020}}</ref> ===Politik=== Pada Julai 2019, Gibran Rakabuming Raka dinamakan sebagai calon kegemaran untuk pilihan raya Datuk Bandar Surakarta 2020, jawatan ayahnya sebelum menjadi [[Gabenor Jakarta]] dan kemudian [[Presiden Indonesia]], menurut sebuah tinjauan oleh Universitas Slamet Riyadi yang berpusat di sana. <ref>{{cite news |title=Jokowi’s son a favorite for Surakarta mayoral election: Survey |url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/07/26/jokowis-son-a-favorite-for-surakarta-mayoral-election-survey.html |accessdate=10 Oktober 2019 |work=The Jakarta Post |date=26 Julai 2019 |language=en}}</ref> Pada September, Gibran Rakabuming Raka mendaftar sebagai ahli [[PDI-P]], parti politik yang sama dengan bapanya Jokowi, untuk bertanding dalam pilihan raya Datuk Bandar.<ref>{{cite news |last1=Putri |first1=Virgina Maulita |title=Tentang Gibran Rakabuming yang Dulu Ogah Politik, Kini Daftar Jadi Kader PDIP |url=https://news.detik.com/berita/d-4718246/tentang-gibran-rakabuming-yang-dulu-ogah-politik-kini-daftar-jadi-kader-pdip |accessdate=10 Oktober 2019 |work=detiknews |date=23 September 2019 |language=id}}</ref> Parti itu secara rasmi menyokong Gibran Rakabuming Raka sebagai calon Datuk Bandar mereka pada Julai 2020, menggandingkannya dengan ketua majlis bandar Teguh Prakosa.<ref>{{cite news |last1=Budiman |first1=Aditya |title=Pencalonan Gibran Rakabuming Raka Disebut Pertanda Buruk Bagi PDIP |url=https://nasional.tempo.co/read/1366233/pencalonan-gibran-rakabuming-disebut-pertanda-buruk-bagi-pdip |accessdate=17 Julai 2020 |work=Tempo |date=17 Julai 2020 |language=id}}</ref> Semua pihak yang diwakili dalam dewan kota menyokong Gibran Rakabuming Raka kecuali [[Partai Keadilan Sejahtera]], yang berpotensi mewujudkan pilihan raya yang tidak dipertandingkan.<ref>{{cite news |title=Semua Partai Kecuali PKS Beri Dukungan, Gibran Calon Tunggal Pilwalkot Solo? |url=https://kumparan.com/kumparannews/semua-partai-kecuali-pks-beri-dukungan-gibran-calon-tunggal-pilwalkot-solo-1towNlnLA9Q |accessdate=17 Julai 2020 |work=Kumparan |date=17 Julai 2020 |language=id}}</ref> Pada akhirnya, pencalonan Bagyo Wahyono, seorang penjahit mengikut profesion, dipersetujui pada 6 September 2020. Pencalonan Gibran Rakabuming Raka juga ditentang oleh aktivis Halim HD, yang mencari undi untuk kotak kosong dan bukannya calon yang berkaitan.<ref>{{cite news |title=In Indonesia, making of a mayor sparks talk of nation's newest dynasty |url=https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-dynasty/in-indonesia-making-of-a-mayor-sparks-talk-of-nations-newest-dynasty-idUSKBN27Z0EY |accessdate=19 November 2020 |language=en |work=Reuters |date=19 November 2020}}</ref> Gibran Rakabuming Raka dijangka menang pilihan raya berkenaan menurut keputusan tidak rasmi.<ref>{{cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/114275/GLOBAL/Anak-Jokowi-bakal-jadi-Datuk-Bandar-Solo|title=Anak Jokowi bakal jadi Datuk Bandar Solo|work=Sinar Harian|date=10 Disember 2020|accessdate=12 Disember 2020}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Gibran Rakabuming Raka mengahwini Selvi Ananda pada 11 Jun 2015,<ref>{{cite news |title=Sah! Gibran Rakabuming Raka Resmi Jadi Suami Selvi Ananda |url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20150611092308-277-59269/sah-gibran-rakabuming-resmi-jadi-suami-selvi-ananda? |accessdate=12 Oktober 2019 |work=CNN Indonesia |date=11 Jun 2015 |language=id}}</ref> dan pasangan itu mempunyai anak pertama mereka, Jan Ethes Srinarendra, pada 10 Mac 2016.<ref>{{cite news |title=Cucu Jokowi Diberi Nama Jan Ethes Srinarendra, Ini Artinya |url=https://www.tribunnews.com/regional/2016/03/11/cucu-jokowi-diberi-nama-jan-ethes-srinarendra-ini-artinya |accessdate=12 Oktober 2019 |work=Tribunnews.com |date=11 Mac 2016 |language=id}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [https://www.instagram.com/gibran_rakabuming/ Gibran Rakabuming Raka] di [[Instagram]] {{Joko Widodo}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1987]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli perniagaan Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] [[Kategori:Naib Presiden Indonesia]] [[Kategori:Orang Jawa]] [[Kategori:Orang dari Surakarta]] [[Kategori:Joko Widodo]] qh9fi6ay8c46drfz0x9wgb4wka0usf9 7004171 7004087 2026-11-12T06:55:23Z Tofeiku 106751 kemas kini 7004171 wikitext text/x-wiki {{Short description|Bekas Naib Presiden Indonesia}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox officeholder | image = Gibran Rakabuming 2024 official portrait.jpg | caption = Potret rasmi, 2024 | order = ke-14 | office = Naib Presiden Indonesia | term_start = 20 Oktober 2024 | term_end = 11 November 2026 | president = [[Prabowo Subianto]] | predecessor = [[Ma'ruf Amin]] | successor = | office1 = [[Datuk Bandar Surakarta]] ke-18 | term_start1 = 26 Februari 2021 | term_end1 = 16 Julai 2024 | 1blankname1 = Naib Datuk Bandar | 1namedata1 = Teguh Prakosa | predecessor1 = {{ubl|[[F. X. Hadi Rudyatmo]]|Ahyani (interim)}} | successor1 = [[Teguh Prakosa]] | birth_date = {{birth date and age|1987|10|01|df=y}} | birth_place = [[Surakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | spouse = {{marriage|[[Selvi Ananda]]|11 Jun 2015}} | children = 2 | father = [[Joko Widodo]] | mother = [[Iriana]] | relatives = [[Keluarga Joko Widodo]] | party = [[Ahli politik bebas|Bebas]] | other_party = | education = Sekolah Menengah Orchid Park | alma_mater = {{ubl|[[Institut Pembangunan Pengurusan Singapura]] ([[Diploma|Dipl.]])|[[Universiti Bradford]] ([[Sarjana Muda Sains|BSc]]){{efn|Dianugerahkan secara jarak jauh di Singapura melalui MDIS dengan kerjasama universiti tersebut.<ref name=":2"/>}}}} | occupation = {{hlist|Ahli politik|ahli perniagaan}} | signature = Signature of Gibran Rakabuming.png | website = {{URL|wapresri.go.id}} }} '''Gibran Rakabuming Raka''' (lahir 1 Oktober 1987) ialah ahli politik dan ahli perniagaan Indonesia yang berkhidmat sebagai [[Naib Presiden Indonesia|naib presiden Indonesia]] ke=14 dari 20 Oktober 2024 hingga letak jawatan pada 12 November 2026. Sebelum ini, beliau berkhidmat sebagai [[datuk bandar Surakarta]] ke-18 dari 2021 hingga 2024. Beliau ialah anak sulung [[presiden Indonesia]] ketujuh, [[Joko Widodo]]. Beliau ialah calon pasangan [[Prabowo Subianto]] dalam [[Pilihan raya presiden Indonesia 2024|pilihan raya presiden 2024]], menang dengan hampir 59% undian. Gibran tamat sembilan tahun pendidikan pertamanya di Surakarta, sebelum berpindah ke [[Singapura]] dan beliau belajar di [[Sekolah Menengah Orchid Park]] dan [[Institut Pembangunan Pengurusan Singapura]] (MDIS). Walaupun beliau menjawat agak pendek, impak Gibran terhadap [[Surakarta]] penting, menyebabkan beliau dinamakan datuk bandar paling popular pada 2021, menurut Penunjuk Indonesia.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Pencalonan Gibran sebagai naib presiden pada usia 36 tahun telah mencetuskan kontroversi, dengan kritikan yang timbul berhubung dakwaan [[nepotisme]] serta kebimbangan mengenai kurangnya pengalaman beliau untuk memegang jawatan yang lebih tinggi. [[Mahkamah Perlembagaan Indonesia|Mahkamah Perlembagaan]], yang dipimpin oleh bapa saudaranya [[Anwar Usman]], membenarkan beliau bertanding dengan mewujudkan pengecualian bagi pemimpin wilayah yang telah dipilih melalui pilihan raya. [[Komisi Pemilihan Umum Republik Indonesia|Komisi Pemilihan Umum]] (KPU) turut berdepan dengan isu pelanggaran etika kerana membenarkan Gibran mendaftar untuk pilihan raya tersebut sebelum syarat umur diselaraskan. Gibran menghadapi satu lagi kes undang-undang di Mahkamah Perlembagaan, di mana pihak pempetisyen mendakwa bahawa Gibran tidak mempunyai diploma sekolah menengah yang sah dan telah melanggar syarat untuk bertanding sebagai naib presiden; oleh itu, mereka menuntut supaya beliau hilang kelayakan. Pada Oktober 2026, Mahkamah Perlembagaan mengesahkan bahawa Gibran tidak mempunyai bukti tamat pengajian sekolah menengah, namun mahkamah menolak permohonan pihak pempetisyen untuk membatalkan kelayakan Gibran atas alasan isu ''[[locus standi]]''.<ref>{{Cite web |last=Budi |first=Mulia |title=MK Tak Bisa Diskualifikasi Gibran Meski Tak Miliki Ijazah Setara SMA |url=https://news.detik.com/berita/d-8695585/mk-tak-bisa-diskualifikasi-gibran-meski-tak-miliki-ijazah-setara-sma |access-date=2026-10-06 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |title=MK Tak Temukan Bukti Ijazah Setara SMA Gibran |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20261006204342-12-1412426/mk-tak-temukan-bukti-ijazah-setara-sma-gibran |access-date=2026-10-06 |website=nasional |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pratiwi |first=Nadiyas Utami |date=2026-10-06 |title=Putusan MK Nyatakan Pemohon Tak Punya Legal Standing, Gugatan soal Gibran Berhenti di Sini |url=https://www.viva.co.id/berita/nasional/1933776-putusan-mk-nyatakan-pemohon-tak-punya-legal-standing-gugatan-soal-gibran-berhenti-di-sini |access-date=2026-10-06 |website=www.viva.co.id |language=id}}</ref> Seterusnya, [[Mahkamah Agung Republik Indonesia|Mahkamah Agung]] memutuskan bahawa sijil penukaran sekolah menengah beliau—yang digunakan untuk pendaftaran sebagai calon naib presiden—adalah tidak sah. Selain itu, beliau hanya dianugerahkan ijazah kehormat daripada sebuah universiti, satu pengiktirafan yang diberikan tanpa perlu menghadiri kelas.<ref>{{Cite web |date=2026-10-31 |title=Surat Keterangan ijazah Gibran dibatalkan MA, apa konsekuensinya? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/cmpqgppz2zv0o |access-date=2026-11-11 |website=BBC News Indonesia |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |title=Serba-serbi MA Nyatakan Suket Penyetaraan Ijazah SMA Gibran Tak Sah |url=https://kumparan.com/kumparannews/serba-serbi-ma-nyatakan-suket-penyetaraan-ijazah-sma-gibran-tak-sah-28ToNTq5CKf |access-date=2026-11-11 |website=kumparan |language=id-ID}}</ref> Gibran dilaporkan telah menyerahkan surat peletakan jawatannya kepada Prabowo pada 11 November 2026.<ref>{{Cite web |title=Gibran letak jawatan Naib Presiden Indonesia - Pengerusi Projo |url=https://www.bharian.com.my/dunia/asean/2026/11/1709870/gibran-letak-jawatan-naib-presiden-indonesia-pengerusi-projo |access-date=12 November 2026 |website=bharian.com |date=11 November 2026}}</ref> ==Kehidupan awal== Gibran Rakabuming Raka dilahirkan di [[Surakarta]], [[Jawa Tengah]], pada 1 Oktober 1987, sebagai anak pertama kepada [[Joko Widodo]] (Jokowi) dan [[Iriana]]. Gibran Rakabuming Raka menamatkan sembilan tahun pertama pendidikannya di sana, sebelum pindah ke [[Singapura]] di mana beliau belajar di Sekolah Menengah Orchid Park.<ref name="tagar">{{cite news |title=Profil Gibran Rakabuming Raka Calon Wali Kota Surakarta |url=https://www.tagar.id/profil-gibran-rakabuming-raka-calon-wali-kota-surakarta |accessdate=8 Oktober 2019 |work=tagar.id |date=23 Disember 2017 |language=id}}</ref> Beliau kemudian melanjutkan pelajaran di Institut Pembangunan Pengurusan Singapura.<ref>{{cite news |title=Jokowi in Singapore for son's graduation: Other leaders whose children studied here |url=https://www.straitstimes.com/singapore/education/jokowi-in-singapore-for-sons-graduation-other-leaders-whose-children-studied |accessdate=10 Oktober 2019 |work=The Straits Times |date=21 November 2014 |language=en}}</ref> Pada 2010, beliau memperoleh diploma daripada [[Institut Pembangunan Pengurusan Singapura]] (MDIS) dan seterusnya menamatkan pengajian ijazah Sarjana Muda Sains (BSc) dalam bidang Pemasaran dengan klasifikasi 2:2 (Kepujian Kelas Kedua, Bahagian Kedua), yang dianugerahkan oleh University of Bradford melalui kerjasama dengan MDIS.<ref name=":2">{{cite news| date=21 November 2023 |title=Indonesia VP candidate Gibran accused of faking education, shows degree received at S'pore MDIS as proof |website=[[Mothership]] |url=https://mothership.sg/2023/11/gibran-mdis-degree/ |access-date=22 Januari 2024 |first=Min-Wei |last=Tan|archive-url=https://web.archive.org/web/20241231120601/https://mothership.sg/2023/11/gibran-mdis-degree/|archive-date=31 Disember 2024}}</ref> ==Kerjaya== ===Perniagaan=== Pada 2010, Gibran Rakabuming Raka mengasaskan Chilli Pari, sebuah perniagaan [[katering]] yang berpusat di [[Surakarta]]. Menurut Gibran Rakabuming Raka, beliau terinspirasi untuk menubuhkan syarikat itu setelah menyedari kekurangan perkhidmatan katering untuk pusat persidangan milik ayahnya, tetapi ditentang oleh Jokowi yang mahukan agar Gibran Rakabuming Raka meneruskan perniagaan perabotnya. Syarikat ini berkembang dan menjadi fokus untuk menyediakan perkhidmatan bagi majlis perkahwinan.<ref>{{cite news |title=Mengenal Gibran Anak Jokowi dan Tekad Bisnis Kateringnya |url=https://news.detik.com/berita/2759384/mengenal-gibran-anak-jokowi-dan-tekad-bisnis-kateringnya |accessdate=10 Oktober 2019 |work=detiknews |date=26 November 2014 |language=id}}</ref> Gibran Rakabuming Raka kemudian memulakan Markobar, rantaian [[martabak]], pada tahun 2015, dan rantaian ini mempunyai 29 lokasi cawangan di Indonesia pada 2017.<ref>{{cite news |title=Perjalanan Bisnis Gibran Rakabuming, dari Katering, Martabak hingga yang "Masih Rahasia" |url=https://nasional.kompas.com/read/2017/08/29/06193461/perjalanan-bisnis-gibran-rakabuming-dari-katering-martabak-hingga-yang-masih?page=all |accessdate=10 Oktober 2019 |work=KOMPAS.com |date=29 Ogos 2017 |language=id}}</ref> Jokowi memberi komen pada 2017 bahawa walaupun pada awalnya beliau tidak menyetujui perniagaan Gibran Rakabuming Raka, syarikat Gibran Rakabuming Raka akhirnya dihargai lebih tinggi daripada syarikat perabotnya.<ref>{{cite news |title='Curhat' Presiden Jokowi soal bisnis anak-anaknya: martabak dan pisang goreng |url=https://www.bbc.com/indonesia/trensosial-42389522 |accessdate=10 Oktober 2019 |work=BBC Indonesia |date=19 Disember 2017 |language=id}}</ref> Kekayaan Gibran Rakabuming Raka yang dilaporkan dan diajukan pada 2020 sebagai prasyarat untuk bertanding dalam pilihan raya, dilaporkan sebanyak Rp 22 bilion.<ref>{{cite news |title=Solo Election Candidate Gibran Rakabuming's Wealth Worth Rp22 billion |url=https://en.tempo.co/read/1390058/solo-election-candidate-gibran-rakabumings-wealth-worth-rp22-billion |accessdate=22 November 2020 |work=Tempo |language=en |date=25 September 2020}}</ref> ===Politik=== Pada Julai 2019, Gibran Rakabuming Raka dinamakan sebagai calon kegemaran untuk pilihan raya Datuk Bandar Surakarta 2020, jawatan ayahnya sebelum menjadi [[Gabenor Jakarta]] dan kemudian [[Presiden Indonesia]], menurut sebuah tinjauan oleh Universitas Slamet Riyadi yang berpusat di sana. <ref>{{cite news |title=Jokowi’s son a favorite for Surakarta mayoral election: Survey |url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/07/26/jokowis-son-a-favorite-for-surakarta-mayoral-election-survey.html |accessdate=10 Oktober 2019 |work=The Jakarta Post |date=26 Julai 2019 |language=en}}</ref> Pada September, Gibran Rakabuming Raka mendaftar sebagai ahli [[PDI-P]], parti politik yang sama dengan bapanya Jokowi, untuk bertanding dalam pilihan raya Datuk Bandar.<ref>{{cite news |last1=Putri |first1=Virgina Maulita |title=Tentang Gibran Rakabuming yang Dulu Ogah Politik, Kini Daftar Jadi Kader PDIP |url=https://news.detik.com/berita/d-4718246/tentang-gibran-rakabuming-yang-dulu-ogah-politik-kini-daftar-jadi-kader-pdip |accessdate=10 Oktober 2019 |work=detiknews |date=23 September 2019 |language=id}}</ref> Parti itu secara rasmi menyokong Gibran Rakabuming Raka sebagai calon Datuk Bandar mereka pada Julai 2020, menggandingkannya dengan ketua majlis bandar Teguh Prakosa.<ref>{{cite news |last1=Budiman |first1=Aditya |title=Pencalonan Gibran Rakabuming Raka Disebut Pertanda Buruk Bagi PDIP |url=https://nasional.tempo.co/read/1366233/pencalonan-gibran-rakabuming-disebut-pertanda-buruk-bagi-pdip |accessdate=17 Julai 2020 |work=Tempo |date=17 Julai 2020 |language=id}}</ref> Semua pihak yang diwakili dalam dewan kota menyokong Gibran Rakabuming Raka kecuali [[Partai Keadilan Sejahtera]], yang berpotensi mewujudkan pilihan raya yang tidak dipertandingkan.<ref>{{cite news |title=Semua Partai Kecuali PKS Beri Dukungan, Gibran Calon Tunggal Pilwalkot Solo? |url=https://kumparan.com/kumparannews/semua-partai-kecuali-pks-beri-dukungan-gibran-calon-tunggal-pilwalkot-solo-1towNlnLA9Q |accessdate=17 Julai 2020 |work=Kumparan |date=17 Julai 2020 |language=id}}</ref> Pada akhirnya, pencalonan Bagyo Wahyono, seorang penjahit mengikut profesion, dipersetujui pada 6 September 2020. Pencalonan Gibran Rakabuming Raka juga ditentang oleh aktivis Halim HD, yang mencari undi untuk kotak kosong dan bukannya calon yang berkaitan.<ref>{{cite news |title=In Indonesia, making of a mayor sparks talk of nation's newest dynasty |url=https://www.reuters.com/article/us-indonesia-politics-dynasty/in-indonesia-making-of-a-mayor-sparks-talk-of-nations-newest-dynasty-idUSKBN27Z0EY |accessdate=19 November 2020 |language=en |work=Reuters |date=19 November 2020}}</ref> Gibran Rakabuming Raka dijangka menang pilihan raya berkenaan menurut keputusan tidak rasmi.<ref>{{cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/114275/GLOBAL/Anak-Jokowi-bakal-jadi-Datuk-Bandar-Solo|title=Anak Jokowi bakal jadi Datuk Bandar Solo|work=Sinar Harian|date=10 Disember 2020|accessdate=12 Disember 2020}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Gibran Rakabuming Raka mengahwini Selvi Ananda pada 11 Jun 2015,<ref>{{cite news |title=Sah! Gibran Rakabuming Raka Resmi Jadi Suami Selvi Ananda |url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20150611092308-277-59269/sah-gibran-rakabuming-resmi-jadi-suami-selvi-ananda? |accessdate=12 Oktober 2019 |work=CNN Indonesia |date=11 Jun 2015 |language=id}}</ref> dan pasangan itu mempunyai anak pertama mereka, Jan Ethes Srinarendra, pada 10 Mac 2016.<ref>{{cite news |title=Cucu Jokowi Diberi Nama Jan Ethes Srinarendra, Ini Artinya |url=https://www.tribunnews.com/regional/2016/03/11/cucu-jokowi-diberi-nama-jan-ethes-srinarendra-ini-artinya |accessdate=12 Oktober 2019 |work=Tribunnews.com |date=11 Mac 2016 |language=id}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [https://www.instagram.com/gibran_rakabuming/ Gibran Rakabuming Raka] di [[Instagram]] {{Joko Widodo}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1987]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli perniagaan Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] [[Kategori:Naib Presiden Indonesia]] [[Kategori:Orang Jawa]] [[Kategori:Orang dari Surakarta]] [[Kategori:Joko Widodo]] llulhasur99aszox04z7k7mzt84jvfx 0 1044832 7004164 6958716 2026-11-12T06:41:04Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004164 wikitext text/x-wiki {{about|ahli politik Malaysia| pengulas sukan dan penyanyi Malaysia|Jamaludin Alias}} {{Malay name|Jalaluddin|Haji Alias|note=on}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]]<br >[[Datuk Seri]] [[Haji]] | name = Jalaluddin Alias | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100|SMW|DPNS|PGDK|DNS|AP|ADUN (Negeri Sembilan)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Commander - SMW.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - DSNS - DPNS.png|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan.svg|40px]]</div> | native_name = {{nobold|{{lang|ms|جلال الدين ألياس}}}} | image = | caption = <!--- | office = [[Menteri Besar Negeri Sembilan]] | term_start = 2026 | monarch = [[Tuanku Muhriz]] | predecessor = {{PH PKR}} [[Aminuddin Harun]] | successor = ---> | office2 = Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan]] {{small|(Pembangunan Luar Bandar, Perladangan dan Komoditi, Pertanian dan Keselamatan Makanan & Kos Sara Hidup)}} | term_start2 = 24 Ogos 2023 | term_end2 = 27 April 2026 | monarch2 = [[Tuanku Muhriz]] | 1blankname2 = Menteri Besar | 1namedata2 = {{PH PKR}} [[Aminuddin Harun]] | predecessor2 = ''Portfolio ditubuhkan'' {{small|(Komoditi, Keselamatan Makanan & Kos Sara Hidup)}}[[Ismail Ahmad]] {{small|(Pembangunan Luar Bandar)}} [[Chew Seh Yong]] {{small|(Perladangan)}} [[Bakri Sawir]]{{small|(Pertanian)}} | successor2 = | office3 = [[Timbalan Menteri Wilayah Persekutuan Malaysia]] | term_start3 = 30 Ogos 2021 | term_end3 = 24 November 2022 | monarch3 = [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] | primeminister3 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | minister3 = {{BN UMNO}} [[Shahidan Kassim]] | predecessor3 = {{PN PPBM}} [[Edmund Santhara Kumar Ramanaidu]] | successor3 = ''Jawatan dibubarkan'' | office4 = Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan {{small|(Kesejahteraan Bandar, Perumahan dan Kerajaan Tempatan)}} | term_start4 = 22 Mei 2013 | term_end4 = 12 Mei 2018 | monarch4 = Tuanku Muhriz | 1blankname4 = Menteri Besar | 1namedata4 = {{BN UMNO}} [[Mohamad Hasan]] | predecessor4 = {{BN MCA}} [[Siow Chen Pin]] | office5 = Pengerusi [[UDA Holdings Berhad]] | term_start5 = 13 Mei 2020 | term_end5 = 8 November 2021 | minister5 = [[Wan Junaidi Tuanku Jaafar]] <br> {{small|(2020–2021)}} <br> [[Noh Omar]] <br> {{small|(2021)}} | 1blankname5 = Ketua Pegawai Eksekutif | 1namedata5 = Mohd Salem Kailany | predecessor5 = [[Hisham Hamdan]] | successor5 = [[Norliza Abdul Rahim]]|| | constituency_MP6 = [[Jelebu (kawasan persekutuan)|Jelebu]] | parliament6 = Malaysia | term_start6 = 9 Mei 2018 | majority6 = 2,045 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]]) <br> 8,125 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]]) | predecessor6 = {{BN UMNO}} [[Zainudin Ismail]]||| | constituency_AM7 = [[Pertang (kawasan negeri)|Pertang]] | assembly7 = Negeri Sembilan | term_start7 = 12 Ogos 2023 | term_end7 = | majority7 = 2,790 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|2023]]) | predecessor7 = {{BN UMNO}} [[Noor Azmi Yusof]] | successor7 = | term_start8 = 5 Mei 2013 | term_end8 = 7 April 2018 | majority8 = 2,163 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]]) | predecessor8 = {{BN UMNO}} [[Razak Mansor]] | successor8 = {{BN UMNO}} Noor Azmi Yusuf | constituency_AM9 = [[Klawang (kawasan negeri)|Kelawang]] | assembly9 = Negeri Sembilan | term_start9 = 21 Mac 2004 | term_end9 = 13 Februari 2008 | majority9 = 1,308 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004|2004]]) | predecessor9 = {{BN UMNO}} [[Shamsul Bahari Mat]] | successor9 = {{BN UMNO}} [[Yunus Rahmat]] | office10 = Pengerusi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Negeri Sembilan]] | term_start10 = 22 Mac 2023 | term_end10 = | president10 = {{BN UMNO}} [[Ahmad Zahid Hamidi]] | deputy10 = [[Hasim Rusdi]] | predecessor10 = Mohamad Hasan | successor10 = | birth_name = Jalaluddin bin Alias | birth_date = {{birth date and age|1963|9|5|df=y}} | birth_place = [[Jelebu]], [[Negeri Sembilan]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] | residence = | death_date = | death_place = | citizenship = | nationality = {{MAS}} | party = [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] | otherparty = | occupation = [[Ahli politik]] | alma_mater = | website = | footnotes = }} [[Datuk Seri]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Jalaluddin bin''' [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Alias''' ([[Jawi]]: جلال الدين بن ألياس; lahir 5 September 1963) ialah seorang [[ahli politik]] di [[Malaysia]]. Yang berkhidmat sebagai Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (EXCO) [[Negeri Sembilan]] dalam pentadbiran kerajaan negeri [[Pakatan Harapan]] (PH) di bawah [[Menteri Besar Negeri Sembilan|Menteri Besar]] [[Aminuddin Harun]] sejak Ogos 2023, Ahli [[Dewan Rakyat]] bagi [[Jelebu (kawasan persekutuan)|Jelebu]] sejak Mei 2018 serta Ahli [[Dewan Undangan Negeri]] (ADUN) bagi [[Pertang (kawasan negeri)|Pertang]] dari Mei 2013 hingga Mei 2018 dan sekali lagi sejak Ogos 2023. Beliau pernah berkhidmat sebagai [[Timbalan Menteri Wilayah Persekutuan Malaysia|Timbalan Menteri Wilayah Persekutuan]] dalam pentadbiran [[Barisan Nasional]] (BN) di bawah bekas [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]] [[Ismail Sabri Yaakob]] dan bekas [[Menteri Wilayah Persekutuan]] [[Shahidan Kassim]] dari Ogos 2021 sehingga kejatuhan pentadbiran BN pada November 2022, Pengerusi [[UDA Holdings Berhad]] dari Mei 2020 hingga November 2021, Ahli EXCO Negeri Sembilan dalam pentadbiran kerajaan negeri BN di bawah bekas Menteri Besar [[Mohamad Hasan]] dari Mei 2013 hingga kejatuhan pentadbiran BN negeri pada Mei 2018 dan ADUN bagi [[Klawang (kawasan negeri)|Kelawang]] dari Mac 2004 hingga Mac 2008. Beliau merupakan ahli [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO), sebuah parti komponen dalam gabungan BN. Beliau juga berkhidmat sebagai Pengerusi Perhubungan UMNO Negeri [[Negeri Sembilan]] sejak Mac 2023.<ref name="Harian Metro">{{cite web|url=https://www.hmetro.com.my/bisnes/2020/05/578276/jalaluddin-alias-kini-pengerusi-uda|language=ms|access-date=14 Mei 2020|publisher=[[Harian Metro]]|date=13 Mei 2020|title=Jalaluddin Alias kini Pengerusi UDA}}</ref> == Politik == Jalaluddin bertanding bagi kerusi [[Pertang (kawasan negeri)|Pertang]] dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|pilihan raya umum 2013]] dan memenangi kerusi tersebut. Selepas pilihan raya, beliau dilantik sebagai [[Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri]] (EXCO) yang memegang portfolio Kesejahteraan Bandar, Perumahan dan Kerajaan Tempatan di bawah kepimpinan [[Menteri Besar Negeri Sembilan|Menteri Besar]], [[Mohamad Hasan]].<ref name="mStar">{{cite web|url=https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2013/05/21/10-anggota-exco-negeri-sembilan-angkat-sumpah-esok|language=ms|access-date=3 Jun 2020|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=21 Mei 2013|title=10 Anggota Exco Negeri Sembilan Angkat Sumpah Esok}}</ref> Beliau kemudian bertanding bagi kerusi [[Jelebu (kawasan persekutuan)|Jelebu]] dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|pilihan raya umum 2018]] dan memenangi kerusi tersebut. Beliau menggantikan penyandang terdahulu, [[Zainudin Ismail]], yang meninggal dunia akibat komplikasi tumor otak yang dialami tahun sebelumnya.<ref name="The Star">{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/12/06/jelebu-mp-zainuddin-ismail-dies|language=en|access-date=3 Jun 2020|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=6 Disember 2017|title=Jelebu MP Zainudin Ismail dies}}</ref> == Kontroversi == Pada April 2026, Jalaluddin mengetuai 14 orang Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Negeri Sembilan daripada UMNO dalam Barisan Nasional menarik balik sokongan terhadap Menteri Besar [[Aminuddin Harun]]. Tindakan tersebut mengubah landskap politik negeri dan menyumbang kepada pembubaran awal DUN Negeri Sembilan pada Jun 2026, sekali gus membuka jalan kepada pilihan raya Negeri Sembilan 2026 yang diadakan pada Ogos tahun yang sama. Perkembangan politik tersebut berlaku serentak dengan pertikaian perlembagaan dan adat melibatkan [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]], Tuanku Muhriz, serta [[Undang Yang Empat]]. Jalaluddin menyatakan bahawa tindakan partinya bertujuan mengelakkan institusi diraja daripada terus menjadi topik kontroversi awam yang berpanjangan. Walau bagaimanapun, para pengkritik berhujah bahawa penarikan balik sokongan itu mempunyai implikasi politik terhadap pentadbiran Aminuddin yang secara meluas dianggap menyokong pendirian Tuanku Muhriz. Sepanjang kempen pilihan raya, Jalaluddin mempertahankan kerjasama politik antara Barisan Nasional dan Perikatan Nasional, termasuk Parti Islam Se-Malaysia (PAS). Beliau menegaskan bahawa kerjasama tersebut tidak akan menjejaskan hak masyarakat bukan Melayu dan menolak dakwaan bahawa penglibatan PAS dalam gabungan itu akan mengubah kedudukan kaum-kaum lain. Kenyataan beliau menerima pelbagai reaksi daripada parti-parti politik dan masyarakat umum. Dalam tempoh yang sama, Jalaluddin turut menjadi subjek kontroversi selepas rakaman video salah satu ucapan beliau tular di media sosial. Dalam ucapan tersebut, beliau merujuk kepada "agama Cina" dan "agama Tamil", kenyataan yang mengundang kritikan kerana dianggap tidak tepat dari segi fakta. Pada sekitar tempoh yang sama, kain rentang yang memaparkan imej beliau bersama slogan "Barisan Nasional Menang, Muhriz Turun" muncul di beberapa lokasi. Jalaluddin menafikan sebarang penglibatan dalam penghasilan atau pemasangan kain rentang tersebut dan menyifatkannya sebagai cubaan oleh pihak yang tidak dikenali untuk mempengaruhi persepsi awam. Selepas pilihan raya, ketidakhadiran Jalaluddin pada istiadat mengangkat sumpah Menteri Besar baharu, [[Ismail Lasim]], di [[Istana Besar Seri Menanti]] pada 2 Ogos 2026 mencetuskan spekulasi awam. Beberapa pihak mendakwa beliau sengaja memboikot istiadat tersebut kerana kecewa tidak dilantik sebagai Menteri Besar memandangkan beliau sebelum itu dianggap sebagai calon utama Barisan Nasional bagi jawatan berkenaan. Jalaluddin menafikan dakwaan tersebut sambil berseloroh bahawa "badannya tidak sakit" dengan keputusan itu. Beliau menjelaskan bahawa ketidakhadirannya berpunca daripada faktor logistik dengan menyatakan bahawa jemputan daripada pihak protokol negeri hanya diterimanya pada pukul 4.50 pagi pada hari istiadat tersebut berlangsung. Kontroversi itu berlanjutan beberapa hari kemudian apabila Jalaluddin mengumumkan bahawa beliau menolak sebarang pelantikan dirinya ke dalam Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (EXCO) Negeri Sembilan. Menurut beliau, keputusan itu dibuat bagi memberi laluan kepada generasi baharu pemimpin Barisan Nasional yang berwibawa untuk berkhidmat dalam pentadbiran negeri. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |access-date=14 April 2010}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi, termasuk undian untuk pihak ketiga. Keputusan sebelum [[Pilihan Raya Umum Malaysia 1986|pilihan raya 1986]] tidak tersedia.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004|2004]] |'''N04 [[Klawang (kawasan negeri)|Klawang]]''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Jalaluddin Alias''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''3,555''' |'''61.27%''' |{{Party shading/PAS}} | |Sharman Abu ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |2,247 |38.73% |5,959 |1,308 |69.76% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]] |rowspan=2|'''N02 [[Pertang (kawasan negeri)|Pertang]]''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Jalaluddin Alias''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''5,090''' |'''63.49%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Muhamad Syamwill Mertadza ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,927 |36.51% |8,140 |2,163 |83.60% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|2023]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Jalaluddin Alias''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''5,634''' |'''66.45%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Amiruddin Hassan ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |2,844 |33.55% |8,561 |2,790 |66.38% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]]<ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | access-date = 4 Februari 2017}} Keputusan hanya tersedia daripada [[pilihan raya umum Malaysia 2004|pilihan raya 2004]].</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=24 Mac 2017|archive-date=14 Mac 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314141057/http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|url-status=dead}}</ref><ref name="myundi pru 13">{{cite web |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |website=www.myundi.com.my|access-date=9 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archive-date=31 Mac 2014 }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13|work=[[Utusan Malaysia]]|access-date=26 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|archive-date=21 Mac 2018|url-status=dead}}</ref><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE – 14|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=ms|access-date=17 Mei 2018|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/|url-status=dead}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=24 Mei 2018}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] |rowspan=5|'''P126 [[Jelebu (kawasan persekutuan)|Jelebu]]''' |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|{{nowrap|'''Jalaluddin Alias'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''19,062''' |rowspan=2|'''48.93%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Mustafar Ab Kadir ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) |align="right" |17,017 |43.68% |rowspan="2"|39,733 |rowspan="2"|2,045 |rowspan="2"|81.89% |- |{{Party shading/PAS}} | |Norman Ipin ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |2,878 |align=right|7.39% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan="3" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="3" |'''{{nowrap|Jalaluddin Alias}}''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan="3" align="right" |'''21,805''' | rowspan="3" |'''48.10%''' | {{Party shading/PH}} | |[[Zulkefly Mohamad Omar]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | align="right" |13,680 |30.18% | rowspan="3" |45,334 | rowspan="3" |8,125 | rowspan="3" |76.11% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Zaharuddon Baba Samon ([[BERSATU]]) |align=right|9,596 | align="right" |21.17% |- |bgcolor={{party color|Homeland Fighter's Party}} | |Ahmad Fakri Abu Samah ([[Parti Bumiputera Perkasa Malaysia|PUTRA]]) |align=right|253 |align="right" |0.56% |} == Anugerah == * {{flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Pingat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong XVII ribbon.png|50px]] Pingat Pertabalan [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Yang di-Pertuan Agong ke-17]] (2024) * {{Flag|Wilayah Persekutuan}} : ** [[File:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Commander - SMW.svg|50px]] [[Seri Mahkota Wilayah]] (SMW) – '''Datuk Seri''' (2021)<ref>{{Cite web|first1=Mohd Iskandar|last1=Ibrahim|first2=Noor Atiqah|last2=Sulaiman|date=1 Februari 2021|title=Seramai 335 terima darjah kebesaran sempena Hari Wilayah|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/02/781778/bhplus|url-status=|archive-url=|archive-date=|access-date=1 Februari 2021|website=[[Berita Harian]]|language=ms}}</ref><ref>{{Cite web|last= Hadir|first=Shawaliah|date=1 Februari 2021|title=Tengku Zafrul antara 6 penerima Darjah Kebesaran Pangkat Pertama sempena Hari WP|url=https://malaysiagazette.com/?p=475545|url-status=|archive-url=|archive-date=|access-date=1 Februari 2021|website=MalaysiaGazette|language=ms}}</ref> * {{Flag|Negeri Sembilan}} : ** [[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - DSNS - DPNS.png|50px]] [[Darjah Dato’ Paduka Negeri Sembilan]] (DPNS) – '''Dato'''' (2014)<ref>{{Cite web|last=|first=|date=14 Januari 2014|title=769 receive state awards, medals from N.Sembilan ruler|url=https://www.thesundaily.my/archive/929806-YRARCH237647|url-status=|archive-url=|archive-date=|access-date=2 Februari 2021|work=[[Bernama]]|publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun Daily]]}}</ref> ** [[File:MY-NEG_Order_of_Loyalty_to_Negeri_Sembilan.svg|50px]] [[Darjah Setia Negeri Sembilan]] (DNS) (2001) * {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) – '''Datuk''' (2007) ==Rujukan== {{reflist}} * Nombor aduan WhatsApp: +6019-652 4444 {{N9-FedRep}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Kabinet Malaysia Kluster Ismail 2021}} {{Timbalan Menteri Wilayah Persekutuan Malaysia}} {{Barisan Nasional}} {{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Jalaluddin Alias}} [[Kategori:Kelahiran 1963]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Kekal menyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-11]] [[Kategori:Timbalan Menteri Wilayah Persekutuan Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-16]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] dgcge45vej44zcgfqn0wae2nm6gw5k7 0 1048444 7004084 6986673 2026-11-12T03:21:46Z Batiyah1980 401942 7004084 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =P.007 Padang Terap |state =Kedah |image =Map of Padang Terap District, Kedah.svg |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =[[Nurul Amin Hamid]] |fed-rep-link = |fed-rep-party =PN |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1974 |fed-abolished = |fed-election-first =1974 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors=59,806 |demo-electors-date=2022 |demo-electors-ref= |demo-area =1,357 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Padang Terap''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] sejak 1974. Kawasan perundangan ini ditubuhkan pada 1974 iaitu pecahan kawasan [[Jitra-Padang Terap (kawasan persekutuan)|Jitra-Padang Terap]] dan memberi mandat kepada seorang wakil rakyat mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. Kawasan ini kini disandang oleh [[Nurul Amin Hamid]] dari [[Perikatan Nasional|PN]]-[[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]. == Demografi == https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Padang Terap setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=91.9|color1=green|label3=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value3=1.8|color3=red|label4=[[Orang India Malaysia|India]]|value4=1.5|color4=orange|label2=Etnik lain|value2=4.9|color2=yellow}}Setakat tahun 2020, Padang Terap mempunyai populasi seramai 65,986 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.007 Padang Terap Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Padang Terap setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 6.29 | color1 = red | value2 = 22.21 | color2 = orange | value3 = 23.34 | color3 = yellow | value4 = 17.33 | color4 = green | value5 = 14.15 | color5 = blue | value6 = 9.88 | color6 = indigo | value7 = 4.83 | color7 = purple | value8 = 1.74 | color8 = brown | value9 = 0.21 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Padang Terap setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 49.72 | color1 = blue | value2 = 50.28 | color2 = pink }} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Padang Terap dibahagikan kepada 31 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="17" |Kuala Nerang (N07） |Padang Sanai |007/07/01 |SK Padang Sanai |- |Kuala Palas |007/07/02 |SK Kubang Palas |- |Gula Padang Terap |007/07/03 |SMK Padang Terap |- |Padang Nyior |007/07/04 |Maktab Mahmud Padang Terap |- |Kampung Pisang |007/07/05 |Maktab Mahmud Padang Terap |- |Kampung Tanjong |007/07/06 |SK Padang Terap |- |Tualak |007/07/07 |SK Tualak |- |Belimbing |007/07/08 |SK Kuala Nerang |- |Kampung Bendang |007/07/09 |SK Tuanku Abdul Rahman Putra |- |Perik |007/07/10 |SK Perik |- |Kurong Hitam |007/07/11 |SK Kurong Hitam |- |Pekan Kuala Nerang |007/07/12 |SMK Dato' Syed Ahmad |- |Rambutan |007/07/13 |SK Seri Bakti |- |Kampung Nai Teh |007/07/14 |SK Toh Puan Sharifah Hanifah |- |Bukit Tembaga |007/07/15 |SK Bukit Tembaga |- |Kampung Barokhas |007/07/16 |SMA Al-Khairiah |- |Nakon Nambua |007/07/17 |SK Panglima Awang |- | rowspan="14" |Pedu (N08) |Kuala Tekai |007/08/01 |SMK Pedu |- |Kampung Musa |007/08/02 |SK Pedu |- |Pedu |007/08/03 |SK Pedu |- |Tong Pelu |007/08/04 |SK Datin Fatimah |- |Kampung Mesjid |007/08/05 |SMK Naka |- |Belukar Luas |007/08/06 |SK Kampong Belukar |- |Kubang Bemban |007/08/07 |SK Tandop Besar |- |Tandop Besar |007/08/08 |SK Tandop Besar |- |Naka |007/08/09 |SK Naka |- |Lamdin |007/08/10 |SK Lamdin |- |Nami |007/08/11 |SK Nami |- |FELDA Lubok Merbau A |007/08/12 |SK Lubok Merbau |- |FELDA Lubok Merbau B |007/08/13 |SMK Lubok Merbau |- |Kampung Mahawangsa Padang Terap |008/08/14 |SMA Al-Islahiah Al-Islamiah |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Padang Terap |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada Jitra-Padang Terap dan Kota Star Utara'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|Ke-4]] | rowspan="6" | P005 | 1974–1978 | [[Ahmad Shukri Abdul Shukur]]<br>(أحمد شکري عبدالشکور) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''PAS''') | Tidak bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|Ke-5]] | 1978–1982 | rowspan="2" | [[Syed Ahmad Syed Mahmud Shahabuddin]]<br>(سيد أحمد سيد محمود شهاب الدين) | rowspan="6" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 14,747<br>55.14% |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|Ke-6]] | 1982–1984 | 18,637<br>60.19% |- | 1985–1986 | Baharom Bakar (بهاروم بكر) | 18,262<br>58.85% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | 1986–1990 | rowspan="3" | [[Affifudin Omar]] (عَفِيفُ ٱلدِّين عُمَر) | 18,520<br>58.78% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | 20,697<br>61.04% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="7" | P007 | 1995–1999 | 11,571<br>56.53% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | [[Zawawi Ahmad]] (زواوي أحمد) | style="background:{{party color|Barisan Alternatif|BA}}; color:white;" | '''BA''' ('''PAS''') | 12,218<br>52.25% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | [[Ghazali Ibrahim]] (غزالي إبراهيم) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 14,776<br>53.97% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | [[Mohd Nasir Zakaria]] (محمد ناصر زکريا) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PAS''') | 15,003<br>50.62% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | rowspan="2" | [[Mahdzir Khalid]] (محاضر بن خالد) | rowspan="2" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 20,654<br>55.66% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2022 | 16,384<br>42.09% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Nurul Amin Hamid]] (نُورُٱلْأَمِين حَمِيْد) | style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''PAS''') | 28,217<br>58.03% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–kini |- | rowspan="3" |Padang Terap | colspan="2" rowspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="5" |Kuala Nerang |- | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" |Pedu |- | colspan="2" |Pokok Sena | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="5" |Kawasan |- !1974 !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Kuala Nerang | colspan="2" | * FELDA Lubok Merbau * Kuala Nerang * Naka * Nami * Pedu | colspan="3" | * Kampung Labi * Kampung Mogo * Kampung Tanjung Putus * Kuala Nerang * Padang Sanai |- |Pedu | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" | * Belukar Luas * FELDA Lubok Merbau * Pedu * Naka * Nami |- |Pokok Sena | * Bukit Payung * Kubur Panjang * Senara * Penyarom * Pokok Sena | * Jabi * Kampung Leret * Kedundong * Kubang Leret * Pokok Sena | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="200" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N07 ||[[Kuala Nerang (kawasan negeri)|Kuala Nerang]]||[[Mohammad Yusoff @ Munir Zakaria]] ||rowspan=2 bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N08 ||[[Pedu (kawasan negeri)|Pedu]]||[[Mohd Radzi Md Amin]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N07 |Kuala Nerang | rowspan="2" |Majlis Daerah Padang Terap | rowspan="2" | * 06010, 06300 Kuala Nerang |- |N08 |Pedu |} == Keputusan pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Nurul Amin Hamid]]|28,217|58.03|+58.03}} {{MASelec||BN|[[Mahdzir Khalid]]|17,258|35.49|-6.60}} {{MASelec||PH|Muaz Abdullah|2,702|5.56|-13.08}} {{MASelec||PEJUANG|Razali Lebai Salleh|452|0.93|+0.93}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|48,629| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|632|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|90|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|49,341|81.31}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|59,806|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,959|22.54}} {{MASelec/gain||PN|BN|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahdzir Khalid]]|16,384|42.09|−13.57}} {{MASelec||PAS|Mohd Azam Abdul Aziz|15,285|39.27|−4.47}} {{MASelec||PH (2018)|Mohd Khairizal Khazali|7,254|18.64|+18.64}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|38,923|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|854|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|155|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|39,932|85.61}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|46,644|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,099|2.82}} {{MASelec/hold||BN|-4.55}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/ft.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Federal Territories|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mahdzir Khalid]]|20,654|55.66|+6.28}} {{MASelec||PAS|[[Mohd Nasir Zakaria]]|16,212|43.69|−6.93}} {{MASelec||BEBAS|[[Muhamad Bazli Abdullah]]|243|0.65|+0.65}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|37,109|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|691|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|104|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|37,904|90.33}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|41,960|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,442|11.97}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+6.61}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Mohd Nasir Zakaria]]|15,003|50.62|+4.59}} {{MASelec||BN|[[Ghazali bin Ibrahim|Ghazali Ibrahim]]|14,634|49.38|−4.59}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|29,637|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|770|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|38|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|30,445|86.00}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|35,403|}} {{MASelec/total|Majoriti|369|1.24}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+4.59}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Ghazali bin Ibrahim|Ghazali Ibrahim]]|14,776|53.97|+6.22}} {{MASelec||PAS|[[Zawawi Ahmad]]|12,604|46.03|−6.22}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|27,380|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|693|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|21|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|28,094|86.68}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|32,411|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,172|7.94}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+6.22}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Zawawi Ahmad]]|12,218|52.25|+8.78}} {{MASelec||BN|[[Othman Ismail]]|11,165|47.75|−8.78}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|23,383|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|480|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|294|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|24,157|83.36}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|28,979|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,053|4.50}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+8.78}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Affifudin Omar]]|11,571|56.53|−4.51}} {{MASelec||PAS|[[Mustapha Kamal Shahrom]]|8,898|43.47|+43.47}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|20,469|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|811|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|17|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|21,297|78.03}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|27,293|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,673|13.06}} {{MASelec/hold||BN|-23.99}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Affifudin Omar]]|20,697|61.04|+2.26}} {{MASelec||S46|[[Baharom Bakar]]|13,208|38.96|+38.96}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|33,905|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,482|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|35,387|78.71}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|44,958|}} {{MASelec/total|Majoriti|7,489|22.08}} {{MASelec/hold||BN|-18.35}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Affifudin Omar]]|18,520|58.78|−0.07}} {{MASelec||PAS|[[Mahmud Ahmad]]|12,985|41.22|+0.75}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|31,505|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|683|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|32,188|78.73}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,884|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,535|17.56}} {{MASelec/hold||BN|-0.41}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{anchor|Pilihan raya kecil 1985}} {{MASelec/top|Malaysia|19 Januari 1985|by=yes|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes|reason=Susulan peletakan jawatan Ahli Parlimen [[Syed Ahmad Syed Mahmud Shahabuddin]]}} {{MASelec||BN|[[Baharom Bakar]]|18,262|58.85|−1.34}} {{MASelec||PAS|[[Halim Arshat]]|12,560|40.47|+0.66}} {{MASelec||BEBAS|[[Choong Seang Hai]]|118|0.38|+0.38}} {{MASelec||BEBAS|Khalid Abdullah|93|0.30|+0.30}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|31,033|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|369|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|31,402|78.86}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|39,818|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,702|18.38}} {{MASelec/hold||BN|-1.00}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1982|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Syed Ahmad Syed Mahmud Shahabuddin]]|18,637|60.19|+5.05}} {{MASelec||PAS|[[Sudin Wahab]]|12,329|39.81|-5.05}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|30,966|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,085|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|32,051|82.54}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|38,831|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,308|20.38}} {{MASelec/hold||BN|+5.05}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1978|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Syed Ahmad Syed Mahmud Shahabuddin]]|14,747|55.14|N/A}} {{MASelec||PAS|[[Asri Muda|Mohamad Asri Muda]]|12,000|44.86|+44.86}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|26,747|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|33,019|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,747|10.28}} {{MASelec/hold||BN|N/A}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1974|Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap|percent=yes}} {{MASelec/note|Pada hari pencalonan, Ahmad Shukri Abdul Shukor menang tanpa bertanding.}} {{MASelec||BN|[[Ahmad Shukri Abdul Shukur]]}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah||100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|28,348|}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/note|Ini ialah sebuah kawasan baharu diciptakan.}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] f6aicaw7znwieql3rkfeh09rfspr8o5 0 1048713 7004086 6986669 2026-11-12T03:25:03Z Batiyah1980 401942 /* Kawasan mengundi */ 7004086 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Pendang (P.011) |state =Kedah |image =Map of Pendang District, Kedah.svg |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =[[Awang Hashim]] |fed-rep-link = |fed-rep-party =PN |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1984 |fed-abolished = |fed-election-first =1986 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors=94,547 |demo-electors-date=2022 |demo-electors-ref= |demo-area =629 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Pendang''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P.011. Kawasan parlimen ini mula dipertandingkan pada 1984 dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Pendang setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=88.6|color1=green|label2=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value2=5.3|color2=red|label4=[[Orang India Malaysia|India]]|value4=1.9|color4=orange|label3=Etnik lain|value3=4.2|color3=yellow}}Setakat tahun 2020, Pendang mempunyai populasi seramai 99,363 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.011 Pendang Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{clear}} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Pendang setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 6.11 | color1 = red | value2 = 20.81 | color2 = orange | value3 = 21.93 | color3 = yellow | value4 = 17.7 | color4 = green | value5 = 14.84 | color5 = blue | value6 = 10.69 | color6 = indigo | value7 = 5.55 | color7 = purple | value8 = 2.07 | color8 = brown | value9 = 0.3 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Pendang setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 48.59 | color1 = blue | value2 = 51.41 | color2 = pink }} ==Sejarah== === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Pendang dibahagikan kepada 44 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A) Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="21" |Tokai (N18） |Sri Pudak |011/18/01 |Maktab Mahmud Pendang |- |Kepala Bukit |011/18/02 |SK Penghulu Jusoh |- |Kampung Penyarom |011/18/03 |SMK Tobiar |- |Tanah Merah |011/18/04 |SK Tanah Merah |- |Kampung Rambai |011/18/05 |SK Kg Rambai |- |Kubang Jelai |011/18/06 |SK Haji Abdul Rahman |- |Pekan Tokai |011/18/07 |SMK Tokai |- |Kampung Pulai |011/18/08 |SK Kampung Pulai Tokai |- |Alor Besar |011/18/09 |SK Alor Besar |- |Kobah |011/18/10 |SK Bukit Choras |- |Tempoyak |011/18/11 |SMK Pendang |- |Sebrang Pendang |011/18/12 |SK [[Tunku Puteri Intan Safinaz|Tunku Intan Safinaz]] |- |Pekan Pendang |011/18/13 |SJK (C) Yeang Cheng |- |Bukit Raya |011/18/14 |SK Bukit Raya Dalam |- |Banggol Besi |011/18/15 |SMK Tanah Merah |- |Guar Kepayang |011/18/16 |SK Guar Kepayang |- |Cherok Kudong |011/18/17 |SK Cherok Kudong |- |Gajah Mati |011/18/18 |SK Kampung Chegar |- |Manggol Petai |011/18/19 |SMK Tuanku Temenggung |- |Paya Kelubi |011/18/20 |SK Pendang |- |Batu Menunggul |011/18/21 |SK Ayer Puteh |- | rowspan="23" |Sungai Tiang (N19) |Kubor Panjang |011/19/01 |SK Kubor Panjang |- |Kampung Perupok |011/19/02 |SK Bendang Raja |- |Kampung China |011/19/03 |SK Hujung Keton |- |Padang Durian |011/19/04 |SK Padang Durian |- |Pokok Assam |011/19/05 |SK Pokok Assam |- |Kampung Belat |011/19/06 |SMK Kubor Panjang |- |Paya Rawa |011/19/07 |SK Paya Rawa |- |Kampung Bechah |011/19/08 |SK Syed Ibrahim |- |Titi Akar |011/19/09 |Sekolah Bahasa Siam, Watt Siam Titi Akar |- |Sungai Tiang Blok B |011/19/10 |SMK Sungai Tiang |- |Sungai Tiang Blok A |011/19/11 |SK Sungai Tiang |- |Kampung Mahawangsa Pendang |011/19/12 |SK Sungai Siput |- |Kampung Bahru |011/19/13 |SK Kampong Baru |- |Sawa Kechil |011/19/14 |Ma'had Al-Imam As-Syafie, Sawa Kechil |- |Padang Pusing |011/19/15 |SMK Syed Ibrahim Padang Pusing |- |Ayer Puteh |011/19/16 |SK Hj Mohamad Ariff |- |Bukit Jambol |011/19/17 |SK Bukit Jambul |- |Junun |011/19/18 |SK Bukit Jenun |- |Tanjong Setol |011/19/19 |Sekolah Model Khas Bukit Jenun |- |Bukit Genting |011/19/20 |SK Bukit Genting |- |Pokok Tai |011/19/21 |SK Pokok Tai |- |Paya Mak Inson |011/19/22 |SK Paya Mak Insun |- |Paya Mengkuang |011/19/23 |SK Paya Mengkuang |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Pendang |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada [[Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap]], Ulu Muda dan [[Kota Setar]]'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P009 | 1986–1990 | rowspan="3" | [[Othman Abdul]]<br>(عثمان عبدال) | rowspan="3" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 16,886<br>51.37% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | 20,554<br>54.23% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="9" | P011 | 1995–1999 | 20,322<br>52.50% |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2002 | [[Fadzil Noor]]<br>(فاذل نور) | style="background:{{party color|Barisan Alternatif|BA}}; color:white;" | '''BA''' ('''PAS''') | 22,413<br>53.51% |- | 2002–2004 | [[Othman Abdul]]<br>(عثمان عبدال) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 22,825<br>50.31% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | rowspan="2" | [[Mohd Hayati Othman]]<br>(محمد حياتي عثمان) | style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia|PAS}}; color:white;" | '''PAS''' | 24,430<br>50.05% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PAS''') | 27,311<br>54.03% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | [[Othman Abdul]]<br>(عثمان عبدال) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 32,165<br>52.14% |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2020 | rowspan="3" | [[Awang Hashim|Awang Solahuddin Hashim]]<br>(اوڠ هشيم) | style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia|PAS}}; color:white;" | '''PAS''' | rowspan="2" | 26,536<br>42.63% |- | 2020–2022 | rowspan="2" style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''PAS''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | 49,008<br>64.83% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–kini |- | rowspan="4" |Pendang | colspan="3" rowspan="4" bgcolor="dcdcdc" | |Ayer Puteh | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="2" |Bukit Raya | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |- | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" |Sungai Tiang |- | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" |Tokai |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="4" |Kawasan |- !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Ayer Puteh | * Kubur Panjang * Padang Durian * Senara * Sungai Tiang * Titi Akar | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- |Bukit Raya | * Asam Jawa * Batu Hampar * Kobah * Tanah Merah * Tokai | * Batu Hampar * Kobah * Pendang * Tanah Merah * Tokai | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |- |Sungai Tiang | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" | * Ayer Puteh * Bukit Perah * Kampung Lampam * Kubur Panjang * Sungai Tiang |- |Tokai | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | * Batu Hampar * Kobah * Pendang * Tanah Merah * Tokai |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="210" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N18 ||[[Tokai (kawasan negeri)|Tokai]]||[[Mohd Hayati Othman]]|| bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N19 ||[[Sungai Tiang (kawasan negeri)|Sungai Tiang]]||[[Abdul Razak Khamis]] || bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''WAWASAN''')}} |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N18 |Tokai | rowspan="2" |Majlis Daerah Pendang | rowspan="2" | * 06700, 06720, 06750 Pendang |- |N19 |Sungai Tiang |} == Sejarah pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Awang Hashim]]|49,008|64.83|+64.83}} {{MASelec||BN|[[Suraya Yaacob]]|17,719|23.44|-9.86}} {{MASelec||PH|Zulkifly Mohamad|8,058|10.66|-13.28}} {{MASelec||PEJUANG|Abdul Rashid Yub|809|1.07|+1.07}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|75,594| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|650|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|137|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|76,381|79.95}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|94,547|}} {{MASelec/total|Majoriti|31,289|}} {{MASelec/hold||PN|}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Awang Solahudin|26,536|42.63|-5.23}} {{MASelec||BN|[[Othman Abdul]]|20,728|33.30|-14.56}} {{MASelec||PH (2018)|[[Wan Saiful Wan Jan]]|14,901|23.94|+23.94}} {{MASelec||IND|Abdul Malik Manaf|81|0.13|+0.13}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|62,246| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|952|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|173|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|63,371|84.64}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|74,867|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,808|9.33}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+4.67}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/kedah.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Kedah|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Othman Abdul]]|32,165|52.14|+6.17}} {{MASelec||PAS|[[Mohamad Sabu]]|29,527|47.86|-6.17}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|61,692| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|759|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|127|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|62,578|89.23}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|70,135|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,638|4.28}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+6.17}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Mohd Hayati Othman]]|27,311|54.03|+3.98}} {{MASelec||BN|Md Rozai Shafian|23,238|45.97|-3.98}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|50,549| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|991|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|105|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|51,645|84.19}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|61,346|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,073|8.06}} {{MASelec/hold||PAS|+3.98}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Mohd Hayati Othman]]|24,430|50.05|+0.36}} {{MASelec||BN|Md Rozai Shafian|24,380|49.95|-0.36}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|48,810| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|383|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|49,193|86.03}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|57,181|}} {{MASelec/total|Majoriti|50|0.10}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+0.36}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{anchor|Election result 2002}} {{MASelec/top|Malaysia|18 Julai 2002|by=yes|Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang|percent=yes|change=yes|reason=Susulan kematian penyandang, [[Fadzil Noor]]}} {{MASelec||BN|[[Othman Abdul]]|22,825|50.31|+3.62}} {{MASelec||PAS|[[Mohd Hayati Othman]]|22,542|49.69|-3.62}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|45,367| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|346|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|45,713|86.04}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|53,128|}} {{MASelec/total|Majoriti|283|0.62}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+3.62}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Fadzil Noor|Ali @ Fadzil Md Noor]]|22,413|53.51|+6.01}} {{MASelec||BN|[[Othman Abdul]]|19,474|46.49|-6.01}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,887| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|758|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|647|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|43,292|81.08}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|53,388|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,939|7.02}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+6.01}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Othman Abdul]]|20,322|52.50|-1.73}} {{MASelec||PAS|Mohamed Taulan Mat Rasul|18,389|47.50|+1.73}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|38,711| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,129|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|41|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|39,881|77.51}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|51,452|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,933|5.00}} {{MASelec/hold||BN|-1.73}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Othman Abdul]]|20,554|54.23|+2.86}} {{MASelec||PAS|[[Fadzil Noor|Ali @ Fadzil Md Noor]]|17,349|45.77|-2.86}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|37,903| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|865|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|38,768|82.57}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|46,951|}} {{MASelec/total|Majoriti|3,205|8.46}} {{MASelec/hold||BN|+2.86}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang|percent=yes}} {{MASelec||BN|[[Othman Abdul]]|16,886|51.37}} {{MASelec||PAS|[[Phahrolrazi Zawawi]]|15,986|48.63}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|32,872| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|580|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|33,452|77.92}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|42,930|}} {{MASelec/total|Majoriti|900|2.74}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] 9davaohbg3rsr7x0nh6nw559sdobqb3 0 1049280 7004119 6970624 2026-11-12T04:11:17Z Normal rookie 279720 7004119 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pemain badminton Malaysia}} {{Infobox Badminton player | name = Thinaah Muralitharan | image = Fail:The six medallists in the women's doubles (Thinaah Muralitharan).jpg | image_size = 250px | caption = Thinaah ketika upacara penyampaian pingat di [[Sukan Komanwel 2022]] | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1998|1|3}} | birth_place = [[Klang]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | residence = | height = 1.64 m | weight = | country = {{MAS}} | years_active = 2013-kini | handedness = Kanan | coach = | event = Beregu wanita & campuran | highest_ranking = 10 (BW dengan [[Pearly Tan Koong Le|Tan]] 17 Mei 2022)<br />282 (BC dengan [[Tee Kai Wun|Tee]] 3 Mac 2020) | date_of_highest_ranking = | current_ranking = 11 (BW dengan [[Pearly Tan Koong Le|Tan]]) | date_of_current_ranking = 25 Oktober 2022 | medal_templates = {{MedalSport | [[Badminton]] wanita}} {{MedalCountry | {{MAS}} }} {{MedalCompetition | [[Piala Sudirman]] }} {{MedalBronze | [[Piala Sudirman 2021|2021 Vantaa]] | Pasukan campuran }} {{MedalCompetition | [[Sukan Asia]] }} {{MedalBronze | [[Badminton di Sukan Asia 2026|Aichi–Nagoya 2026]] | [[Badminton di Sukan Asia 2026 – Beregu wanita|beregu wanita]] }} {{MedalCompetition|[[Kejohanan Badminton Asia#Kejohanan Badminton Pasukan Asia|Kejohanan Pasukan Asia]] }} {{MedalBronze | [[Kejohanan Badminton Pasukan Asia 2020|2020 Manila]] | Pasukan wanita }} {{MedalCompetition | [[Badminton di Sukan Asia Tenggara|Sukan Asia Tenggara]] }} {{MedalGold | [[Badminton di Sukan Asia Tenggara 2025|Thailand 2025]] | Beregu Wanita }} {{MedalBronze | [[Badminton di Sukan Asia Tenggara 2025|Thailand 2025]] | Pasukan Wanita }} {{MedalCompetition | [[Kejohanan Junior Dunia BWF|Kejohanan Junior Dunia]] }} {{MedalSilver | [[Kejohanan Junior Dunia BWF 2016|2016 Bilbao]] | [[Kejohanan Junior Dunia BWF 2016 – Acara pasukan|Pasukan campuran]] }} | bwf_id = 4214ba79-2b43-4ae0-bf80-99d8681c43ab }} '''Thinaah Muralitharan''' (lahir 3 Januari 1998) merupakan seorang pemain [[badminton]] [[Malaysia]] yang memasuki pasukan kebangsaan pada tahun 2013.<ref>{{cite web |title=Thinaah Muralitharan |url=http://www.bam.org.my/player/thinaah-muralitharan |publisher=[[Persatuan Badminton Malaysia]] |accessdate=10 Mac 2020}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Beliau merupakan anak kedua kepada S. Muralitharan, seorang jurutera dan Dr. Parimala Devi, seorang doktor medik.<ref name=sister/><ref>{{cite web |title=Thinaah harap Deepavali bawa tuah |url=https://www.stadiumastro.com/sukan/badminton/artikel/thinaah-harap-deepavali-bawa-tuah/63123 |publisher=Stadium Astro |date=18 October 2017 |accessdate=8 March 2021}}</ref> Beliau mempunyai seorang abang sulung dan seorang adik perempuan bongsu, Selinaah Muralitharan, yang juga merupakan bekas pemain badminton negeri Selangor.<ref name=sister>{{cite web |url=https://www.nst.com.my/lifestyle/sunday-vibes/2020/11/645251/former-shuttler-gets-asia-book-records-longest-love-poem |title=Former shuttler gets into the Asia Book of Records for the longest love poem! |publisher=New Straits Times|author=Intan Maizura Ahmad Kamal|date=29 November 2020 |accessdate=8 March 2021}}</ref> == Pencapaian == ===Sukan Komanwel=== ''Beregu wanita'' {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;" ! Tahun ! Venue ! Pasangan ! Lawan ! Skor ! Keputusan |- style="background:#FFE4B5" | align="center" | [[Badminton di Sukan Komanwel 2022 – Beregu wanita|2022]] | align="left" | [[Pusat Pameran Kebangsaan]], [[Birmingham]], England | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Pearly Tan]] | align="left" | {{flagicon|ENG}} [[Chloe Birch]]<br />{{flagicon|ENG}} [[Lauren Smith (badminton)|Lauren Smith]] | align="left" | 21–5, 21–8 | style="text-align:left; background:white" | [[File:Med 1.png|Gold]] '''Emas''' |} ===Jelajah Dunia BWF (2 gelaran)=== Jelajah Dunia BWF, yang diumumkan pada 19 Mac 2017 dan dilaksanakan pada tahun 2018,<ref>{{cite web |last=Alleyne |first=Gayle |title=BWF Launches New Events Structure |url=http://bwfbadminton.com/news-single/2017/03/19/bwf-launches-new-event-structure/ |website=bwfbadminton.com |publisher=[[Persekutan Badminton Dunia]] |date=19 Mac 2017 |access-date=29 November 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201164159/http://bwfbadminton.com/news-single/2017/03/19/bwf-launches-new-event-structure/ |archive-date=1 December 2017}}</ref> merupakan sebuah siri pertandingan badminton elit yang dianjurkan [[Persekutuan Badminton Dunia]] (BWF). Jelajah Dunia BWF terbahagi kepada beberapa tahap Pertandingan Akhir Jelajah Dunia, Super&nbsp;1000, Super&nbsp;750, Super&nbsp;500, Super&nbsp;300 (sebahagian daripada Jelajah Dunia HSBC), dan Jelajah BWF Super&nbsp;100.<ref>{{cite web |last=Sukumar |first=Dev |title=Action-Packed Season Ahead! |url=http://bwfworldtour.com/news-single/2018/01/10/action-packed-season-ahead/ |website=bwfbadminton.com |publisher=Badminton World Federation |date=10 January 2018 |access-date=15 Januari 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113162925/http://bwfworldtour.com/news-single/2018/01/10/action-packed-season-ahead/ |archive-date=13 Januari 2018}}</ref> ''Beregu Wanita'' {| class="sortable wikitable" style="font-size: 95%;" ! Tahun!! Pertandingan!! Tahap!! Pasangan!! Lawan!! Skor !! Keputusan |- | align="center" | [[Terbuka Switzerland 2021 (badminton)#Akhir 4|2021]] | align="left" | [[Terbuka Switzerland (badminton)|Terbuka Switzerland]] | align="left" | Super 300 | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Pearly Tan Koong Le]] | align="left" | {{flagicon|BUL}} [[Gabriela Stoeva]]<br />{{flagicon|BUL}} [[Stefani Stoeva]] | align="left" | 21–19, 21–12 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |- | align="center" | [[Terbuka Perancis 2022 (badminton)#Akhir 4|2022]] | align="left" | [[Terbuka Perancis (badminton)|Terbuka Perancis]] | align="left" | Super 750 | align="left" | {{flagicon|MAS}} Pearly Tan | align="left" | {{flagicon|JPN}} [[Mayu Matsumoto]]<br />{{flagicon|JPN}} [[Wakana Nagahara]] | align="left" | 21–19, 18–21, 21–15 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |} === Siri/Cabaran Antarabangsa BWF (5 gelaran, 2 naib juara) === ''Perseorangan Wanita'' {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;" ! Tahun ! Pertandingan ! Lawan ! Skor ! Keputusan |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | 2018 | align="left" | [[Pertandingan Badminton Antarabangsa Belanda|Antarabangsa Belanda]] | align="left" | {{flagicon|DEN}} [[Julie Dawall Jakobsen]] | align="left" | 21–17, 15–21, 11–21 | style="text-align:left; background:white" | {{silver2}} '''Naib Juara''' |- |- style="background:#D8CEF6" | align="center" | 2018 | align="left" | [[Pertandingan Badminton Antarabangsa Fajr Iran|Antarabangsa Fajr Iran]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Lee Ying Ying]] | align="left" | 11–8, 11–6, 9–11, 11–9 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |- |} ''Beregu Wanita'' {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;" ! Tahun ! Pertandingan ! Pasangan ! Lawan ! Skor ! Keputusan |- style="background:#D8CEF6" | align="center" | 2019 | align="left" | [[Pertandingan Badminton Antarabangsa Bangladesh|Antarabangsa Bangladesh]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Pearly Tan Koong Le]] | align="left" | {{flagicon|IND}} [[K. Maneesha]] <br /> {{flagicon|IND}} [[Rutaparna Panda]] | align="left" | 22–20, 21–19 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |- |- style="background:#D8CEF6" | align="center" | 2019 | align="left" | [[Cabaran Badminton Antarabangsa India Terbuka Tata|Antarabangsa India]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Pearly Tan Koong Le]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Teoh Mei Xing]] <br /> {{flagicon|MAS}} [[Yap Ling]] | align="left" | 21–18, 21–14 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |- |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | 2019 | align="left" | [[Pertandingan Badminton Antarabangsa Sydney|Antarabangsa Sydney]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Pearly Tan Koong Le]] | align="left" | {{flagicon|TPE}} [[Cheng Yu-chieh]] <br /> {{flagicon|TPE}} [[Tseng Yu-chi]] | align="left" | 17–21, 21–17, 13–21 | style="text-align:left; background:white" | {{silver2}} '''Naib juara''' |- |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | 2019 | align="left" | [[Pertandingan Badminton Antarabangsa Malaysia|Antarabangsa Malaysia]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Pearly Tan Koong Le]] | align="left" | {{flagicon|INA}} [[Febriana Dwipuji Kusuma]]<br/>{{flagicon|INA}} [[Ribka Sugiarto]] | align="left" | 21–16, 11–21, 21–18 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |- |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | 2018 | align="left" | [[Pertandingan Badminton Antarabangsa Malaysia|Antarabangsa Malaysia]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Payee Lim Peiy Yee]] | align="left" | {{flagicon|TPE}} [[Cheng Yu-chieh]]<br/>{{flagicon|TPE}} [[Chung Kan-yu]] | align="left" | 21–17, 21–14 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |} : {{Color box|#D8CEF6|border=darkgray}} Pertandingan [[Cabaran Antarabangsa BWF]] : {{Color box|#D5D5D5|border=darkgray}} Pertandingan [[Siri Antarabangsa BWF]] == Anugerah == === Anugerah Malaysia === * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|50px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (KMN) (2026)<ref>{{cite web|url=https://www.istiadat.gov.my/wp-content/uploads/2026/06/10.-Senarai-Media-Penerima-DKBPP-Tahun-2026-K.M.N.pdf|title=Senarai Penerima Kesatria Mangku Negara Tahun 2026|website=www.istiadat.gov.my}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{BWF|4214ba79-2b43-4ae0-bf80-99d8681c43ab}} {{DEFAULTSORT:Thinaah, Muralitharan}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1998]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Pemain badminton wanita Malaysia]] [[Kategori:Penerima Kesatria Mangku Negara]] {{Malaysia-badminton-bio-stub}} b39t1nhh8jrxk44bfhu53ar86iruc7b 0 1049288 7004118 6970623 2026-11-12T04:11:07Z Normal rookie 279720 7004118 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pemain badminton Malaysia}} {{family name hatnote|[[Tan (nama keluarga)|Tan]]|lang=Chinese}} {{Infobox badminton player | name = Pearly Tan Koong Le | image = Fail:The six medallists in the women's doubles (Pearly Tan).jpg | image_size = 250px | caption = Pearly Tan ketika upacara penyampaian pingat di [[Sukan Komanwel 2022]] | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|2000|3|14}} | birth_place = [[Kedah]], [[Malaysia]] | residence = | height = 1.64 m | weight = | country = {{MAS}} | years_active = 2015 | handedness = Kanan | coach = | event = Beregu Wanita & Campuran | highest_ranking = 10 (BW 17 Mei 2022)<br /> 74 (BC 17 Mac 2020) | date_of_highest_ranking = | current_ranking = 11 (BW), 111 (BC) | date_of_current_ranking = 25 Oktober 2022 | medal_templates = {{MedalSport | [[Badminton]] Wanita }} {{MedalCountry | {{MAS}} }} {{MedalCompetition | [[Piala Sudirman]] }} {{MedalBronze | [[Piala Sudirman 2022|Vantaa 2021]] | Pasukan campuran }} {{MedalCompetition | [[Badminton di Sukan Komanwel|Badminton di Sukan Komanwel]] }} {{MedalGold | [[Badminton di Sukan Komanwel 2022|Birmingham 2022]] | [[Badminton di Sukan Komanwel 2022 – Beregu wanita|beregu wanita]] }} {{MedalCompetition | [[Sukan Asia]] }} {{MedalBronze | [[Badminton di Sukan Asia 2026|Aichi–Nagoya 2026]] | [[Badminton di Sukan Asia 2026 – Beregu wanita|beregu wanita]] }} {{MedalCompetition|[[Kejohanan Badminton Asia#Kejohanan Pasukan Badminton Asia|Kejohanan Pasukan Asia]] }} {{MedalBronze | [[Kejohanan Pasukan Badminton Asia 2020|Manila 2020]] | Pasukan Wanita }} {{MedalCompetition | [[Badminton di Sukan Asia Tenggara|Sukan Asia Tenggara]] }} {{MedalGold | [[Badminton di Sukan Asia Tenggara 2025|Thailand 2025]] | Beregu Wanita }} {{MedalBronze | [[Badminton di Sukan Asia Tenggara 2025|Thailand 2025]] | Pasukan Wanita }} {{MedalCompetition | [[Kejohanan Remaja Dunia BWF|Kejohanan Remaja Dunia]] }} {{MedalSilver | [[Kejohanan Remaja Dunia BWF 2016|Bilbao 2016]] | [[Kejohanan Junior Dunia BWF 2016 – Acara pasukan|Pasukan Campuran]] }} {{MedalSilver | [[Kejohanan Remaja Dunia BWF 2017|Yogyakarta 2017]] | [[Kejohanan Junior Dunia BWF 2017 – Acara pasukan|Pasukan Campuran]] }} {{MedalSilver | [[Kejohanan Remaja Dunia BWF 2018|Markham 2018]] | [[Kejohanan Junior Dunia BWF 2018 – Beregu Wanita|Beregu Wanita]] }} {{MedalCompetition | [[Kejohanan Badminton Remaja Asia|Kejohanan Remaja Asia]] }} {{MedalSilver | [[Kejohanan Badminton Remaja Asia 2018|Jakarta 2018]] | [[Kejohanan Junior Badminton Asia 2018 – Beregu Wanita|Beregu Wanita]] }} {{MedalBronze | [[Kejohanan Badminton Remaja Asia 2017|Jakarta 2017]] | Pasukan Campuran }} {{MedalBronze | [[Kejohanan Badminton Remaja Asia 2018|Jakarta 2018]] | Pasukan Campuran }} | bwf_id = F228EF99-698B-4162-A308-A20C3C422FB7 }} '''Pearly Tan Koong Le''' (lahir 14 Mac 2000) merupakan seorang pemain [[badminton]] [[Malaysia]] yang memasuki pasukan kebangsaan pada tahun 2013.<ref>{{cite web |title=Pearly Tan Koong Le |url=http://www.bam.org.my/player/pearly-tan-koong-le |publisher=[[Persatuan Badminton Malaysia]] |accessdate=20 November 2018}}</ref> Beliau merupakan pemenang pingat perak beregu wanita di [[Kejohanan Badminton Remaja Asia 2018|Kejohanan Junior Asia]] dan [[Kejohanan Remaja Dunia BWF 2018|Dunia 2018]].<ref>{{cite news |title=Pearly sees lasting combo with 'Ah Toh' – even if they don't shop together |url=https://www.thestar.com.my/sport/badminton/2018/11/20/pearly-sees-lasting-combo-with-ah-toh-even-if-they-dont-shop-together/ |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |language=en |date=20 November 2018 |accessdate=20 November 2018}}</ref> == Pencapaian == === Sukan Komanwel === ''Beregu Wanita'' {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;" ! Tahun ! Venue ! Pasangan ! Lawan ! Skor ! Keputusan |- style="background:#FFE4B5" | align="center" | [[Badminton di Sukan Komanwel 2022 – Beregu wanita|2022]] | align="left" | [[Pusat Pameran Kebangsaan]], [[Birmingham]], England | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Thinaah Muralitharan]] | align="left" | {{flagicon|ENG}} [[Chloe Birch]]<br />{{flagicon|ENG}} [[Lauren Smith (badminton)|Lauren Smith]] | align="left" | 21–5, 21–8 | style="text-align:left; background:white" | [[File:Med 1.png|Emas]] '''Emas''' |} === Kejohanan Junior Dunia === ''Beregu Wanita'' {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;" ! Tahun ! Tempat ! Pasangan ! Lawan ! Skor ! Keputusan |- style="background:#98FB98" | align="center" | [[Kejohanan Junior Dunia BWF 2018 – Beregu Wanita|2018]] | align="left" | [[Pusat Pan Am Markham]],<br />[[Markham, Ontario|Markham, Kanada]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Toh Ee Wei]] | align="left" | {{flagicon|CHN}} [[Liu Xuanxuan]] <br /> {{flagicon|CHN}} [[Xia Yuting]] | align="left" | 16–21, 16–21 | style="text-align:left; background:white" | [[File:Med 2.png|Silver]] '''Perak''' |} === Kejohanan Junior Asia === ''Beregu Wanita'' {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;" ! Tahun ! Tempat ! Pasangan ! Lawan ! Skor ! Keputusan |- style="background:#AABBCC" | align="center" | [[Kejohanan Badminton Junior Asia 2018 – Beregu Wanita|2018]] | align="left" | Pusat Latihan Dewan Sukan Jaya Raya,<br />[[Jakarta, Indonesia]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Toh Ee Wei]] | align="left" | {{flagicon|INA}} [[Febriana Dwipuji Kusuma]]<br/>{{flagicon|INA}} [[Ribka Sugiarto]] | align="left" | 12–21, 16–21 | style="text-align:left; background:white" | [[File:Med 2.png|Silver]] '''Perak''' |} ===Jelajah Dunia BWF (2 gelaran) === Jelajah Dunia BWF, yang diumumkan pada 19 Mac 2017 dan dilaksanakan pada tahun 2018,<ref>{{cite web |last=Alleyne |first=Gayle |title=BWF Launches New Events Structure |url=http://bwfbadminton.com/news-single/2017/03/19/bwf-launches-new-event-structure/ |website=bwfbadminton.com |publisher=[[Persekutuan Badminton Dunia]] |date=19 Mac 2017 |access-date=29 November 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201164159/http://bwfbadminton.com/news-single/2017/03/19/bwf-launches-new-event-structure/ |archive-date=1 Disember 2017}}</ref> merupakan sebuah siri pertandingan badminton elit yang dianjurkan [[Persekutuan Badminton Dunia]] (BWF). Jelajah Dunia BWF terbahagi kepada beberapa tahap Pertandingan Akhir Jelajah Dunia, Super&nbsp;1000, Super&nbsp;750, Super&nbsp;500, Super&nbsp;300 (sebahagian daripada Jelajah Dunia HSBC), dan Jelajah BWF Super&nbsp;100.<ref>{{cite web |last=Sukumar |first=Dev |title=Action-Packed Season Ahead! |url=http://bwfworldtour.com/news-single/2018/01/10/action-packed-season-ahead/ |website=bwfbadminton.com |publisher=Badminton World Federation |date=10 Januari 2018 |access-date=15 Januari 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113162925/http://bwfworldtour.com/news-single/2018/01/10/action-packed-season-ahead/ |archive-date=13 Januari 2018}}</ref> ''Beregu Wanita'' {| class="sortable wikitable" style="font-size: 95%;" ! Tahun!! Pertandingan!! Tahap!! Pasangan!! Lawan!! Skor !! Keputusan |- | align="center" | [[Terbuka Switzerland 2021 (badminton)#Akhir 4|2021]] | align="left" | [[Terbuka Switzerland (badminton)|Terbuka Switzerland]] | align="left" | Super 300 | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Thinaah Muralitharan]] | align="left" | {{flagicon|BUL}} [[Gabriela Stoeva]]<br />{{flagicon|BUL}} [[Stefani Stoeva]] | align="left" | 21–19, 21–12 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |- | align="center" | [[Terbuka Perancis 2022 (badminton)#Akhir 4|2022]] | align="left" | [[Terbuka Perancis (badminton)|Terbuka Perancis]] | align="left" | Super 750 | align="left" | {{flagicon|MAS}} Thinaah Muralitharan | align="left" | {{flagicon|JPN}} [[Mayu Matsumoto]]<br />{{flagicon|JPN}} [[Wakana Nagahara]] | align="left" | 21–19, 18–21, 21–15 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |} === Cabaran/Siri Antarabangsa BWF (3 gelaran, 3 naib juara) === ''Beregu Wanita'' {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;" ! Tahun ! Pertandingan ! Pasangan ! Lawan ! Skor ! Keputusan |- style="background:#D8CEF6" | align="center" | 2019 | align="left" | [[Pertandingan Badminton Antarabangsa Bangladesh|Antarabangsa Bangladesh]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Thinaah Muralitharan]] | align="left" | {{flagicon|IND}} [[K. Maneesha]] <br /> {{flagicon|IND}} [[Rutaparna Panda]] | align="left" | 22–20, 21–19 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |- |- style="background:#D8CEF6" | align="center" | 2019 | align="left" | [[Cabaran Badminton Antarabangsa India Terbuka Tata|Antarabangsa India]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Thinaah Muralitharan]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Teoh Mei Xing]] <br /> {{flagicon|MAS}} [[Yap Ling]] | align="left" | 21–18, 21–14 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |- |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | 2019 | align="left" | [[Pertandingan Badminton Antarabangsa Sydney|Antarabangsa Sydney]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Thinaah Muralitharan]] | align="left" | {{flagicon|TPE}} [[Cheng Yu-chieh]] <br /> {{flagicon|TPE}} [[Tseng Yu-chi]] | align="left" | 17–21, 21–17, 13–21 | style="text-align:left; background:white" | {{silver2}} '''Naib juara''' |- |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | 2019 | align="left" | [[Pertandingan Badminton Antarabangsa Malaysia|Antarabangsa Malaysia]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Thinaah Muralitharan]] | align="left" | {{flagicon|INA}} [[Febriana Dwipuji Kusuma]]<br/>{{flagicon|INA}} [[Ribka Sugiarto]] | align="left" | 21–16, 11–21, 21–18 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''Juara''' |} ''Beregu Campuran'' {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;" ! Tahun ! Pertandingan ! Pasangan ! Lawan ! Skor ! Keputusan |- style="background:#D8CEF6" | align="center" | 2019 | align="left" | [[Cabaran Badminton Antarabangsa India Terbuka Tata|Antarabangsa India]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Chia Wei Jie]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Hoo Pang Ron]] <br /> {{flagicon|MAS}} [[Cheah Yee See]] | align="left" | 15–21, 15–21 | style="text-align:left; background:white" | {{silver2}} '''Naib juara''' |- |- style="background:#D8CEF6" | align="center" | 2019 | align="left" | [[Pertandingan Badminton Antarabangsa Malaysia|Antarabangsa Malaysia]] | align="left" | {{flagicon|MAS}} [[Man Wei Chong]] | align="left" | {{flagicon|CHN}} [[Dong Weijie]] <br /> {{flagicon|CHN}} [[Chen Xiaofei]] | align="left" | 16–21, 19–21 | style="text-align:left; background:white" | {{silver2}} '''Naib juara''' |} : {{Color box|#D8CEF6|border=darkgray}} Pertandingan [[Cabaran Antarabangsa BWF]] : {{Color box|#D5D5D5|border=darkgray}} Pertandingan [[Siri Antarabangsa BWF]] == Anugerah == === Anugerah Malaysia === * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|50px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (KMN) (2026)<ref>{{cite web|url=https://www.istiadat.gov.my/wp-content/uploads/2026/06/10.-Senarai-Media-Penerima-DKBPP-Tahun-2026-K.M.N.pdf|title=Senarai Penerima Kesatria Mangku Negara Tahun 2026|website=www.istiadat.gov.my}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{BWF|F228EF99-698B-4162-A308-A20C3C422FB7}} {{DEFAULTSORT:Tan, Pearly Koong Le}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 2000]] [[Kategori:Orang dari Kedah]] [[Kategori:Pemain badminton wanita Malaysia]] [[Kategori:Penerima Kesatria Mangku Negara]] {{Malaysia-badminton-bio-stub}} [[Kategori:Atlet dari Kedah]] db3jdfzf6xt2a1661gpto4rzt8j16bw 0 1052409 7004088 6986674 2026-11-12T03:28:09Z Batiyah1980 401942 /* Kawasan mengundi */ 7004088 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Sik (P013) |state =Kedah |image =Map of Sik District, Kedah.svg |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =Ahmad Tarmizi Sulaiman |fed-rep-link = |fed-rep-party =PN |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1984 |fed-abolished = |fed-election-first =1986 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors=63,126 |demo-electors-date=2022 |demo-electors-ref= |demo-area = |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Sik''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil [[Dewan Rakyat]] dengan kod P013. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1986, dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Sik setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=92.7|color1=green|label3=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value3=1.8|color3=red|label4=[[Orang India Malaysia|India]]|value4=1.4|color4=orange|label2=Etnik lain|value2=4.1|color2=yellow}}Setakat 2020, Sik mempunyai populasi seramai 67,640 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.013 Sik Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Sik setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 6.25 | color1 = red | value2 = 21.2 | color2 = orange | value3 = 23.25 | color3 = yellow | value4 = 18.33 | color4 = green | value5 = 14.03 | color5 = blue | value6 = 10.02 | color6 = indigo | value7 = 4.91 | color7 = purple | value8 = 1.71 | color8 = brown | value9 = 0.3 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Sik setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 49.35 | color1 = blue | value2 = 50.65 | color2 = pink }} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Sik dibahagikan kepada 30 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="14" |Belantek (N23) |Kota Aur |013/23/01 |SK Kota Aur |- |Belantek |013/23/02 |SK Seri Ampang Muda |- |Kampung Gulau |013/23/03 |SMK Gulau |- |Kubang Kesom |013/23/04 |SK Danglau |- |Chepir |013/23/05 |SK Chepir |- |Kampung Chong |013/23/06 |SK Paya Terendam |- |Bendang Man |013/23/07 |SMK Chepir |- |Durian Burong |013/23/08 |SK Sik Dalam |- |Charok Kit |013/23/09 |Kolej KEDA |- |Kampung Dusun |013/23/10 |SMK Sik |- |Pekan Sik |013/23/11 |SK Sik |- |Kampung Sadu |013/23/12 |SJK (C) Chung Hwa |- |Kampung Namek |013/23/13 |SK Seri Dusun |- |Kampung Kemelong |013/23/14 |Maktab Mahmud Sik |- | rowspan="16" |Jeneri (N24) |Padang Chichak |013/24/01 |SK Padang Chicak |- |Kampung Betong |013/24/02 |SK Kampung Betong |- |Kota Bukit |013/24/03 |SK Kg Kota Bukit |- |Kuala Jeneri |013/24/04 |SK Jeneri |- |Kampung Kalai |013/24/05 |SK Kalai |- |Kampung Kuala Begia |013/24/06 |Maahad Al-Tarbiah Al-Islamiah Al-Wataniah (Pondok Begia) |- |Kampung Chemara |013/24/07 |SK Chemara |- |Kampung Begia |013/24/08 |Gelanggang Futsal Watt Siam Kampung Begia |- |Kampung Telui |013/24/09 |SK Teloi Tua |- |Batu Lima |013/24/10 |SK Batu Lima |- |Charok Padang |013/24/11 |SMK Seri Enggang |- |Hujong Bandar |013/24/12 |SK Hujung Bandar |- |Kampung Bandar |013/24/13 |SK Teloi Tua |- |Tupai |013/24/14 |SK Haji Hussain |- |FELDA Telui Timor |013/24/15 |SK Teloi Timor |- |Beris Jaya |013/24/16 |SK Bandar Baru Beris Jaya |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Sik |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada [[Baling (kawasan persekutuan)|Baling]], [[Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani]], Ulu Muda dan Kuala Muda'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P012 | 1986–1990 | Zainol Abidin Johari<br>(زاينول عابدين جوهري) | rowspan="3" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 18,741<br>62.36% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | rowspan="2" | [[Abdul Hamid Othman]]<br>(عبدالحميد عثمان) | 21,048<br>61.36% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="8" | P013 | 1995–1999 | 12,756<br>54.56% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | [[Shahnon Ahmad]]<br>(شهنون احمد) | style="background:{{party color|Barisan Alternatif|BA}}; color:white;" | '''BA''' ('''PAS''') | 13,546<br>50.63% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | [[Wan Azmi Wan Ariffin]]<br>(وان عزمي وان عريفين) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 15,357<br>50.52% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | [[Che Uda Che Nik]]<br>(چي اودا چي نئ) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PAS''') | 16,864<br>50.72% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | [[Mansor Abd Rahman]]<br>(منصور عبدالرحمن) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 22,084<br>53.39% |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2020 | rowspan="3" | [[Ahmad Tarmizi Sulaiman]]<br>(احمد ترمذي سليمان) | style="background:{{party color|Gagasan Sejahtera|GS}}; color:white;" | '''GS''' ('''PAS''') | rowspan="2" | 20,088<br>47.91% |- | 2020–2022 | rowspan="2" style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''PAS''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | 34,606<br>67.64% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–kini |- | rowspan="3" |Sik | colspan="3" rowspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" |Belantek |- |Bukit Selambau | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="4" |Jeneri |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="4" |Kawasan |- !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Belantek | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" | * Belantek * Danglau * Gulau * Kampung Jering * Kampung Telaga Datu |- |Bukit Selambau | * Bandar Laguna Merbok * Bukit Selambau * Kuala Sin * Lagenda Heights * Sungai Lalang | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- |Jeneri | * Belantek * Beris Jaya * Danglau * Gulau * FELDA Telui Timor | colspan="3" | * Beris Jaya * FELDA Telui Timor * Jeneri * Kampung Kalai * Kampung Sedu |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="210" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N23 ||[[Belantek (kawasan negeri)|Belantek]]||[[Ahmad Sulaiman]] || rowspan=2 bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N24 ||[[Jeneri (kawasan negeri)|Jeneri]]||[[Muhammad Sanusi Md Nor]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N23 |Belantek | rowspan="2" |Majlis Daerah Sik | rowspan="2" | * 06710 Pendang * 08200, 08210, 08340 Sik * 08700 Jeniang |- |N24 |Jeneri |} == Sejarah pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Ahmad Tarmizi Sulaiman]]|34,606|67.64|+67.64}} {{MASelec||BN|Maizatul Akmam Othman @Ibrahim|12,189|25.06|-10.41}} {{MASelec||PH|Latifah Mohammad Yatim|3,736|7.30|-9.32}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|51,161| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|416|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|82|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|51,659|81.05}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|63,126|}} {{MASelec/total|Majoriti|21,787|}} {{MASelec/hold||PN|}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Ahmad Tarmizi Sulaiman|20,088|47.91|+1.30}} {{MASelec||BN|[[Mansor Abd Rahman]]|14,870|35.47|-17.92}} {{MASelec||PH (2018)|Azli Che Uda|6,970|16.62|+16.62}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,928| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|729|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|115|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,772|84.89}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|50,385|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,218|12.44}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+9.61}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/kedah.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Kedah|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mansor Abd Rahman]]|22,084|53.39|+4.11}} {{MASelec||PAS|[[Che Uda Che Nik]]|19,277|46.61|-4.11}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,361| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|631|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|85|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,077|89.94}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|46,786|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,807|6.78}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+4.11}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Che Uda Che Nik]]|16,864|50.72|+1.24}} {{MASelec||BN|Othman Desa|16,383|49.28|-1.24}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|33,247| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|505|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|107|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|33,859|83.94}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,339|}} {{MASelec/total|Majoriti|481|1.44}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+1.24}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Wan Azmi Wan Ariffin|15,357|50.52|+1.15}} {{MASelec||PAS|[[Azizan Abdul Razak]]|15,038|49.48|-1.15}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|30,395| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,287|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|31,682|85.54}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|37,037|}} {{MASelec/total|Majoriti|319|1.04}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+1.15}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Shahnon Ahmad]]|13,546|50.63|+5.19}} {{MASelec||BN|Abdul Hamid Othman|13,211|49.37|-5.19}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|26,757| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|452|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|14|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|27,223|82.31}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|33,073|}} {{MASelec/total|Majoriti|335|1.26}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+5.19}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Hamid Othman|12,756|54.56|-6.80}} {{MASelec||PAS|Ali Taib|10,622|45.44|+45.44}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|23,378| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|789|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|24|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|24,191|78.54}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|30,800|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,134|9.12}} {{MASelec/hold||BN|-26.12}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Hamid Othman|21,048|61.36|-1.00}} {{MASelec||S46|Zainol Abidin Johari|12,719|37.08|+37.08}} {{MASelec||BEBAS|Ab. Razak Ag. Long|537|1.57|+1.57}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|34,304| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,126|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|35,430|77.58}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|45,668|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,329|24.28}} {{MASelec/hold||BN|-19.04}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes}} {{MASelec||BN|Zainol Abidin Johari|18,741|62.36}} {{MASelec||PAS|Ramli Hassan|11,310|37.64}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|30,051| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|823|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|30,874|75.66}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,806|}} {{MASelec/total|Majoriti|7,431|24.72}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diwujudkan.}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] shbqgyge0kv3nf2ixpy8xvd8lewckx7 7004089 7004088 2026-11-12T03:28:56Z Batiyah1980 401942 7004089 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Sik (P013) |state =Kedah |image =Map of Sik District, Kedah.svg |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =Ahmad Tarmizi Sulaiman |fed-rep-link = |fed-rep-party =PN |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1984 |fed-abolished = |fed-election-first =1986 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors=63,126 |demo-electors-date=2022 |demo-electors-ref= |demo-area = |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Sik''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil [[Dewan Rakyat]] dengan kod P013. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1986, dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Sik setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=92.7|color1=green|label3=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value3=1.8|color3=red|label4=[[Orang India Malaysia|India]]|value4=1.4|color4=orange|label2=Etnik lain|value2=4.1|color2=yellow}}Setakat 2020, Sik mempunyai populasi seramai 67,640 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.013 Sik Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Sik setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 6.25 | color1 = red | value2 = 21.2 | color2 = orange | value3 = 23.25 | color3 = yellow | value4 = 18.33 | color4 = green | value5 = 14.03 | color5 = blue | value6 = 10.02 | color6 = indigo | value7 = 4.91 | color7 = purple | value8 = 1.71 | color8 = brown | value9 = 0.3 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Sik setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 49.35 | color1 = blue | value2 = 50.65 | color2 = pink }} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Sik dibahagikan kepada 30 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="14" |Belantek (N23) |Kota Aur |013/23/01 |SK Kota Aur |- |Belantek |013/23/02 |SK Seri Ampang Muda |- |Kampung Gulau |013/23/03 |SMK Gulau |- |Kubang Kesom |013/23/04 |SK Danglau |- |Chepir |013/23/05 |SK Chepir |- |Kampung Chong |013/23/06 |SK Paya Terendam |- |Bendang Man |013/23/07 |SMK Chepir |- |Durian Burong |013/23/08 |SK Sik Dalam |- |Charok Kit |013/23/09 |Kolej KEDA |- |Kampung Dusun |013/23/10 |SMK Sik |- |Pekan Sik |013/23/11 |SK Sik |- |Kampung Sadu |013/23/12 |SJK (C) Chung Hwa |- |Kampung Namek |013/23/13 |SK Seri Dusun |- |Kampung Kemelong |013/23/14 |Maktab Mahmud Sik |- | rowspan="16" |Jeneri (N24) |Padang Chichak |013/24/01 |SK Padang Chicak |- |Kampung Betong |013/24/02 |SK Kampung Betong |- |Kota Bukit |013/24/03 |SK Kg Kota Bukit |- |Kuala Jeneri |013/24/04 |SK Jeneri |- |Kampung Kalai |013/24/05 |SK Kalai |- |Kampung Kuala Begia |013/24/06 |Maahad Al-Tarbiah Al-Islamiah Al-Wataniah (Pondok Begia) |- |Kampung Chemara |013/24/07 |SK Chemara |- |Kampung Begia |013/24/08 |Gelanggang Futsal Watt Siam Kampung Begia |- |Kampung Teloi |013/24/09 |SK Teloi Tua |- |Batu Lima |013/24/10 |SK Batu Lima |- |Charok Padang |013/24/11 |SMK Seri Enggang |- |Hujong Bandar |013/24/12 |SK Hujung Bandar |- |Kampung Bandar |013/24/13 |SK Teloi Tua |- |Tupai |013/24/14 |SK Haji Hussain |- |FELDA Teloi Timor |013/24/15 |SK Teloi Timor |- |Beris Jaya |013/24/16 |SK Bandar Baru Beris Jaya |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Sik |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada [[Baling (kawasan persekutuan)|Baling]], [[Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani]], Ulu Muda dan Kuala Muda'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P012 | 1986–1990 | Zainol Abidin Johari<br>(زاينول عابدين جوهري) | rowspan="3" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 18,741<br>62.36% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | rowspan="2" | [[Abdul Hamid Othman]]<br>(عبدالحميد عثمان) | 21,048<br>61.36% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="8" | P013 | 1995–1999 | 12,756<br>54.56% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | [[Shahnon Ahmad]]<br>(شهنون احمد) | style="background:{{party color|Barisan Alternatif|BA}}; color:white;" | '''BA''' ('''PAS''') | 13,546<br>50.63% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | [[Wan Azmi Wan Ariffin]]<br>(وان عزمي وان عريفين) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 15,357<br>50.52% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | [[Che Uda Che Nik]]<br>(چي اودا چي نئ) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PAS''') | 16,864<br>50.72% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | [[Mansor Abd Rahman]]<br>(منصور عبدالرحمن) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 22,084<br>53.39% |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2020 | rowspan="3" | [[Ahmad Tarmizi Sulaiman]]<br>(احمد ترمذي سليمان) | style="background:{{party color|Gagasan Sejahtera|GS}}; color:white;" | '''GS''' ('''PAS''') | rowspan="2" | 20,088<br>47.91% |- | 2020–2022 | rowspan="2" style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''PAS''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | 34,606<br>67.64% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–kini |- | rowspan="3" |Sik | colspan="3" rowspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" |Belantek |- |Bukit Selambau | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="4" |Jeneri |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="4" |Kawasan |- !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Belantek | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" | * Belantek * Danglau * Gulau * Kampung Jering * Kampung Telaga Datu |- |Bukit Selambau | * Bandar Laguna Merbok * Bukit Selambau * Kuala Sin * Lagenda Heights * Sungai Lalang | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- |Jeneri | * Belantek * Beris Jaya * Danglau * Gulau * FELDA Telui Timor | colspan="3" | * Beris Jaya * FELDA Telui Timor * Jeneri * Kampung Kalai * Kampung Sedu |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="210" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N23 ||[[Belantek (kawasan negeri)|Belantek]]||[[Ahmad Sulaiman]] || rowspan=2 bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N24 ||[[Jeneri (kawasan negeri)|Jeneri]]||[[Muhammad Sanusi Md Nor]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N23 |Belantek | rowspan="2" |Majlis Daerah Sik | rowspan="2" | * 06710 Pendang * 08200, 08210, 08340 Sik * 08700 Jeniang |- |N24 |Jeneri |} == Sejarah pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Ahmad Tarmizi Sulaiman]]|34,606|67.64|+67.64}} {{MASelec||BN|Maizatul Akmam Othman @Ibrahim|12,189|25.06|-10.41}} {{MASelec||PH|Latifah Mohammad Yatim|3,736|7.30|-9.32}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|51,161| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|416|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|82|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|51,659|81.05}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|63,126|}} {{MASelec/total|Majoriti|21,787|}} {{MASelec/hold||PN|}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Ahmad Tarmizi Sulaiman|20,088|47.91|+1.30}} {{MASelec||BN|[[Mansor Abd Rahman]]|14,870|35.47|-17.92}} {{MASelec||PH (2018)|Azli Che Uda|6,970|16.62|+16.62}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,928| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|729|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|115|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,772|84.89}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|50,385|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,218|12.44}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+9.61}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/kedah.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Kedah|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mansor Abd Rahman]]|22,084|53.39|+4.11}} {{MASelec||PAS|[[Che Uda Che Nik]]|19,277|46.61|-4.11}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,361| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|631|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|85|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,077|89.94}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|46,786|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,807|6.78}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+4.11}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Che Uda Che Nik]]|16,864|50.72|+1.24}} {{MASelec||BN|Othman Desa|16,383|49.28|-1.24}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|33,247| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|505|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|107|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|33,859|83.94}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,339|}} {{MASelec/total|Majoriti|481|1.44}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+1.24}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Wan Azmi Wan Ariffin|15,357|50.52|+1.15}} {{MASelec||PAS|[[Azizan Abdul Razak]]|15,038|49.48|-1.15}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|30,395| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,287|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|31,682|85.54}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|37,037|}} {{MASelec/total|Majoriti|319|1.04}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+1.15}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Shahnon Ahmad]]|13,546|50.63|+5.19}} {{MASelec||BN|Abdul Hamid Othman|13,211|49.37|-5.19}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|26,757| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|452|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|14|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|27,223|82.31}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|33,073|}} {{MASelec/total|Majoriti|335|1.26}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+5.19}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Hamid Othman|12,756|54.56|-6.80}} {{MASelec||PAS|Ali Taib|10,622|45.44|+45.44}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|23,378| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|789|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|24|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|24,191|78.54}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|30,800|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,134|9.12}} {{MASelec/hold||BN|-26.12}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Hamid Othman|21,048|61.36|-1.00}} {{MASelec||S46|Zainol Abidin Johari|12,719|37.08|+37.08}} {{MASelec||BEBAS|Ab. Razak Ag. Long|537|1.57|+1.57}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|34,304| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,126|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|35,430|77.58}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|45,668|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,329|24.28}} {{MASelec/hold||BN|-19.04}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes}} {{MASelec||BN|Zainol Abidin Johari|18,741|62.36}} {{MASelec||PAS|Ramli Hassan|11,310|37.64}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|30,051| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|823|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|30,874|75.66}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,806|}} {{MASelec/total|Majoriti|7,431|24.72}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diwujudkan.}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] 81sitsi2sri44okz25xdwuanrrpmsj5 7004091 7004089 2026-11-12T03:30:27Z Batiyah1980 401942 7004091 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Sik (P013) |state =Kedah |image =Map of Sik District, Kedah.svg |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =Ahmad Tarmizi Sulaiman |fed-rep-link = |fed-rep-party =PN |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1984 |fed-abolished = |fed-election-first =1986 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors=63,126 |demo-electors-date=2022 |demo-electors-ref= |demo-area = |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Sik''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil [[Dewan Rakyat]] dengan kod P013. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1986, dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Sik setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=92.7|color1=green|label3=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value3=1.8|color3=red|label4=[[Orang India Malaysia|India]]|value4=1.4|color4=orange|label2=Etnik lain|value2=4.1|color2=yellow}}Setakat 2020, Sik mempunyai populasi seramai 67,640 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.013 Sik Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Sik setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 6.25 | color1 = red | value2 = 21.2 | color2 = orange | value3 = 23.25 | color3 = yellow | value4 = 18.33 | color4 = green | value5 = 14.03 | color5 = blue | value6 = 10.02 | color6 = indigo | value7 = 4.91 | color7 = purple | value8 = 1.71 | color8 = brown | value9 = 0.3 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Sik setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 49.35 | color1 = blue | value2 = 50.65 | color2 = pink }} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Sik dibahagikan kepada 30 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="14" |Belantek (N23) |Kota Aur |013/23/01 |SK Kota Aur |- |Belantek |013/23/02 |SK Seri Ampang Muda |- |Kampung Gulau |013/23/03 |SMK Gulau |- |Kubang Kesom |013/23/04 |SK Danglau |- |Chepir |013/23/05 |SK Chepir |- |Kampung Chong |013/23/06 |SK Paya Terendam |- |Bendang Man |013/23/07 |SMK Chepir |- |Durian Burong |013/23/08 |SK Sik Dalam |- |Charok Kit |013/23/09 |Kolej KEDA |- |Kampung Dusun |013/23/10 |SMK Sik |- |Pekan Sik |013/23/11 |SK Sik |- |Kampung Sadu |013/23/12 |SJK (C) Chung Hwa |- |Kampung Namek |013/23/13 |SK Seri Dusun |- |Kampung Kemelong |013/23/14 |Maktab Mahmud Sik |- | rowspan="16" |Jeneri (N24) |Padang Chichak |013/24/01 |SK Padang Chicak |- |Kampung Betong |013/24/02 |SK Kampung Betong |- |Kota Bukit |013/24/03 |SK Kg Kota Bukit |- |Kuala Jeneri |013/24/04 |SK Jeneri |- |Kampung Kalai |013/24/05 |SK Kalai |- |Kampung Kuala Begia |013/24/06 |Maahad Al-Tarbiah Al-Islamiah Al-Wataniah (Pondok Begia) |- |Kampung Chemara |013/24/07 |SK Chemara |- |Kampung Begia |013/24/08 |Gelanggang Futsal Watt Siam Kampung Begia |- |Kampung Teloi |013/24/09 |SK Teloi Tua |- |Batu Lima |013/24/10 |SK Batu Lima |- |Charok Padang |013/24/11 |SMK Seri Enggang |- |Hujong Bandar |013/24/12 |SK Hujung Bandar |- |Kampung Bandar |013/24/13 |SK Teloi Tua |- |Tupai |013/24/14 |SK Haji Hussain |- |FELDA Teloi Timor |013/24/15 |SK Teloi Timor |- |Beris Jaya |013/24/16 |SK Bandar Baru Beris Jaya |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Sik |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada [[Baling (kawasan persekutuan)|Baling]], [[Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani]], Ulu Muda dan Kuala Muda'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P012 | 1986–1990 | Zainol Abidin Johari<br>(زاينول عابدين جوهري) | rowspan="3" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 18,741<br>62.36% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | rowspan="2" | [[Abdul Hamid Othman]]<br>(عبدالحميد عثمان) | 21,048<br>61.36% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="8" | P013 | 1995–1999 | 12,756<br>54.56% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | [[Shahnon Ahmad]]<br>(شهنون احمد) | style="background:{{party color|Barisan Alternatif|BA}}; color:white;" | '''BA''' ('''PAS''') | 13,546<br>50.63% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | [[Wan Azmi Wan Ariffin]]<br>(وان عزمي وان عريفين) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 15,357<br>50.52% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | [[Che Uda Che Nik]]<br>(چي اودا چي نئ) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PAS''') | 16,864<br>50.72% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | [[Mansor Abd Rahman]]<br>(منصور عبدالرحمن) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 22,084<br>53.39% |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2020 | rowspan="3" | [[Ahmad Tarmizi Sulaiman]]<br>(احمد ترمذي سليمان) | style="background:{{party color|Gagasan Sejahtera|GS}}; color:white;" | '''GS''' ('''PAS''') | rowspan="2" | 20,088<br>47.91% |- | 2020–2022 | rowspan="2" style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''PAS''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | 34,606<br>67.64% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–kini |- | rowspan="3" |Sik | colspan="3" rowspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" |Belantek |- |Bukit Selambau | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="4" |Jeneri |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="4" |Kawasan |- !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Belantek | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" | * Belantek * Danglau * Gulau * Kampung Jering * Kampung Telaga Batu |- |Bukit Selambau | * Bandar Laguna Merbok * Bukit Selambau * Kuala Sin * Lagenda Heights * Sungai Lalang | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- |Jeneri | * Belantek * Beris Jaya * Danglau * Gulau * FELDA Teloi Timur | colspan="3" | * Beris Jaya * FELDA Teloi Timur * Jeneri * Kampung Kalai * Kampung Sedu |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="210" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N23 ||[[Belantek (kawasan negeri)|Belantek]]||[[Ahmad Sulaiman]] || rowspan=2 bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N24 ||[[Jeneri (kawasan negeri)|Jeneri]]||[[Muhammad Sanusi Md Nor]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N23 |Belantek | rowspan="2" |Majlis Daerah Sik | rowspan="2" | * 06710 Pendang * 08200, 08210, 08340 Sik * 08700 Jeniang |- |N24 |Jeneri |} == Sejarah pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Ahmad Tarmizi Sulaiman]]|34,606|67.64|+67.64}} {{MASelec||BN|Maizatul Akmam Othman @Ibrahim|12,189|25.06|-10.41}} {{MASelec||PH|Latifah Mohammad Yatim|3,736|7.30|-9.32}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|51,161| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|416|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|82|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|51,659|81.05}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|63,126|}} {{MASelec/total|Majoriti|21,787|}} {{MASelec/hold||PN|}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Ahmad Tarmizi Sulaiman|20,088|47.91|+1.30}} {{MASelec||BN|[[Mansor Abd Rahman]]|14,870|35.47|-17.92}} {{MASelec||PH (2018)|Azli Che Uda|6,970|16.62|+16.62}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,928| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|729|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|115|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,772|84.89}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|50,385|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,218|12.44}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+9.61}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/kedah.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Kedah|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mansor Abd Rahman]]|22,084|53.39|+4.11}} {{MASelec||PAS|[[Che Uda Che Nik]]|19,277|46.61|-4.11}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,361| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|631|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|85|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,077|89.94}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|46,786|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,807|6.78}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+4.11}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Che Uda Che Nik]]|16,864|50.72|+1.24}} {{MASelec||BN|Othman Desa|16,383|49.28|-1.24}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|33,247| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|505|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|107|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|33,859|83.94}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,339|}} {{MASelec/total|Majoriti|481|1.44}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+1.24}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Wan Azmi Wan Ariffin|15,357|50.52|+1.15}} {{MASelec||PAS|[[Azizan Abdul Razak]]|15,038|49.48|-1.15}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|30,395| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,287|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|31,682|85.54}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|37,037|}} {{MASelec/total|Majoriti|319|1.04}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+1.15}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Shahnon Ahmad]]|13,546|50.63|+5.19}} {{MASelec||BN|Abdul Hamid Othman|13,211|49.37|-5.19}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|26,757| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|452|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|14|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|27,223|82.31}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|33,073|}} {{MASelec/total|Majoriti|335|1.26}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+5.19}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Hamid Othman|12,756|54.56|-6.80}} {{MASelec||PAS|Ali Taib|10,622|45.44|+45.44}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|23,378| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|789|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|24|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|24,191|78.54}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|30,800|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,134|9.12}} {{MASelec/hold||BN|-26.12}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Hamid Othman|21,048|61.36|-1.00}} {{MASelec||S46|Zainol Abidin Johari|12,719|37.08|+37.08}} {{MASelec||BEBAS|Ab. Razak Ag. Long|537|1.57|+1.57}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|34,304| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,126|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|35,430|77.58}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|45,668|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,329|24.28}} {{MASelec/hold||BN|-19.04}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Sik (kawasan persekutuan)|Sik|percent=yes}} {{MASelec||BN|Zainol Abidin Johari|18,741|62.36}} {{MASelec||PAS|Ramli Hassan|11,310|37.64}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|30,051| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|823|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|30,874|75.66}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,806|}} {{MASelec/total|Majoriti|7,431|24.72}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diwujudkan.}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] t6665bkotlccto6obbnlvd9th37h3lc 0 1052410 7004092 6993505 2026-11-12T03:32:42Z Batiyah1980 401942 /* Kawasan mengundi */ 7004092 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district|name=Merbok (P014)|fed-abolished=|demo-cd=|demo-area-ref=|demo-area=451|demo-electors-ref=|demo-electors-date=2022|demo-electors=132,444|demo-pop-ref=|demo-pop=|demo-census-date=|fed-election-last=2022|fed-election-first=1986|fed-created=1984|state=Kedah|fed-status=active|fed-rep-party-link=|fed-rep-party=PN|fed-rep-link=|fed-rep=[[Mohd Nazri Abu Hassan]]|coordinates_date=|coordinates_caption=|coordinates=|caption=|image_map=|image=|demo-csd=}} '''Merbok''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P014. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1986, dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Merbok setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=69.9|color1=green|label2=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value2=15.3|color2=red|label3=[[Orang India Malaysia|India]]|value3=14.2|color3=orange|label4=Etnik lain|value4=0.5|color4=yellow}}Setakat 2020, Merbok mempunyai populasi seramai 216,357 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.014 Merbok Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{clear}} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Merbok setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 7.66 | color1 = red | value2 = 25.06 | color2 = orange | value3 = 22.81 | color3 = yellow | value4 = 16.54 | color4 = green | value5 = 12.99 | color5 = blue | value6 = 9.63 | color6 = indigo | value7 = 4.01 | color7 = purple | value8 = 1.08 | color8 = brown | value9 = 0.22 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Merbok setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 49.68 | color1 = blue | value2 = 50.32 | color2 = pink }} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Merbok dibahagikan kepada 40 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara|archive-url=https://web.archive.org/web/20230719100432/https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf|archive-date=19 Julai 2023}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="21" |Bukit Selambau (N25） |Kuala Sin |014/25/01 |SK Kampung Kuala Sin |- |Kampung Sungkap Para |014/25/02 |SK Bukit Selambau |- |Bukit Lembu |014/25/03 |SK Aman Jaya |- |Taman Bandar Baru |014/25/04 | * SMK Aman Jaya * SK Bandar Baru Sungai Lalang |- |Sungai Lalang |014/25/05 |SJK (C) Chung Hwa |- |Taman Desa Aman |014/25/06 |SK Sungai Lalang |- |Bandar Laguna Merbok |014/25/07 |SK Bandar Laguna Merbok |- |Tasek Apong |014/25/08 |SK Tasek Apong |- |Air Mendidih |014/25/09 |SJK (T) Saraswathy |- |Jalan Badlishah |014/25/10 |Dewan Kompleks Penyayang, Jabatan Kebajikan Masyarakat Derah Kuala Muda |- |Taman Peruda |014/25/11 |SMK Bandar Sungai Petani |- |Taman Ria Utara |014/25/12 |SK Taman Ria |- |United Petani |014/25/13 |SJK (T) Arumugam Pillai |- |Patani Para |014/25/14 |SK Patani Para |- |Bukit Rusa |014/35/15 | * SJK (T) Palanisamy Kumaran * SMK Taman Ria |- |Pekan Bukit Selambau |014/25/16 |SJK (C) Fuh Sun |- |Kampung Pokok Machang |014/25/17 |SMK Bukit Selambau |- |Batu Belachan |014/25/18 |SK Seri Wangsa |- |Titi Panjang |014/25/19 |SK Dataran Muda |- |Ambangan Height |014/25/20 |SK Ambangan Height |- |Taman Ria Selatan |014/25/21 |Kolej Vokasional Sungai Petani 1 |- | rowspan="19" |Tanjong Dawai (N26) |Bujang |014/26/01 |MRSM Merbok |- |Pekan Sabtu Merbok |014/26/02 |SJK (C) Sin Hwa |- |Simpang Tiga Pasir |014/26/03 |SK Merbok (Pusat) |- |Pekan Merbok |014/26/04 |SMK Merbok |- |Kampung Pasir |014/26/05 |SK Kampong Pasir |- |Kampung Huma |014/26/06 |SK Tanjong Dawai |- |Tanjong Dawai |014/26/07 |SJK (C) Choong Cheng |- |Batu Hampar |014/26/08 |SK Batu Hampar |- |Pengkalan Bujang |014/26/09 |SK Haji Omar Tahir |- |Sungai Gelam |014/26/10 |SK Sultan Mudzaffar Shah |- |Sungai Jagong |014/26/11 |SA Daris |- |Sungai Layar |014/26/12 |SK Sungai Layar |- |Semeling Kanan |014/26/13 |SK Semeling |- |Semeling Kiri |014/26/14 |SJK (C) Ching Chong |- |Kampung Bedong |014/16/15 |SMK Bedong |- |Taman Orkid |014/26/16 |SMK Sungai Layar |- |Taman Sri Tanjong |014/26/17 |SK Tuan Syed Jan Al-Jaffri |- |Bunga Raya |014/26/18 |SMK Ibrahim |- |Sekolah Ibrahim |014/26/19 |SK Ibrahim |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Merbok |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada [[Kuala Muda]], [[Jerai (kawasan persekutuan)|Jerai]] dan [[Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani]]'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P011 | 1986–1990 | rowspan="4" | [[Daim Zainuddin|Abdul Daim Zainuddin]]<br>(دائم زين الدين) | rowspan="5" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 20,712<br>74.83% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | 25,749<br>72.22% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="7" | P014 | 1995–1999 | 31,125<br>77.72% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | 30,285<br>67.01% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | [[Zainuddin Maidin]]<br>(زين الدين بن ميدين) | 29,607<br>67.64% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | [[Rashid Din]] (رشيد دين) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PKR''') | 25,541<br>52.23% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | [[Ismail Daut]] (إسماعيل داود) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 38,538<br>52.83% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2022 | [[Nor Azrina Surip]]<br>(نورعصرنا بنت سوريڤ) | style="background:{{party color|Pakatan Harapan|PH}}; color:white;" | '''PH''' ('''PKR''') | 30,902<br>43.91% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Mohd Nazri Abu Hassan]]<br>(محمد نازري ابو حسن) | style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''BERSATU''') | 52,573<br>51.27% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–kini |- | rowspan="3" |Merbok | colspan="3" rowspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" |Bukit Selambau |- | colspan="2" |Gurun | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="4" |Tanjong Dawai |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="4" |Kawasan |- !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Bukit Selambau | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | * Bukit Selambau * Kuala Sin * Laguna Merbok * Sungai Lalang * Taman Ria Jaya | * Ambangan Height * Bukit Selambau * Kuala Sin * Laguna Merbok * Sungai Lalang |- |Gurun | * Bedong * Bujang * Merbok * Gurun * Semeling | * Bedong * Gurun * Jeniang * Kampung Lombong Batu Satu * Taman Desa Jaya Indah | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |- |Tanjong Dawai | * Ambangan Heights * Lagenda Heights * Laguna Merbok * Sungai Lalang * Tanjung Dawai | * Bujang * Kampung Huma * Merbok * Semeling * Tanjung Dawai | colspan="2" | * Bujang * Merbok * Semeling * Sungai Layar * Tanjung Dawai |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="210" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N25 ||[[Bukit Selambau (kawasan negeri)|Bukit Selambau]]||[[Azizan Hamzah]] || rowspan=2 bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N26 ||[[Tanjong Dawai (kawasan negeri)|Tanjong Dawai]]||[[Hanif Ghazali]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N25 |Bukit Selambau | rowspan="2" |Majlis Perbandaran Sungai Petani | rowspan="2" | * 08000, 08010 Sungai Petani |- |N26 |Tanjong Dawai |} == Keputusan pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Mohd Nazri Abu Hassan|Nazri Abu Hassan]]|52,573|51.27|+51.27}} {{MASelec||PH|[[Nor Azrina Surip]]|31,554|30.77|-12.54}} {{MASelec||BN|[[Shaiful Hazizy Zainol Abidin]]|16,691|16.28|-12.91}} {{MASelec||PEJUANG|Mohd Mosin Abdul Razak|1,201|1.17|+1.17}} {{MASelec||WARISAN|Khairul Anuar Ahmad|525|0.51|+0.51}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|102,544| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,027|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|208|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|103,799|80.51}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|132,444|}} {{MASelec/total|Majoriti|21,019|}} {{MASelec/gain||PN|PH|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PH (2018)|Nor Azrina Surip|30,902|43.31|+43.31}} {{MASelec||BN|Tajul Urus Mat Zain|20,830|29.19|-23.64}} {{MASelec||PAS|Ahmad Fauzi Ramli|19,618|27.50|+27.50}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|71,350|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,108|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|250|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|72,708|82.83}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|87,782|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,072|14.12}} {{MASelec/gain||PH (2018)|BN|+9.89}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Ismail Daut]]|38,538|52.83|+6.06}} {{MASelec||PKR|Nor Azrina Surip|34,416|47.17|-6.06}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|72,954|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,340|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|226|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|74,520|86.74}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|85,908|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,122|5.66}} {{MASelec/gain||BN|PKR|+6.06}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PKR|[[Rashid Din]]|25,541|53.23|+20.87}} {{MASelec||BN|Tajul Urus Mat Zain|22,443|46.77|-20.87}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|47,984|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,338|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|396|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|49,718|77.15}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|64,443|}} {{MASelec/total|Majoriti|3,098|6.46}} {{MASelec/gain||PKR|BN|+20.87}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Zainuddin Maidin]]|29,607|67.64|+0.63}} {{MASelec||KEADILAN|Saiful Izham Ramli|14,162|32.36|-0.63}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|43,769|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,142|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|70|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|44,981|77.66}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|57,920|}} {{MASelec/total|Majoriti|15,445|35.28}} {{MASelec/hold||BN|+0.63}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Daim Zainuddin|Abdul Daim Zainuddin]]|30,285|67.01|-10.71}} {{MASelec||KEADILAN|Mocktar Mansor|14,909|32.99|+32.99}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|45,194|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,353|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|52|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|46,599|73.19}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|63,668|}} {{MASelec/total|Majoriti|15,376|34.02}} {{MASelec/hold||BN|-21.85}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Daim Zainuddin|Abdul Daim Zainuddin]]|31,125|77.72|+5.50}} {{MASelec||S46|Maheran Muktar|8,924|22.28|-5.50}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|40,049|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,892|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|41,941|70.56}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|59,440|}} {{MASelec/total|Majoriti|22,201|55.44}} {{MASelec/hold||BN|+5.50}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Daim Zainuddin|Abdul Daim Zainuddin]]|25,749|72.22|-2.61}} {{MASelec||S46|Mohd Johari Abidin|9,906|27.78|+27.78}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|35,655|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,176|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|36,831|72.71}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|50,654|}} {{MASelec/total|Majoriti|15,843|44.44}} {{MASelec/hold||BN|-15.20}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes}} {{MASelec||BN|[[Daim Zainuddin|Abdul Daim Zainuddin]]|20,712|74.83}} {{MASelec||PAS|Redhuan Oon|6,967|25.17}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|27,679|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|816|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|28,495|70.12}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,636|}} {{MASelec/total|Majoriti|13,745|49.66}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] a4htwtjeuga10onbm6ekwtv83m1ophi 7004093 7004092 2026-11-12T03:33:27Z Batiyah1980 401942 7004093 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district|name=Merbok (P014)|fed-abolished=|demo-cd=|demo-area-ref=|demo-area=451|demo-electors-ref=|demo-electors-date=2022|demo-electors=132,444|demo-pop-ref=|demo-pop=|demo-census-date=|fed-election-last=2022|fed-election-first=1986|fed-created=1984|state=Kedah|fed-status=active|fed-rep-party-link=|fed-rep-party=PN|fed-rep-link=|fed-rep=[[Mohd Nazri Abu Hassan]]|coordinates_date=|coordinates_caption=|coordinates=|caption=|image_map=|image=|demo-csd=}} '''Merbok''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P014. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1986, dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Merbok setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=69.9|color1=green|label2=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value2=15.3|color2=red|label3=[[Orang India Malaysia|India]]|value3=14.2|color3=orange|label4=Etnik lain|value4=0.5|color4=yellow}}Setakat 2020, Merbok mempunyai populasi seramai 216,357 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.014 Merbok Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{clear}} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Merbok setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 7.66 | color1 = red | value2 = 25.06 | color2 = orange | value3 = 22.81 | color3 = yellow | value4 = 16.54 | color4 = green | value5 = 12.99 | color5 = blue | value6 = 9.63 | color6 = indigo | value7 = 4.01 | color7 = purple | value8 = 1.08 | color8 = brown | value9 = 0.22 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Merbok setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 49.68 | color1 = blue | value2 = 50.32 | color2 = pink }} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Merbok dibahagikan kepada 40 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara|archive-url=https://web.archive.org/web/20230719100432/https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf|archive-date=19 Julai 2023}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="21" |Bukit Selambau (N25） |Kuala Sin |014/25/01 |SK Kampung Kuala Sin |- |Kampung Sungkap Para |014/25/02 |SK Bukit Selambau |- |Bukit Lembu |014/25/03 |SK Aman Jaya |- |Taman Bandar Baru |014/25/04 | * SMK Aman Jaya * SK Bandar Baru Sungai Lalang |- |Sungai Lalang |014/25/05 |SJK (C) Chung Hwa |- |Taman Desa Aman |014/25/06 |SK Sungai Lalang |- |Bandar Laguna Merbok |014/25/07 |SK Bandar Laguna Merbok |- |Tasek Apong |014/25/08 |SK Tasek Apong |- |Air Mendidih |014/25/09 |SJK (T) Saraswathy |- |Jalan Badlishah |014/25/10 |Dewan Kompleks Penyayang, Jabatan Kebajikan Masyarakat Derah Kuala Muda |- |Taman Peruda |014/25/11 |SMK Bandar Sungai Petani |- |Taman Ria Utara |014/25/12 |SK Taman Ria |- |United Petani |014/25/13 |SJK (T) Arumugam Pillai |- |Patani Para |014/25/14 |SK Patani Para |- |Bukit Rusa |014/35/15 | * SJK (T) Palanisamy Kumaran * SMK Taman Ria |- |Pekan Bukit Selambau |014/25/16 |SJK (C) Fuh Sun |- |Kampung Pokok Machang |014/25/17 |SMK Bukit Selambau |- |Batu Belachan |014/25/18 |SK Seri Wangsa |- |Titi Panjang |014/25/19 |SK Dataran Muda |- |Ambangan Height |014/25/20 |SK Ambangan Height |- |Taman Ria Selatan |014/25/21 |Kolej Vokasional Sungai Petani 1 |- | rowspan="19" |Tanjong Dawai (N26) |Bujang |014/26/01 |MRSM Merbok |- |Pekan Sabtu Merbok |014/26/02 |SJK (C) Sin Hwa |- |Simpang Tiga Pasir |014/26/03 |SK Merbok (Pusat) |- |Pekan Merbok |014/26/04 |SMK Merbok |- |Kampung Pasir |014/26/05 |SK Kampong Pasir |- |Kampung Huma |014/26/06 |SK Tanjong Dawai |- |Tanjong Dawai |014/26/07 |SJK (C) Choong Cheng |- |Batu Hampar |014/26/08 |SK Batu Hampar |- |Pengkalan Bujang |014/26/09 |SK Haji Omar Tahir |- |Sungai Gelam |014/26/10 |SK Sultan Mudzaffar Shah |- |Sungai Jagong |014/26/11 |SA Daris |- |Sungai Layar |014/26/12 |SK Sungai Layar |- |Semeling Kanan |014/26/13 |SK Semeling |- |Semeling Kiri |014/26/14 |SJK (C) Ching Chong |- |Kampung Bedong |014/16/15 |SMK Bedong |- |Taman Orkid |014/26/16 |SMK Sungai Layar |- |Taman Sri Tanjong |014/26/17 |SK Tuan Syed Jan Al-Jaffri |- |Bunga Raya |014/26/18 |SMK Ibrahim |- |Sekolah Ibrahim |014/26/19 |SK Ibrahim |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Merbok |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada [[Kuala Muda]], [[Jerai (kawasan persekutuan)|Jerai]] dan [[Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani]]'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P011 | 1986–1990 | rowspan="4" | [[Daim Zainuddin|Abdul Daim Zainuddin]]<br>(دائم زين الدين) | rowspan="5" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 20,712<br>74.83% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | 25,749<br>72.22% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="7" | P014 | 1995–1999 | 31,125<br>77.72% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | 30,285<br>67.01% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | [[Zainuddin Maidin]]<br>(زين الدين بن ميدين) | 29,607<br>67.64% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | [[Rashid Din]] (رشيد دين) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PKR''') | 25,541<br>52.23% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | [[Ismail Daut]] (إسماعيل داود) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 38,538<br>52.83% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2022 | [[Nor Azrina Surip]]<br>(نورعصرنا بنت سوريڤ) | style="background:{{party color|Pakatan Harapan|PH}}; color:white;" | '''PH''' ('''PKR''') | 30,902<br>43.91% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Mohd Nazri Abu Hassan]]<br>(محمد نازري ابو حسن) | style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''BERSATU''') | 52,573<br>51.27% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–kini |- | rowspan="3" |Merbok | colspan="3" rowspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" |Bukit Selambau |- | colspan="2" |Gurun | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="4" |Tanjong Dawai |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="4" |Kawasan |- !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Bukit Selambau | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | * Bukit Selambau * Kuala Sin * Laguna Merbok * Sungai Lalang * Taman Ria Jaya | * Ambangan Heights * Bukit Selambau * Kuala Sin * Laguna Merbok * Sungai Lalang |- |Gurun | * Bedong * Bujang * Merbok * Gurun * Semeling | * Bedong * Gurun * Jeniang * Kampung Lombong Batu Satu * Taman Desa Jaya Indah | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |- |Tanjong Dawai | * Ambangan Heights * Lagenda Heights * Laguna Merbok * Sungai Lalang * Tanjung Dawai | * Bujang * Kampung Huma * Merbok * Semeling * Tanjung Dawai | colspan="2" | * Bujang * Merbok * Semeling * Sungai Layar * Tanjung Dawai |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="210" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N25 ||[[Bukit Selambau (kawasan negeri)|Bukit Selambau]]||[[Azizan Hamzah]] || rowspan=2 bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N26 ||[[Tanjong Dawai (kawasan negeri)|Tanjong Dawai]]||[[Hanif Ghazali]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N25 |Bukit Selambau | rowspan="2" |Majlis Perbandaran Sungai Petani | rowspan="2" | * 08000, 08010 Sungai Petani |- |N26 |Tanjong Dawai |} == Keputusan pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Mohd Nazri Abu Hassan|Nazri Abu Hassan]]|52,573|51.27|+51.27}} {{MASelec||PH|[[Nor Azrina Surip]]|31,554|30.77|-12.54}} {{MASelec||BN|[[Shaiful Hazizy Zainol Abidin]]|16,691|16.28|-12.91}} {{MASelec||PEJUANG|Mohd Mosin Abdul Razak|1,201|1.17|+1.17}} {{MASelec||WARISAN|Khairul Anuar Ahmad|525|0.51|+0.51}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|102,544| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,027|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|208|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|103,799|80.51}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|132,444|}} {{MASelec/total|Majoriti|21,019|}} {{MASelec/gain||PN|PH|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PH (2018)|Nor Azrina Surip|30,902|43.31|+43.31}} {{MASelec||BN|Tajul Urus Mat Zain|20,830|29.19|-23.64}} {{MASelec||PAS|Ahmad Fauzi Ramli|19,618|27.50|+27.50}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|71,350|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,108|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|250|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|72,708|82.83}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|87,782|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,072|14.12}} {{MASelec/gain||PH (2018)|BN|+9.89}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Ismail Daut]]|38,538|52.83|+6.06}} {{MASelec||PKR|Nor Azrina Surip|34,416|47.17|-6.06}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|72,954|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,340|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|226|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|74,520|86.74}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|85,908|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,122|5.66}} {{MASelec/gain||BN|PKR|+6.06}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PKR|[[Rashid Din]]|25,541|53.23|+20.87}} {{MASelec||BN|Tajul Urus Mat Zain|22,443|46.77|-20.87}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|47,984|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,338|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|396|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|49,718|77.15}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|64,443|}} {{MASelec/total|Majoriti|3,098|6.46}} {{MASelec/gain||PKR|BN|+20.87}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Zainuddin Maidin]]|29,607|67.64|+0.63}} {{MASelec||KEADILAN|Saiful Izham Ramli|14,162|32.36|-0.63}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|43,769|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,142|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|70|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|44,981|77.66}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|57,920|}} {{MASelec/total|Majoriti|15,445|35.28}} {{MASelec/hold||BN|+0.63}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Daim Zainuddin|Abdul Daim Zainuddin]]|30,285|67.01|-10.71}} {{MASelec||KEADILAN|Mocktar Mansor|14,909|32.99|+32.99}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|45,194|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,353|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|52|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|46,599|73.19}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|63,668|}} {{MASelec/total|Majoriti|15,376|34.02}} {{MASelec/hold||BN|-21.85}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Daim Zainuddin|Abdul Daim Zainuddin]]|31,125|77.72|+5.50}} {{MASelec||S46|Maheran Muktar|8,924|22.28|-5.50}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|40,049|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,892|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|41,941|70.56}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|59,440|}} {{MASelec/total|Majoriti|22,201|55.44}} {{MASelec/hold||BN|+5.50}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Daim Zainuddin|Abdul Daim Zainuddin]]|25,749|72.22|-2.61}} {{MASelec||S46|Mohd Johari Abidin|9,906|27.78|+27.78}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|35,655|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,176|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|36,831|72.71}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|50,654|}} {{MASelec/total|Majoriti|15,843|44.44}} {{MASelec/hold||BN|-15.20}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok|percent=yes}} {{MASelec||BN|[[Daim Zainuddin|Abdul Daim Zainuddin]]|20,712|74.83}} {{MASelec||PAS|Redhuan Oon|6,967|25.17}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|27,679|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|816|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|28,495|70.12}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,636|}} {{MASelec/total|Majoriti|13,745|49.66}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] 1lhe87e64bzbjix1lbm8rkbd4cvx0fb 0 1052411 7004095 6986677 2026-11-12T03:35:37Z Batiyah1980 401942 /* Daerah mengundi */ 7004095 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Sungai Petani (P015) |state =Kedah |image = |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =[[Taufiq Johari]] |fed-rep-link = |fed-rep-party =PH |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1958 |fed-abolished = |fed-election-first =1959 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors=168,847 |demo-electors-date=2022 |demo-electors-ref= |demo-area =261 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Sungai Petani''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P015. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1959, dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Sungai Petani setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=61.7|color1=green|label2=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value2=19.8|color2=red|label3=[[Orang India Malaysia|India]]|value3=18.2|color3=orange|label4=Etnik lain|value4=0.3|color4=yellow}}Setakat tahun 2020, Sungai Petani mempunyai populasi seramai 275,439 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.015 Sungai Petani Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{clear}} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Sungai Petani setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 7.43 | color1 = red | value2 = 24.36 | color2 = orange | value3 = 20.75 | color3 = yellow | value4 = 16.02 | color4 = green | value5 = 14.41 | color5 = blue | value6 = 10.54 | color6 = indigo | value7 = 4.72 | color7 = purple | value8 = 1.45 | color8 = brown | value9 = 0.32 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Sungai Petani setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 48.96 | color1 = blue | value2 = 51.04 | color2 = pink }} == Sejarah == === Daerah mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Sungai Petani dibahagikan kepada 50 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="19" |Pantai Merdeka (N27） |Bukit Kechik |015/27/01 |SK Bukit Kechik |- |Bukit Meriam |015/27/02 |Maktab Mahmud Kuala Muda |- |Sintok Bugis |015/27/03 |Maktab Mahmud Kuala Muda |- |Padang Salim |015/27/04 |SK Seri Kuala |- |Kuala Muda |015/27/05 |Dewan KEDA Kampung Tepi Sungai |- |Haji Kudong |015/27/06 |SK Haji Sulaiman |- |Kota Kuala Muda |015/27/07 |SK Kota Kuala Muda |- |Sungai Mas |015/27/08 |SMK Kota Kuala Muda |- |Rantau Panjang |015/27/09 |SK Rantau Panjang |- |Pekan Tikam Batu |015/27/10 |SJK (C) Peng Min |- |Kampung Simpor |015/27/11 |SK Simpor |- |Batu Lintang |015/27/12 |SMK Teluk Bayu |- |Simpor Timor |015/27/13 |SK Darulaman |- |Telok Wang |015/27/14 |SMK Sungai Pasir |- |Kampung Berapit |015/27/15 |SK Berapit |- |Kampung Tikam Batu |015/27/16 |SK Tikam Batu |- |Pekula |015/27/17 |SMK Pekula Jaya |- |Padang Temusu |015/27/18 |SJK (C) Tai Tong |- |Pinang Tunggal |015/27/19 |SMK Pinang Tunggal |- | rowspan="18" |Bakar Arang (N28） |Taman Dahlia |015/28/01 |Pusat Bimbingan Islam Sultan Abdul Halim Mu'adzam Shah (PUSBA) |- |Jalan Pengkalan |015/28/02 |SMK Khir Johari |- |Kolam Air |015/28/03 |SK St. Theresa |- |Bandar |015/28/04 |SK Khir Johari |- |Simpang Tiga Pekan Lama |015/28/05 |Dewan Annasamy Pillai, Pekan Lama |- |Peteri |015/28/06 |SMK Convent Father Barre |- |Kampung Bahru |015/28/07 |SK Petani Jaya |- |Taman Sentosa |015/28/08 |SJK (C) Sin Kwang |- |Taman Delima |015/28/09 |SMK Tunku Ismail |- |Taman Intan |015/28/10 |SK Tunku Ismail |- |Bakar Arang |015/28/11 |SMK Bakar Arang |- |Taman Arked |015/28/12 |SK Bakar Arang |- |Taman Makmur |015/28/13 |SMK Che Tom |- |Sungai Pasir |015/28/14 |SK Sungai Pasir |- |Taman Nilam |015/28/15 |SK Taman Intan |- |Taman Sejati Indah |015/28/16 | * SK Seri Gedong * SJK (T) Kalaimagal |- |Taman Sri Wang |016/28/17 |SK Taman Sri Wang |- |Taman Keladi |015/28/18 | * SMJK Sin Min * SJK (T) Taman Keladi |- | rowspan="13" |Sidam（N29） |Taman Ria Jaya |015/29/01 | * SMK Taman Ria Jaya * SK Bukit Kiara |- |Taman Mutiara |015/29/02 |SK Sungai Petani |- |Pekan Lama |015/29/03 |SJK (C) Pekan Lama |- |Padang Buloh |015/29/04 |SK Sidam Kiri |- |Kampung Sidam |015/29/05 |SK Sidam Kiri |- |Kampung Raja |015/29/06 |SMK Dato' Bijaya Setia |- |Scarboro |015/29/07 |SJK (T) Ladang Scarboro Bahagian 2 |- |Pengkalan Lebai Man |015/29/08 |SMK Pengkalan Lebai Man |- |Taman Sutera |015/29/09 |SMK Sungai Pasir Kechil |- |Seri Impian |015/29/10 |SJK (C) Min Terk |- |Puteri Jaya |015/29/11 | * SK Bandar Puteri Jaya * SMK Bandar Puteri Jaya |- |Kampung Serukam |015/29/12 |SK Seri Pinang |- |Pantai Prai |015/29/13 |SK Pantai Prai |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Sungai Petani |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada Sungei Muda'' |- ! colspan="6" | Sungei Patani |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Persekutuan Tanah Melayu''' |- | Ke-1 | P012 | 1959–1963 | [[Abdul Samad Osman]]<br>(عبدالصمد عثمان) | style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | 9,186<br>61.82% |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Malaysia''' |- | Ke-1 | rowspan="2" | P012 | 1963–1964 | [[Abdul Samad Osman]]<br>(عبدالصمد عثمان) | rowspan="2" style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | 9,186<br>61.82% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-2|Ke-2]] | 1964–1969 | [[Mohamed Zahir Ismail]]<br>(محمد ظاهير إسماعيل) | 14,177<br>70.23% |- | colspan="2" | | 1969–1971 | colspan="3" align="center" | Parlimen digantung<ref>{{cite news |url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |title=Hanya Yang di-Pertuan Agong ada kuasa panggil Parlimen bersidang |author=Ahmad Fauzi Mustafa |newspaper=Utusan Online |date=2012-03-12 |access-date=2016-05-16 |archive-date=2016-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604045153/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-20021971.pdf |title=www.parlimen.gov.my |access-date=2016-05-16 |archive-date=2016-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809020900/http://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-20021971.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-3|Ke-3]] | rowspan="2" | P012 | 1971–1973 | rowspan="2" | [[Azahari Md. Taib]]<br>(أزهري مد طائب) | style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | rowspan="2" | 8,931<br>43.67% |- | 1973–1974 | rowspan="4" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|Ke-4]] | rowspan="3" | P013 | 1974–1978 | rowspan="3" | [[Wan Zainab M. A. Bakar]]<br>(وان زينب م. أ. بكر) | 22,266<br>84.72% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|Ke-5]] | 1978–1982 | 24,422<br>71.49% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|Ke-6]] | 1982–1986 | 24,554<br>69.60% |- ! colspan="6" | Sungai Petani |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P014 | 1986–1990 | Abdul Manaf Ahmad<br>(عبدالمناف أحمد) | rowspan="5" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 18,269<br>53.68% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | rowspan="2" | Che Ibrahim Mustafa<br>(چي إبراهيم مصطفى) | 23,333<br>62.41% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="8" | P015 | 1995–1999 | 35,918<br>78.74% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | rowspan="2" | [[Mahadzir Mohd Khir]]<br>(محاضر محمّد خير) | 31,875<br>61.75% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | 36,067<br>66.02% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | rowspan="4" | [[Johari Abdul]]<br>(جوهري عبدول) | rowspan="2" style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PKR''') | 33,822<br>58.05% |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2015 | rowspan="2" | 44,194<br>55.37% |- | 2015–2018 | rowspan="3" style="background:{{party color|Pakatan Harapan|PH}}; color:white;" | '''PH''' ('''PKR''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2022 | 45,532<br>49.21% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Mohammed Taufiq Johari]]<br>(محمّد توفيق جوهري) | 50,580<br>38.91% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018-kini |- | rowspan="4" |Sungai Petani | colspan="3" rowspan="4" bgcolor="dcdcdc" | | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" |Bakar Arang |- | colspan="4" |Pantai Merdeka |- | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="3" |Sidam |- |Tikam Batu | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- | rowspan="4" |Sungei Patani | rowspan="4" bgcolor="dcdcdc" | | bgcolor="dcdcdc" | |Kuala Ketil | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | |- |Pekan Sungei Patani | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Sungei Patani Luar | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- | bgcolor="dcdcdc" | |Tikam Batu | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="6" |Kawasan |- !1959 !1974 !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Bakar Arang | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | *Bakar Arang *Kampung Baru Sungai Pasir *Matang Gadong *Sungai Petani *Sungai Layar | colspan="2" | *Bakar Arang *Bandar Perdana *Kampung Baru Sungai Pasir *Matang Gadong *Sungai Petani |- |Kuala Ketil | | *Bukit Selambau *Kampung Batu Dua *Kampung Pulau Tengah *Kampung Sungai Pasir Kechil *Kuala Ketil | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | |- |Pantai Merdeka | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | *Kampung Bukit Sungai Pasir *Kampung Padang Temusu *Kuala Muda *Pantai Merdeka *Sungai Petani | colspan="3" | *Batu Lintang *Kampung Permatang Pasir *Kuala Muda *Pantai Merdeka *Tikam Batu |- |Pekan Sungei Patani | *Bakar Arang *Kampung Batu Dua *Sungai Petani *Taman Cindai Jaya *Taman Petani Jaya | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Sidam | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | *Bandar Perdana *Bandar Puteri Jaya *Bandar Sri Astana *Kampung Sungai Pasir Kechil *Sidam Kiri | *Bandar Puteri Jaya *Bandar Sri Astana *Kampung Raja *Kampung Sungai Pasir Kechil *Sidam Kiri | *Bandar Mutiara *Bandar Puteri Jaya *Bandar Sri Astana *Kampung Raja *Sidam Kiri |- |Sungei Patani Luar | *Bukit Selambau *Kampung Permatang Pasir *Sungai Lalang *Sungai Layar *Tikam Batu | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Tikam Batu | | *Kampung Matang Gadong *Kuala Muda *Sungai Layar *Sungai Petani *Tikam Batu | *Kampung Bagan Ulu *Kampung Bukit Sungaai Pasir *Kampung Permatang Pasir *Kuala Muda *Padang Temusu | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="170" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N27 ||[[Pantai Merdeka (kawasan negeri)|Pantai Merdeka]]||[[Sharir Long]] || bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N28 ||[[Bakar Arang]]||[[Adam Loh Wei Chai]]|| rowspan="2" bgcolor="{{party color|Pakatan Harapan|PH}}" | {{Font color|white| '''PH''' ('''PKR''')}} |- | N29 ||[[Sidam]]||[[Bau Wong Bau Ek]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N27 |Pantai Merdeka | rowspan="3" |[[Majlis Perbandaran Sungai Petani]] | rowspan="3" | * 08000, 08600 Sungai Petani |- |N28 |Bakar Arang |- |N29 |Sidam |} == Keputusan pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PH|[[Mohammed Taufiq Johari]]|50,580|38.91|-10.30}} {{MASelec||PN|[[Robert Ling Kui Ee]]|49,465|38.05|+38.05}} {{MASelec||BN|[[Shahanim Mohamad Yusoff]]|27,391|21.07|-4.83}} {{MASelec||PEJUANG|[[Marzuki Yahya]]|2,342|1.80|+1.80}} {{MASelec||PRM|[[Tan Chow Kang]]|226|0.17|+0.17}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|130,004| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,187|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|256|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|131,447|77.85}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|168,847|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,115|}} {{MASelec/hold||PH|}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PH (2018)|[[Johari Abdul]]|45,532|49.21|+49.21}} {{MASelec||BN|Shahanim Mohamad Yusoff|23,963|25.90|-17.51}} {{MASelec||PAS|Sharir Long|22,760|24.60|+24.60}} {{MASelec||PRM|Sritharan Pichathu|279|0.30|+0.30}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|92,534| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|889|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|424|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|93,847|83.36}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|112,577|}} {{MASelec/total|Majoriti|21,569|23.31}} {{MASelec/hold||PH (2018)|+5.68}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/kedah.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Kedah|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PKR|[[Johari Abdul]]|44,194|55.37|-2.68}} {{MASelec||BN|Syamsul Anuar Che Mey @ Ismail|34,646|43.41|+1.46}} {{MASelec||BEBAS|Ong Wei Sin|772|0.97|+ 0.97}} {{MASelec||KITA|Suhaimi Hashim|200|0.25|+ 0.25}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|79,812| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|959|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|253|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|81,024|86.96}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|93,176|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,548|11.96}} {{MASelec/hold||PKR|-2.07}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PKR|[[Johari Abdul]]|33,822|58.05|+24.07}} {{MASelec||BN|[[Zainuddin Maidin]]|24,441|41.95|-24.07}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|58,263| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|986|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|129|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|59,378|77.84}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|76,284|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,381|16.10}} {{MASelec/gain||PKR|BN|+24.07}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Mahadzir Mohd Khir|36,067|66.02|+4.27}} {{MASelec||KEADILAN|[[Zamri Yusuf]]|18,565|33.98|-4.27}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|54,632| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,007|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|55,639|78.45}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|70,922|}} {{MASelec/total|Majoriti|17,502|32.04}} {{MASelec/hold||BN|+4.27}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Mahadzir Mohd Khir|31,875|61.75|-16.99}} {{MASelec||KEADILAN|[[Johari Abdul]]|19,742|38.25|+38.25}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|51,617| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,151|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|2,689|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|55,457|76.54}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|72,454|}} {{MASelec/total|Majoriti|12,133|23.50}} {{MASelec/hold||BN|-27.62}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Che Ibrahim Mustafa|35,918|78.74|+16.33}} {{MASelec||S46|Syed Mansor Syed Salim|9,697|21.26|-16.33}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|45,615| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,785|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|678|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|48,078|73.91}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|65,049|}} {{MASelec/total|Majoriti|26,221|57.48}} {{MASelec/hold||BN|+16.33}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Che Ibrahim Mustafa|23,333|62.41|+8.73}} {{MASelec||S46|Abdullah Hashim|14,052|37.59|+37.59}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|37,385| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,077|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|38,462|72.87}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|52,781|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,281|24.82}} {{MASelec/hold||BN|-14.43}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Abdul Manaf Ahmad|18,269|53.68|-15.92}} {{MASelec||DAP|R. Karuppaiah|8,380|24.62|+0.54}} {{MASelec||PAS|Razak Daud|7,386|21.70|+16.42}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|34,035| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|840|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|34,875|71.94}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|48,478|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,889|29.06}} {{MASelec/hold||BN|-8.23}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1982|Sungei Patani (kawasan persekutuan)|Sungei Patani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Wan Zainab M. A. Bakar|24,554|69.60|-1.89}} {{MASelec||DAP|Chong Kok Heong|8,497|24.08|+24.08}} {{MASelec||PAS|Osman Darus|1,864|5.28|-23.23}} {{MASelec||BEBAS|Ismail Abdul Rahman|365|1.03|+1.03}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|35,280| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,041|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|36,321|64.75}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|56,093|}} {{MASelec/total|Majoriti|16,057|45.52}} {{MASelec/hold||BN|-12.99}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1978|Sungei Patani (kawasan persekutuan)|Sungei Patani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Wan Zainab M. A. Bakar|24,422|71.49|-13.23}} {{MASelec||PAS|Abdul Majid Jamaludin|9,738|28.51|+28.51}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|34,160| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|45,855|}} {{MASelec/total|Majoriti|14,684|42.98}} {{MASelec/hold||BN|-20.87}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1974|Sungei Patani (kawasan persekutuan)|Sungei Patani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Wan Zainab M. A. Bakar|22,266|84.72|N/A}} {{MASelec||BEBAS|Osman Abu Bakar|4,016|15.28|+15.28}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|26,282| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,489|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|27,771|75.67}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|36,700|}} {{MASelec/total|Majoriti|18,250|69.44}} {{MASelec/gain||BN|Perikatan|+12.89}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1969|Sungei Patani (kawasan persekutuan)|Sungei Patani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||Perikatan|Azahari Md. Taib|8,931|43.67|-26.56}} {{MASelec||Gerakan|Ong Boon Seong|6,859|33.54|+33.54}} {{MASelec||PMIP|Mohamed Daud Abdullah|4,661|22.79|+16.96}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|20,451| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|493|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|20,944|73.24}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|28,595|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,072|10.13}} {{MASelec/hold||Perikatan|-30.05}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1964|Sungei Patani (kawasan persekutuan)|Sungei Patani|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||Perikatan|[[Mohamed Zahir Ismail]]|14,177|70.23|+8.41}} {{MASelec||Socialist Front|Teh Pek Choon|3,680|18.22|-19.96}} {{MASelec||PMIP|Syed Jan Aljeffri|1,176|5.83|+5.83}} {{MASelec||UDP|Ong Boon Seong|1,154|5.72|+5.72}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|20,187| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|527|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|20,714|76.28}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|27,156|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,497|52.01}} {{MASelec/hold||Perikatan|+14.19}} {{end}} {{MASelec/top|umum Tanah Melayu|1959|Sungei Patani (kawasan persekutuan)|Sungei Patani|percent=yes}} {{MASelec||Perikatan|Abdul Samad Osman|9,186|61.82}} {{MASelec||Socialist Front|Mansor Tobeng|5,673|38.18}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|14,859| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|170|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|15,029|75.03}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|20,031|}} {{MASelec/total|Majoriti|3,513|23.64}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] rp9tbrs8lnd8lyidpwdichds3frbwxk 0 1052432 7004096 6993532 2026-11-12T03:38:23Z Batiyah1980 401942 /* Kawasan mengundi */ 7004096 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Baling (P016) |state =Kedah |image =Map of Baling District, Kedah.svg |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =[[Hassan Saad]] |fed-rep-link = |fed-rep-party =PN |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1958 |fed-abolished = |fed-election-first =1959 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors=132,099 |demo-electors-date=2022 |demo-electors-ref= |demo-area =1,540 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Baling''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P016. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1959, dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == <ref>{{Cite web |title=吉打国席 Kedah - 马来西亚第15届全国大选 {{!}} 中國報 |url=https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH |access-date=2022-12-19 |website=live.chinapress.com.my}}</ref> {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Baling setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=89.6|color1=green|label3=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value3=4.3|color3=red|label2=[[Orang India Malaysia|India]]|value2=4.9|color2=orange|label4=Etnik lain|value4=1.2|color4=yellow}}Setakat 2020, Baling mempunyai populasi seramai 142,530 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.016 Baling Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{clear}} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Baling setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 6.27 | color1 = red | value2 = 22.07 | color2 = orange | value3 = 22.59 | color3 = yellow | value4 = 17.44 | color4 = green | value5 = 14.55 | color5 = blue | value6 = 10.15 | color6 = indigo | value7 = 4.81 | color7 = purple | value8 = 1.77 | color8 = brown | value9 = 0.35 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Baling setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 49.04 | color1 = blue | value2 = 50.96 | color2 = pink }} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Baling dibahagikan kepada 78 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="28" |Bayu (N30） |Kampung Batu Lapan |016/30/01 |SK Tanjong Pari |- |Tanjong Pari |016/30/02 |SK Tanjong Pari |- |Kampung Weng |016/30/03 |SK Seri Bayu |- |Kampung Surau |016/30/04 |SMK Siong |- |Kampung Legong |016/30/05 |Tadika KEDA Taman Ummi |- |Kampung Lalang |016/30/06 |SK Siong |- |Kampung Luar |016/30/07 |SJK (C) Kampung Lalang |- |Kampung Bandar |016/30/08 |SK Kampung Bandar |- |Tandop |016/30/09 |SK Penghulu Abu Bakar |- |Bongor Mesjid |016/30/10 |Maktab Mahmud Baling |- |Bongor Sekolah |016/30/11 |SMK Bongor |- |Kampung Haji Abbas |016/30/12 |SJK (C) Yeok Chee |- |Rambong Baling |016/30/13 |SK Tunku Puan Habsah |- |Batu 7 Jalan Kroh |016/30/14 |SK Tunku Puan Habsah |- |Simpang Empat |016/30/15 |Sekolah Khas Baling |- |Pekan Baling |016/30/16 |SMK Baling |- |Bukit Baling |016/30/17 |SK Tunku Putera |- |Sebrang Baling |016/30/18 |SK Baling |- |Dalam Wang |016/30/19 |SK Dalam Wang |- |Pekan Pulai |016/30/20 |SK Pulai |- |Pokok Sena |016/30/21 |SMK Tunku Putera |- |Telok Teduri |016/30/22 |SK Telok Teduri |- |Sera Mesjid |016/30/23 |SK Kampung Sera |- |Telok Sera |016/30/24 |SK Rambong Pulai |- |Kampung Tiak |016/30/25 |SK Tiak |- |Bendang Padang |016/30/26 |Taman Bimbingan Kanak-Kanak Kampung Bendang Bechah |- |Kuala Kuang |016/30/27 |SK Kuala Kuang |- |Kampung Iboi |016/30/28 |SK Iboi |- | rowspan="26" |Kupang (N31） |Charok Salang |016/31/01 |SK Lanai |- |Kampung Asam Jawa |016/31/02 |SK Asam Jawa |- |Charok Kelian |016/31/03 |SK Asam Jawa |- |Sungai Limau |016/31/04 |SK Titi Gantong |- |Charok Bemban |016/31/05 |SMK Syed Abu Bakar |- |Gua Reban |016/31/06 |SK Seberang Ketil |- |Kampung Padang |016/31/07 |SK Kampung Padang |- |Lanai |016/31/08 |SK Lanai |- |Mengkuang |016/31/09 |SMK Kuala Pegang |- |Lubok Kabu |016/31/10 |SMK Kuala Pegang |- |Kuala Pegang |016/31/11 |SK Kuala Pegang |- |Kampung Raha |016/31/12 |SK Kuala Kupang |- |Kampung Landak |016/31/13 |SJK (C) Seng Yok |- |Pekan Kupang |016/31/14 |SK Kampung Keda |- |Kuala Chenerai |016/31/15 |SJK (C) Chin Hwa |- |Ketemba |016/31/16 |SK Kuala Pegang |- |Kampung Sadek |016/31/17 |SK Kampung Sadek |- |Bukit Terabak |016/31/18 |SMA (Arab) Diniah Islamiyah |- |Simpang Jerai |016/31/19 |SMK Jerai |- |Kampung Tanjong |016/31/20 |SK Syed Sheh |- |Ladang Sungai Tawar |016/31/21 |Dewan Orang Ramai (Tokong Hindu) Kampung Dara |- |Badenoch |016/31/22 |SMK Bakai |- |Ulu Bakai |016/31/23 |SK Ulu Bakai |- |Pekan Malau |016/31/24 |SK Malau |- |Badang |016/31/25 |SK Badang |- |Kampung Sidim |016/31/26 |SK Badang |- | rowspan="24" |Kuala Ketil（N32） |FELDA Teloi Kanan |016/32/01 |SK Teloi Kanan |- |Kampung Guar Chempedak |016/32/02 |SK Mohd Ariff Abdullah |- |Padang Kulim |016/32/03 |SK Kuala Ketil |- |Pekan Baru Kuala Ketil |016/32/04 |SMK Kuala Ketil |- |Pekan Lama Kuala Ketil |016/32/05 |SMK Tanjung Puteri |- |Taman Batu Pekaka |016/32/06 |SJK (C) Kuala Ketil |- |Batu Pekaka |016/32/07 |SK Batu Pekaka |- |Kampung Thye Seng |016/32/08 |SJK (T) Ladang Batu Pekaka |- |Kuala Kuli |016/32/09 |SK Seri Jemerli |- |Kampung Jawa |016/32/10 |SK Kuala Ketil |- |Padang Geh |016/32/11 |SJK (T) Ladang Kim Seng |- |Kuala Merah |016/32/12 |SK Kuala Merah |- |Parit Panjang |016/32/13 |SMK Parit Panjang |- |Kampung Tembak |016/32/14 |SK Tembak |- |Paya Besar |016/32/15 |SK Paya Besar |- |Kuala Samak |016/32/16 |SK Kuala Semak |- |Binjul Dalam |016/32/17 |SK Binjul Dalam |- |Kampung Tawar |016/32/18 |SK Tawar |- |Pekan Tawar |016/32/19 |SJK (C) Kong Min |- |Binjul Luar |016/32/20 |SK Binjul |- |Ladang Malakoff |016/32/21 |SJK (T) Ladang Malakoff |- |Kejal |016/32/22 |SK Kampung Selarong |- |Kampung Bakai |016/32/23 |SK Seri Inas |- |Pelam |016/32/24 |SJK (T) Ladang Pelam |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Baling |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada Sungei Muda'' |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Persekutuan Tanah Melayu''' |- | Ke-1 | P011 | 1959–1963 | [[Harun Abdullah]]<br>(هارون عبدالله) | style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | 12,118<br>70.27% |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Malaysia''' |- | Ke-1 | rowspan="2" | P011 | 1963–1964 | rowspan="2" | [[Harun Abdullah]]<br>(هارون عبدالله) | rowspan="2" style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | 12,118<br>70.27% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-2|Ke-2]] | 1964–1969 | 14,970<br>68.17% |- | colspan="2" | | 1969–1971 | colspan="3" align="center" | Parlimen digantung<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |title=Hanya Yang di-Pertuan Agong ada kuasa panggil Parlimen bersidang |author=Ahmad Fauzi Mustafa |newspaper=Utusan Online |date=2012-03-12 |access-date=2016-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604045153/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |archive-date=2016-06-04 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-20021971.pdf |title=www.parlimen.gov.my |access-date=2016-05-16}}</ref> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-3|Ke-3]] | rowspan="2" | P011 | 1971–1973 | rowspan="3" | Shafie Abdullah<br>(شافعي عبدالله) | style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | rowspan="2" | 16,247<br>59.78% |- | 1973–1974 | rowspan="2" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|Ke-4]] | rowspan="3" | P010 | 1974–1978 | Tidak bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|Ke-5]] | 1978–1982 | [[Mohd Nakhaie Ahmad]]<br>(محمد. نقهاياي احمد) | style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia|PAS}}; color:white;" | '''PAS''' | 13,623<br>48.45% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|Ke-6]] | 1982–1986 | [[Seroji Haron]] (سروجي هراون) | rowspan="4" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 18,743<br>60.20% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P013 | 1986–1990 | rowspan="3" | [[Raja Ariffin Raja Sulaiman]]<br>(راج عريفين راج سليمان) | 17,995<br>60.59% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | 20,590<br>62.87% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="7" | P016 | 1995–1999 | 21,448<br>57.65% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | [[Taib Azamudden Md Taib]]<br>(طائب عزاموددن مد طائب) | style="background:{{party color|Barisan Alternatif|BA}}; color:white;" | '''BA''' ('''PAS''') | 21,468<br>51.68% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | [[Mashitah Ibrahim]]<br>(مشاته إبراهيم) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 32,661<br>53.46% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | [[Taib Azamudden Md Taib]]<br>(طائب عزاموددن مد طائب) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PAS''') | 36,074<br>55.90% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | rowspan="2" | [[Abdul Azeez Abdul Rahim]]<br>(عبد العزيز عبد الرحيم) | rowspan="2" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 43,504<br>53.17% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2022 | 38,557<br>42.60% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Hassan Saad]] (حسن سعد) | style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''PAS''') | 64,493<br>59.13% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018-kini |- | rowspan="5" |Baling | rowspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |Baling Barat | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Baling Timor | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="5" |Bayu |- | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" |Kuala Ketil |- | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="5" |Kupang |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="6" |Kawasan |- !1959 !1974 !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Baling Barat | * Charok Salang * Kampung Lahar * Kampung Relau * Kuala Ketil * Kuala Kuang | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Baling Timor | * Baling * Bayu * Cherok Ulu * Kuala Kemangi * Kupang | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Bayu | bgcolor="dcdcdc" | | * Baling * Bayu * Cherok Ulu * Kuala Kemangi * Kuala Iboi | colspan="2" | * Baling * Bayu * Bongor * Kuala Kemangi * Kuala Iboi | colspan="2" | * Baling * Bayu * Bongor * Kuala Kuang * Kuala Iboi |- |Kuala Ketil | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | * FELDA Teloi Kanan * Kampung Baru Kejai * Kampung Pantai Cicar * Kuala Ketil * Tawar |- |Kupang | bgcolor="dcdcdc" | | * Charok Salang * FELCRA Bukit Hijau * Kampung Relau * Kampung Tas * Kupang | colspan="2" | * Charok Salang * FELCRA Bukit Hijau * Kampung Relau * Kampung Ulu Bakai * Kupang | colspan="2" | * Charok Salang * Cherok Bemban * FELCRA Bukit Hijau * Kampung Ulu Bakai * Kupang |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="200" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N30 ||[[Bayu (kawasan negeri)|Bayu]]||[[Mohd Taufik Yaacob]] || bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''BERSATU''')}} |- | N31 ||[[Kupang (kawasan negeri)|Kupang]]||[[Najmi Ahmad]]|| rowspan=2 bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N32 ||[[Kuala Ketil (kawasan negeri)|Kuala Ketil]]||[[Mansor Zakaria]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N30 |Bayu | rowspan="3" |Majlis Daerah Baling | rowspan="3" | * 09100 Baling * 09110 Kuala Pegang * 09200 Kupang * 09300, 09310 Kuala Ketil |- |N31 |Kupang |- |N32 |Kuala Ketil |} == Keputusan pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Hassan Saad]]|64,493|59.13|+59.13}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|35,356|32.42|-10.18}} {{MASelec||PH|[[Johari Abdullah]]|8,636|7.92|-8.07}} {{MASelec||PEJUANG|Bashir Abdul Rahman|579|0.53|+0.53}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|109,064| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,141|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|148|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|110,353|82.75}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|132,099|}} {{MASelec/total|Majoriti|29,137|}} {{MASelec/gain||PN|BN|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|38,557|42.60|-10.57}} {{MASelec||PAS|Hassan Saad|37,483|41.41|-5.42}} {{MASelec||PH (2018)|Mohd Taufik Yaacob|14,472|15.99|+15.99}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|90,512| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,388|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|228|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|92,128|85.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|107,213|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,074|1.19}} {{MASelec/hold||BN|-2.58}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|43,504|53.17|+9.07}} {{MASelec||PAS|[[Najmi Ahmad]]|38,319|46.83|-9.07}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|81,823| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,091|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|195|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|83,109|89.20}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|93,168|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,185|6.34}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+9.07}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Taib Azamudden Md Taib]]|36,074|55.90|+9.36}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|28,461|44.10|-9.36}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|64,535| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,154|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|75|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|65,764|83.47}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|78,784|}} {{MASelec/total|Majoriti|7,613|11.80}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+9.36}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mashitah Ibrahim]]|32,661|53.46|+5.14}} {{MASelec||PAS|[[Taib Azamudden Md Taib]]|28,432|46.54|-5.14}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|61,093| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,109|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|62,202|83.27}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|74,699|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,229|6.92}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+5.14}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Taib Azamudden Md Taib]]|21,468|51.68|-9.33}} {{MASelec||BN|Bahador Shah Md. Isa|20,074|48.32|+9.33}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,542| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|664|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|328|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,534|78.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|53,888|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,394|3.36}} {{MASelec/gain||PAS|BN|-9.33}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Raja Ariffin Raja Sulaiman|21,448|57.65|-5.22}} {{MASelec||PAS|Mohamad @ Md. Yusoff Ismail|15,755|42.35|+5.22}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|37,203| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,153|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|60|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|38,416|75.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|50,593|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,693|15.30}} {{MASelec/hold||BN|-5.22}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Raja Ariffin Raja Sulaiman|20,590|62.87|+2.28}} {{MASelec||PAS|Yusof Husin|12,161|37.13|-2.28}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|32,751| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|720|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|33,471|77.94}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|42,944|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,429|25.74}} {{MASelec/hold||BN|+2.28}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Raja Ariffin Raja Sulaiman|17,995|60.59|+0.39}} {{MASelec||PAS|Haron Othman|11,706|39.41|-0.39}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|29,701| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|754|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|30,455|76.12}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,008|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,289|21.18}} {{MASelec/hold||BN|+0.39}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1982|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Seroji Haron|18,743|60.20|+12.78}} {{MASelec||PAS|Mohd. Nakhaie Ahmad|12,394|39.80|-8.65}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|31,137| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,178|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|32,315|77.63}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|41,626|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,349|20.4}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+10.72}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1978|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Mohd. Nakhaie Ahmad|13,623|48.45|+48.45}} {{MASelec||BN|Shafie Abdullah|13,332|47.42|N/A}} {{MASelec||BEBAS|Abu Bakar Sarda|1,161|4.13|+4.13}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|28,116| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|37,072|}} {{MASelec/total|Majoriti|291|1.03}} {{MASelec/gain||PAS|BN|N/A}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1974|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|On the nomination day, Shafie Abdullah won uncontested.}} {{MASelec||BN|Shafie Abdullah}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|32,738|}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/gain||BN|Perikatan|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1969|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||Perikatan|Shafie Abdullah|16,247|59.78|-8.39}} {{MASelec||PMIP|Mohamed Romli Abdullah|10,932|40.22|+16.50}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|27,179| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,160|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|28,339|78.26}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|36,210|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,315|19.56}} {{MASelec/hold||Perikatan|-12.45}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1964|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||Perikatan|Harun Abdullah|14,970|68.17|-2.10}} {{MASelec||PMIP|Ya'acob Shafie|5,208|23.72|+3.30}} {{MASelec||Socialist Front|Abdullah Mohd Hashim|1,782|8.11|+8.11}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|21,960| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,255|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|23,215|72.96}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|31,820|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,762|44.45}} {{MASelec/hold||Perikatan|-2.70}} {{end}} {{MASelec/top|umum Tanah Melayu|1959|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes}} {{MASelec||Perikatan|Harun Abdullah|12,118|70.27}} {{MASelec||PMIP|Syed Jan Aljeffri|3,521|20.42}} {{MASelec||BEBAS|Wan Basor Ali Wan Salim|1,605|9.31}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|17,244| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|132|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|17,376|75.41}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|23,043|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,597|49.85}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] 0g28bietloluhgk3puqwwymww32oz4u 7004098 7004096 2026-11-12T03:39:11Z Batiyah1980 401942 7004098 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Baling (P016) |state =Kedah |image =Map of Baling District, Kedah.svg |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =[[Hassan Saad]] |fed-rep-link = |fed-rep-party =PN |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1958 |fed-abolished = |fed-election-first =1959 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors=132,099 |demo-electors-date=2022 |demo-electors-ref= |demo-area =1,540 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Baling''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P016. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1959, dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == <ref>{{Cite web |title=吉打国席 Kedah - 马来西亚第15届全国大选 {{!}} 中國報 |url=https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH |access-date=2022-12-19 |website=live.chinapress.com.my}}</ref> {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Baling setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=89.6|color1=green|label3=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value3=4.3|color3=red|label2=[[Orang India Malaysia|India]]|value2=4.9|color2=orange|label4=Etnik lain|value4=1.2|color4=yellow}}Setakat 2020, Baling mempunyai populasi seramai 142,530 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.016 Baling Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{clear}} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Baling setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 6.27 | color1 = red | value2 = 22.07 | color2 = orange | value3 = 22.59 | color3 = yellow | value4 = 17.44 | color4 = green | value5 = 14.55 | color5 = blue | value6 = 10.15 | color6 = indigo | value7 = 4.81 | color7 = purple | value8 = 1.77 | color8 = brown | value9 = 0.35 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Baling setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 49.04 | color1 = blue | value2 = 50.96 | color2 = pink }} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Baling dibahagikan kepada 78 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="28" |Bayu (N30） |Kampung Batu Lapan |016/30/01 |SK Tanjong Pari |- |Tanjong Pari |016/30/02 |SK Tanjong Pari |- |Kampung Weng |016/30/03 |SK Seri Bayu |- |Kampung Surau |016/30/04 |SMK Siong |- |Kampung Legong |016/30/05 |Tadika KEDA Taman Ummi |- |Kampung Lalang |016/30/06 |SK Siong |- |Kampung Luar |016/30/07 |SJK (C) Kampung Lalang |- |Kampung Bandar |016/30/08 |SK Kampung Bandar |- |Tandop |016/30/09 |SK Penghulu Abu Bakar |- |Bongor Mesjid |016/30/10 |Maktab Mahmud Baling |- |Bongor Sekolah |016/30/11 |SMK Bongor |- |Kampung Haji Abbas |016/30/12 |SJK (C) Yeok Chee |- |Rambong Baling |016/30/13 |SK Tunku Puan Habsah |- |Batu 7 Jalan Kroh |016/30/14 |SK Tunku Puan Habsah |- |Simpang Empat |016/30/15 |Sekolah Khas Baling |- |Pekan Baling |016/30/16 |SMK Baling |- |Bukit Baling |016/30/17 |SK Tunku Putera |- |Sebrang Baling |016/30/18 |SK Baling |- |Dalam Wang |016/30/19 |SK Dalam Wang |- |Pekan Pulai |016/30/20 |SK Pulai |- |Pokok Sena |016/30/21 |SMK Tunku Putera |- |Telok Teduri |016/30/22 |SK Telok Teduri |- |Sera Mesjid |016/30/23 |SK Kampung Sera |- |Telok Sera |016/30/24 |SK Rambong Pulai |- |Kampung Tiak |016/30/25 |SK Tiak |- |Bendang Padang |016/30/26 |Taman Bimbingan Kanak-Kanak Kampung Bendang Bechah |- |Kuala Kuang |016/30/27 |SK Kuala Kuang |- |Kampung Iboi |016/30/28 |SK Iboi |- | rowspan="26" |Kupang (N31） |Charok Salang |016/31/01 |SK Lanai |- |Kampung Asam Jawa |016/31/02 |SK Asam Jawa |- |Charok Kelian |016/31/03 |SK Asam Jawa |- |Sungai Limau |016/31/04 |SK Titi Gantong |- |Charok Bemban |016/31/05 |SMK Syed Abu Bakar |- |Gua Reban |016/31/06 |SK Seberang Ketil |- |Kampung Padang |016/31/07 |SK Kampung Padang |- |Lanai |016/31/08 |SK Lanai |- |Mengkuang |016/31/09 |SMK Kuala Pegang |- |Lubok Kabu |016/31/10 |SMK Kuala Pegang |- |Kuala Pegang |016/31/11 |SK Kuala Pegang |- |Kampung Raha |016/31/12 |SK Kuala Kupang |- |Kampung Landak |016/31/13 |SJK (C) Seng Yok |- |Pekan Kupang |016/31/14 |SK Kampung Keda |- |Kuala Chenerai |016/31/15 |SJK (C) Chin Hwa |- |Ketemba |016/31/16 |SK Kuala Pegang |- |Kampung Sadek |016/31/17 |SK Kampung Sadek |- |Bukit Terabak |016/31/18 |SMA (Arab) Diniah Islamiyah |- |Simpang Jerai |016/31/19 |SMK Jerai |- |Kampung Tanjong |016/31/20 |SK Syed Sheh |- |Ladang Sungai Tawar |016/31/21 |Dewan Orang Ramai (Tokong Hindu) Kampung Dara |- |Badenoch |016/31/22 |SMK Bakai |- |Ulu Bakai |016/31/23 |SK Ulu Bakai |- |Pekan Malau |016/31/24 |SK Malau |- |Badang |016/31/25 |SK Badang |- |Kampung Sidim |016/31/26 |SK Badang |- | rowspan="24" |Kuala Ketil（N32） |FELDA Teloi Kanan |016/32/01 |SK Teloi Kanan |- |Kampung Guar Chempedak |016/32/02 |SK Mohd Ariff Abdullah |- |Padang Kulim |016/32/03 |SK Kuala Ketil |- |Pekan Baru Kuala Ketil |016/32/04 |SMK Kuala Ketil |- |Pekan Lama Kuala Ketil |016/32/05 |SMK Tanjung Puteri |- |Taman Batu Pekaka |016/32/06 |SJK (C) Kuala Ketil |- |Batu Pekaka |016/32/07 |SK Batu Pekaka |- |Kampung Thye Seng |016/32/08 |SJK (T) Ladang Batu Pekaka |- |Kuala Kuli |016/32/09 |SK Seri Jemerli |- |Kampung Jawa |016/32/10 |SK Kuala Ketil |- |Padang Geh |016/32/11 |SJK (T) Ladang Kim Seng |- |Kuala Merah |016/32/12 |SK Kuala Merah |- |Parit Panjang |016/32/13 |SMK Parit Panjang |- |Kampung Tembak |016/32/14 |SK Tembak |- |Paya Besar |016/32/15 |SK Paya Besar |- |Kuala Samak |016/32/16 |SK Kuala Semak |- |Binjul Dalam |016/32/17 |SK Binjul Dalam |- |Kampung Tawar |016/32/18 |SK Tawar |- |Pekan Tawar |016/32/19 |SJK (C) Kong Min |- |Binjul Luar |016/32/20 |SK Binjul |- |Ladang Malakoff |016/32/21 |SJK (T) Ladang Malakoff |- |Kejal |016/32/22 |SK Kampung Selarong |- |Kampung Bakai |016/32/23 |SK Seri Inas |- |Pelam |016/32/24 |SJK (T) Ladang Pelam |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Baling |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada Sungei Muda'' |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Persekutuan Tanah Melayu''' |- | Ke-1 | P011 | 1959–1963 | [[Harun Abdullah]]<br>(هارون عبدالله) | style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | 12,118<br>70.27% |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Malaysia''' |- | Ke-1 | rowspan="2" | P011 | 1963–1964 | rowspan="2" | [[Harun Abdullah]]<br>(هارون عبدالله) | rowspan="2" style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | 12,118<br>70.27% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-2|Ke-2]] | 1964–1969 | 14,970<br>68.17% |- | colspan="2" | | 1969–1971 | colspan="3" align="center" | Parlimen digantung<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |title=Hanya Yang di-Pertuan Agong ada kuasa panggil Parlimen bersidang |author=Ahmad Fauzi Mustafa |newspaper=Utusan Online |date=2012-03-12 |access-date=2016-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604045153/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |archive-date=2016-06-04 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-20021971.pdf |title=www.parlimen.gov.my |access-date=2016-05-16}}</ref> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-3|Ke-3]] | rowspan="2" | P011 | 1971–1973 | rowspan="3" | Shafie Abdullah<br>(شافعي عبدالله) | style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | rowspan="2" | 16,247<br>59.78% |- | 1973–1974 | rowspan="2" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|Ke-4]] | rowspan="3" | P010 | 1974–1978 | Tidak bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|Ke-5]] | 1978–1982 | [[Mohd Nakhaie Ahmad]]<br>(محمد. نقهاياي احمد) | style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia|PAS}}; color:white;" | '''PAS''' | 13,623<br>48.45% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|Ke-6]] | 1982–1986 | [[Seroji Haron]] (سروجي هراون) | rowspan="4" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 18,743<br>60.20% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P013 | 1986–1990 | rowspan="3" | [[Raja Ariffin Raja Sulaiman]]<br>(راج عريفين راج سليمان) | 17,995<br>60.59% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | 20,590<br>62.87% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="7" | P016 | 1995–1999 | 21,448<br>57.65% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | [[Taib Azamudden Md Taib]]<br>(طائب عزاموددن مد طائب) | style="background:{{party color|Barisan Alternatif|BA}}; color:white;" | '''BA''' ('''PAS''') | 21,468<br>51.68% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | [[Mashitah Ibrahim]]<br>(مشاته إبراهيم) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 32,661<br>53.46% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | [[Taib Azamudden Md Taib]]<br>(طائب عزاموددن مد طائب) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PAS''') | 36,074<br>55.90% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | rowspan="2" | [[Abdul Azeez Abdul Rahim]]<br>(عبد العزيز عبد الرحيم) | rowspan="2" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 43,504<br>53.17% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2022 | 38,557<br>42.60% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Hassan Saad]] (حسن سعد) | style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''PAS''') | 64,493<br>59.13% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018-kini |- | rowspan="5" |Baling | rowspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |Baling Barat | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Baling Timor | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="5" |Bayu |- | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" |Kuala Ketil |- | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="5" |Kupang |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="6" |Kawasan |- !1959 !1974 !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Baling Barat | * Charok Salang * Kampung Lahar * Kampung Relau * Kuala Ketil * Kuala Kuang | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Baling Timor | * Baling * Bayu * Cherok Ulu * Kuala Kemangi * Kupang | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Bayu | bgcolor="dcdcdc" | | * Baling * Bayu * Cherok Ulu * Kuala Kemangi * Kuala Iboi | colspan="2" | * Baling * Bayu * Bongor * Kuala Kemangi * Kuala Iboi | colspan="2" | * Baling * Bayu * Bongor * Kuala Kuang * Kuala Iboi |- |Kuala Ketil | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | * FELDA Teloi Kanan * Kampung Baru Kejai * Kampung Pantai Cicar * Kuala Ketil * Tawar |- |Kupang | bgcolor="dcdcdc" | | * Charok Salang * FELCRA Bukit Hijau * Kampung Relau * Kampung Tas * Kupang | colspan="2" | * Charok Salang * FELCRA Bukit Hijau * Kampung Relau * Kampung Ulu Bakai * Kupang | colspan="2" | * Charok Salang * Charok Bemban * FELCRA Bukit Hijau * Kampung Ulu Bakai * Kupang |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="200" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N30 ||[[Bayu (kawasan negeri)|Bayu]]||[[Mohd Taufik Yaacob]] || bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''BERSATU''')}} |- | N31 ||[[Kupang (kawasan negeri)|Kupang]]||[[Najmi Ahmad]]|| rowspan=2 bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N32 ||[[Kuala Ketil (kawasan negeri)|Kuala Ketil]]||[[Mansor Zakaria]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N30 |Bayu | rowspan="3" |Majlis Daerah Baling | rowspan="3" | * 09100 Baling * 09110 Kuala Pegang * 09200 Kupang * 09300, 09310 Kuala Ketil |- |N31 |Kupang |- |N32 |Kuala Ketil |} == Keputusan pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Hassan Saad]]|64,493|59.13|+59.13}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|35,356|32.42|-10.18}} {{MASelec||PH|[[Johari Abdullah]]|8,636|7.92|-8.07}} {{MASelec||PEJUANG|Bashir Abdul Rahman|579|0.53|+0.53}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|109,064| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,141|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|148|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|110,353|82.75}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|132,099|}} {{MASelec/total|Majoriti|29,137|}} {{MASelec/gain||PN|BN|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|38,557|42.60|-10.57}} {{MASelec||PAS|Hassan Saad|37,483|41.41|-5.42}} {{MASelec||PH (2018)|Mohd Taufik Yaacob|14,472|15.99|+15.99}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|90,512| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,388|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|228|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|92,128|85.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|107,213|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,074|1.19}} {{MASelec/hold||BN|-2.58}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|43,504|53.17|+9.07}} {{MASelec||PAS|[[Najmi Ahmad]]|38,319|46.83|-9.07}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|81,823| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,091|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|195|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|83,109|89.20}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|93,168|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,185|6.34}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+9.07}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Taib Azamudden Md Taib]]|36,074|55.90|+9.36}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|28,461|44.10|-9.36}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|64,535| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,154|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|75|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|65,764|83.47}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|78,784|}} {{MASelec/total|Majoriti|7,613|11.80}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+9.36}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mashitah Ibrahim]]|32,661|53.46|+5.14}} {{MASelec||PAS|[[Taib Azamudden Md Taib]]|28,432|46.54|-5.14}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|61,093| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,109|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|62,202|83.27}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|74,699|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,229|6.92}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+5.14}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Taib Azamudden Md Taib]]|21,468|51.68|-9.33}} {{MASelec||BN|Bahador Shah Md. Isa|20,074|48.32|+9.33}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,542| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|664|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|328|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,534|78.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|53,888|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,394|3.36}} {{MASelec/gain||PAS|BN|-9.33}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Raja Ariffin Raja Sulaiman|21,448|57.65|-5.22}} {{MASelec||PAS|Mohamad @ Md. Yusoff Ismail|15,755|42.35|+5.22}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|37,203| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,153|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|60|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|38,416|75.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|50,593|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,693|15.30}} {{MASelec/hold||BN|-5.22}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Raja Ariffin Raja Sulaiman|20,590|62.87|+2.28}} {{MASelec||PAS|Yusof Husin|12,161|37.13|-2.28}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|32,751| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|720|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|33,471|77.94}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|42,944|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,429|25.74}} {{MASelec/hold||BN|+2.28}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Raja Ariffin Raja Sulaiman|17,995|60.59|+0.39}} {{MASelec||PAS|Haron Othman|11,706|39.41|-0.39}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|29,701| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|754|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|30,455|76.12}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,008|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,289|21.18}} {{MASelec/hold||BN|+0.39}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1982|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Seroji Haron|18,743|60.20|+12.78}} {{MASelec||PAS|Mohd. Nakhaie Ahmad|12,394|39.80|-8.65}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|31,137| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,178|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|32,315|77.63}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|41,626|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,349|20.4}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+10.72}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1978|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Mohd. Nakhaie Ahmad|13,623|48.45|+48.45}} {{MASelec||BN|Shafie Abdullah|13,332|47.42|N/A}} {{MASelec||BEBAS|Abu Bakar Sarda|1,161|4.13|+4.13}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|28,116| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|37,072|}} {{MASelec/total|Majoriti|291|1.03}} {{MASelec/gain||PAS|BN|N/A}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1974|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|On the nomination day, Shafie Abdullah won uncontested.}} {{MASelec||BN|Shafie Abdullah}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|32,738|}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/gain||BN|Perikatan|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1969|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||Perikatan|Shafie Abdullah|16,247|59.78|-8.39}} {{MASelec||PMIP|Mohamed Romli Abdullah|10,932|40.22|+16.50}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|27,179| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,160|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|28,339|78.26}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|36,210|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,315|19.56}} {{MASelec/hold||Perikatan|-12.45}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1964|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||Perikatan|Harun Abdullah|14,970|68.17|-2.10}} {{MASelec||PMIP|Ya'acob Shafie|5,208|23.72|+3.30}} {{MASelec||Socialist Front|Abdullah Mohd Hashim|1,782|8.11|+8.11}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|21,960| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,255|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|23,215|72.96}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|31,820|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,762|44.45}} {{MASelec/hold||Perikatan|-2.70}} {{end}} {{MASelec/top|umum Tanah Melayu|1959|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes}} {{MASelec||Perikatan|Harun Abdullah|12,118|70.27}} {{MASelec||PMIP|Syed Jan Aljeffri|3,521|20.42}} {{MASelec||BEBAS|Wan Basor Ali Wan Salim|1,605|9.31}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|17,244| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|132|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|17,376|75.41}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|23,043|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,597|49.85}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] gpo0fx13kvvmy39opijb3bvvs9ux9fs 7004099 7004098 2026-11-12T03:39:48Z Batiyah1980 401942 /* Sempadan sejarah */ 7004099 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Baling (P016) |state =Kedah |image =Map of Baling District, Kedah.svg |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =[[Hassan Saad]] |fed-rep-link = |fed-rep-party =PN |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1958 |fed-abolished = |fed-election-first =1959 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors=132,099 |demo-electors-date=2022 |demo-electors-ref= |demo-area =1,540 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Baling''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P016. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1959, dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == <ref>{{Cite web |title=吉打国席 Kedah - 马来西亚第15届全国大选 {{!}} 中國報 |url=https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH |access-date=2022-12-19 |website=live.chinapress.com.my}}</ref> {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Baling setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=89.6|color1=green|label3=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value3=4.3|color3=red|label2=[[Orang India Malaysia|India]]|value2=4.9|color2=orange|label4=Etnik lain|value4=1.2|color4=yellow}}Setakat 2020, Baling mempunyai populasi seramai 142,530 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.016 Baling Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{clear}} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Baling setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 6.27 | color1 = red | value2 = 22.07 | color2 = orange | value3 = 22.59 | color3 = yellow | value4 = 17.44 | color4 = green | value5 = 14.55 | color5 = blue | value6 = 10.15 | color6 = indigo | value7 = 4.81 | color7 = purple | value8 = 1.77 | color8 = brown | value9 = 0.35 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Baling setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 49.04 | color1 = blue | value2 = 50.96 | color2 = pink }} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Baling dibahagikan kepada 78 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="28" |Bayu (N30） |Kampung Batu Lapan |016/30/01 |SK Tanjong Pari |- |Tanjong Pari |016/30/02 |SK Tanjong Pari |- |Kampung Weng |016/30/03 |SK Seri Bayu |- |Kampung Surau |016/30/04 |SMK Siong |- |Kampung Legong |016/30/05 |Tadika KEDA Taman Ummi |- |Kampung Lalang |016/30/06 |SK Siong |- |Kampung Luar |016/30/07 |SJK (C) Kampung Lalang |- |Kampung Bandar |016/30/08 |SK Kampung Bandar |- |Tandop |016/30/09 |SK Penghulu Abu Bakar |- |Bongor Mesjid |016/30/10 |Maktab Mahmud Baling |- |Bongor Sekolah |016/30/11 |SMK Bongor |- |Kampung Haji Abbas |016/30/12 |SJK (C) Yeok Chee |- |Rambong Baling |016/30/13 |SK Tunku Puan Habsah |- |Batu 7 Jalan Kroh |016/30/14 |SK Tunku Puan Habsah |- |Simpang Empat |016/30/15 |Sekolah Khas Baling |- |Pekan Baling |016/30/16 |SMK Baling |- |Bukit Baling |016/30/17 |SK Tunku Putera |- |Sebrang Baling |016/30/18 |SK Baling |- |Dalam Wang |016/30/19 |SK Dalam Wang |- |Pekan Pulai |016/30/20 |SK Pulai |- |Pokok Sena |016/30/21 |SMK Tunku Putera |- |Telok Teduri |016/30/22 |SK Telok Teduri |- |Sera Mesjid |016/30/23 |SK Kampung Sera |- |Telok Sera |016/30/24 |SK Rambong Pulai |- |Kampung Tiak |016/30/25 |SK Tiak |- |Bendang Padang |016/30/26 |Taman Bimbingan Kanak-Kanak Kampung Bendang Bechah |- |Kuala Kuang |016/30/27 |SK Kuala Kuang |- |Kampung Iboi |016/30/28 |SK Iboi |- | rowspan="26" |Kupang (N31） |Charok Salang |016/31/01 |SK Lanai |- |Kampung Asam Jawa |016/31/02 |SK Asam Jawa |- |Charok Kelian |016/31/03 |SK Asam Jawa |- |Sungai Limau |016/31/04 |SK Titi Gantong |- |Charok Bemban |016/31/05 |SMK Syed Abu Bakar |- |Gua Reban |016/31/06 |SK Seberang Ketil |- |Kampung Padang |016/31/07 |SK Kampung Padang |- |Lanai |016/31/08 |SK Lanai |- |Mengkuang |016/31/09 |SMK Kuala Pegang |- |Lubok Kabu |016/31/10 |SMK Kuala Pegang |- |Kuala Pegang |016/31/11 |SK Kuala Pegang |- |Kampung Raha |016/31/12 |SK Kuala Kupang |- |Kampung Landak |016/31/13 |SJK (C) Seng Yok |- |Pekan Kupang |016/31/14 |SK Kampung Keda |- |Kuala Chenerai |016/31/15 |SJK (C) Chin Hwa |- |Ketemba |016/31/16 |SK Kuala Pegang |- |Kampung Sadek |016/31/17 |SK Kampung Sadek |- |Bukit Terabak |016/31/18 |SMA (Arab) Diniah Islamiyah |- |Simpang Jerai |016/31/19 |SMK Jerai |- |Kampung Tanjong |016/31/20 |SK Syed Sheh |- |Ladang Sungai Tawar |016/31/21 |Dewan Orang Ramai (Tokong Hindu) Kampung Dara |- |Badenoch |016/31/22 |SMK Bakai |- |Ulu Bakai |016/31/23 |SK Ulu Bakai |- |Pekan Malau |016/31/24 |SK Malau |- |Badang |016/31/25 |SK Badang |- |Kampung Sidim |016/31/26 |SK Badang |- | rowspan="24" |Kuala Ketil（N32） |FELDA Teloi Kanan |016/32/01 |SK Teloi Kanan |- |Kampung Guar Chempedak |016/32/02 |SK Mohd Ariff Abdullah |- |Padang Kulim |016/32/03 |SK Kuala Ketil |- |Pekan Baru Kuala Ketil |016/32/04 |SMK Kuala Ketil |- |Pekan Lama Kuala Ketil |016/32/05 |SMK Tanjung Puteri |- |Taman Batu Pekaka |016/32/06 |SJK (C) Kuala Ketil |- |Batu Pekaka |016/32/07 |SK Batu Pekaka |- |Kampung Thye Seng |016/32/08 |SJK (T) Ladang Batu Pekaka |- |Kuala Kuli |016/32/09 |SK Seri Jemerli |- |Kampung Jawa |016/32/10 |SK Kuala Ketil |- |Padang Geh |016/32/11 |SJK (T) Ladang Kim Seng |- |Kuala Merah |016/32/12 |SK Kuala Merah |- |Parit Panjang |016/32/13 |SMK Parit Panjang |- |Kampung Tembak |016/32/14 |SK Tembak |- |Paya Besar |016/32/15 |SK Paya Besar |- |Kuala Samak |016/32/16 |SK Kuala Semak |- |Binjul Dalam |016/32/17 |SK Binjul Dalam |- |Kampung Tawar |016/32/18 |SK Tawar |- |Pekan Tawar |016/32/19 |SJK (C) Kong Min |- |Binjul Luar |016/32/20 |SK Binjul |- |Ladang Malakoff |016/32/21 |SJK (T) Ladang Malakoff |- |Kejal |016/32/22 |SK Kampung Selarong |- |Kampung Bakai |016/32/23 |SK Seri Inas |- |Pelam |016/32/24 |SJK (T) Ladang Pelam |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Baling |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada Sungei Muda'' |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Persekutuan Tanah Melayu''' |- | Ke-1 | P011 | 1959–1963 | [[Harun Abdullah]]<br>(هارون عبدالله) | style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | 12,118<br>70.27% |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Malaysia''' |- | Ke-1 | rowspan="2" | P011 | 1963–1964 | rowspan="2" | [[Harun Abdullah]]<br>(هارون عبدالله) | rowspan="2" style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | 12,118<br>70.27% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-2|Ke-2]] | 1964–1969 | 14,970<br>68.17% |- | colspan="2" | | 1969–1971 | colspan="3" align="center" | Parlimen digantung<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |title=Hanya Yang di-Pertuan Agong ada kuasa panggil Parlimen bersidang |author=Ahmad Fauzi Mustafa |newspaper=Utusan Online |date=2012-03-12 |access-date=2016-05-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604045153/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |archive-date=2016-06-04 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-20021971.pdf |title=www.parlimen.gov.my |access-date=2016-05-16}}</ref> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-3|Ke-3]] | rowspan="2" | P011 | 1971–1973 | rowspan="3" | Shafie Abdullah<br>(شافعي عبدالله) | style="background:{{party color|Barisan Nasional|Alliance}}; color:white;" | '''Perikatan''' ('''UMNO''') | rowspan="2" | 16,247<br>59.78% |- | 1973–1974 | rowspan="2" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|Ke-4]] | rowspan="3" | P010 | 1974–1978 | Tidak bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|Ke-5]] | 1978–1982 | [[Mohd Nakhaie Ahmad]]<br>(محمد. نقهاياي احمد) | style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia|PAS}}; color:white;" | '''PAS''' | 13,623<br>48.45% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|Ke-6]] | 1982–1986 | [[Seroji Haron]] (سروجي هراون) | rowspan="4" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 18,743<br>60.20% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P013 | 1986–1990 | rowspan="3" | [[Raja Ariffin Raja Sulaiman]]<br>(راج عريفين راج سليمان) | 17,995<br>60.59% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | 20,590<br>62.87% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="7" | P016 | 1995–1999 | 21,448<br>57.65% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | [[Taib Azamudden Md Taib]]<br>(طائب عزاموددن مد طائب) | style="background:{{party color|Barisan Alternatif|BA}}; color:white;" | '''BA''' ('''PAS''') | 21,468<br>51.68% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | [[Mashitah Ibrahim]]<br>(مشاته إبراهيم) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 32,661<br>53.46% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | [[Taib Azamudden Md Taib]]<br>(طائب عزاموددن مد طائب) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PAS''') | 36,074<br>55.90% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | rowspan="2" | [[Abdul Azeez Abdul Rahim]]<br>(عبد العزيز عبد الرحيم) | rowspan="2" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 43,504<br>53.17% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2022 | 38,557<br>42.60% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Hassan Saad]] (حسن سعد) | style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''PAS''') | 64,493<br>59.13% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018-kini |- | rowspan="5" |Baling | rowspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |Baling Barat | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Baling Timor | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="5" |Bayu |- | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" |Kuala Ketil |- | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="5" |Kupang |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="6" |Kawasan |- !1959 !1974 !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Baling Barat | * Charok Salang * Kampung Lahar * Kampung Relau * Kuala Ketil * Kuala Kuang | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Baling Timor | * Baling * Bayu * Charok Ulu * Kuala Kemangi * Kupang | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Bayu | bgcolor="dcdcdc" | | * Baling * Bayu * Charok Ulu * Kuala Kemangi * Kuala Iboi | colspan="2" | * Baling * Bayu * Bongor * Kuala Kemangi * Kuala Iboi | colspan="2" | * Baling * Bayu * Bongor * Kuala Kuang * Kuala Iboi |- |Kuala Ketil | colspan="4" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | * FELDA Teloi Kanan * Kampung Baru Kejai * Kampung Pantai Cicar * Kuala Ketil * Tawar |- |Kupang | bgcolor="dcdcdc" | | * Charok Salang * FELCRA Bukit Hijau * Kampung Relau * Kampung Tas * Kupang | colspan="2" | * Charok Salang * FELCRA Bukit Hijau * Kampung Relau * Kampung Ulu Bakai * Kupang | colspan="2" | * Charok Salang * Charok Bemban * FELCRA Bukit Hijau * Kampung Ulu Bakai * Kupang |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="200" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N30 ||[[Bayu (kawasan negeri)|Bayu]]||[[Mohd Taufik Yaacob]] || bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''BERSATU''')}} |- | N31 ||[[Kupang (kawasan negeri)|Kupang]]||[[Najmi Ahmad]]|| rowspan=2 bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N32 ||[[Kuala Ketil (kawasan negeri)|Kuala Ketil]]||[[Mansor Zakaria]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N30 |Bayu | rowspan="3" |Majlis Daerah Baling | rowspan="3" | * 09100 Baling * 09110 Kuala Pegang * 09200 Kupang * 09300, 09310 Kuala Ketil |- |N31 |Kupang |- |N32 |Kuala Ketil |} == Keputusan pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PN|[[Hassan Saad]]|64,493|59.13|+59.13}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|35,356|32.42|-10.18}} {{MASelec||PH|[[Johari Abdullah]]|8,636|7.92|-8.07}} {{MASelec||PEJUANG|Bashir Abdul Rahman|579|0.53|+0.53}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|109,064| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,141|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|148|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|110,353|82.75}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|132,099|}} {{MASelec/total|Majoriti|29,137|}} {{MASelec/gain||PN|BN|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|38,557|42.60|-10.57}} {{MASelec||PAS|Hassan Saad|37,483|41.41|-5.42}} {{MASelec||PH (2018)|Mohd Taufik Yaacob|14,472|15.99|+15.99}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|90,512| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,388|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|228|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|92,128|85.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|107,213|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,074|1.19}} {{MASelec/hold||BN|-2.58}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|43,504|53.17|+9.07}} {{MASelec||PAS|[[Najmi Ahmad]]|38,319|46.83|-9.07}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|81,823| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,091|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|195|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|83,109|89.20}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|93,168|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,185|6.34}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+9.07}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Taib Azamudden Md Taib]]|36,074|55.90|+9.36}} {{MASelec||BN|[[Abdul Azeez Abdul Rahim]]|28,461|44.10|-9.36}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|64,535| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,154|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|75|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|65,764|83.47}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|78,784|}} {{MASelec/total|Majoriti|7,613|11.80}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+9.36}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mashitah Ibrahim]]|32,661|53.46|+5.14}} {{MASelec||PAS|[[Taib Azamudden Md Taib]]|28,432|46.54|-5.14}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|61,093| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,109|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|62,202|83.27}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|74,699|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,229|6.92}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+5.14}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Taib Azamudden Md Taib]]|21,468|51.68|-9.33}} {{MASelec||BN|Bahador Shah Md. Isa|20,074|48.32|+9.33}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|41,542| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|664|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|328|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,534|78.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|53,888|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,394|3.36}} {{MASelec/gain||PAS|BN|-9.33}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Raja Ariffin Raja Sulaiman|21,448|57.65|-5.22}} {{MASelec||PAS|Mohamad @ Md. Yusoff Ismail|15,755|42.35|+5.22}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|37,203| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,153|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|60|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|38,416|75.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|50,593|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,693|15.30}} {{MASelec/hold||BN|-5.22}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Raja Ariffin Raja Sulaiman|20,590|62.87|+2.28}} {{MASelec||PAS|Yusof Husin|12,161|37.13|-2.28}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|32,751| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|720|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|33,471|77.94}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|42,944|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,429|25.74}} {{MASelec/hold||BN|+2.28}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Raja Ariffin Raja Sulaiman|17,995|60.59|+0.39}} {{MASelec||PAS|Haron Othman|11,706|39.41|-0.39}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|29,701| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|754|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|30,455|76.12}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|40,008|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,289|21.18}} {{MASelec/hold||BN|+0.39}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1982|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Seroji Haron|18,743|60.20|+12.78}} {{MASelec||PAS|Mohd. Nakhaie Ahmad|12,394|39.80|-8.65}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|31,137| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,178|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|32,315|77.63}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|41,626|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,349|20.4}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+10.72}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1978|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Mohd. Nakhaie Ahmad|13,623|48.45|+48.45}} {{MASelec||BN|Shafie Abdullah|13,332|47.42|N/A}} {{MASelec||BEBAS|Abu Bakar Sarda|1,161|4.13|+4.13}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|28,116| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|37,072|}} {{MASelec/total|Majoriti|291|1.03}} {{MASelec/gain||PAS|BN|N/A}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1974|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|On the nomination day, Shafie Abdullah won uncontested.}} {{MASelec||BN|Shafie Abdullah}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|32,738|}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/gain||BN|Perikatan|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1969|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||Perikatan|Shafie Abdullah|16,247|59.78|-8.39}} {{MASelec||PMIP|Mohamed Romli Abdullah|10,932|40.22|+16.50}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|27,179| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,160|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|28,339|78.26}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|36,210|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,315|19.56}} {{MASelec/hold||Perikatan|-12.45}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1964|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||Perikatan|Harun Abdullah|14,970|68.17|-2.10}} {{MASelec||PMIP|Ya'acob Shafie|5,208|23.72|+3.30}} {{MASelec||Socialist Front|Abdullah Mohd Hashim|1,782|8.11|+8.11}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|21,960| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,255|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|23,215|72.96}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|31,820|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,762|44.45}} {{MASelec/hold||Perikatan|-2.70}} {{end}} {{MASelec/top|umum Tanah Melayu|1959|Baling (kawasan persekutuan)|Baling|percent=yes}} {{MASelec||Perikatan|Harun Abdullah|12,118|70.27}} {{MASelec||PMIP|Syed Jan Aljeffri|3,521|20.42}} {{MASelec||BEBAS|Wan Basor Ali Wan Salim|1,605|9.31}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|17,244| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|132|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|17,376|75.41}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|23,043|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,597|49.85}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] i9j27uwhhf26whqcoizto0fmsfz8h0o 0 1052433 7004106 6986679 2026-11-12T03:45:17Z Batiyah1980 401942 7004106 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Padang Serai (P017) |state =Kedah |image = |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =Azman Nasrudin |fed-rep-link = |fed-rep-party =PN |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1974 |fed-abolished = |fed-election-first =1974 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors=133,867 |demo-electors-date=2018 |demo-electors-ref=<ref>{{cite web|title=Electoral Roll for the 14th Malaysian General Election Updated as of 10 April 2018|url=http://www.spr.gov.my/sites/default/files/HargaDPIST42017_PRU14.pdf|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|date=2018-04-16|access-date=2020-01-29|page=4|language=ms|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425183951/http://www.spr.gov.my/sites/default/files/HargaDPIST42017_PRU14.pdf|url-status=dead}}</ref> |demo-area =343 |demo-area-ref =<ref>{{cite report|title=Laporan Kajian Semula Persempadanan Mengenai Syor-Syor Yang Dicadangkan Bagi Bahagian-Bahagian Pilihan Raya Persekutuan Dan Negeri Di Dalam Negeri-Negeri Tanah Melayu Kali Keenam Tahun 2018 Jilid 1|url=http://www.spr.gov.my/sites/default/files/Jilid%201%20Kajian%20Semula%20Persempadanan%20V2.pdf|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|date=2018|access-date=2020-01-29|language=ms|archive-date=2018-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180412212213/http://www.spr.gov.my/sites/default/files/Jilid%201%20Kajian%20Semula%20Persempadanan%20V2.pdf|url-status=dead|archivedate=2018-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180412212213/http://www.spr.gov.my/sites/default/files/Jilid%201%20Kajian%20Semula%20Persempadanan%20V2.pdf}}</ref> |demo-cd = |demo-csd = }} '''Sungai Petani''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kedah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P015. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1959, dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KEDAH {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Padang Serai setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=62.9|color1=green|label3=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value3=17.7|color3=red|label2=[[Orang India Malaysia|India]]|value2=19.1|color2=orange|label4=Etnik lain|value4=0.3|color4=yellow}}Setakat 2020, Padang Serai mempunyai populasi seramai 261,937 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.017 Padang Serai Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-05 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{clear}} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Padang Serai setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 9 | color1 = red | value2 = 26.62 | color2 = orange | value3 = 20.13 | color3 = yellow | value4 = 16.16 | color4 = green | value5 = 13.88 | color5 = blue | value6 = 9.01 | color6 = indigo | value7 = 3.76 | color7 = purple | value8 = 1.19 | color8 = brown | value9 = 0.25 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Padang Serai setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 48.99 | color1 = blue | value2 = 51.01 | color2 = pink }} == Sejarah == === Kawasan mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Padang Serai dibahagikan kepada 43 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A) Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kedah |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837434/PUB%20266.pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="21" |Merbau Pulas (N33) |Guar Lobak |017/33/01 |SK Guar Lobak |- |Sidam Kanan |017/33/02 |Maktab Mahmud Kulim |- |Kuala Sedim |017/33/03 |SMK Sungai Karangan |- |Pekan Merbau Pulas |017/33/04 |SJK (C) Aik Chee |- |Kampung Jemerli |017/33/05 |SK Merbau Pulas |- |Bagan Sena |017/33/06 |SK Labu Besar |- |Sungai Karangan |017/33/07 |SJK (C) Hua Min |- |Padang Meiha |017/33/08 |SK Bukit Selarong |- |Ladang Padang Meiha |017/33/09 |SK Sungai Karangan |- |Batu Puteh |017/33/10 |SK Pagar Museh |- |Bukit Sedim |017/33/11 |SK Ladang Bukit Sidim |- |Kampung Bikan |017/33/12 |SMK Labu Besar |- |Kampung Jangkang |017/33/13 |SMA Madrasah Ihsaniah |- |Sungai Kob |017/33/14 | * SK Sungai Kob * SMK Taman Mutiara |- |Kampung Sungai Ular |017/33/15 |SK Sungai Ular |- |Kulim High Tech |017/33/16 | * SJK (T) Ladang Bukit Mertajam * SK Taman Hi-Tech |- |Padang China |017/33/17 |SMK Kulim Hi-Tech |- |Taman Perak |017/33/18 |SK Jalan Paya Besar |- |Taman Senangin |017/33/19 |SMK Sultan Bandlishah |- |Kampung Baru |017/33/20 |SK Tunku Abdul Malik |- |Jalan Sedang |017/33/21 |SJK (C) Kelang Lama |- | rowspan="22" |Lunas (N34) |Pekan Padang Serai |017/34/01 |SJK (C) Shang Cheng |- |Jalan Baling |017/34/02 |SMK Padang Serai |- |Jalan Lunas |017/34/03 |SMK Kulim |- |Henrietta |017/34/04 | * SK Taman Mahsuri * SJK (T) Ladang Henrietta * SK Taman Ria |- |Victoria |017/34/05 |SJK (T) Ladang Victoria |- |Naga Lilit |017/34/06 |SK Permatang Tok Dik |- |Sungai Seluang |017/34/07 |SK Sungai Seluang |- |Batu Enam |017/34/08 |SMK Lunas |- |Kampung Baru Lunas |017/34/09 |SJK (T) Ladang Wellesley |- |Pekan Lunas |017/34/10 |SK Lunas Jaya |- |Taman Sejahtera |017/34/11 |SJK (C) Hwa Min |- |Paya Besar |017/34/12 |SMK Jalan Paya Besar |- |Taman Lobak |017/34/13 |SMK Tunku Panglima Besar |- |Sungai Limau |017/34/14 |SK Sri Limau |- |Kampung Keladi |017/34/15 |SK Keladi |- |Taman Selasih |017/34/16 |SMK Taman Selasih |- |Simpang Tiga Keladi |017/34/17 |SMK Keladi |- |Kampung Dusun |017/34/18 |SMK Keladi |- |Kilang Sago |017/34/19 | * SJK (C) Chio Min (A) * SJK (C) Chio Min (B) |- |Bandar Putra |017/34/20 |SK Air Merah |- |Taman Angsana |017/34/21 |SMK Air Merah |- |Taman Semarak |017/34/22 |SK Taman Selasih |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Padang Serai |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada Kulim Utara dan [[Kulim-Bandar Baharu|Kulim-Bandar Bahru]]'' |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Malaysia''' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|Ke-4]] | rowspan="3" | P014 | 1974–1978 | rowspan="2" | [[Lim Kiam Hoon]] (林建云) | rowspan="8" style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''MCA''') | Tidak bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|Ke-5]] | 1978–1982 | 14,579<br>64.86% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|Ke-6]] | 1982–1986 | Tan Kok Hooi (陈国辉) | 18,043<br>71.79% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P015 | 1986–1990 | Chew Kam Hoy (周锦海) | 19,246<br>69.82% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | rowspan="2" | Lim Lay Hoon (林丽云) | 19,157<br>61.45% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="9" | P017 | 1995–1999 | 27,855<br>69.07% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | rowspan="2" | [[Lim Bee Kau]] (林美娇) | 27,395<br>60.32% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | 26,269<br>62.22% |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2011 | rowspan="2" | [[Gobalakrishnan Nagapan]]<br>(கோபாலகிருஷ்ணன் நாகப்பன்) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PKR''') | rowspan="2" | 28,774<br>62.81% |- | 2011–2013 | style="background:#D3D3D3; color:black;" | '''Bebas''' |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2015 | rowspan="2" | [[N. Surendran|Surendran Nagarajan]]<br>(நா. சுரேந்திரன்) | style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PKR''') | rowspan="2" | 34,151<br>54.07% |- | 2015–2018 | rowspan="2" style="background:{{party color|Pakatan Harapan|PH}}; color:white;" | '''PH''' ('''PKR''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2022 | [[Karupaiya Mutusami]]<br>(கருப்பையா முத்துசாமி) | 31,724<br>45.27% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Azman Nasrudin]] (عزمان نصرالدين) | style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''BERSATU''') | 51,637<br>56.49% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018-kini |- | rowspan="3" |Padang Serai | colspan="2" rowspan="3" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |Kuala Ketil | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="5" |Lunas |- | colspan="5" |Merbau Pulas |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="5" |Kawasan |- !1974 !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Kuala Ketil | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | * FELCRA Bukit Hijau * Gunung Inas * Kampung Ulu Bakai * Kuala Ketil * Kuala Lesong | colspan="2" bgcolor="dcdcdc" | |- |Lunas | * FELDA Gunung Bongsu * Karangan * Keladi * Padang Serai * Sidam Kanan | * Kampung Baru Batu 8 * Karangan * Keladi * Padang Serai * Sidam Kanan | colspan="2" | * Keladi * Lunas * Naga Lilit * Taman Angsana * Taman Selasih | * Keladi * Lunas * Padang Serai * Taman Angsana * Taman Selasih |- |Merbau Pulas | * Desa Aman * FELCRA Bukit Hijau * Karangan * Labu Besar * Merbau Pulas | * Desa Aman * FELCRA Bukit Hijau * Kampung Ulu Bakai * Labu Besar * Merbau Pulas | colspan="2" | * Padang Serai * Karangan * Labu Besar * Merbau Pulas * Sidam Kanan | * Kampung Tanjung Belit * Karangan * Labu Besar * Merbau Pulas * Sidam Kanan |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="200" |Ahli ! width="120" |Gabungan (Parti) |- | N33 ||[[Merbau Pulas (kawasan negeri)|Merbau Pulas]]||[[Siti Ashah Ghazali]]|| bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} |- | N34 ||[[Lunas (kawasan negeri)|Lunas]]||[[Khairul Anuar Ramli]]|| bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''BERSATU''')}} |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N33 |Merbau Pulas | * [[Majlis Perbandaran Kulim]] * Pihak Berkuasa Tempatan Taman Perindustrian Berteknologi Tinggi Kulim (kawasan Kulim Hi-Tech Park) | rowspan="2" | * 09000, 09010, 09020 Kulim * 09400, 09410 Padang Serai * 09600 Lunas * 09700 Karangan |- |N34 |Lunas |Majlis Perbandaran Kulim |} == Sejarah pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|7 Disember 2022|by=yes|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes|change=yes|reason=Berikutan kematian calon, Karuppaiya Muthusamy}} {{MASelec||PN|[[Azman Nasrudin]]|51,637|56.49|+56.49}} {{MASelec||PH|Mohamad Sofee Razak{{efn|Pada asalnya, [[Karupaiya Mutusami]] diiktiraf sebagai calon PH, dan pilihan raya dijadualkan diadakan seiring dengan [[pilihan raya umum Malaysia 2022|pilihan raya umum Malaysia ke-15]]. Walau bagaimanapun, beliau meninggal dunia dalam tempoh kempen, yakni pada 16 November, dan oleh itu, pemilihan dibuat semula untuk mengiktiraf calon PH baharu, dan pilihan raya ditangguhkan di Padang Serai.}}|35,377|38.70|-6.57}} {{MASelec||BN|[[Sivarraajh Chandran]]|2,983|3.26|-18.78}} {{MASelec||BEBAS|Sreanandha Rao|846|0.93|+0.93}} {{MASelec||PEJUANG|Hamzah Abdul Rahman|424|4.64|+4.64}} {{MASelec||WARISAN|Mohd Bakri Hashim|149|1.63|+1.63}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|91,416| 100.00}} {{MASelec/total|Kertas undi ditolak|753|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|133|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|92,302|68.95}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|133,867|}} {{MASelec/total|Majoriti|16,260|}} {{MASelec/gain||PN|PH|?}} {{MASelec/hold|||}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PH (2018)|[[Karuppaiya Muthusamy]]|31,724|45.27|+45.27}} {{MASelec||PAS|Muhamad Sobri Osman|22,911|32.69|+32.69}} {{MASelec||BN|Leong Yong Kong|15,449|22.04|-18.67}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|70,084| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|827|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|246|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|71,157|83.88}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|84,834|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,813|12.58}} {{MASelec/gain||PH (2018)|PKR|-20.75}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/kedah.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Kedah|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PKR|[[N. Surendran|Surendran Nagarajan]]|34,151|54.07|-8.74}} {{MASelec||BN|Heng Seai Kie|25,714|40.71|+3.52}} {{MASelec||BERJASA|Hamidi Abu Hassan|2,630|4.16|+4.16}} {{MASelec||BEBAS|[[N. Gobalakrishnan|Gobalakrishnan Nagapan]]|390|0.62|+0.62}} {{MASelec||BEBAS|Othman Wawi|279|0.44|+0.44}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|63,164| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,223|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|197|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|64,584|87.16}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|74,095|}} {{MASelec/total|Majoriti|8,437|13.36}} {{MASelec/hold||PKR|-6.13}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PKR|[[N. Gobalakrishnan|Gobalakrishnan Nagapan]]|28,774|62.81|+25.03}} {{MASelec||BN|Boey Chin Gan|17,036|37.19|-25.03}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|45,810| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,259|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|55|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|47,124|79.58}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|59,218|}} {{MASelec/total|Majoriti|11,738|25.62}} {{MASelec/gain||PKR|BN|+25.03}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Lim Bee Kau|26,269|62.22|+1.90}} {{MASelec||KEADILAN|[[Saifuddin Nasution Ismail]]|15,953|37.78|-1.90}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|42,222| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,075|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|10|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|43,307|80.31}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|53,924|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,316|24.44}} {{MASelec/hold||BN|+1.90}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Lim Bee Kau|27,395|60.32|-8.75}} {{MASelec||KEADILAN|[[Saifuddin Nasution Ismail]]|18,023|39.68|+39.68}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|45,418| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,349|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|11|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|46,778|72.75}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|64,299|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,372|20.64}} {{MASelec/hold||BN|-24.22}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Lim Lay Hoon|27,844|69.07|+7.62}} {{MASelec||S46|Ahmad Awang|11,291|28.01|+28.01}} {{MASelec||BEBAS|Tan Kee Chye|1,177|2.92|+2.92}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|40,312| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|2,090|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|10|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|42,412|70.57}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|60,099|}} {{MASelec/total|Majoriti|16,553|41.06}} {{MASelec/hold||BN|-10.20}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Lim Lay Hoon|19,157|61.45|-8.37}} {{MASelec||PAS|Wahab|6,657|21.35|-8.83}} {{MASelec||DAP|Karuppalah Ramasamy|5,360|17.19|+17.19}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|31,174| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,314|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|32,488|73.67}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|44,099|}} {{MASelec/total|Majoriti|12,500|40.10}} {{MASelec/hold||BN|+0.23}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Chew Kam Hoy|19,246|69.82|-1.97}} {{MASelec||PAS|Mohd Radzi Hussain|8,320|30.18|+5.58}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|27,566| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,015|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|28,581|73.04}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|39,128|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,926|39.64}} {{MASelec/hold||BN|-3.78}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1982|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Tan Kok Hooi|18,043|71.79|+6.93}} {{MASelec||PAS|Khatib Shorbaini Hassan|6,183|24.60|-10.54}} {{MASelec||BEBAS|Ramley Ismail|906|3.60|+3.60}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|25,132| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|966|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|26,098|77.19}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|33,812|}} {{MASelec/total|Majoriti|11,860|47.19}} {{MASelec/hold||BN|+8.74}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1978|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Lim Ah Ying @ Lim Kiam Hoon|14,579|64.86|N/A}} {{MASelec||PAS|Khatib Shorbaini Hassan|7,897|35.14|+35.14}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|22,476| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|29,444|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,682|29.72}} {{MASelec/hold||BN|N/A}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1974|Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai|percent=yes}} {{MASelec/note|Pada hari pencalonan, Lim Kiam Hoon menang tanpa bertanding.}} {{MASelec||BN|Lim Ah Ying @ Lim Kiam Hoon}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|24,542|}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{end}} '''Nota''' {{noteslist}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kedah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kedah]] esb20fr38v8k58lv5dck48g9rdo4ibz 0 1053979 7003937 6986689 2026-11-11T14:48:12Z Batiyah1980 401942 /* Sempadan sejarah */ 7003937 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Bachok (P025) |state =Kelantan |image =Dun seats in the colony of Bachok.png |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =[[Syahir Sulaiman]] |fed-rep-link = |fed-rep-party =PN |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1958 |fed-abolished = |fed-election-first =1959 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors = |demo-electors-date = |demo-electors-ref = |demo-area = 279 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Bachok''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Kelantan]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P025. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1959, dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]] == Demografi == https://live.chinapress.com.my/ge15/parliament/KELANTAN {{Pie chart|thumb=|caption=Komposisi etnik pengundi Bachok setakat 2022|label1=[[Melayu Malaysia|Melayu]]|value1=98.5|color1=green|label2=[[Orang Cina Malaysia|Cina]]|value2=1.1|color2=red|label4=[[Orang India Malaysia|India]]|value4=0.1|color4=orange|label3=Etnik lain|value3=0.3|color3=yellow}}Setakat 2020, Bachok mempunyai populasi seramai 157,291 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.025 Bachok Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-04 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref>{{clear}} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi umur pengundi Bachok setakat 2022 | label1 = 18-20 | label2 = 21-29 | label3 = 30-39 | label4 = 40-49 | label5 = 50-59 | label6 = 60-69 | label7 = 70-79 | label8 = 80-89 | label9 = melebihi 90 | value1 = 7.42 | color1 = red | value2 = 24.14 | color2 = orange | value3 = 24.92 | color3 = yellow | value4 = 16.92 | color4 = green | value5 = 12.65 | color5 = blue | value6 = 8.53 | color6 = indigo | value7 = 4.15 | color7 = purple | value8 = 1.05 | color8 = brown | value9 = 0.22 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Komposisi jantina pengundi Bachok setakat 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 49.08 | color1 = blue | value2 = 50.92 | color2 = pink }} == Statistik Banci 2020 == Sumber:<ref>https://www.mycensus.gov.my/index.php/census-product/publication/census-2020/myparlimen</ref> {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Statistik Banci 2020 P025 Bachok |- |Jumlah Penduduk |157,291 |- |Kepadatan Penduduk |564 / km² |- |Nisbah Jantina (L : P) |94 : 100 |- | colspan="2" |Kumpulan Etnik |- |Bumiputera |98.8 |- |Cina |0.9 |- |India |0.1 |- |Lain-Lain |0.3 |} == Sejarah == === Daerah mengundi === Menurut warta kerajaan persekutuan yang dikeluarkan pada 18 Julai 2023, kawasan pilihan raya Bachok dibahagikan kepada 45 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=15 July 2023 |title=Warta Kerajaan Persekutuan, Notis Di Bawah Subperaturan 11(5A), Waktu Mengundi bagi Pilihan Raya Umum Dewan Undangan Negeri Kelantan |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1837571/PUB%20267%20(KELANTAN).pdf |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !Bahagian pilihan raya negeri !Daerah mengundi !Kod !Lokasi |- | rowspan="16" |Tawang (N20） |Senak |025/20/01 |SK Pantai Senak |- |Wakaf Alik |025/20/02 |SMU (A) Muhammadiah Beris Panchor |- |Tawang |025/20/03 |SK Tawang |- |Beris Gajah Mati |025/20/04 |SK Beris Panchor |- |Anak Tembesu |025/20/05 |SMK Beris Panchor |- |Kampung Tok Jawa |025/20/06 |SK Kota Jembal |- |Telok Mesira |025/20/07 |SK Kota Jembal |- |Pauh Sembilan |025/20/08 |SK Pauh Sembilan |- |Tok Belian |025/20/09 |SK Pengkalan Chengal |- |Tanjong Jering |025/20/10 |SK Tanjong Jenara |- |Beris |025/20/11 |SMK Long Yunus |- |Tanjong Pauh |025/20/12 |SK Pa' Pura |- |Chap |025/20/13 |SK Kampong Chap |- |Bukit Marak |025/20/14 |SK Bukit Marak |- |Paya Teratai |025/20/15 |SK Chantum |- |Bekelam |025/20/16 |SK Bekelam |- | rowspan="16" |Pantai Irama (N21） |Kubang Golok |025/21/01 |SK Kubang Golok |- |Perupok |025/21/02 |SK Perupok |- |Kampung Sungai |025/21/03 |SMK Bachok |- |Pantai Damat |025/21/04 |SK Bachok |- |Kampung Kemudi |025/21/05 |SK Seri Kemudi |- |Kampung Nipah |025/21/06 |SMK Nipah |- |Pantai Irama |025/21/07 |Dewan Majlis Daerah Bachok |- |Padang China |025/21/08 |SMK Badak |- |Kuau |025/21/09 |SK Badak |- |Badak |025/21/10 |SMK Badak |- |Melawi |025/21/11 |SK Tangok |- |Kampung Sungai Dua |025/21/12 |SK Sungai Dua |- |Tangok |025/21/13 |SMK Dato' Perdana |- |Rusa |025/21/14 |SMA Tok Bachok |- |Telong |025/21/15 |SMK Kandis |- |Kandis |025/21/16 |SK Kandis |- | rowspan="18" |Jelawat（N22） |Kampung Redang |025/22/01 |SK Sri Kemuning |- |Beris Lalang |025/22/02 |SK Beris Lalang |- |Jelawat Tengah |025/22/03 |SK Jelawat |- |Kampung Bator |025/22/04 |SMK Jelawat |- |Kuchelong |025/22/05 |SK Kuchelong |- |Kedai Pauh Lima |025/22/06 |SK Pauh Lima |- |Teratak Pulai |025/22/07 |SK Gunong |- |Seneng |025/22/08 |SK Seneng |- |Telaga Ara |025/22/09 |SK Telaga Ara |- |Keting |025/22/10 |SK Keting |- |Gunong |025/22/11 |SMK Sri Gunung |- |Alor Bakat |025/22/12 |SK Alor Bakat |- |Mahligai |025/22/13 |SK Pak Badol |- |Pak Badol |025/22/14 |SMK Pak Bodol |- |Serdang |025/22/15 |SK Kolam |- |Kolam |025/22/16 |SMU (A) Darul Ulum Muhammadiah |- |Kubang Telaga |025/22/17 |SK Kubang Telaga |- |Kampung Bakong |025/22/18 |SK Bakong |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Bachok |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Peratus undi |- ! colspan="6" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada Kelantan Timor'' |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Persekutuan Tanah Melayu''' |- | Ke-1 | P019 | 1959–1963 | [[Zulkifli Muhammad|Zulkiflee Muhammad]] (ذوالكفل محمّد) | style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia|PAS}}; color:white;" | '''PMIP''' | 13,880<br>78.68% |- | colspan="6" align="center" | '''Parlimen Malaysia''' |- | Ke-1 | rowspan="3" | P019 | 1963–1964 | rowspan="2" | [[Zulkifli Muhammad|Zulkiflee Muhammad]] (ذوالكفل محمّد) | rowspan="3" style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia|PAS}}; color:white;" | '''PMIP''' | 13,880<br>78.68% |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-2|Ke-2]] | 1964 | 12,659<br>60.46% |- | 1964–1969 | [[Abu Bakar Hamzah]] (أبو بكر حمزة) | 11,900<br>57.88% |- | colspan="2" | | 1969–1971 | colspan="3" align="center" | Parlimen digantung<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |title=Hanya Yang di-Pertuan Agong ada kuasa panggil Parlimen bersidang |author=Ahmad Fauzi Mustafa |newspaper=Utusan Online |date=2012-03-12 |access-date=2016-05-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604045153/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |archive-date=2016-06-04 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-20021971.pdf |title=www.parlimen.gov.my |access-date=2016-05-18}}</ref> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-3|Ke-3]] | rowspan="2" | P019 | 1971–1973 | rowspan="6" | [[Mohd Zain Abdullah]] (محمد زين عبدالله) | style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia|PAS}}; color:white;" | '''PMIP''' | rowspan="2" | 13,069<br>54.43% |- | 1973–1974 | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''PMIP''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|Ke-4]] | rowspan="3" | P020 | 1974–1978 | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''PAS''') | Tidak bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|Ke-5]] | 1978–1982 | rowspan="2" style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia|PAS}}; color:white;" | '''PAS''' | 12,469<br>50.72% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|Ke-6]] | 1982–1986 | 15,925<br>52.08% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P023 | 1986–1990 | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''HAMIM''') | 16,617<br>50.41% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | rowspan="2" | [[Buniyamin Yaakob]] (بنيامين يعقوب) | rowspan="2" style="background:{{party color|Angkatan Perpaduan Ummah|APU}}; color:black;" | '''APU''' ('''PAS''') | 24,772<br>66.43% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="10" | P025 | 1995–1999 | 21,336<br>56.62% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | [[Wan Nik Wan Yusoff]]<br>(وان نئ وان يوسف) | style="background:{{party color|Barisan Alternatif|BA}}; color:white;" | '''BA''' ('''PAS''') | 24,637<br>62.44% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | 2004–2008 | [[Awang Adek Hussin]] (أواڠ أديق حسين) | style="background:#000080; color:white;" | '''BN''' ('''UMNO''') | 23,341<br>51.74% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | [[Nasharudin Mat Isa]]<br>(نصرالدين مت عيسى) | rowspan="2" style="background:{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}; color:white;" | '''PR''' ('''PAS''') | 28,835<br>52.65% |- | rowspan="3" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2015 | rowspan="3" | [[Ahmad Marzuk Shaary]]<br>(أحمد مرزوق شاعري) | rowspan="3" | 35,414<br>50.14% |- | 2015–2016 | style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia|PAS}}; color:white;" | '''PAS''' |- | 2016–2018 | rowspan="2" style="background:{{party color|Gagasan Sejahtera|GS}}; color:white;" | '''GS''' ('''PAS''') |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018–2020 | rowspan="2" | [[Nik Mohamad Abduh Nik Abdul Aziz]]<br>(نئ محمد عبدوه نئ عبدالعزيز) | rowspan="2" | 36,188<br>48.93% |- | 2020–2022 | rowspan="2" style="background:{{party color|Perikatan Nasional|PN}}; color:white;" | '''PN''' ('''PAS''') |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | [[Syahir Sulaiman|Mohd Syahir Che Sulaiman]]<br>(محمد شاهر چي سليمان) | 57,496<br>63.95% |} === Bahagian pilihan raya negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya parlimen ! colspan="7" |Bahagian pilihan raya negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–kini |- | rowspan="7" |Bachok | rowspan="7" bgcolor="dcdcdc" | |Bachok Selatan | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Bachok Tengah | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Bachok Utara | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="5" |Jelawat |- | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |Pantai Irama |- | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="4" |Perupok | bgcolor="dcdcdc" | |- | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="5" |Tawang |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Bahagian pilihan raya negeri ! colspan="6" |Kawasan |- !1959 !1974 !1984 !1994 !2003 !2018 |- |Bachok Selatan | * Be'oh * Gunong * Kandis * Kampung Bakong * Telong | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Bachok Tengah | * Bachok * Melawi * Pantai Irama * Perupok * Taman Bisikan Bayu | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Bachok Utara | * Alor Jambu * Bekelam * Kampung Budi * Pantai Senak * Wakaf Zin | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- |Jelawat | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | * Be'oh * Gunong * Kandis * Kampung Bakong * Telong | * Be'oh * Gunong * Kandis * Kampung Bakong * Kampung Teratak Pulai | colspan="2" | * Be'oh * Gunong * Jelawat * Kampung Bakong * Kampung Teratak Pulai |- |Pantai Irama | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | | * Bachok * Kandis * Melawi * Pantai Irama * Perupok |- |Perupok | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | * Bachok * Melawi * Pantai Irama * Perupok * Taman Bisikan Bayu | * Bachok * Melawi * Pantai Irama * Perupok * Telong | * Bachok * Kandis * Melawi * Pantai Irama * Perupok | bgcolor="dcdcdc" | |- |Tawang | bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | * Alor Jambu * Bekelam * Kampung Budi * Pantai Senok * Wakaf Zin | * Alor Jambu * Bekelam * Beris Kubur Besar * Kampung Budi * Wakaf Zin | colspan="2" | * Alor Jambu * Bekelam * Kampung Budi * Pantai Senok * Wakaf Zin |} === Ahli Dewan Undangan Negeri semasa === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" |No. ! width="150" |Bahagian pilihan raya negeri ! width="210" |Ahli ! width="110" |Gabungan (Parti) |- | N20 || [[Tawang (kawasan negeri)|Tawang]] || [[Harun Ismail]] || rowspan=3 style="background:{{party color|Perikatan Nasional}}; color:white" | '''PN''' ('''PAS''') |- | N21 || [[Pantai Irama (kawasan negeri)|Pantai Irama]]|| [[Mohd Huzaimy Che Husin ]] |- | N22 || [[Jelawat (kawasan negeri)|Jelawat]] || [[Zameri Mat Nawang]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" !No. !Bahagian pilihan raya negeri !Kerajaan tempatan !Poskod |- |N20 |Tawang | rowspan="3" |Majlis Daerah Bachok | rowspan="3" | * 16020, 16030, 16050, 16060, 16070, 16090, 16300, 16310, 16320 Bachok * 16150 Kota Bharu |- |N21 |Pantai Irama |- |N22 |Jelawat |} == Sejarah pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Syahir Sulaiman]]|57,496|63.95|+15.02}} {{MASelec||BN|Mohd Zain Yasim|27,333|30.40|-14.08}} {{MASelec||PH|[[Nor Azmiza Mamat]]|4,385|4.88|-2.12}} {{MASelec||Bebas|Mohd Zulkifli Zakaria|423|0.47|+0.47}} {{MASelec||PUTRA|Kamarul Azam Abdel Osman|276|0.31|+0.31}} {{MASelec/total|Jumlah undian sah|89,913| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi ditolak|1,019|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|260|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|91,223|74.03|-7.98}} {{MASelec/total|Pemilih berdaftar|123,183|}} {{MASelec/total|Majoriti|30,163|33.55|+29.10}} {{MASelec/hold||PAS|}} {{MASelec/source|hide=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1753266/PUB%20607%20(2022).pdf||}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Nik Mohamad Abduh Nik Abdul Aziz]]|36,188|48.93|-1.21}} {{MASelec||BN|[[Awang Adek Hussin]]|32,896|44.48|-5.38}} {{MASelec||PH (2018)|Zulkifli Zakaria|4,880|6.60|+6.60}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|73,964| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,148|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|833|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|75,945|82.01}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|92,606|}} {{MASelec/total|Majoriti|3,292|4.45}} {{MASelec/hold||PAS|+2.09}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/kelantan.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Kelantan|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Ahmad Marzuk Shaary|35,419|50.14|-2.51}} {{MASelec||BN|[[Awang Adek Hussin]]|35,218|49.86|+2.51}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|70,637| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|947|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|208|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|71,792|88.02}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|81,566|}} {{MASelec/total|Majoriti|201|0.28}} {{MASelec/hold||PAS|-2.51}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|[[Nasharudin Mat Isa]]|28,835|52.65|+4.39}} {{MASelec||BN|[[Awang Adek Hussin]]|25,934|47.35|-4.39}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|54,769| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|811|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|144|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|55,724|85.98}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|64,808|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,901|5.30}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+4.39}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Awang Adek Hussin]]|23,341|51.74|+14.18}} {{MASelec||PAS|Wan Nik Wan Yusoff|21,774|48.26|-14.18}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|45,115| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|893|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|327|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|46,335|83.76}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|55,318|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,567|3.48}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+14.18}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Wan Nik Wan Yusoff|24,637|62.44|+5.82}} {{MASelec||BN|Azaki Ishak|14,820|37.56|-5.82}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|39,457| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|922|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|231|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|40,610|79.06}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|51,366|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,817|24.88}} {{MASelec/hold||PAS|+5.82}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Buniyamin Yaakob|21,336|56.62|-9.81}} {{MASelec||BN|Zaiyadi Awang Noh Ke|16,346|43.38|+9.81}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|37,682| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|1,267|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|141|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|39,090|78.21}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|49,980|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,990|13.24}} {{MASelec/hold||PAS|-9.81}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Buniyamin Yaakob|24,772|66.43|+16.84}} {{MASelec||BN|Mohd. Zain Abdullah|12,518|33.57|-16.84}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|37,290| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|803|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|38,093|82.07}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|46,415|}} {{MASelec/total|Majoriti|12,254|32.86}} {{MASelec/gain||PAS|BN|+16.84}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Mohd. Zain Abdullah|16,617|50.41|+2.49}} {{MASelec||PAS|[[Nik Abdul Aziz Nik Mat]]|16,347|49.59|-2.49}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|32,964| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|663|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|33,627|80.08}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|41,992|}} {{MASelec/total|Majoriti|270|0.82}} {{MASelec/gain||BN|PAS|+2.49}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1982|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Mohd. Zain Abdullah|15,925|52.08|+1.36}} {{MASelec||BN|Ghazali Awang Ibrahim|14,651|47.92|-1.36}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|30,576| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|767|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|31,343|83.39}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|37,586|}} {{MASelec/total|Majoriti|1,274|4.16}} {{MASelec/hold||PAS|+1.36}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1978|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PAS|Mohd. Zain Abdullah|12,469|50.72|N/A}} {{MASelec||BN|Hassan Harun|12,113|49.28|N/A}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|24,582| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|31,256|}} {{MASelec/total|Majoriti|356|1.44}} {{MASelec/gain||PAS|BN|N/A}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1974|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|Pada hari pencalonan, Mohd. Zain Abdullah menang tanpa bertanding.}} {{MASelec||BN|Mohd. Zain Abdullah}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|32,252|}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/gain||BN|PMIP|N/A}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1969|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PMIP|Mohd. Zain Abdullah|13,069|54.43|-3.45}} {{MASelec||Perikatan|Ahmad Idris|10,943|45.57|+3.45}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|24,012| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|731|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|24,743|79.07}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|31,293|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,126|8.86}} {{MASelec/hold||PMIP|-3.45}} {{end}} {{anchor|Election result 1964}} {{MASelec/top|Malaysia|27 Jun 1964|by=yes|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes|reason=Susulan kematian penyandang, Zulkiflee Muhammad}} {{MASelec||PMIP|Abu Bakar Hamzah|11,900|57.88|-2.58}} {{MASelec||Perikatan|Abdul Ghani Fikri Sulaiman|8,661|42.12|+2.58}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|20,561| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar||}} {{MASelec/total|Majoriti|3,239|15.76}} {{MASelec/hold||PMIP|-2.58}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1964|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PMIP|Zulkiflee Muhammad|12,659|60.46|-18.22}} {{MASelec||Perikatan|[[Hassan Haji Mohamed]]|8,278|39.54|+18.22}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|20,937| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|936|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|21,873|83.25}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|26,274|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,381|20.92}} {{MASelec/hold||PMIP|-18.22}} {{end}} {{MASelec/top|umum Tanah Melayu|1959|Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok|percent=yes}} {{MASelec||PMIP|Zulkiflee Muhammad|13,880|78.68}} {{MASelec||Perikatan|Nik Mohamed Ali|3,761|21.32}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|17,641| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|231|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|17,872|70.41}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|25,382|}} {{MASelec/total|Majoriti|10,119|57.36}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Kelantan}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Kelantan]] e20bmohnzaripgh7e9hb8fxqkd362gc 0 1057767 7003975 6984697 2026-11-11T19:33:05Z Batiyah1980 401942 7003975 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Kimanis (P176) |state =Sabah |image =P176 Kimanis.svg |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep =Mohamad Alamin |fed-rep-link = |fed-rep-party =BN |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1966 |fed-abolished =1995 |fed-created2 =2004 |fed-election-first =1969 |fed-election-last =[[Pilihan raya kecil Kimanis 2020|2020]] |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors = 30,352 |demo-electors-date = 2020 |demo-electors-ref = <ref>{{cite web|url=http://www.spr.gov.my/sites/default/files/HargaDPIST42017_PRU14.pdf|title=Electoral Roll for the 14th Malaysian General Election Updated as of 10 April 2018|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|date=10 April 2018|access-date=2020-01-29|page=40|language=ms|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425183951/http://www.spr.gov.my/sites/default/files/HargaDPIST42017_PRU14.pdf|url-status=dead}}</ref> |demo-area = 949 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Kimanis''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Sabah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P176. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1969 dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan etnik pengundi di Kimanis pada tahun 2022 | label1 = Bumiputera Sabah | value1 = 67.2 | color1 = blue | label2 = Melayu-Islam Bumiputera | value2 = 23.1 | color2 = purple | label3 = Etnik lain | value3 = 5 | color3 = yellow | label4 = [[Orang Cina Malaysia|Cina]] | value4 = 4.6 | color4 = red }}<ref>[https://ge15.orientaldaily.com.my/seats/sabah/p Oriental Daily, Pilihan Raya Umum Malaysia 2022]</ref> Pada tahun 2020, Kimanis mempunyai jumlah penduduk seramai 50,408 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.176 Kimanis Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-11 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref> {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan umur pengundi di Kimanis pada tahun 2022 | label1 = 18–20 tahun | label2 = 21–29 tahun | label3 = 30–39 tahun | label4 = 40–49 tahun | label5 = 50–59 tahun | label6 = 60–69 tahun | label7 = 70–79 tahun | label8 = 80–89 tahun | label9 = 90 tahun ke atas | value1 = 6.35 | color1 = red | value2 = 20.12 | color2 = orange | value3 = 23.41 | color3 = yellow | value4 = 18.79 | color4 = green | value5 = 15.28 | color5 = blue | value6 = 9.75 | color6 = indigo | value7 = 3.87 | color7 = purple | value8 = 1.44 | color8 = brown | value9 = 0.99 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan jantina pengundi di Kimanis pada tahun 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 50.32 | color1 = blue | value2 = 49.68 | color2 = pink }} == Statistik Banci 2020 == Sumber:<ref>https://www.mycensus.gov.my/index.php/census-product/publication/census-2020/myparlimen</ref> {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Statistik Banci 2020 P176 Kimanis |- |Jumlah Penduduk |50,408 |- |Kepadatan Penduduk |53 / km² |- |Nisbah Jantina (L : P) |106 : 100 |- | colspan="2" |Kumpulan Etnik |- |Bumiputera |97.9 |- |Cina |1.6 |- |India |0.1 |- |Lain-Lain |0.4 |} == Sejarah == Kawasan pilihan raya Kimanis telah dimansuhkan pada tahun 1995 berikutan persempadanan semula kawasan pilihan raya. Kawasan ini kemudiannya diwujudkan semula pada tahun 2003. === Daerah mengundi === Menurut warta yang diterbitkan pada 21 November 2025, kawasan Parlimen Kimanis mempunyai sebanyak 19 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=21 November 2025 |title=Notice of Contested Election Legislative Assembly for the State of Sabah |url=https://lom.agc.gov.my/act-view.php?type=pub&language=BI&no=P.U.%20(B)%20406/2025 |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! Kawasan DUN ! Daerah mengundi ! Kod ! Pusat mengundi |- | rowspan="10" | [[Bongawan (kawasan negeri)|Bongawan (N30)]] | Batu Enam | 176/30/01 | * SK Our Lady * SK Langkawit * SK Lingan |- | Kabang | 176/30/02 | * SK Kayau * SK Kambizaan |- | Gadong | 176/30/03 | SK Belatik |- | Bongawan | 176/30/04 | SK Nyaris-Nyaris |- | Kimanis Mandahan | 176/30/05 | SMK Kimanis |- | Kimanis Estate | 176/30/06 | SMA Kimanis |- | Simpangan | 176/30/07 | SJK (C) Cheng Ming |- | Kuala Pus | 176/30/08 | SK Sumbiling |- | Bongawan Estate | 176/30/09 | SK Viging Ulu |- | Seladan | 176/30/10 | * SMK Bongawan * SK Pekan Bongawan |- | rowspan="9" | [[Membakut (kawasan negeri)|Membakut (N31)]] | Binsulok | 176/31/01 | SK Binsulok |- | Pimping | 176/31/02 | SMK Membakut II |- | Brunei | 176/31/03 | SK Kampung Brunei |- | Bandau | 176/31/04 | * SK Bandau * SK St. Patrick |- | Membakut | 176/31/05 | SMK Membakut |- | Lumat | 176/31/06 | SK Lumat |- | Mawao | 176/31/07 | SMK St. Patrick |- | Sinuka | 176/31/08 | SK Sinoko |- | Dindong | 176/31/09 | SK Kampung Bambangan |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Kimanis |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Jumlah undi |- ! colspan="6" align="center" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan'' |- | colspan="2" | | 1969–1971 | colspan="3" align="center" | ''Parlimen digantung persidangannya''<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |title=Hanya Yang di-Pertuan Agong ada kuasa panggil Parlimen bersidang |author=Ahmad Fauzi Mustafa |newspaper=Utusan Online |date=2012-03-12 |access-date=2016-05-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604045153/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm |archive-date=2016-06-04}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-20021971.pdf |title=www.parlimen.gov.my |access-date=2016-05-19}}</ref> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-3|Ke-3]] | rowspan="2" | P111 | 1971–1973 | rowspan="3" | Pengiran Tahir Pengiran Petra<br />(ڤڠيرن طاهر ڤڠيرن ڤيترا) | style="background-color:#008000; color:white; text-align:center;" | [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|<span style="color:white;">'''USNO'''</span>]] | rowspan="3" | Tanpa bertanding |- | 1973–1974 | rowspan="3" style="background-color:#000080; color:white; text-align:center;" | [[Barisan Nasional|<span style="color:white;">'''BN'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|<span style="color:white;">'''USNO'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|Ke-4]] | rowspan="5" | P125 | 1974–1977 |- | 1977–1978 | rowspan="2" | [[Pengiran Aliuddin Pengiran Tahir]]<br />(ڤڠيرن عليالدين ڤڠيرن طاهر) | 70,77 <br /> 61.65% |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|Ke-5]] | 1978–1981 | style="background-color:#D3D3D3; color:black; text-align:center;" | [[Ahli politik bebas|'''Bebas''']] | 6,968 <br /> 60.89% |- | 1981–1982 | rowspan="2" | [[Pengiran Othman Pengiran Rauf]]<br />(ڤڠيرن عثمان ڤڠيرن راوف) | rowspan="2" style="background-color:#000080; color:white; text-align:center;" | [[Barisan Nasional|<span style="color:white;">'''BN'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah|<span style="color:white;">'''BERJAYA'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> | Tanpa bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|Ke-6]] | 1982–1986 | 7,555 <br /> 58.59% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|Ke-7]] | rowspan="2" | P147 | 1986–1990 | rowspan="2" | Nurnikman Abdullah<br />(نورنعمن عبدالله) | style="background-color:#000080; color:white; text-align:center;" | [[Barisan Nasional|<span style="color:white;">'''BN'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|<span style="color:white;">'''USNO'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> | 5,603 <br /> 61.58% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|Ke-8]] | 1990–1995 | style="background-color:#F4CA16; color:black; text-align:center;" | [[Gagasan Rakyat|<span style="color:black;">'''GR'''</span>]] <span style="color:black;">(</span>[[Parti Bersatu Sabah|<span style="color:black;">'''PBS'''</span>]]<span style="color:black;">)</span> | 7,618 <br /> 56.01% |- ! colspan="6" align="center" | ''Kawasan pilihan raya dimansuhkan dan dibahagikan kepada [[Beaufort (kawasan persekutuan)|Beaufort]] dan [[Papar (kawasan persekutuan)|Papar]]'' |- ! colspan="6" align="center" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan semula daripada [[Beaufort (kawasan persekutuan)|Beaufort]] dan [[Papar (kawasan persekutuan)|Papar]]'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | rowspan="7" | P176 | 2004–2008 | rowspan="5" | [[Anifah Aman|Anifah Aman @ Haniff Amman]]<br />(عنيفه بن أمان حنيف أمان) | rowspan="4" style="background-color:#000080; color:white; text-align:center;" | [[Barisan Nasional|<span style="color:white;">'''BN'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|<span style="color:white;">'''UMNO'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> | 9,655 <br /> 67.98% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | 10,242 <br /> 60.78% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | 13,754 <br /> 60.66% |- | rowspan="3" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018 | rowspan="2" | 11,942 <br /> 47.71% |- | 2018–2019 | style="background-color:#D3D3D3; color:black; text-align:center;" | [[Ahli politik bebas|'''Bebas''']] |- | 2020–2022 | rowspan="2" | [[Mohamad Alamin]]<br />(محمد بن الأمين) | rowspan="2" style="background-color:#000080; color:white; text-align:center;" | [[Barisan Nasional|<span style="color:white;">'''BN'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|<span style="color:white;">'''UMNO'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> | 12,706 <br /> 54.48% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022–kini | 13,004 <br /> 41.86% |} === Kawasan Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" |- ! rowspan="2" | Kawasan Parlimen ! colspan="6" | Kawasan Dewan Undangan Negeri |- ! 1967–1974 ! 1974–1985 ! 1985–1995 ! 1995–2004 ! 2004–2020 ! 2020–kini |- | rowspan="4" | Kimanis | colspan="3" | [[Bongawan (kawasan negeri)|Bongawan]] | style="background-color:#DCDCDC;" | | colspan="2" | [[Bongawan (kawasan negeri)|Bongawan]] |- | colspan="3" | [[Kuala Penyu (kawasan negeri)|Kuala Penyu]] | colspan="3" style="background-color:#DCDCDC;" | |- | colspan="4" style="background-color:#DCDCDC;" | | colspan="2" | [[Membakut (kawasan negeri)|Membakut]] |- | style="background-color:#DCDCDC;" | | Papar | colspan="4" style="background-color:#DCDCDC;" | |} === Sejarah persempadanan kawasan === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" |- ! rowspan="2" | Kawasan Dewan Undangan Negeri ! colspan="5" | Kawasan |- ! 1966 ! 1974 ! 1984 ! 2003 ! 2019 |- | [[Bongawan (kawasan negeri)|Bongawan]] | * Batu Enam * Bongawan * Kimanis * Membakut * Seladan | * Binsuluk * Bongawan * Kimanis * Membakut * Seladan | * Batu Enam * Bongawan * Kimanis * Membakut * Seladan | colspan="2" | * Batu Enam * Bongawan * Kimanis * Kuala Pus * Seladan |- | [[Kuala Penyu (kawasan negeri)|Kuala Penyu]] | * Kuala Penyu * Membakut * Sawangan * Tempurung * Tenggilung | * Kalugus * Kuala Penyu * Sawangan * Tembayang * Tenggilung | * Binsuluk * Kalugus * Kuala Penyu * Sawangan * Menumbok | colspan="2" style="background-color:#DCDCDC;" | |- | [[Membakut (kawasan negeri)|Membakut]] | colspan="3" style="background-color:#DCDCDC;" | | colspan="2" | * Binsuluk * Kampung Brunei * Lumat * Membakut * Sinoko |- | Papar | style="background-color:#DCDCDC;" | | * Benoni * Kawang * Kayau * Limbahau * Papar | colspan="3" style="background-color:#DCDCDC;" | |} === Ahli Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" | No. ! width="150" | Kawasan DUN ! Ahli ! Gabungan (Parti) |- | N30 | [[Bongawan (kawasan negeri)|Bongawan]] | [[Daud Yusof]] | style="background-color:#00ADEF; color:white; text-align:center;" | [[Parti Warisan|<span style="color:white;">'''WARISAN'''</span>]] |- | N31 | [[Membakut (kawasan negeri)|Membakut]] | [[Mohd Arifin Mohd Arif]] | style="background-color:#4682B4; color:white; text-align:center;" | [[Gabungan Rakyat Sabah|<span style="color:white;">'''GRS'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Parti Gagasan Rakyat Sabah|<span style="color:white;">'''GAGASAN'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! No. ! Kawasan DUN ! Pihak berkuasa tempatan ! Poskod |- | N30 | Bongawan | Majlis Daerah Papar | rowspan="2" | * 89600 Papar * 89700 Bongawan * 89720 Membakut * 89800 Beaufort |- | N31 | Membakut | [[Majlis Daerah Beaufort]] |} == Sejarah pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Mohamad Alamin]]|13,004|41.86|-12.62}} {{MASelec||WARISAN|[[Daud Yusof]]|9,967|32.08|-13.44}} {{MASelec||KDM|Amat Mohd Yusof|4,013|12.92|+12.92}} {{MASelec||PH|Rowindy Lawrance|3,931|12.65|+12.65}} {{MASelec||PEJUANG|Yusop Osman|153|0.49|+0.49}} {{MASelec/total|Jumlah undian sah|31,068|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi ditolak|344|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|79|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|31,491|76.22|-3.70}} {{MASelec/total|Pemilih berdaftar|40,763|}} {{MASelec/total|Majoriti|3,037|9.78|+0.84}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1753262/PUB619_2022.pdf||}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|18 Januari 2020|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|by=yes|percent=yes|change=yes|reason=[[Pilihan raya kecil Kimanis 2020|Susulan pembatalan kemenangan penyandang, Anifah Aman]]}} {{MASelec||BN|[[Mohamad Alamin]]|12,706|54.48|+6.77}} {{MASelec||WARISAN|Karim Bujang|10,677|45.52|-1.57}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|23,381|}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|320|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|5|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|23,708|79.92}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|29,664|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,091|8.94}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=|title=|date=|publisher=|accessdate=||}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Anifah Aman|Anifah Aman @ Haniff Amman]]|11,942|47.71|- 12.95}} {{MASelec||WARISAN|Karim Bujang|11,786|47.09|+ 47.09}} {{MASelec||[[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]|Jaafar Ismail|1,300|5.19|+ 5.19}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|25,028| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|385|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|106|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|25,519|86.16}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|29,618|}} {{MASelec/total|Majoriti|156|0.62}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Sabah|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Anifah Aman|Anifah Aman @ Haniff Amman]]|13,754|60.66|- 0.12}} {{MASelec||PKR|Jaafar Ismail|8,031|35.42|+ 25.84}} {{MASelec||SAPP|Jamil William Core|650|2.87|+ 2.87}} {{MASelec||STAR|Lusin Balangon|240|1.06|+ 1.06}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|22,675| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|453|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|42|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|23,170|87.01}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|26,628|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,723|34.82}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Anifah Aman|Anifah Aman @ Haniff Amman]]|10,242|60.78|- 7.20}} {{MASelec||BEBAS|Jaafar Ismail|4,789|28.42|+ 28.42}} {{MASelec||PKR|Ismail Bungsu|1,615|9.58|- 22.44}} {{MASelec||BEBAS|Benjamin Basintal|205|1.22|+ 1.22}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|16,851| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|500|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|16|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|17,367|78.09}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|22,239|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,453|32.36}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Anifah Aman|Anifah Aman @ Haniff Amman]]|9,655|67.98}} {{MASelec||KEADILAN|Awang Tangah Awang Amin|4,547|32.02}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|14,202| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|500|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|424|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|15,126|70.11}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|21,574|}} {{MASelec/total|Majoriti|5,108|35.96}} {{MASelec/gain||BN|PBS|?}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1990|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||PBS|Nurnikman Abdullah|7,618|56.01|+ 56.01}} {{MASelec||BEBAS|Mohd Zahari Mohd Zinin|4,296|31.58|+ 31.58}} {{MASelec||BEBAS|[[Aliuddin Mohd Tahir|Pengiran Aliuddin Pengiran Tahir]]|1,688|12.41|+ 12.41}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|13,602| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|120|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|13,722|68.17}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|20,129|}} {{MASelec/total|Majoriti|3,322|24.43}} {{MASelec/gain||PBS|BN|?}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1986|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Nurnikman Abdullah|5,603|61.58}} {{MASelec||PAS|[[Aliuddin Mohd Tahir|Pengiran Aliuddin Pengiran Tahir]]|1,960|21.54}} {{MASelec||BERJAYA|Sebastian Dirih Anjim|1,535|16.87}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|9,098| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|120|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|9,218|59.36}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|15,528|}} {{MASelec/total|Majoriti|3,643|40.04}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1982|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Pengiran Othman Pengiran Rauf|7,555|58.59}} {{MASelec||BEBAS|Awang Ahmad Pengiran Mokhtar|3,271|25.37}} {{MASelec||PASOK|Andrew Apollo Nius|1,342|10.41}} {{MASelec||BEBAS|Awang Nawawi Pengiran Ahmad|727|5.64}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|12,895| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|283|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|13,178|66.96}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|19,679|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,284|}} {{MASelec/hold||BN|}} {{end}} {{anchor|Election result 1981}} {{MASelec/top|Malaysia|9 April 1981|by=yes|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes|reason=Susulan peletakan jawatan penyandang, Pengiran Aliuddin Pengiran Tahir}} {{MASelec/note|Pada hari pencalonan, Pengiran Othman Pengiran Rauf menang tanpa bertanding.}} {{MASelec||BN|Pengiran Othman Pengiran Rauf}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar||}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/hold||BN|}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1978|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Aliuddin Mohd Tahir|Pengiran Aliuddin Pengiran Tahir]]|6,968|60.89}} {{MASelec||BEBAS|Md. Hussin Aman|4,476|39.11}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|11,444| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|17,365|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,492|}} {{MASelec/gain||BN|BEBAS|?}} {{end}} {{anchor|Election result 1977}} {{MASelec/top|Malaysia|29 Januari 1977|by=yes|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes|reason=Susulan kematian penyandang, Pengiran Tahir Pengiran Petra}} {{MASelec||BEBAS|[[Aliuddin Mohd Tahir|Pengiran Aliuddin Pengiran Tahir]]|7,077|61.65}} {{MASelec||BN|Karim Ghani|4,315|37.59}} {{MASelec||BEBAS|Md. Hussin Aman|87|0.76}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|11,479| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|15,643|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,762|24.24}} {{MASelec/gain||BEBAS|BN|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1974|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|Pada hari pencalonan, Pengiran Tahir Pengiran Petra menang tanpa bertanding.}} {{MASelec||BN|Pengiran Tahir Pengiran Petra}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|14,457|}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/gain||BN|USNO|?}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1969|Kimanis (kawasan persekutuan)|Kimanis|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|Pada hari pencalonan, Pengiran Tahir Pengiran Petra menang tanpa bertanding.}} {{MASelec||USNO|Pengiran Tahir Pengiran Petra}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|15,193|}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Sabah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Sabah]] lj2n64cq33z0af6pbl2b7csfml5ir17 0 1057887 7003969 6984809 2026-11-11T19:27:30Z Batiyah1980 401942 /* Kerajaan tempatan dan poskod */ 7003969 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Sipitang (P178) |state =Sabah |image = |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep = Matbali Musah |fed-rep-link = |fed-rep-party = GRS |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1994 |fed-abolished = |fed-election-first =1995 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors = 31,806 |demo-electors-date = 2020 |demo-electors-ref = <ref>{{cite web|url=http://www.spr.gov.my/sites/default/files/HargaDPIST42017_PRU14.pdf|title=Electoral Roll for the 14th Malaysian General Election Updated as of 10 April 2018|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|date=10 April 2018|access-date=2020-01-29|page=41|language=ms|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425183951/http://www.spr.gov.my/sites/default/files/HargaDPIST42017_PRU14.pdf|url-status=dead}}</ref> |demo-area = 3,715 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Kimanis''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Sabah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P178. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1995 dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan etnik pengundi di Sipitang pada tahun 2022 | label1 = [[Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera Sabah]] | value1 = 66.2 | color1 = blue | label2 = [[Orang Melayu Malaysia|Melayu]]-[[Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera]] Islam | value2 = 24.6 | color2 = purple | label3 = [[Orang Cina Malaysia|Cina]] | value3 = 5.5 | color3 = red | label4 = Etnik lain | value4 = 3.6 | color4 = yellow }} Pada tahun 2020, Sipitang mempunyai jumlah penduduk seramai 66,583 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.178 Sipitang Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-11 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref> {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan umur pengundi di Sipitang pada tahun 2022 | label1 = 18–20 tahun | label2 = 21–29 tahun | label3 = 30–39 tahun | label4 = 40–49 tahun | label5 = 50–59 tahun | label6 = 60–69 tahun | label7 = 70–79 tahun | label8 = 80–89 tahun | label9 = 90 tahun ke atas | value1 = 6.73 | color1 = red | value2 = 22.33 | color2 = orange | value3 = 23.31 | color3 = yellow | value4 = 17.09 | color4 = green | value5 = 14.49 | color5 = blue | value6 = 10.21 | color6 = indigo | value7 = 3.62 | color7 = purple | value8 = 1.53 | color8 = brown | value9 = 0.69 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan jantina pengundi di Sipitang pada tahun 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 50.81 | color1 = blue | value2 = 49.19 | color2 = pink }} == Statistik Banci 2020 == Sumber:<ref>https://www.mycensus.gov.my/index.php/census-product/publication/census-2020/myparlimen</ref> {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Statistik Banci 2020 P178 Sipitang |- |Jumlah Penduduk |66,583 |- |Kepadatan Penduduk |18 / km² |- |Nisbah Jantina (L : P) |107 : 100 |- | colspan="2" |Kumpulan Etnik |- |Bumiputera |95.4 |- |Cina |3.9 |- |India |0.1 |- |Lain-Lain |0.5 |} == Sejarah == === Daerah mengundi === Menurut warta yang diterbitkan pada 21 November 2025, kawasan Parlimen Sipitang mempunyai sebanyak 30 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=21 November 2025 |title=Notice of Contested Election Legislative Assembly for the State of Sabah |url=https://lom.agc.gov.my/act-view.php?type=pub&language=BI&no=P.U.%20(B)%20406/2025 |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! Kawasan DUN ! Daerah mengundi ! Kod ! Pusat mengundi |- | rowspan="13" | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan (N34)]] | Kabajang | 178/34/01 | SK Kabajang |- | Gadong | 178/34/02 | * SK Gadong * SK Garama |- | Lupak | 178/34/03 | SK Lupak |- | Padas Valley | 178/34/04 | SK Luagan |- | Beaufort Selatan | 178/34/05 | * SK Pekan Beaufort * SMK Beaufort III |- | Lumadan | 178/34/06 | SK Ladang-Lumadan |- | Bukau | 178/34/07 | SK Bukau |- | Suasa | 178/34/08 | SK Suasa |- | Padas Demit | 178/34/09 | SK Padas Damit |- | Bankalalak | 178/34/10 | SK Bangkalalak |- | Weston | 178/34/11 | * SK Weston * SMK Weston |- | Lubok | 178/34/12 | SK Lubok |- | Lingkungan | 178/34/13 | * SK Lingkungan * SK Maraba |- | rowspan="17" | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin (N35)]] | Banting | 178/35/01 | SK Banting |- | Sindumin | 178/35/02 | SK Sindumin |- | Marintaman | 178/35/03 | SK Merintaman |- | Bandar Sipitang | 178/35/04 | * SK Pekan Sipitang * SMK Pengiran Omar |- | Mesapol | 178/35/05 | * SJK (C) Chung Hwa Mesapol * SMK Pengiran Omar II |- | Usuk | 178/35/06 | SK Melalia |- | Ulu Sipitang | 178/35/07 | SK Ulu Sipitang |- | Pantai | 178/35/08 | * SK Pantai * SK Lubang Buaya |- | Melamam | 178/35/09 | SK Melamam |- | Mendolong | 178/35/10 | SK Mendulong |- | Kelangsat | 178/35/11 | SK Kelangsat |- | Bole | 178/35/12 | SK Ulu Bole |- | Meligan | 178/35/13 | SK Meligan |- | [[Long Pasia]] | 178/35/14 | SK Long Pasia |- | Iburu | 178/35/15 | Balai Kebudayaan Iburu |- | Tanjung Pagar | 178/35/16 | * SK Padang Berampah * SMK Padang Berampah |- | Kuala Muaya | 178/35/17 | SK Kebawang |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Sipitang |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Jumlah undi |- ! colspan="6" align="center" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada [[Padas (kawasan persekutuan)|Padas]] dan [[Limbawang (kawasan persekutuan)|Limbawang]]'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="2" | P155 | 1995–1999 | rowspan="3" | [[Yusof Yacob]]<br />(يوسف يعقوب) | rowspan="6" style="background-color:#000080; color:white; text-align:center;" | [[Barisan Nasional|<span style="color:white;">'''BN'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|<span style="color:white;">'''UMNO'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> | 9,732 <br /> 64.44% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | 9,581 <br /> 64.01% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | rowspan="9" | P178 | 2004–2008 | Tanpa bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | rowspan="2" | [[Sapawi Ahmad]]<br />(صڤاوي أحمد) | 11,905 <br /> 67.40% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | 16,377 <br /> 68.84% |- | rowspan="4" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018 | rowspan="4" | [[Yamani Hafez Musa]]<br />(يماني حفيظ موسى) | rowspan="4" | 12,038 <br /> 48.60% |- | 2018–2019 | style="background-color:#D3D3D3; color:black; text-align:center;" | [[Ahli politik bebas|'''Bebas''']] |- | 2019–2020 | style="background-color:#E21118; color:white; text-align:center;" | [[Pakatan Harapan|<span style="color:white;">'''PH'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|<span style="color:white;">'''BERSATU'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> |- | 2020–2022 | rowspan="2" style="background-color:#4682B4; color:white; text-align:center;" | [[Gabungan Rakyat Sabah|<span style="color:white;">'''GRS'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|<span style="color:white;">'''BERSATU'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022 | rowspan="2" | [[Matbali Musah]]<br />(متبلي موسى) | rowspan="2" | 14,459 <br /> 49.75% |- | 2022–kini | style="background-color:#4682B4; color:white; text-align:center;" | [[Gabungan Rakyat Sabah|<span style="color:white;">'''GRS'''</span>]] <span style="color:white;">(</span><span style="color:white;">'''Ahli langsung'''</span><span style="color:white;">)</span> |} === Kawasan Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" |- ! rowspan="2" | Kawasan Parlimen ! colspan="6" | Kawasan Dewan Undangan Negeri |- ! 1967–1974 ! 1974–1985 ! 1985–1995 ! 1995–2004 ! 2004–2020 ! 2020–kini |- | rowspan="2" | Sipitang | rowspan="2" colspan="3" style="background-color:#DCDCDC;" | | colspan="3" | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan]] |- | colspan="3" | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin]] |} === Sejarah persempadanan kawasan === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" |- ! rowspan="2" | Kawasan Dewan Undangan Negeri ! colspan="3" | Kawasan |- ! 1994 ! 2003 ! 2019 |- | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan]] | colspan="3" | * Padas * Pukau * Lingkungan * Lumadan * Weston |- | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin]] | colspan="3" | * Long Pasia * Melalia * Mesapol * Sindumin * Sipitang |} === Ahli Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" | No. ! width="150" | Kawasan DUN ! Ahli ! Gabungan (Parti) |- | N34 | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan]] | [[Ruslan Muharam]] | style="background-color:#4682B4; color:white; text-align:center;" | [[Gabungan Rakyat Sabah|<span style="color:white;">'''GRS'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Parti Bersatu Sabah|<span style="color:white;">'''PBS'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> |- | N35 | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin]] | [[Yusri Pungut]] | style="background-color:#00ADEF; color:white; text-align:center;" | [[Parti Warisan|<span style="color:white;">'''WARISAN'''</span>]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! No. ! Kawasan DUN ! Pihak berkuasa tempatan ! Poskod |- | N34 | Lumadan | [[Majlis Daerah Beaufort]] | rowspan="2" | * 89800 Beaufort * 89850 Sipitang |- | N35 | Sindumin | Majlis Daerah Sipitang |} == Sejarah pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||GRS|[[Matbali Musah]]|14,459|49.75|+49.75}} {{MASelec||WARISAN|Adnan Puteh|9,768|33.61|-11.55}} {{MASelec||PH|Lahirul Latigul|4,834|16.63|+16.63}} {{MASelec/total|Jumlah undian sah|29,061| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi ditolak|552|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|74|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|29,924|63.35|-16.58}} {{MASelec/total|Pemilih berdaftar|45,871|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,691|16.14|+12.70}} {{MASelec/gain||GRS|BN|?}} {{MASelec/source|hide=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1753262/PUB619_2022.pdf||}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Yamani Hafez Musa]]|12,038|48.60|- 20.24}} {{MASelec||WARISAN|Noor Hayaty Mustapha|11,186|45.16|+ 45.16}} {{MASelec||[[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]|Dayang Aezzy Liman|1,547|6.25|+ 6.25}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|24,771| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|596|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|116|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|25,483|79.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|31,882|}} {{MASelec/total|Majoriti|852|3.44}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Sabah|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Sapawi Ahmad|Sapawi Amat Wasali @ Ahmad]]|16,377|68.84}} {{MASelec||PKR|Ramle Dua @ Ramli Dua Lee|6,908|29.04}} {{MASelec||SAPP|Kamis Daming|505|2.12}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|23,790| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|539|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|58|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|24,387|83.58}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|29,177|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,469|}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Sapawi Ahmad|Sapawi Amat Wasali @ Ahmad]]|11,905|67.40}} {{MASelec||PKR|Karim @ Abdul Karim Tassim|5,759|32.60}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|17,664| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|531|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|16|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|18,211|75.42}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|24,145|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,146|}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|Pada hari pencalonan, Yusof Yacob menang tanpa bertanding.}} {{MASelec||BN|Yusof @ Josree Yacob}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar||}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Yusof @ Josree Yacob|9,581|64.01}} {{MASelec||KEADILAN|Abdul Rahman Md. Yakub|5,242|35.02}} {{MASelec||BEBAS|Ag. Ku Tengah Pg. Damit|145|0.97}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|14,968| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|186|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|27|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|15,181|68.74}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar||}} {{MASelec/total|Majoriti|4,339|}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Yusof @ Josree Yacob|9,732|64.44}} {{MASelec||PBS|Jamilah Sulaiman|5,208|34.49}} {{MASelec||BEBAS|Hussin Masalih|162|1.07}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|15,102| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|208|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|14|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|15,324|74.36}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar||}} {{MASelec/total|Majoriti|4,524|}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Sabah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Sabah]] ojknara7mv7p9pe88usgliwrdc0gj2p 7003970 7003969 2026-11-11T19:27:46Z Batiyah1980 401942 7003970 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Sipitang (P178) |state =Sabah |image = |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep = Matbali Musah |fed-rep-link = |fed-rep-party = GRS |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1994 |fed-abolished = |fed-election-first =1995 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors = 31,806 |demo-electors-date = 2020 |demo-electors-ref = <ref>{{cite web|url=http://www.spr.gov.my/sites/default/files/HargaDPIST42017_PRU14.pdf|title=Electoral Roll for the 14th Malaysian General Election Updated as of 10 April 2018|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|date=10 April 2018|access-date=2020-01-29|page=41|language=ms|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425183951/http://www.spr.gov.my/sites/default/files/HargaDPIST42017_PRU14.pdf|url-status=dead}}</ref> |demo-area = 3,715 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Kimanis''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Sabah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P178. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1995 dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan etnik pengundi di Sipitang pada tahun 2022 | label1 = [[Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera Sabah]] | value1 = 66.2 | color1 = blue | label2 = [[Orang Melayu Malaysia|Melayu]]-[[Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera]] Islam | value2 = 24.6 | color2 = purple | label3 = [[Orang Cina Malaysia|Cina]] | value3 = 5.5 | color3 = red | label4 = Etnik lain | value4 = 3.6 | color4 = yellow }} Pada tahun 2020, Sipitang mempunyai jumlah penduduk seramai 66,583 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.178 Sipitang Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-11 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref> {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan umur pengundi di Sipitang pada tahun 2022 | label1 = 18–20 tahun | label2 = 21–29 tahun | label3 = 30–39 tahun | label4 = 40–49 tahun | label5 = 50–59 tahun | label6 = 60–69 tahun | label7 = 70–79 tahun | label8 = 80–89 tahun | label9 = 90 tahun ke atas | value1 = 6.73 | color1 = red | value2 = 22.33 | color2 = orange | value3 = 23.31 | color3 = yellow | value4 = 17.09 | color4 = green | value5 = 14.49 | color5 = blue | value6 = 10.21 | color6 = indigo | value7 = 3.62 | color7 = purple | value8 = 1.53 | color8 = brown | value9 = 0.69 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan jantina pengundi di Sipitang pada tahun 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 50.81 | color1 = blue | value2 = 49.19 | color2 = pink }} == Statistik Banci 2020 == Sumber:<ref>https://www.mycensus.gov.my/index.php/census-product/publication/census-2020/myparlimen</ref> {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Statistik Banci 2020 P178 Sipitang |- |Jumlah Penduduk |66,583 |- |Kepadatan Penduduk |18 / km² |- |Nisbah Jantina (L : P) |107 : 100 |- | colspan="2" |Kumpulan Etnik |- |Bumiputera |95.4 |- |Cina |3.9 |- |India |0.1 |- |Lain-Lain |0.5 |} == Sejarah == === Daerah mengundi === Menurut warta yang diterbitkan pada 21 November 2025, kawasan Parlimen Sipitang mempunyai sebanyak 30 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=21 November 2025 |title=Notice of Contested Election Legislative Assembly for the State of Sabah |url=https://lom.agc.gov.my/act-view.php?type=pub&language=BI&no=P.U.%20(B)%20406/2025 |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! Kawasan DUN ! Daerah mengundi ! Kod ! Pusat mengundi |- | rowspan="13" | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan (N34)]] | Kabajang | 178/34/01 | SK Kabajang |- | Gadong | 178/34/02 | * SK Gadong * SK Garama |- | Lupak | 178/34/03 | SK Lupak |- | Padas Valley | 178/34/04 | SK Luagan |- | Beaufort Selatan | 178/34/05 | * SK Pekan Beaufort * SMK Beaufort III |- | Lumadan | 178/34/06 | SK Ladang-Lumadan |- | Bukau | 178/34/07 | SK Bukau |- | Suasa | 178/34/08 | SK Suasa |- | Padas Demit | 178/34/09 | SK Padas Damit |- | Bankalalak | 178/34/10 | SK Bangkalalak |- | Weston | 178/34/11 | * SK Weston * SMK Weston |- | Lubok | 178/34/12 | SK Lubok |- | Lingkungan | 178/34/13 | * SK Lingkungan * SK Maraba |- | rowspan="17" | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin (N35)]] | Banting | 178/35/01 | SK Banting |- | Sindumin | 178/35/02 | SK Sindumin |- | Marintaman | 178/35/03 | SK Merintaman |- | Bandar Sipitang | 178/35/04 | * SK Pekan Sipitang * SMK Pengiran Omar |- | Mesapol | 178/35/05 | * SJK (C) Chung Hwa Mesapol * SMK Pengiran Omar II |- | Usuk | 178/35/06 | SK Melalia |- | Ulu Sipitang | 178/35/07 | SK Ulu Sipitang |- | Pantai | 178/35/08 | * SK Pantai * SK Lubang Buaya |- | Melamam | 178/35/09 | SK Melamam |- | Mendolong | 178/35/10 | SK Mendulong |- | Kelangsat | 178/35/11 | SK Kelangsat |- | Bole | 178/35/12 | SK Ulu Bole |- | Meligan | 178/35/13 | SK Meligan |- | [[Long Pasia]] | 178/35/14 | SK Long Pasia |- | Iburu | 178/35/15 | Balai Kebudayaan Iburu |- | Tanjung Pagar | 178/35/16 | * SK Padang Berampah * SMK Padang Berampah |- | Kuala Muaya | 178/35/17 | SK Kebawang |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Sipitang |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Jumlah undi |- ! colspan="6" align="center" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada [[Padas (kawasan persekutuan)|Padas]] dan [[Limbawang (kawasan persekutuan)|Limbawang]]'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="2" | P155 | 1995–1999 | rowspan="3" | [[Yusof Yacob]]<br />(يوسف يعقوب) | rowspan="6" style="background-color:#000080; color:white; text-align:center;" | [[Barisan Nasional|<span style="color:white;">'''BN'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|<span style="color:white;">'''UMNO'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> | 9,732 <br /> 64.44% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | 9,581 <br /> 64.01% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | rowspan="9" | P178 | 2004–2008 | Tanpa bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | rowspan="2" | [[Sapawi Ahmad]]<br />(صڤاوي أحمد) | 11,905 <br /> 67.40% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | 16,377 <br /> 68.84% |- | rowspan="4" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018 | rowspan="4" | [[Yamani Hafez Musa]]<br />(يماني حفيظ موسى) | rowspan="4" | 12,038 <br /> 48.60% |- | 2018–2019 | style="background-color:#D3D3D3; color:black; text-align:center;" | [[Ahli politik bebas|'''Bebas''']] |- | 2019–2020 | style="background-color:#E21118; color:white; text-align:center;" | [[Pakatan Harapan|<span style="color:white;">'''PH'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|<span style="color:white;">'''BERSATU'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> |- | 2020–2022 | rowspan="2" style="background-color:#4682B4; color:white; text-align:center;" | [[Gabungan Rakyat Sabah|<span style="color:white;">'''GRS'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|<span style="color:white;">'''BERSATU'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022 | rowspan="2" | [[Matbali Musah]]<br />(متبلي موسى) | rowspan="2" | 14,459 <br /> 49.75% |- | 2022–kini | style="background-color:#4682B4; color:white; text-align:center;" | [[Gabungan Rakyat Sabah|<span style="color:white;">'''GRS'''</span>]] <span style="color:white;">(</span><span style="color:white;">'''Ahli langsung'''</span><span style="color:white;">)</span> |} === Kawasan Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" |- ! rowspan="2" | Kawasan Parlimen ! colspan="6" | Kawasan Dewan Undangan Negeri |- ! 1967–1974 ! 1974–1985 ! 1985–1995 ! 1995–2004 ! 2004–2020 ! 2020–kini |- | rowspan="2" | Sipitang | rowspan="2" colspan="3" style="background-color:#DCDCDC;" | | colspan="3" | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan]] |- | colspan="3" | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin]] |} === Sejarah persempadanan kawasan === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" |- ! rowspan="2" | Kawasan Dewan Undangan Negeri ! colspan="3" | Kawasan |- ! 1994 ! 2003 ! 2019 |- | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan]] | colspan="3" | * Padas * Pukau * Lingkungan * Lumadan * Weston |- | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin]] | colspan="3" | * Long Pasia * Melalia * Mesapol * Sindumin * Sipitang |} === Ahli Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" | No. ! width="150" | Kawasan DUN ! Ahli ! Gabungan (Parti) |- | N34 | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan]] | [[Ruslan Muharam]] | style="background-color:#4682B4; color:white; text-align:center;" | [[Gabungan Rakyat Sabah|<span style="color:white;">'''GRS'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Parti Bersatu Sabah|<span style="color:white;">'''PBS'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> |- | N35 | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin]] | [[Yusri Pungut]] | style="background-color:#00ADEF; color:white; text-align:center;" | [[Parti Warisan|<span style="color:white;">'''WARISAN'''</span>]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! No. ! Kawasan DUN ! Pihak berkuasa tempatan ! Poskod |- | N34 | Lumadan | [[Majlis Daerah Beaufort]] | rowspan="2" | * 89800 Beaufort * 89850 Sipitang |- | N35 | Sindumin | Majlis Daerah Sipitang |} == Sejarah pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||GRS|[[Matbali Musah]]|14,459|49.75|+49.75}} {{MASelec||WARISAN|Adnan Puteh|9,768|33.61|-11.55}} {{MASelec||PH|Lahirul Latigu|4,834|16.63|+16.63}} {{MASelec/total|Jumlah undian sah|29,061| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi ditolak|552|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|74|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|29,924|63.35|-16.58}} {{MASelec/total|Pemilih berdaftar|45,871|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,691|16.14|+12.70}} {{MASelec/gain||GRS|BN|?}} {{MASelec/source|hide=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1753262/PUB619_2022.pdf||}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Yamani Hafez Musa]]|12,038|48.60|- 20.24}} {{MASelec||WARISAN|Noor Hayaty Mustapha|11,186|45.16|+ 45.16}} {{MASelec||[[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]|Dayang Aezzy Liman|1,547|6.25|+ 6.25}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|24,771| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|596|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|116|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|25,483|79.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|31,882|}} {{MASelec/total|Majoriti|852|3.44}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Sabah|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Sapawi Ahmad|Sapawi Amat Wasali @ Ahmad]]|16,377|68.84}} {{MASelec||PKR|Ramle Dua @ Ramli Dua Lee|6,908|29.04}} {{MASelec||SAPP|Kamis Daming|505|2.12}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|23,790| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|539|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|58|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|24,387|83.58}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|29,177|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,469|}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Sapawi Ahmad|Sapawi Amat Wasali @ Ahmad]]|11,905|67.40}} {{MASelec||PKR|Karim @ Abdul Karim Tassim|5,759|32.60}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|17,664| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|531|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|16|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|18,211|75.42}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|24,145|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,146|}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|Pada hari pencalonan, Yusof Yacob menang tanpa bertanding.}} {{MASelec||BN|Yusof @ Josree Yacob}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar||}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Yusof @ Josree Yacob|9,581|64.01}} {{MASelec||KEADILAN|Abdul Rahman Md. Yakub|5,242|35.02}} {{MASelec||BEBAS|Ag. Ku Tengah Pg. Damit|145|0.97}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|14,968| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|186|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|27|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|15,181|68.74}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar||}} {{MASelec/total|Majoriti|4,339|}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Yusof @ Josree Yacob|9,732|64.44}} {{MASelec||PBS|Jamilah Sulaiman|5,208|34.49}} {{MASelec||BEBAS|Hussin Masalih|162|1.07}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|15,102| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|208|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|14|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|15,324|74.36}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar||}} {{MASelec/total|Majoriti|4,524|}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Sabah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Sabah]] kxks34hctqau588e79k75axg8bca01w 7003971 7003970 2026-11-11T19:28:19Z Batiyah1980 401942 7003971 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district |name =Sipitang (P178) |state =Sabah |image = |image_map = |caption = |coordinates = |coordinates_caption = |coordinates_date = |fed-rep = Matbali Musah |fed-rep-link = |fed-rep-party = GRS |fed-rep-party-link = |fed-status =active |fed-created =1994 |fed-abolished = |fed-election-first =1995 |fed-election-last =2022 |demo-census-date = |demo-pop = |demo-pop-ref = |demo-electors = 31,806 |demo-electors-date = 2020 |demo-electors-ref = <ref>{{cite web|url=http://www.spr.gov.my/sites/default/files/HargaDPIST42017_PRU14.pdf|title=Electoral Roll for the 14th Malaysian General Election Updated as of 10 April 2018|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|date=10 April 2018|access-date=2020-01-29|page=41|language=ms|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425183951/http://www.spr.gov.my/sites/default/files/HargaDPIST42017_PRU14.pdf|url-status=dead}}</ref> |demo-area = 3,715 |demo-area-ref = |demo-cd = |demo-csd = }} '''Kimanis''' ialah sebuah kawasan persekutuan di [[Sabah]], [[Malaysia]] yang mempunyai wakil di [[Dewan Rakyat]] dengan kod P178. Kawasan Parlimen ini mula dipertandingkan pada 1995 dan memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Rakyat di [[Parlimen Malaysia]] mengikut [[Undian pemenang undi terbanyak|sistem undian terbanyak]]. == Demografi == {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan etnik pengundi di Sipitang pada tahun 2022 | label1 = [[Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera Sabah]] | value1 = 66.2 | color1 = blue | label2 = [[Orang Melayu Malaysia|Melayu]]-[[Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera]] Islam | value2 = 24.6 | color2 = purple | label3 = [[Orang Cina Malaysia|Cina]] | value3 = 5.5 | color3 = red | label4 = Etnik lain | value4 = 3.6 | color4 = yellow }} Pada tahun 2020, Sipitang mempunyai jumlah penduduk seramai 66,583 orang.<ref>{{Cite web |last=Malaysia |first=Department of Statistics |title=P.178 Sipitang Kawasanku {{!}} OpenDOSM |url=https://open.dosm.gov.my/ |access-date=2025-11-11 |website=open.dosm.gov.my |language=en-GB}}</ref> {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan umur pengundi di Sipitang pada tahun 2022 | label1 = 18–20 tahun | label2 = 21–29 tahun | label3 = 30–39 tahun | label4 = 40–49 tahun | label5 = 50–59 tahun | label6 = 60–69 tahun | label7 = 70–79 tahun | label8 = 80–89 tahun | label9 = 90 tahun ke atas | value1 = 6.73 | color1 = red | value2 = 22.33 | color2 = orange | value3 = 23.31 | color3 = yellow | value4 = 17.09 | color4 = green | value5 = 14.49 | color5 = blue | value6 = 10.21 | color6 = indigo | value7 = 3.62 | color7 = purple | value8 = 1.53 | color8 = brown | value9 = 0.69 | color9 = pink }} {{Pie chart | thumb = | caption = Pecahan jantina pengundi di Sipitang pada tahun 2022 | label1 = Lelaki | label2 = Perempuan | value1 = 50.81 | color1 = blue | value2 = 49.19 | color2 = pink }} == Statistik Banci 2020 == Sumber:<ref>https://www.mycensus.gov.my/index.php/census-product/publication/census-2020/myparlimen</ref> {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Statistik Banci 2020 P178 Sipitang |- |Jumlah Penduduk |66,583 |- |Kepadatan Penduduk |18 / km² |- |Nisbah Jantina (L : P) |107 : 100 |- | colspan="2" |Kumpulan Etnik |- |Bumiputera |95.4 |- |Cina |3.9 |- |India |0.1 |- |Lain-Lain |0.5 |} == Sejarah == === Daerah mengundi === Menurut warta yang diterbitkan pada 21 November 2025, kawasan Parlimen Sipitang mempunyai sebanyak 30 daerah mengundi.<ref>{{cite web |date=21 November 2025 |title=Notice of Contested Election Legislative Assembly for the State of Sabah |url=https://lom.agc.gov.my/act-view.php?type=pub&language=BI&no=P.U.%20(B)%20406/2025 |website=Jabatan Peguam Negara}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! Kawasan DUN ! Daerah mengundi ! Kod ! Pusat mengundi |- | rowspan="13" | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan (N34)]] | Kabajang | 178/34/01 | SK Kabajang |- | Gadong | 178/34/02 | * SK Gadong * SK Garama |- | Lupak | 178/34/03 | SK Lupak |- | Padas Valley | 178/34/04 | SK Luagan |- | Beaufort Selatan | 178/34/05 | * SK Pekan Beaufort * SMK Beaufort III |- | Lumadan | 178/34/06 | SK Ladang-Lumadan |- | Bukau | 178/34/07 | SK Bukau |- | Suasa | 178/34/08 | SK Suasa |- | Padas Demit | 178/34/09 | SK Padas Damit |- | Bankalalak | 178/34/10 | SK Bangkalalak |- | Weston | 178/34/11 | * SK Weston * SMK Weston |- | Lubok | 178/34/12 | SK Lubok |- | Lingkungan | 178/34/13 | * SK Lingkungan * SK Maraba |- | rowspan="17" | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin (N35)]] | Banting | 178/35/01 | SK Banting |- | Sindumin | 178/35/02 | SK Sindumin |- | Marintaman | 178/35/03 | SK Merintaman |- | Bandar Sipitang | 178/35/04 | * SK Pekan Sipitang * SMK Pengiran Omar |- | Mesapol | 178/35/05 | * SJK (C) Chung Hwa Mesapol * SMK Pengiran Omar II |- | Usuk | 178/35/06 | SK Melalia |- | Ulu Sipitang | 178/35/07 | SK Ulu Sipitang |- | Pantai | 178/35/08 | * SK Pantai * SK Lubang Buaya |- | Melamam | 178/35/09 | SK Melamam |- | Mendolong | 178/35/10 | SK Mendulong |- | Kelangsat | 178/35/11 | SK Kelangsat |- | Bole | 178/35/12 | SK Ulu Bole |- | Meligan | 178/35/13 | SK Meligan |- | [[Long Pasia]] | 178/35/14 | SK Long Pasia |- | Iburu | 178/35/15 | Balai Kebudayaan Iburu |- | Tanjung Pagar | 178/35/16 | * SK Padang Berampah * SMK Padang Berampah |- | Kuala Muaya | 178/35/17 | SK Kebawang |} === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" |- ! colspan="6" | Ahli Parlimen Sipitang |- ! Parlimen ! No. ! Tahun ! Ahli ! Parti ! Jumlah undi |- ! colspan="6" align="center" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan daripada Padas dan Limbawang'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|Ke-9]] | rowspan="2" | P155 | 1995–1999 | rowspan="3" | [[Yusof Yacob]]<br />(يوسف يعقوب) | rowspan="6" style="background-color:#000080; color:white; text-align:center;" | [[Barisan Nasional|<span style="color:white;">'''BN'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|<span style="color:white;">'''UMNO'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> | 9,732 <br /> 64.44% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|Ke-10]] | 1999–2004 | 9,581 <br /> 64.01% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|Ke-11]] | rowspan="9" | P178 | 2004–2008 | Tanpa bertanding |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12|Ke-12]] | 2008–2013 | rowspan="2" | [[Sapawi Ahmad]]<br />(صڤاوي أحمد) | 11,905 <br /> 67.40% |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Ke-13]] | 2013–2018 | 16,377 <br /> 68.84% |- | rowspan="4" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ke-14]] | 2018 | rowspan="4" | [[Yamani Hafez Musa]]<br />(يماني حفيظ موسى) | rowspan="4" | 12,038 <br /> 48.60% |- | 2018–2019 | style="background-color:#D3D3D3; color:black; text-align:center;" | [[Ahli politik bebas|'''Bebas''']] |- | 2019–2020 | style="background-color:#E21118; color:white; text-align:center;" | [[Pakatan Harapan|<span style="color:white;">'''PH'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|<span style="color:white;">'''BERSATU'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> |- | 2020–2022 | rowspan="2" style="background-color:#4682B4; color:white; text-align:center;" | [[Gabungan Rakyat Sabah|<span style="color:white;">'''GRS'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|<span style="color:white;">'''BERSATU'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15|Ke-15]] | 2022 | rowspan="2" | [[Matbali Musah]]<br />(متبلي موسى) | rowspan="2" | 14,459 <br /> 49.75% |- | 2022–kini | style="background-color:#4682B4; color:white; text-align:center;" | [[Gabungan Rakyat Sabah|<span style="color:white;">'''GRS'''</span>]] <span style="color:white;">(</span><span style="color:white;">'''Ahli langsung'''</span><span style="color:white;">)</span> |} === Kawasan Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" |- ! rowspan="2" | Kawasan Parlimen ! colspan="6" | Kawasan Dewan Undangan Negeri |- ! 1967–1974 ! 1974–1985 ! 1985–1995 ! 1995–2004 ! 2004–2020 ! 2020–kini |- | rowspan="2" | Sipitang | rowspan="2" colspan="3" style="background-color:#DCDCDC;" | | colspan="3" | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan]] |- | colspan="3" | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin]] |} === Sejarah persempadanan kawasan === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" |- ! rowspan="2" | Kawasan Dewan Undangan Negeri ! colspan="3" | Kawasan |- ! 1994 ! 2003 ! 2019 |- | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan]] | colspan="3" | * Padas * Pukau * Lingkungan * Lumadan * Weston |- | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin]] | colspan="3" | * Long Pasia * Melalia * Mesapol * Sindumin * Sipitang |} === Ahli Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! width="30" | No. ! width="150" | Kawasan DUN ! Ahli ! Gabungan (Parti) |- | N34 | [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan]] | [[Ruslan Muharam]] | style="background-color:#4682B4; color:white; text-align:center;" | [[Gabungan Rakyat Sabah|<span style="color:white;">'''GRS'''</span>]] <span style="color:white;">(</span>[[Parti Bersatu Sabah|<span style="color:white;">'''PBS'''</span>]]<span style="color:white;">)</span> |- | N35 | [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin]] | [[Yusri Pungut]] | style="background-color:#00ADEF; color:white; text-align:center;" | [[Parti Warisan|<span style="color:white;">'''WARISAN'''</span>]] |} === Kerajaan tempatan dan poskod === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! No. ! Kawasan DUN ! Pihak berkuasa tempatan ! Poskod |- | N34 | Lumadan | [[Majlis Daerah Beaufort]] | rowspan="2" | * 89800 Beaufort * 89850 Sipitang |- | N35 | Sindumin | Majlis Daerah Sipitang |} == Sejarah pilihan raya == {{MASelec/top|Malaysia|2022|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||GRS|[[Matbali Musah]]|14,459|49.75|+49.75}} {{MASelec||WARISAN|Adnan Puteh|9,768|33.61|-11.55}} {{MASelec||PH|Lahirul Latigu|4,834|16.63|+16.63}} {{MASelec/total|Jumlah undian sah|29,061| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi ditolak|552|}} {{MASelec/total|Undi tidak dikembalikan|74|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|29,924|63.35|-16.58}} {{MASelec/total|Pemilih berdaftar|45,871|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,691|16.14|+12.70}} {{MASelec/gain||GRS|BN|?}} {{MASelec/source|hide=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1753262/PUB619_2022.pdf||}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2018|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Yamani Hafez Musa]]|12,038|48.60|- 20.24}} {{MASelec||WARISAN|Noor Hayaty Mustapha|11,186|45.16|+ 45.16}} {{MASelec||[[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]|Dayang Aezzy Liman|1,547|6.25|+ 6.25}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|24,771| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|596|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|116|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|25,483|79.93}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|31,882|}} {{MASelec/total|Majoriti|852|3.44}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU14 SPR}}</ref><br/> [[The Star (Malaysia)|The Star]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=14th General Election Malaysia (GE14/PRU14) - Sabah|language=en|website=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=26 Januari 2021}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2013|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Sapawi Ahmad|Sapawi Amat Wasali @ Ahmad]]|16,377|68.84}} {{MASelec||PKR|Ramle Dua @ Ramli Dua Lee|6,908|29.04}} {{MASelec||SAPP|Kamis Daming|505|2.12}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|23,790| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|539|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|58|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|24,387|83.58}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|29,177|}} {{MASelec/total|Majoriti|9,469|}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref>{{PRU13 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2008|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|[[Sapawi Ahmad|Sapawi Amat Wasali @ Ahmad]]|11,905|67.40}} {{MASelec||PKR|Karim @ Abdul Karim Tassim|5,759|32.60}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|17,664| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|531|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|16|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|18,211|75.42}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|24,145|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,146|}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results">{{PRU7-12 SPR}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|2004|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|Pada hari pencalonan, Yusof Yacob menang tanpa bertanding.}} {{MASelec||BN|Yusof @ Josree Yacob}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar||}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1999|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Yusof @ Josree Yacob|9,581|64.01}} {{MASelec||KEADILAN|Abdul Rahman Md. Yakub|5,242|35.02}} {{MASelec||BEBAS|Ag. Ku Tengah Pg. Damit|145|0.97}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|14,968| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|186|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|27|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|15,181|68.74}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar||}} {{MASelec/total|Majoriti|4,339|}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} {{MASelec/top|Malaysia|1995|Sipitang (kawasan persekutuan)|Sipitang|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Yusof @ Josree Yacob|9,732|64.44}} {{MASelec||PBS|Jamilah Sulaiman|5,208|34.49}} {{MASelec||BEBAS|Hussin Masalih|162|1.07}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|15,102| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|208|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|14|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|15,324|74.36}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar||}} {{MASelec/total|Majoriti|4,524|}} {{MASelec/note|Ini ialah kawasan baharu diciptakan.}} {{MASelec/source|hide=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]<ref name="election results" />}} {{end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Bahagian pilihan raya negeri di Sabah}} [[Kategori:Kawasan pilihan raya persekutuan di Sabah]] 0rg30aaea865h78ae5wio4d8jkjgnz4 0 1062289 7004182 5427258 2026-11-12T07:16:17Z ~2026-55040-17 421271 /* */ 7004182 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Politician |honorific-prefix=Ustaz Haji |name = Ahmad Long |honorific-suffix = 0 |native_name = 0 |image = 0 |caption = 0 |office = Ketua PAS cawangan Sanglang |constituency_AM = 0 |term_start = 0 |term_end = 0 |predecessor = 0 |successor = 0 |constituency = 0 |majority = 0 |office1 = Ketua PAS kawasan Arau |constituency_AM = 0 |term_start1 = 0 |term_end1 = 0 |predecessor1 = 0 |successor1 = 0 |constituency1 = 0 |majority1 = 0 |office2 = Ahli Dewan Negeri Perlis |constituency_AM2 = [[Sanglang (kawasan negeri)|Sanglang]] |assembly2=Negeri Perlis |term_start2=1974 |term_end2=1978 | | |predecessor2 = {{BN UMNO}} [[Jaafar Hassan]] |successor2 = {{BN UMNO}} Muhammad Zain Hamzah |constituency2 = 0 |majority2 = 0 |birth_name = 0 |birth_date = 0 |birth_place = {{flag|Perlis}} |death_date = 0 |death_place = 0 | | |citizenship = Rakyat Malaysia |nationality = Malaysia |party = {{Logo kecil HAMIM}} [[Parti Hizbul Muslimin Malaysia]] (1983)<br> {{PAS}} |otherparty = BN |spouse = 0 |children = |width = |height = |residence = 0 |relations = 0 |civil partner = |website = 0 |occupation = 0 | |footnotes = 0 | }} Ustaz Haji '''Ahmad bin Long''' ialah seorang ahli politik [[Malaysia]] dari [[Parti Islam Se-Malaysia]]. Beliau menjadi Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) [[Sanglang (kawasan negeri)|Sanglang]] mewakili [[Barisan Nasional]] selepas menang bertanding dalam [[pilihan raya negeri Perlis 1974]] dan [[Pilihan raya umum Malaysia 1974]]. Ketika itu PAS berada [[Parti Islam Se-Malaysia]] #[[Pilihan raya umum Malaysia 1974]] dalam gabungan Barisan Nasional. Beliau antara tokoh ulama tempatan yang menghadiri [[Parti Islam Se-Malaysia#Persidangan Persatuan Ulamak Malaya yang pertama|persidangan Persatuan Ulama Se-Tanah Melayu]] yang kemudiannya menubuhkan PAS pada November 1951<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|location=Kuala Lumpur|pages=119–123}}</ref> dan terpilih sebagai Ahli Jawatankuasa Kerja PAS sesi pertama<ref>{{Cite web|url=https://harakahdaily.net/index.php/2019/07/03/penubuhan-pas-perlis-kebangkitan-islam-di-utara/|title=Penubuhan PAS Perlis: Kebangkitan Islam di utara|last=Mohd Fadli Ghani|date=3 Julai 2019|website=Harakahdaily|url-status=live|access-date=14 Julai 2021}}</ref><ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|location=Kuala Lumpur|pages=147}}</ref>. Semasa krisis dalaman PAS pada 1983 yang menyebabkan keluarnya Yang Dipertua Agung PAS, [[Mohd Asri bin Haji Muda|Mohd Asri Muda]] dari PAS, Haji Ahmad dilantik menjadi salah seorang ahli jawatankuasa pendamai<ref>{{Cite web|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/NA/Newspaper/rare%20folder/0021_fyd/UtusanMalaysia%5B25Feb1983%5BRuanganEkoranTindakanasriKeluarDariPas.pdf|title=Keputusan Asri sebaik2 jalan bagi selesaikan krisis PAS - Haji Ahmad|date=25 Februari 1983|website=Utusan Malaysia|via=PLF Library|url-status=live}}</ref>. Beliau telah menyertai Mohd Asri dalam pembentukan [[Parti Hizbul Muslimin Malaysia]] dan dilantik sebagai ahli Majlis Pimpinan Pusat<ref>{{Cite web|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/NA/Newspaper/0020/BeritaHarian[4Jul1983[DatukAsriDipilihPresidenHamim.pdf|title=Datuk Asri Dipilih Presiden Hamim|date=4 Julai 1983|website=Berita Harian|url-status=live|access-date=14 Ogos 2021}}</ref>. == Rujukan == {{Reflist}} == Lihat juga == * [[Keputusan Pilihan Raya Umum Malaysia 1978]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Perlis ke-4]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Islam Se-Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] gzs4ggif1zbmu091j8662g45ko9t2b5 0 1070775 7003914 6962430 2026-11-11T13:39:47Z ~2026-59543-33 425103 /* Senarai filem */ 7003914 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Astro Showtime}} {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro Showcase | negara = {{MAS}} | kawasan_siaran = {{MAS}} | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]]<br>(Measat Broadcast Network Systems Sdn. Bhd.) | induk = [[Astro Malaysia|Astro]] | ibu_pejabat = {{flagicon|KUL}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | logo = Astro Showcase (2024).png | logo_size = 200px | format_gambar = [[16:9]] [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] ([[1080i]]) | bahasa = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | pengasas = [[Ananda Krishnan]] | saluran_saudara = [[Astro Boo]]<br>[[Astro Showtime]]<br>[[Astro FAM Time]] | dilancarkan = *{{Start date and age|2021|9|15|df=yes}} {{small|([[Astro (televisyen satelit)|Astro]])}} *{{Start date and age|2022|8|17|df=yes}} {{small|([[Astro NJOI|NJOI]])}} | menggantikan = [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]]<br>[[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | digantikan_oleh = | nama_dahulu = '''Showcase Movies'''<br>{{small|(15 September 2021 – 3 September 2023)}}<br>'''Showcase'''<br>{{small|(4 September 2023 – 14 November 2024)}} | sat_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro Malaysia|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 413 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | sat_serv_2 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro NJOI|NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 413 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | online_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro Malaysia|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro GO]] / On Demand }} '''Astro Showcase''' (dahulu dikenali sebagai '''Showcase Movies''' dan '''Showcase''') merupakan [[saluran televisyen]] berbayar 24 jam di bawah kendalian [[Astro Malaysia|Astro]] yang memfokuskan kepada kandungan filem dan drama antarabangsa, terutamanya dalam [[bahasa Inggeris]]. Saluran ini tersedia melalui saluran 413 dalam format definisi tinggi (HD) untuk pelanggan pakej asas (''Base''). == Sejarah dan evolusi == * '''Permulaan (2001):''' Astro Showcase asalnya dilancarkan pada 1 Januari 2001 sebagai saluran filem berbayar setiap tontonan (''pay-per-view'') pertama di Malaysia. * '''Penjenamaan Semula:''' Selepas beberapa fasa perubahan, saluran ini diperkenalkan semula dengan identiti visual yang lebih moden, menggunakan skema warna magenta dan ungu. * '''Penyatuan Saluran (2021–2026):''' ** Pada '''15 September 2021''', saluran ini mula bersiaran di saluran 413 (HD) bagi mengisi ruang kandungan yang ditinggalkan oleh '''[[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]]''' yang ditamatkan perkhidmatannya pada 1 Oktober 2021. ** Seterusnya, Astro Showcase mengambil alih slot kandungan daripada saluran '''[[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]]''' yang dihentikan pada 4 September 2023. ** Bermula '''28 Februari 2026''', saluran ini turut menyerap fungsi kandungan daripada saluran '''[[HBO]]''' dan '''HBO Hits''' susulan penamatan saluran-saluran tersebut di platform Astro. == Senarai filem == * 10 Cloverfield Lane (2016) * 12 Rounds (2009) * 21 (2008) * 21 Grams (2003) * 24: Redemption (2008) * 25th Hour (2002/2003) * 28 Days (2000) * 28 Days Later (2002/2003) * 28 Weeks Later (2007) * 28 Years Later (2025) * 30 Days of Night (2007) * 30 Minutes or Less (2011) * The 33 (2015) * 48 Hrs. (1982) * Another 48 Hrs. (1990) * 1408 (2007) * 2012 (2009) * The Abyss (1989) * Ad Astra (2019) * The Addams Family (1991) * Addams Family Values (1993) * Aeon Flux (2005) * Air Force One (1997) * Ali (2001) * Alien (1979) * Alien 3 (1992) * Alien vs. Predator (2004) * Alien: Covenant (2017) * Alien: Resurrection (1997) * Aliens (1986) * Aliens in the Attic (2009) * Aliens vs. Predator: Requiem (2007) * Alive (1993) * Aloha (2015) * Along Came Polly (2004) * Alvin and the Chipmunks (2007) * Alvin and the Chipmunks: Chipwrecked (2011) * Alvin and the Chipmunks: The Road Chip (2015) * Alvin and the Chipmunks: The Squeakquel (2009) * The Amazing Spider-Man (2012) * The Amazing Spider-Man 2 (2014) * I Am David (2003/2004) * American Pie (1999) * American Pie 2 (2001) * American Pie 3: The Wedding (2003) * Amsterdam (2022) * Angels & Demons (2009) * Ant-Man (2015) * Ant-Man and the Wasp (2018) * Ant-Man and the Wasp: Quantumania (2023) * Arachnophobia (1990) * Are We Done Yet? (2007) * Are We There Yet? (2005) * Armageddon (1998) * Around the World in 80 Days (2004) * The Arrival (1996) * Arrival (2016) * Assassin's Creed (2016) * Astro Boy (2009) * The A-Team (2010) * Avatar (2009) * Avatar: The Way of Water (2022) * The Avengers (2012) * Avengers: Age of Ultron (2015) * Avengers: Endgame (2019) * Avengers: Infinity War (2018) * Backdraft (1991) * Backdraft 2 (2019) * Bad Boys (1995) * Bad Boys for Life (2020) * Bad Boys II (2003) * Bad Boys: Ride or Die (2024) * The Bank Job (2008) * Bangkok Dangerous (2008) * Battle: Los Angeles (2011) * Beaches (1988) * Bean (1997) * A Beautiful Mind (2001/2002) * Bedazzled (2000) * Benny & Joon (1993) * Bewitched (2005) * Beyond a Reasonable Doubt (2009) * Big (1988) * Big Business (1988) * Big Momma's House (2000) * Big Momma's House 2 (2006) * Big Mommas: Like Father, Like Son (2011) * The Big Short (2015) * Birdman (2014) * Black Hawk Down (2001/2002) * Black Panther (2018) * Black Panther: Wakanda Forever (2022) * Black Widow (2021) * Blade Runner 2049 (2017) * Blair Witch (2016) * The Blair Witch Project (1999) * The Blues Brothers (1980) * Blues Brothers 2000 (1998) * The Bone Collector (1999) * The Book of Eli (2010) * Book of Shadows: Blair Witch 2 (2000) * Braveheart (1995) * Bride Wars (2009) * Bringing Out the Dead (1999) * Broken Arrow (1996) * Broken City (2013) * Buffy the Vampire Slayer (1992) * Bullet Train (2022) * Bumblebee (2018) * Burn After Reading (2008) * The Cabin in the Woods (2011/2012) * Captain America: Civil War (2016) * Captain America: The First Avenger (2011) * Captain America: The Winter Soldier (2014) * Captain Marvel (2019) * Cars (2006) * Cars 2 (2011) * Cars 3 (2017) * Cast Away (2000) * Catch Me If You Can (2002) * Central Intelligence (2016) * Chain Reaction (1996) * Chariots of Fire (1981/1982) * Cheaper by the Dozen (2003) * Cheaper by the Dozen 2 (2005) * Chef (2014) * The Chronicles of Riddick (2004) * City of Ember (2008) * Clear and Present Danger (1994) * Click (2006) * Cloudy With a Chance of Meatballs (2009) * Cloudy With a Chance of Meatballs 2 (2013) * Cloverfield (2008) * Cocktail (1988) * Collateral (2004) * The Color of Money (1986) * Coming to America (1988) * Commando (1985) * Con Air (1997) * Conan the Barbarian (1982) * Conan the Barbarian (2011) * Confidence (2003) * The Core (2003) * Crank (2006) * Crank: High Voltage (2009) * Crawl (2019) * The Crazies (2010) * The Croods (2013) * Crossing Over (2009) * The Curious Case of Benjamin Button (2008) * Dan in Real Life (2007) * Daredevil (2003) * The Darkest Hour (2011) * Dark Phoenix (2019) * Date Night (2010) * The Da Vinci Code (2006) * The Day After Tomorrow (2004) * The Day the Earth Stood Still (2008) * Daybreakers (2009/2010) * Daylight (1996) * Days of Thunder (1990) * Dead Man Down (2013) * Dead Man Walking (1995/1996) * Dead Poets Society (1989) * Deadpool (2016) * Deadpool & Wolverine (2024) * Deadpool 2 (2018) * The Dead Zone (1983) * Deck the Halls (2006) * Deep Impact (1998) * Deepwater Horizon (2016) * The Departed (2006) * The Descendants (2011) * Despicable Me (2010) * Despicable Me 2 (2013) * Despicable Me 3 (2017) * Diary of a Wimpy Kid (2010) * Diary of a Wimpy Kid: Rodrick Rules (2011) * Dick Tracy (1990) * Die Hard (1988) * Die Hard 2 (1990) * Die Hard 4.0 (2007) * Die Hard with a Vengeance (1995) * Dirty Dancing (1987) * Dirty Dancing: Havana Nights (2004) * Disaster Movie (2008) * Disturbia (2007) * Doctor Strange (2016) * Doctor Strange in the Multiverse of Madness (2022) * Dolittle (2020) * Don't Say a Word (2001) * Doom (2005) * Down with Love (2003) * Dr. Dolittle (1998) * Dr. Dolittle 2 (2001) * Dungeons & Dragons: Honor Among Thieves (2023) * Eagle Eye (2008) * Edward Scissorhands (1990) * Eight Millimeter (1999) * Elektra (2005) * Enemy at the Gates (2001) * Enemy of the State (1998) * Entrapment (1999) * Epic Movie (2007) * [[The Equalizer]] (2014) * [[The Equalizer 2]] (2018) * [[The Equalizer 3]] (2023) * Evan Almighty (2007) * The Expendables (2010) * The Expendables 2 (2012) * The Expendables 3 (2014) * Face/Off (1997) * Fantastic Four (2005) * Fantastic Four (2015) * Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer (2007) * Fantastic Mr. Fox (2009) * Fargo (1996) * Father of the Bride (1991) * Father of the Bride Part II (1995) * Fast X (2023) * Fight Club (1999) * The Fighter (2010) * The Final Cut (2004) * First Daughter (2004) * Flight of the Phoenix (2004) * Flightplan (2005) * The Fly (1986) * The Fly II (1989) * Forrest Gump (1994) * Frailty (2001/2002) * Freaky Friday (2003) * Free Fall (2014) * Free Guy (2021) * The French Connection (1971) * French Connection II (1975) * From Dusk Till Dawn (1996) * Frozen (2010) * Frozen (2013) * Frozen II (2019) * The Full Monty (1997) * The Game Plan (2007) * Gamer (2009) * [[The Garden Of Evening Mists]] (2019) * Get Out (2017) * Ghost (1990) * Ghost Rider (2007) * Ghost Rider: Spirit of Vengeance (2011/2012) * Ghost Town (2008) * The Ghost Writer (2010) * Ghostbusters (1984) * Ghostbusters (2016) * Ghostbusters II (1989) * Ghostbusters: Afterlife (2021) * Ghostbusters: Frozen Empire (2024) * G.I. Joe: Retaliation (2013) * G.I. Joe: The Rise of Cobra (2009) * The Godfather (1972) * The Godfather Part II (1974) * Godzilla (1998) * Gone Girl (2014) * A Good Day to Die Hard (2013) * [[Geng: Pengembaraan Bermula|Geng: The Adventure Begins]] (2009) Siaran Serentak di [[TV9]] * Good Morning, Vietnam (1987/1988) * Good Will Hunting (1997) * The Great Buck Howard (2008/2009) * The Green Hornet (2011) * Grey Lady (2017) * Guardians of the Galaxy (2014) * Guardians of the Galaxy Vol. 2 (2017) * Guardians of the Galaxy Vol. 3 (2023) * Guess Who (2005) * Gulliver's Travels (2010) * Halloween (1978) * Halloween (2007) * Halloween II (1981) * Halloween II (2009) * Hamburger Hill (1987) * The Happening (2008) * The Haunted Mansion (2003) * The Haunting (1999) * Heat (1995) * Hellboy (2004) * Hellboy (2019) * Hellboy II: The Golden Army (2008) * Herbie: Fully Loaded (2005) * High Crimes (2002) * The Holiday (2006) * Home (2015) * Home Alone (1990) * Home Alone 2: Lost in New York (1992) * Home Alone 3 (1997) * Honey, I Blew Up the Kid (1992) * Honey, I Shrunk the Kids (1989) * Horsemen (2009) * How to Train Your Dragon (2010) * How to Train Your Dragon 2 (2014) * How to Train Your Dragon: The Hidden World (2019) * Hulk (2003) * The Hunger Games (2012) * The Hunger Games: Catching Fire (2013) * The Hunger Games: Mockingjay – Part 1 (2014) * The Hunger Games: Mockingjay – Part 2 (2015) * The Hunt for Red October (1990) * Hurricane Season (2009) * The Hurt Locker (2008/2009) * Identity (2003) * Identity Thief (2013) * Impact Earth (2015) * The Incredible Hulk (2008) * Independence Day (1996) * Independence Day: Resurgence (2016) * Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull (2008) * Indiana Jones and the Last Crusade (1989) * Indiana Jones and the Temple of Doom (1984) * Inferno (2016) * Insomnia (2002) * The Internship (2013) * Iron Man (2008) * Iron Man 2 (2010) * Iron Man 3 (2013) * The Italian Job (2003) * Jack Ryan: Shadow Recruit (2014) * The Jewel of the Nile (1985) * Jason Bourne (2016) * Jingle All the Way (1996) * Joy Ride (2001) * Jumanji (1995) * Jumanji: The Next Level (2019) * Jumanji: Welcome to the Jungle (2017) * Jumper (2008) * Just My Luck (2006) * The Karate Kid (1984) * The Karate Kid (2010) * The Karate Kid Part II (1986) * The Karate Kid Part III (1989) * Killers (2010) * Killshot (2008/2009) * Knight and Day (2010) * Knowing (2009) * Kraven the Hunter (2024) * La Bamba (1987) * Ladder 49 (2004) * Lake Placid (1999) * Lara Croft: Tomb Raider (2001) * Lara Croft: Tomb Raider – The Cradle of Life (2003) * Law Abiding Citizen (2009) * The League of Extraordinary Gentlemen (2003) * Letters to Juliet (2010) * Life or Something Like It (2002) * The Lincoln Lawyer (2011) * Lion of the Desert (1981) * The Little Mermaid (1989) * The Little Mermaid (2023) * Little Women (1994) * Little Women (2019) * Logan (2017) * Love & Other Drugs (2010) * The Lovely Bones (2009/2010) * Madame Web (2024) * Mad Money (2008) * Man on Fire (2004) * Marley & Me (2008) * Marley & Me: The Puppy Years (2011) * Marmaduke (2010) * The Martian (2015) * The Marvels (2023) * Master and Commander: The Far Side of the World (2003) * The Maze Runner (2014) * Maze Runner: The Death Cure (2018) * Maze Runner: The Scorch Trials (2015) * Me, Myself & Irene (2000) * Mean Girls (2004) * Mean Girls 2 (2011) * Meet Dave (2008) * Meet Joe Black (1998) * The Men Who Stare at Goats (2009) * The Mighty Ducks (1992) * The Mighty Ducks 2 (1994) * The Mighty Ducks 3 (1996) * Milk (2008/2009) * [[Minions]] (2015) Siaran Serentak di [[Astro Ria]], [[Astro Citra]], [[Astro Ceria]] dan [[Astro FAM Time]] * [[Minions: The Rise of Gru]] (2022) * Minority Report (2002) * Miracle on 34th Street (1994) * Mirrors (2008) * Mission: Impossible (1996) * Mission: Impossible II (2000) * Mission: Impossible III (2006) * Mission: Impossible – Dead Reckoning Part One (2023) * Mission: Impossible – Fallout (2018) * Mission: Impossible – Ghost Protocol (2011) * Mission: Impossible – Rogue Nation (2015) * Mississippi Burning (1988/1989) * Miss Potter (2006/2007) * The Mist (2007) * Moana (2016) * Monster's Ball (2001/2002) * Monte Carlo (2011) * Morbius (2022) * Moulin Rouge! (2001) * Mr. & Mrs. Smith (2005) * Mr. Bean's Holiday (2007) * Mrs. Doubtfire (1993) * The Mummy (1999) * The Mummy (2017) * The Mummy Returns (2001) * The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor (2008) * My Fair Lady (1964) * My Super Ex-Girlfriend (2006) * Nacho Libre (2006) * The Nanny Diaries (2007) * Never Back Down (2008) * The New Mutants (2020) * Next (2007) * The Next Three Days (2010) * Night at the Museum (2006) * Night at the Museum: Battle of the Smithsonian (2009) * Night at the Museum: Secret of the Tomb (2014) * Nine Months (1995) * The Ninth Gate (1999/2000) * No One Lives (2012/2013) * An Officer and a Gentleman (1982) * The Omen (1976) * The Omen (2006) * Omen II: Damien (1978) * Omen III: The Final Conflict (1981) * The One (2001) * One Fine Day (1996) * Open Season (2006) * Open Water (2003/2004) * Open Water 2: Adrift (2006) * Operation: Endgame (2010) * The Pacifier (2005) * Pandorum (2009) * Parenthood (1989) * The Parent Trap (1998) * Patriot Games (1992) * Payback (1999) * Paycheck (2003) * The Peacemaker (1997) * Percy Jackson and the Olympians: The Lightning Thief (2010) * Percy Jackson: Sea of Monsters (2013) * Phantom Racer (2009) * The Pianist (2002/2003) * Pineapple Express (2008) * Pirates of the Caribbean: At World's End (2007) * Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest (2006) * Pirates of the Caribbean: Dead Men Tell No Tales (2017) * Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides (2011) * Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl (2003) * Pitch Black (2000) * Pixels (2015) * Planet of the Apes (2001) * Predator (1987) * Predator 2 (1990) * Predators (2010) * The Princess Bride (1987) * Prometheus (2012) * P.S. I Love You (2007) * The Punisher (2004) * The Punisher: War Zone (2008) * Quarantine (2008) * The Quick and the Dead (1995) * Raiders of the Lost Ark (1981) * Ransom (1996) * Red (2010) * Red 2 (2013) * Red Heat (1988) * Remember Me (2010) * Reservoir Dogs (1992) * The Revenant (2015/2016) * Riddick (2013) * Rio (2011) * Rio 2 (2014) * Road to Paloma (2014) * Rocky (1976) * Rocky Balboa (2006) * Rocky II (1979) * Rocky III (1982) * Rocky IV (1985) * Rocky V (1990) * Rogue (2007/2008) * Rogue One: A Star Wars Story (2016) * Romancing the Stone (1984) * Rules Don't Apply (2016) * Runaway Jury (2003) * Runner Runner (2013) * Ruthless People (1986) * Sabrina (1995) * The Santa Clause (1994) * The Santa Clause 2 (2002) * The Santa Clause 3: The Escape Clause (2006) * Saving Private Ryan (1998) * Saw (2004) * Saw II (2005) * Saw III (2006) * Saw IV (2007) * Saw V (2008) * Saw VI (2009) * Saw: The Final Chapter (2010) * Scary Movie (2000) * Scary Movie 2 (2001) * Scary Movie 3 (2003) * Scary Movie 4 (2006) * Scary Movie 5 (2013) * Scream (1996) * Scream (2022) * Scream 2 (1997) * Scream 3 (2000) * Scream 4 (2011) * Scream VI (2023) * The Sentinel (2006) * Shanghai (2010/2015) * She's Out of My League (2010) * Shooter (2007) * Shutter (2008) * Signs (2002) * Slap Shot (1977) * Slap Shot 2: Breaking the Ice (2002) * Slap Shot 3: The Junior League (2008) * [[The Smurfs]] (2011) * [[The Smurfs 2]] (2013) * [[Smurfs: The Lost Village]] (2017) * Snake Eyes (1998) * Snake Eyes: G.I. Joe Origins (2021) * Solo: A Star Wars Story (2018) * Spaceballs (1987) * Species (1995) * Species: The Awakening (2007) * Species II (1998) * Species III (2004) * Speed (1994) * Speed 2: Cruise Control (1997) * Spider-Man (2002) * Spider-Man 2 (2004) * Spider-Man 3 (2007) * Spider-Man: Across the Spider-Verse (2023) * Spider-Man: Far from Home (2019) * Spider-Man: Homecoming (2017) * Spider-Man: Into the Spider-Verse (2018) * Spider-Man: No Way Home (2021) * Splash (1984) * Stargate (1994) * Starship Troopers (1997) * Star Trek (2009) * Star Trek Beyond (2016) * Star Trek: First Contact (1996) * Star Trek Generations (1994) * Star Trek: Insurrection (1998) * Star Trek Into Darkness (2013) * Star Trek: Nemesis (2002) * Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999) * Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002) * Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (2005) * Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977) * Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980) * Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi (1983) * Star Wars: Episode VII – The Force Awakens (2015) * Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi (2017) * Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019) * Stir of Echoes (1999) * Stuart Little (1999) * Stuart Little 2 (2002) * Step Brothers (2008) * Step Up (2006) * Street Kings (2008) * The Sum of All Fears (2002) * Super 8 (2011) * Superhero Movie (2008) * Surf's Up (2007) * Surviving Christmas (2004) * The Switch (2010) * Taken (2008/2009) * Taken 2 (2012) * Taken 3 (2015) * Takers (2010) * The Taking of Pelham 123 (2009) * The Terminal (2004) * The Terminator (1984) * Terminator 2: Judgment Day (1991) * Terminator 3: Rise of the Machines (2003) * Terminator: Dark Fate (2019) * Terminator Genisys (2015) * Terminator Salvation (2009) * This Means War (2012) * The Bourne Identity (2002) * The Bourne Supremacy (2004) * The Bourne Ultimatum (2007) * The Bourne Legacy (2012) * Thor (2011) * Thor: Love and Thunder (2022) * Thor: Ragnarok (2017) * Thor: The Dark World (2013) * Three Men and a Baby (1987) * Three Men and a Little Lady (1990) * The Three Musketeers (2011) * In Time (2011) * Titanic (1997) * Tombstone (1993) * Top Gun (1986) * Top Gun: Maverick (2022) * Total Recall (1990) * Total Recall (2012) * Toy Story (1995) * Toy Story 2 (1999) * Toy Story 3 (2010) * Toy Story 4 (2019) * Traffic (2000/2001) * Transformers (2007) * Transformers: Age of Extinction (2014) * Transformers: Dark of the Moon (2011) * Transformers: Revenge of the Fallen (2009) * Transformers: Rise of the Beasts (2023) * Transformers: The Last Knight (2017) * Tron (1982) * Tron: Legacy (2010) * Tropic Thunder (2008) * True Lies (1994) * True Story (2015) * Turbulent Skies (2010) * U-571 (2000) * The Ugly Truth (2009) * Uncharted (2022) * Universal Soldier (1992) * Unstoppable (2010) * The Untouchables (1987) * Up in the Air (2009) * [[Upin & Ipin: Keris Siamang Tunggal|Upin & Ipin: The Lone Gibbon Kris]] (2019) Siaran Serentak di [[TV9]] * Us (2019) * Van Helsing (2004) * Vanilla Sky (2001) * Vantage Point (2008) * Venom (2018) * Venom: Let There Be Carnage (2021) * Venom: The Last Dance (2024) * Volcano (1997) * Walking Tall (2004) * Wall Street (1987) * Wall Street: Money Never Sleeps (2010) * War (2007) * War, Inc. (2008) * War of the Worlds (2005) * The War of the Roses (1989) * The Waterboy (1998) * The Way of the Gun (2000) * What Happens in Vegas (2008) * What Lies Beneath (2000) * What's Your Number? (2011) * Whip It (2009) * White Men Can't Jump (1992) * Who Framed Roger Rabbit (1988) * Widows (2018) * The Wolverine (2013) * Working Girl (1988) * World Trade Center (2006) * World War Z (2013) * X-Men (2000) * X-Men: Apocalypse (2016) * X-Men: Days of Future Past (2014) * X-Men: First Class (2011) * X-Men Origins: Wolverine (2009) * X-Men: The Last Stand (2006) * X2: X-Men United (2003) * You Don't Mess with the Zohan (2008) * Young Guns (1988) * Young Guns II (1990) * Zathura: A Space Adventure (2005) * Zodiac (2007) * Zombieland (2009) * Zombieland: Double Tap (2019) ==Pautan luar== *[https://content.astro.com.my/channels/Astro-Showcase-454 Jadual siaran Astro Showcase Channel 413] == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Saluran televisyen Astro]] [[Kategori:Stesen televisyen yang ditubuhkan pada 2021]] i1jizaem0p5efravt04wnjtmy2ok1er 0 1072358 7004152 6986265 2026-11-12T06:27:49Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004152 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Ismail|Lasim|note=on}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Amat Berhormat]]<br >[[Dato']] [[Haji]] | name = Ismail Lasim | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DSNS|ADUN (Negeri Sembilan)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - DSNS - DPNS.png|40px]]</div> | native_name = {{nobold|{{lang|ms|اسماعيل لاسيم}}}} | native_name_lang = | image = | image_size = | caption = | office = [[Menteri Besar Negeri Sembilan]] ke-9 | term_start = 2 Ogos 2026 | term_end = | monarch = [[Tuanku Muhriz]] | predecessor = [[Aminuddin Harun]] | successor = | constituency = [[Juasseh (kawasan negeri)|Juasseh]] | office2 = Ahli <br> [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan]] | term_start2 = 7 Ogos 2026 | term_end2 = | predecessor2 = [[Aminuddin Harun]] | 1blankname2 = | 1namedata2 = | 2blankname2 = | 2namedata2 = | constituency2 = [[Juasseh (kawasan negeri)|Juasseh]] | title2 = {{small|(Hal Ehwal Agama Islam & Keselamatan) <br> (Kewangan, Tanah & Sumber Asli) <br> (Pelaburan, Infrastruktur, Utiliti, Komunikasi dan Felda)}}| | constituency_AM3 = [[Juasseh (kawasan negeri)|Juasseh]] | assembly3 = Negeri Sembilan | term_start3 = 1 Ogos 2026 | term_end3 = | predecessor3 = {{BN UMNO}} [[Bibi Sharliza Mohd Khalid]] | successor3 = | constituency3 = [[Juasseh (kawasan negeri)|Juasseh]] | majority3 = 4,091 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]]) | term_start4 = 9 Mei 2018 | term_end4 = 1 Julai 2023 | predecessor4 = {{BN UMNO}} [[Mohammad Razi Kail]] | successor4 = {{BN UMNO}} [[Bibi Sharliza Mohd Khalid]] | majority4 = 692 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018|2018]]) | office5 = Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan]] | title5 = {{small|Kerja Raya, Komunikasi, Telekomunikasi dan Pos : <br> 29 Mac 2004 – 13 Mac 2008}} <br> {{small|Infrastruktur, Air, Tenaga dan Telekomunikasi : <br> 14 Mac 2008 – 21 Mei 2013}} <br> {{small|Perpaduan dan Integrasi Nasional : <br> 22 Mei 2013 –12 Mei 2018}} <br> {{small|Pendidikan & Modal Insan : <br> 24 Ogos 2023 – 27 April 2026}} | monarch5 = [[Tuanku Muhriz]] | 1blankname5 = [[Menteri Besar Negeri Sembilan|Menteri Besar]] | 1namedata5 = [[Aminuddin Harun]] | term_start5 = 24 Ogos 2023 | term_end5 = 27 April 2026 | predecessor5 = [[Mohamad Rafie Abdul Malek]] | successor5 = | constituency5 = [[Senaling]] | monarch6 = [[Tuanku Ja’afar]] {{small|(2004–2008)}}, Tuanku Muhriz {{small|(2008–2018)}} | 1blankname6 = Menteri Besar | 1namedata6 = [[Mohamad Hasan]] | term_start6 = 29 Mac 2004 | term_end6 = 12 Mei 2018 | predecessor6 = [[Lilah Yasin]] | successor6 = [[Choo Ken Hwa]] | constituency6 = Senaling | constituency_AM7 = [[Senaling (kawasan negeri)|Senaling]] | assembly7 = Negeri Sembilan | term_start7 = 29 November 1999 | term_end7 = 9 Mei 2018 | predecessor7 = {{BN UMNO}} Zainal Mokhtar Mohd Yunus | successor7 = {{BN UMNO}} [[Adnan Abu Hassan (ahli politik)|Adnan Abu Hassan]] | majority7 = 1,027 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 1999|1999]]) <br> 2,516 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004|2004]]) <br> 2,014 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008|2008]]) <br> 2,151 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]]) | office8 = Puak yang diwakili dalam [[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan]] | subterm8 = 1999– | suboffice8 = [[Barisan Nasional]] | birth_name = Ismail bin Lasim | birth_date = {{birth date and age|1959|4|15}} | birth_place = Kampung Tebing Tinggi, [[Juasseh]], [[Negeri Sembilan]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] | death_date = | death_place = | nationality = {{MAS}} | party = {{flagicon image|Flag of the United Malays National Organisation.svg}} <br> [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) | otherparty = {{flagicon image|Barisan Nasional.png}} <br> [[Barisan Nasional]] (BN) | spouse = Datin Noraishah Othman | children = | relations = | occupation = [[Ahli politik]] | profession = [[Peguam]] | education = Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang | alma_mater = [[Sekolah Kebangsaan Pusat Juasseh]] <br> [[Sekolah Menengah Kebangsaan King George V|SMK King George V]], [[Seremban]] <br> [[Universiti Malaya]] ([[Sarjana Muda Undang-undang|LLB]]) | father = Allahyarham Lasim Yaman | mother = Allahyarhamah Bedah Othman | website = | footnotes = | awards = }} '''Ismail bin Lasim''' (lahir 15 April 1959) merupakan seorang [[ahli politik]] dan [[peguam]] [[Malaysia]] yang telah berkhidmat sebagai Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan]] (EXCO) dalam pentadbiran negeri [[Pakatan Harapan]] (PH) di bawah [[Menteri Besar Negeri Sembilan|Menteri Besar]] [[Aminuddin Harun]] sejak Ogos 2023 dan dalam pentadbiran negeri [[Barisan Nasional]] (BN) di bawah bekas Menteri Besar [[Mohamad Hasan]] dari Mac 2004 sehingga kejatuhan pentadbiran negeri BN pada Mei 2018 serta sebagai Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]] (ADUN) bagi [[Senaling]] dari November 1999 hingga Mei 2018 dan sekali lagi sejak Ogos 2023. Beliau juga berkhidmat sebagai ADUN bagi [[Juasseh (kawasan negeri)|Juasseh]] dari Mei 2018 hingga Ogos 2023. Beliau merupakan ahli, Ketua Penerangan Negeri dan Ketua UMNO Bagian [[Kuala Pilah (kawasan persekutuan)|Kuala Pilah]] bagi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]], sebuah parti komponen gabungan BN. Beliau kini Berkhidmat sebagai [[Menteri Besar Negeri Sembilan]] setelah BN memenangi PRN Negeri Sembilan dengan memenangi 18 Kerusi dan membentuk Kerajaan Negeri bersama PN. == Menteri Besar Negeri Sembilan == Selepas kemenangan pakatan Barisan Nasional - Perikatan Nasional pada [[pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026]], Ismail antara calon yang dinamakan Barisan Nasional sebagai Menteri Besar yang diserahkan kepada [[Tuanku Muhriz]], Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan. (yang lain ialah Pengerusi UMNO Negeri Sembilan [[Jalaluddin Alias]], Bekas Timbalan Speaker Dewan Undangan Negeri Sembilan [[Mohd Asna Amin]] dan Setiausaha UMNO Kuala Pilah [[Saiful Yazan Sulaiman]])<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/08/1596659/siapa-calon-mb-negeri-sembilan|title=Siapa calon MB Negeri Sembilan?|last=Parzi|first=Mohd Nasaruddin|date=2026-08-02|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-09-21}}</ref>. Sehari selepas nama mereka dikemukakan, Ismail telah dicalonkan oleh Tuanku Muhriz untuk menyandang jawatan Menteri Besar; oleh itu, beliau telah mengangkat sumpah pada 2 Ogos 2026<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/ismail-lasim-selesai-angkat-sumpah-jawatan-mb-negeri-sembilan|title=Ismail Lasim selesai angkat sumpah jawatan MB Negeri Sembilan {{!}} Awani|date=2026-08-02|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-09-21}}</ref>, di hadapan Duli Yang Maha Mulia Yang di-Pertuan Besar, [[Tunku Besar Seri Menanti]], [[Tunku Zain Al-‘Abidin|Tunku Panglima Besar]], serta [[Undang Luak Sungai Ujong|Undang Luak]] [[Undang Luak Sungai Ujong|Sungei Ujong]] & [[Undang Luak Rembau|Rembau]], [[Muhammad Faris Johari]] dan [[Hassan Ab Hamid]] masing-masing. == Pelibatan dalam Krisis Perlembagaan Negeri Sembilan == Pada 9 September 2026, beberapa hari selepas Ismail menzahirkan taat setia kepada [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]]<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/kerajaan-negeri-tegaskan-sokongan-kepada-tuanku-muhriz-ismail-lasim|title=Kerajaan negeri tegaskan sokongan kepada Tuanku Muhriz - Ismail Lasim {{!}} Awani|date=2026-09-06|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-09-16}}</ref>, semasa sidang media yang melibatkan [[Maarof Mat Rashad]], [[Abd Rahim Yassin|Abdul Rahim Yassin]] & [[Muhammad Abdullah (Negeri Sembilan)|Datuk Muhammed Abdullah]] (bekas Undang Luak Jelebu ke-17, bekas Undang Luak Rembau ke-22<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2026/08/1392434/tiga-individu-bukan-undang-luak-yang-sah-dku-negeri-sembilan|title=Tiga individu bukan Undang Luak yang sah - DKU Negeri Sembilan|last=Osman|first=Nurhanim|date=2026-08-01|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-09-16}}</ref> & Undang Luak Johol ke-15 masing-masing), Maarof Mat Rashad mengisytiharkan bahawa penyandang Menteri Besar, Ismail Lasim, telah menandatangani pengisytiharan untuk memecat [[Tuanku Muhriz|Tuanku Muhriz ibni Almarhum Tuanku Munawir]] sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan pada 3 Ogos 2026, tiga hari selepas gabungannya memenangi [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|Pilihan]] [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|raya negeri Negeri Sembilan]] ke-16.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/795423/edisi/melaka-ns/undang-yang-empat-termasuk-yang-dipertikai-tunjuk-dokumen-didakwa-ditandatangani-mb|title=Undang Yang Empat termasuk yang dipertikai tunjuk dokumen didakwa ditandatangani MB|last=ZULKIFLI|first=SYAMILAH|date=2026-09-09|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-09-16}}</ref> Walaupun peguam bagi Undang Yang Empat, termasuk Undang yang tidak diiktiraf, menyatakan bahawa beliau menandatangani perisytiharan itu tanpa sebarang tekanan, serta melakukannya secara sukarela dan tanpa paksaan<ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/berita/2026/09/peguam-undang-yang-empat-dakwa-mb-tandatangan-proklamasi-secara-rela/|title=Peguam Undang Yang Empat dakwa MB tandatangan proklamasi secara rela|last=GHAZALI|first=NOR SHAFIQAH MOHD|date=2026-09-10|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|access-date=2026-09-16}}</ref>, Ismail tetap membuat laporan polis<ref>{{Cite web|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/bahasa/tempatan/2026/09/15/mb-n-sembilan-buat-2-repot-polis-kata-saifuddin|title=MB N Sembilan buat 2 repot polis, kata Saifuddin|last=Reporters|first=F. M. T.|date=2026-09-15|website=Free Malaysia Today {{!}} FMT|language=en|access-date=2026-09-16}}</ref> dengan mendakwa bahawa beliau dipaksa menandatanganinya dan berada dalam keadaan tertekan semasa menandatangani perisytiharan tersebut<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2026/09/1408339/ismail-lasim-akui-dituntut-menandatangani-surat-cara-proklamasi-secara-paksa|title=Ismail Lasim akui dituntut menandatangani Surat Cara Proklamasi secara paksa|last=Jalil|first=Mohd Amin|date=2026-09-09|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-09-16}}</ref>. Tidak lama kemudian, walaupun terdapat kenyataan daripada [[Dewan Keadilan dan Undang Negeri Sembilan|Dewan Keadilan dan Undang]] yang mengisytiharkan Proklamasi [[Undang Yang Empat]] yang tidak diiktiraf itu sebagai 'cacat, luput dan terbatal' atas alasan ia tidak sah dari segi perlembagaan dan individu yang menandatanganinya telah pun dilucutkan jawatan lebih awal<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/dku-tegaskan-tuanku-muhriz-kekal-yang-di-pertuan-besar-negeri-sembilan|title=DKU tegaskan Tuanku Muhriz kekal Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan {{!}} Awani|date=2026-09-14|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-09-16}}</ref> — Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan|Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri]], Datuk [[Mohd Faizal Ramli|Md. Faizal Ramli]], mengeluarkan arahan yang menyatakan bahawa penurunan takhta Tuanku Muhriz telah disempurnakan<ref>{{Cite web|url=https://malaysiagazette.com/2026/09/16/tuanku-muhriz-diturunkan-takhta-negeri-sembilan/|title=Proklamasi penurunan takhta Tuanku Muhriz sah, berkuat kuasa – Kerajaan Negeri Sembilan|last=MalaysiaGazette|first=Wartawan|date=2026-09-16|website=MalaysiaGazette|language=en-US|access-date=2026-09-16}}</ref> menurut Perkara 10(2) [[Undang-undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan|Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959]] (UUTKNS). Pada 20 September 2026, hampir dua bulan selepas kerajaan Ismail Lasim diumumkan, [[Tuanku Muhriz]] [[Tuanku Muhriz|ibni Almarhum Tuanku Munawir]] mengumumkan pembatalan<ref>{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2609648|title=Tuanku Muhriz Batal Pelantikan Exco Kerajaan Negeri Sembilan Serta-merta|last=BERNAMA|date=2026-09-21|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2026-09-21}}</ref> serta-merta pelantikan kesemua sepuluh ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan|Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri]] [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan|Sembilan]] berikutan keputusan mereka menyokong proklamasi Undang Luak yang [[Krisis perlembagaan Negeri Sembilan 2026|tidak diiktiraf]], serta pengisytiharan Menteri Besar untuk menurunkan Tuanku Muhriz daripada takhta. Dalam satu kenyataan yang dikeluarkan oleh Datuk Azizi Mohamad Ali (Pengelola Bijaya Diraja Istana Seri Menanti), kesemua sepuluh ahli tersebut didapati telah 'mengingkari sumpah jawatan mereka'. Sebelum ini, Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri telah mengeluarkan kenyataan bersama<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/796605/berita/nasional/exco-negeri-sembilan-umum-tuanku-muhriz-diturunkan-takhta-iktiraf-tuanku-nadzaruddin|title=Exco Negeri Sembilan umum Tuanku Muhriz diturunkan takhta, iktiraf Tuanku Nadzaruddin|last=AZIS|first=DIANA|date=2026-09-16|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-09-21}}</ref> yang mengisytiharkan bahawa penyingkiran Tuanku Muhriz adalah sah memandangkan [[Undang Yang Empat|Undang]] [[Undang Yang Empat|Yang Empat]] telah menandatangani dan membubuh cop pada proklamasi penurunan Tuanku Muhriz, selain turut ditandatangani oleh Menteri Besar sebagaimana yang diwajibkan oleh Perkara (10) [[Undang-undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan|Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan]]. Keputusan tersebut dibuat sebulat suara<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/terkini-proklamasi-turun-takhta-tuanku-muhriz-diputuskan-semua-exco-mb|title=[TERKINI] Proklamasi turun takhta Tuanku Muhriz diputuskan semua Exco - MB {{!}} Awani|date=2026-09-17|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-09-21}}</ref> susulan mesyuarat majlis berkenaan yang dipengerusikan oleh Ketua Menteri yang sedang memegang jawatan, Ismail Lasim.[[Fail:Surat Cara Proklamasi - Ismail Lasim.jpg|tiada|thumb|Surat Cara Proklamasi yang dipercayai ditandatangani oleh Ismail Lasim.]] == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/negerisembilan.html|title=The Star Online GE15 Negeri Sembilan results|website=election.thestar.com.my}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 1999|1999]] |'''N14 {{DUN|Senaling}}''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Ismail Lasim'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right"| '''3,097''' |'''59.94%''' |{{Party shading/PAS}} | |Baharudin Poan ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" | 2,070 | 40.06% | 5,332 | 1,027 | 73.18% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2004|2004]] | rowspan=3|'''N17 {{DUN|Senaling}}''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Ismail Lasim'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right"| '''3,860''' |'''74.17%''' |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|Zaharudin Osman}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" | 1,344 | 25.83% | 5,299 | 2,516 | 75.46% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Ismail Lasim'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right"| '''3,647''' |'''69.09%''' |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|Zaharudin Osman}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" | 1,632 | 30.91% | 5,418 | 2,014 | 77.25% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2013|2013]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Ismail Lasim'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right"| '''4,450''' | '''65.94%''' |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|Zaharudin Osman}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" | 2,299 | 34.06% | 6,878 | 2,151 | 86.00% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018|2018]] |rowspan=2|'''N15 {{DUN|Juasseh}}''' |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|{{nowrap|'''Ismail Lasim'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right"| '''4,146''' |rowspan=2| '''50.41%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Rosli Omar ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" | 3,454 | 42.00% |rowspan=2| 8,388 |rowspan=2| 692 |rowspan=2| 83.10% |- |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|Hassan Mohamed}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" | 624 |align=right| 7.59% |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|2023]] |'''N17 {{DUN|Senaling}}''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Ismail Lasim'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right"|'''3,724''' |'''54.88%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |{{nowrap|Amrina Mohammad Khalid}} ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | align="right"|3,062 |45.12% |6,839 |662 |69.18% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]] | rowspan=2|'''N15 {{DUN|Juasseh}}''' | rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Ismail Lasim'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=2 align="right"| '''6,907''' | rowspan=2| '''67.52%''' |{{Party shading/PH}} | |Mohd Aidil Abdullah ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" | 2,816 | 27.53% |rowspan=2| 10,229 |rowspan=2| 4,091 |rowspan=2| 74.82% |- |{{Party shading/Bersatu}} | |{{nowrap|Mohd Zuhaimi Md Yusof}} ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) |align="right" | 506 |align=right| 4.95% |} == Anugerah == * {{Flag|Negeri Sembilan}} ** [[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - DSNS - DPNS.png|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan#Darjah kebesaran yang telah dihentikan|Darjah Dato' Setia Negeri Sembilan]] (DSNS) – '''Dato'''' (2002) <ref name=IST>{{cite web |url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=Semakan Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Barisan Nasional}} {{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}} {{Authority control}} {{Portal bar|Malaysia|Biografi|Politik}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-16]] {{Malaysia-politician-stub}} i8iw54iaa17w8bau2s9kc5qj167enjw 0 1072363 7004151 6960976 2026-11-12T06:23:53Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004151 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Berbahagia]]<br >[[Dato' Seri]] [[Kedoktoran|Dr.]] [[Haji]] | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|SSNS|DSNS|ANS|PMC|PJK (Negeri Sembilan)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - SSNS.png|40px]]<!-- --><br >[[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - DSNS - DPNS.png|40px]]<!-- -->[[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - Member - ANS.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY-NEG Medal for Outstanding Public Service - PMC.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY-NEG Meritorious Service Medal - PJK.svg|40px]]</div> | occupation = Ahli politik | party = UMNO | otherparty = {{MY/BN}} | office2 = Yang Dipertua<br>[[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan]] | successor2 = | predecessor2 = [[MK Ibrahim Abd Rahman]] | term_start2 = 18 Ogos 2026 | term_end2 = | deputy2 = [[Kamarol Ridzuan Mohd Zain]] | successor3 = [[Zulkefly Mohamad Omar]] | predecessor3 = [[Razak Mansor]] | term_start3 = 18 Jun 2013 | term_end3 = 7 April 2018 | constituency3 = {{DUN|Kota}} | constituency_AM4 = {{DUN|Kota}} | assembly4 = Negeri Sembilan | term_end4 = 2023 | term_start4 = 2004 | predecessor4 = ''Kawasan mengundi diwujudkan'' | successor4 = {{BN UMNO}} [[Suhaimi Aini]] | majority4 = {{plainlist| * 2,969 (PRU-14) * 3,613 (PRU-13) * 5,002 (PRU-12) }} }} [[Dato' Seri|Dato’ Seri]] '''Awaludin bin Said''' ialah ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Melayu]]. Beliau telah dipilih sebagai Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri Sembilan pada 18 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/792479/edisi/melaka-ns/awaludin-dilantik-speaker-dun-negeri-sembilan-buat-kali-kedua|title=Awaludin dilantik Speaker DUN Negeri Sembilan buat kali kedua|last=ZULKIFLI|first=SYAMILAH|date=2026-08-18|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-08-18}}</ref> Beliau juga pernah dilantik jawatan sama pada 2013 hingga 2018. Beliau pernah menjadi Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]] bagi kawasan {{DUN|Kota}} selama empat penggal dari 2004 hingga 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2026/08/18/umno-s-awaludin-returns-as-negeri-sembilan-assembly-speaker|title=Umno’s Awaludin returns as Negeri Sembilan assembly speaker|last=Reporters|first=F. M. T.|date=2026-08-18|website=Free Malaysia Today {{!}} FMT|language=en|access-date=2026-08-18}}</ref> == Anugerah dan pengiktirafan == * {{Flag|Negeri Sembilan}} ** [[Darjah Seri Setia Negeri Sembilan]] (SSNS) - '''Dato' Seri''' (2018) ** Darjah Dato' Setia Negeri Sembilan (DSNS) - '''Dato'''' (2006) == Rujukan == {{Reflist}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Barisan Nasional}} {{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}} [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-14]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-11]] [[Kategori:Yang di-Pertua Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan]] ceeraplsoc3xe3i05nx0tabg3osclf5 0 1122278 7004340 6997679 2026-11-12T10:11:13Z Jeluang Terluang 179706 /* */ Kemaskini daripada WBI 7004340 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Charles Leclerc | image = Charles Leclerc at the 2026 Cannes Film Festival (cropped).jpg | caption = Leclerc dalam tahun 2026 | birth_name = Charles Marc Hervé Perceval Leclerc | birth_date = {{Birth date and age|1997|10|16|df=y}} | birth_place = [[Monte Carlo]], Monaco | spouse = {{kahwin|Alexandra Saint Mleux|2026}} | children = 1 | father = [[Hervé Leclerc]] | relatives = {{plainlist| * [[Arthur Leclerc]] (adik) }} | awards = [[#Anugerah dan penghormatan|Senarai penuh]] | website = {{URL|charlesleclerc.com}} | signature = Charles Leclerc F1-driver signature.png | module = {{Infobox F1 driver|embed=yes <!-- Sila kekalkan pasukan 2026 di dalam kotak info sehingga sekurang-kurangnya 1 Januari 2027, mengikut konvensyen WP:F1 --> | 2026 Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | nationality = {{flagicon|MCO}} [[Pemandu Formula Satu asal Monaco|Monégasque]] | car_number = 16 | races = {{F1stat|LEC|entries}} ({{F1stat|LEC|starts}} permulaan) | championships = 0 | wins = {{F1stat|LEC|wins}} | podiums = {{F1stat|LEC|podiums}} | points = {{f1stat|LEC|careerpoints}} | poles = {{F1stat|LEC|poles}} | fastest_laps = {{F1stat|LEC|fastestlaps}} | first_race = [[Grand Prix Australia 2018]] | first_win = [[Grand Prix Belgium 2019]] | last_win = [[Grand Prix British 2026]] | last_race = {{Latest F1GP}} | last_season = 2025 | last_position = ke-5 (242 mata) }} | module2 = {{Infobox racing driver|child=yes | previous_series = {{plainlist| * [[Formula 2 FIA]] * [[Siri GP3]] * [[Kejuaraan Formula 3 Eropah FIA|F3 Eropah FIA]] * [[Formula Renault Eurocup]] * [[Formula Renault 2.0 Alps]] }} | previous_series_years = {{plainlist| * {{F2|2017}} * [[Siri GP3 musim 2016|2016]] * {{FIAF3|2015}} * [[Eurocup Formula Renault 2.0 musim 2014|2014]] * [[Siri Formula Renault 2.0 Alps musim 2014|2014]] }} | titles = {{plainlist| * [[Formula 2 FIA]] * [[Siri GP3]] }} | title_years = {{plainlist| * {{F2|2017}} * [[Siri GP3 2016|2016]] }} }} }} '''Charles Marc Hervé Perceval Leclerc'''<ref>{{Cite web |title=TIL that Leclerc's full name is Charles Marc Hervé Percival Leclerc |url=https://streamable.com/xsrb2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513221928/https://streamable.com/xsrb2 |archive-date=13 May 2021 |access-date=11 November 2020 |website=streamable.com}}</ref> ({{IPA-fr|ʃaʁl ləklɛʁ}}; lahir 16 Oktober 1997) ialah seorang pemandu kereta lumba Monégasque, kini berlumba dalam Formula Satu untuk Scuderia Ferrari. Leclerc memenangi kejuaraan Siri GP3 pada 2016 dan Kejuaraan Formula 2 FIA pada 2017. ==Kerjaya perlumbaan== ===Keputusan lengkap Formula Satu=== ([[:Template:F1 driver results legend 2|kunci]]) (Perlumbaan dalam '''huruf tebal''' menunjukkan petak pertama; perlumbaan dalam ''huruf condong'' menunjukkan pusingan terpantas) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Tahun ! Entri ! Casis ! Enjin ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! 17 ! 18 ! 19 ! 20 ! 21 ! 22 ! {{Abbr|WDC|Kedudukan Kejuaraan Dunia Pemandu}} ! [[Senarai sistem pemarkahan mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- |- |id=2021R|{{F1|2021}} ![[Scuderia Ferrari]] Mission Winnow ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari SF21|SF21]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 065/6 1.6 [[Enjin V6|V6]] [[Pengecas turbo|t]] |{{F1R2021|LEC|BHR2}} |{{F1R2021|LEC|EMI2}} |{{F1R2021|LEC|POR2}} |{{F1R2021|LEC|ESP2}} |{{F1R2021|LEC|MON2}} |{{F1R2021|LEC|AZE2}} |{{F1R2021|LEC|FRA2}} |{{F1R2021|LEC|STY2}} |{{F1R2021|LEC|AUT2}} |{{F1R2021|LEC|GBR2}} |{{F1R2021|LEC|HUN2}} |{{F1R2021|LEC|BEL2}} |{{F1R2021|LEC|NED2}} |{{F1R2021|LEC|ITA2}} |{{F1R2021|LEC|RUS2}} |{{F1R2021|LEC|TUR2}} |{{F1R2021|LEC|USA2}} |{{F1R2021|LEC|MXC2}} |{{F1R2021|LEC|SAP2}} |{{F1R2021|LEC|QAT2}} |{{F1R2021|LEC|SAU2}} |{{F1R2021|LEC|ABU2}} !{{F1R2021|LEC|WDC}} !{{F1R2021|LEC|points}} |- |id=2022R|{{F1|2022}} ![[Scuderia Ferrari]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari F1-75|F1-75]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 066/7 1.6 [[Enjin V6|V6]] [[Pengecas turbo|t]] | {{F1R2022|LEC|BHR2}} | {{F1R2022|LEC|SAU2}} | {{F1R2022|LEC|AUS2}} | {{F1R2022|LEC|EMI2}} | {{F1R2022|LEC|MIA2}} | {{F1R2022|LEC|ESP2}} | {{F1R2022|LEC|MON2}} | {{F1R2022|LEC|AZE2}} | {{F1R2022|LEC|CAN2}} | {{F1R2022|LEC|GBR2}} | {{F1R2022|LEC|AUT2}} | {{F1R2022|LEC|FRA2}} | {{F1R2022|LEC|HUN2}} | {{F1R2022|LEC|BEL2}} | {{F1R2022|LEC|NED2}} | {{F1R2022|LEC|ITA2}} | {{F1R2022|LEC|SIN2}} | {{F1R2022|LEC|JPN2}} | {{F1R2022|LEC|USA2}} | {{F1R2022|LEC|MXC2}} | {{F1R2022|LEC|SAP2}} | {{F1R2022|LEC|ABU2}} ! {{F1R2022|LEC|WDC}}* ! {{F1R2022|LEC|points2}}* |} {{smallsup|†}} Tidak menghabiskan perlumbaan, tetapi diklasifikasikan kerana telah menghabiskan lebih daripada 90% jarak perlumbaan.<br /> {{smallsup|‡}} Separuh mata kerana kurang daripada 75% jarak perlumbaan dihabiskan.<br /> <nowiki>*</nowiki> Musim sedang berjalan. ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{commons category}} * {{official website|http://www.charles-leclerc.com/}} {{Pasukan Formula Satu}} {{Scuderia Ferrari}} {{Sauber}} 5ezxedihhb8cxdyfoiiezrh10uhff20 0 1124784 7004082 6745611 2026-11-12T03:06:45Z ~2026-45075-62 413312 7004082 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Histeria The Series | image = | genre = {{hlist|[[Drama (filem dan televisyen)|Drama]]|[[Seram (fiksyen)|Seram ghaib]]|[[Thriller (genre)|Thriller]]}} | editor = | based on = ''[[Histeria (filem)|Histeria]]'' oleh [[James Lee]] | creator = | writer = {{ublist|James Lee|[[Baizura Kahar]]|Sharmaine Othman}} | director = James Lee | starring = {{plainlist| * [[Mia Sara Shauki]] * [[Sharifah Aryana]] * [[Amelia Christie]] * Serra Kamal }} | opentheme = "Histeria" oleh [[Nadia Hasnan]] | endtheme = "Histeria" oleh [[Nadia Hasnan]] | company = {{plainlist| * [[Astro Shaw]] * [[:en:Focus Group Holdings Limited|Infinitus Gold]] }} | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | executive_producer = {{plainlist| * [[Raja Jastina Raja Arshad]] * [[Gayatri Su-Lin Pillai]] }} | associate_producer = | producer = Syahrul Imran Shariffuddin | cinematography = Tan Teck Zee | runtime = 40–45 minit | channel = [[Astro Citra]] | audio_format = [[Dolby Digital|Dolby Digital Plus]] | picture_format = [[1080i]] ([[Televisyen definisi tinggi|HDTV]]) | num_episodes = 8 | first_aired = 6 Jun 2022 | status = | last_aired = 25 Julai 2022 | preceded_by = [[Kuasa (drama)|Kuasa]] | followed_by = [[Murder By Moonlight]] | related = }} '''''Histeria The Series''''' ialah sebuah siri drama televisyen Malaysia 2022 arahan [[James Lee]] dengan skrip oleh Lee, [[Baizura Kahar]] dan Sharmaine Othman. Dibintangi oleh [[Mia Sara Shauki]], [[Sharifah Aryana]], [[Amelia Christie]] dan Serra Kamal, ia mengisahkan tentang pelajar remaja di sebuah sekolah berasrama yang mula dihantui oleh kejadian misteri dan membawa mereka untuk menjejak kes pembunuhan yang berlaku 10 tahun lalu di sekolah mereka. Diadaptasi dari [[Histeria (filem)|filem 2008]] bertajuk sama juga arahan Lee, siri ini diterbitkan di bawah jenama Astro Originals dan memulakan tayangan perdana di [[Astro Citra]] bermula 6 Jun sehingga 25 Julai 2022.<ref name="Histeria The Series">{{cite web|url=https://www.myinfotaip.com/2022/06/histeria-the-series.html|title=Histeria The Series (Astro Originals)|publisher=My Infotaip|date=6 Jun 2022|accessdate=7 Jun 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://gempak.com/berita-terkini/filem-seram-popular-2008-histeria-kembali-dengan-histeria-series-menyiasat-kisah-kematian-pelajar-sekolah-72567|title=Filem Seram Popular 2008, Histeria Kembali Dengan Histeria The Series, Menyiasat Kisah Kematian Pelajar Sekolah|author=Azwa Rahman|publisher=[[Astro Gempak]]|date=1 Jun 2022|accessdate=7 Jun 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://siakapkeli.my/2022/06/02/astro-originals-tampil-kesinambungan-filem-box-office-2008-histeria-yang-lebih-berani-gore-mengujakan/|title=Astro Originals Tampil Kesinambungan Filem Box Office 2008, (HISTERIA) Yang Lebih Berani, ‘Gore’ & Mengujakan|author=Syafiq Halim|publisher=Siakap Keli|date=2 Jun 2022|accessdate=7 Jun 2022}}</ref> ==Sinopsis== Mengisahkan tentang sekumpulan pelajar di sebuah sekolah asrama, Sekolah Sri Fatimah mulai dihantui oleh kejadian misteri dan membawa mereka untuk menjejak kes pembunuhan yang berlaku di sekolah mereka 10 tahun yang lalu. Sejak daripada penyiasatan mereka, satu per satu insiden dan perkara ngeri berlaku sehingga menyebabkan kejadian yang berlaku 10 tahun lalu bakal berulang. ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Mia Sara Shauki|'''Mia Sara Shauki''']] sebagai '''Alia'''<ref name="Histeria The Series"/> * [[Amelia Christie|'''Amelia Christie''']] sebagai '''Puteri'''<ref name="Histeria The Series"/> * [[Sharifah Aryana|'''Sharifah Aryana''']] sebagai '''Diana'''<ref name="Histeria The Series"/> * '''Serra Kamal''' sebagai '''Zee'''<ref name="Histeria The Series"/> ===Pelakon pembantu=== * [[Namron|'''Namron''']] sebagai '''Inspektor Ismail'''<ref name="Histeria The Series"/> * [[Liyana Jasmay|'''Liyana Jasmay''']] sebagai '''Murni'''<ref name="Histeria The Series"/> * [[Ziha Salleh|'''Ziha Salleh''']] sebagai '''Dr. Aishah / Aishah binti Hassan'''<ref name="Histeria The Series"/> * [[Ziana Zain|'''Ziana Zain''']] sebagai '''Puan Nora'''<ref name="Histeria The Series"/><ref>{{cite news|url=https://www.beritaharian.sg/gaya-hidup/ziana-kongsi-pengalaman-di-sebalik-drama-histeria-series|title=Ziana kongsi pengalaman di sebalik drama 'Histeria The Series'|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=10 Jun 2022|accessdate=10 Jun 2022}}</ref> * [[Farah Ahmad|'''Farah Ahmad''']] sebagai '''Cikgu Zuraidah'''<ref name="Histeria The Series"/> * [[Tony Eusoff|'''Tony Eusoff''']] sebagai '''Prof Zainal'''<ref name="Histeria The Series"/> * [[Rosdeen Suboh|'''Rosdeen Suboh''']] sebagai '''Pak Azman'''<ref name="Histeria The Series"/> * [[Mathni Razak|'''Mathni Razak''']] sebagai '''Cikgu Rayyan'''<ref name="Histeria The Series"/> * [[Fimie Don|'''Fimie Don''']] sebagai '''Khairul'''<ref name="Histeria The Series" /> * [[Arash Mohamad|'''Arash Mohamad''']] sebagai '''Dato' Kassim''' * '''Aznie Azmi''' sebagai '''Farah'''<ref name="Histeria The Series"/> * [[Riesha Aslan|'''Riesha Aslan''']] sebagai '''Vanidah'''<ref name="Histeria The Series"/> * '''Rawaida Jimi''' sebagai '''Julia'''<ref name="Histeria The Series"/> * '''Tisya Ong''' sebagai '''Sakinah'''<ref name="Histeria The Series"/> * [[Alvy Joanna|'''Alvy Joanna''']] sebagai '''Ily'''<ref name="Histeria The Series"/> * '''Muhd Rizaiman Muktar''' sebagai '''Jembalang''' * '''Fitri Zariq Rudolph''' sebagai '''Nurse Umi''' * [[Maya Jaafar|'''Maya Jaafar''']] sebagai '''Cikgu Hannah''' * '''Zaidi Mat Zin''' sebagai '''Pak Aziz / Bus Driver''' * '''Noor Faizah Yaakob''' sebagai '''Psychiatrist Patient''' * '''Ku Mohd Firdaus''' sebagai '''Firdaus''' * '''Rugayah Ayub''' sebagai '''Nenek Firdaus''' * [[Nizam Kama|'''Nizam Kama''']] sebagai '''Inspektor Zaman''' * '''Muhammad Alif Hakimi Azmi''' sebagai '''Riezman''' * '''Muhammad Nurakmal Mohd Ayub''' sebagai '''Kamal''' ==Penerbitan== ''Histeria The Series'' ialah terbitan bersama [[Astro Shaw]] dan Infinitus Gold.<ref>{{cite news|url=https://www.kosmo.com.my/2022/06/06/igauan-misteri-10-tahun-histeria-the-series/|title=Igauan misteri 10 tahun Histeria The Series|publisher=[[Kosmo!]]|date=6 Jun 2022|accessdate=10 Jun 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.astroawani.com/berita-hiburan/ngeri-dan-misteri-histeria-series-angkat-isu-sosial-di-sekolah-364277|title=Ngeri dan misteri... 'Histeria The Series' angkat isu sosial di sekolah|publisher=[[Astro Awani]]|date=1 Jun 2022|accessdate=10 Jun 2022}}</ref> Menurut James Lee, siri ini ada cabaran tersendiri berbanding versi filem yang mana tempoh masanya lebih pendek dan singkat. Katanya: "Cabaran utama adalah bagaimana untuk saya kembangkan jalan cerita siri ini. Saya perlu cipta karya yang relevan dengan waktu dan pada masa sama, perlu ada kesinambungan dengan cerita asal. Dalam proses itu, saya dan pasukan produksi membuat keputusan untuk membawa semula watak lakonan [[Liyana Jasmay]] sebagai Murni dan [[Namron]] sebagai detektif,".<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2022/06/848607/kembali-hantui-penonton|title=Kembali 'hantui' penonton|author=Syafil Syazwan Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=4 Jun 2022|accessdate=7 Jun 2022}}</ref> Untuk menghidupkan watak Alia, [[Mia Sara Shauki]] menjayakan adegan merokok dalam siri ini. Beliau meminta pandangan bapanya yang juga pelakon, [[Afdlin Shauki]] sebelum melakonkan sebarang babak sensitif yang boleh mengundang kecaman ramai.<ref>{{cite news|url=https://www.kosmo.com.my/2022/06/08/merokok-dalam-drama-mia-sara-minta-pandangan-bapa/|title=Merokok dalam drama, Mia Sara minta pandangan bapa|author=Nur Emira Saizali|publisher=[[Kosmo!]]|date=8 Jun 2022|accessdate=10 Jun 2022}}</ref> ==Episod== {{Episode table |background=#56887D |overall= |title= |airdate= |released=y |episodes= {{Episode list |EpisodeNumber = 1 |Title = Mukadimah |RTitle = |OriginalAirDate = {{Start date|2022|6|6|df=yes}} |ShortSummary = |LineColor = 56887D }} {{Episode list |EpisodeNumber = 2 |Title = Mati Hidup Kembali |RTitle = |OriginalAirDate = {{Start date|2022|6|13|df=yes}} |ShortSummary = |LineColor = 56887D }} {{Episode list |EpisodeNumber = 3 |Title = Pulang |RTitle = |OriginalAirDate = {{Start date|2022|6|20|df=yes}} |ShortSummary = |LineColor = 56887D }} {{Episode list |EpisodeNumber = 4 |Title = Pemangsa Mangsa |RTitle = |OriginalAirDate = {{Start date|2022|6|27|df=yes}} |ShortSummary = |LineColor = 56887D }} {{Episode list |EpisodeNumber = 5 |Title = Skandal |RTitle = |OriginalAirDate = {{Start date|2022|7|4|df=yes}} |ShortSummary = |LineColor = 56887D }} {{Episode list |EpisodeNumber = 6 |Title = Keraguan |RTitle = |OriginalAirDate = {{Start date|2022|7|11|df=yes}} |ShortSummary = |LineColor = 56887D }} {{Episode list |EpisodeNumber = 7 |Title = Kebangkitan |RTitle = |OriginalAirDate = {{Start date|2022|7|18|df=yes}} |ShortSummary = |LineColor = 56887D }} {{Episode list |EpisodeNumber = 8 |Title = Pengorbanan |RTitle = |OriginalAirDate = {{Start date|2022|7|25|df=yes}} |ShortSummary = |LineColor = 56887D }} }} ==Keluaran== Sebelum tayangan perdana rasmi di [[Astro Citra]], [[Astro Shaw]] telah mengadakan sesi tayangan eksklusif ''Histeria The Series'' bersama pelajar jurusan Komunikasi Media di [[Universiti Kebangsaan Malaysia]] (UKM) pada 26 Mei 2022.<ref>{{cite news|url=https://www.nadibangiukm.com/post/astro-shaw-anjur-tayangan-eksklusif-histeria-the-series|title=Astro SHAW Anjur Tayangan Eksklusif Histeria: The Series|author=Ahmad Fayyadh Muhamad|publisher=Nadi Bangi UKM|date=31 Mei 2022|accessdate=10 Jun 2022}}</ref> ===Siaran=== ''Histeria The Series'' memulakan tayangan perdana di Astro Citra pada 6 Jun 2022 menggantikan ''[[Kuasa (drama)|Kuasa]]''.<ref>{{cite news|url=https://gempak.com/berita-terkini/histeria-series-roh-tunjukkan-dirimu-siap-sedia-episod-pertama-malam-ini-72672|title=Histeria The Series: Roh, Tunjukkan Dirimu! Siap Sedia Episod Pertama Malam Ini|author=Azwa Rahman|publisher=[[Astro Gempak]]|date=6 Jun 2022|accessdate=10 Jun 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.astroawani.com/berita-hiburan/histeria-kembali-menghantui-bongkar-misteri-kematian-pelajar-sekolah-364359|title='Histeria' kembali menghantui, bongkar misteri kematian pelajar sekolah|publisher=[[Astro Awani]]|date=2 Jun 2022|accessdate=10 Jun 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/histeria-the-series/|title=Saksikan Kesinambungan Filem HISTERIA (2008) Dalam HISTERIA THE SERIES|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=5 Jun 2022|accessdate=10 Jun 2022}}</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|tt21047550}} [[Kategori:Drama Melayu 2022]] [[Kategori:Rancangan Astro Citra]] fu3bq85lpgges2c64r1hygy1cv09ka8 0 1126843 7004197 6990745 2026-11-12T07:46:39Z ApanZ 279359 7004197 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = {{KLRT code|PY|40}} Cyberjaya City Centre <br> {{Lang|ms|{{Script|Arab|سايبرجاي سيتي سينتر}}}} | type = [[File:Rapid KL Logo.svg|Rapid KL Logo|60px]] {{!}} Stesen [[Transit aliran deras|MRT]] | image = Cyberjaya City Centre MRT Station outview (250812).jpg | image_caption = | address = Stesen MRT Cyberjaya City Centre,<br>Persiaran APEC,<br>63000 Cyberjaya,<br>Selangor, Malaysia | coordinates = {{Coord|2.938280|N|101.665958|E|source:jawiki_region:MY_type:railwaystation|display=title,inline}} | owned = [[MRT Corp]] | operator = [[Rapid KL]] {{Small|(subsidiari [[Prasarana Malaysia]])}} | line = {{rint|my|12}} {{KLRT line|12|x}} | code = {{KLRT color code|PY|40}} | platform = 1 [[platform pulau]] | tracks = 2 | structure = Bertingkat | parking = Tiada | bicycle = | opened = {{Start date and age|df=yes|2023|03|16}} | status = Beroperasi | ADA = Ya | electrified = Ya | mpassengers = | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | former = | services = {{Adjacent stations|system1=Rapid KL |line1=Putrajaya |left1=Cyberjaya Utara |right1=Putrajaya Sentral }} | connections = {{flagicon image|KLRT bus icon.svg|size=20px}} [[Rapid Bus]]: [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#500-599|T506]], [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#500-599|T507]] }} '''Stesen MRT Cyberjaya City Centre''' adalah stesen [[transit aliran massa]] (MRT) di [[Cyberjaya]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Stesen ini dikhidmat oleh [[Laluan Putrajaya]] yang merupakan sebahagian daripada [[Sistem Transit Bersepadu Lembah Klang]] di Malaysia. Walaupun stesen ini dinamakan sempena pusat bandar Cyberjaya, namun lokasi stesen ini terletak di kawasan timur laut perbandaran tersebut. == Sejarah == Pada 15 September 2016, [[MRT Corp]] telah mengumumkan bahawa stesen Cyberjaya City Centre akan menjadi sebahagian daripada cadangan jajaran stesen Laluan Sungai Buloh-Serdang-Putrajaya (kini Laluan Putrajaya), melalui video yang ditayangkan secara rasmi di [[YouTube]], bertajuk "MRT Sungai Buloh-Serdang-Putrajaya (SSP) Line Alignment Video".<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Uj30FLJbKrI|title=MRT Sungai Buloh-Serdang-Putrajaya (SSP) Line Alignment Video|date=15 September 2016|access-date=29 November 2022|via=[[Youtube]]|last=[[MRT Corp|MRT Malaysia]]|trans-title=Video Jajaran Laluan MRT Sungai Buloh–Serdang–Putrajaya (SSP).}}</ref> Stesen MRT Cyberjaya City Centre terletak sektor pakej projek landasan kereta api Laluan Putrajaya bertingkat selatan dengan kod awal untuk pembinaan struktur stesen ialah S35.<ref name="Pelan Tapak Stesen PY">{{Cite web |url=https://drive.google.com/file/d/1vsH8Gp-h6jbdNKoTm-yWpEjcAYN8YjIp/view |title=Putrajaya Line Revisi Railway Scheme Submission Station Site Context Plan |access-date=2022-01-29 |last=[[MRT Corp]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712064741/https://drive.google.com/file/d/1vsH8Gp-h6jbdNKoTm-yWpEjcAYN8YjIp/view |archive-date=2022-07-12 |url-status=live |publisher=[[Kerajaan Malaysia]] |language=en |trans-title=Penyerahan Skim Kereta Api Semakan dan Pelan Konteks Tapak Stesen Laluan Putrajaya }}</ref> Dalam beberapa tahun kemudian, nama stesen telah diubah kepada "Pusat Bandar Cyberjaya", tetapi cadangan itu ditolak dan kembali kepada nama stesen sedia ada.<ref name="Pelan Tapak Stesen PY"/> Stesen MRT Cyberjaya City Centre adalah dibawah kontrak S210, dengan pembinaan struktur stesen termasuk aras legar, aras platform, aras jalan seperti pintu stesen, laluan pejalan kaki dan lain-lain telah dianugerahkan kepada syarikat [[Malaysian Resources Corporation Berhad]] (MRCB) pada 15 September 2017, dengan jumlah sebanyak [[Ringgit Malaysia|RM]]145.8 juta. Kontrak S210 juga merangkumi pembinaan struktur dan kerja berkaitan di [[Putrajaya Sentral|stesen Putrajaya Sentral]].<ref name="Starkontak">{{Cite news|title=MRT Corp: All elevated station contracts for SSP Line awarded |url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/11/06/mrt-corp---all-elevated-station-contracts-for-ssp-line-awarded |last=M. Hafidz Mahpar|date=2016-11-06 |newspaper=[[The Star (Malaysia)]] |access-date=2022-01-06 |language=en}}</ref> Stesen MRT Cyberjaya City Centre pada asalnya dirancang untuk dibuka pada Julai 2022,<ref name="MRT SSP">{{cite news|url=https://www.thesundaily.my/local/ssp-mrt-line-41-done-mrt-corp-CE446422 |title=SSP MRT line 41% done: MRT Corp |author= |language=en | website=theSundaily |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507082926/https://www.thesundaily.my/local/ssp-mrt-line-41-done-mrt-corp-CE446422 |archive-date=2019-05-07 |access-date=2019-05-18 }}</ref> namun tetapi pembukaannya menghadapi kelewatan dan ditangguhkan lagi ke Januari 2023 akibat sesi ujian set gerabak kereta api mengambil masa lama daripada biasa.<ref name="FMT"/><ref>{{Cite news|title=MRT Laluan Putrajaya Fasa 2 siap 93.52 peratus serta dijangka beroperasi Januari 2021|url=https://www.bernama.com/bm/ekonomi/news_pemerkasa.php?id=2010281|last=Bernama|date=2021-10-04 |newspaper=bernama.com|access-date=2022-01-03 |publisher=[[Bernama]]}}</ref><ref>{{Cite news|title=MRT laluan Putrajaya Fasa 2 dijangka operasi tahun depan|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2022/06/849659/mrt-laluan-putrajaya-fasa-2-dijangka-operasi-tahun-depan-metrotv|last=Bernama|date=2022-06-07 |work=[[Harian Metro]]|access-date=2022-07-09 |publisher=[[New Straits Times Press]]}}</ref> Pembukaan MRT Laluan Putrajaya Fasa 2 telah diumumkan pada 23 Disember 2022 oleh [[MRT Corp]],<ref name="FMT">{{cite web|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/bahasa/tempatan/2022/12/23/fasa-2-mrt-laluan-putrajaya-operasi-penuh-pada-mac/|title=MRT Laluan Putrajaya Fasa 2 beroperasi penuh pada Mac|publisher=Free Malaysia Today|date=2022-12-23 |author=FMT Reporters|access-date=2023-02-08 }}</ref> dan dibuka pada 16 Mac 2023, sekaligus bersama-sama stesen-stesen Laluan Putrajaya di bawah Fasa 2 yang lain, iaitu dari [[Stesen Kampung Batu|stesen Kampung Batu]] ke [[Putrajaya Sentral|stesen Putrajaya Sentral]]. Dari tahun 2023 sehingga 2025, stesen ini dikenali sebagai '''Stesen MRT Cyberjaya City Centre–Limkokwing''' di bawah [[Prasarana_Malaysia#Program_Hak_Menamakan_Stesen|program hak penamaan stesen]]. == Ciri-ciri stesen == === Perkhidmatan === Stesen MRT Cyberjaya City Centre menyediakan perkhidmatan Laluan Putrajaya (PYL), dan terletak di antara [[Stesen MRT Cyberjaya Utara|stesen Cyberjaya Utara]] dan [[Putrajaya Sentral|stesen Putrajaya Sentral]], serta mempunyai kod stesen iaitu PY40.<ref name="Peta">{{Cite web |url=https://myrapid.com.my/wp-content/uploads/2026/06/Integrated-Transit-Map_110626_V2.pdf |access-date=2026-09-30 |title=Klang Valley Integrated Transit Map |trans-title=Peta Transit Berintegrasi Lembah Klang |language=en |website=MyRapid |publisher=[[Agensi Pengangkutan Awam Darat]] }}</ref> === Lokasi === Stesen MRT Cyberjaya City Centre terletak di bawah bidang kuasa [[Majlis Perbandaran Sepang]] (MPSepang), di sebuah susur jalan berhampiran Persiaran APEC di Cyber 3, bandar Cyberjaya. Antara mercu tanda yang terdapat berhampiran stesen ini termasuk:<ref name="MyGeoName">{{Cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/index.jsp|title=Pangkalan Data Nama Geografi dan Gazetir Kebangsaan|access-date=2022-01-06|website=MyGeoName|publisher=Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia}}</ref> * [[Universiti Teknologi Kreatif Limkokwing]] * Residensi Tropicana Avan ''(dalam pembinaan)'' * Bangunan Nilam Sari (Pusat Rekod Pendaftaran Negara) Cyberjaya * Cyber Glass Hall * The Place @ Cyberjaya * Pertonas Persiaran APEC * Stesen Satelit Bumi Telekom Malaysia Cyberjaya * AIMS Cyberjaya, TS Global Network * [[MEASAT]] Cyberjaya * Astro Cyberjaya Broadcast Centre === Pelan stesen === {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="3" |- style="vertical-align:top;" | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" | '''L2''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" | '''Aras<br>platform''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" colspan="1"| → Platform 2: {{rint|my|12}} {{KLRT line|12|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|KG|04}} {{KLRT code|PY|01}} {{mrts|Kwasa Damansara}} ({{mrts|Cyberjaya Utara}})}} |- | style="border: 2px solid black; border-image: none; text-align: center;" | {{Small|[[Platform pulau]], pintu dibuka di sebelah kanan}} |- | style="border-bottom:solid 1px gray;" | ← Platform 1: {{rint|my|12}} {{KLRT line|12|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|PY|41}} {{mrts|Putrajaya Sentral}}}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''L1''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''Aras<br>legar''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan kedai serbaneka {{Access icon}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''G''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| '''Aras<br>tanah''' | style="border-bottom:solid 1px gray; "| Pintu masuk/keluar, hentian bas, teksi, dan kenderaan persendirian {{access icon}} |} Stesen MRT Cyberjaya City Centre adalah stesen bertingkat dengan dua tingkat: aras tanah (juga ruang legar) dan aras platform. Stesen ini mempunyai satu [[platform pulau]] di atas ruang legar untuk perkhidmatan laluan ini. Terdapat kemudahan bagi Orang Kurang Upaya (OKU) seperti tanjakan, blok sentuh di lantai, tandas mesra OKU, butang lif rendah untuk pengguna kerusi roda, braille di butang lif dan kaunter rendah untuk pengguna kerusi roda. === Pintu stesen === Stesen MRT Cyberjaya City Centre hanya mempunyai satu pintu masuk dan keluar. {| class="wikitable" | colspan="4" align="center" | {{KLRT line|12}} - '''Cyberjaya City Centre''' |- | colspan="4" align="center" bgcolor="{{KLRT color|12}}"| |- ! Pintu ! Lokasi ! Destinasi ! Gambar |- | align="center" |'''<span style="font-size: 150%">A</span>''' <br> {{access icon}} {{bus icon}} [[File:Buying a Car (89571) - The Noun Project.svg|20px|alt=Hentian untuk kenderaan peribadi, e-panggilan dan teksi]] | '''Persiaran APEC''' | Hentian bas, teksi, dan kenderaan peribadi,<br>Limkokwing University | [[File:Cyberjaya City Centre MRT Station Entrance A (230419) 03.jpg|frameless|200px]] |} == Kesalinghubungan == === Perkhidmatan bas === Perkhidmatan bas pengantara di Stesen MRT Cyberjaya City Centre terletak di [[#Pintu_stesen|Pintu A stesen]] (kod hentian bas – SP414). Terdapat dua laluan bas pengantara yang ditawarkan di hab ini.<ref>{{Cite web |url=https://myrapid.com.my/bus-train/rapid-kl/bus/ |title=Rapid KL Bus |website=MyRapid |access-date=2026-10-26 }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Laluan ! Pengendali ! colspan="2" | Terminal ! Destinasi ! Rujukan |- | {{KLBC|T506|bgcolor=#{{klbcr|500}}}} | rowspan = "2" | [[Rapid KL]] | SP414 [[#Pintu stesen|MRT Cyberjaya City Centre]] | style="text-align:center"| ↺ | Cyber 10 | align="center"| <ref>{{Cite web |url=https://myrapidbus.prasarana.com.my/kiosk?route=1045&bus= |title=MyRapid - Bus Kiosk (T506) |website=MyRapid |access-date=2026-10-26 }}</ref> |- | {{KLBC|T507|bgcolor=#{{klbcr|500}}}} | SP414 [[#Pintu stesen|MRT Cyberjaya City Centre]] | style="text-align:center"| ↺ | Cyberjaya Transport Terminal | align="center"| <ref>{{Cite web |url=https://myrapidbus.prasarana.com.my/kiosk?route=1046&bus= |title=MyRapid - Bus Kiosk (T507) |website=MyRapid |access-date=2026-10-26 }}</ref> |} Terdapat juga perkhidmatan van Rapid KL On-demand untuk zon '''Cyberjaya'''.<ref>{{Cite web |url=https://myrapid.com.my/bus-train/rapid-kl/on-demand/ |title=Rapid KL On-Demand |website=MyRapid |access-date=2026-10-26 }}</ref> == Galeri == {{Gallery|height=225|width=225 |File:Cyberjaya City Centre MRT Station bus stop (230419) 01.jpg|Pemandangan hentian bas stesen |File:Cyberjaya City Centre MRT Station linkbridge to bus stop (230419) 01.jpg|Pemandangan ruang pejalan kaki dari stesen ke hentian bas |File:Cyberjaya City Centre MRT Station location map (230419).jpg|Peta lokasi stesen |File:Cyberjaya City Centre MRT Station concourse (230419) 05.jpg|Pemandangan ruang legar stesen |File:PY40 Cyberjaya City Centre MRT Platforms 20260216 112733.jpg|Pemandangan ruang platform stesen }} == Rujukan == {{Reflist|2}} == Pautan luar == * [https://www.mymrt.com.my/ms/ MRT Corp] ** [https://www.mymrt.com.my/ms/awam/laluan-putrajaya/stesen/cyberjaya-city-centre/ Stesen Cyberjaya City Centre] ** [http://www.mymrt.com.my/hawk-eye-view/ MRT Hawk-Eye View] {{Klang Valley train stations}} {{DEFAULTSORT:Cyberjaya City Centre}} [[Kategori:Laluan Putrajaya]] [[Kategori:Stesen RapidKL]] [[Kategori:Stesen kereta api di Selangor|Cyberjaya City Centre]] [[Kategori:Stesen transit aliran deras di Selangor]] pl7qp7o480w3pppm8akk1x1ge5qz8o5 0 1127850 7004398 6869261 2026-11-12T11:03:54Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004398 wikitext text/x-wiki [[Dato']] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Mohd Tuah bin Ismail''' (lahir 9 Ogos 1966) ialah ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Melayu]]. Beliau merupakan mantan ADUN {{DUN|Pulau Betong}} selama sepenggal (2018-2023). Di peringkat parti beliau ialah Timbalan Ketua [[PKR]] {{Parlimen|Balik Pulau}}. {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Yang Berbahagia]]<br >[[Dato']] [[Haji]] | name = Mohd Tuah Ismail | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DSPN|DJN|PKT (Pulau Pinang)|PJK (Pulau Pinang)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Officer - DSPN.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Member - DJN.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PEN Distinguished Conduct Medal - PKT.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PEN Meritorious Service Medal - PJK.svg|40px]]</div> | image = | width = | height = | caption = | birth_date = {{bda|1966|08|09|df=yes}} | birth_place = [[Balik Pulau]], [[Pulau Pinang]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | constituency_AM10 = [[Pulau Betong (kawasan negeri)|Pulau Betong]] | assembly10 = Pulau Pinang | term_start10 = 9 Mei 2018 | term_end10 = 12 Ogos 2023 | predecessor10 = {{BN UMNO}} [[Muhamad Farid Saad]] | successor10 = {{PN PAS}} [[Mohd Shukor Zakariah]] | majority10 = 1,596 (PRU-14) | office8 = Timbalan Ketua PKR Cabang [[Balik Pulau (kawasan persekutuan)|Balik Pulau]] | term_start8 = 2022 | term_end8 = | predecessor8 = | successor8 = | president8 = [[Anwar Ibrahim]] | 1blankname8 = Pengerusi PKR Pulau Pinang | 1namedata8 = [[Nurul Izzah Anwar]] | 1blankname9 = Ketua PKR Balik Pulau | 1namedata9 = [[Muhammad Bakhtiar Wan Chik]] | party = {{PH PKR}} [[Parti Keadilan Rakyat]] | occupation = Ahli Politik | relations = | spouse = | children = | website = | footnotes = }} ==Latar Belakang== Beliau dilahirkan di Balik Pulau kepada Ismail Othman dan Siti Halijah Mohd Zain pada 9 Ogos 1966.<ref name=":0">{{Cite web |title=Mohd Tuah Ismail: Profail Calon |url=https://mohdtuahismail.blogspot.com/p/profail-calon.html |access-date=2023-11-26 |website=Mohd Tuah Ismail}}</ref> Pada tahun 1973 hingga 1979, Mohd Tuah bersekolah di [[Sekolah Kebangsaan Titi Teras]] pada peringkat Sijil Rendah Pelajaran. Pada tahun 1980 hingga 1985, Mohd Tuah bersekolah di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Balik Pulau]] pada peringkat Sijil Pelajaran Malaysia. Pada tahun 1986 hingga 1987, Mohd Tuah melanjut pelajaran Diploma Pengajian Islam di Akademi Islah Malaysia (AIM). == Kerjaya == Pada 2013, beliau bertanding pertama di Pulau Betong namun beliau tewas kepada Muhamad Farid Saad dari UMNO dengan majoriti tipis 395. Pada tahun 2014 hingga 2021, beliau merupakan seorang ahli [[Majlis Agama Islam Negeri Pulau Pinang]].<ref>https://mainpp.gov.my/index.php/arkib-2014/128-ahli-majlis</ref><ref>https://mainpp.gov.my/index.php/en/rss-maklumat-utama/228-senarai-nama-dan-alamat-ahli-majlis-agama-islam-negeri-pulau-pinang-1-1-2016-31-12-2017</ref><ref>https://mainpp.gov.my/index.php/rss-maklumat-utama/398-senarai-nama-dan-alamat-ahli-majlis-agama-islam-negeri-pulau-pinang-2018-2020</ref><ref>https://mainpp.gov.my/index.php/rss-maklumat-utama/465-senarai-nama-ahli-majlis-agama-islam-negeri-pulau-pinang-bagi-tahun-2020-hingga-2021</ref> Pada 2018, beliau dipilih sebagai ADUN Pulau Betong, namun beliau tewas pada tahun 2023. ==Keputusan Pilihan Raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2013|2013]] | rowspan=5|'''N39 {{DUN|Pulau Betong}}''' |{{party shading/Keadilan}} | |Mohd Tuah Ismail ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|6,457 |49.36% |{{party shading/Barisan Nasional}} | |'''{{nowrap|[[Muhamad Farid Saad]]}}''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align=right|'''6,852''' |'''50.64%''' |13,532 |395 |88.40% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018|2018]] | rowspan=3 {{party shading/Keadilan}} | | rowspan=3|'''{{nowrap|Mohd Tuah Ismail}}''' ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | rowspan=3 align=right|'''7,675''' | rowspan=3|'''49.60%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |[[Muhamad Farid Saad]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|6,079 |39.30% | rowspan=3|15,719 | rowspan=3|1,596 | rowspan=3|86.50% |- |{{party shading/PAS}} | |Muhd Taufik Hashim ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align=right|1,645 |10.60% |- |bgcolor={{party color|Parti Rakyat Malaysia}} | |Yeoh Cheng Huat ([[Parti Rakyat Malaysia|PRM]]) | align=right|64 | align=right|0.50% |- |[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]] |{{party shading/PH}} | |Mohd Tuah Ismail ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|8,483 |47.10% |bgcolor={{Party color|Perikatan Nasional}} | |'''[[Mohamad Shukor Zakariah]]''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align=right|'''9,534''' |'''52.90%''' |18,134 |1,051 |76.07% |} ==Anugerah== * {{Flag|Pulau Pinang}} ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Officer - DSPN.svg|50px]] [[Darjah Setia Pangkuan Negeri]] (DSPN) – '''Dato' ''' (2024) ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Member - DJN.svg|50px]] Darjah Johan Negeri (DJN) (2017)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/penang/government-of-penang-gazette/pggn20-01-y2017kjw000858.pdf|title=SENARAI PENERIMA DARJAH-DARJAH KEBESARAN BINTANG DAN PINGAT-PINGAT KEHORMATAN NEGERI PULAU PINANG 2017|language=ms|publisher=Warta Kerajaan Negeri Pulau Pinang}}</ref> ** [[File:MY-PEN Distinguished Conduct Medal - PKT.svg|50px]] Pingat Kelakuan Terpuji (PKT) (2014)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/penang/government-of-penang-gazette/pggn25-01-y2014.pdf|title=SENARAI PENERIMA DARJAH-DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT-PINGAT KEHORMATAN NEGERI PULAU PINANG 2014|work=Warta Kerajaan Negeri Pulau Pinang}}</ref> ** [[File:MY-PEN Meritorious Service Medal - PJK.svg|50px]] Pingat Jasa Kebaktian (PJK) (2009)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/penang/government-of-penang-gazette/pggn020-01-y2009.pdf|title=SENARAI PENERIMA DARJAH-DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT-PINGAT KEHORMATAN NEGERI PULAU PINANG 2009|work=Warta Kerajaan Negeri Pulau Pinang}}</ref> ==Rujukan== {{Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang, Parlimen Malaysia ke-14}} [[Kategori:Kelahiran 1966]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-14]] [[Kategori:Anggota Parti Keadilan Rakyat]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] r7hrb2ogbyhbulpz0pvbbvmw3g34naj 0 1138203 7004090 6997751 2026-11-12T03:30:07Z Stephan1000000 231656 99 7004090 wikitext text/x-wiki {{Kotak info televisyen|image=AbbottElementary.png|genre={{Plainlist| * [[Mockumentary]] * [[Humor pejabat|Komedi tempat kerja]] }}|creator=[[Quinta Brunson]]|starring={{Plainlist| <!-- per OPENING CREDITS --> * Quinta Brunson * [[Tyler James Williams]] * [[Janelle James]] * [[Lisa Ann Walter]] * [[Chris Perfetti]] * [[Sheryl Lee Ralph]] * William Stanford Davis }}|country=[[Amerika Syarikat]]|language=[[Bahasa Inggeris]]|num_seasons=6|num_episodes=99<!-- Update when new episode airs. -->|executive_producer={{Plainlist| * [[Randall Einhorn]] * [[Justin Halpern]] * Patrick Schumacker * Quinta Brunson }}|theme_music_composer=Maker|producer=Werner Walian|cinematography=Kurt Jones|editor=Richie Edelson|camera=[[Kamera tunggal]]|runtime=22 minit|company={{Plainlist| * Delicious Non-Sequitur * Fifth Chance (season 2–present) * [[20th Television]] * [[Warner Bros. Television]] }}|distributor={{Plainlist| * [[Disney Platform Distribution]] * [[Warner Bros. Domestic Television Distribution]] }}|network=[[American Broadcasting Company|ABC]]|first_aired={{Start date|2021|12|7}}|last_aired={{End date|kini}}}} '''''Abbott Elementary''''' ialah siri televisyen [[Komedi situasi|sitkom]] [[mockumentary]] Amerika yang dicipta oleh Quinta Brunson untuk [[American Broadcasting Company|ABC]] . Ia dibintangi oleh Brunson sebagai Janine Teagues, seorang guru pelajar tahun dua yang bersikap positif di Abbott Elementary , sebuah sekolah fiksyen yang tidak dibiayai dengan baik, yang kebanyakan muridnya berkulit hitam di [[Philadelphia]] . [[Pelakon ensemble|Pelakon ensembelnya]] termasuk Tyler James Williams, Janelle James, Lisa Ann Walter, [[Chris Perfetti]], Sheryl Lee Ralph, dan William Stanford Davis. Siri ini ditayangkan perdana sebagai entri pertengahan musim dalam musim televisyen 2021–22 pada 7 Disember 2021, dan mendapat pujian kritikal. Musim pertama rancangan itu telah dicalonkan untuk tujuh Anugerah Emmy Perdana, dan memenangi tiga daripada tujuh pencalonan. Pada Mac 2022, siri ini telah diperbaharui untuk musim kedua iaitu sebanyak 22 episod, yang ditayangkan pada 21 September 2022. Pada Januari 2023, siri ini telah diperbaharui untuk musim ketiga. == Premis == Krew dokumentari sedang merakam kehidupan guru yang bekerja di sekolah yang kekurangan dana dan disalah urus. Salah satu tempat yang mereka telah putuskan untuk didokumenkan ialah Sekolah Rendah Willard R. Abbott Philadelphia, sebuah sekolah awam Philadelphia yang kebanyakan muridnya berkulit hitam. Keadaan di sekolah adalah sukar dan kebanyakan guru tidak bertahan lebih daripada dua tahun. Guru murid tahun dua, Janine Teagues dan guru sejarah Jacob Hill ialah dua daripada tiga guru dari sekumpulan dua puluh orang guru yang telah melepasi satu tahun bekerja di situ. Mereka bekerja dengan guru tadika berpengalaman Barbara Howard, guru murid tahun dua Melissa Schemmenti, pengetua sekolah yang acuh tak acuh, Ava Coleman, dan guru ganti yang baru Gregory Eddie. == Pelakon dan watak == * Quinta Brunson sebagai Janine Teagues, seorang guru murid tahun dua yang optimistik yang mempunyai misi untuk membantu kehidupan pelajarnya sambil menguruskan kehidupan peribadinya sendiri. * Tyler James Williams sebagai Gregory Eddie, guru ganti, kemudian menjadi guru sepenuh masa, guru murid tahun satu yang menaruh hati pada Janine. * Janelle James sebagai Ava Coleman, pengetua sekolah yang tidak cekap dan gemar membuli rakan sekerjanya, khususnya Janine. * Lisa Ann Walter sebagai Melissa Schemmenti, seorang guru murid tahun dua yang mempunyai rakan-rakan yang boleh dipersoalkan. * Chris Perfetti sebagai Jacob Hill, seorang guru sejarah yang janggal yang menyokong Janine dan misinya. * Sheryl Lee Ralph sebagai Barbara Howard, seorang guru tadika sekolah lama yang dipandang tinggi oleh Janine. * William Stanford Davis sebagai En. Johnson (musim 2; musim 1 berulang), penjaga sekolah yang aneh, tetapi sangat berbakat. <ref>{{Cite web|url=https://www.laduenews.com/arts-and-culture/entertainment/st-louis-native-william-stanford-davis-joins-cast-of-abc-s-new-sitcom-hit-abbott/article_e9f4ff10-9f15-11ec-ac89-835ea68d1880.html|title=St. Louis Native William Stanford Davis Joins Cast of ABC's New Sitcom Hit, ''Abbott Elementary''|last=Dahl|first=Amanda|date=March 9, 2022|website=laduenews.com|publisher=Ladue News|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220412131220/https://www.laduenews.com/arts-and-culture/entertainment/st-louis-native-william-stanford-davis-joins-cast-of-abc-s-new-sitcom-hit-abbott/article_e9f4ff10-9f15-11ec-ac89-835ea68d1880.html|archive-date=April 12, 2022|access-date=April 3, 2022}}</ref> == Episod == === Musim 1 (2021–22) === {{Episode table}} === Musim 2 (2022–23) === {{Episode table}} == Penggambaran == === Latar belakang === Dalam temu bual di ''[[Good Morning America]]'', Brunson mendedahkan bahawa sekolah fiksyen yang dipanggil ''Abbott Elementary'' dinamakan sempena Joyce Abbott, yang merupakan salah seorang guru sekolah rendah sebenar Brunson, dan bahawa kerja ibunya sebagai guru selama 40 tahun adalah apa yang membuatkan dia mencipta siri ini. <ref>{{Cite web|url=https://www.phillyvoice.com/quinta-brunson-abbott-elementary-gma-abc/|title=Quinta Brunson says she named 'Abbott Elementary' after one of her favorite teachers|last=Mancini|first=Maggie|date=January 3, 2022|website=Philly Voice|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220826013111/https://www.phillyvoice.com/quinta-brunson-abbott-elementary-gma-abc/|archive-date=August 26, 2022|access-date=August 25, 2022}}</ref> Di samping itu, program ini ditetapkan di Philadelphia, yang merupakan bandar asal Brunson. Brunson juga menyatakan bahawa Barbra Howard, watak yang dilakonkan oleh Sheryl Lee Ralph, adalah berdasarkan ibunya. === Perkembangan === [[Fail:Randall Einhorn at Televerse 2026.jpg|alt=|thumb|Randall Einhorn (gambar) telah mengarahkan beberapa episod ''Abbott Elementary'']] Pada 3 September 2020, seorang komedi tempat kerja perintis yang tidak diberi judul yang dibintangi oleh Brunson [[Episod perintis|telah mencapai komitmen episod perintis]] di [[American Broadcasting Company|ABC]] dengan Brunson, Justin Halpern dan Patrick Schumacker berkhidmat sebagai penerbit eksekutif. <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2020/09/quinta-brunson-school-workplace-comedy-abc-put-pilot-commitment-justin-halpern-patrick-schumacker-1234570479/|title=Quinta Brunson Teacher Comedy Set At ABC As Put Pilot; Justin Halpern & Patrick Schumacker Exec Producing|last=Andreeva|first=Nellie|date=September 3, 2020|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904021919/https://deadline.com/2020/09/quinta-brunson-school-workplace-comedy-abc-put-pilot-commitment-justin-halpern-patrick-schumacker-1234570479/|archive-date=September 4, 2020|access-date=December 28, 2021}}</ref> Pada Februari 2021, ABC memberikan projek itu arahan perintis rasmi, pada asalnya dengan tajuk ''Harrity Elementary'' . <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/02/abc-harrity-elementary-comedy-pilot-quinta-brunson-justin-halpern-patrick-schumacker-1234694856/|title=ABC Orders ''Harrity Elementary'' Comedy Pilot From Quinta Brunson, Justin Halpern & Patrick Schumacker|last=White|first=Peter|date=February 16, 2021|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228180804/https://deadline.com/2021/02/abc-harrity-elementary-comedy-pilot-quinta-brunson-justin-halpern-patrick-schumacker-1234694856/|archive-date=December 28, 2021|access-date=December 28, 2021}}</ref> Pada bulan Mei, projek itu telah diberi arahan bersiri di bawah nama baharu ''Abbott Elementary'' . <ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/wonder-years-queens-maggie-abbott-elementary-abc-series-orders-1234953624/|title=''Wonder Years'', ''Queens'' Among Four ABC Series Orders|last=Goldberg|first=Lesley|date=May 14, 2021|website=[[The Hollywood Reporter]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518160215/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/wonder-years-queens-maggie-abbott-elementary-abc-series-orders-1234953624/|archive-date=May 18, 2021|access-date=May 18, 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/05/the-wonder-years-queens-maggie-abbott-elementary-picked-up-to-series-abc-1234756301/|title=''The Wonder Years'', ''Queens'', ''Maggie'' & ''Abbott Elementary'' Picked Up To Series At ABC|last=Andreeva|first=Nellie|last2=White|first2=Peter|date=May 14, 2021|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514232019/https://deadline.com/2021/05/the-wonder-years-queens-maggie-abbott-elementary-picked-up-to-series-abc-1234756301/|archive-date=May 14, 2021|access-date=May 18, 2021}}</ref> Penggambaran untuk musim pertama bermula pada 16 Ogos 2021, di [[Los Angeles|Los Angeles, California]], dan berakhir pada 5 November 2021. <ref>{{Cite web|url=https://www.productionweekly.com/082621gp.pdf|title=issue one thousand two hundred sixty-one|date=August 26, 2021|website=Production Weekly|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010072602/https://www.productionweekly.com/082621gp.pdf|archive-date=October 10, 2021|access-date=December 2, 2021}}</ref> <ref name="VarietyInsight">{{Cite web|url=https://www.varietyinsight.com/production_restart_full_view.php?track_id=191103|title=Film and TV Projects Going Into Production – ''Abbott Elementary''|website=[[Variety Insight]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518185454/https://www.varietyinsight.com/production_restart_full_view.php?track_id=191103|archive-date=May 18, 2021|access-date=May 18, 2021}}</ref> Pada Ogos, tiga kru disahkan positif [[Penyakit koronavirus 2019|COVID-19]] tetapi tidak menjejaskan penggambaran. <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/08/abbott-elementary-positive-covid-tests-production-not-impacted-abc-1234821986/|title=''Abbott Elementary'' Records Positive Covid Tests; Production On New ABC Series Not Impacted|last=Andreeva|first=Nellie|date=August 25, 2021|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825214540/https://deadline.com/2021/08/abbott-elementary-positive-covid-tests-production-not-impacted-abc-1234821986/|archive-date=August 25, 2021|access-date=August 25, 2021}}</ref> Musim pertama ditayangkan pada 7 Disember 2021, <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/05/abc-2021-22-schedule-big-sky-move-thursday-blackish-final-season-wonder-years-goldbergs-80s-comedies-1234758907/|title=ABC 2021–22 Schedule: ''Big Sky'' On Thursday & Comedy Block In Fall, ''Black-Ish'' Farewell In Midseason|last=Andreeva|first=Nellie|date=May 18, 2021|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518160220/https://deadline.com/2021/05/abc-2021-22-schedule-big-sky-move-thursday-blackish-final-season-wonder-years-goldbergs-80s-comedies-1234758907/|archive-date=May 18, 2021|access-date=May 18, 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/11/abc-premiere-dates-2022-bachelor-blackish-women-of-the-movement-promised-land-abbott-elementary-1234865748/|title=ABC Winter Premiere Dates: ''Bachelor'', ''Black-ish'' Final Season, Three New Series & More|last=Pedersen|first=Erik|date=November 1, 2021|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307083116/https://deadline.com/2021/11/abc-premiere-dates-2022-bachelor-blackish-women-of-the-movement-promised-land-abbott-elementary-1234865748/|archive-date=March 7, 2022|access-date=November 1, 2021}}</ref> dan berakhir pada 12 April 2022, yang terdiri daripada 13 episod. Pada 14 Mac 2022, sejurus sebelum musim pertama ditetapkan untuk tamat, siri ini telah diperbaharui untuk musim kedua. <ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/abbott-elementary-renewed-for-season-2-at-abc-1235111015/|title=''Abbott Elementary'' Renewed for Season 2 at ABC|last=Goldberg|first=Lesley|date=March 14, 2022|website=[[The Hollywood Reporter]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220315142147/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/abbott-elementary-renewed-for-season-2-at-abc-1235111015/|archive-date=March 15, 2022|access-date=March 14, 2022}}</ref> Menurut tweet yang dibuat oleh Quinta Brunson, hari pertama penggambaran untuk musim kedua bermula pada 18 Julai 2022. Pada 21 Julai 2022, ABC telah menempah musim kedua dengan 22 episod, memberikannya pesanan musim penuh. <ref name="S2EpisodeCount">{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/07/abbott-elementary-season-2-episode-count-full-season-abc-comic-con-quina-brunson-1235074396/|title=''Abbott Elementary'' Gets Full-Season Sophomore Order From ABC|last=Nellie Andreeva and Ryan Fleming|date=July 21, 2022|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721225352/https://deadline.com/2022/07/abbott-elementary-season-2-episode-count-full-season-abc-comic-con-quina-brunson-1235074396/|archive-date=July 21, 2022|access-date=July 21, 2022}}</ref> Pada 11 Januari 2023, ABC memperbaharui siri ini untuk musim ketiga. <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/01/abbott-elementary-renewed-season-3-abc-1235217682/|title=''Abbott Elementary'' Scores Season 3 Renewal At ABC|last=Campione|first=Katie|date=January 11, 2023|website=Deadline Hollywood|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230111180858/https://deadline.com/2023/01/abbott-elementary-renewed-season-3-abc-1235217682/|archive-date=January 11, 2023|access-date=January 11, 2023}}</ref> === Barisan pelakon === Pada Mac 2021, Tyler James Williams, Janelle James, Lisa Ann Walter, Chris Perfetti dan Sheryl Lee Ralph diumumkan untuk membintangi siri itu bersama Brunson. <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/03/tyler-james-williams-sheryl-lee-ralph-quinta-brunson-abc-school-comedy-pilot-1234722746/|title=Tyler James Williams, Sheryl Lee Ralph, 3 More Join Quinta Brunson In Her ABC School Comedy Pilot|last=Petski|first=Denise|date=March 26, 2021|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112222558/https://deadline.com/2021/03/tyler-james-williams-sheryl-lee-ralph-quinta-brunson-abc-school-comedy-pilot-1234722746/|archive-date=January 12, 2023|access-date=December 28, 2021}}</ref> Pada bulan November tahun yang sama, William Stanford Davis telah disahkan sebagai Encik Johnson, petugas kebersihan. <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/11/abbott-elementary-william-stanford-davis-abs-recur-1234867445/|title=''Abbott Elementary'': William Stanford Davis Joins ABC Comedy As Recur|last=Del Rosario|first=Alexandra|date=November 4, 2021|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116192114/https://deadline.com/2021/11/abbott-elementary-william-stanford-davis-abs-recur-1234867445/|archive-date=January 16, 2022|access-date=November 4, 2021}}</ref> Brunson melakonkan watak Janine Teagues, guru murid tahun dua yang optimistik yang mengetuai siri ini dan kumpulannya. Williams melakonkan watak Gregory Eddie, seorang guru ganti tahun satu yang menaruh minat pada Janine. James melakonkan watak Ava Coleman, pengetua sekolah yang tidak cekap. Walter melakonkan watak Melissa Schemmenti, seorang guru murid tahun dua bersama Janine. Perfetti melakonkan watak Jacob Hill, seorang guru sejarah yang janggal, dan Ralph melakonkan watak Barbara Howard, seorang guru tadika sekolah yang telah lama berkhidmat yang dihormati Janine. Dalam temu bual dengan ''Insider'', Brunson mendedahkan bahawa wataknya Janine Teagues pada asalnya dirancang untuk menjadi watak sampingan dalam siri ini, sebagai kakitangan Abbott. Semasa penglihatan awal siri ini, Barbara Howard dimaksudkan untuk menjadi "daya penggerak" siri ini. {{Petikan|Kemudian [Warner Bros] berkata, "Awak gila jika awak fikir kami akan beli sitkom ini tanpa awak di dalamnya, dan saya fikir, "Ok, itu adil". Jadi, saya perlu berlakon di dalam sitkom ini. <ref>{{Cite web |last=Mazzeo |first=Esme |date=March 1, 2022 |title=Quinta Brunson: 'Abbott Elementary' Isn't 'the Office' for Teachers |url=https://www.insider.com/abbott-elementary-quinta-brunson-interview-2022-2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230112222558/https://www.insider.com/abbott-elementary-quinta-brunson-interview-2022-2 |archive-date=January 12, 2023 |access-date=April 27, 2022 |website=Insider}}</ref>}} Pada Julai 2022, hanya beberapa bulan sebelum siri itu kembali untuk musim kedua, Davis telah diumumkan sebagai pelakon tetap siri itu untuk musim ini. <ref>{{Cite web|url=https://tvline.com/2022/07/20/abbott-elementary-season-2-william-stanford-davis-series-regular-janitor-mr-johnson/|title=''Abbott Elementary'' Season 2 Elevates William Stanford Davis to Regular|last=Gelman|first=Vlada|date=July 20, 2022|website=TVLine|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220720180041/https://tvline.com/2022/07/20/abbott-elementary-season-2-william-stanford-davis-series-regular-janitor-mr-johnson/|archive-date=July 20, 2022|access-date=July 20, 2022}}</ref> Selain itu, seminggu sebelum tayangan perdana musim telah diumumkan melalui ''The Wrap'' bahawa musim ini akan menyaksikan pengenalan pelbagai bintang jemputan berulang, termasuk Lauren Weedman sebagai Kristen Marie, Leslie Odom Jr. sebagai Draemond Winding dan Keyla Monterroso Mejia sebagai Ashley Garcia. <ref name="NewCastS2">{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/leslie-odom-jr-abbott-elementary-season-2-guest-star/|title=Leslie Odom Jr. to Guest Star in ''Abbott Elementary'' Season 2|last=Oganesyan|first=Natalie|date=September 14, 2022|website=The Wrap|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220914195559/https://www.thewrap.com/leslie-odom-jr-abbott-elementary-season-2-guest-star/|archive-date=September 14, 2022|access-date=September 14, 2022}}</ref> Kesemua mereka muncul dalam lapan episod pertama musim ini. Musim kedua juga menampilkan kameo daripada maskot Philadelphia Flyers Gritty dalam episod perdana, yang mendapat banyak perhatian dalam talian. Apabila ditanya oleh [[Liga Hoki Kebangsaan]], penerbit eksekutif Patrick Schumacker menyatakan bahawa penampilan Gritty dalam siri itu adalah "telah lama dijangkakan." Dia mendedahkan bahawa Gritty pada asalnya akan muncul dalam salah satu episod awal musim pertama, tetapi konflik penjadualan melambatkan penampilan kameo. {{Petikan|"Sejak dari awal, Gritty ialah satu institusi Philadelphia yang kami ingin ketengahkan dalam siri ini. Siri ini berlatarkan Philly dan kami cuba seboleh mungkin to memenuhkan siri ini dengan Philly, sama ada dengan slanga Philly atau kameo sebenar dari penduduk tempatan Philly, seperti [[Jim Gardner (broadcaster)|Jim Gardner]], yang merupakan pembaca berita [[WPVI|ABC News di Philadelphia]] yang telah bersara. Kami cuba menjadikan siri ini seboleh mungkin tulen seperti Philadelphia. Kemunculan Gritty adalah sudah tentu, dan ia juga paling utama." <ref>{{Cite web |last=Lauren Merola |date=September 22, 2022 |title=Gritty Makes Appearance on 'Abbott Elementary' Season 2 Premiere |url=https://www.nhl.com/news/philadelphia-mascot-gritty-makes-cameo-on-hit-sitcom-abbott-elementary/c-335690072 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221112042851/https://www.nhl.com/news/philadelphia-mascot-gritty-makes-cameo-on-hit-sitcom-abbott-elementary/c-335690072 |archive-date=November 12, 2022 |access-date=November 11, 2022 |website=[[NHL]]}}</ref>}} === Muzik === Siri ini tidak menggunakan sebarang muzik asal atau skor yang ditulis atau dirakam untuknya, sebaliknya menggunakan muzik sedia ada dan/atau muzik perpustakaan, selalunya digunakan sebagai muzik diegetik (atau muzik sumber), sering dipersembahkan "secara langsung" oleh ahli pelakon. Lagu yang dikeluarkan sebelum ini, "Hold'em", yang dipersembahkan oleh Maker, digunakan sebagai tema tajuk utamanya. == Siaran == Di AS, rancangan itu disiarkan di [[American Broadcasting Company|ABC]] dan disiarkan di [[Hulu (perkhidmatan penstriman)|Hulu]] dan [[HBO Max]] . Di Australia dan New Zealand, rancangan itu mula-mula dikeluarkan di [[Disney+]] di bawah hab kandungan [[Star (Disney+)|Star]] pada 16 Februari sebagai Star Original dengan tayangan perdana 6 episod dengan episod baharu setiap minggu sebelum disiarkan di beberapa negara di Eropah seperti UK, Perancis, Itali dan Jerman. <ref>{{Cite web|url=https://www.programme-tv.net/news/evenement/disney-plus-streaming/302759-abbott-elementary-disney-quelle-est-cette-comedie-qui-a-ete-saluee-par-la-critique-aux-etats-unis/|title=Abbott Elementary (Disney+) : Quelle est cette comédie qui a été saluée par la critique aux États-Unis ?|date=June 2, 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921133534/https://www.programme-tv.net/news/evenement/disney-plus-streaming/302759-abbott-elementary-disney-quelle-est-cette-comedie-qui-a-ete-saluee-par-la-critique-aux-etats-unis/|archive-date=September 21, 2022|access-date=August 6, 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.fernsehserien.de/news/disney-und-star-highlights-im-juli-atlanta-medical-american-horror-story-und-abbott-elementary|title=Disney+- und Star-Highlights im Juli: "Atlanta Medical", "American Horror Story" und "Abbott Elementary"|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220917154123/https://www.fernsehserien.de/news/disney-und-star-highlights-im-juli-atlanta-medical-american-horror-story-und-abbott-elementary|archive-date=September 17, 2022|access-date=August 6, 2022}}</ref> Di Kanada, siri ini disiarkan di Global, dengan episod tersedia untuk distrim pada aplikasi Global TV pada hari berikutnya. <ref>{{Cite web|url=https://www.globaltv.com/shows/abbott-elementary/|title=Free full episodes of Abbott Elementary on GlobalTV.com {{!}} Cast photos, gossip and news from Abbott Elementary|website=globaltv|language=en-CA|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220916023259/https://www.globaltv.com/shows/abbott-elementary/|archive-date=September 16, 2022|access-date=September 16, 2022}}</ref> Musim pertama kini tersedia untuk distrim di [[Disney+]] di bawah hab kandungan [[Star (Disney+)|Star]] . == Penerimaan == === Tindak balas kritikal === Di [[Rotten Tomatoes]], musim pertama memegang penilaian kelulusan sebanyak 98% dengan penilaian purata 8.3 daripada 10, berdasarkan 45 ulasan. Konsensus kritikal laman web itu berkata, " ''Abbott Elementary'' memperoleh markah tertinggi untuk empati dan kritikan terhadap sistem pendidikan AS, serta beberapa kredit tambahan untuk dinamik kehendak-mereka-tidak-mereka yang dikendalikan dengan cekap." <ref name="RT-S1">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/tv/abbott_elementary/s01|title=Abbott Elementary:Season 1 (2021–22)|website=[[Rotten Tomatoes]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205063606/https://www.rottentomatoes.com/tv/abbott_elementary/s01|archive-date=February 5, 2022|access-date=September 6, 2022}}</ref> [[Metacritic]], yang menggunakan purata wajaran, memberikan skor 80 daripada 100 berdasarkan 16 pengkritik, yang menunjukkan "ulasan secara umumnya disenangi". <ref name="MC-S1">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/tv/abbott-elementary/season-1|title=Abbott Elementary: Season 1|website=[[Metacritic]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314193856/https://www.metacritic.com/tv/abbott-elementary/season-1|archive-date=March 14, 2022|access-date=March 14, 2022}}</ref> Angie Han dari ''[[The Hollywood Reporter]]'' berkata "[ia] berfungsi dengan cukup baik untuk menyampaikan masa baik yang konsisten — dan saya mengesyaki bahawa masa tertentu, ''Abbott Elementary'' boleh berkembang menjadi sesuatu yang benar-benar istimewa". Han juga berkata episod pertama "[adalah] kesediaan untuk menangani kelas secara langsung, sambil juga mencari jenaka dalam situasi watak-watak", dan membuat kesimpulan bahawa ''Abbott Elementary'' adalah "menyenangkan orang ramai." <ref>{{Cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-reviews/abbott-elementary-tv-review-1235055659/|title=ABC's ''Abbott Elementary'': TV Review|last=Han|first=Angie|date=December 7, 2021|access-date=December 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207145034/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-reviews/abbott-elementary-tv-review-1235055659/|archive-date=December 7, 2021|work=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> Di Rotten Tomatoes, musim kedua telah menerima penilaian kelulusan sebanyak 100% dengan penilaian purata 9 daripada 10, berdasarkan 11 ulasan. Konsensus kritikal tapak itu berbunyi, "Kelas kembali bersidang dan guru-guru ''Abbott Elementary'' yang cerdik tetap menggembirakan, dengan kepekaan pencipta/bintang Quinta Brunson yang cerdik dan manis diasah kepada kesempurnaan." <ref name="RT-S2">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/tv/abbott_elementary/s02|title=Abbott Elementary:Season 2 (2022)|website=[[Rotten Tomatoes]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921230510/https://www.rottentomatoes.com/tv/abbott_elementary/s02|archive-date=September 21, 2022|access-date=September 22, 2022}}</ref> Sementara itu, Metacritic telah melaporkan penilaian purata 90 daripada 100, berdasarkan lapan ulasan, menunjukkan "pujian sejagat". <ref name="MC-S2">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/tv/abbott-elementary/season-2|title=Abbott Elementary: Season 2|website=[[Metacritic]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220923093142/https://www.metacritic.com/tv/abbott-elementary/season-2|archive-date=September 23, 2022|access-date=September 23, 2022}}</ref> === Penilaian === Episod perintis pada 7 Disember 2021, meningkat kepada 2.4 penilaian demografi, dengan 7.1 juta penonton termasuk tontonan yang direkodkan dalam tempoh 35 hari melalui "platform linear dan digital" (dikenali sebagai MP35) selepas siaran asalnya, . ABC berkata peningkatan 300% itu adalah "pertumbuhan peratusan terbesarnya untuk mana-mana tayangan perdana komedi baharu". <ref name="PilotMP">{{Cite web|url=https://www.tvinsider.com/1030140/abbott-elementary-season-1-quadruple-ratings-abc/|title=''Abbott Elementary'' Becomes ABC's First Comedy Debut to Quadruple Its Ratings|last=Darwish|first=Meaghan|website=TVInsider|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112222606/https://www.tvinsider.com/1030140/abbott-elementary-season-1-quadruple-ratings-abc/|archive-date=January 12, 2023|access-date=February 9, 2022}}</ref> Penonton episod kedua, "Light Bulb", meningkat sebanyak 5.6 juta penonton kepada 9 juta selepas 35 hari. <ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/02/abbott-elementary-episode-2-best-ratings-modern-family-finale-mp35-1234958745/|title=''Abbott Elementary'' Episode 2 Nabs ABC's Strongest Comedy Ratings Since ''Modern Family'' Finale In MP35|last=Andreeva|first=Nellie|date=February 23, 2022|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220223204314/https://deadline.com/2022/02/abbott-elementary-episode-2-best-ratings-modern-family-finale-mp35-1234958745/|archive-date=February 23, 2022|access-date=February 23, 2022}}</ref> ==== Musim 1 ==== {{Television episode ratings|noshare=y|title1=[[#ep1|Pilot]]|date1=December 7, 2021|rs1=0.6|viewers1=2.88<ref name="1.01" />|dvr1=0.2|dvrv1=0.79|total1=0.8|totalv1=3.67<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=December 8, 2021 |title=Tuesday Ratings: Respectable ''Live in Front of a Studio Audience'' Special on ABC |url=https://programminginsider.com/tuesday-ratings-respectable-live-in-front-of-a-studio-audience-special-on-abc/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210080403/https://programminginsider.com/tuesday-ratings-respectable-live-in-front-of-a-studio-audience-special-on-abc/ |archive-date=December 10, 2021 |access-date=December 21, 2021 |website=Programming Insider}}</ref>|title2=[[#ep2|Light Bulb]]|date2=January 4, 2022|rs2=0.6|viewers2=3.45<ref name="1.02" />|dvr2=0.2|dvrv2=0.82|total2=0.8|totalv2=4.27<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=January 5, 2022 |title=Tuesday Ratings: Return of ''This Is Us'' Tops Night; Adequate Sampling for |url=https://programminginsider.com/tuesday-ratings-return-of-this-is-us-tops-night-adequate-sampling-for/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202230005/https://programminginsider.com/tuesday-ratings-return-of-this-is-us-tops-night-adequate-sampling-for/ |archive-date=December 2, 2022 |access-date=August 14, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>{{efn|name=a|Live+7 ratings were unavailable, so Live+3 ratings have been used instead.}}|title3=[[#ep3|Wishlist]]|date3=January 11, 2022|rs3=0.6|viewers3=2.97<ref name="1.03" />|dvr3=n/a|dvrv3=n/a|total3=n/a|totalv3=n/a|title4=[[#ep4|New Tech]]|date4=January 18, 2022|rs4=0.6|viewers4=3.02<ref name="1.04" />|dvr4=0.2|dvrv4=0.72|total4=0.8|totalv4=3.75<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=January 19, 2022 |title=Tuesday Ratings: ''Judge Steve Harvey'' Remains Promising for ABC |url=https://programminginsider.com/tuesday-ratings-judge-steve-harvey-remains-promising-for-abc/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528071037/https://programminginsider.com/tuesday-ratings-judge-steve-harvey-remains-promising-for-abc/ |archive-date=May 28, 2022 |access-date=August 14, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>{{efn|name=a}}|title5=[[#ep5|Student Transfer]]|date5=January 25, 2022|rs5=0.6|viewers5=3.06<ref name="1.05" />|dvr5=0.2|dvrv5=0.72|total5=0.8|totalv5=3.78<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=January 26, 2022 |title=Tuesday Ratings: ''Our Kind of People'' Concludes With Minimal Interest on Fox; Typical Tallies Elsewhere |url=https://programminginsider.com/tuesday-ratings-our-kind-of-people-concludes-with-minimal-interest-on-fox-typical-tallies-elsewhere/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230102180757/https://programminginsider.com/tuesday-ratings-our-kind-of-people-concludes-with-minimal-interest-on-fox-typical-tallies-elsewhere/ |archive-date=January 2, 2023 |access-date=August 14, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>{{efn|name=a}}|title6=[[#ep6|Gifted Program]]|date6=February 1, 2022|rs6=0.6|viewers6=2.77<ref name="1.06" />|dvr6=n/a|dvrv6=n/a|total6=n/a|totalv6=n/a|title7=[[#ep7|Art Teacher]]|date7=February 8, 2022|rs7=0.6|viewers7=2.61<ref name="1.07" />|dvr7=n/a|dvrv7=n/a|total7=n/a|totalv7=n/a|title8=[[#ep8|Work Family]]|date8=February 15, 2022|rs8=0.4|viewers8=2.31<ref name="1.08" />|dvr8=n/a|dvrv8=n/a|total8=n/a|totalv8=n/a|title9=[[#ep9|Step Class]]|date9=February 22, 2022|rs9=0.6|viewers9=3.06<ref name="1.09" />|dvr9=0.2|dvrv9=0.79|total9=0.8|totalv9=3.84<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=February 23, 2022 |title=Tuesday Ratings: The Big 3 Share Diluted Leadership; ''The Real Dirty Dancing'' Concludes on Fox |url=https://programminginsider.com/tuesday-ratings-the-big-3-share-diluted-leadership-the-real-dirty-dancing-concludes-on-fox/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304213224/https://programminginsider.com/tuesday-ratings-the-big-3-share-diluted-leadership-the-real-dirty-dancing-concludes-on-fox/ |archive-date=March 4, 2022 |access-date=August 14, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>{{efn|name=a}}|title10=[[#ep10|Open House]]|date10=March 22, 2022|rs10=0.5|viewers10=2.64<ref name="1.10" />|dvr10=0.3|dvrv10=1.12|total10=0.8|totalv10=3.76<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=March 23, 2022 |title=Tuesday Ratings: ''FBI'' Trio Remains the Line-Up to Beat; Various Weaknesses Elsewhere |url=https://programminginsider.com/tuesday-ratings-fbi-trio-remains-the-line-up-to-beat-various-weaknesses-elsewhere/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220328221501/https://programminginsider.com/tuesday-ratings-fbi-trio-remains-the-line-up-to-beat-various-weaknesses-elsewhere/ |archive-date=March 28, 2022 |access-date=August 14, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>|title11=[[#ep11|Desking]]|date11=March 29, 2022|rs11=0.5|viewers11=2.54<ref name="1.11" />|dvr11=0.2|dvrv11=0.97|total11=0.7|totalv11=3.48<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=March 30, 2022 |title=Tuesday Ratings: CBS' ''FBI'' Tuesday Tops Night; Sluggish Return For ''Name That Tune'' on Fox |url=https://programminginsider.com/tuesday-ratings-cbs-fbi-tuesday-tops-night-sluggish-return-for-name-that-tune-on-fox/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522052310/https://programminginsider.com/tuesday-ratings-cbs-fbi-tuesday-tops-night-sluggish-return-for-name-that-tune-on-fox/ |archive-date=May 22, 2022 |access-date=May 20, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>|title12=[[#ep12|Ava vs. Superintendent]]|date12=April 5, 2022|rs12=0.5|viewers12=2.58<ref name="1.12" />|dvr12=0.3|dvrv12=1.11|total12=0.8|totalv12=3.68<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=April 6, 2022 |title=Tuesday Ratings: CBS Leads in Total Viewers Despite Airing Repeats; NBC's ''This Is Us'' Tops Night in Adults 18–49 |url=https://programminginsider.com/tuesday-ratings-cbs-leads-in-total-viewers-despite-airing-repeats-nbcs-this-is-us-tops-night-in-adults-18-49/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412045914/https://programminginsider.com/tuesday-ratings-cbs-leads-in-total-viewers-despite-airing-repeats-nbcs-this-is-us-tops-night-in-adults-18-49/ |archive-date=April 12, 2022 |access-date=May 20, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>|title13=[[#ep13|Zoo Balloon]]|date13=April 12, 2022|rs13=0.6|viewers13=2.78<ref name="1.13" />|dvr13=0.3|dvrv13=1.03|total13=0.9|totalv13=3.81<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=April 13, 2022 |title=Tuesday Ratings: CBS Leads; ABC's ''Abbott Elementary'' Concludes Season One on an Improved Note |url=https://programminginsider.com/tuesday-ratings-cbs-leads-abcs-abbott-elementary-concludes-season-one-on-an-improved-note/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428034835/https://programminginsider.com/tuesday-ratings-cbs-leads-abcs-abbott-elementary-concludes-season-one-on-an-improved-note/ |archive-date=April 28, 2022 |access-date=May 20, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>}} ==== Musim 2 ==== {{Television episode ratings|noshare=y|title1=[[#ep14|Development Day]]|date1=September 21, 2022|rs1=0.6|viewers1=2.92<ref name="2.01" />|dvr1=0.3|dvrv1=1.38|total1=0.9|totalv1=4.30<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=September 22, 2022 |title=Wednesday Ratings: NBC and CBS Share Dominance; The ''Chicago'' Trio Rock Solid |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbc-and-cbs-share-dominance-the-chicago-trio-rock-solid/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230101200148/https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbc-and-cbs-share-dominance-the-chicago-trio-rock-solid/ |archive-date=January 1, 2023 |access-date=December 2, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>|title2=[[#ep15|Wrong Delivery]]|date2=September 28, 2022|rs2=0.5|viewers2=2.54<ref name="2.02" />|dvr2=0.3|dvrv2=1.24|total2=0.8|totalv2=3.79<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=September 29, 2022 |title=Wednesday Ratings: NBC Wins; CBS and Fox Competitive in Adults 18–49; ABC Underwhelms |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbc-wins-cbs-and-fox-competitive-in-adults-18-49-abc-underwhelms/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008013318/https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbc-wins-cbs-and-fox-competitive-in-adults-18-49-abc-underwhelms/ |archive-date=October 8, 2022 |access-date=December 2, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>|title3=[[#ep16|Story Samurai]]|date3=October 5, 2022|rs3=0.5|viewers3=2.63<ref name="2.03" />|dvr3=0.3|dvrv3=1.22|total3=0.8|totalv3=3.85<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=October 6, 2022 |title=Wednesday Ratings: No Love for ''The Real Love Boat''; NBC Solid; ''Kung Fu'' Season Opener Left at the CW Starting Gate |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-no-love-for-the-real-love-boat-nbc-solid-kung-fu-season-opener-left-at-the-cw-starting-gate/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230101200149/https://programminginsider.com/wednesday-ratings-no-love-for-the-real-love-boat-nbc-solid-kung-fu-season-opener-left-at-the-cw-starting-gate/ |archive-date=January 1, 2023 |access-date=December 2, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>|title4=[[#ep17|The Principal's Office]]|date4=October 12, 2022|rs4=0.5|viewers4=2.63<ref name="2.04" />|dvr4=0.3|dvrv4=1.11|total4=0.7|totalv4=3.74<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=October 13, 2022 |title=Wednesday Ratings: NBC Wins; CBS Springs a Leak With ''The Real Love Boat''; Fox Airs MLB |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbc-wins-cbs-springs-a-leak-with-the-real-love-boat-fox-airs-mlb/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022021611/https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbc-wins-cbs-springs-a-leak-with-the-real-love-boat-fox-airs-mlb/ |archive-date=October 22, 2022 |access-date=October 22, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>|title5=[[#ep18|Juice]]|date5=October 19, 2022|rs5=0.5|viewers5=2.54<ref name="2.05" />|dvr5=0.3|dvrv5=1.09|total5=0.8|totalv5=3.63<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=October 20, 2022 |title=Wednesday Ratings: NBC Wins; ''The Real Love Boat'' Continues to Flounder on CBS |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbc-wins-the-real-love-boat-continues-to-flounder-on-cbs/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025202459/https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbc-wins-the-real-love-boat-continues-to-flounder-on-cbs/ |archive-date=October 25, 2022 |access-date=October 29, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>|title6=[[#ep19|Candy Zombies]]|date6=October 26, 2022|rs6=0.6|viewers6=2.88<ref name="2.06" />|dvr6=0.3|dvrv6=1.23|total6=0.8|totalv6=4.12<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=October 27, 2022 |title=Wednesday Ratings: ''Survivor'' on CBS Tops Night in Adults 18–49; Lead-Out ''The Real Love Boat'' Squanders the Support |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-survivor-on-cbs-tops-night-in-adults-18-49-lead-out-the-real-love-boat-squanders-the-support/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101173637/https://programminginsider.com/wednesday-ratings-survivor-on-cbs-tops-night-in-adults-18-49-lead-out-the-real-love-boat-squanders-the-support/ |archive-date=November 1, 2022 |access-date=November 4, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>|title7=[[#ep20|Attack Ad]]|date7=November 2, 2022|rs7=0.5|viewers7=2.66<ref name="2.07" />|dvr7=0.3|dvrv7=1.24|total7=0.8|totalv7=3.90<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=November 3, 2022 |title=Wednesday Ratings: Game 4 of The World Series Leads Fox to Easy Victory |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-game-4-of-the-world-series-leads-fox-to-easy-victory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106081505/https://programminginsider.com/wednesday-ratings-game-4-of-the-world-series-leads-fox-to-easy-victory/ |archive-date=November 6, 2022 |access-date=November 12, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>|title8=[[#ep21|Egg Drop]]|date8=November 16, 2022|rs8=0.5|viewers8=2.66<ref name="2.08" />|dvr8=0.3|dvrv8=1.17|total8=0.8|totalv8=3.83<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=November 17, 2022 |title=Wednesday Ratings: NBC's ''Chicago'' Franchise; CBS' ''Survivor'' Tops Night in Adults 18–49 |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbcs-chicago-franchise-cbs-survivor-tops-night-in-adults-18-49/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221117211012/https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbcs-chicago-franchise-cbs-survivor-tops-night-in-adults-18-49/ |archive-date=November 17, 2022 |access-date=November 30, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>|title9=[[#ep22|Sick Day]]|date9=November 30, 2022|rs9=0.5|viewers9=2.56<ref name="2.09" />|dvr9=0.2|dvrv9=0.98|total9=0.7|totalv9=3.54<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=December 1, 2022 |title=Wednesday Ratings: Annual ''Christmas in Rockefeller Center'' Leads NBC to Victory |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-annual-christmas-in-rockefeller-center-leads-nbc-to-victory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208181441/https://programminginsider.com/wednesday-ratings-annual-christmas-in-rockefeller-center-leads-nbc-to-victory/ |archive-date=December 8, 2022 |access-date=December 8, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>{{efn|name=a}}|title10=[[#ep22|Holiday Hookah]]|date10=December 7, 2022|rs10=0.5|viewers10=2.63<ref name="2.10" />|dvr10=0.2|dvrv10=0.93|total10=0.7|totalv10=3.56<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=December 8, 2022 |title=Wednesday Ratings: NBC Tops Night; CBS' ''Survivor'' Leads in Adults 18–49; Above Average ''The Amazing Race'' Season-Ender |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbc-tops-night-cbs-survivor-leads-in-adults-18-49-above-average-the-amazing-race-season-ender/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214201336/https://programminginsider.com/wednesday-ratings-nbc-tops-night-cbs-survivor-leads-in-adults-18-49-above-average-the-amazing-race-season-ender/ |archive-date=December 14, 2022 |access-date=December 14, 2022 |website=Programming Insider}}</ref>{{efn|name=a}}|title11=[[#ep23|Read-A-Thon]]|date11=January 4, 2023|rs11=0.6|viewers11=3.12<ref name="2.11" />|dvr11=0.3|dvrv11=1.22|total11=0.9|totalv11=4.34<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=January 5, 2023 |title=Wednesday Ratings: Slow Start for ''Special Forces: World's Toughest Test'' on Fox; ''Tough As Nails'' Season-Opener on CBS Left at the Starting Gate |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-slow-start-for-special-forces-worlds-toughest-test-on-fox-tough-as-nails-season-opener-on-cbs-left-at-the-starting-gate/ |access-date=January 19, 2023 |website=Programming Insider}}</ref>|title12=[[#ep24|Fight]]|date12=January 11, 2023|rs12=0.5|viewers12=2.94<ref name="2.12" />|dvr12=0.2|dvrv12=0.86|total12=0.7|totalv12=3.80<ref>{{Cite web |last=Berman |first=Marc |date=January 12, 2023 |title=Wednesday Ratings: Clean Sweep for NBC; Respectable Sampling for Game Show ''Lingo'' on CBS |url=https://programminginsider.com/wednesday-ratings-clean-sweep-for-nbc-respectable-sampling-for-game-show-lingo-on-cbs/ |access-date=January 19, 2023 |website=Programming Insider}}</ref>{{efn|name=a}}}} === Penghargaan === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |Award ! scope="col" |Year ! scope="col" |Category ! scope="col" |Nominee(s) ! scope="col" |Result ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="rowgroup" |Artios Awards | align="center" |2023 |Outstanding Achievement in Casting – Television Pilot and First Season Comedy Series |Wendy O'Brien | {{Pending}} | align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/2022/10/2023-casting-society-artios-nominees-tv-1234773512/|title=Netflix and HBO/HBO Max Lead TV Nominations for Casting Society's 2023 Artios Awards|last=Jones|first=Marcus|date=October 17, 2022|website=[[IndieWire]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101203250/https://www.indiewire.com/2022/10/2023-casting-society-artios-nominees-tv-1234773512/|archive-date=November 1, 2022|access-date=November 1, 2022}}</ref> |- ! rowspan="9" scope="rowgroup" |Black Reel Television Awards | rowspan="9" align="center" |2022 |Outstanding Comedy Series |''Abbott Elementary'' | {{Won}} | rowspan="9" align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/06/6th-annual-black-reel-television-awards-1235047279/|title=6th Annual Black Reel Television Awards Nominations Announced|last=Valerie|first=Complex|date=June 16, 2022|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616232939/https://deadline.com/2022/06/6th-annual-black-reel-television-awards-1235047279/|archive-date=June 16, 2022|access-date=June 19, 2022}}</ref> |- |Outstanding Actress, Comedy Series |Quinta Brunson | {{Won}} |- |Outstanding Supporting Actor, Comedy Series |Tyler James Williams | {{Won}} |- | rowspan="2" |Outstanding Supporting Actress, Comedy Series |Janelle James | {{Won}} |- |Sheryl Lee Ralph | {{Tercalon}} |- |Outstanding Directing, Comedy Series |Matthew A. Cherry {{Kecil|(for "Ava vs. Superintendent")}} | {{Won}} |- |Outstanding Writing, Comedy Series |Quinta Brunson {{Kecil|(for "Pilot")}} | {{Won}} |- | rowspan="2" |Outstanding Guest Actor, Comedy Series |Reggie Hayes | {{Tercalon}} |- |Orlando Jones | {{Won}} |- ! rowspan="6" scope="rowgroup" |Critics' Choice Awards | rowspan="6" align="center" |2023 |Best Comedy Series |''Abbott Elementary'' | {{Won}} | rowspan="6" align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/critics-choice-awards-winners-list-full-2023-1235300137/|title=Critics Choice Awards: Full List of Winners|last=Nordyke|first=Kimberly|date=January 15, 2023|website=[[The Hollywood Reporter]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116052049/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/critics-choice-awards-winners-list-full-2023-1235300137/|archive-date=January 16, 2023|access-date=January 16, 2023}}</ref> |- |Best Actress in a Comedy Series |Quinta Brunson | {{Tercalon}} |- | rowspan="2" |Best Supporting Actor in a Comedy Series |Chris Perfetti | {{Tercalon}} |- |Tyler James Williams | {{Tercalon}} |- | rowspan="2" |Best Supporting Actress in a Comedy Series |Janelle James | {{Tercalon}} |- |Sheryl Lee Ralph | {{Won}} |- ! rowspan="3" scope="rowgroup" |Dorian Awards | rowspan="3" align="center" |2022 |Best TV Comedy |''Abbott Elementary'' | {{Won}} | rowspan="3" align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/2022-dorian-tv-awards-nominations-nominees-list-1235170948/|title='Hacks' and 'Somebody Somewhere' Lead Dorian TV Nominations|last=Coates|first=Tyler|date=June 23, 2022|website=[[The Hollywood Reporter]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220623200255/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/2022-dorian-tv-awards-nominations-nominees-list-1235170948/|archive-date=June 23, 2022|access-date=June 25, 2022}}</ref> |- |Best TV Performance |Quinta Brunson | {{Tercalon}} |- |Best Supporting TV Performance |Janelle James | {{Tercalon}} |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" |[[Anugerah Golden Globe|Golden Globe Awards]] | rowspan="5" align="center" |[[Anugerah Golden Globe ke-80|2023]] |Best Television Series – Musical or Comedy |''Abbott Elementary'' | {{Won}} | rowspan="5" align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.goldenglobes.com/articles/golden-globes-2023-nominations-80th-golden-globes-have-been-announced|title=Golden Globes 2023: Nominations for the 80th Golden Globes Have Been Announced|date=December 12, 2022|website=GoldenGlobes.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212220503/https://www.goldenglobes.com/articles/golden-globes-2023-nominations-80th-golden-globes-have-been-announced|archive-date=December 12, 2022|access-date=December 12, 2022}}</ref> |- |Best Performance by an Actress in a Television Series – Musical or Comedy |Quinta Brunson | {{Won}} |- |Best Performance by an Actor in a Supporting Role in a Musical-Comedy or Drama Television Series |Tyler James Williams | {{Won}} |- | rowspan="2" |Best Performance by an Actress in a Supporting Role in a Musical-Comedy or Drama Television Series |Janelle James | {{Tercalon}} |- |Sheryl Lee Ralph | {{Tercalon}} |- ! rowspan="2" scope="rowgroup" |Gotham Independent Film Awards | rowspan="2" align="center" |2022 |Breakthrough Series – Long Form |''Abbott Elementary'' | {{Tercalon}} | rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2022/film/news/gotham-awards-nominations-full-list-1235413626/|title='Tár' Leads Gotham Awards Nominations: Full List|last=Shanfield|first=Ethan|date=October 25, 2022|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221025170520/https://variety.com/2022/film/news/gotham-awards-nominations-full-list-1235413626/|archive-date=October 25, 2022|access-date=October 25, 2022}}</ref> |- |Outstanding Performance in a New Series |Janelle James | {{Tercalon}} |- ! rowspan="8" scope="rowgroup" |Hollywood Critics Association Awards | rowspan="8" align="center" |2022 |Best Broadcast Network Series, Comedy |''Abbott Elementary'' | {{Won}} | rowspan="8" align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/07/this-is-us-succession-severance-ted-lasso-2022-hca-tv-nominations-full-list-1235059982/|title=''This Is Us'', ''Succession'', ''Severance'', ''Ted Lasso'' Lead 2022 HCA TV Nominations|last=Petski|first=Denise|date=July 7, 2022|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707213724/https://deadline.com/2022/07/this-is-us-succession-severance-ted-lasso-2022-hca-tv-nominations-full-list-1235059982/|archive-date=July 7, 2022|access-date=July 7, 2022}}</ref> |- |Best Actress in a Broadcast Network or Cable Series, Comedy |Quinta Brunson | {{Won}} |- | rowspan="2" |Best Supporting Actor in a Broadcast Network or Cable Series, Comedy |Chris Perfetti | {{Tercalon}} |- |Tyler James Williams | {{Tercalon}} |- | rowspan="2" |Best Supporting Actress in a Broadcast Network or Cable Series, Comedy |Janelle James | {{Won}} |- |Sheryl Lee Ralph | {{Tercalon}} |- |Best Directing in a Broadcast Network or Cable Series, Comedy |Randall Einhorn {{Kecil|(for "Pilot")}} | {{Tercalon}} |- |Best Writing in a Broadcast Network or Cable Series, Comedy |Quinta Brunson {{Kecil|(for "Pilot")}} | {{Won}} |- ! scope="rowgroup" |Humanitas Prize | align="center" |2022 |Comedy Teleplay |Quinta Brunson {{Kecil|(for "Pilot")}} | {{Tercalon}} | align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2022/tv/news/abbott-elementary-pachinko-humanitas-prizes-2022-1235304606/|title=Abbott Elementary, Pachinko Among Nominees for 46th Humanitas Prizes|last=Schneider|first=Michael|date=June 27, 2022|website=Variety|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220627215326/https://variety.com/2022/tv/news/abbott-elementary-pachinko-humanitas-prizes-2022-1235304606/|archive-date=June 27, 2022|access-date=June 27, 2022}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="rowgroup" |Make-Up Artists and Hair Stylists Guild Awards | rowspan="2" align="center" |2023 |Best Contemporary Make-Up in a Television Series, Television Limited or Miniseries or Television New Media Series |Alisha L. Baijounas, Jenn Bennett, Constance Foe, Emilia Werynska | {{Pending}} | rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/01/makeup-artists-hairstylists-guild-awards-2023-nominations-1235217389/|title=Make-Up Artists & Hair Stylists Guild Awards Nominations: ‘The Batman’, ‘Elvis’, ‘The Whale’ & More|last=Pedersen|first=Erik|date=January 11, 2023|website=[[Deadline Hollywood]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230111143113/https://deadline.com/2023/01/makeup-artists-hairstylists-guild-awards-2023-nominations-1235217389/|archive-date=January 11, 2023|access-date=January 11, 2023}}</ref> |- |Best Contemporary Hair Styling in a Television Series, Television Limited or Miniseries or Television New Media Series |Moira Frazier, Dustin Osborne, Christina R. Joseph | {{Pending}} |- ! rowspan="4" scope="rowgroup" |People's Choice Awards | rowspan="4" align="center" |2022 |The Show of 2022 | rowspan="2" |''Abbott Elementary'' | {{Tercalon}} | rowspan="4" style="text-align:center;" |<ref name="People'sChoiceAwards">{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/|title=People's Choice Awards: ''Doctor Strange 2'', ''Don't Worry Darling'' Take Top Prizes|last=Piña|first=Christy|date=December 6, 2022|website=[[The Hollywood Reporter]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207080113/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/2022-peoples-choice-awards-winners-list-1235276432/|archive-date=December 7, 2022|access-date=December 7, 2022}}</ref> |- |The Comedy Show of 2022 | {{Tercalon}} |- |The Female TV Star of 2022 | rowspan="2" |Quinta Brunson | {{Tercalon}} |- |The Comedy TV Star of 2022 | {{Tercalon}} |- ! rowspan="6" scope="rowgroup" |[[Anugerah Emmy Primetime|Primetime Emmy Awards]] | rowspan="6" align="center" |2022 |Outstanding Comedy Series |Quinta Brunson, Justin Halpern, <br /><br /> Patrick Schumacker, Randall Einhorn, <br /><br /> Brian Rubenstein, Scott Sites, and Jordan Temple | {{Tercalon}} | rowspan="6" align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.emmys.com/shows/abbott-elementary|title=Abbott Elementary|website=Emmys.com|publisher=[[Academy of Television Arts & Sciences]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712162127/https://www.emmys.com/shows/abbott-elementary|archive-date=July 12, 2022|access-date=July 12, 2022}}</ref> <br /><br /> <ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2022/tv/awards/emmys-nominations-list-2022-1235313788/|title=Emmys 2022: Complete Nominations List|last=Moreau|first=Jordan|date=July 12, 2022|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712160603/https://variety.com/2022/tv/awards/emmys-nominations-list-2022-1235313788/|archive-date=July 12, 2022|access-date=July 12, 2022}}</ref> |- |Outstanding Lead Actress in a Comedy Series |Quinta Brunson | {{Tercalon}} |- |Outstanding Supporting Actor in a Comedy Series |Tyler James Williams | {{Tercalon}} |- | rowspan="2" |Outstanding Supporting Actress in a Comedy Series |Janelle James | {{Tercalon}} |- |Sheryl Lee Ralph | {{Won}} |- |Outstanding Writing for a Comedy Series |Quinta Brunson {{Kecil|(for "Pilot")}} | {{Won}} |- ! scope="rowgroup" |[[Anugerah Emmy Primetime|Primetime Creative Arts Emmy Awards]] | align="center" |2022 |Outstanding Casting for a Comedy Series |Wendy O'Brien | {{Won}} | align="center" |<ref name="Emmys2022">{{Cite magazine|date=September 4, 2022|title=2022 Creative Arts Emmys: See full winners list|url=https://ew.com/awards/emmys/2022-creative-arts-emmys-winners-list/|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220905072515/https://ew.com/awards/emmys/2022-creative-arts-emmys-winners-list/|archive-date=September 5, 2022|access-date=September 5, 2022}}</ref> |- ! rowspan="5" scope="rowgroup" |Television Critics Association Awards | rowspan="5" align="center" |2022 |Program of the Year | rowspan="3" |''Abbott Elementary'' | {{Won}} | rowspan="5" align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2022/tv/features/2022-tca-awards-nominations-list-abbott-elementary-1235295444/|title='Abbott Elementary' Leads 2022 TCA Awards Nominations: Full List|last=Longeretta|first=Emily|date=June 16, 2022|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220617053506/https://variety.com/2022/tv/features/2022-tca-awards-nominations-list-abbott-elementary-1235295444/|archive-date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022}}</ref> |- |Outstanding Achievement in Comedy | {{Won}} |- |Outstanding New Program | {{Won}} |- | rowspan="2" |Individual Achievement in Comedy |Quinta Brunson | {{Won}} |- |Janelle James | {{Tercalon}} |- ! scope="rowgroup" |Producers Guild of America Awards | align="center" |2023 |Outstanding Producer of Episodic Television, Comedy |''Abbott Elementary'' | {{Pending}} | align="center" |<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2023/awards/awards/pga-awards-nominations-2023-the-whale-avatar-2-top-gun-1235487459/|title=PGA Awards Nominations: 'The Whale' and Four Blockbuster Sequels Recognized, Films Directed by Women Shut Out|last=Davis|first=Clayton|date=January 12, 2023|access-date=January 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112190039/https://variety.com/2023/awards/awards/pga-awards-nominations-2023-the-whale-avatar-2-top-gun-1235487459/|archive-date=January 12, 2023|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="rowgroup" |[[Anugerah Screen Actors Guild|Screen Actors Guild Awards]] | rowspan="2" align="center" |2023 |Outstanding Performance by a Female Actor in a Comedy Series |Quinta Brunson | {{Pending}} | rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web|url=https://www.sagawards.org/awards/nominees-and-recipients/29th-annual-screen-actors-guild-awards|title=The 29th Annual Screen Actors Guild Awards {{!}} Screen Actors Guild Awards|website=www.sagawards.org|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112012307/https://www.sagawards.org/awards/nominees-and-recipients/29th-annual-screen-actors-guild-awards|archive-date=January 12, 2023|access-date=January 12, 2023}}</ref> |- |Outstanding Performance by an Ensemble in a Comedy Series |Quinta Brunson, William Stanford Davis, Janelle James, Chris Perfetti, Sheryl Lee Ralph, Lisa Ann Walter, and Tyler James Williams | {{Pending}} |- |} == Nota == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Rujukan == <references responsive="1"></references> [[Kategori:Rancangan televisyen bahasa Inggeris]] [[Kategori:Laman-laman dengan terjemahan-terjemahan yang belum disemak]] db1s0ozuvbj3uzbb0zfs4rfuyqafp8h 0 1144450 7003990 6997587 2026-11-11T20:57:46Z ~2026-59576-79 424884 7003990 wikitext text/x-wiki {{Kotak info syarikat | name = TIME dotCom Berhad | logo = | logo_size = 230px | logo_caption = | image = | image_caption = | trade_name = TIME dotCom Berhad<br><small>(17 Januari 2000–kini)</small> | former_name = TIME Telecommunications Holdings Sendirian Berhad<br/><small>(25 Oktober 1996–17 Januari 2000)</small> | type = [[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]] | industry = {{unbulleted list| * [[Telekomunikasi]] * [[Teknologi]] * [[Multimedia]] }} | founded = {{Start date and age|1996|10|25}} | founder = [[Halim Saad]] | hq_location = [[Shah Alam]] | hq_location_city = [[Selangor]] | hq_location_country = Malaysia | area_served = Seluruh negara | services = {{flatlist| * Rangkaian selular * perkhidmatan telekomunikasi * [[suit protokol Internet]] * [[pengimejan perubatan]] * [[pengkomputeran awan]] * [[elektrik]] * [[sintesis pertuturan]] }} | products = {{unbulleted list| * [[Telefon bimbit|Telefoni mudah alih]] * [[Talian tetap]] * [[Jalur lebar|Internet jalur lebar]] * [[Capaian Internet]] * [[Pusat data]] * [[Tenaga boleh diperbaharui]] * [[Stesen cas|Stesen pengecasan]] * [[Kejuruteraan bioperubatan]] * [[Sistem pesanan ringkas]] }} | brands = {{flatlist| * TIME * [[YTL Communications|Yes (Time Mobile)]] * Time Link * Time Plus * Global Transit * AVM Cloud * Emit Solar * Time Charge N Go }} | key_people = {{unbulleted list| * Elakumari Kantilal ([[Pengerusi]]) * Afzal Abdul Rahim ([[Ketua pegawai eksekutif]])<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/10/06/time-ceo-in-fellowship-programme|title=TIME CEO in Fellowship programme|trans-title=Ketua pegawai eksekutif TIME dalam program Fellowship|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=6 Oktober 2022|accessdate=28 April 2023|language=en}}</ref> * Wong Heang Tuck (Timbalan ketua pegawai eksekutif) }} | revenue = {{increase}} RM373.59 juta (2022)<ref name="Records highest">{{cite news|url=https://www.theedgemarkets.com/article/time-dotcom-records-highest-quarterly-net-profit-six-years-declares-1634-sen-special|title=TIME dotCom records highest quarterly net profit in six years, declares 16.34 sen special dividend|author=Shazni Ong|publisher=The Edge Markets|date=29 Ogos 2022|accessdate=28 April 2023|language=en}}</ref> | net_income = {{increase}} RM118.28 juta (2022)<ref name="Records highest"/> | num_employees = 1290 | owner = {{unbulleted list| * [[Kumpulan Wang Simpanan Pekerja|KWSP]] (16.07%) * [[Kumpulan Wang Persaraan (Diperbadankan)|KWAP]] (7.62%) * [[Khazanah Nasional]] (3.13%) * Afzal Abdul Rahim (10.27%~ melalui Pulau Kapas Ventures/Global Transit International) * Patrick Corso (10.27%~ melalui Pulau Kapas Ventures/Global Transit International) * Gan Te-Shen (10.27%~ melalui Megawisra/Megawisra Investments) |'''Akan diumumkan''' * [[YTL Power]] (50%~ melalui [[YTL Corporation Berhad|YTL Corporation]]) {{small|(jualan kepada [[NTT Docomo]]/[[NTT, Inc.|NTT]] belum selesai)}} }} | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | nisbah = TIME | website = {{URL|www.time.com.my}} }} '''TIME dotCom Berhad''' ([[nama dagang|didagangkan sebagai]] '''TIME''', pendahulu '''TIME dotCom''', huruf kecil digayakan sebagai '''time''', dahulunya disingkat sebagai '''TIME''', dan kemudiannya '''''TIME'''''), ialah sebuah syarikat [[telekomunikasi]], [[teknologi]] dan [[multimedia]] Malaysia, yang beribu pejabat di [[Shah Alam]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia mengkhusus dalam penyambungan domestik dan antarabangsa, [[pusat data]], awan, keselamatan siber dan perkhidmatan terurus.<ref>{{cite web|url=https://www.time.com.my/about-us/our-company|title=About us|publisher=TIME dotCom|accessdate=27 April 2023|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/node/726520|title=Cashing in on demand for data centres, bandwidth and cloud services|date=2024-09-16|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Syarikat ini beroperasi di seluruh [[Persatuan Negara-negara Asia Tenggara|ASEAN]], memanfaatkan rangkaian gentian optik yang luas untuk menyediakan penyambungan berkelajuan tinggi dan penyelesaian inovatif kepada pasaran pengguna, [[perusahaan]] dan [[Pasar borong|borong]].<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/node/726520|title=Cashing in on demand for data centres, bandwidth and cloud services|date=2024-09-16|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Menerajui operasi TIME ialah aset rangkaian gentian optiknya yang merentasi Malaysia, [[Singapura]], [[Thailand]], [[Vietnam]] dan [[Kemboja]] – negara-negara di mana syarikat ini mempunyai kehadiran operasi yang mantap. Pada tahun 2024, syarikat ini menceburi sektor [[Tenaga boleh diperbaharui]] baharu dengan memperkenalkan Emit Solar,<ref>{{Cite web|url=https://www.lowyat.net/2024/316656/time-introduces-emit-solar-service/|title=Time Introduces Emit Solar, Its All-In-One Solar Solution Service For Landed Houses|last=Kamel|first=Heirul|date=2024-02-19|website=Lowyat.NET|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Citation|title=1.3K tontonan · 11 reaksi {{!}} Emit Solar {{!}} Go solar without the stress! Get complete solutions with ZERO upfront costs, ZERO hassle, and Malaysia's ONLY Savings Guarantee. Join over 200... {{!}} By Emit Solar {{!}} Facebook|url=https://www.facebook.com/emitsolar/videos/452915680436779|accessdate=2025-04-17|language=ms}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://amanz.my/2024440033/|title=Time Energy Memperkenalkan Perkhidmatan Solar-PV Mereka – Emit Solar|last=Nazrin|date=2024-02-16|website=Amanz|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> untuk penyelesaian solar kediaman dan memperoleh Charge N Go yang kemudian dinamakan semula sebagai Time Charge N Go, bagi menyediakan infrastruktur [[Stesen cas|Pengecasan Kenderaan Elektrik]] (EV).<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/15/time-charge-n-go-location-price/|title=Time Charge N Go: The ISP's new EV charging division|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://paultan.org/2024/04/15/time-dotcom-charge-n-go-ev-charge-point-operator/|title=TIME dotCom enters EV charge point operator biz after Charge N Go becomes its 51% owned subsidiary - paultan.org|date=2024-04-15|website=Paul Tan's Automotive News|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> ==Sejarah== Syarikat ini ditubuhkan pada 25 Oktober 1996 nama syarikat sebagai TIME Telecommunications Holdings Berhad, dan dinamakan semula sebagai TIME dotCom Berhad, pada 17 Januari 2000, nombor syarikat 199601040939 (413292-P), pemilik syarikat [[Halim Saad]]. Melalui pelbagai inovasi dan pemerolehan strategik, syarikat ini telah berkembang menjadi peneraju telekomunikasi serantau. Pada Mei 2000, pegangan ekuiti dalam TIME dotCom Berhad diperolehi oleh [[Khazanah Nasional]] sebanyak 30 peratus untuk para pelabur.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/1991334/khazanah-beli-ekuiti-time-dotcom-demi-pelabur-pm|title=Khazanah beli ekuiti Time dotCom demi pelabur: PM|author1=Dzulkfley Zanudin|author2=Azmi Md Deros|author3=Shamshul Azree Samshir|publisher=[[Berita Harian]]|date=17 Mei 2000|accessdate=23 April 2022}}</ref> Setahun kemudian, syarikat ini tersenarai dalam Bursa Saham Kuala Lumpur (kini [[Bursa Malaysia]]).<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/560398/time-dotcom-now-going-for-expansion|title=Time dotCom now going for expansion|author=I-Mei Low|publisher=Computimes|date=3 Mei 2001|accessdate=27 April 2020|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB980797380369528119|title=Time dotCom Leaps Ahead With a Controversial IPO|last=Street Journal|first=Cris PrystayStaff Reporter of The Wall|date=2001-01-30|newspaper=Wall Street Journal|access-date=2025-04-17|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.time.com.my/about-us/our-company|title=Our Company {{!}} About Us|website=Time|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klik.com.my/item/story/1991334/khazanah-beli-ekuiti-time-dotcom-demi-pelabur-pm|title=Khazanah beli ekuiti Time dotCom demi pelabur: PM {{!}} KLiK|website=www.klik.com.my|access-date=2025-04-17}}</ref> Pada tahun 2006, TIME dotCom memperoleh satu daripada dua lesen spektrum generasi ketiga ([[3G]]) daripada [[Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia]] (SKMM).<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3497661/3g-akhir-2006|title=3G akhir 2006|author=Hatipah Ahmad|publisher=[[Harian Metro]]|date=9 Jun 2006|accessdate=27 April 2020}}</ref> Lesen 3G ini kemudiannya dijual kepada [[CelcomDigi|DiGi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/11589#friendshare-link-lwzDWFZ9E-c011e7fe73b36aaaf7a68587858b3589-2a8b6402635c14d87c3469209250dbdbi0|title=Five telco companies bid for 3G spectrum, DiGi drops out|date=2002-05-29|website=Malaysiakini|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/markets/companies/malaysias-digi-intie-up-with-time-dotcom-idUSKLR226392/|title=Malaysia's DiGi in tie-up with TIME dotCom|last=Azman|first=Syed|date=November 16, 2007|newspaper=Reuters}}</ref> Pada awal 2000-an, syarikat ini memainkan peranan penting dalam memperkasa sambungan luar bandar di Malaysia melalui pelaksanaan Projek Penyediaan Perkhidmatan Sejagat (USP) pada tahun 2006, dengan kerjasama SKMM.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3499405/liputan-menyeluruh|title=Liputan menyeluruh|author=Husain Jahit|date=19 Julai 2006|accessdate=27 April 2020|publisher=[[Harian Metro]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.krinstitute.org/Views-@-The_USP_Fund-;_A_Tool_to_Close_Malaysia%E2%80%99s_Digital_Divide.aspx|title=The USP Fund: A Tool to Close Malaysia’s Digital Divide|website=www.krinstitute.org|access-date=2025-04-17}}</ref> Afzal Abdul Rahim<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2010/11/20/injecting-life-into-time-dotcom|title=Injecting life into Time dotCom|last=href=mailto:risen@thestar.com.my>risen@thestar.com.my</a>|first=RISEN JAYASEELAN <br /><a|date=2010-11-20|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> menyertai TIME pada tahun 2008 sebagai [[Ketua pegawai eksekutif]]. Beliau memimpin strategi pemulihan syarikat, bermula dengan penjualan perniagaan telefon awam TIME kepada syarikat telefon talian tetap prabayar Paycomm Sdn. Bhd. dengan harga RM8.3 juta, setelah dilantik oleh Khazanah. Buat pertama kalinya dalam tempoh enam tahun, TIME berjaya mencatat keuntungan dalam tempoh setahun. Pada 31 Mac 2010, TIME mencatat keuntungan untuk suku keempat berturut-turut dengan Keuntungan Selepas Cukai (PAT) sebanyak RM18.8 juta. Keuntungan operasi meningkat kepada RM3.0 juta berbanding kerugian operasi sebanyak RM2.8 juta pada suku yang sama dalam tahun sebelumnya.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2008/10/08/khazanah-ropes-in-global-transit-to-turn-around-tdc|title=Khazanah ropes in Global Transit to turn around TdC|date=2008-10-08|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Syarikat ini memperkenalkan [[Jalur lebar]] berkelajuan tinggi pertama negara, TIME Fibre Broadband, pada tahun 2012<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/time-dotcom-launches-broadband-service-speeds-100mbps|title=Time dotcom launches broadband service with speeds up to 100Mbps|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref>, dengan kelajuan sehingga 100Mbps. Akhbar kewangan ''[[The Edge (Malaysia)|The Edge]]'' melaporkan bahawa rangkaian gentian optik 100% milik syarikat ini meliputi kira-kira 100,000 kediaman di [[Lembah Klang]] dan [[Pulau Pinang]]. Liputan ini dicapai melalui teknologi fibre-to-the-home (FTTH), iaitu teknologi jalur lebar yang menggunakan gentian optik untuk menghantar internet berkelajuan tinggi dan perkhidmatan digital yang lain secara langsung ke bangunan individu. Pelan kelajuan semasa yang ditawarkan termasuk pakej 200Mbps, 600Mbps, 1Gbps dan 2Gbps.<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/21/time-home-fibre-broadband-200mbps-600mbps-rm99/|title=Time Fibre Broadband: 200Mbps for RM99, 600Mbps for RM139|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> TIME mengembangkan jejak serantaunya pada tahun 2011 selepas pemegang saham minoriti syarikat meluluskan cadangan untuk memperoleh empat syarikat telekomunikasi serantau yang bernilai lebih RM322 juta.<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/tdc-grow-business-after-completing-acquisitions|title=TdC to grow business after completing acquisitions|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Antara lain, TIME memperoleh kepentingan dalam syarikat-syarikat seperti Global Transit yang melabur dalam kabel dasar laut, dan Kumpulan AIMS, yang memiliki [[Pusat data]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5213619/time-ambil-alih-empat-syarikat|title=Time ambil alih empat syarikat|date=23 November 2011|accessdate=27 April 2020|publisher=[[Harian Metro]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaymail.com/news/money/2014/11/19/investor-central-time-dotcom-berhad-will-investment-in-cables-blow-out-its/786301|title=Investor Central: Time dotCom Berhad — Will investment in cables blow out its debt?|date=19 November 2014|website=www.malaymail.com|url-status=live|access-date=2025-04-17}}</ref> Kehadiran serantau TIME terus diperkukuh melalui pelaburan strategik dalam CMC<ref>{{Cite web|url=https://www.cmc.com.vn/insight-detail/the-giant-behind-the-only-vietnamese-telecommunications-infrastructure-company-with-foreign-shareholder-202308177681.html|title=The "giant" behind the only Vietnamese telecommunications infrastructure company with foreign shareholder|website=www.cmc.com.vn|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.vietstock.vn/2015/05/malaysia-telecom-giant-snaps-up-25-interest-in-cmc-telecom-38-201946.htm|title=Malaysia telecom giant snaps up 25% interest in CMC Telecom|last=Vietstock|date=2015-05-10|website=Vietstock|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> di [[Vietnam]], Symphony di [[Thailand]], syarikat telekomunikasi terkemuka di pasaran masing-masing.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/03/08/time-dotcom-acquires-49-stake-in-thailands-symphony-for-rm280mil|title=Time dotCom acquires 49% stake in Thailand’s Symphony for RM280mil|date=2017-03-08|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Pada tahun 2022, TIME menjual 49% kepentingan dalam perniagaan AIMS Data Centre Holding kepada syarikat berpangkalan di [[Amerika]], {{ill|DigitalBridge Group|en|DigitalBridge}}, bagi mempercepatkan rancangan pengembangan pusat data mereka di seluruh [[Asia]].<ref>{{Cite web|url=https://www.datacenterdynamics.com/en/news/digitalbridge-acquires-majority-stakes-in-malaysias-aims-dc/|title=DigitalBridge acquires majority stakes in Malaysia's AIMS DC|last=Comment|first=Dan Swinhoe|date=2022-11-22|website=www.datacenterdynamics.com|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/11/22/time-sells-rm32bil-aims-data-centre-business-to-digitalbridge|title=TIME sells data centre stake to DigitalBridge for US$440mil|date=2022-11-22|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2022/11/22/time-aims-data-centre-sell-stake-digital-bridge-valued-rm3-2-billion/|title=Time's AIMS Data Centre business valued at RM3.2 bil, sells 49% stake to DigitalBridge|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> ==Anak syarikat== ===TIME dotCom terdiri daripada 6 segmen perniagaan utama.<ref>{{cite web|title=Annual Report 2025|url=https://corporate.time.com.my/wp-content/uploads/2026/07/Time-Annual-Report-2025.pdf|url-status=live|trans-title=Laporan Tahunan 2025|language=en}}</ref>=== ====TIME==== * TT dotCom Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai TIME Engineering & Slipway Sendirian Berhad, dan kemudiannya TIME Telecommunications Sendirian Berhad, nombor syarikat 197901008085 (52371-A), berjenama sebagai TIME, pendahulu TIME Telekom ** Dapat Vista [M] Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai Interactive Vista (M) Sendirian Berhad, nombor syarikat 200001005753 (508358-X), berjenama sebagai DAPAT, pendahulu DAPAT SMS, dinamakan semula Time Link* * YTL Communications Sdn. Bhd. (60%), dahulunya dikenali sebagai All Century Systems Sendirian Berhad, dan kemudiannya Y-Max Infra Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Great Mobile Communications Sdn. Bhd., atau kemudiannya TIME Mobile Sdn. Bhd., nombor syarikat 200701035605 (793634-V), berjenama sebagai [[YTL Communications|Yes]], dinamakan semula Time Mobile* ** Digital Nasional Berhad (3%), dahulunya dikenali sebagai MKD Sejahtera Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701005338 (1219503-P), berjenama sebagai [[Digital Nasional|DNB 5G]]* * REDtone MEX Sdn. Bhd. (50%), berdaftar sebagai Medical Mobility Sdn. Bhd., nombor syarikat 201301022868 (1052697-U), berjenama sebagai REDtone MEX, dinamakan semula Time Plus* ''*TIME dotCom akan mengambil alih 21 syarikat. ====Global Transit==== * TIME dotCom Global Services Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Global Transit Communications Sdn. Bhd., nombor syarikat 200501010746 (687793-W) * Global Transit Limited (100%), nombor syarikat (LL-06360) * Global Transit 2 Limited (100%), nombor syarikat (LL-10521) * Global Transit 3 Limited (100%), nombor syarikat (LL-10761) * Global Transit 5 Limited (100%), nombor syarikat (LL-10766) * Global Transit Singapore Pte. Ltd. (100%), nombor syarikat (200504384-K) * Global Transit (Hong Kong) Limited (100%), nombor syarikat (963139) * TIME dotCom Japan K.K. (100%), nombor syarikat (0100-01-195220) ====[[ASEAN]]==== * TIME dotCom International Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 201501000034 (1125366-T) ** TIME dotCom Cambodia Co., Ltd. (100%), nombor syarikat (00034774) * TIME Investments (Cayman) Ltd. (13.96%), nombor syarikat (7466-5481-2011-4548) ** TIME Global Connect International Pte. Ltd. (100%), nombor syarikat (202448081-Z) *** TIME Global Connect Malaysia Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 201501000034 (1125366-T) *** TIME Connect (SG) Pte. Ltd. (100%), nombor syarikat (202450136-M) *** TIME Global Connect (Thailand) Limited (100%), nombor syarikat (0105568040621) ====AVM Cloud==== * AVM Cloud Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai sebagai Integrated Global Solutions Technologies Sdn. Bhd., nombor syarikat 200901032570 (875681-X) ** Integrated Global Solutions Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai iGlobal Business System Sendirian Berhad, nombor syarikat 200301008965 (611385-P) ** AVM Cloud (Thailand) Limited (100%), nombor syarikat (0105565116375) ====[[Kuasa]]==== * TIME Energy Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202301038086 (1532008-W), berjenama sebagai Emit Solar * Charge N Go Sdn. Bhd. (51%), nombor syarikat 201801041774 (1303806-P), berjenama sebagai Time Charge N Go ====Lain-lain==== * Symphony Communication Public Company Limited (47%), nombor syarikat (0107548000609) * CMC Telecommunication Infrastructure Corporation (45%), nombor syarikat (0102900049) * AIMS Data Centre Holding Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202201031816 (1477513-W) * Planet Tapir Sdn. Bhd. (30%), dahulunya dikenali sebagai Information Networking Corporation Sendirian Berhad, dan kemudiannya TIMESat Sendirian Berhad, nombor syarikat 199001002466 (194032-T) ** Celcom Academy Sendirian Berhad (50%), dahulunya dikenali sebagai V.A.S. Technology (Malaysia) Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Knowledge Training Sdn. Bhd., nombor syarikat 199201009363 (240866-K)* ''*TIME dotCom akan mengambil alih syarikat utama. == Rangkaian == TIME merupakan penyedia [[telekomunikasi]] pertama di [[Malaysia]] dan salah satu daripada dua penyedia di dunia yang memperoleh tiga pensijilan utama daripada {{ill|Metro Ethernet Forum|en|Mplify Alliance}} (MEF) untuk rangkaiannya. Ini termasuk Pensijilan MEF 3.0 pada tahun 2019<ref>{{Cite web|url=https://www.mef.net/certify/certifications-for-services/service-registry/?orgid=001U0000007OMNkIAO|title=Services Registry|website=MEF|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref>, Pensijilan MEF 3.0 LSO Sonata pada tahun 2021<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysian-business.com/index.php/wordpress/item/4370-time-first-in-malaysia-to-be-mef-3-0-lso-sonatacertified#:~:text=Shah%20Alam,%208%20July%202021%20%E2%80%93%20TIME,in%20Malaysia%20to%20be%20Lifecycle%20Service%20Orchestration%5C|title=TIME First in Malaysia to be MEF 3.0 LSO Sonata-certified|website=www.malaysian-business.com|language=en-gb|access-date=2025-04-17}}</ref>, dan Pensijilan MEF 3.0 SD-WAN<ref>{{Cite web|url=https://developingtelecoms.com/telecom-business/operator-news/12765-time-first-in-southeast-asia-to-be-mef-3-0-sd-wan-certified.html|title=TIME first in Southeast Asia to be MEF 3.0 SD-WAN certified|last=Pai|first=Shailaja|date=2022-01-27|website=Developing Telecoms|language=en-gb|access-date=2025-04-17}}</ref> pada tahun 2022, yang mematuhi piawaian ketat dari segi prestasi rangkaian, jaminan kualiti dan kebolehlaksanaan interoperasi. Syarikat ini juga mengendalikan rangkaian yang dilengkapi sepenuhnya dengan gentian optik, disokong oleh Sistem Kabel Rentas Semenanjung (CPCS) serta pelaburan dalam kabel dasar laut antarabangsa seperti {{ill|Asia Pacific Gateway|en}} (APG), {{ill|UNITY|en|Unity (cable system)}}, {{ill|FASTER|en|FASTER (cable system)}}, dan Asia-Africa-Europe-1 ({{ill|AAE-1|en}}).<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.digitalnewsasia.com/mobile-telco/time-amongst-five-Asian-telcos-in-google-submarine-cable-system|title=TIME amongst five Asian telcos in Google submarine cable system|date=2014-08-12|website=Digital News Asia|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Rangkaian ini termasuk dalam segmen borong syarikat yang menumpukan kepada penyelesaian bersepadu dan perkhidmatan penyambungan serantau. Kabel dasar laut dan darat ini menyediakan sambungan di seluruh [[ASEAN]] dan ke seluruh dunia. TIME telah bekerjasama dengan [[Google]] dan empat syarikat telekomunikasi [[Asia]] yang lain. Ini termasuk [[China Mobile|China Mobile International]], [[China Telecommunications Corporation|China Telecom Global]], [[KDDI]] dan [[Singtel]] sebagai rakan kongsi dalam projek kabel dasar laut FASTER, yang mula beroperasi pada Jun 2016. Sistem kabel ini mempunyai panjang keseluruhan kira-kira 11,629 km<ref>{{Cite web|url=https://www.submarinecablemap.com/#/submarine-cable/faster|title=Submarine Cable Map|website=www.submarinecablemap.com|access-date=2025-04-17}}</ref> dan kapasiti 60Tb/s.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/technology/google-asian-telecoms-to-build-300-million-undersea-cable-to-japan-idUSKBN0GC046/|title=Google, Asian telecoms to build $300 million undersea cable to Japan|first=Reuters|date=August 12, 2014}}</ref> Rangkaian ini menghubungkan [[Los Angeles]], [[Portland]], [[San Francisco]], [[Oregon]] dan [[Seattle]] ke {{ill|Chikura|en|Chikura, Chiba}} dan [[Wilayah Mie#Geografi|Shima]] di [[Jepun]].<ref name=":2" /> TIME juga membiayai serta memiliki sebahagian daripada sistem kabel dasar laut domestik Sistem Kabel Rakyat 1Malaysia (SKR1M) pada tahun 2015. Inisiatif ini merupakan sebahagian daripada usaha kerajaan Malaysia untuk meningkatkan kapasiti jalur lebar berkelajuan tinggi negara. Sistem kabel gentian optik dasar laut sepanjang 3,700 km ini menghubungkan [[Cherating]], [[Kota Kinabalu]], [[Miri]], [[Bintulu]], [[Kuching]] dan [[Mersing]], serta menyatukan [[Semenanjung Malaysia]], [[Sabah]] dan [[Sarawak]].<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/tm-seals-deal-time-construction-maintenance-skr1m|title=TM seals deal with TIME for construction, maintenance of SKR1M|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Teknologi ini dibangunkan untuk mengganti sistem Sistem Kabel Dasar Laut Domestik Malaysia (MDSCS) yang telah beroperasi sejak 1995. == Perniagaan == Syarikat ini menyediakan pelbagai produk dan perkhidmatan untuk segmen pasaran yang berbeza. Segmen penggunanya menawarkan perkhidmatan jalur lebar berkelajuan tinggi bagi memenuhi keperluan sambungan kediaman. Bahagian perniagaan perusahaan kecil dan sederhana (PKS) pula menyediakan penyelesaian seperti Internet PKS, jalur lebar selamat, dan sandaran sebagai perkhidmatan (backup-as-a-service) untuk menyokong pertumbuhan perusahaan kecil dan sederhana. Dalam segmen perusahaan, rangkaian perkhidmatan TIME merangkumi sambungan rangkaian, penyelesaian awan, [[pusat data]], keselamatan siber, dan alat kolaborasi lain. Pada Januari 2021, TIME memperoleh kepentingan majoriti dalam AVM Cloud untuk memudahkan pengembangan ke bidang [[Pengkomputeran awan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/announcement/633404|title=AVM Cloud a key component of TIME dotCom’s 3Cs of Digitalisation Strategy|date=2022-08-26|website=Malaysiakini|access-date=2025-04-17}}</ref> Melangkaui bidang telekomunikasi, TIME telah menceburi sektor [[Tenaga boleh diperbaharui]] melalui anak syarikatnya Emit Solar<ref name=":0" /> dan Charge N Go.<ref name=":1" /> Emit Solar memberi tumpuan kepada penyelesaian tenaga solar untuk kediaman bertanah, manakala Charge N Go menyediakan infrastruktur [[Stesen cas|Pengecasan Kenderaan Elektrik]] (EV) untuk perniagaan. Selepas pengambilalihan pada tahun 2024, Charge N Go telah dinamakan semula sebagai Time Charge N Go.<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/15/time-charge-n-go-location-price/|title=Time Charge N Go: The ISP's new EV charging division|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> == Pesaing == TIME dotCom bersaing dengan telco [[Maxis Communications Berhad|Maxis]]/[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet)]]/[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[CelcomDigi]]. ==Lihat juga== * [[Ooredoo]] * [[Digital Nasional]] * [[Khazanah Nasional]] * [[Sejarah komunikasi di Malaysia]] * [[Telekomunikasi di Malaysia]] * [[YTL Communications|Yes (Time Mobile)]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Official website|www.time.com.my|Laman web rasmi utama TIME}} *{{Official website|www.emitsolar.com|Laman web rasmi Emit Solar}} *{{Official website|timechargengo.com|Laman web rasmi Time Charge N Go}} *{{Official website|business.time.com.my|Laman web rasmi TIME For Business}} {{Telekomunikasi di Malaysia}} [[Kategori:Khazanah Nasional]] [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1996]] [[Kategori:Penubuhan 1996 di Malaysia]] kpl755b7n5zi4t0h36t4v6rlnmawozm 7003991 7003990 2026-11-11T21:04:53Z ~2026-46919-99 414838 /* Lihat juga */ Baiki ejaan dan tambah kandungan. 7003991 wikitext text/x-wiki {{Kotak info syarikat | name = TIME dotCom Berhad | logo = | logo_size = 230px | logo_caption = | image = | image_caption = | trade_name = TIME dotCom Berhad<br><small>(17 Januari 2000–kini)</small> | former_name = TIME Telecommunications Holdings Sendirian Berhad<br/><small>(25 Oktober 1996–17 Januari 2000)</small> | type = [[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]] | industry = {{unbulleted list| * [[Telekomunikasi]] * [[Teknologi]] * [[Multimedia]] }} | founded = {{Start date and age|1996|10|25}} | founder = [[Halim Saad]] | hq_location = [[Shah Alam]] | hq_location_city = [[Selangor]] | hq_location_country = Malaysia | area_served = Seluruh negara | services = {{flatlist| * Rangkaian selular * perkhidmatan telekomunikasi * [[suit protokol Internet]] * [[pengimejan perubatan]] * [[pengkomputeran awan]] * [[elektrik]] * [[sintesis pertuturan]] }} | products = {{unbulleted list| * [[Telefon bimbit|Telefoni mudah alih]] * [[Talian tetap]] * [[Jalur lebar|Internet jalur lebar]] * [[Capaian Internet]] * [[Pusat data]] * [[Tenaga boleh diperbaharui]] * [[Stesen cas|Stesen pengecasan]] * [[Kejuruteraan bioperubatan]] * [[Sistem pesanan ringkas]] }} | brands = {{flatlist| * TIME * [[YTL Communications|Yes (Time Mobile)]] * Time Link * Time Plus * Global Transit * AVM Cloud * Emit Solar * Time Charge N Go }} | key_people = {{unbulleted list| * Elakumari Kantilal ([[Pengerusi]]) * Afzal Abdul Rahim ([[Ketua pegawai eksekutif]])<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/10/06/time-ceo-in-fellowship-programme|title=TIME CEO in Fellowship programme|trans-title=Ketua pegawai eksekutif TIME dalam program Fellowship|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=6 Oktober 2022|accessdate=28 April 2023|language=en}}</ref> * Wong Heang Tuck (Timbalan ketua pegawai eksekutif) }} | revenue = {{increase}} RM373.59 juta (2022)<ref name="Records highest">{{cite news|url=https://www.theedgemarkets.com/article/time-dotcom-records-highest-quarterly-net-profit-six-years-declares-1634-sen-special|title=TIME dotCom records highest quarterly net profit in six years, declares 16.34 sen special dividend|author=Shazni Ong|publisher=The Edge Markets|date=29 Ogos 2022|accessdate=28 April 2023|language=en}}</ref> | net_income = {{increase}} RM118.28 juta (2022)<ref name="Records highest"/> | num_employees = 1290 | owner = {{unbulleted list| * [[Kumpulan Wang Simpanan Pekerja|KWSP]] (16.07%) * [[Kumpulan Wang Persaraan (Diperbadankan)|KWAP]] (7.62%) * [[Khazanah Nasional]] (3.13%) * Afzal Abdul Rahim (10.27%~ melalui Pulau Kapas Ventures/Global Transit International) * Patrick Corso (10.27%~ melalui Pulau Kapas Ventures/Global Transit International) * Gan Te-Shen (10.27%~ melalui Megawisra/Megawisra Investments) |'''Akan diumumkan''' * [[YTL Power]] (50%~ melalui [[YTL Corporation Berhad|YTL Corporation]]) {{small|(jualan kepada [[NTT Docomo]]/[[NTT, Inc.|NTT]] belum selesai)}} }} | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | nisbah = TIME | website = {{URL|www.time.com.my}} }} '''TIME dotCom Berhad''' ([[nama dagang|didagangkan sebagai]] '''TIME''', pendahulu '''TIME dotCom''', huruf kecil digayakan sebagai '''time''', dahulunya disingkat sebagai '''TIME''', dan kemudiannya '''''TIME'''''), ialah sebuah syarikat [[telekomunikasi]], [[teknologi]] dan [[multimedia]] Malaysia, yang beribu pejabat di [[Shah Alam]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia mengkhusus dalam penyambungan domestik dan antarabangsa, [[pusat data]], awan, keselamatan siber dan perkhidmatan terurus.<ref>{{cite web|url=https://www.time.com.my/about-us/our-company|title=About us|publisher=TIME dotCom|accessdate=27 April 2023|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/node/726520|title=Cashing in on demand for data centres, bandwidth and cloud services|date=2024-09-16|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Syarikat ini beroperasi di seluruh [[Persatuan Negara-negara Asia Tenggara|ASEAN]], memanfaatkan rangkaian gentian optik yang luas untuk menyediakan penyambungan berkelajuan tinggi dan penyelesaian inovatif kepada pasaran pengguna, [[perusahaan]] dan [[Pasar borong|borong]].<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/node/726520|title=Cashing in on demand for data centres, bandwidth and cloud services|date=2024-09-16|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Menerajui operasi TIME ialah aset rangkaian gentian optiknya yang merentasi Malaysia, [[Singapura]], [[Thailand]], [[Vietnam]] dan [[Kemboja]] – negara-negara di mana syarikat ini mempunyai kehadiran operasi yang mantap. Pada tahun 2024, syarikat ini menceburi sektor [[Tenaga boleh diperbaharui]] baharu dengan memperkenalkan Emit Solar,<ref>{{Cite web|url=https://www.lowyat.net/2024/316656/time-introduces-emit-solar-service/|title=Time Introduces Emit Solar, Its All-In-One Solar Solution Service For Landed Houses|last=Kamel|first=Heirul|date=2024-02-19|website=Lowyat.NET|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Citation|title=1.3K tontonan · 11 reaksi {{!}} Emit Solar {{!}} Go solar without the stress! Get complete solutions with ZERO upfront costs, ZERO hassle, and Malaysia's ONLY Savings Guarantee. Join over 200... {{!}} By Emit Solar {{!}} Facebook|url=https://www.facebook.com/emitsolar/videos/452915680436779|accessdate=2025-04-17|language=ms}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://amanz.my/2024440033/|title=Time Energy Memperkenalkan Perkhidmatan Solar-PV Mereka – Emit Solar|last=Nazrin|date=2024-02-16|website=Amanz|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> untuk penyelesaian solar kediaman dan memperoleh Charge N Go yang kemudian dinamakan semula sebagai Time Charge N Go, bagi menyediakan infrastruktur [[Stesen cas|Pengecasan Kenderaan Elektrik]] (EV).<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/15/time-charge-n-go-location-price/|title=Time Charge N Go: The ISP's new EV charging division|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://paultan.org/2024/04/15/time-dotcom-charge-n-go-ev-charge-point-operator/|title=TIME dotCom enters EV charge point operator biz after Charge N Go becomes its 51% owned subsidiary - paultan.org|date=2024-04-15|website=Paul Tan's Automotive News|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> ==Sejarah== Syarikat ini ditubuhkan pada 25 Oktober 1996 nama syarikat sebagai TIME Telecommunications Holdings Berhad, dan dinamakan semula sebagai TIME dotCom Berhad, pada 17 Januari 2000, nombor syarikat 199601040939 (413292-P), pemilik syarikat [[Halim Saad]]. Melalui pelbagai inovasi dan pemerolehan strategik, syarikat ini telah berkembang menjadi peneraju telekomunikasi serantau. Pada Mei 2000, pegangan ekuiti dalam TIME dotCom Berhad diperolehi oleh [[Khazanah Nasional]] sebanyak 30 peratus untuk para pelabur.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/1991334/khazanah-beli-ekuiti-time-dotcom-demi-pelabur-pm|title=Khazanah beli ekuiti Time dotCom demi pelabur: PM|author1=Dzulkfley Zanudin|author2=Azmi Md Deros|author3=Shamshul Azree Samshir|publisher=[[Berita Harian]]|date=17 Mei 2000|accessdate=23 April 2022}}</ref> Setahun kemudian, syarikat ini tersenarai dalam Bursa Saham Kuala Lumpur (kini [[Bursa Malaysia]]).<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/560398/time-dotcom-now-going-for-expansion|title=Time dotCom now going for expansion|author=I-Mei Low|publisher=Computimes|date=3 Mei 2001|accessdate=27 April 2020|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB980797380369528119|title=Time dotCom Leaps Ahead With a Controversial IPO|last=Street Journal|first=Cris PrystayStaff Reporter of The Wall|date=2001-01-30|newspaper=Wall Street Journal|access-date=2025-04-17|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.time.com.my/about-us/our-company|title=Our Company {{!}} About Us|website=Time|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klik.com.my/item/story/1991334/khazanah-beli-ekuiti-time-dotcom-demi-pelabur-pm|title=Khazanah beli ekuiti Time dotCom demi pelabur: PM {{!}} KLiK|website=www.klik.com.my|access-date=2025-04-17}}</ref> Pada tahun 2006, TIME dotCom memperoleh satu daripada dua lesen spektrum generasi ketiga ([[3G]]) daripada [[Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia]] (SKMM).<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3497661/3g-akhir-2006|title=3G akhir 2006|author=Hatipah Ahmad|publisher=[[Harian Metro]]|date=9 Jun 2006|accessdate=27 April 2020}}</ref> Lesen 3G ini kemudiannya dijual kepada [[CelcomDigi|DiGi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/11589#friendshare-link-lwzDWFZ9E-c011e7fe73b36aaaf7a68587858b3589-2a8b6402635c14d87c3469209250dbdbi0|title=Five telco companies bid for 3G spectrum, DiGi drops out|date=2002-05-29|website=Malaysiakini|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/markets/companies/malaysias-digi-intie-up-with-time-dotcom-idUSKLR226392/|title=Malaysia's DiGi in tie-up with TIME dotCom|last=Azman|first=Syed|date=November 16, 2007|newspaper=Reuters}}</ref> Pada awal 2000-an, syarikat ini memainkan peranan penting dalam memperkasa sambungan luar bandar di Malaysia melalui pelaksanaan Projek Penyediaan Perkhidmatan Sejagat (USP) pada tahun 2006, dengan kerjasama SKMM.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3499405/liputan-menyeluruh|title=Liputan menyeluruh|author=Husain Jahit|date=19 Julai 2006|accessdate=27 April 2020|publisher=[[Harian Metro]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.krinstitute.org/Views-@-The_USP_Fund-;_A_Tool_to_Close_Malaysia%E2%80%99s_Digital_Divide.aspx|title=The USP Fund: A Tool to Close Malaysia’s Digital Divide|website=www.krinstitute.org|access-date=2025-04-17}}</ref> Afzal Abdul Rahim<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2010/11/20/injecting-life-into-time-dotcom|title=Injecting life into Time dotCom|last=href=mailto:risen@thestar.com.my>risen@thestar.com.my</a>|first=RISEN JAYASEELAN <br /><a|date=2010-11-20|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> menyertai TIME pada tahun 2008 sebagai [[Ketua pegawai eksekutif]]. Beliau memimpin strategi pemulihan syarikat, bermula dengan penjualan perniagaan telefon awam TIME kepada syarikat telefon talian tetap prabayar Paycomm Sdn. Bhd. dengan harga RM8.3 juta, setelah dilantik oleh Khazanah. Buat pertama kalinya dalam tempoh enam tahun, TIME berjaya mencatat keuntungan dalam tempoh setahun. Pada 31 Mac 2010, TIME mencatat keuntungan untuk suku keempat berturut-turut dengan Keuntungan Selepas Cukai (PAT) sebanyak RM18.8 juta. Keuntungan operasi meningkat kepada RM3.0 juta berbanding kerugian operasi sebanyak RM2.8 juta pada suku yang sama dalam tahun sebelumnya.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2008/10/08/khazanah-ropes-in-global-transit-to-turn-around-tdc|title=Khazanah ropes in Global Transit to turn around TdC|date=2008-10-08|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Syarikat ini memperkenalkan [[Jalur lebar]] berkelajuan tinggi pertama negara, TIME Fibre Broadband, pada tahun 2012<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/time-dotcom-launches-broadband-service-speeds-100mbps|title=Time dotcom launches broadband service with speeds up to 100Mbps|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref>, dengan kelajuan sehingga 100Mbps. Akhbar kewangan ''[[The Edge (Malaysia)|The Edge]]'' melaporkan bahawa rangkaian gentian optik 100% milik syarikat ini meliputi kira-kira 100,000 kediaman di [[Lembah Klang]] dan [[Pulau Pinang]]. Liputan ini dicapai melalui teknologi fibre-to-the-home (FTTH), iaitu teknologi jalur lebar yang menggunakan gentian optik untuk menghantar internet berkelajuan tinggi dan perkhidmatan digital yang lain secara langsung ke bangunan individu. Pelan kelajuan semasa yang ditawarkan termasuk pakej 200Mbps, 600Mbps, 1Gbps dan 2Gbps.<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/21/time-home-fibre-broadband-200mbps-600mbps-rm99/|title=Time Fibre Broadband: 200Mbps for RM99, 600Mbps for RM139|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> TIME mengembangkan jejak serantaunya pada tahun 2011 selepas pemegang saham minoriti syarikat meluluskan cadangan untuk memperoleh empat syarikat telekomunikasi serantau yang bernilai lebih RM322 juta.<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/tdc-grow-business-after-completing-acquisitions|title=TdC to grow business after completing acquisitions|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Antara lain, TIME memperoleh kepentingan dalam syarikat-syarikat seperti Global Transit yang melabur dalam kabel dasar laut, dan Kumpulan AIMS, yang memiliki [[Pusat data]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5213619/time-ambil-alih-empat-syarikat|title=Time ambil alih empat syarikat|date=23 November 2011|accessdate=27 April 2020|publisher=[[Harian Metro]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaymail.com/news/money/2014/11/19/investor-central-time-dotcom-berhad-will-investment-in-cables-blow-out-its/786301|title=Investor Central: Time dotCom Berhad — Will investment in cables blow out its debt?|date=19 November 2014|website=www.malaymail.com|url-status=live|access-date=2025-04-17}}</ref> Kehadiran serantau TIME terus diperkukuh melalui pelaburan strategik dalam CMC<ref>{{Cite web|url=https://www.cmc.com.vn/insight-detail/the-giant-behind-the-only-vietnamese-telecommunications-infrastructure-company-with-foreign-shareholder-202308177681.html|title=The "giant" behind the only Vietnamese telecommunications infrastructure company with foreign shareholder|website=www.cmc.com.vn|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.vietstock.vn/2015/05/malaysia-telecom-giant-snaps-up-25-interest-in-cmc-telecom-38-201946.htm|title=Malaysia telecom giant snaps up 25% interest in CMC Telecom|last=Vietstock|date=2015-05-10|website=Vietstock|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> di [[Vietnam]], Symphony di [[Thailand]], syarikat telekomunikasi terkemuka di pasaran masing-masing.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/03/08/time-dotcom-acquires-49-stake-in-thailands-symphony-for-rm280mil|title=Time dotCom acquires 49% stake in Thailand’s Symphony for RM280mil|date=2017-03-08|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Pada tahun 2022, TIME menjual 49% kepentingan dalam perniagaan AIMS Data Centre Holding kepada syarikat berpangkalan di [[Amerika]], {{ill|DigitalBridge Group|en|DigitalBridge}}, bagi mempercepatkan rancangan pengembangan pusat data mereka di seluruh [[Asia]].<ref>{{Cite web|url=https://www.datacenterdynamics.com/en/news/digitalbridge-acquires-majority-stakes-in-malaysias-aims-dc/|title=DigitalBridge acquires majority stakes in Malaysia's AIMS DC|last=Comment|first=Dan Swinhoe|date=2022-11-22|website=www.datacenterdynamics.com|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/11/22/time-sells-rm32bil-aims-data-centre-business-to-digitalbridge|title=TIME sells data centre stake to DigitalBridge for US$440mil|date=2022-11-22|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2022/11/22/time-aims-data-centre-sell-stake-digital-bridge-valued-rm3-2-billion/|title=Time's AIMS Data Centre business valued at RM3.2 bil, sells 49% stake to DigitalBridge|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> ==Anak syarikat== ===TIME dotCom terdiri daripada 6 segmen perniagaan utama.<ref>{{cite web|title=Annual Report 2025|url=https://corporate.time.com.my/wp-content/uploads/2026/07/Time-Annual-Report-2025.pdf|url-status=live|trans-title=Laporan Tahunan 2025|language=en}}</ref>=== ====TIME==== * TT dotCom Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai TIME Engineering & Slipway Sendirian Berhad, dan kemudiannya TIME Telecommunications Sendirian Berhad, nombor syarikat 197901008085 (52371-A), berjenama sebagai TIME, pendahulu TIME Telekom ** Dapat Vista [M] Sdn. Bhd. (50%), dahulunya dikenali sebagai Interactive Vista (M) Sendirian Berhad, nombor syarikat 200001005753 (508358-X), berjenama sebagai DAPAT, pendahulu DAPAT SMS, dinamakan semula Time Link* * YTL Communications Sdn. Bhd. (60%), dahulunya dikenali sebagai All Century Systems Sendirian Berhad, dan kemudiannya Y-Max Infra Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Great Mobile Communications Sdn. Bhd., atau kemudiannya TIME Mobile Sdn. Bhd., nombor syarikat 200701035605 (793634-V), berjenama sebagai [[YTL Communications|Yes]], dinamakan semula Time Mobile* ** Digital Nasional Berhad (3%), dahulunya dikenali sebagai MKD Sejahtera Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701005338 (1219503-P), berjenama sebagai [[Digital Nasional|DNB 5G]]* * REDtone MEX Sdn. Bhd. (50%), berdaftar sebagai Medical Mobility Sdn. Bhd., nombor syarikat 201301022868 (1052697-U), berjenama sebagai REDtone MEX, dinamakan semula Time Plus* ''*TIME dotCom akan mengambil alih 21 syarikat. ====Global Transit==== * TIME dotCom Global Services Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai Global Transit Communications Sdn. Bhd., nombor syarikat 200501010746 (687793-W) * Global Transit Limited (100%), nombor syarikat (LL-06360) * Global Transit 2 Limited (100%), nombor syarikat (LL-10521) * Global Transit 3 Limited (100%), nombor syarikat (LL-10761) * Global Transit 5 Limited (100%), nombor syarikat (LL-10766) * Global Transit Singapore Pte. Ltd. (100%), nombor syarikat (200504384-K) * Global Transit (Hong Kong) Limited (100%), nombor syarikat (963139) * TIME dotCom Japan K.K. (100%), nombor syarikat (0100-01-195220) ====[[ASEAN]]==== * TIME dotCom International Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 201501000034 (1125366-T) ** TIME dotCom Cambodia Co., Ltd. (100%), nombor syarikat (00034774) * TIME Investments (Cayman) Ltd. (13.96%), nombor syarikat (7466-5481-2011-4548) ** TIME Global Connect International Pte. Ltd. (100%), nombor syarikat (202448081-Z) *** TIME Global Connect Malaysia Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 201501000034 (1125366-T) *** TIME Connect (SG) Pte. Ltd. (100%), nombor syarikat (202450136-M) *** TIME Global Connect (Thailand) Limited (100%), nombor syarikat (0105568040621) ====AVM Cloud==== * AVM Cloud Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai sebagai Integrated Global Solutions Technologies Sdn. Bhd., nombor syarikat 200901032570 (875681-X) ** Integrated Global Solutions Sdn. Bhd. (100%), dahulunya dikenali sebagai iGlobal Business System Sendirian Berhad, nombor syarikat 200301008965 (611385-P) ** AVM Cloud (Thailand) Limited (100%), nombor syarikat (0105565116375) ====[[Kuasa]]==== * TIME Energy Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202301038086 (1532008-W), berjenama sebagai Emit Solar * Charge N Go Sdn. Bhd. (51%), nombor syarikat 201801041774 (1303806-P), berjenama sebagai Time Charge N Go ====Lain-lain==== * Symphony Communication Public Company Limited (47%), nombor syarikat (0107548000609) * CMC Telecommunication Infrastructure Corporation (45%), nombor syarikat (0102900049) * AIMS Data Centre Holding Sdn. Bhd. (100%), nombor syarikat 202201031816 (1477513-W) * Planet Tapir Sdn. Bhd. (30%), dahulunya dikenali sebagai Information Networking Corporation Sendirian Berhad, dan kemudiannya TIMESat Sendirian Berhad, nombor syarikat 199001002466 (194032-T) ** Celcom Academy Sendirian Berhad (50%), dahulunya dikenali sebagai V.A.S. Technology (Malaysia) Sendirian Berhad, berdaftar sebagai Knowledge Training Sdn. Bhd., nombor syarikat 199201009363 (240866-K)* ''*TIME dotCom akan mengambil alih syarikat utama. == Rangkaian == TIME merupakan penyedia [[telekomunikasi]] pertama di [[Malaysia]] dan salah satu daripada dua penyedia di dunia yang memperoleh tiga pensijilan utama daripada {{ill|Metro Ethernet Forum|en|Mplify Alliance}} (MEF) untuk rangkaiannya. Ini termasuk Pensijilan MEF 3.0 pada tahun 2019<ref>{{Cite web|url=https://www.mef.net/certify/certifications-for-services/service-registry/?orgid=001U0000007OMNkIAO|title=Services Registry|website=MEF|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref>, Pensijilan MEF 3.0 LSO Sonata pada tahun 2021<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysian-business.com/index.php/wordpress/item/4370-time-first-in-malaysia-to-be-mef-3-0-lso-sonatacertified#:~:text=Shah%20Alam,%208%20July%202021%20%E2%80%93%20TIME,in%20Malaysia%20to%20be%20Lifecycle%20Service%20Orchestration%5C|title=TIME First in Malaysia to be MEF 3.0 LSO Sonata-certified|website=www.malaysian-business.com|language=en-gb|access-date=2025-04-17}}</ref>, dan Pensijilan MEF 3.0 SD-WAN<ref>{{Cite web|url=https://developingtelecoms.com/telecom-business/operator-news/12765-time-first-in-southeast-asia-to-be-mef-3-0-sd-wan-certified.html|title=TIME first in Southeast Asia to be MEF 3.0 SD-WAN certified|last=Pai|first=Shailaja|date=2022-01-27|website=Developing Telecoms|language=en-gb|access-date=2025-04-17}}</ref> pada tahun 2022, yang mematuhi piawaian ketat dari segi prestasi rangkaian, jaminan kualiti dan kebolehlaksanaan interoperasi. Syarikat ini juga mengendalikan rangkaian yang dilengkapi sepenuhnya dengan gentian optik, disokong oleh Sistem Kabel Rentas Semenanjung (CPCS) serta pelaburan dalam kabel dasar laut antarabangsa seperti {{ill|Asia Pacific Gateway|en}} (APG), {{ill|UNITY|en|Unity (cable system)}}, {{ill|FASTER|en|FASTER (cable system)}}, dan Asia-Africa-Europe-1 ({{ill|AAE-1|en}}).<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.digitalnewsasia.com/mobile-telco/time-amongst-five-Asian-telcos-in-google-submarine-cable-system|title=TIME amongst five Asian telcos in Google submarine cable system|date=2014-08-12|website=Digital News Asia|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Rangkaian ini termasuk dalam segmen borong syarikat yang menumpukan kepada penyelesaian bersepadu dan perkhidmatan penyambungan serantau. Kabel dasar laut dan darat ini menyediakan sambungan di seluruh [[ASEAN]] dan ke seluruh dunia. TIME telah bekerjasama dengan [[Google]] dan empat syarikat telekomunikasi [[Asia]] yang lain. Ini termasuk [[China Mobile|China Mobile International]], [[China Telecommunications Corporation|China Telecom Global]], [[KDDI]] dan [[Singtel]] sebagai rakan kongsi dalam projek kabel dasar laut FASTER, yang mula beroperasi pada Jun 2016. Sistem kabel ini mempunyai panjang keseluruhan kira-kira 11,629 km<ref>{{Cite web|url=https://www.submarinecablemap.com/#/submarine-cable/faster|title=Submarine Cable Map|website=www.submarinecablemap.com|access-date=2025-04-17}}</ref> dan kapasiti 60Tb/s.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/technology/google-asian-telecoms-to-build-300-million-undersea-cable-to-japan-idUSKBN0GC046/|title=Google, Asian telecoms to build $300 million undersea cable to Japan|first=Reuters|date=August 12, 2014}}</ref> Rangkaian ini menghubungkan [[Los Angeles]], [[Portland]], [[San Francisco]], [[Oregon]] dan [[Seattle]] ke {{ill|Chikura|en|Chikura, Chiba}} dan [[Wilayah Mie#Geografi|Shima]] di [[Jepun]].<ref name=":2" /> TIME juga membiayai serta memiliki sebahagian daripada sistem kabel dasar laut domestik Sistem Kabel Rakyat 1Malaysia (SKR1M) pada tahun 2015. Inisiatif ini merupakan sebahagian daripada usaha kerajaan Malaysia untuk meningkatkan kapasiti jalur lebar berkelajuan tinggi negara. Sistem kabel gentian optik dasar laut sepanjang 3,700 km ini menghubungkan [[Cherating]], [[Kota Kinabalu]], [[Miri]], [[Bintulu]], [[Kuching]] dan [[Mersing]], serta menyatukan [[Semenanjung Malaysia]], [[Sabah]] dan [[Sarawak]].<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/tm-seals-deal-time-construction-maintenance-skr1m|title=TM seals deal with TIME for construction, maintenance of SKR1M|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Teknologi ini dibangunkan untuk mengganti sistem Sistem Kabel Dasar Laut Domestik Malaysia (MDSCS) yang telah beroperasi sejak 1995. == Perniagaan == Syarikat ini menyediakan pelbagai produk dan perkhidmatan untuk segmen pasaran yang berbeza. Segmen penggunanya menawarkan perkhidmatan jalur lebar berkelajuan tinggi bagi memenuhi keperluan sambungan kediaman. Bahagian perniagaan perusahaan kecil dan sederhana (PKS) pula menyediakan penyelesaian seperti Internet PKS, jalur lebar selamat, dan sandaran sebagai perkhidmatan (backup-as-a-service) untuk menyokong pertumbuhan perusahaan kecil dan sederhana. Dalam segmen perusahaan, rangkaian perkhidmatan TIME merangkumi sambungan rangkaian, penyelesaian awan, [[pusat data]], keselamatan siber, dan alat kolaborasi lain. Pada Januari 2021, TIME memperoleh kepentingan majoriti dalam AVM Cloud untuk memudahkan pengembangan ke bidang [[Pengkomputeran awan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/announcement/633404|title=AVM Cloud a key component of TIME dotCom’s 3Cs of Digitalisation Strategy|date=2022-08-26|website=Malaysiakini|access-date=2025-04-17}}</ref> Melangkaui bidang telekomunikasi, TIME telah menceburi sektor [[Tenaga boleh diperbaharui]] melalui anak syarikatnya Emit Solar<ref name=":0" /> dan Charge N Go.<ref name=":1" /> Emit Solar memberi tumpuan kepada penyelesaian tenaga solar untuk kediaman bertanah, manakala Charge N Go menyediakan infrastruktur [[Stesen cas|Pengecasan Kenderaan Elektrik]] (EV) untuk perniagaan. Selepas pengambilalihan pada tahun 2024, Charge N Go telah dinamakan semula sebagai Time Charge N Go.<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/15/time-charge-n-go-location-price/|title=Time Charge N Go: The ISP's new EV charging division|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> == Pesaing == TIME dotCom bersaing dengan telco [[Maxis Communications Berhad|Maxis]]/[[#Produk dan perkhidmatan|Hotlink (Planet)]]/[[U Mobile|U Mobile (Nuance)]], [[Telekom Malaysia Berhad|Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[CelcomDigi]]. ==Lihat juga== * [[NTT, Inc.|NTT]] * [[NTT Docomo]] * [[Digital Nasional]] * [[Khazanah Nasional]] * [[Sejarah komunikasi di Malaysia]] * [[Telekomunikasi di Malaysia]] * [[YTL Communications|Yes (Time Mobile)]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Official website|www.time.com.my|Laman web rasmi utama TIME}} *{{Official website|www.emitsolar.com|Laman web rasmi Emit Solar}} *{{Official website|timechargengo.com|Laman web rasmi Time Charge N Go}} *{{Official website|business.time.com.my|Laman web rasmi TIME For Business}} {{Telekomunikasi di Malaysia}} [[Kategori:Khazanah Nasional]] [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1996]] [[Kategori:Penubuhan 1996 di Malaysia]] kbjy1gsw9zb131kxgnimwvloo3ay4rg 0 1153187 7003955 6941794 2026-11-11T17:23:41Z ~2026-59757-06 425131 7003955 wikitext text/x-wiki '''Kesatuan Mahasiswa Universiti Malaya (''Universiti Malaya Student Union)''''' ialah kesatuan pelajar rasmi [[Universiti Malaya]]. Ia lebih dikenali sebagai '''KMUM''' dalam bahasa Melayu atau '''''UMSU''''' dalam bahasa Inggeris. KMUM ditubuhkan untuk mewakili pelajar Universiti Malaya dalam pembuatan keputusan universiti, bertindak sebagai suara bagi pelajar dalam perbahasan dasar pengajian tinggi negara, dan untuk menyediakan perkhidmatan terus kepada mana-mana badan persatuan pelajar. = Sejarah = === Zaman Pra-kemerdekaan (KMUM Universiti Malaya, Singapura) === Sejarah KMUM boleh dijejak sejak zaman penubuhan Universiti Malaya di [[Singapura]] pada tahun 1949. Pada permulaannya, pelajar adalah lebih peka terhadap isu berkaitan kampus berbanding isu politik. Sebagai contoh, mogok pelajar pertama yang ketara dan tidak berjaya, berlaku pada tahun 1924 apabila pelajar [[Kolej Perubatan King Edward VII]] tidak berpuas hati dengan kualiti penyeliaan yang kurang baik di asrama. Sebahagian besar kakitangan fakulti berwarga Eropah lebih cenderung untuk berkecuali dalam hal ehwal politik dan aktivisme politik pelajar terhad kepada sekadar perbincangan. Pelajar, bagaimanapun, diberi kebebasan untuk meneruskan aktiviti kokurikulum - seperti sukan, perbahasan dan sastera – dan menerbitkan penerbitan bukan politik. KMUM, yang ditubuhkan pada tahun 1949, dianggap sebagai "tumpuan kehidupan mahasiwswa di dalam kampus". Selepas penubuhan Akta Universiti pada tahun 1961, setiap pelajar baharu akan secara automatik menjadi ahli KMUM dan dikehendaki untuk membayar yuran keahlian. KMUM mempunyai sumber kewangan yang tersendiri dan diberikan sebuah bangunan oleh pihak universiti. Selain itu, KMUM ketika itu adalah berkerajaan sendiri, dengan mempunyai sebuah Majlis Mahasiswa yang selanjutnya membentuk Majlis Eksekutif KMUM. KMUM juga menyediakan perkhidmatan instrumental seperti bantuan penginapan, pengeluaran pinjaman kecemasan, menyediakan pendidikan politik, dan sebagai penyampai maklumat antara pelajar dan pentadbiran universiti. === Zaman Pasca-kemerdekaan === Selepas [[Persekutuan Tanah Melayu|kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu]] pada tahun 1957, satu idea telah tercetus antara kerajaan Persekutuan Tanah Melayu dan kerajaan Singapura untuk membina dua universiti kebangsaan. Justeru, pada tahun 1961, Kerajaan Persekutuan Tanah Melayu dan Singapura telah meluluskan satu undang-undang untuk membahagikan Universiti Malaya menjadi dua universiti kebangsaan. Universiti Malaya di Kuala Lumpur mengekalkan namanya manakala [[Universiti Nasional Singapura|Universiti Singapura]] ditubuhkan di tapak Universiti Malaya di Singapura.<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19611006-1.2.6|title=Universiti nasional tahun hadapan|publisher=[[Berita Harian]]|date=6 Oktober 1961|accessdate=13 Jun 2018|page=1}}</ref> Aktivisme mahasiswa di UM pada mulanya berpusat dalam peringkat hal dalaman kampus. Misalnya, pelajar UM secara terbuka menuntut pembinaan masjid di kampus dan membantah keengganan polis untuk meluluskan permit penganjuran program kampus. Walau bagaimanapun, pelajar-pelajar akhirnya mengambil bahagian secara aktif dalam isu-isu luar kampus - daripada perihal perpaduan sehinggalah ke perjuangan petani luar bandar dan isu antarabangsa – menjadikan era [[Aktivisme Mahasiswa di Malaysia|1960-an hingga 1970-an zaman kemuncak aktivisme pelajar]] di sejarah Malaysia.<ref name=":0">Imagined-Malaysia_Chapter-5_Findings-Summary-and-Recommendations.pdf (rakyatandrights.my)</ref> Pada tahun 1967, berlakunya penindasan kerajaan terhadap petani yang miskin atas isu tanah di [[Teluk Gong]], Klang. KMUM dan [[Persatuan Bahasa Melayu Universiti Malaya]] (PBMUM) pada ketika itu telah menyokong petani Teluk Gong secara terbuka. Petani telah dijemput untuk menyatakan masalah mereka di ''Speaker's Corner'' Universiti Malaya.<ref>https://idealis-mahasiswa.tripod.com/artikel-harian/jan2002/11jan02.html</ref> Pada tahun 1974, KMUM juga meyokong buruh penoreh getah di Tasek Utara yang mengalami inflasi yang tinggi tetapi harga getah yang rendah. Namun, seramai 48 orang telah ditangkap susulan protes ini, di mana 7 orang ialah pelajar UM. Presiden KMUM [[Kamarazaman Yaakob|Kamarazaman Yacob]], pada ketika itu, telah mengambil tindakan untuk membuat protes di [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Jabatan Perdana Menteri]] di Kuala Lumpur. Susulan tindakan balas polis, Kamarazaman telah menubuhkan Majlis Tertinggi Sementara untuk mengawalselia pentadbiran universiti. Tindakan yang telah dibuat pada masa itu termasuk menghentikan semua kelas, mengawal pejabat [[Naib Canselor]], dan menguruskan logistik makanan, keselamatan, komunikasi, dan publisiti. Selepas 6 jam kawalan ke atas pentadbiran universiti, Majlis Tertinggi Sementara telah dibubarkan dan susulan itu entiti KMUM telah digantung. <ref name=":0" /> Namun, selepas peristiwa [[Peristiwa 13 Mei|13 Mei]], [[Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971]] telah digubal untuk menyekat hak-hak mahasiswa di Malaysia. Menerusi peruntukan AUKU, Kesatuan Mahasiswa Universiti Malaya telah ditukar nama kepada Majlis Perwakilan Pelajar Universiti Malaya (MPPUM) dan kuasanya telah merosot. Dalam konteks AUKU, MPPUM cuma memainkan peranan perwakilan pelajar dan tidak berhak untuk menyertai dalam sebarang perbincangan keputusan pihak universiti. Hal ini menjadikan kepentingan pelajar tidak diwakili dalam sebarang polisi pihak universiti. === Zaman selepas Pilihan Raya Umum tahun 2018 === [[Fail:PRK UM 1551778170.webp|thumb|322x322px|Barisan calon gerakan Suara Siswa yang memenangi Pilihan Raya Kampus UM 2019]]Selepas [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|penukaran parti pemerintah]] pada tahun 2018, MPPUM buat pertama kali telah dimenangi oleh gerakan Suara Siswa di UM. Selepas majlis eksekutif dibentuk, majlis eksekutif telah mengambil keputusan untuk mengubah semula nama MPPUM kepada Kesatuan Mahasiswa Universiti Malaya (KMUM) untuk menunjukkan dedikasi mahasiswa dalam penuntutan demokrasi mahasiswa. <ref>http://www.myumsu.com/history.html</ref> = Senarai pimpinan (2018-kini) = {| class="wikitable" |+ !Sesi Akademik !Presiden !Timbalan Presiden I !Timbalan Presiden II |- |2019/2020 |Akmal Hazieq (Fakulti Pendidikan) |Yap Wen Qing (Fakulti Sains) |Muhammad Haziq Azfar (Fakulti Undang-undang) |- |2020/2021 |Muhammad Haziq Azfar (Fakulti Undang-undang) |Lim Ping An (Fakulti Kejuruteraan) |Khairul Ameen (Fakulti Perubatan) |- |2021/2022 |Wan Afiq Ikhwan (Fakulti Ekonomi dan Pentadbiran) |Tan Wen Kang (Fakulti Pendidikan) |Rusdi Bhaharuddin (Fakulti Kejuruteraan) |- |2022/2023 |Ooi Guo Shen (Fakulti Undang-undang) |Arvinkumar Mohan (Fakulti Undang-undang) |''Jawatan dikosongkan'' |- |2023/2024 |Nur Nazirah Binti Abdullah (Fakulti Sastera dan Sains Sosial) |Muhammad Syafiq (Fakulti Sains) |Ahmad Syakir (Fakulti Pendidikan) |- |2024/2025 |Abqari Bin Annuar (Letak Jawatan) (Fakulti Undang-undang) |Lim Jing Jet (Fakulti Undang-undang) |''Jawatan dikosongkan'' |- |2025/2026 |Aiman Izzat Bin Shamsuddin (Akademi Pengajian Islam) |Gan Zi Xiang (Fakulti Sains Komputer dan Teknologi Maklumat) |Nur Syafiqah Binti Zakaria (Fakulti Pendidikan) |- |2026/2027 |Dayang Humaira Binti Abas (Fakulti Sains) |Lee Yu Dong (Fakulti Undang-undang) |''Jawatan dikosongkan'' |} = Senarai pimpinan KMUM terdahulu = * [[Ismail Sabri Yaakob|Datuk Seri Ismail Sabri Yaakob]], Perdana Menteri Malaysia ke-9 (1982) * [[:id:Wang_Gungwu|Wang Gungwu]], Ahli Akademik (1951) * [[Takiyuddin Hassan|Datuk Seri Takiyuddin Hassan]], Ahli Parlimen Kota Bharu (1984) * [[Ahmad Shabery Cheek|Dato' Sri Ahmad Shabery Cheek]], Bekas Menteri Belia dan Sukan (1981) * [[Hishamuddin Rais]], Aktivis Politik * [[Sidek Baba|Prof. Datuk Dr. Sidek Baba]], Ahli Akademik (1977) * [[Fahmi Zainol|Fahmi Zaino]]<nowiki/>l, Ahli Dewan Negeri Pulau Pinang (2013) * Dr. Khong K<nowiki/>im Hoong, Ahli Akademik (1969) * [[Kamarazaman Yaakob|Dr. Kamaraz]]<nowiki/>[[Kamarazaman Yaakob|aman Yacob]], Ahli Korporat (1974) = Rujukan = <references /> [[Kategori:Rencana dicipta sempena Fakta untuk Demokrasi 2023]] 4fqqgm984kxxon562brp0v10epejt7d 0 1160144 7004392 6929377 2026-11-12T10:56:01Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004392 wikitext text/x-wiki {{about|ahli politik Malaysia|bekas Presiden Bangladesh|Mohammad Abdul Hamid}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Dato']] [[Kedoktoran|Dr.]] | name = Mohamad Abdul Hamid | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DMPN|DSPN|ADUN (Penang)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Companion - DMPN.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Officer - DSPN.svg|40px]]</div> | native_name = محمد عبد الحميد | image = | caption = | office = [[Timbalan Ketua Menteri Pulau Pinang|Timbalan Ketua Menteri Pulau Pinang I]] | term_start = 16 Ogos 2023 | term_end = | alongside = [[Jagdeep Singh Deo]] {{small|(Timbalan Ketua Menteri Pulau Pinang II)}} | governor = [[Ahmad Fuzi Abdul Razak]] <br> {{small|(2023–2025)}} <br> [[Ramli Ngah Talib]] <br> {{small|(sejak 2025)}} | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = [[Chow Kon Yeow]] | predecessor = [[Ahmad Zakiyuddin Abdul Rahman]] | successor = | constituency = [[Batu Maung (kawasan negeri)|Batu Maung]] | office1 = Ahli <br> [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Pulau Pinang]] <br> {{small|(Pembangunan Islam, Pendidikan, Pengajian Tinggi & Perpaduan Sosial)}} | term_start1 = 16 Ogos 2023 | term_end1 = | governor1 = Ahmad Fuzi Abdul Razak <br> {{small|(2023–2025)}} <br> Ramli Ngah Talib <br> {{small|(sejak 2025)}} | 1blankname1 = Ketua Menteri | 1namedata1 = Chow Kon Yeow | predecessor1 = Ahmad Zakiyuddin Abdul Rahman <br> {{small|(Pembangunan Islam)}} <br> [[Ramasamy Palanisamy]] <br> {{small|(Pendidikan)}} <br> ''Portfolio ditubuhkan'' <br> {{small|(Pengajian Tinggi & Perpaduan Sosial)}} | successor1 = | constituency1 = [[Batu Maung (kawasan negeri)|Batu Maung]] | constituency_AM2 = [[Batu Maung (kawasan negeri)|Batu Maung]] | assembly2 = Negeri Pulau Pinang | term_start2 = 12 Ogos 2023 | term_end2 = | predecessor2 = {{PH PKR}} [[Abdul Halim Hussain]] | successor2 = | majority2 = 3,221 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]]) | office3 = Rektor Kolej Islam Teknologi Antarabangsa Pulau Pinang | term_start3 = 2 Januari 2020 | term_end3 = | predecessor3 = Mustapa Kassim | successor3 = | office4 = Pengerusi [[PKR]] [[Pulau Pinang]] | term_start4 = 31 Julai 2025 | term_end4 = | predecessor5 = [[Nurul Izzah Anwar]] | 1blankname5 = Timbalan | 1namedata5 = [[Goh Choon Aik]] | birth_name = Mohamad Abdul Hamid | birth_date = | birth_place = {{flagicon|Penang}}{{flagicon|MAS}} [[Bertam]], [[Pulau Pinang]], Malaysia | residence = | death_date = | death_place = | party = [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) | otherparty = [[Pakatan Harapan]] (PH) | religion = | nationality = [[orang Malaysia|Malaysia]] | occupation = Ahli politik | profession = Ahli akademik | relations = | spouse = | children = | website = | footnotes = | alma_mater = [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (UIAM) | education = }} [[Dato']] '''Mohamad bin Abdul Hamid''' merupakan ahli politik dan ahli akademik Malaysia yang pernah berkhidmat sebagai [[Ketua Menteri Pulau Pinang|Timbalan Ketua Menteri Pulau Pinang I]] dan Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Pulau Pinang]] (EXCO) dalam pentadbiran negeri [[Pakatan Harapan]] (PH) di bawah Ketua Menteri [[Chow Kon Yeow]] serta Ahli [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] (ADUN) bagi [[Batu Maung (kawasan negeri)|Batu Maung]] sejak Ogos 2023. Di peringkat parti beliau ialah Pengerusi [[PKR]] [[Pulau Pinang]]. Beliau juga pernah berkhidmat sebagai Rektor Kolej Islam Teknologi Antarabangsa Pulau Pinang sejak Januari 2020. == Kerjaya politik == === Timbalan Ketua Menteri Pulau Pinang I dan Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Pulau Pinang (sejak 2023) === Dalam [[pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023]], PH yang memerintah dan [[Barisan Nasional]] (BN) mengekalkan dua pertiga super majoriti dalam Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang dan dipilih semula untuk berkuasa. Pengerusi PH dan [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) [[Pulau Pinang]], Chow dilantik semula sebagai Ketua Menteri pada 13 Ogos 2023. Mohamad dilantik sebagai Timbalan Ketua Menteri Pulau Pinang I dan Ahli EXCO Negeri Pulau Pinang yang bertanggungjawab dalam Pembangunan Islam, Pendidikan, Pendidikan Tinggi dan Perpaduan Sosial oleh Chow pada 16 Ogos 2023.<ref>{{cite web|title=10 Penang exco members sworn in|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/08/16/10-penang-exco-members-sworn-in|date=16 Ogos 2023|accessdate=20 Ogos 2023|website=The Star}}</ref> ==== Pembatalan konsert ==== Pada 24 Ogos 2023, Mohamad, selaku Ahli EXCO Pulau Pinang yang bertanggungjawab dalam Pembangunan Islam, memohon [[Majlis Bandaraya Seberang Perai]] (MBSP) membatalkan kelulusan "Konsert Viral Lagu-lagu [[TikTok]] [[Malaysia]] [[Indonesia]]" (Konsert Lagu TikTok Viral Indonesia Malaysia) yang akan diadakan di [[Kepala Batas]] pada 30 September 2023<ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2023/08/946704/cancel-approval-concert-dcm-i-tells-mbsp|title=Cancel approval for concert, DCM I tells MBSP|website=New Straits Times|date=24 Ogos 2023|accessdate=26 Ogos 2023}}</ref> selepas konsert itu diminta dibatalkan oleh [[Dewan Rakyat|Ahli Parlimen]] (AP) bagi [[Kepala Batas (kawasan persekutuan)|Kepala Batas]], [[Siti Mastura Muhammad]]<ref>{{cite web|url=https://worldofbuzz.com/politician-bans-concert-for-viral-indonesian-msian-tiktok-songs-in-penang/|title=“It brings no benefits” – Politician Bans Concert for Viral Indonesian & M’sian TikTok Songs in Penang|website=World of Buzz|date=25 Ogos 2023|accessdate=26 Ogos 2023}}</ref> dan ADUN untuk [[Bertam (kawasan negeri)|Bertam]], [[Reezal Merican Naina Merican]]. Mohamad menjelaskan bahawa pembatalan itu diputuskan untuk mengambil kira sentimen [[Islam di Malaysia|Muslim]] kerana ia akan diadakan hanya dua hari selepas [[Maulidur Rasul]]. Pembatalan itu mendapat pujian daripada [[netizen]]. Bagaimanapun, penganjur konsert telah meminta untuk berpindah ke lokasi konsert ke [[Batu Kawan]]. Pada 25 Ogos 2023, Ketua Menteri dan Ahli Parlimen [[Batu Kawan (kawasan persekutuan)|Batu Kawan]], Chow menarik balik pembatalan dan meluluskan permintaan itu. Sungguhpun begitu, perpindahan itu mendapat kritikan dan soalan daripada Presiden [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) dan [[Wee Ka Siong]]<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/08/26/why-concert-venue-was-changed-dr-wee-asks-penang-govt|title=Why concert venue was changed, Dr Wee asks Penang govt|website=The Star|date=26 Ogos 2023|accessdate=26 Ogos 2023}}</ref> dan Naib Presiden dan Pengerusi MCA Negeri Pulau Pinang, [[Tan Teik Cheng]].<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/08/25/scrapping-of-concert-shows-penang-caving-in-to-conservatism-says-mca|title=Scrapping of concert shows Penang caving in to conservatism, says MCA|website=The Star|date=25 Ogos 2023|accessdate=26 Ogos 2023}}</ref> === Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang (sejak 2023) === Pada pilihan raya negeri 2023, Mohamad membuat penampilan sulung sebagai pilihan raya selepas dicalonkan oleh PH untuk bertanding di kerusi DUN Batu Maung. Beliau memenangi kerusi itu dan dipilih ke Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang sebagai ADUN Batu Maung selepas menewaskan Azahari Aris daripada [[Perikatan Nasional]] (PN) dengan majoriti 3,221 undi.<ref>{{cite web|url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2023/08/07/pakatans-new-face-for-batu-maung-confident-of-retaining-seat/84070|title=Pakatan’s new face for Batu Maung confident of retaining seat|website=Malay Mail|date=7 Ogos 2023|accessdate=20 Ogos 2023}}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]<ref name="PRN Pulau Pinang 2023">{{cite web |title=N.37 BATU MAUNG|url=https://mysprsemak.spr.gov.my/semakan/keputusan/terkini|date=12 Ogos 2023|accessdate=20 Ogos 2023 |publisher=SPR Dashboard}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | [[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]] | '''N37 [[Batu Maung (kawasan negeri)|Batu Maung]]''' | {{Party shading/PH}} | |{{nowrap|'''Mohamad Abdul Hamid'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | align=right|'''18,939''' | '''54.65%''' | bgcolor={{Party color|Perikatan Nasional}} | | Azahari Aris ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | align="right" |15,718 | 45.35% | 34,657 | 3,221 | 73.39% |} == Anugerah == * {{Flag|Pulau Pinang}} : ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Companion - DMPN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negeri]] (DMPN) – '''Dato' ''' (2024)<ref>{{cite web|url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2024/07/26/dap-veteran-lim-kit-siang-leads-penang-governors-birthday-honours-list/145072|title=DAP veteran Lim Kit Siang leads Penang governor’s birthday honours list|website=www.malaymail.com|date=26 Julai 2024}}</ref> ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Officer - DSPN.svg|50px]] [[Darjah Setia Pangkuan Negeri]] (DSPN) – '''Dato' ''' (2022)<ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2022/07/815746/three-head-penangs-honours-list-1380-receive-awards|title=Three head Penang's honours list, 1,380 to receive awards|language=en|date=22 July 2022|publisher=[[New Straits Times]]|access-date=23 July 2022}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} {{Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-15}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-15]] [[Kategori:Anggota Parti Keadilan Rakyat]] [[Kategori:Timbalan Ketua Menteri Pulau Pinang]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Ahli akademik Malaysia]] [[Kategori:Ahli akademik Universiti Kebangsaan Malaysia]] {{Malaysia-politician-stub}} m9s5w4rxdujlpn8ves8ql259t7t93a6 0 1160379 7004358 6805858 2026-11-12T10:21:26Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004358 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Azrul Mahathir|Aziz|note=on}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Dato']] | name = Azrul Mahathir Aziz | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DSPN|DJN|PJM (Pulau Pinang)|ADUN (Pulau Pinang)}}}} | native_name = {{nobold|أزرالمحاضر عزيز}} | image = | caption = | office = Timbalan Speaker <br> [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] | term_start = 29 Ogos 2023 | term_end = | governor = [[Ahmad Fuzi Abdul Razak]] <br> {{small|(2023–2025)}} <br> [[Ramli Ngah Talib]] <br> {{small|(sejak 2025)}} | 1blankname = [[Ketua Menteri Pulau Pinang|Ketua Menteri]] | 1namedata = [[Chow Kon Yeow]] | 2blankname = Speaker | 2namedata = [[Law Choo Kiang]] | predecessor = [[Amar Pritpal Abdullah]] | successor = | constituency = [[Bayan Lepas (kawasan negeri)|Bayan Lepas]] | constituency_AM1 = [[Bayan Lepas (kawasan negeri)|Bayan Lepas]] | assembly1 = Negeri Pulau Pinang | term_start1 = 9 Meu 2018 | term_end1 = | predecessor1 = Nordin Ahmad <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | successor1 = | majority1 = 5,245 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018|2018]]) <br> 1,889 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]]) | office2 = Naib Pengerusi <br> [[Parti Amanah Negara]] Negeri [[Pulau Pinang]] | term_start2 = 12 Oktober 2022 | term_end2 = | president2 = [[Mohamad Sabu]] | 1blankname2 = Pengerusi Negeri | 1namedata2 = Roslan Ahmad <br> {{small|(2022–2024)}} <br> [[Muhammad Faiz Fadzil]] <br> {{small|(sejak 2024)}} | office3 = Puak yang diwakili dalam <br> [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] | subterm3 = 2018– | suboffice3 = [[Pakatan Harapan]] | birth_name = Azrul Mahathir bin Aziz | birth_date = {{bda|1976|12|28|df=yes}} | birth_place = [[Padang Rengas]], [[Perak]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | party = {{flagicon image|PAS logo.svg}} [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) <br> {{small|(−2015)}} <br> {{flagicon image|Parti Amanah Negara Flag.svg}} [[Parti Amanah Negara]] (AMANAH) <br> {{small|(sejak 2015)}} | otherparty = [[Pakatan Rakyat]] (PR) <br> {{small|(−2015)}} <br> {{flagicon image|Pakatan-harapan-logo.svg}} [[Pakatan Harapan]] (PH) <br> {{small|(sejak 2015)}} | religion = | nationality = [[orang Malaysia|Malaysia]] | occupation = [[Ahli politik]] | profession = | relations = | spouse = Norhailee Rasid | children = | website = | footnotes = | alma_mater = | education = }} Dato' '''Azrul Mahathir bin Aziz''' merupakan seorang [[ahli politik]] Malaysia yang berkhidmat sebagai Timbalan Speaker [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] sejak Ogos 2023 dan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Pulau Pinang bagi [[Bayan Lepas (kawasan negeri)|Bayan Lepas]] sejak Mei 2018. Beliau adalah ahli [[Parti Amanah Negara]] (AMANAH), parti komponen gabungan [[Pakatan Harapan]] (PH) dan pernah menjadi ahli [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS), parti komponen gabungan [[Pakatan Rakyat]] (PR). Beliau juga pernah berkhidmat sebagai Naib Pengerusi AMANAH Negeri [[Pulau Pinang]] sejak Oktober 2022 dan berkhidmat sebagai Naib Ketua Pemuda AMANAH Negeri Pulau Pinang dari 2015 hingga kenaikan jawatan naib pengerusi negeri pada Oktober 2022. Beliau juga kini merupakan satu-satunya ADUN AMANAH Pulau Pinang. == Kerjaya politik == === Timbalan Speaker Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang (sejak 2023) === Dalam [[pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023]], PH yang memerintah dan [[Barisan Nasional]] (BN) mengekalkan dua pertiga super majoriti dalam Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang dan dipilih semula untuk berkuasa. ADUN [[Padang Kota (kawasan negeri)|Padang Kota]], Pengerusi PH dan [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) Negeri [[Pulau Pinang]], [[Chow Kon Yeow]] telah dilantik semula sebagai Ketua Menteri pada 13 Ogos 2023. Azrul Mahathir telah dicalonkan sebagai Timbalan Speaker Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang oleh Ketua Menteri, Chow dan dipilih dengan [[beri menang]] pada 29 Ogos 2023.<ref>{{cite web|title=Law sworn in for third term as Penang Speaker|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/08/29/law-sworn-in-for-third-term-as-penang-speaker|date=29 Ogos 2023|accessdate=31 Ogos 2023|website=The Star}}</ref> === Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang (sejak 2018) === ==== Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018 ==== Pada [[pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018]], Azrul Mahathir membuat penampilan sulung sebagai pilihan raya selepas dicalonkan oleh PH untuk bertanding bagi kerusi DUN Bayan Lepas. Beliau memenangi kerusi itu dan dipilih ke Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang sebagai ADUN Bayan Lepas untuk penggal pertama selepas menewaskan Rusli Hashim daripada BN dan Zarina Shinta Madar daripada [[Gagasan Sejahtera]] (GS) dengan majoriti 5,245 undi. ==== Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023 ==== Pada pilihan raya negeri 2023, Azrul Mahathir telah dicalonkan semula oleh PH untuk mempertahankan kerusi DUN Bayan Lepas. Beliau mempertahankan kerusi itu dan dipilih semula ke Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang sebagai MLA Bayan Lepas untuk penggal kedua selepas menewaskan Presiden [[Parti Gerakan Rakyat Malaysia]] (GERAKAN), [[Dominic Lau Hoe Chai]] dari [[Perikatan Nasional]] (PN) dengan majoriti 1,889 undi.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/07/23/state-polls-amanah-announces-candidates-list-will-contest-31-seats|title=State polls: Amanah announces candidates list, will contest 31 seats|website=The Star|date=23 Julai 2023|accessdate=31 Ogos 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/07/29/state-polls-bayan-lepas-incumbent-will-not-underestimate-dominic-lau|title=Bayan Lepas incumbent will not underestimate Dominic Lau|website=The Star|date=29 Julai 2023|accessdate=31 Ogos 2023}}</ref> == Kehidupan peribadi == Azrul Mahathir telah berkahwin dengan isterinya, Norhailee Rasid. Beliau memiliki dua kedai runcit iaitu AMBA Ria di [[Bayan Lepas]] dan AMBA Segar di [[Teluk Kumbar]]. AMBA merupakan singkatan kepada Azrul Mahathir Bin Aziz. === Serang isterinya === Pada 6 Julai 2023, Norhailee telah dipukul dengan kasar sebanyak dua kali di bahagian kepala oleh seorang lelaki di sebuah kedai runcit milik Azrul Mahathir di sepanjang Jalan Dato Ismail Hashim di Bayan Lepas, selepas beliau mendekati seorang gadis yang berkelakuan mencurigakan dan melarikan diri dari kedai tersebut. Lelaki itu juga cuba menumbuk Norhailee. Keseluruhan insiden itu dirakam oleh [[kamera litar tertutup]] (CCTV). Sebagai reaksi terhadap kejadian tersebut, Azrul Mahathir menyatakan bahawa beliau tidak begitu bimbang tentang dakwaan kecurian oleh gadis itu, tetapi beliau tidak boleh berdiam diri terhadap serangan terhadap isterinya. Beliau juga menyifatkan kejadian itu sebagai tidak boleh diterima dan harus dipandang serius. Norhailee kemudian membuat laporan polis dan pihak polis memaklumkan bahawa mereka sedang menyiasat kes tersebut di bawah Seksyen 323/506 Kanun Keseksaan kerana menyebabkan kecederaan dan ugutan jenayah.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/07/06/wife-of-former-bayan-lepas-rep-attacked-in-store|title=Wife of former Bayan Lepas rep attacked in store|website=The Star|date=6 Julai 2023|accessdate=31 Ogos 2023}}</ref> Lelaki terbabit kemudiannya ditangkap oleh pihak polis di Bayan Lepas pada hari yang sama dan direman selama 3 hari, dari 6 hingga 9 Julai 2023 bagi membantu siasatan. Dia juga dikenal pasti sebagai seorang lelaki berusia 41 tahun dan tidak mempunyai rekod jenayah.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/07/07/man-arrested-for-allegedly-hitting-wife-of-bayan-lepas-rep|title= Man arrested for allegedly hitting wife of Bayan Lepas rep|website=The Star|date=7 Julai 2023|accessdate=31 Ogos 2023}}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]<ref name="PRN Pulau Pinang 2018">{{cite web |title=N.38 BAYAN LEPAS|url=https://mysprsemak.spr.gov.my/semakan/keputusan/terkini|date=9 Mei 2018|accessdate=31 Ogos 2023|publisher=SPR Dashboard}}</ref><ref name="PRN Pulau Pinang 2023">{{cite web |title=N.38 BAYAN LEPAS|url=https://mysprsemak.spr.gov.my/semakan/keputusan/terkini|date=12 Ogos 2023|accessdate=31 Ogos 2023|publisher=SPR Dashboard}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pru.astroawani.com/|title=Keputusan PRN Pulau Pinang 2023|website=Astro Awani|date=12 Ogos 2023|accessdate=31 Ogos 2023}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018|2018]] | rowspan=3|'''N38 [[Bayan Lepas (kawasan negeri)|Bayan Lepas]]''' | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Azrul Mahathir Aziz'''}} ([[Parti Amanah Negara|'''AMANAH''']]) | rowspan=2 align=right|'''12,504''' | rowspan=2|'''56.17%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | | Rusli Hashim ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right |7,259 | 32.61% | rowspan=2|22,260 | rowspan=2|5,245 | rowspan=2|85.12% |- | {{Party shading/PAS}} | | Zarina Shinta Madar ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align=right | 2,497 | 11.22% |- | [[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]] | {{Party shading/PH}} | | '''Azrul Mahathir Aziz''' ([[Parti Amanah Negara|'''AMANAH''']]) | align=right|'''15,462''' | '''53.25%''' | bgcolor={{Party color|Perikatan Nasional}} | | {{nowrap|[[Dominic Lau Hoe Chai]]}} ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) | align="right" |13,573 | 46.75% | 29,035 | 1,889 | 73.04% |} == Anugerah == * {{flag|Pulau Pinang}} ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Officer - DSPN.svg|50px]] [[Darjah Setia Pangkuan Negeri]] (DSPN) – '''Dato' ''' (2023)<ref>{{cite news|url=https://www.buletinmutiara.com/penang-governor-to-bestow-awards-and-honours-on-1117/|title=Penang Governor to bestow awards and honours on 1,117|website=www.buletinmutiara.com|date=13 Oktober 2023}}</ref> ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Member - DJN.svg|50px]] Darjah Johan Negeri (DJN) ** [[File:MY-PEN Community Service Medal - PJM.svg|50px]] Pingat Jasa Masyarakat (PJM) (2017)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/penang/government-of-penang-gazette/pggn20-01-y2017kjw000858.pdf|title=SENARAI PENERIMA DARJAH-DARJAH KEBESARAN BINTANG DAN PINGAT-PINGAT KEHORMATAN NEGERI PULAU PINANG 2017|language=ms|publisher=Warta Kerajaan Negeri Pulau Pinang}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota Parti Amanah Negara]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-14]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] 84u2k15xyluwsgw7qpc67xyvp3a1jd2 7004360 7004358 2026-11-12T10:26:10Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004360 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Azrul Mahathir|Aziz|note=on}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Dato']] | name = Azrul Mahathir Aziz | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DSPN|DJN|PJM (Pulau Pinang)|ADUN (Pulau Pinang)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Officer - DSPN.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Member - DJN.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PEN Community Service Medal - PJM.svg|40px]]</div> | native_name = {{nobold|أزرالمحاضر عزيز}} | image = | caption = | office = Timbalan Speaker <br> [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] | term_start = 29 Ogos 2023 | term_end = | governor = [[Ahmad Fuzi Abdul Razak]] <br> {{small|(2023–2025)}} <br> [[Ramli Ngah Talib]] <br> {{small|(sejak 2025)}} | 1blankname = [[Ketua Menteri Pulau Pinang|Ketua Menteri]] | 1namedata = [[Chow Kon Yeow]] | 2blankname = Speaker | 2namedata = [[Law Choo Kiang]] | predecessor = [[Amar Pritpal Abdullah]] | successor = | constituency = [[Bayan Lepas (kawasan negeri)|Bayan Lepas]] | constituency_AM1 = [[Bayan Lepas (kawasan negeri)|Bayan Lepas]] | assembly1 = Negeri Pulau Pinang | term_start1 = 9 Meu 2018 | term_end1 = | predecessor1 = Nordin Ahmad <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | successor1 = | majority1 = 5,245 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018|2018]]) <br> 1,889 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]]) | office2 = Naib Pengerusi <br> [[Parti Amanah Negara]] Negeri [[Pulau Pinang]] | term_start2 = 12 Oktober 2022 | term_end2 = | president2 = [[Mohamad Sabu]] | 1blankname2 = Pengerusi Negeri | 1namedata2 = Roslan Ahmad <br> {{small|(2022–2024)}} <br> [[Muhammad Faiz Fadzil]] <br> {{small|(sejak 2024)}} | office3 = Puak yang diwakili dalam <br> [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] | subterm3 = 2018– | suboffice3 = [[Pakatan Harapan]] | birth_name = Azrul Mahathir bin Aziz | birth_date = {{bda|1976|12|28|df=yes}} | birth_place = [[Padang Rengas]], [[Perak]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | party = {{flagicon image|PAS logo.svg}} [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) <br> {{small|(−2015)}} <br> {{flagicon image|Parti Amanah Negara Flag.svg}} [[Parti Amanah Negara]] (AMANAH) <br> {{small|(sejak 2015)}} | otherparty = [[Pakatan Rakyat]] (PR) <br> {{small|(−2015)}} <br> {{flagicon image|Pakatan-harapan-logo.svg}} [[Pakatan Harapan]] (PH) <br> {{small|(sejak 2015)}} | religion = | nationality = [[orang Malaysia|Malaysia]] | occupation = [[Ahli politik]] | profession = | relations = | spouse = Norhailee Rasid | children = | website = | footnotes = | alma_mater = | education = }} [[Dato']] '''Azrul Mahathir bin Aziz''' merupakan seorang [[ahli politik]] Malaysia yang berkhidmat sebagai Timbalan Speaker [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] sejak Ogos 2023 dan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Pulau Pinang bagi [[Bayan Lepas (kawasan negeri)|Bayan Lepas]] sejak Mei 2018. Beliau adalah ahli [[Parti Amanah Negara]] (AMANAH), parti komponen gabungan [[Pakatan Harapan]] (PH) dan pernah menjadi ahli [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS), parti komponen gabungan [[Pakatan Rakyat]] (PR). Beliau juga pernah berkhidmat sebagai Naib Pengerusi AMANAH Negeri [[Pulau Pinang]] sejak Oktober 2022 dan berkhidmat sebagai Naib Ketua Pemuda AMANAH Negeri Pulau Pinang dari 2015 hingga kenaikan jawatan naib pengerusi negeri pada Oktober 2022. Beliau juga kini merupakan satu-satunya ADUN AMANAH Pulau Pinang. == Kerjaya politik == === Timbalan Speaker Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang (sejak 2023) === Dalam [[pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023]], PH yang memerintah dan [[Barisan Nasional]] (BN) mengekalkan dua pertiga super majoriti dalam Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang dan dipilih semula untuk berkuasa. ADUN [[Padang Kota (kawasan negeri)|Padang Kota]], Pengerusi PH dan [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) Negeri [[Pulau Pinang]], [[Chow Kon Yeow]] telah dilantik semula sebagai Ketua Menteri pada 13 Ogos 2023. Azrul Mahathir telah dicalonkan sebagai Timbalan Speaker Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang oleh Ketua Menteri, Chow dan dipilih dengan [[beri menang]] pada 29 Ogos 2023.<ref>{{cite web|title=Law sworn in for third term as Penang Speaker|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/08/29/law-sworn-in-for-third-term-as-penang-speaker|date=29 Ogos 2023|accessdate=31 Ogos 2023|website=The Star}}</ref> === Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang (sejak 2018) === ==== Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018 ==== Pada [[pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018]], Azrul Mahathir membuat penampilan sulung sebagai pilihan raya selepas dicalonkan oleh PH untuk bertanding bagi kerusi DUN Bayan Lepas. Beliau memenangi kerusi itu dan dipilih ke Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang sebagai ADUN Bayan Lepas untuk penggal pertama selepas menewaskan Rusli Hashim daripada BN dan Zarina Shinta Madar daripada [[Gagasan Sejahtera]] (GS) dengan majoriti 5,245 undi. ==== Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023 ==== Pada pilihan raya negeri 2023, Azrul Mahathir telah dicalonkan semula oleh PH untuk mempertahankan kerusi DUN Bayan Lepas. Beliau mempertahankan kerusi itu dan dipilih semula ke Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang sebagai MLA Bayan Lepas untuk penggal kedua selepas menewaskan Presiden [[Parti Gerakan Rakyat Malaysia]] (GERAKAN), [[Dominic Lau Hoe Chai]] dari [[Perikatan Nasional]] (PN) dengan majoriti 1,889 undi.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/07/23/state-polls-amanah-announces-candidates-list-will-contest-31-seats|title=State polls: Amanah announces candidates list, will contest 31 seats|website=The Star|date=23 Julai 2023|accessdate=31 Ogos 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/07/29/state-polls-bayan-lepas-incumbent-will-not-underestimate-dominic-lau|title=Bayan Lepas incumbent will not underestimate Dominic Lau|website=The Star|date=29 Julai 2023|accessdate=31 Ogos 2023}}</ref> == Kehidupan peribadi == Azrul Mahathir telah berkahwin dengan isterinya, Norhailee Rasid. Beliau memiliki dua kedai runcit iaitu AMBA Ria di [[Bayan Lepas]] dan AMBA Segar di [[Teluk Kumbar]]. AMBA merupakan singkatan kepada Azrul Mahathir Bin Aziz. === Serang isterinya === Pada 6 Julai 2023, Norhailee telah dipukul dengan kasar sebanyak dua kali di bahagian kepala oleh seorang lelaki di sebuah kedai runcit milik Azrul Mahathir di sepanjang Jalan Dato Ismail Hashim di Bayan Lepas, selepas beliau mendekati seorang gadis yang berkelakuan mencurigakan dan melarikan diri dari kedai tersebut. Lelaki itu juga cuba menumbuk Norhailee. Keseluruhan insiden itu dirakam oleh [[kamera litar tertutup]] (CCTV). Sebagai reaksi terhadap kejadian tersebut, Azrul Mahathir menyatakan bahawa beliau tidak begitu bimbang tentang dakwaan kecurian oleh gadis itu, tetapi beliau tidak boleh berdiam diri terhadap serangan terhadap isterinya. Beliau juga menyifatkan kejadian itu sebagai tidak boleh diterima dan harus dipandang serius. Norhailee kemudian membuat laporan polis dan pihak polis memaklumkan bahawa mereka sedang menyiasat kes tersebut di bawah Seksyen 323/506 Kanun Keseksaan kerana menyebabkan kecederaan dan ugutan jenayah.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/07/06/wife-of-former-bayan-lepas-rep-attacked-in-store|title=Wife of former Bayan Lepas rep attacked in store|website=The Star|date=6 Julai 2023|accessdate=31 Ogos 2023}}</ref> Lelaki terbabit kemudiannya ditangkap oleh pihak polis di Bayan Lepas pada hari yang sama dan direman selama 3 hari, dari 6 hingga 9 Julai 2023 bagi membantu siasatan. Dia juga dikenal pasti sebagai seorang lelaki berusia 41 tahun dan tidak mempunyai rekod jenayah.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/07/07/man-arrested-for-allegedly-hitting-wife-of-bayan-lepas-rep|title= Man arrested for allegedly hitting wife of Bayan Lepas rep|website=The Star|date=7 Julai 2023|accessdate=31 Ogos 2023}}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]<ref name="PRN Pulau Pinang 2018">{{cite web |title=N.38 BAYAN LEPAS|url=https://mysprsemak.spr.gov.my/semakan/keputusan/terkini|date=9 Mei 2018|accessdate=31 Ogos 2023|publisher=SPR Dashboard}}</ref><ref name="PRN Pulau Pinang 2023">{{cite web |title=N.38 BAYAN LEPAS|url=https://mysprsemak.spr.gov.my/semakan/keputusan/terkini|date=12 Ogos 2023|accessdate=31 Ogos 2023|publisher=SPR Dashboard}}</ref><ref>{{cite web|url=https://pru.astroawani.com/|title=Keputusan PRN Pulau Pinang 2023|website=Astro Awani|date=12 Ogos 2023|accessdate=31 Ogos 2023}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018|2018]] | rowspan=3|'''N38 [[Bayan Lepas (kawasan negeri)|Bayan Lepas]]''' | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Azrul Mahathir Aziz'''}} ([[Parti Amanah Negara|'''AMANAH''']]) | rowspan=2 align=right|'''12,504''' | rowspan=2|'''56.17%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | | Rusli Hashim ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right |7,259 | 32.61% | rowspan=2|22,260 | rowspan=2|5,245 | rowspan=2|85.12% |- | {{Party shading/PAS}} | | Zarina Shinta Madar ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align=right | 2,497 | 11.22% |- | [[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]] | {{Party shading/PH}} | | '''Azrul Mahathir Aziz''' ([[Parti Amanah Negara|'''AMANAH''']]) | align=right|'''15,462''' | '''53.25%''' | bgcolor={{Party color|Perikatan Nasional}} | | {{nowrap|[[Dominic Lau Hoe Chai]]}} ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) | align="right" |13,573 | 46.75% | 29,035 | 1,889 | 73.04% |} == Anugerah == * {{flag|Pulau Pinang}} ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Officer - DSPN.svg|50px]] [[Darjah Setia Pangkuan Negeri]] (DSPN) – '''Dato' ''' (2023)<ref>{{cite news|url=https://www.buletinmutiara.com/penang-governor-to-bestow-awards-and-honours-on-1117/|title=Penang Governor to bestow awards and honours on 1,117|website=www.buletinmutiara.com|date=13 Oktober 2023}}</ref> ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Member - DJN.svg|50px]] Darjah Johan Negeri (DJN) ** [[File:MY-PEN Community Service Medal - PJM.svg|50px]] Pingat Jasa Masyarakat (PJM) (2017)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/penang/government-of-penang-gazette/pggn20-01-y2017kjw000858.pdf|title=SENARAI PENERIMA DARJAH-DARJAH KEBESARAN BINTANG DAN PINGAT-PINGAT KEHORMATAN NEGERI PULAU PINANG 2017|language=ms|publisher=Warta Kerajaan Negeri Pulau Pinang}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota Parti Amanah Negara]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-14]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] bdi2n8hdnji7di0lvu5n5wd949to4qs 0 1160621 7004387 6870364 2026-11-12T10:49:02Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004387 wikitext text/x-wiki {{Indian name|Sundarajoo|Somu|note=on}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]]<br >[[Dato' Seri]] | name = Sundarajoo Somu | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DGPN|DMPN|DSPN|PKT (Pulau Pinang)|ADUN (Pulau Pinang)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Commander - DGPN.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Companion - DMPN.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Officer - DSPN.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-PEN Distinguished Conduct Medal - PKT.svg|40px]]</div> | native_name = {{nobold|சுந்தராஜு சோமு}} | native_name_lang = my-tamil | image = | caption = | office = Ahli <br> [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Pulau Pinang]] | term_start = 16 Ogos 2023 | term_end = | governor = [[Ahmad Fuzi Abdul Razak]] <br> {{small|(2023–2025)}} <br> [[Ramli Ngah Talib]] <br> {{small|(sejak 2025)}} | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = [[Chow Kon Yeow]] | 2blankname = Portfolio | 2namedata = Perumahan dan Alam Sekitar | predecessor = [[Jagdeep Singh Deo]] <br> {{small|(Perumahan)}} <br> [[Phee Boon Poh]] <br> {{small|(Alam Sekitar)}} | successor = | constituency = [[Perai (kawasan negeri)|Perai]] | constituency_AM1 = [[Perai (kawasan negeri)|Perai]] | assembly1 = Negeri Pulau Pinang | term_start1 = 12 Ogos 2023 | term_end1 = | predecessor1 = [[Ramasamy Palanisamy]] <br> ([[Pakatan Harapan|PH]]–[[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | successor1 = | majority1 = 9,139 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]]) | birth_name = Sundarajoo a/l Somu | birth_date = {{birth date and age|1962|5|23|df=y}}<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/penang/government-of-penang-gazette/pggn25-1-y2020-1.pdf|title=SENARAI PENERIMA DARJAH-DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT-PINGAT KEHORMATAN NEGERI PULAU PINANG 2020|publisher=Warta Kerajaan Negeri Pulau Pinang|language=ms}}</ref> | birth_place = [[Brickfields]], [[Kuala Lumpur]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | residence = | death_date = | death_place = | resting_place = | nationality = [[Malaysia]] | citizenship = | party = [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) <br> {{small|(sejak 2018)}} | otherparty = [[Pakatan Harapan]] (PH) <br> {{small|(sejak 2018)}} | occupation = [[Ahli politik]] | profession = | parents = | relations = | spouse = | children = 4 | alma_mater = [[Universiti Nottingham Trent]] }} [[Dato' Seri]] '''Sundarajoo a/l Somu''' (lahir 23 Mei 1962) merupakan ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[India]] yang pernah berkhidmat sebagai Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Pulau Pinang]] (EXCO) dalam pentadbiran negeri [[Pakatan Harapan]] (PH) di bawah Ketua Menteri, [[Chow Kon Yeow]] dan Ahli [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] (ADUN) bagi [[Perai (kawasan negeri)|Perai]] sejak Ogos 2023. Beliau adalah ahli [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP), parti komponen gabungan PH. == Kehidupan awal == Sundarajoo dilahirkan pada 23 Mei 1962 di [[Brickfields]], [[Kuala Lumpur]]. <ref name=":1">{{Cite web |title=Former EcoWorld top exec hopes to be 'hero' in Perai seat |url=https://www.edgeprop.my/content/1906852/former-ecoworld-top-exec-hopes-be-hero-perai-seat |access-date=2023-12-02 |website=Edgeprop.my |language=en}}</ref> == Pendidikan == Sundarajoo mendapat diploma dari Institut Teknologi Persekutuan. Beliau juga merupakan [[Sarjana Pentadbiran Perniagaan|Sarjana dalam Pentadbiran Perniagaan]] dari [[Universiti Nottingham Trent]].<ref name=":1" /> == Kerjaya awal == Sundarajoo pertama kali bekerja sebagai penyelaras untuk Persatuan Insurans Am Malaysia. Beliau kehilangan pekerjaan semasa [[Isnin Hitam (1987)|krisis kewangan 1987]] dan mula bekerja sebagai konduktor lapangan untuk ladang. Kemudian, beliau mula bekerja sebagai pemandu teksi sebelum menjadi pengawal keselamatan tempat tinggal Tan Sri [[Liew Kee Sin]], pengasas [[SP Setia]]. Selepas itu, beliau bekerja sebagai pemandu Liew sebelum menyertai S P Setia pada 2005 sebagai jurujual. Pada tahun 2002, beliau dilantik sebagai pengurus besar SP Setia bagi wilayah utara Malaysia. Pada 2014, selepas [[Permodalan Nasional Berhad]] mengambil alih SP Setia, beliau membantu Liew menubuhkan EcoWorld dan menjadi Timbalan Pengerusi dan timbalan CEO EcoWorld.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=I won't stand again if I fail in Perai, vows Sundarajoo |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/08/07/i-wont-stand-again-if-i-fail-in-perai-vows-sundarajoo |access-date=2023-12-02 |website=The Star |language=en}}</ref> == Kejaya politik == Sundarajoo menyertai DAP pada 2018.<ref name=":1" /> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]<ref>{{cite web |title=RESULTS OF CONTESTED ELECTION AND STATEMENTS OF THE POLL AFTER THE OFFICIAL ADDITION OF VOTES |url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1852022/PUB%20373.pdf |access-date=2023-12-02}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2023|2023]] | rowspan=3|'''N16 [[Perai (kawasan negeri)|Perai]]''' | rowspan=3 {{Party shading/PH}} | | rowspan=3|{{nowrap|'''Sundarajoo Somu'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=3 align=right|'''10,680''' | rowspan=3|'''76.76%''' | bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Sivasuntaram Rajalinggam ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) | align=right|1,541 |11.08% | rowspan=3|14,044 | rowspan=3|9,139 | rowspan=3|68.58% |- |{{Party shading/Independent}} | |David Marshel Pakianathan ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | align=right|1,439 |10.34% |- |bgcolor={{Party color|Malaysian United Democratic Alliance}} | |Vikneswary Harikrishnan ([[Ikatan Demokratik Malaysia|MUDA]]) | align=right|253 | align=rught|1.82% |} == Anugerah == * {{Flag|Pulau Pinang}} ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Commander - DGPN.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Pangkuan Negeri]] (DGPN) – '''Dato' Seri''' (2020)<ref name=":0" /> ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Companion - DMPN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negeri]] (DMPN) – '''Dato'''' (2016)<ref name=":0" /> ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Officer - DSPN.svg|50px]] [[Darjah Setia Pangkuan Negeri]] (DSPN) – '''Dato'''' (2011)<ref name=":0">{{cite web |title=Semakan Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat |url=http://www.istiadat.gov.my/semakan-penerima-darjah-kebesaran-bintang-dan-pingat/ |work=Bahagian Istiadat dan Urusetia Persidangan Antarabangsa |publisher=[[Jabatan Perdana Menteri Malaysia]]|access-date=2023-12-02}}</ref> ** [[File:MY-PEN Distinguished Conduct Medal - PKT.svg|50px]] Pingat Kelakuan Terpuji (PKT) (2009)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/penang/government-of-penang-gazette/pggn020-01-y2009.pdf|title=SENARAI PENERIMA DARJAH-DARJAH KEBESARAN BINTANG DAN PINGAT-PINGAT KEHORMATAN NEGERI PULAU PINANG 2009|publisher=Warta Kerajaan Negeri Pulau Pinang|language=ms}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1962]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan India]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-15]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] dk0jtaoe5009iccq9fpo3ghjptnkprh 0 1163913 7004258 6741486 2026-11-12T09:13:22Z ~2026-55040-17 421271 /* Keputusan pilihan raya */ 7004258 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district|name=Perlis Utara|state=Perlis|image=|caption=|coordinates=|coordinates_caption=|coordinates_date=|fed-rep=|fed-rep-party=|fed-status=defunct|fed-created=1958|fed-abolished=1974|fed-election-first=1959|fed-election-last=1969|demo-census-date=|demo-pop=|demo-pop-ref=|demo-electors=|demo-electors-date=|demo-electors-ref=|demo-area=|demo-area-ref=|demo-cd=|demo-csd=}} '''Perlis Utara''' merupakan sebuah kawasan pilihan raya persekutuan di [[Perlis]], [[Malaysia]], yang diwakili dalam [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] dari 1959 hingga 1974. Kawasan persekutuan ini telah diwujudkan pada persempadanan semula 1974 dan diberi mandat untuk memilih seorang ahli Dewan Rakyat di bawah sistem pemenang undi terbanyak. == Sejarah == === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" ! colspan="4" |Ahli Parlimen Perlis Utara |- !Sidang !Tahun ! Ahli !Parti |- ! colspan="4" align="center" | ''Kawasan pilihan raya diwujudkan dari [[Perlis (kawasan Majlis Perundangan Persekutuan)|Perlis]]'' |- | colspan="4" align="center" | '''Parlimen Persekutuan Tanah Melayu''' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia pertama|Pertama]] | 1959-1963 | [[Othman Abdullah]] (عثمان عبدالله) | bgcolor="{{Alliance Party (Malaysia)/meta/shading}}" | '''[[Parti Perikatan|Perikatan]]''' ( '''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''' ) |- | colspan="4" align="center" | '''Parlimen Malaysia''' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia pertama|Pertama]] | 1963-1964 | rowspan="2" | Othman Abdullah (عثمان عبدالله) | bgcolor="{{Alliance Party (Malaysia)/meta/shading}}" rowspan="2" | '''[[Parti Perikatan|Perikatan]]''' ( '''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''' ) |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-2|Ke-2]] | 1964-1969 |- | | 1969-1971 | colspan="2" align="center" | Parlimen digantung <ref>{{Cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm|title=Hanya Yang di-Pertuan Agong ada kuasa panggil Parlimen bersidang|last=Ahmad Fauzi Mustafa|date=2012-03-12|access-date=2016-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604045153/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm|archive-date=2016-06-04|work=Utusan Online}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-20021971.pdf|title=www.parlimen.gov.my|access-date=2016-05-20}}</ref> |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-3|Ke-3]] | 1971-1973 | rowspan="2" | Othman Abdullah (عثمان عبدالله) | bgcolor="{{Alliance Party (Malaysia)/meta/shading}}" | '''[[Parti Perikatan|Perikatan]]''' ( '''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''' ) |- | 1973-1974 | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ( '''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''' ) |- ! colspan="4" align="center" | ''Kawasan pilihan raya dimansuhkan, dinamakan semula kepada [[Kangar (kawasan persekutuan)|Kangar]]'' |} === Kawasan negeri === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Kawasan persekutuan ! colspan="7" |Kawasan negeri |- ! 1955–59* ! 1959–1974 ! 1974–1986 ! 1986–1995 ! 1995–2004 ! 2004–2018 ! 2018–kini |- | rowspan="6" | Perlis Utara | rowspan="6" bgcolor="dcdcdc" | | Bandar Kangar | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- | Bintong | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- | Kaki Bukit | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- | Mata Ayer | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- | Paya | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |- | Sena | colspan="5" bgcolor="dcdcdc" | |} == Keputusan pilihan raya == {{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|1969|Perlis Utara (kawasan persekutuan)|Perlis Utara}} {{MASelec||Alliance|Othman Abdullah|10,763|49.53}} {{MASelec||PAS|Taharim Ariffin|8,057|37.08}} {{MASelec||PRM|Kassim Ahmad|2,910|13.39}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|21,730|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|981|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|22,711|81.31}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|27,932|}} {{MASelec/total|Majoriti|2,706|}} {{MASelec/hold||Perikatan|}} {{End}}{{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|1964|Perlis Utara (kawasan persekutuan)|Perlis Utara}} {{MASelec||Alliance|Othman Abdullah|12,521|67.17}} {{MASelec||PMIP|Ismail Mohamad|6,119|32.83}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|18,640|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|721|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|19,361|82.81}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|23,379|}} {{MASelec/total|Majoriti|6,402|}} {{MASelec/hold||Alliance|}} {{End}}{{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|umum Tanah Melayu|1959|Perlis Utara (kawasan persekutuan)|Perlis Utara}} {{MASelec||Alliance|Othman Abdullah|9,638|62.48}} {{MASelec||PMIP|Abu Bakar Hamzah|5,787|37.52}} {{MASelec/total|Jumlah undi sah|15,425|100.00}} {{MASelec/total|Jumlah undi rosak|126|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|15,551|79.50}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|19,560|}} {{MASelec/total|Majoriti|3,851|}} {{MASelec/note|Ini merupakan sebuah kawasan persekutuan baharu.}} {{End}} == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Bekas kawasan persekutuan di Perlis]] b5wp9jnejia7pwwtle40dbp6qkrbsmo 0 1169514 7004143 6990015 2026-11-12T05:34:07Z ~2026-59730-19 425061 /* Anugerah */ 7004143 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Siti Faizah|Abdul Azis|note=on}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Dato'|Datuk]] | name = Siti Faizah Abdul Azis | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|DPSM|DSM|BCM|BKT|PJK (Melaka)|ADUN (Melaka)}} | image = | width = | height = | caption = | office = Timbalan Ahli <br> [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Melaka]] | term_start = 6 April 2023 <br> {{small|(Kesihatan, Sumber Manusia dan Perpaduan)}} | term_end = | governor = [[Mohd Ali Rustam]] | 1blankname = [[Ketua Menteri Melaka|Ketua Menteri]] | 1namedata = [[Ab Rauf Yusoh]] | 2blankname = Ahli | 2namedata = [[Ngwe Hee Sem]] | predecessor = ''Jawatan ditubuhkan'' <br> {{small|(Kesihatan, Sumber Manusia dan Perpaduan)}} | successor = | constituency = [[Sungai Rambai (kawasan negeri)|Sungai Rambai]] | constituency_AM2 = [[Sungai Rambai (kawasan negeri)|Sungai Rambai]] | assembly2 = Negeri Melaka | term_start2 = 20 November 2021 | term_end2 = | predecessor2 = [[Hasan Abd Rahman]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | successor2 = | majority2 = 1,137 ([[Pilihan raya negeri Melaka 2021|2021]]) | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1975|09|07|df=yes}} | birth_place = {{flagicon|Melaka}}{{flagicon|MAS}} [[Melaka]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | party = [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) | otherparty = [[Barisan Nasional]] (BN) }} '''Siti Faizah binti Abdul Azis''' merupakan seorang [[ahli politik]] Malaysia yang berkhidmat sebagai Timbalan Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Melaka|EXCO Melaka]] dalam pentadbiran negeri [[Barisan Nasional]] (BN) di bawah [[Ab Rauf Yusoh]] sejak April 2023 dan sebagai Ahli [[Dewan Undangan Negeri Melaka|DUN Melaka]] bagi [[Sungai Rambai (kawasan negeri)|Sungai Rambai]] sejak November 2021. Beliau merupakan ahli [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO), sebuah parti komponen dalam gabungan [[Barisan Nasional]] (BN).<ref>{{cite web|url=https://pru.sinarharian.com.my/calon/7158/SITI-FAIZAH-BINTI-DATUK-ABDUL-AZIS|title=Calon PRU Siti Faizah Abdul Azis|website=pru.sinarharian.com.my}}</ref> == Kerjaya politik == === Calon Dewan Undangan Negeri Melaka (2021) === Dalam [[Pilihan raya negeri Melaka 2021|pilihan raya negeri 2021]], Siti Faizah binti Abdul Azis membuat debut pilihan rayanya selepas dicalonkan oleh [[Barisan Nasional]] (BN) untuk bertanding bagi kerusi DUN [[Sungai Rambai (kawasan negeri)|Sungai Rambai]]. Siti Faizah bertanding menentang Muhammad Jefri Safry daripada [[Perikatan Nasional]], Farzana Hayani Mohd Nasir daripada [[Pakatan Harapan]] dan Nazatul Asyraf Md Dom daripada [[Parti Bumiputera Perkasa Malaysia]]. Beliau memenangi kerusi tersebut dengan memperoleh 3,170 undi dan majoriti sebanyak 1,825 undi.<ref>{{cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/11/890077/keputusan-rasmi-prn-melaka|title=Keputusan rasmi PRN Melaka|website=www.bharian.com.my|date=20 November 2021}}</ref> === Timbalan Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Melaka (sejak 2023) === Pada 6 April 2023, Siti Faizah binti Abdul Azis dilantik oleh [[Ab Rauf Yusoh]] sebagai Timbalan Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Melaka|EXCO]] yang bertanggungjawab dalam bidang Kesihatan, Sumber Manusia dan Perpaduan, mewakili Ahli EXCO [[Ngwe Hee Sem]].<ref>{{cite web|url=https://www.utusan.com.my/nasional/politik/2023/04/ab-rauf-umum-10-timbalan-exco-melaka/|title=Ab. Rauf umum 10 timbalan Exco Melaka|website=www.utusan.com.my|date=6 April 2023 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/04/1086953/10-timbalan-exco-melaka-diumum|title=10 Timbalan EXCO Melaka diumum|website=www.bharian.com.my|date=6 April 2023}}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Melaka]]<ref name="election results">{{cite web|url=https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputp/1715764/PUB%20583.pdf |title=Keputusan Pilihan Raya Negeri Melaka 2021 |publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |language=Malay|access-date=25 Ogos 2023}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | access-date = 25 Ogos 2023}}.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Melaka 2021|2021]] | rowspan=3|'''N28 [[Sungai Rambai (kawasan negeri)|Sungai Rambai]]''' | rowspan=3 {{party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=3|{{nowrap|'''Siti Faizah Abdul Azis'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=3 align=right|'''3,801''' | rowspan=3|'''48.08%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Muhammad Jefri Safry ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | align=right|2,664 |33.70% | rowspan=3|8,112 | rowspan=3|1,137 | rowspan=3|68.53% |- |{{party shading/PH}} | |Farzana Hayani Mohd Nasir ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|1,356 |17.15% |- |{{party shading/Parti Bumiputera Perkasa Malaysia}} | |Nazatul Asyraf Md Dom ([[Parti Bumiputera Perkasa Malaysia|PUTRA]]) | align=right|84 | align=right|1.06% |} == Anugerah == * {{Flag|Malacca}} ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca - Companion 2nd Class ribbon.svg|50px]] [[Darjah Pangkuan Seri Melaka]] (DPSM) – '''Datuk''' (2025)<ref>{{cite web|access-date=24 Ogos 2025|language=en|author=[[Bernama]]|publisher=[[The Sun (Malaysia)|theSun]]|url=https://thesun.my/malaysia-news/chief-justice-leads-melaka-governor-s-birthday-honours-list-MH14750815|date=24 Ogos 2025|title=Chief Justice leads Melaka Governor's birthday honours list}}</ref><ref>{{cite web|access-date=24 Ogos 2025|language=ms|author=Amir Mamat|publisher=[[Berita Harian]]|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/08/1437334/ketua-hakim-negara-ketuai-senarai-penerima-darjah-kebesaran-melaka|date=24 Ogos 2025|title=Ketua Hakim Negara ketuai senarai penerima darjah kebesaran Melaka}}</ref> ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Seri Melaka]] (DSM) (2017)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/melaka/government-of-malacca-gazette/mlkgn8-1-y2018wjw010884.pdf|title=SENARAI PENGANUGERAHAN DARJAH, TAULIAH, BINTANG DAN PINGAT KEBESARAN NEGERI MELAKA BAGI TAHUN 2017|language=ms|publisher=Warta Kerajaan Negeri Melaka}}</ref> ** [[File:MY-MAL Bintang Cemerlang Melaka.svg|50px]] [[Bintang Khidmat Cemerlang]] (BCM) (2011)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/melaka/government-of-malacca-gazette/mlkgn26-01-y2012.pdf|title=SENARAI PENGANUGERAHAN DARJAH, TAULIAH, BINTANG DAN PINGAT KEBESARAN NEGERI MELAKA BAGI TAHUN 2011|language=ms|publisher=Warta Kerajaan Negeri Melaka}}</ref> ** [[File:MY-MAL Bintang Khidmat Terpuji.svg|50px]] [[Bintang Khidmat Terpuji]] (BKT) (2007)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/melaka/government-of-malacca-gazette/mlkgn002y2008.pdf|title=Senarai Penerima Penganugerahan Darjah, Tauliah, Bintang Dan Pingat Kebesaran Negeri Melaka Bagi Tahun 2007|language=ms|publisher=Warta Kerajaan Negeri Melaka}}</ref> ** [[File:MY-MAL Pingat Jasa Kebaktian.svg|50px]] [[Pingat Jasa Kebaktian]] (PJK) (2003)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/melaka/government-of-malacca-gazette/mgn026y2003.pdf|title=SENARAI PENGANUGERAHAN DARJAH, TAULIAH, BINTANG DAN PINGAT KEBESARAN NEGERI MELAKA BAGI TAHUN 2003|language=ms|publisher=Warta Kerajaan Negeri Melaka}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1975]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota wanita Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Melaka ke-15]] 82o0w38ked3oug1u0837prf0q7dolt8 2 1174737 7004161 6117868 2026-11-12T06:37:45Z Aiman2607 246792 7004161 wikitext text/x-wiki Assalamualaikum Saya Aiman Penyokong tegar [[Liverpool F.C.]], [[Perak F.C.]] dan juga [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] termasuklah pasukan bawah 23 dan selebihya Juga penyokong tegar [[Sebastian Vettel]] di dalam [[Formula 1]] yang telah bersara pada tahun 2022, [[Valentino Rossi]] in [[MotoGP]] sebelum persaraannya. Kini menjadi penyokog tegar [[Gabriel Bortoleto]] dan [[Nico Hülkenberg]] dan juga pasukan [[Audi]] Pernah menjadi penyokong tegar [[Yuki Tsunoda]] dan [[Zhou Guanyu]] di dalam Formula 1 Penyokong tegar pelumba-pelumba negara seperti [[Hafizh Syahrin Abdullah]], [[Syarifuddin Azman]], [[Hafiq Azmi]], [[Nazim Azman]], [[Jazeman Jaafar]], [[Fairuz Fauzy]], [[Alex Yoong]], [[Weiron Tan]], [[Nabil Jeffri]], [[Khairul Idham Pawi]], [[Adam Norrodin]], [[Kasma Daniel]], [[Zulfahmi Khairuddin]], [[Azlan Shah Kamaruzaman]], [[Hakim Danish]], [[Qabil Irfan]] Berasal dari [[Puchong]], [[Selangor]], [[Malaysia]] Pernah belajar di [[Balik Pulau]], [[Penang]] Sedang belajar di [[Pekan (bandar)|Pekan]], [[Pahang]] Lahir pada [[26 Julai]] [[2003]] di [[Putrajaya]] Biasanya menyunting tentang sukan, lebuhraya dan jalan raya di Malaysia qses0qzxtyeukbbsbk6lkqzyjzn6ztr 7004162 7004161 2026-11-12T06:38:20Z Aiman2607 246792 7004162 wikitext text/x-wiki Assalamualaikum Saya Aiman Penyokong tegar [[Liverpool F.C.]], [[Perak F.C.]] dan juga [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]] termasuklah pasukan bawah 23 dan selebihya Juga penyokong tegar [[Sebastian Vettel]] di dalam [[Formula 1]] yang telah bersara pada tahun 2022, [[Valentino Rossi]] in [[MotoGP]] sebelum persaraannya. Kini menjadi penyokog tegar [[Gabriel Bortoleto]] dan [[Nico Hülkenberg]] dan juga pasukan [[Audi]] Pernah menjadi penyokong tegar [[Yuki Tsunoda]] dan [[Zhou Guanyu]] di dalam Formula 1 Penyokong tegar pelumba-pelumba negara seperti [[Hafizh Syahrin Abdullah]], [[Syarifuddin Azman]], [[Hafiq Azmi]], [[Nazim Azman]], [[Jazeman Jaafar]], [[Fairuz Fauzy]], [[Alex Yoong]], [[Weiron Tan]], [[Nabil Jeffri]], [[Khairul Idham Pawi]], [[Adam Norrodin]], [[Kasma Daniel]], [[Zulfahmi Khairuddin]], [[Azlan Shah Kamaruzaman]], [[Hakim Danish]], [[Qabil Irfan]] Berasal dari [[Puchong]], [[Selangor]], [[Malaysia]] Pernah belajar di [[Balik Pulau]], [[Penang]] Sedang belajar di [[Pekan (bandar)|Pekan]], [[Pahang]] Lahir pada [[26 Julai]] [[2003]] di [[Putrajaya]] Biasanya menyunting tentang sukan, lebuhraya dan jalan raya di Malaysia 6plx6n8xwsfshvzwuty6cw9hn7635uh 0 1178131 7004390 6983692 2026-11-12T10:51:46Z Ceball1923 253738 7004390 wikitext text/x-wiki [[File:DUN Kedah 2020.svg| thumb|peta kawasan pilihan raya di negeri Kedah]] Rencana ini menyediakan pautan kepada rencana berkaitan '''pilihan raya bagi negeri [[Kedah]]''', [[Malaysia]] sejak dari 1955 hingga kini. == Peringkat persekutuan == === Kawasan persekutuan === ;Terkini {{div col|colwidth=14em}} * [[Alor Setar (kawasan persekutuan)|Alor Setar]] * [[Baling (kawasan persekutuan)|Baling]] * [[Jerai (kawasan persekutuan)|Jerai]] * [[Jerlun (kawasan persekutuan)|Jerlun]] * [[Kuala Kedah (kawasan persekutuan)|Kuala Kedah]] * [[Kubang Pasu (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu]] * [[Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu]] * [[Langkawi (kawasan persekutuan)|Langkawi]] * [[Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok]] * [[Padang Serai (kawasan persekutuan)|Padang Serai]] * [[Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap]] * [[Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang]] * [[Pokok Sena (kawasan persekutuan)|Pokok Sena]] * [[Sik (kawasan persekutuan)|Sik]] * [[Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani]] {{div col end}} ;Bekas kawasan {{div col|colwidth=14em}} * [[Jerlun-Langkawi (kawasan persekutuan)|Jerlun-Langkawi]] * [[Jitra-Padang Terap (kawasan persekutuan)|Jitra-Padang Terap]] * [[Kedah Selatan (kawasan persekutuan)|Kedah Selatan]] * [[Kedah Tengah (kawasan persekutuan)|Kedah Tengah]] * [[Kedah Utara (kawasan persekutuan)|Kedah Utara]] * [[Kota Star (kawasan persekutuan)|Kota Star]] * [[Kota Star Selatan (kawasan persekutuan)|Kota Star Selatan]] * [[Kota Star Utara (kawasan persekutuan)|Kota Star Utara]] * [[Kuala Muda (kawasan persekutuan)|Kuala Muda]] * [[Kubang Pasu Barat (kawasan persekutuan)|Kubang Pasu Barat]] * [[Kulim Utara (kawasan persekutuan)|Kulim Utara]] * [[Sungei Muda (kawasan persekutuan)|Sungei Muda]] * [[Ulu Muda (kawasan persekutuan)|Ulu Muda]] * [[Yan (kawasan persekutuan)|Yan]] {{div col end}} === Pilihan raya umum === * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 2022 mengikut Parlimen#Kedah|Keputusan pilihan raya umum Malaysia 2022 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 2018 mengikut Parlimen#Kedah|Keputusan pilihan raya umum Malaysia 2018 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 2013 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 2008 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 2004 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 1999 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 1995 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 1990 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 1986 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 1982 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 1978 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 1974 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 1969 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Malaysia 1964 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Tanah Melayu 1959 mengikut parlimen#Kedah]] * [[Keputusan pilihan raya umum Tanah Melayu 1955 mengikut parlimen#Kedah]] === Pilihan raya kecil persekutuan === * [[Pilihan raya umum Malaysia 2022|Pilihan raya kecil Padang Serai 2022]] * [[Pilihan raya kecil Pendang 2002]] * [[Pilihan raya kecil Jerai 1992]] * [[Pilihan raya kecil Ulu Muda 1983]] * [[Pilihan raya kecil Kuala Kedah 1973]] * [[Pilihan raya kecil Kedah Tengah 1959]] == Peringkat negeri == === Kawasan negeri === ;Terkini {{div col|colwidth=14em}} * [[Alor Mengkudu (kawasan negeri)|Alor Mengkudu]] * [[Kota Darul Aman (kawasan negeri)|Kota Darul Aman]] * [[Suka Menanti (kawasan negeri)|Suka Menanti]] * [[Bayu (kawasan negeri)|Bayu]] * [[Kuala Ketil (kawasan negeri)|Kuala Ketil]] * [[Kupang (kawasan negeri)|Kupang]] * [[Guar Chempedak (kawasan negeri)|Guar Chempedak]] * [[Gurun (kawasan negeri)|Gurun]] * [[Sungai Limau (kawasan negeri)|Sungai Limau]] * [[Ayer Hitam (kawasan negeri)|Ayer Hitam]] * [[Kota Siputeh (kawasan negeri)|Kota Siputeh]] * [[Anak Bukit (kawasan negeri)|Anak Bukit]] * [[Kubang Rotan (kawasan negeri)|Kubang Rotan]] * [[Pengkalan Kundor (kawasan negeri)|Pengkalan Kundor]] * [[Bukit Kayu Hitam (kawasan negeri)|Bukit Kayu Hitam]] * [[Jitra (kawasan negeri)|Jitra]] * [[Bandar Baharu (kawasan negeri)|Bandar Baharu]] * [[Kulim (kawasan negeri)|Kulim]] * [[Ayer Hangat (kawasan negeri)|Ayer Hangat]] * [[Kuah (kawasan negeri)|Kuah]] * [[Bukit Selambau (kawasan negeri)|Bukit Selambau]] * [[Tanjong Dawai (kawasan negeri)|Tanjong Dawai]] * [[Lunas (kawasan negeri)|Lunas]] * [[Merbau Pulas (kawasan negeri)|Merbau Pulas]] * [[Kuala Nerang (kawasan negeri)|Kuala Nerang]] * [[Pedu (kawasan negeri)|Pedu]] * [[Sungai Tiang (kawasan negeri)|Sungai Tiang]] * [[Tokai (kawasan negeri)|Tokai]] * [[Bukit Lada (kawasan negeri)|Bukit Lada]] * [[Bukit Pinang (kawasan negeri)|Bukit Pinang]] * [[Derga (kawasan negeri)|Derga]] * [[Belantek (kawasan negeri)|Belantek]] * [[Jeneri (kawasan negeri)|Jeneri]] * [[Bakar Arang (kawasan negeri)|Bakar Arang]] * [[Pantai Merdeka (kawasan negeri)|Pantai Merdeka]] * [[Sidam (kawasan negeri)|Sidam]] {{div col end}} ;Bekas kawasan {{div col|colwidth=14em}} * [[Alor Star-Langkawi (kawasan negeri)|Alor Star-Langkawi]] * [[Kota Star Timor-Padang (kawasan negeri)|Kota Star Timor-Padang]] * [[Kulim Utara (kawasan negeri)|Kulim Utara]] * [[Kulim-Bandar Bahru (kawasan negeri)|Kulim-Bandar Bahru]] * [[Sik-Gurun-Kota (kawasan negeri)|Sik-Gurun-Kota]] * [[Jerai (kawasan negeri)|Jerai]] * [[Jitra-Padang Terap (kawasan negeri)|Jitra-Padang Terap]] * [[Kubang Pasu Barat (kawasan negeri)|Kubang Pasu Barat]] * [[Kota Star Barat Laut (kawasan negeri)|Kota Star Barat Laut]] * [[Kota Star Selatan (kawasan negeri)|Kota Star Selatan]] * [[Baling (kawasan negeri)|Baling]] * [[Sungei Patani (kawasan negeri)|Sungei Patani]] * [[Alor Star Luar (kawasan negeri)|Alor Star Luar]] * [[Alor Star Pekan (kawasan negeri)|Alor Star Pekan]] * [[Baling Barat (kawasan negeri)|Baling Barat]] * [[Baling Timor (kawasan negeri)|Baling Timor]] * [[Sala (kawasan negeri)|Sala]] * [[Yan-Merbok (kawasan negeri)|Yan-Merbok]] * [[Padang Terap (kawasan negeri)|Padang Terap]] * [[Kota (kawasan negeri Kedah)|Kota]] * [[Sik-Gurun (kawasan negeri)|Sik-Gurun]] * [[Kangkong-Bukit Raya (kawasan negeri)|Kangkong-Bukit Raya]] * [[Pendang (kawasan negeri)|Pendang]] * [[Langgar-Limbong (kawasan negeri)|Langgar-Limbong]] * [[Pokok Sena (kawasan negeri)|Pokok Sena]] * [[Kota Star Barat (kawasan negeri)|Kota Star Barat]] * [[Langkawi (kawasan negeri)|Langkawi]] * [[Jerlun-Kodiang (kawasan negeri)|Jerlun-Kodiang]] * [[Tunjang (kawasan negeri)|Tunjang]] * [[Pekan Sungei Patani (kawasan negeri)|Pekan Sungei Patani]] * [[Sungei Patani Luar (kawasan negeri)|Sungei Patani Luar]] * [[Alor Merah (kawasan negeri)|Alor Merah]] * [[Bandar Alor Star (kawasan negeri)|Bandar Alor Star]] * [[Yan (kawasan negeri)|Yan]] * [[Jerlun (kawasan negeri)|Jerlun]] * [[Bukit Raya (kawasan negeri)|Bukit Raya]] * [[Jeniang (kawasan negeri)|Jeniang]] * [[Merbok (kawasan negeri)|Merbok]] * [[Serdang (kawasan negeri Kedah)|Serdang]] * [[Tikam Batu (kawasan negeri)|Tikam Batu]] * [[Sik (kawasan negeri)|Sik]] * [[Langgar (kawasan negeri)|Langgar]] * [[Alor Janggus (kawasan negeri)|Alor Janggus]] * [[Ayer Puteh (kawasan negeri)|Ayer Puteh]] * [[Padang Matsirat (kawasan negeri)|Padang Matsirat]] * [[Tanjong Seri (kawasan negeri)|Tanjong Seri]] * [[Bakar Bata (kawasan negeri)|Bakar Bata]] {{div col end}} === Pilihan raya negeri === * [[Pilihan raya negeri Kedah 2022]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 2018]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 2013]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 2008]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 2004]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 1999]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 1995]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 1990]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 1986]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 1982]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 1978]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 1974]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 1969]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 1964]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 1959]] * [[Pilihan raya negeri Kedah 1955]] === Pilihan raya kecil negeri === * [[Pilihan raya kecil Sungai Limau 2013]] * [[Pilihan raya kecil Bukit Selambau 2009]] * [[Pilihan raya kecil Anak Bukit 2002]] * [[Pilihan raya kecil Lunas 2000]] * [[Pilihan raya kecil Bayu 1991]] * [[Pilihan raya kecil Jerlun 1991]] * [[Pilihan raya kecil Pantai Merdeka 1990]] * [[Pilihan raya kecil Bukit Raya 1980]] * [[Pilihan raya kecil Lunas 1976]] * [[Pilihan raya kecil Merbok 1975]] * [[Pilihan raya kecil Yan-Merbok 1971]] * [[Pilihan raya kecil Sidam 1971]] * [[Pilihan raya kecil Baling Barat 1968]] * [[Pilihan raya kecil Pendang 1968]] * [[Pilihan raya kecil Jitra 1965]] == Rujukan == {{Pilihan raya Malaysia}} [[Kategori:Pilihan raya di Malaysia]] p06emi3hkptgqch1ug93yf86hnv37k9 0 1178416 7004386 6997956 2026-11-12T10:45:36Z ~2026-59397-43 424779 /* */ 7004386 wikitext text/x-wiki {{ethnic group| |group=Melayu Jambi <br> {{script/Arabic|ملايوجمبي}} |image=COLLECTIE TROPENMUSEUM Twee hoofden van Sarolangun in traditionele adatkostuums Jambi Oost-Sumatra TMnr 10002780.jpg |image_caption= Dua orang [[kepala suku]] Jambi di [[Sarolangun]] mengenakan pakaian adat Jambi, pada masa kolonialisme [[Hindia Belanda]] {{circa}} 1914 |poptime= Kurang Lebih '''1,200,000''' orang <small>''di [[Indonesia]]''</small> (2017) | popplace = '''[[Indonesia]]''' ({{Flag|Jambi}}: 1,200,000 orang<br>{{•}}{{Flag|Kepulauan Riau}}: 900,000 orang<br>{{•}}{{Flag|Riau}}: 600,000 orang<br>{{•}}{{Flag|Sumatera Selatan}}: 420,000 orang)<br />'''[[Malaysia]]''' ({{Flag|Johor}}: 480,000 orang<br>{{•}}{{Flag|Melaka}}: 240,000 orang<br>{{•}}{{Flag|Selangor}}: 150,000 orang<br>{{•}}{{Flag|Negeri Sembilan}}: 120,000 orang<br>{{•}}{{Flag|Pahang}}: 90,000 orang) |population= ± 1.2 juta<ref>[http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf ''Kewarganegaraan, Suku Bangsa, Agama dan Bahasa Sehari-hari Penduduk Indonesia Hasil Sensus Penduduk 2010''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170712140438/http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf |date=2017-07-12 }} (PDF) di [[Badan Pusat Statistik]].2011. hlm. 28.ISBN 9789790644175. Diarsipkan dari versi asli (PDF) tanggal 12-07-2017.</ref> | pop1 = 3,120,000 | pop2 = 1,080,000 | region1 = {{Flag|Indonesia}} | region2 = {{Flag|Malaysia}} |langs= [[Bahasa Melayu|Melayu]] ([[Bahasa Melayu Jambi|Melayu Jambi]])<br>[[Bahasa Indonesia|Indonesia]] |rels=[[Islam]] |related=[[Orang Batin|Batin]] • [[Bangsa Kerinchi|Kerinchi]] • [[Orang Rimba]] }} [[Fail:NH JBI.jpg|thumb|235px|Bujang dan Gadis Provinsi Jambi mengenakan pakaian adat Melayu Jambi bersama tokoh [[Nurdin Halid]]]] '''Orang Melayu Jambi''' atau '''Suku Melayu Jambi'''<ref>{{Cite journal|last=Putra|first=Agusti|date=2019|title=SEJARAH MELAYU JAMBI DARI ABAD 7 SAMPAI ABAD 20|url=https://ejournal.iainbengkulu.ac.id/index.php/twt/article/view/1549|journal=Tsaqofah Dan Tarikh|doi=http://dx.doi.org/10.29300/ttjksi.v3i1.1549}}</ref> ({{Jawi|ملايو جمبي}}) merupakan sebuah subetnik [[orang Melayu|suku Melayu]] yang berasal daripada provinsi [[Jambi]]. Mereka mendiami wilayah kota [[Kota Jambi|Jambi]], kabupaten [[Muaro Jambi]], Tanjung Jabung, [[Kabupaten Batanghari|Batanghari]], Bungo-Tebo dan sebahagian Sarko.{{sfn|Ensiklopedi Suku Bangsa di Indonesia|p=137-138}}<ref name="SUKU">{{cite web|url=https://jambi.bps.go.id/indicator/12/1107/1/penduduk-menurut-wilayah-administrasi-dan-suku-bangsa.html|title=Penduduk Menurut Administrasi dan Suku Bangsa|date=([[2000]])|website=jambi.bps.go.id|accessdate=2 Maret 2023}}</ref> [[Dusun|Dusun-dusun]] mereka saling berjauhan dengan rumah-rumah yang dibangun dipinggiran sungai besar atau sungai kecil. == Sejarah == [[Jambi]] merupakan wilayah yang terkenal dalam kesusasteraan kuno. Nama negeri ini sering disebut dalam prasasti-prasasti dan juga berita-berita [[Tiongkok]]. Ini merupakan bukti bahwa, orang Cina telah lama memiliki hubungan dengan Jambi khususnya Suku Jambi, yang mereka sebut dengan nama Chan-pei. Diperkirakan, telah berdiri tiga kerajaan Melayu Kuno di Jambi, yaitu [[Kerajaan Koying|Koying]] (abad ke-3 M), Tupo (abad ke-3 M) dan Kantoli (abad ke-5). Seiring perkembangan jaman, kerajaan-kerajaan ini&nbsp;perlahan terlupakan&nbsp;dan sisa-sisa reruntuhan atau peninggalan kerajaan-kerajaan tersebut masih dalam proses penyelidikan dan&nbsp;penelitian&nbsp;lebih&nbsp;lanjut. Dalam sejarah kerajaan di [[Nusantara]], Jambi dulu merupakan bagian dari wilayah [[Minanga|Minanga Kamwa]] adalah tanah asal pendiri kerajaan [[kerajaan Melayu|Melayu]] dan [[Sriwijaya]], dari wilayah inilah banyak lahir raja-raja di Nusantara, baik sekarang yang berada di [[Malaysia]], [[Brunei]] dan [[Indonesia]]. Negeri Jambi pernah dikuasai oleh beberapa kekuatan besar, mulai dari [[Sriwijaya]], [[Malaka]]{{cn}} hingga [[Kesultanan Johor]].<ref>{{Cite journal|date=2017|title=Perang Jambi-Johor ( 1667-1679 ) sebagai sejarah sosial|url=https://media.neliti.com/media/publications/225289-perang-jambi-johor-1667-1679-sebagai-sej-77d99ddf.pdf|journal=Media.neliti}}</ref> == Asal-usul == AL. Kroeber dalam bukunya [[Antropologi]] menyebutkan bahwa ada 8 (delapan) ras terpenting di dunia yakni Ras [[Ras Kaukasoid|Kaukasoid]], [[Ras Mongoloid|Mongoloid]], [[Ras Negroid|Negroid]], [[Bushman]], [[Weddoid]], [[Ras Australoid|Australoid]], [[Polinesia]], dan Ras [[Suku Ainu|Ainu]]. Jauh sesudah [[Zaman es]] maka Ras Mongoloid menyebar keselatan [[Asia|benua Asia]] bahkan sampai ke [[benua Amerika]] melalui selat Bering. Salah satu sub-ras Mongoloid adalah Malayan Mongoloid yang mendominasi penduduk Asia Tenggara lautan dan daratan Masyarakat yang berbudaya Melayu merupakan percampuran dari hasil perpaduan orang Austro-Melaniosoid dari selatan dengan Paleo-Mongoloid dari utara. Dengan dasar ini maka [[Suku Melayu|Bangsa Melayu]] (Melayu Jambi) adalah percampuran antara banyak sub-ras manusia dan perpaduan antara banyak macam pengaruh kebudayaan sejak 10.000 SM. Manusia Austro-Melanesoid pada mulanya menempati kawasan dekat pantai dan sungai-sungai, hidup di dalam gua batu kerang atau abris sous roches. Sekarang lokasi gua gua batu kerang jauh di pedalaman. Gua ini dijumpai di Sumatra ([[Jambi]], [[Kota Medan|Medan]], [[Kota Langsa|Langsa]]/[[Aceh]]), [[Sulawesi]], [[Papua]], [[Kedah]] dan [[Pahang]]. Migrasi manusia Ras Mongoloid masuk perairan Asia Tenggara melahirkan manusia [[Proto Melayu]] (Melayu Tua) dan [[Melayu Deutero|Deutro Melayu]] (Melayu Muda). Tapi tidak dapat diketahui kepastian kapan penyebaran itu dimulai, ahli sejarah hanya menghasilkan interpretasi terhadap temuan benda-benda budaya yang di tinggalkan, Ini pun jumlahnya sangat terbatas sehingga terbatas pula apa yang dapat diungkapkan. Diperkirakan migrasi Paleo-Mongoloid ke Asia Tenggara terjadi dalam periode Prasejarah yang sangat panjang antara tahun 10.000 SM sampai tahun 2.000 SM Di [[Asia Tenggara]] manusia Paleo Mongoloid ini bertemu dengan manusia Austro-Melanesoid yang melahirkan manusia Proto melayu. Pada masa Indonesia memasuki zaman logam, maka antara tahun 2000-500 SM dan antara tahun 500 SM - sampai menginjak awal abad Masehi terjadi lagi migrasi penduduk dari daerah Tonkin, Dongson di pegunungan Bascon-Hoabinh, [[Vietnam]] ke Asia Tenggara. Penyebaran manusia pada periode ini adalah percampuran manusia [[Melayu Proto|Proto Melayu]] dengan Ras Mongoloid yang melahirkan manusia [[Melayu Deutero|Deutro Melayu]]. Manusia Proto Melayu mengembangkan kebudayaan batu tua yakni Kebudayaan Kapak Persegi dan Kebudayaan Kapak Lonjong. Kapak Persegi disebut Kapak Genggam atau Kapak Sumatra, sedangkan kapak lonjong disebut Kapak Pendek. Peralatan hidup manusia Proto Melayu antara lain adalah alat-alat mikrolit, serpihan batu obsidian. Manusia Deutro Melayu di Indonesia mengembangkan kebudayaan Logam dan Perunggu. Manusia Deutro Melayu sangat penting artinya bagi sejarah penyebaran suku bangsa di Indonesia karena mereka inilah yang dianggap sebagai cikal bakal Orang Melayu dan Kebudayaan Melayu termasuk Melayu Jambi. Kebudayaan Dongson masuk Indonesia melalui 2 (dua) arah. Pertama dari [[Vietnam]] menyebar ke [[Kamboja]], [[Thailand]], [[Malaysia]], [[Sumatra]], [[Jawa]], dan menuju ke [[Nusa Tenggara]]. Di daerah inilah berkembang kebudayaan Kapak Persegi atau Kapak Genggam dan Kapak Sumatra. Kedua, dari daratan Asia, menuju [[Taiwan]], [[Filipina]], [[Sulawesi]], [[Maluku]] dan [[Papua]] berkembang kebudayaan Kapak Lonjong. Untuk pulau Sumatra telah teridentifikasi paling kurang ada 6 etnis tertua antara lain: 1) [[Suku Kerinci]] di kaldera danau Kerinci. 2) [[Suku Basemah|Suku Besemah]] (Pasemah) di lembah Dempo. 3) [[Suku Ranau]] di Lampung disekitar danau Ranau 4) [[Orang Minangkabau|Suku Minangkabau]] di lembah danau Singkarak/Maninjau. 5) [[Suku Batak Toba]] di danau Toba. 6) [[Suku Alas|Suku Alas Gayo]] di tanah Gayo Aceh. Sejak ratusan tahun lampau wilayah Jambi telah dihuni oleh masyarakat [[Melayu Proto|Proto Melayu]] seperti Suku [[Suku Kerinci|Kerinci]], [[Suku Batin|Batin]], Penghulu, dan [[Suku Kubu|Suku Anak Dalam]]. Pada masa lampau mereka ini telah melatar-belakangi perkembangan [[Bahasa Melayu Jambi]], budaya Melayu, maupun pasang naik dan turun kerajaan Melayu di daerah Jambi. Begitu pula halnya mereka telah melewati perjalanan sejarah yang teramat panjang diawali masa Pra Sejarah, Melayu Buddha, dan Melayu Islam, sampai masa perjuangan melawan penjajah dan periode kemerdekaan. Sebelum abad Masehi masyarakat [[Melayu Proto|Proto Melayu]] di Jambi telah mengembangkan suatu corak kebudayaan Melayu Pra Sejarah di wilayah pegunungan dan dataran tinggi. Masyarakat pendukung kebudayaan ini antara lain adalah [[Suku Kerinci]]. Orang Kerinci diperkirakan telah menempati kaldera danau Kerinci sekitar tahun 10.000 SM sampai tahun 2000 SM Mereka telah mengembangkan kebudayaan batu seperti kebudayaan [[Neolitikum]]. Pada zaman dahulu yang dimaksud dengan wilayah Kerinci adalah mencakup daerah yang disebut dalam adat Jambi sebagai Kerinci Atas dan Kerinci Rendah. Istilah Kerinci berawal dari kata "Korintji" yang artinya negeri di atas bukit. Diperkirakan sekitar awal abad 1 Masehi [[agama Buddha]] mulai hadir di daerah Jambi. Kehadiran agama Buddha ini telah mendorong lahir dan berkembangnya suatu corak Kebudayaan Melayu Buddha. Kebudayaan ini diidentifikasi sebagai corak kebudayaan Melayu Kuno. Kehadiran Kebudayaan Melayu Buddha ini di daerah Jambi menempati rentang waktu (periode) yang panjang, yaitu: 1) Masa munculnya agama Buddha sekitar abad 1 Masehi. 2) Masa perkembangan sekitar abad 4-6 Masehi. 3) Masa kejayaan sekitar abad 6-11 Masehi. 4) Masa menurun sekitar 11-14 Masehi. 5) Masa tenggelam sekitar abad 14-19 Masehi. 6) Masa muncul kembali sekitar awal abad 20 Masehi hingga sekarang. Pada, masa kebudayaan Melayu Buddha mulai mundur, maka bersamaan periodenya kebudayaan Melayu [[Islam]] mulai berkembang. Kehadiran Islam di Jambi diperkirakan terjadi pada akhir abad 7 M sampai sekitar awal abad 11 M. Pada awal abad 11 M, ajaran Islam mulai menyebar ke seluruh lapisan masyarakat pedalaman Jambi. Dalam penyebaran Islam di Jambi pulau Berhala, pulau yang berada di sebelah timur laut Jambi dipandang sebagai pulau yang teramat penting dalam sejarah Islam di Jambi. Kehadiran Islam ini telah membawa perubahan mendasar bagi kehidupan sosial/masyarakat Melayu Jambi. Agama Islam secara pelan-pelan tapi pasti, mulai menggeser kebudayaan Melayu Buddha sampai berkembangnya suatu corak Kebudayaan Melayu Islam. Dewasa ini dalam kehidupan sehari-hari masyarakat Melayu Jambi lebih dominan unsur Islaminya. Di dalam hal kebiasaan tradisi terlihat adanya akulturasi antara unsur kebudayaan yang Islami dengan corak Melayu Kuno yang Buddhistis. Unsur-unsur kebudayaan Melayu Jambi antara lain adalah sebagai berikut (Fachruddin Saudagar, 2006): 1) Upacara Kepercayaan Tradisional. 2) Sistem Masyarakat. 3) Gotong Royong 4) Perkawinan. 5) Kepemimpinan. 6) Pendidikan. 7) Bahasa. 8) Kesenian. 9) Pergaulan Muda Mudi. 10) Mata Pencarian. 11) Bangunan. 12) Peralatan dan Perlengkapan Hidup (Teknologi). 13) Permainan. 14) Pengelolaan Sumberdaya Alam. 15) Makanan dan Minuman. 16) Ilmu Pengetahuan. 17) Pajak Negeri. 18) Hukum Adat. 19) Pengobatan tradisional. == Masyarakat Melayu Jambi == [[Fail:KITLV A1132 - Mannen en meisjes met op de achtergrond kains, vermoedelijk te Djambi, KITLV 155003.tiff|thumb|300px|Masyarakat Melayu Jambi sekitar tahun (1918-1923)]] Kehidupan orang Melayu Jambi sekarang masih dapat dilihat dari pengelompokan suku atau kalbu, yaitu pengelompokan sosial yang erat hubungannya dengan [[Kesultanan Jambi]] dulu. Jumlah kalbu yang masih tersisa ada dua belas, yaitu '''Jebus''', '''Pemayung''', '''Maro''' '''Sebo''', '''Awin''', '''Petajin''', '''Suku Tujuh Koto''', '''Mentong''', '''Panagan''', '''Serdadu''', '''Kebalen''', '''Aur''' '''Hitam''' dan '''Pinokowan''' '''Tengah'''. [[Fail:COLLECTIE TROPENMUSEUM De woning van de Sultan van Djambi te Doesoen Tengah Sumatra TMnr 60002826.jpg|thumb|300px|Kediaman [[Kesultanan Jambi|Sultan Jambi]] di Dusun Tengah (sekarang Desa Rambutan Masam, Muara Tembesi) sekitar tahun (1877-1879)]] Lingkungan kesatuan hidup setempatnya yang terkecil disebut dusun, sekarang setingkat dengan desa. Setiap dusun mempunyai nama berdasarkan ciri-ciri fisiknya. Ada dusun yang bernama Teluk Leban, karena terletak di teluk yang ditumbuhi pohon kayu leban. Ada yang dinamakan Rantau Panjang karena terletak di sebuah rantau (daratan) yang panjang. Pemimpinnya disebut penghulu dusun. Selanjutnya masing-masing dusun dikendalikan oleh marga yang dipimpin oleh seorang pesirah. Marga adalah wilayah adat dari orang-orang yang merasa masih satu asal nenek moyang, atau karena adanya ikatan persekutuan kekerabatan pada masa dulu. Dalam masyarakat Suku Melayu Jambi masih tampak sisa-sisa pelapisan sosial lama, ditandai oleh adanya golongan bangsawan yang berasal dari keturunan raja-raja zaman dulu, yaitu mereka yang bergelar '''Raden''', '''Sayid''', atau '''Kemas'''. Golongan menengah adalah para saudagar besar, pemilik perkebunan. Rakyat banyak biasanya menyebut diri orang Kecik (orang kecil). Sistem pelapisan sosial seperti ini semakin lama makin berubah. Orang Melayu Jambi hidup dalam rumah tangga keluarga inti monogami dengan prinsip garis keturunan yang bilateral. Pilihan jodoh cenderung untuk endogami dusun. == Bahasa == Suku Melayu Jambi dalam kehidupan sehari-hari sebagian besar menggunakan [[Bahasa Melayu Jambi]] atau masyarakat jambi sering menyebut dengan Baso Jambi, yang masih satu rumpun dengan [[Bahasa Melayu|bahasa melayu]] lainnya di nusantara yakni [[rumpun bahasa Austronesia]]. Bahasa melayu jambi sendiri terkenal dengan dialek "O" nya mirip dengan [[Bahasa Palembang|Bahasa Melayu Palembang]] dan [[Bahasa Melayu Tengah|Bahasa Melayu Bengkulu]] yang sama-sama berdialek "O". '''''Contoh kata dalam bahasa Melayu Jambi:''''' '''Saya''' (dalam Bahasa Indonesia) menjadi '''Sayo''' (dalam bahasa Melayu Jambi) '''Kemana''' (dalam Bahasa Indonesia) Menjadi '''Kemano''' (dalam Bahasa Melayu Jambi) '''Apa''' (dalam Bahasa Indonesia) menjadi '''Apo''' (dalam Bahasa Melayu Jambi) == Sistem Kekerabatan == [[Fail:COLLECTIE TROPENMUSEUM Kamponghoofden van 'Mandi Angin' in traditionele kleding Jambi Oost-Sumatra TMnr 10002781.jpg|thumb|200px|Kepala Kampung di Mandiangin dengan pakaian adat Jambi, sekitar tahun (1914-1921)]] Dalam kehidupan orang Melayu Jambi menjalankan prinsip bilateral dengan menempatkan faktor keluarga batih sebagai dasar perhitungan hubungan kekeluargaan. Mereka selalu memiliki hubungan kekerabatan dari pihak ibu maupun bapak. Sistem kekerabatan tersebut disebut dengan istilah “'''Sanak'''”, yaitu keturunan hingga generasi ketiga. Kelompok ini biasanya saling membantu dalam setiap acara keluarga seperti perkawinan, kematian dan lain-lain. Hak dan kewajiban diatur berdasarkan perbedaan usia, terutama dalam setiap upacara adat. Tapi dalam kenyataannya saat ini, tingkatan sosial terlihat berdasarkan tingkat pendidikan, harta dan jabatan. Seorang kepala desa di kalangan orang Melayu disebut sebagai “'''Datuk'''”, yang relatif dijadikan panutan oleh masyarakat. == Agama == Suku Melayu Jambi sudah memeluk agama [[Islam]], dan umumnya mengikuti [[Mazhab Syafi'i|mahzab]] [[Mazhab Syafi'i|Syafi'i]]. Dalam kehidupan sehari-hari masih ada kepercayaan [[animisme]] dan [[dinamisme]], dimana peranan dukun sebagai perantara dengan dunia gaib masih ditemukan bercampur baur dengan kepercayaan kepada makhluk jelmaan dunia gaib yang suka mengganggu manusia dan bisa pula dimanfaatkan untuk kepentingan manusia. Orang Melayu Jambi yang mayoritas beragama [[Islam]]. Sebagian besar sangat taat dengan hidup yang bersendikan kitabullah, artinya "segala ketentuan yang mengatur kehidupan dalam masyarakat berasal dari budaya nenek moyang dan bersumber dari ajaran-ajaran agama, yaitu [[Al-quran]] dan dan [[Hadits]]" == Adat dan budaya == [[Fail:COLLECTIE TROPENMUSEUM Meisjes uit Sarolangun in bruidskleding te Jambi Sumatra TMnr 10002766.jpg|thumb|250px|Anak-anak perempuan di Sarolangun memakai pakaian adat Jambi, sekitar tahun (1914-1921)]] Tradisi adat dan budaya suku Melayu Jambi, selain didominasi oleh budaya [[Melayu]], mirip juga dengan budaya suku [[Orang Minangkabau|Minangkabau]]. Hal ini, kemungkinan antara suku Melayu Jambi dan suku Minangkabau terjadi hubungan kekerabatan pada masa lalu, atau bersumber dari asal-usul dan nenek moyang yang sama. == Mata pencaharian == [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Schoonmaken van rubber op een vlot in Jambi TMnr 10012714.jpg|thumb|300px|Proses pembersihan karet di atas rakit di Jambi sekitar tahun (1920-1925)]] Mata pencaharian mereka terutama bercocok tanam di ladang yang mereka bagi menjadi empat bentuk, yaitu '''Parelak''', '''Kabun Mudo''', '''Umo Rendah''' dan '''Talang'''. * Parelak adalah ladang dekat desa yang ditanami cabe, kacang-kacangan dan sayur-sayuran. * Kabun Mudo adalah ladang yang ditanami tanaman muda, seperti pisang, kedelai dan kacang tanah. * Umo Rendah adalah ladang agak luas yang ditanami padi, dan di sekitarnya ditanami jagung, sorgum, ketimun dan lain-lain. * Sedangkan Umo Talang adalah ladang yang terletak jauh dari desa, terutama ditanami padi dan tanaman keras seperti karet dan durian. Selain bercocok tanam orang Melayu Jambi banyak juga yang bertani, nelayan, berdagang dan bekerja di sektor pemerintahan. == Rujukan == === Catatan kaki === {{Reflist}} === Bibliografi === {{refbegin|40em}} * {{cite book|title=Ensiklopedi Suku Bangsa di Indonesia|date=April 2015|publisher=Yayasan Pustaka Obor Indonesia|isbn=978-979-461-929-2|edition=2|location=Jakarta|p=470|last1=Zulyani|first1=Hidayah|ref= {{sfnRef|Suku Bangsa di Indonesia}} }} {{refend}} {{Kumpulan etnik di Indonesia}} [[Kategori:Suku bangsa di Sumatra]] [[Kategori:Suku bangsa di Jambi]] 8dxi0limjq3ymyl80p7bodjy6h2fj0j 0 1179357 7004083 6997741 2026-11-12T03:13:02Z Stephan1000000 231656 301 7004083 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_size = | image_upright = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = <!-- {{Infobox name module|language|title}} or {{Infobox name module|title}} --> | genre = <!-- Must be reliably sourced --> | creator = Derek Haas<br>Michael Brandt | based_on = <!-- {{Based on|title of the original work|creator of the original work|additional creator(s), if necessary}} --> | inspired_by = <!-- {{Based on|title of the original work|creator of the original work|additional creator(s), if necessary}} --> | developer = | writer = | screenplay = <!-- Only use without |teleplay= --> | teleplay = <!-- Only use without |screenplay= --> | story = | director = | creative_director = | presenter = <!-- Organized by broadcast credit order, with new main cast added to the end of the list --> | starring = [[Jesse Spencer]]<br>[[Taylor Kinney]]<br>[[Monica Raymund]]<br>[[Lauren German]]<br>[[Charlie Barnett]]<br>[[David Eigenberg]]<br>[[Teri Reeves]]<br>[[Eamonn Walker]]<br>[[Yuri Sardarov]]<br>[[Christian Stolte]]<br>[[Joe Minoso]]<br>[[Kara Killmer]]<br>[[Dora Madison Burge]]<br>[[Steven R. McQueen]]<br>[[Miranda Rae Mayo]]<br>[[Annie Ilonzeh]]<br>[[Alberto Rosende]]<br>[[Daniel Kyri]]<br>[[Adriyan Rae]]<br>[[Hanako Greensmith]]<!-- Organized by broadcast credit order, with new main cast added to the end of the list --> | judges = <!-- Organized by broadcast credit order, with new main cast added to the end of the list --> | voices = <!-- Organized by broadcast credit order, with new main cast added to the end of the list --> | narrator = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = Atli Örvarsson | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris | num_seasons = 15 | num_series = <!-- Increment when new series begin. Only use without |num_seasons= --> | num_episodes = 301 | num_specials = | list_episodes = | executive_producer = Dick Wolf<br>Matt Olmstead<br>Danielle Gelber<br>Michael Brandt<br>Derek Haas<br>Joe Chappelle<br>Arthur W. Forney<br>Peter Jankowski<br>Todd Arnow<br>Andrea Newman<br>Michael Gilvary<br>Reza Tabrizi | producer = John L. Roman<br>Todd Arnow<br>Tim Deluca<br>Hilly Hicks Jr.<br>Carla Corwin<br>Michael Gilvary | news_editor = <!-- Content editor or editors of a current affairs/political show such as Newsnight. --> | location = [[Chicago]], [[Illinois]] <!-- Nation the series was primarily filmed in, if different from the nation of origin. --> | cinematography = | animator = <!-- Person(s) who served as animators, not animation houses, companies, etc. --> | editor = <!-- Film editors --> | camera = <!-- Either Single-camera or Multi-camera --> | runtime = 40-44 minit | company = Wolf Entertainment<br>Open 4 Business Productions<br>Universal Television | budget = | network = [[NBC]] | first_aired = {{Start date|2012|10|10}} | released = {{Start date|YYYY|MM|DD}} | last_aired = kini | related = ''[[Chicago Med]]''<br>''[[Chicago P.D.]]''<br>''[[Chicago Justice (siri TV)|Chicago Justice]]'' }} '''''Chicago Fire''''' ialah sebuah siri televisyen drama prosedur Amerika yang dicipta oleh Michael Brandt dan Derek Haas, dengan Dick Wolf sebagai penerbit eksekutif. Ia merupakan ansuran pertama francais Chicago Wolf Entertainment, yang berurusan dengan perkhidmatan awam yang berbeza di Chicago, Illinois. ===Plot=== Rancangan itu meneroka kehidupan profesional dan peribadi anggota bomba, anggota penyelamat dan paramedik Jabatan Bomba Chicago di Rumah Bomba fiksyen 51, rumah bagi Enjin 51, Trak 81, Skuad Penyelamat 3 dan Ambulans 61 fiksyen. Mulai Musim 01 hingga Musim 09 unit Firehouse ialah: * Syarikat Enjin 51 * Syarikat Lori 81 * Skuad Penyelamat 3 * Ambulans 61 * Batalion 25 Mulai Musim 10 hingga Musim 12 unit Firehouse ialah: * Syarikat Enjin 51 * Syarikat Lori 81 * Skuad Penyelamat 3 * Ambulans 61 * Timbalan Ketua Daerah 2-2-6. Pada Musim 13 untuk Mempersembahkan unit Firehouse ialah: * Syarikat Enjin 51 * Syarikat Lori 81 * Pasukan Penyelamat 3 * Ambulans 61 * Batalion 25 ===Siarkan dan penstriman=== Chicago Fire disiarkan oleh NBC di Amerika Syarikat. Lima episod terbaru Chicago Fire tersedia di Hulu dengan langganan. Musim 4 tersedia di NBC.com dan apl NBC dengan langganan kabel. Semua episod tersedia daripada platform jualan melalui elektronik seperti iTunes, Amazon Instant Video dan Vudu. Siri ini tersedia untuk penstriman di Peacock bersama-sama dengan Chicago P.D., Chicago Med, Law & Order, Law & Order: Special Victims Unit dan Law & Order: Criminal Intent. ===[[Kanada]]=== Di Kanada, siri ini disiarkan di Global selama tujuh musim, kemudian berpindah ke Citytv. [[Fail:Citytv_logo.svg|thumb]] ===[[Malaysia]]=== Di Malaysia, siri ini disiarkan di PRIMEtime selama lapan musim, kemudian berpindah ke HITS Now. di [[TV2|RTM TV2]] siri ini disiarkan memulakan ditayangkan pada Akan Datang. TV2 Saluran ini disiarkan secara langsung pada perkhidmatan penstriman [[RTMKlik]]. [[Fail:Chicago_Fire_(NBC_television_series)_logo.svg|thumb]] [[Fail:PRIMEtime.png|thumb]] [[Fail:Radio_Televisyen_Malaysia.png|thumb]] [[Fail:RTM_TV2_logo_2013.png|thumb]] ===[[United Kingdom]]=== Di United Kingdom dan Ireland siri ini disiarkan sebagai sebahagian daripada blok One Chicago 8 malam hingga 11 malam. Musim-musim sebelumnya telah ditayangkan di saluran Universal yang kini tidak berfungsi sebelum beralih ke Sky Witness. Semua episod tersedia +7 hari dan atas permintaan. ==Siri Klasifikasi Untuk Chicago Fire== Chicago Fire ialah untuk kategori ini adalah bagi penonton berumur 16 Ke atas. [[Fail:16_icon_B_(Hungary).svg|thumb]] ===[[Singapura]]=== Di Singapura, siri ini pernah ditayangkan bermula 12 Ogos 2023 ia bertetapan dengan '''Pilihanraya Negeri ke-15''' khususnya di [[Kedah]], [[Pulau Pinang]], [[Kelantan]], [[Terengganu]], [[Selangor]] dan [[Negeri Sembilan]] yang disiarkan setiap Sabtu jam 8:00 malam di [[Mediacorp Saluran 5]] dan strim di aplikasi '''meWATCH''' [[Fail:Mediacorp.png|thumb]] [[Fail:Mediacorp_Saluran_5_logo_2023.png|thumb]] [[Fail:PG_Violence_icon_A(Singapore).svg|thumb]] {{Tunas}} {{Kawalan kewibawaan}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Patutan luar== [[Kategori:Siri televisyen Amerika Syarikat 2010-an]] [[Kategori:Siri televisyen Amerika Syarikat]] [[Kategori:Rancangan televisyen NBC]] [[Kategori:Siri drama televisyen Amerika Syarikat]] [[Kategori:Rancangan Slot Drama Inggeris di TV2]] 4w0caj4n5w17mzjlxjpb02i6a2pve3k 0 1179358 7004079 6997735 2026-11-12T03:01:53Z Stephan1000000 231656 270 7004079 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Siri televisyen Amerika Syarikat]] [[Kategori:Rancangan televisyen NBC]] {{Infobox television | image =Chicago P.D. ( NBCUniversal Media, LLC television series) logo.svg | image_size = | image_upright = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = <!-- {{Infobox name module|language|title}} or {{Infobox name module|title}} --> | genre = [[Aksi]]<br>[[Prosedur polis]]<br>[[Jenayah]]<!-- Must be reliably sourced --> | creator = | based_on = <!-- {{Based on|title of the original work|creator of the original work|additional creator(s), if necessary}} --> | inspired_by = <!-- {{Based on|title of the original work|creator of the original work|additional creator(s), if necessary}} --> | developer = | writer = | screenplay = <!-- Only use without |teleplay= --> | teleplay = <!-- Only use without |screenplay= --> | story = | director = | creative_director = | presenter = <!-- Organized by broadcast credit order, with new main cast added to the end of the list --> | starring = [[Jason Beghe]]<br>[[Jon Seda]]<br>[[Sophia Bush]]<br>[[Jesse Lee Soffer]]<br>[[Patrick Flueger]]<br>[[Marina Squerciati]]<br>[[LaRoyce Hawkins]]<br>[[Archie Kao]]<br>[[Elias Koteas]]<br>[[Amy Morton]]<br>[[Brian Geraghty]]<br>[[Tracy Spiridakos]]<br>[[Lisseth Chavez]]<br>[[Benjamin Levy Aguilar]] | judges = <!-- Organized by broadcast credit order, with new main cast added to the end of the list --> | voices = <!-- Organized by broadcast credit order, with new main cast added to the end of the list --> | narrator = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = Atli Örvarsson | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris | num_seasons = 14 | num_series = <!-- Increment when new series begin. Only use without |num_seasons= --> | num_episodes = 270 | num_specials = | list_episodes = | executive_producer = Dick Wolf<br>Matt Olmstead<br>Danielle Gelber<br>Michael Brandt<br>Derek Haas<br>Mark Tinker<br>Arthur W. Forney<br>Peter Jankowski<br>Rick Eid<br>Terry Miller<br>Gwen Sigan<br>Jason Beghe (Musim 10–) | producer = | news_editor = <!-- Content editor or editors of a current affairs/political show such as Newsnight. --> | location = [[Chicago]], [[Illinois]] <!-- Nation the series was primarily filmed in, if different from the nation of origin. --> | cinematography = | animator = <!-- Person(s) who served as animators, not animation houses, companies, etc. --> | editor = <!-- Film editors --> | camera = <!-- Either Single-camera or Multi-camera --> | runtime = <!-- Reliable source required --> | company = Wolf Entertainment<br>Universal Television | budget = | network = [[NBC]] | first_aired = {{Start date|2014|1|8}} | released = <!-- {{Start date|2014|1|8}}. Only use without |first_aired= --> | last_aired = kini | related = ''[[Chicago Fire]]''<br>''[[Chicago Justice (siri TV)|Chicago Justice]]''<br>''[[Chicago Med]]'' }} '''''Chicago P.D.''''' ialah sebuah siri drama polis televisyen Amerika yang disiarkan oleh NBC dan dicipta oleh Dick Wolf sebagai ansuran kedua francais Chicago. Ia dibintangi oleh Jason Beghe, Jon Seda, Sophia Bush, Jesse Lee Soffer, Patrick Flueger, Marina Squerciati, LaRoyce Hawkins, Archie Kao, Elias Koteas, Amy Morton, Brian Geraghty, Tracy Spiridakos, Lisseth Chavez, Benjamin Levy Aguilar dan Toya Turner, ia disiarkan dari 8 Januari 2014 hingga sekarang. Pertunjukan itu mengikuti pegawai peronda beruniform dan Unit Perisikan Daerah Ke-21 Jabatan Polis Chicago ketika mereka mengejar pelaku kesalahan jalanan utama di bandar itu. Pada 10 April 2023, NBC memperbaharui siri ini untuk musim kesebelas, yang ditayangkan pada 17 Januari 2024. Pada 21 Mac 2024, NBC memperbaharui siri ini untuk musim kedua belas. ==Plot== Spin-off Chicago Fire, Chicago P.D. memfokuskan kepada Daerah fiksyen ke-21, yang menempatkan pegawai peronda dan Unit Perisikan elit jabatan itu, diketuai oleh Sarjan Hank Voight (Jason Beghe) melalui kehidupan seharian mereka yang penuh aksi sambil mereka berusaha untuk memastikan bandar itu aman. Voight mesti belajar menyesuaikan diri dengan konteks geopolitik yang berubah dan menggunakan strategi baharu untuk memerangi jenayah di bandar yang dia suka. ==Siarkan dan penstriman== ===[[AS]]=== Chicago P.D. menyiarkan episod baharu di [[NBC]]. Siaran semula rancangan itu disiarkan di rangkaian adik NBC USA dan Oxygen. Di Amerika Syarikat, ia disiarkan pada hari Isnin dari 9 pagi hingga 8 malam ET sebelum Monday Night Raw, dan pada hari Jumaat dan Sabtu dari 9 pagi hingga 11 malam ET. Di Oxygen, ia disiarkan pada hari Khamis dari 10 pagi hingga 2 pagi ET. Siaran semula disiarkan pada malam Selasa dari 8 malam hingga 9 malam ET di MyNetworkTV dan sepanjang hari Khamis dari 11 pagi hingga 3 pagi ET di Ion. Chicago P.D. juga tersedia melalui platform jualan melalui elektronik termasuk iTunes, Amazon Prime Video dan Vudu. Siri ini juga tersedia untuk penstriman di Peacock bersama-sama dengan [[Chicago Fire]], [[Chicago Med]], [[Law & Order]], [[Law & Order: Special Victims Unit]] dan [[Law & Order: Criminal Intent]]. ===[[Kanada]]=== Chicago P.D. telah disiarkan di Global selama enam musim, kemudian berpindah ke Citytv. Episod untuk musim keenam di zon waktu Atlantik disiarkan tiga jam lebih awal daripada siaran timur/tengah A.S. kerana perbezaan masa. [[Fail:Citytv_logo.svg|thumb]] ===[[UK]]=== Chicago P.D. disiarkan di [[5USA]] di [[United Kingdom]] dan [[Ireland]]. Musim pertama disiarkan pada hari Rabu pada pukul 9:00 malam. antara 16 Julai dan 22 Oktober 2014. Ulangan kemudiannya disiarkan di saluran induk, Saluran 5, sebelum penyiaran musim kedua bermula 8 April 2015, Mulai akhir 2019 rancangan itu kini disiarkan di Sky Witness. [[Fail:5USA_logo.svg|thumb]] ===[[Australia]]=== Chicago P.D. ditayangkan di [[Universal Channel]] pada 20 November 2014. [[Fail:Universal Channel Logo 2013.svg|thumb]] ===[[Asia Tenggara]]=== Chicago P.D. ditayangkan perdana di [[HITS Now]] pada 6 Februari 2023. ===[[Malaysia]]=== Chicago P.D. ditayangkan perdana di [[TV2|RTM TV2]] pada Akan Datang. TV2 Saluran ini disiarkan secara langsung pada perkhidmatan penstriman [[RTMKlik]]. ===[[Singapura]]=== '''Chicago P.D''' akan disiarkan di [[Mediacorp Saluran 5]] bermula 19 November 2025, setiap Rabu dan Khamis jam 5:00 petang dan boleh disaksikan menerusi penstriman langsung di aplikasi meWATCH. [[Fail:Chicago_P.D._(_NBCUniversal_Media,_LLC_television_series)_logo.svg|thumb]] [[Fail:Radio_Televisyen_Malaysia.png|thumb]] [[Fail:RTM_TV2_logo_2013.png|thumb]] [[Fail:MediaCorp_logo.svg|thumb]] [[Fail:Mediacorp_Saluran_5_logo_2023.png|thumb]] ==Siri Klasifikasi Untuk Chicago P.D.== Chicago P.D. ialah untuk kategori ini adalah bagi penonton berumur 18 Ke atas. [[Fail:18_icon_B_(Hungary).svg|thumb]] {{Tunas}} {{Kawalan kewibawaan}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Patutan luar== [[Kategori:Siri televisyen Amerika Syarikat 2010-an]] [[Kategori:Siri televisyen Amerika Syarikat]] [[Kategori:Rancangan televisyen NBC]] [[Kategori:Siri drama televisyen Amerika Syarikat]] [[Kategori:Rancangan Slot Drama Inggeris di TV2]] 3y62fvv96seh70s06wkf5inad2fw3or 0 1179361 7004085 6997746 2026-11-12T03:23:05Z Stephan1000000 231656 225 7004085 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Siri televisyen Amerika Syarikat]] [[Kategori:Rancangan televisyen NBC]] {{Infobox television | image =Chicago-Med Logo.svg | image_size = | image_upright = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = <!-- {{Infobox name module|language|title}} or {{Infobox name module|title}} --> | genre = [[Drama perubatan]]<!-- Must be reliably sourced --> | creator = | based_on = <!-- {{Based on|title of the original work|creator of the original work|additional creator(s), if necessary}} --> | inspired_by = <!-- {{Based on|title of the original work|creator of the original work|additional creator(s), if necessary}} --> | developer = | writer = | screenplay = <!-- Only use without |teleplay= --> | teleplay = <!-- Only use without |screenplay= --> | story = | director = | creative_director = | presenter = <!-- Organized by broadcast credit order, with new main cast added to the end of the list --> | starring = [[Nick Gehlfuss]]<br>[[Yaya DaCosta]]<br>[[Torrey DeVitto]]<br>[[Rachel DiPillo]]<br>[[Colin Donnell]]<br>[[Brian Tee]]<br>[[S. Epatha Merkerson]]<br>[[Oliver Platt]]<br>[[Marlyne Barrett]]<br>[[Norma Kuhling]]<br>[[Dominic Rains]]<br>[[Steven Weber]]<br>[[Guy Lockard]]<br>[[Kristen Hager]]<br>[[Jessy Schram]]<br>[[Luke Mitchell]] | judges = <!-- Organized by broadcast credit order, with new main cast added to the end of the list --> | voices = <!-- Organized by broadcast credit order, with new main cast added to the end of the list --> | narrator = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris | num_seasons = 12 | num_series = <!-- Increment when new series begin. Only use without |num_seasons= --> | num_episodes = 225 | num_specials = | list_episodes = | executive_producer = Dick Wolf<br>Diane Frolov<br>Andrew Schneider<br>Michael Waxman<br>Matt Olmstead<br>Michael Brandt<br>Derek Haas<br>Danielle Gelber<br>Arthur W. Forney<br>Peter Jankowski | producer = Charles S. Carroll<br>Jeffrey Drayer<br>David Weinstein<br>Simran Baidwan<br>Will Pascoe<br>Safura Favavi | news_editor = <!-- Content editor or editors of a current affairs/political show such as Newsnight. --> | location = [[Chicago]], [[Illinois]] <!-- Nation the series was primarily filmed in, if different from the nation of origin. --> | cinematography = | animator = <!-- Person(s) who served as animators, not animation houses, companies, etc. --> | editor = <!-- Film editors --> | camera = <!-- Either Single-camera or Multi-camera --> | runtime = 40-44 minit | company = Wolf Entertainment<br>Universal Television | budget = | network = [[NBC]] | first_aired ={{Start date|2015|11|17}} | released ={{Start date|2015|11|17}} | last_aired = kini | related = ''[[Chicago Fire (siri TV)|Chicago Fire]]''<br>''[[Chicago Justice (siri TV)|Chicago Justice]]''<br>''[[Chicago P.D. (siri TV)|Chicago P.D.]]'' }} '''''Chicago Med''''' ialah sebuah siri televisyen drama perubatan Amerika yang dicipta oleh Dick Wolf dan Matt Olmstead, dan merupakan ansuran ketiga francais Chicago Wolf Entertainment. Siri ini ditayangkan di NBC pada 17 November 2015. Pada April 2023, siri ini telah diperbaharui untuk musim kesembilan yang ditayangkan pada 17 Januari 2024. Pada Mac 2024, siri ini telah diperbaharui untuk musim kesepuluh yang ditayangkan pada 25 September 2024. ==Primis== Terletak di [[Chicago]], Chicago Med ialah siri ketiga dalam francais Chicago Dick Wolf. Ia memberi tumpuan kepada jabatan kecemasan di Pusat Perubatan Gaffney Chicago dan pada doktor dan jururawatnya ketika mereka berusaha untuk menyelamatkan nyawa pesakit. Ia kadangkala bersilang dengan watak dari [[Chicago Fire (siri TV) |Chicago Fire]] dan [[Chicago P.D. (siri TV)|Chicago P.D]]. ==Siarkan dan penstriman== Chicago Med disiarkan di NBC dan tersedia melalui platform penstriman rangkaian, atas permintaan dan Hulu dengan "hak susun" musim sebelumnya pada yang pertama, dan pembelian bayar setiap episod melalui platform jualan melalui elektronik. Siri ini tersedia untuk penstriman di Peacock bersama-sama dengan Chicago Fire, Chicago P.D., Law & Order, Law & Order: Special Victims Unit dan Law & Order: Criminal Intent. Di Kanada, siri ini disiarkan di Rangkaian Televisyen Global selama empat musim, kemudian berpindah ke Citytv. Musim ketiga disiarkan pada permulaan minggu lebih awal daripada tarikh siaran NBC lewat minggu ini. Di Malaysia, siri ini disiarkan di [[PRIMEtime]] selama lima musim, kemudian berpindah ke [[Showcase]]. di [[TV2]] siri ini disiarkan memulakan ditayangkan pada 25 April 2026. TV2 Saluran ini disiarkan secara langsung pada perkhidmatan penstriman [[RTMKlik]]. Di Asia Tenggara, siri ini disiarkan di Rock Entertainment untuk lebih banyak musim. Di UK, Chicago Med ditayangkan pada 20 Mac 2016, di Saluran Universal di United Kingdom dan Ireland. Musim kedua disiarkan pada 23 Oktober 2016. Sejak musim kelima, ia telah disiarkan di Sky Witness. Di Australia, siri ini memulakan kerjaya pada 23 November 2016, di Nine Network. Di Romania, siri ini memulakan kerjaya pada 16 Februari 2017, di saluran Diva di bawah tajuk "Camera de gardă" (Bilik pengawal). Musim keenam ditayangkan pada 7 Mac 2021. {{Tunas}} {{Kawalan kewibawaan}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Patutan luar== [[Kategori:Siri televisyen Amerika Syarikat 2010-an]] [[Kategori:Siri televisyen Amerika Syarikat]] [[Kategori:Rancangan televisyen NBC]] [[Kategori:Siri drama televisyen Amerika Syarikat]] [[Kategori:Rancangan Slot Drama Inggeris di TV2]] m1wnskdtq1rrreaomrg9ebyegztajoo 0 1180086 7004133 6453753 2026-11-12T04:28:21Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004133 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=Januari 2022}} {{F1 season | champions = [[Senarai Juara Dunia Pemandu Formula Satu|Juara Dunia Pemandu]]: [[Max Verstappen]]<br>{{nowrap|[[Senarai Juara Dunia Pengeluar Formula Satu|Juara Dunia Pengeluar]]: [[McLaren]]-[[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]]}} | Current = 2024 | Previous = 2023 | Next = 2025 }} {{Multiple image | perrow = 3 | total_width = 450 | image1 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (medium crop).jpg | caption1 = [[Max Verstappen]] berhasil memenangi gelar Kejohanan Dunia Pemandu untuk yang keempat kalinya, memandu untuk pasukan [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]. | image2 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3975 by Stepro (cropped2).jpg | caption2 = [[Lando Norris]], pemandu pasukan [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]], menamatkan musim ini di posisi kedua. | image3 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3978 by Stepro (cropped2).jpg | caption3 = [[Charles Leclerc]] menamatkan musim ini di posisi ketiga, memandu untuk pasukan [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. | image4 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3805 by Stepro.jpg | caption4 = Tim [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] berhasil memenangi gelar Kejohanan Dunia Pengeluar kesembilan mereka. Gelar tersebut merupakan gelar pertama mereka sejak musim {{F1|1998}}. | image5 = FIA F1 Austria 2024 Nr. 16 Leclerc.jpg | caption5 = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] menamatkan musim ini di posisi kedua dalam kedudukan akhir Kejohanan Dunia Pengeluar. | image6 = Max Verstappen 2024 Chinese GP.jpg | caption6 = Tim [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]], Juara Dunia Pengeluar bertahan, menamatkan musim ini di posisi ketiga. }} '''Kejuaraan Dunia FIA Formula Satu 2024''' adalah kejuaraan lumba [[kereta Formula Satu]] yang menjadi musim [[Formula Satu|Kejuaraan Dunia Formula Satu]] ke-75.{{efn|Dalam [[sejarah Formula Satu]], peraturan kali pertama diperkenalkan semasa [[musim Grand Prix 1946]]. Ini diguna pakai untuk setiap perlumbaan pada [[musim Grand Prix 1948|1948]], dan dianjur secara rasmi ke dalam kejohanan pada {{F1|1950}}.}} Ia diiktiraf oleh [[Fédération Internationale de l'Automobile]] (FIA), badan pentadbiran [[sukan permotoran]] antarabangsa, sebagai kelas pertandingan yang tertinggi untuk [[kereta roda terbuka|kereta lumba roda terbuka]]. == Entri == {|class="wikitable sortable" style="font-size:85%" |+{{nowrap|Pasukan dan pemandu yang bertanding dalam Kejuaraan Dunia 2024}} !scope="col" rowspan="2"|Entri !scope="col" rowspan="2"|[[Senarai pengeluar Formula Satu|Pengeluar]] ! rowspan="2" class="unsortable"|Casis !scope="col" rowspan="2" nowrap|[[Enjin Formula Satu|Unit kuasa]] ! colspan="3" scope="col" class="unsortable" |[[Senarai pemandu Formula Satu|Pemandu]] |- !scope="col" class="unsortable"|[[Senarai nomor pemandu Formula Satu|No.]] !scope="col" class="unsortable"|[[Senarai pemandu Formula Satu|Nama pemandu]] !Pusingan |- | rowspan="3" data-sort-value="Alpine" |{{flagg|cnxa|France}}[[BWT (perusahaan)|BWT]] Alpine F1 Team ! rowspan="3" | [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Renault dalam Formula Satu|Renault]] | rowspan="3" | [[Alpine A524|A524]]<ref>{{Cite web |last1=Schmidt |first1=Michael |last2=Haupt |first2=Andreas |date=16 August 2023 |title=F1-Interview mit Alpine-Technikchef Matt Harman: "Wollen am Ende das viertbeste Team sein" |url=https://www.auto-motor-und-sport.de/formel-1/f1-interview-alpine-technikchef-matt-harman/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Auto Motor und Sport]] |language=de |issn=0005-0806 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045232/https://www.auto-motor-und-sport.de/formel-1/f1-interview-alpine-technikchef-matt-harman/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="3" | {{Nowrap|Renault}} | style="text-align:center"|10 |{{flagg|cnxa|France}}[[Pierre Gasly]] | style="text-align:center"|1–24 |- | style="text-align:center" |31 |{{flagg|cnxa|France}}[[Esteban Ocon]] | style="text-align:center" |1–23 |- | style="text-align:center"|61 |{{Flagicon|Australia}} [[Jack Doohan]] | style="text-align:center" |24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Aston Martin" |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Aston Martin [[Saudi Aramco|Aramco]] F1 Team ! rowspan="2" | {{Nowrap|[[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] [[Saudi Aramco|Aramco]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]]}} | rowspan="2" | [[Aston Martin AMR24|AMR24]]<ref>{{Cite web |last=Cooper |first=Adam |date=12 September 2023 |title=Alonso promised more aero efficient 2024 Aston Martin F1 car |url=https://au.motorsport.com/f1/news/alonso-promised-more-aero-efficient-2024-aston-martin-f1-car/10519247/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Motorsport.com|Motorsport.com Australia]] |publisher=[[Motorsport Network]] |language=en |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045232/https://au.motorsport.com/f1/news/alonso-promised-more-aero-efficient-2024-aston-martin-f1-car/10519247/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Mercedes | style="text-align:center" |14 |{{flagg|cnxa|Spain}}[[Fernando Alonso]] | style="text-align:center"|1–24 |- | style="text-align:center"|18 |{{flagg|cnxa|Canada}}[[Lance Stroll]] | style="text-align:center"|1–24 |- | rowspan="3" data-sort-value="Ferrari" |{{flagg|cnxa|Italy}}Scuderia Ferrari ! rowspan="3" | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="3" | [[SF-24]]<ref>{{Cite web|last=Noble|first=Jonathan|date=13 Februari 2024|title=Ferrari reveals its 2024 Formula 1 car, the SF-24|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-its-2024-formula-1-car-the-sf-24/10575254/|website=motorsport.com|access-date=21 Februari 2024}}</ref> | rowspan="3" | Ferrari | style="text-align:center" |16 |{{flagg|cnxa|Monaco}}[[Charles Leclerc]] | style="text-align:center"|1–24 |- | style="text-align:center"|55 |nowrap| {{flagg|cnxa|Spain}}[[Carlos Sainz Jr.]] | style="text-align:center"|1–24{{Efn|[[Carlos Sainz, Jr.]] menyertai sesi latihan bebas pertama dan kedua [[Grand Prix Arab Saudi 2024|Grand Prix Arab Saudi]] yang pertama dan kedua sebelum dia menarik diri kerana apendisitis. Jawatannya kemudian digantikan oleh [[Oliver Bearman]].<ref name="saudi-bearman">{{cite web| url=https://formulascout.com/bearman-to-make-f1-race-debut-with-ferrari-in-jeddah-after-sainz-falls-ill/116513| title=Bearman to make F1 race debut with Ferrari in Jeddah after Sainz falls ill| website=Formula Scout| date=8 Maret 2024| access-date=9 Maret 2024| first1=Ida| last1=Wood| language=en}}</ref>}} |- | style="text-align:center"|38 |{{Flagicon|GBR}} [[Oliver Bearman]] | style="text-align:center"|2 |- | rowspan="3" data-sort-value="Haas" |{{flagg|cnxa|United States}}[[MoneyGram]] Haas F1 Team ! rowspan="3" | [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="3" | [[Haas VF-24|VF-24]]<ref>{{Cite web |last=Medland |first=Chris |date=27 June 2023 |title=Haas could use Austria 'like a test session' to solve race day woes - Steiner |url=https://racer.com/2023/06/27/haas-could-use-austria-like-a-test-session-to-solve-race-day-woes-steiner/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Racer (magazine)|RACER]] |place=Irvine |language=en-US |issn=1066-6060 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045232/https://racer.com/2023/06/27/haas-could-use-austria-like-a-test-session-to-solve-race-day-woes-steiner/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="3" | Ferrari<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|title=Haas to stick with Ferrari amid engine crisis|url=http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|access-date=30 August 2020|website=grandprix.com|archive-date=30 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|url-status=live}}</ref> | style="text-align:center" |20 | nowrap="" |{{flagg|cnxa|Denmark}}[[Kevin Magnussen]] | style="text-align:center"|1–16, 18–24{{Efn|[[Kevin Magnussen]] telah didaftarkan untuk menyertai [[Grand Prix São Paulo 2024|Grand Prix São Paulo]] sebelum memilih untuk menarik diri kerana keadaan kesihatannya.<ref name="MAG-SAP" />}} |- | style="text-align:center" | 50 |{{flagg|cnxa|Great Britain}} [[Oliver Bearman]] | style="text-align:center" | 17, 21 |- | style="text-align:center" |27 |{{flagg|cnxa|Germany}}[[Nico Hülkenberg]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Sauber" |{{flagg|cnxa|Switzerland}}[[:en:Stake.com|Stake]] F1 Team [[:en:Kick (service)|Kick]] Sauber<ref name="StakeRenamed" /> ! rowspan="2" | [[:en:Kick (service)|Kick]] [[Sauber Motorsport|Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="2" | [[Kick Sauber C44|C44]]<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sauber-new-team-name-stake-f1-team-kick-alfa-romeo.3ExVqWTCT8pd7MEd71V5DK.html|title=Sauber's new team name unveiled after departure of Alfa Romeo as title sponsor|website=Formula1.com|date=15 December 2023|access-date=15 December 2023|archive-date=2023-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215094358/https://www.formula1.com/en/latest/article.sauber-new-team-name-stake-f1-team-kick-alfa-romeo.3ExVqWTCT8pd7MEd71V5DK.html|dead-url=no}}</ref> | rowspan="2" | Ferrari | style="text-align:center" |24 |{{flagg|cnxa|China}}[[Zhou Guanyu]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center" |77 |{{flagg|cnxa|Finland}}[[Valtteri Bottas]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="McLaren" |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}McLaren F1 Team ! rowspan="2" | [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | rowspan="2" | [[McLaren MCL38|MCL38]]<ref>{{cite news |last1=Kalinauckas |first1=Alex |title=McLaren reveals new-look 2024 F1 livery ahead of MCL38 launch |url=https://us.motorsport.com/f1/news/mclaren-2024-f1-livery-mcl38-launch/10566303/ |access-date=16 January 2024 |work=us.motorsport.com |date=16 January 2024 |language=en |archive-date=2024-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116170923/https://us.motorsport.com/f1/news/mclaren-2024-f1-livery-mcl38-launch/10566303/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Mercedes<ref>{{Cite web |title=McLaren's deal to use Mercedes F1 engines again from 2021 announced |url=https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/ |access-date=17 September 2022 |website=Autosport.com |date=28 September 2019 |language=en |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215052/https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/ |url-status=live }}</ref> | style="text-align:center" |4 |{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[Lando Norris]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center" |81 |{{flagg|cnxa|Australia}}[[Oscar Piastri]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Mercedes" |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Germany}}Mercedes-AMG [[Petronas]] F1 Team}} ! rowspan="2" | [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | rowspan="2" | {{nowrap|[[Mercedes W15|F1 W15]]}}<ref>{{Cite web |last=Noble |first=Jonathan |date=11 August 2023 |title=Mercedes F1 car "annoyingly dead" in the middle of corners |url=https://au.motorsport.com/f1/news/mercedes-f1-car-dead-in-middle-of-corners/10506594/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Motorsport.com|Motorsport.com Australia]] |publisher=[[Motorsport Network]] |language=en |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045233/https://au.motorsport.com/f1/news/mercedes-f1-car-dead-in-middle-of-corners/10506594/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Mercedes | style="text-align:center" |44 |{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[Lewis Hamilton]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center" |63 |{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[George Russell (pembalap)|George Russell]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="3" data-sort-value="RB" |{{flagg|cnxa|Italy}}[[Visa Inc.|Visa]] [[Cash App]] RB F1 Team<ref name="AT Rebrand 2024">{{Cite web |title=AlphaTauri’s new name for 2024 is confirmed |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J.html |access-date=2024-01-24 |website=www.formula1.com |language=en |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125081222/https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J.html |dead-url=no }}</ref> ! rowspan="3" | [[RB Formula One Team|RB]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | rowspan="3" | [[VCARB 01]]<ref>{{Cite web|last=Somerfield|first=Matt|date=11 Februari 2024|title=Why RB's VCARB 01 is not a straight Red Bull F1 copy|url=https://www.motorsport.com/f1/news/why-rbs-vcarb-01-is-not-a-straight-red-bull-copy/10574269/|website=motorsport.com|language=en|access-date=21 Februari 2024}}</ref> | rowspan="3" | Honda<ref name="RedBull-engine">{{cite web|title=Red Bull agree deal to run Honda engine technology until 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|website=Formula1.com|date=15 February 2021|access-date=15 February 2021|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215215037/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|url-status=live}}</ref><ref name="Autosport Red Bull badged Honda engines">{{Cite news|url= https://www.autosport.com/f1/news/hondas-sakura-facility-will-supply-red-bull-f1-engines-in-2022/6624598/|title= Honda's Sakura facility will supply Red Bull F1 engines in 2022|last= Smith|first= Luke|date= 3 July 2021|access-date= 18 July 2021|work= [[Autosport]]|archive-date= 23 October 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211023231945/https://www.autosport.com/f1/news/hondas-sakura-facility-will-supply-red-bull-f1-engines-in-2022/6624598/|url-status= live}}</ref> | style="text-align:center" |3 |{{flagg|cnxa|Australia}}[[Daniel Ricciardo]] | style="text-align:center" |1–18 |- | style="text-align:center"|40 |{{Flagicon|NZL}} [[Liam Lawson]] | style="text-align:center" |19–24 |- | style="text-align:center" |22 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Yuki Tsunoda]] | style="text-align:center"|1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Red Bull Racing" |{{flagg|cnxa|Austria}}[[Oracle Corporation|Oracle]] Red Bull Racing ! rowspan="2" | [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | rowspan="2" | [[Red Bull Racing RB20|RB20]]<ref>{{Cite web |date=19 September 2023 |title=Red Bull have 'clearer understanding' of Singapore issues |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.horner-says-red-bull-have-much-clearer-understanding-of-singapore-issues-as.3jvpv3FeP84hLd2eX1ZSfB.html |access-date=30 September 2023 |website=Formula1.com |publisher=[[Formula One Administration]] |language=en |archive-date=2023-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004192855/https://www.formula1.com/en/latest/article.horner-says-red-bull-have-much-clearer-understanding-of-singapore-issues-as.3jvpv3FeP84hLd2eX1ZSfB.html |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Honda<ref name="RedBull-engine" /><ref name="Autosport Red Bull badged Honda engines" /> | style="text-align:center" |1 |{{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Max Verstappen]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center"|11 |{{flagg|cnxa|Mexico}}[[Sergio Pérez]] | style="text-align:center"|1–24 |- | rowspan="3" data-sort-value="Williams" |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Williams Racing ! rowspan="3" | [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | rowspan="3" | [[Williams FW46|FW46]]<ref>{{Cite web |date=13 September 2023 |title=Alex Albon and Logan Sargeant preview the Singapore Grand Prix |url=https://www.williamsf1.com/posts/fd00c373-cf73-4093-ab3e-f1974c7c3e45/alex-and-logan-preview-the-singapore-grand-prix |access-date=19 October 2023 |website=Williams Racing |language=en |archive-date=2023-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019212514/https://www.williamsf1.com/posts/fd00c373-cf73-4093-ab3e-f1974c7c3e45/alex-and-logan-preview-the-singapore-grand-prix |dead-url=no }}</ref> | rowspan="3" | Mercedes<ref>{{cite news|last1=Horton|first1=Phillip|url=https://motorsportweek.com/news/id/24415|title=Williams extends Mercedes F1 power unit deal through 2025|date=13 September 2019|work=MotorSport Week|access-date=13 September 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921211835/https://motorsportweek.com/news/id/24415|archive-date=21 September 2019}}</ref> | style="text-align:center" |2 |nowrap| {{flagg|cnxa|United States}}[[Logan Sargeant]] | style="text-align:center"|1–15{{Efn|[[Logan Sargeant]] menyertai sesi latihan bebas pertama dan kedua [[Grand Prix Australia 2024|Grand Prix Australia]], tetapi dia menarik diri daripada perlumbaan untuk memberi laluan kepada [[Alex Albon]].<ref>{{cite web|url=https://theathletic.com/5361496/2024/03/22/alex-albon-williams-logan-sargeant/| title=Williams withdraws Logan Sargeant from Australian GP after Alex Albon practice crash| date=22 Maret 2024| access-date=24 Maret 2024| language=en| first=Luke| last= Smith| website= The Athletic}}</ref>}} |- | style="text-align:center" |43 |{{flagg|cnxa|Argentina}}[[Franco Colapinto]] | style="text-align:center"|16–24 |- | style="text-align:center" |23 |{{flagg|cnxa|Thailand}}[[Alexander Albon]] | style="text-align:center" |1–24 |- | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" |'''Sumber:'''<ref>{{cite web |url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2024/2024-fia-formula-one-world-championship-entry |title=2024 FIA Formula One World Championship – Entry List |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |access-date=15 December 2023 |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125135037/https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2024/2024-fia-formula-one-world-championship-entry |dead-url=no }}</ref><ref name="peserta">Senarai peserta rasmi: * {{Cite web|date=29 Februari 2024|title=2024 Bahrain Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|website=|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Maret 2024}} * {{Cite web|date=8 Maret 2024|title=2024 Saudi Arabian Grand Prix - Revised Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix%20-%20Revised%20Entry%20List.pdf|website=|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Maret 2024}} * {{cite web|date=22 Maret 2024|title=2024 Australian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Australian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=24 Maret 2024}} * {{cite web|date=5 April 2024|title=2024 Japanese Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=6 April 2024}} * {{Cite web|date=19 April 2024|title=2024 Chinese Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Chinese%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=22 April 2024}} * {{Cite web|date=3 Mei 2024|title=2024 Miami Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Miami%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=6 Mei 2024}} * {{Cite web|date=17 Mei 2024|title=2024 Emilia Romagna Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=17 Mei 2024}} * {{Cite web|date=24 Mei 2024|title=2024 Monaco Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Monaco%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=26 Mei 2024}} * {{Cite web|date=7 Juni 2024|title=2024 Canadian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Canadian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=8 Juni 2024}} * {{Cite web|date=21 Juni 2024|title=2024 Spanish Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List%20(Corrected).pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=22 Juni 2024}} * {{Cite web|date=28 Juni 2024|title=2024 Austrian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Austrian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=30 Juni 2024}} * {{Cite web|date=6 Juli 2024|title=2024 British Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20British%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=7 Juli 2024}} * {{Cite web|date=19 Juli 2024|title=2024 Hungarian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=21 Juli 2024}} * {{Cite web|date=26 Juli 2024|title=2024 Belgian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=27 Juli 2024}} * {{Cite web|date=23 Agustus 2024|title=2024 Dutch Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Dutch%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=23 Agustus 2024}} * {{Cite web|date=30 Agustus 2024|title=2024 Italian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=31 Agustus 2024}} * {{Cite web|date=13 September 2024|title=2024 Azerbaijan Grand Prix - Entry List (Corrected)|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Azerbaijan%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List%20(Corrected).pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=14 September 2024}} * {{Cite web|date=20 September 2024|title=2024 Singapore Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Singapore%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=27 September 2024}} * {{Cite web|date=18 Oktober 2024|title=2024 United States Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20United%20States%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=21 Oktober 2024}} * {{Cite web|date=25 Oktober 2024|title=2024 Mexico City Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Mexico%20City%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=28 Oktober 2024}} * {{Cite web|date=1 November 2024|title=2024 São Paulo Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20S%C3%A3o%20Paulo%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=15 November 2024}} * {{Cite web|date=1 November 2024|title=2024 SÃO PAULO GRAND PRIX - Revised Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20S%C3%A3o%20Paulo%20Grand%20Prix%20-%20Revised%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=3 November 2024}} * {{Cite web|date=21 November 2024|title=2024 Las Vegas Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Las%20Vegas%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=28 November 2024}} * {{Cite web|date=29 November 2024|title=2024 Qatar Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024_qatar_grand_prix_-_entry_list.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Desember 2024}} * {{Cite web|date=6 Desember 2024|title=2024 Abu Dhabi Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Desember 2024}} </ref> |} ==Kalendar musim== Berikut adalah 24 Grand Prix yang dijadualkan untuk mengambil tempat pada tahun 2024.<ref name="2024 calendar" /> [[Grand Prix China|Grand Prix China]], [[Grand Prix Miami|Miami]], [[Grand Prix Austria|Austria]], [[Grand Prix Amerika Syarikat|Amerika Syarikat]], [[Grand Prix Brazil|São Paulo]], dan [[Grand Prix Qatar|Qatar]] menampilkan [[:en:Formula One racing#Sprint|sprint]].<ref name="sprint">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-announces-2024-sprint-calendar.7qBSzIpqD6C2IobIRm9HHm.html|title=Formula 1 announces 2024 Sprint Calendar|website=Formula 1|date=5 December 2023|access-date=5 December 2023|archive-date=5 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231205123522/https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-announces-2024-sprint-calendar.7qBSzIpqD6C2IobIRm9HHm.html|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" ! Pusingan ! [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] ! [[Senarai litar Formula Satu|Litar]] ! Tarikh |- !1 |[[Grand Prix Bahrain]] |{{flagicon|BHR}} [[Litar Antarabangsa Bahrain]], [[Sakhir]] |2 March |- !2 |[[Grand Prix Arab Saudi]] |{{flagicon|SAU}} [[Litar Jeddah Corniche]], [[Jeddah]] |9 March |- !3 |[[Grand Prix Australia]] |{{flagicon|AUS}} [[Melbourne Grand Prix Circuit|Litar Grand Prix Melbourne]], [[Melbourne]] |24 March |- !4 |[[Grand Prix Jepun]] |{{flagicon|JPN}} [[Litar Suzuka]], [[Suzuka, Mie|Suzuka]] |7 April |- !5 |[[Grand Prix China]] |{{flagicon|CHN}} [[Litar Antarabangsa Shanghai]], [[Shanghai]] |21 April |- !6 |[[Grand Prix Miami]] |{{nowrap|{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], [[Miami Gardens]]}} |5 May |- !7 |{{Nowrap|[[Grand Prix Emilia Romagna]]}} |{{flagicon|ITA}} [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|Litar Imola]], [[Imola]] |19 May |- !8 |[[Grand Prix Monaco]] |{{flagicon|MON}} [[Circuit de Monaco]], [[Municipality of Monaco|Monaco]] |26 May |- !9 |[[Grand Prix Kanada]] |{{flagicon|CAN}} [[Circuit Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] |9 June |- !10 |[[Grand Prix Sepanyol]] |{{flagicon|ESP}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], [[Montmeló]] |23 June |- !11 |[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg, Styria|Spielberg]] |30 June |- !12 |[[Grand Prix British]] |{{flagicon|GBR}} [[Litar Silverstone]], [[Silverstone]] |7 July |- !13 |[[Grand Prix Hungary]] |{{flagicon|HUN}} [[Hungaroring]], [[Mogyoród]] |21 July |- !14 |[[Grand Prix Belgium]] |{{flagicon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]] |28 July |- !15 |[[Grand Prix Belanda]] |{{flagicon|NED}} [[Litar Zandvoort]], [[Zandvoort]] |25 August |- !16 |[[Grand Prix Itali]] |{{flagicon|ITA}} [[Autodromo Nazionale Monza|Litar Monza]], [[Monza]] |1 September |- !17 |[[Grand Prix Azerbaijan]] |{{flagicon|AZE}} [[Litar Bandar Baku]], [[Baku]] |{{nowrap|15 September}} |- !18 |[[Grand Prix Singapura]] |{{flagicon|SIN}} [[Litar Jalan Teluk Marina]], [[Singapura]] |22 September |- !19 |[[Grand Prix Amerika Syarikat]] |{{flagicon|USA}} [[Circuit of the Americas]], [[Austin, Texas]] |20 October |- !20 |[[Grand Prix Mexico|Grand Prix Kota Mexico]] |{{flagicon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Kota Mexico]] |27 October |- !21 |[[Grand Prix Brazil|Grand Prix São Paulo]] |{{flagicon|BRA}} [[Autódromo José Carlos Pace]], [[São Paulo]] |3 November |- !22 |[[Grand Prix Las Vegas]] |{{flagicon|USA}} [[Litar Las Vegas Strip]], [[Paradise, Nevada]] |23 November |- !23 |[[Grand Prix Qatar]] |{{flagicon|QAT}} [[Litar Antarabangsa Losail|Litar Antarabangsa Lusail]], [[Lusail]] |1 December |- !24 |[[Grand Prix Abu Dhabi]] |{{flagicon|UAE}} [[Litar Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] |8 December |- ! colspan="4" |'''Sumber:'''<ref name="2024 calendar">{{Cite web |title=F1 2024 calendar revealed: Saturday night Grands Prix in Bahrain and Saudi Arabia to kick off record 24-race season |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12915418/f1-2024-calendar-revealed-saturday-night-grands-prix-in-bahrain-and-saudi-arabia-to-kick-off-record-24-race-season |access-date=5 July 2023 |website=Sky Sports |language=en |archive-date=2023-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708215051/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12915418/f1-2024-calendar-revealed-saturday-night-grands-prix-in-bahrain-and-saudi-arabia-to-kick-off-record-24-race-season |dead-url=no }}</ref> |} == Keputusan dan kedudukan == === Grand Prix === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" !Perlumbaan ![[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]]{{Efn|[[Grand Prix China 2024|Grand Prix China]], [[Grand Prix Miami 2024|Miami]], [[Grand Prix Austria 2024|Austria]], [[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|Amerika Syarikat]], [[Grand Prix São Paulo 2024|São Paulo]], dan [[Grand Prix Qatar 2024|Qatar]] menampilkan [[:en:Formula One racing #Sprint|''sprint'']].<ref name="sprint"/>|name=sprint locations}} !nowrap|[[Senarai polesitter Formula Satu|Petak pertama]] !nowrap|[[Senarai pemandu Formula Satu yang mencetak pusingan terpantas|Pusingan terpantas]] !nowrap|[[Senarai pemenang Grand Prix Formula Satu|Pemandu pemenang]] !nowrap|[[Senarai pemenang Grand Prix Formula Satu (pengeluar)|Pengeluar pemenang]] !class="unsortable"|{{Tooltip|Laporan|Laporan perlumbaan}} |- ! 1 | {{flagg|cnxa|Bahrain}}[[Grand Prix Bahrain]] |nowrap| {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Bahrain 2024|Laporan]] |- ! 2 | {{flagg|cnxa|Saudi Arabia}}[[Grand Prix Arab Saudi]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Arab Saudi 2024|Laporan]] |- ! 3 | {{flagg|cnxa|Australia}}[[Grand Prix Australia]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Australia 2024|Laporan]] |- ! 4 | {{flagg|cnxa|Japan}}[[Grand Prix Jepun]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Jepun 2024|Laporan]] |- ! 5 | {{flagg|cnxa|China}}[[Grand Prix China]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|ESP}} [[Fernando Alonso]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix China 2024|Laporan]] |- ! 6 | {{flagg|cnxa|United States}}[[Grand Prix Miami]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Miami 2024|Laporan]] |- ! 7 | {{nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Grand Prix Emilia Romagna]]}} | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Emilia Romagna 2024|Laporan]] |- ! 8 | {{flagg|cnxa|Monaco}}[[Grand Prix Monaco]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Monaco 2024|Laporan]] |- ! 9 | {{flagg|cnxa|Canada}}[[Grand Prix Kanada]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Kanada 2024|Laporan]] |- ! 10 | {{flagg|cnxa|Spain}}[[Grand Prix Sepanyol]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Sepanyol 2024|Laporan]] |- ! 11 | {{flagg|cnxa|Austria}}[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|ESP}} [[Fernando Alonso]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] |{{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Austria 2024|Laporan]] |- ! 12 | {{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Grand Prix British]] |{{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix British 2024|Laporan]] |- ! 13 | {{flagg|cnxa|Hungary}}[[Grand Prix Hungary]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Hungary 2024|Laporan]] |- ! 14 | {{flagg|cnxa|Belgium}}[[Grand Prix Belgium]] | nowrap| {{flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]]{{Efn|[[Max Verstappen]] menetapkan masa terpantas dalam kelayakan, tetapi diberikan penalti grid sepuluh tempat kerana menggunakan lebih banyak komponen enjin pembakaran dalaman daripada yang dibenarkan.<ref>{{cite web | url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-claims-p1-in-belgium-qualifying-ahead-of-grid-penalty-as-he-heads.4G7gZvZk3905EWPcv7fdNc | title=Verstappen claims P1 in Belgium qualifying ahead of grid penalty with Leclerc to start race from pole |date=27 Juli 2024 | access-date=29 Juli 2024 | website=Formula 1}}</ref> Kedudukan petak pertama disandang [[Charles Leclerc]], yang mencatatkan masa kedua terpantas.}} | {{flagicon|MEX}} [[Sergio Perez]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]]{{Efn| [[George Russell (pemandu lumba)|George Russell]] menamatkan perlumbaan di tempat pertama, tetapi dia telah hilang kelayakan kerana berat keretanya kurang daripada had berat minimum. Keputusan itu menjadikan Lewis Hamilton, yang menamatkan perlumbaan di tempat kedua, pemenang Grand Prix Belgium.<ref>{{cite web| url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-russell-disqualified-from-belgian-grand-prix-for-underweight-car-as.2NIuo4cHgOl1LgplIkGG5D| title=Russell disqualified from Belgian Grand Prix for underweight car as Hamilton is promoted to winner| date=29 Juli 2024| access_date= 29 Juli 2024| language=en| website= Formula 1}}</ref>}} | {{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Belgium 2024|Laporan]] |- ! 15 | {{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Grand Prix Belanda]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix F1 Belanda 2024|Laporan]] |- ! 16 | {{flagg|cnxa|Italy}}[[Grand Prix Itali]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Itali 2024|Laporan]] |- ! 17 | {{flagg|cnxa|Azerbaijan}}[[Grand Prix Azerbaijan]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Azerbaijan 2024|Laporan]] |- ! 18 | {{flagg|cnxa|Singapore}}[[Grand Prix Singapura]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Singapura 2024|Laporan]] |- ! 19 | {{flagg|cnxa|United States}}[[Grand Prix Amerika Syarikat]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|FRA}} [[Esteban Ocon]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|Laporan]] |- ! 20 | {{flagg|cnxa|Mexico}}[[Grand Prix Mexico|Grand Prix Kota Mexico]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Kota Mexico 2024|Laporan]] |- ! 21 | {{flagg|cnxa|Brazil}}[[Grand Prix Brazil|Grand Prix São Paulo]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix São Paulo 2024|Laporan]] |- ! 22 | {{flagg|cnxa|United States}}[[Grand Prix Las Vegas]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Las Vegas 2024|Laporan]] |- ! 23 | {{flagicon|Qatar}} [[Grand Prix Qatar]] |nowrap| {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]]{{efn|[[Max Verstappen]] menetapkan masa terpantas dalam kelayakan, tetapi diberikan penalti grid satu tempat kerana memandu terlalu perlahan dalam sesi.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-loses-qatar-gp-pole-after-one-place-grid-penalty/10678153/|title=Verstappen loses Qatar GP pole after one-place grid penalty|language=en|date=1 Desember 2024|access-date=9 Desember 2024|website=motorsport.com}}</ref> Kedudukan petak pertama menjadi milik George Russell yang mencatatkan masa kedua terpantas dalam sesi itu.}} | {{Flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Qatar 2024|Laporan]] |- ! 24 | {{flagg|cnxa|United Arab Emirates}}[[Grand Prix Abu Dhabi]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |nowrap| {{flagicon|DEN}} [[Kevin Magnussen]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Abu Dhabi 2024|Laporan]] |- class="sortbottom" !colspan="7"|Sumber:<ref name="2024 calendar" /> |} === Sistem mata === {{further|Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu}} Mata diberikan kepada sepuluh pemandu terkelas terbaik, pemandu yang membuat pusingan terpantas semasa Grand Prix (hanya jika salah satu daripada sepuluh teratas), dan lapan teratas semasa perlumbaan Sprint.{{Efn|Jika perlumbaan tamat sebelum masanya, bilangan mata yang diberikan kepada pemandu yang berjaya menamatkan perlumbaan di kedudukan yang memenangi mata mungkin akan dikurangkan, bergantung kepada berapa banyak perlumbaan telah diselesaikan.}} Dalam kes seri pada mata, sistem kira balik digunakan di mana pemandu dengan paling banyak kemenangan Grand Prix berada di kedudukan lebih tinggi. Jika bilangan kemenangan adalah sama maka bilangan tempat kedua dipertimbangkan, dan seterusnya. Mata telah diberikan untuk setiap perlumbaan menggunakan sistem berikut: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" !Tempat !style="background-color:#ffffbf"|&nbsp;1st&nbsp; !style="background-color:#dfdfdf"|&nbsp;2nd&nbsp; !style="background-color:#ffdf9f"|&nbsp;3rd&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;4th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;5th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;6th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;7th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;8th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;9th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;10th&nbsp; ![[Pusingan terpantas|{{Abbr|PT|Pusingan terpantas}}]] |- !Perlumbaan | style="background-color:#ffffbf"|25 | style="background-color:#dfdfdf"|18 | style="background-color:#ffdf9f"|15 | style="background-color:#dfffdf"|12 | style="background-color:#dfffdf"|10 | style="background-color:#dfffdf"|8 | style="background-color:#dfffdf"|6 | style="background-color:#dfffdf"|4 | style="background-color:#dfffdf"|2 | style="background-color:#dfffdf"|1 | 1 |- !Sprint{{Efn|name=sprint locations}} | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | colspan="3" {{N/A|}} |} === Kedudukan Kejohanan Dunia Pemandu === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| | {|class="wikitable" style="font-size:80%; text-align:center" !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pemandu ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix China 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Serikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box;"|[[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- !1 |align=left|{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|f}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|p}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|f}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|s|1}} |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p|s|1}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|p|s|1}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|1}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|4|f}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|8}} |bgcolor=dfffdf|6 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|437 |- !2 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|6}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p|f}} |bgcolor=cfcfff|{{nowrap|{{F1 race position|20{{dagger}}|s|3}}}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|f}} |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|p|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|f}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|3|p}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|1|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|10|f|s|2}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|374 |- !3 |align=left|{{flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|f}} |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|f}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|4}} |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|2}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|7}} |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|p}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|4}} |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|s|3}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|5}} |bgcolor=ffdf9f|3 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|356 |- !4 |align=left|{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|s|7}} |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|13|s|6|f}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|2}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|s|2}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|1}} |bgcolor=dfffdf|10 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|292 |- !5 |align=left|{{flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] |bgcolor=ffdf9f|3 |<small>WD</small> |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|s|5}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|s|5}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|5}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|f}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|18{{dagger}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|2}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|s|5}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|4}} |bgcolor=dfdfdf|2 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|290 |- !6 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|17{{dagger}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|8}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|p}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|4}} |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|f}} |bgcolor=000000 style="color:white"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|5}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|6}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|p|s|3}} |bgcolor=dfffdf|5 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|245 |- !7 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|9|s|2}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|f}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|6}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|s|6}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|12|s|6}} |bgcolor=dfffdf|4 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|223 |- !8 |align=left|{{flagicon|MEX}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|3}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|3}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|s|8}} |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|17{{dagger}} |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|8}} |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|152 |- !9 |align=left|{{flagicon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|18|f}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|70 |- !10 |align=left|{{flagicon|FRA}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|7}} |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|42 |- !11 |align=left|{{flagicon|GER}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|7}} |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|s|8}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=000000 style="color:white"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|s|7}} |bgcolor=dfffdf|8 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|41 |- !12 |align=left|{{flagicon|JPN}} [[Yuki Tsunoda]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|s|8}} |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|30 |- !13 |align=left|{{flagicon|CAN}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|19{{dagger}} |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|24 |- !14 |align=left|{{flagicon|FRA}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor= cfcfff|{{F1 race position|18|f}} |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|Ret | !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|23 |- !15 |align=left|{{nowrap|{{flagicon|DEN}} [[Kevin Magnussen]]}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|10 | |bgcolor=cfcfff|19{{dagger}} |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|7}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|16|f}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|16 |- !16 |align=left|{{flagicon|THA}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|12 |- !17 |align=left|{{flagicon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|15|s|4}} |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|18|f}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|12 |- !18 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[Oliver Bearman]] | |bgcolor=dfffdf|7 | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=dfffdf|10 | | | |bgcolor=cfcfff|12 | | | !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|7 |- !19 |align=left|{{flagicon|ARG}} [[Franco Colapinto]] | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|5 |- !20 |align=left|{{flagicon|CHN}} [[Zhou Guanyu]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|4 |- !21 |align=left|{{flagicon|NZL}} [[Liam Lawson]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|16 |bgcolor=dfffdf|14 |bgcolor=dfffdf|17{{dagger}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|4 |- !22 |align=left|{{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|Ret !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|0 |- !23 |align=left|{{flagicon|USA}} [[Logan Sargeant]] |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|14 |<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 | | | | | | | | | !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|0 |- ! 24 |align=left|{{flagicon|AUS}} [[Jack Doohan]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | bgcolor=CFCFFF|15 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|0 |- !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pemandu ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix Tiongkok 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} ![[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- !colspan=27|Sumber: <ref name="championship" /> |} |valign=top| {{F1 driver results legend 8}} |} </div> '''Catatan:''' * {{dagger}}&nbsp;– Pemandu tidak menghabiskan perlumbaan Grand Prix, tetapi dikelaskan kerana menghabiskan lebih 90% jarak perlumbaan. === Kedudukan Kejohanan Dunia Pengeluar === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| | {|class="wikitable" style="font-size: 80%;text-align:center" !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pengeluar ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix Tiongkok 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} ![[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- ! rowspan="2"|1 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{nowrap|{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]]}} |{{F1R2024|NOR|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|PIA|SAU}} |{{F1R2024|NOR|AUS}} |{{F1R2024|NOR|JPN}} |{{F1R2024|NOR|CHN}} |{{F1R2024|NOR|MIA}} |{{F1R2024|NOR|EMI}} |{{F1R2024|PIA|MON}} |{{F1R2024|NOR|CAN}} |{{F1R2024|NOR|ESP}} |{{F1R2024|PIA|AUT}} |{{F1R2024|NOR|GBR}} |{{F1R2024|PIA|HUN}} |{{F1R2024|PIA|BEL}} |{{F1R2024|NOR|NED}} |{{F1R2024|PIA|ITA}} |{{F1R2024|PIA|AZE}} |{{F1R2024|NOR|SIN}} |{{F1R2024|NOR|USA}} |{{F1R2024|NOR|MXC}} |{{F1R2024|NOR|SAP}} |{{F1R2024|NOR|LVG}} |{{F1R2024|PIA|QAT}} |{{F1R2024|NOR|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|NOR|points}}|{{F1R2024|PIA|points}}}} |- |{{F1R2024|PIA|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|NOR|SAU}} |{{F1R2024|PIA|AUS}} |{{F1R2024|PIA|JPN}} |{{F1R2024|PIA|CHN}} |{{F1R2024|PIA|MIA}} |{{F1R2024|PIA|EMI}} |{{F1R2024|NOR|MON}} |{{F1R2024|PIA|CAN}} |{{F1R2024|PIA|ESP}} |{{F1R2024|NOR|AUT}} |{{F1R2024|PIA|GBR}} |{{F1R2024|NOR|HUN}} |{{F1R2024|NOR|BEL}} |{{F1R2024|PIA|NED}} |{{F1R2024|NOR|ITA}} |{{F1R2024|NOR|AZE}} |{{F1R2024|PIA|SIN}} |{{F1R2024|PIA|USA}} |{{F1R2024|PIA|MXC}} |{{F1R2024|PIA|SAP}} |{{F1R2024|PIA|LVG}} |{{F1R2024|NOR|QAT}} |{{F1R2024|PIA|ABU}} |- ! rowspan="2"|2 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{F1R2024|SAI|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|LEC|SAU}} |{{F1R2024|SAI|AUS}} |{{F1R2024|SAI|JPN}} |{{F1R2024|LEC|CHN}} |{{F1R2024|LEC|MIA}} |{{F1R2024|LEC|EMI}} |{{F1R2024|LEC|MON}} |{{F1R2024|LEC|CAN}} |{{F1R2024|LEC|ESP}} |{{F1R2024|SAI|AUT}} |{{F1R2024|SAI|GBR}} |{{F1R2024|LEC|HUN}} |{{F1R2024|LEC|BEL}} |{{F1R2024|LEC|NED}} |{{F1R2024|LEC|ITA}} |{{F1R2024|LEC|AZE}} |{{F1R2024|LEC|SIN}} |{{F1R2024|LEC|USA}} |{{F1R2024|SAI|MXC}} |{{F1R2024|LEC|SAP}} |{{F1R2024|SAI|LVG}} |{{F1R2024|LEC|QAT}} |{{F1R2024|SAI|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{Sum|{{F1R2024|LEC|points}}|{{sum|{{F1R2024|SAI|points}}|{{F1R2024|BEA|points}}}}}}|-1}} <!-- Minus 1 untuk 1 poin yang didapatkan Bearman saat berkompetisi bersama Tim Haas--> |- |{{F1R2024|LEC|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|BEA|SAU}} |{{F1R2024|LEC|AUS}} |{{F1R2024|LEC|JPN}} |{{F1R2024|SAI|CHN}} |{{F1R2024|SAI|MIA}} |{{F1R2024|SAI|EMI}} |{{F1R2024|SAI|MON}} |{{F1R2024|SAI|CAN}} |{{F1R2024|SAI|ESP}} |{{F1R2024|LEC|AUT}} |{{F1R2024|LEC|GBR}} |{{F1R2024|SAI|HUN}} |{{F1R2024|SAI|BEL}} |{{F1R2024|SAI|NED}} |{{F1R2024|SAI|ITA}} |{{F1R2024|SAI|AZE}} |{{F1R2024|SAI|SIN}} |{{F1R2024|SAI|USA}} |{{F1R2024|LEC|MXC}} |{{F1R2024|SAI|SAP}} |{{F1R2024|LEC|LVG}} |{{F1R2024|SAI|QAT}} |{{F1R2024|LEC|ABU}} |- ! rowspan="2"|3 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] |{{F1R2024|VER|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|VER|SAU}} |{{F1R2024|PER|AUS}} |{{F1R2024|VER|JPN}} |{{F1R2024|VER|CHN}} |{{F1R2024|VER|MIA}} |{{F1R2024|VER|EMI}} |{{F1R2024|VER|MON}} |{{F1R2024|VER|CAN}} |{{F1R2024|VER|ESP}} |{{F1R2024|VER|AUT}} |{{F1R2024|VER|GBR}} |{{F1R2024|VER|HUN}} |{{F1R2024|VER|BEL}} |{{F1R2024|VER|NED}} |{{F1R2024|VER|ITA}} |{{F1R2024|VER|AZE}} |{{F1R2024|VER|SIN}} |{{F1R2024|VER|USA}} |{{F1R2024|VER|MXC}} |{{F1R2024|VER|SAP}} |{{F1R2024|VER|LVG}} |{{F1R2024|VER|QAT}} |{{F1R2024|VER|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|VER|points}}|{{F1R2024|PER|points}}}} |- |{{F1R2024|PER|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|PER|SAU}} |{{F1R2024|VER|AUS}} |{{F1R2024|PER|JPN}} |{{F1R2024|PER|CHN}} |{{F1R2024|PER|MIA}} |{{F1R2024|PER|EMI}} |{{F1R2024|PER|MON}} |{{F1R2024|PER|CAN}} |{{F1R2024|PER|ESP}} |{{F1R2024|PER|AUT}} |{{F1R2024|PER|GBR}} |{{F1R2024|PER|HUN}} |{{F1R2024|PER|BEL}} |{{F1R2024|PER|NED}} |{{F1R2024|PER|ITA}} |{{F1R2024|PER|AZE}} |{{F1R2024|PER|SIN}} |{{F1R2024|PER|USA}} |{{F1R2024|PER|MXC}} |{{F1R2024|PER|SAP}} |{{F1R2024|PER|LVG}} |{{F1R2024|PER|QAT}} |{{F1R2024|PER|ABU}} |- ! rowspan="2"|4 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|GER}} [[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes]] |{{F1R2024|RUS|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|RUS|SAU}} |{{F1R2024|RUS|AUS}} |{{F1R2024|RUS|JPN}} |{{F1R2024|RUS|CHN}} |{{F1R2024|HAM|MIA}} |{{F1R2024|HAM|EMI}} |{{F1R2024|RUS|MON}} |{{F1R2024|RUS|CAN}} |{{F1R2024|HAM|ESP}} |{{F1R2024|RUS|AUT}} |{{F1R2024|HAM|GBR}} |{{F1R2024|HAM|HUN}} |{{F1R2024|HAM|BEL}} |{{F1R2024|RUS|NED}} |{{F1R2024|HAM|ITA}} |{{F1R2024|RUS|AZE}} |{{F1R2024|RUS|SIN}} |{{F1R2024|RUS|USA}} |{{F1R2024|HAM|MXC}} |{{F1R2024|RUS|SAP}} |{{F1R2024|RUS|LVG}} |{{F1R2024|RUS|QAT}} |{{F1R2024|HAM|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|RUS|points}}|{{F1R2024|HAM|points}}}} |- |{{F1R2024|HAM|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|HAM|SAU}} |{{F1R2024|HAM|AUS}} |{{F1R2024|HAM|JPN}} |{{F1R2024|HAM|CHN}} |{{F1R2024|RUS|MIA}} |{{F1R2024|RUS|EMI}} |{{F1R2024|HAM|MON}} |{{F1R2024|HAM|CAN}} |{{F1R2024|RUS|ESP}} |{{F1R2024|HAM|AUT}} |{{F1R2024|RUS|GBR}} |{{F1R2024|RUS|HUN}} |{{F1R2024|RUS|BEL}} |{{F1R2024|HAM|NED}} |{{F1R2024|RUS|ITA}} |{{F1R2024|HAM|AZE}} |{{F1R2024|HAM|SIN}} |{{F1R2024|HAM|USA}} |{{F1R2024|RUS|MXC}} |{{F1R2024|HAM|SAP}} |{{F1R2024|HAM|LVG}} |{{F1R2024|HAM|QAT}} |{{F1R2024|RUS|ABU}} |- ! rowspan="2"|5 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{nowrap|{{flagicon|GBR}} [[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] [[Saudi Aramco|Aramco]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]]}} |{{F1R2024|ALO|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|ALO|SAU}} |{{F1R2024|STR|AUS}} |{{F1R2024|ALO|JPN}} |{{F1R2024|ALO|CHN}} |{{F1R2024|ALO|MIA}} |{{F1R2024|STR|EMI}} |{{F1R2024|ALO|MON}} |{{F1R2024|ALO|CAN}} |{{F1R2024|ALO|ESP}} |{{F1R2024|STR|AUT}} |{{F1R2024|STR|GBR}} |{{F1R2024|STR|HUN}} |{{F1R2024|ALO|BEL}} |{{F1R2024|ALO|NED}} |{{F1R2024|ALO|ITA}} |{{F1R2024|ALO|AZE}} |{{F1R2024|ALO|SIN}} |{{F1R2024|ALO|USA}} |{{F1R2024|STR|MXC}} |{{F1R2024|ALO|SAP}} |{{F1R2024|ALO|LVG}} |{{F1R2024|ALO|QAT}} |{{F1R2024|ALO|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|ALO|points}}|{{F1R2024|STR|points}}}} |- |{{F1R2024|STR|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|STR|SAU}} |{{F1R2024|ALO|AUS}} |{{F1R2024|STR|JPN}} |{{F1R2024|STR|CHN}} |{{F1R2024|STR|MIA}} |{{F1R2024|ALO|EMI}} |{{F1R2024|STR|MON}} |{{F1R2024|STR|CAN}} |{{F1R2024|STR|ESP}} |{{F1R2024|ALO|AUT}} |{{F1R2024|ALO|GBR}} |{{F1R2024|ALO|HUN}} |{{F1R2024|STR|BEL}} |{{F1R2024|STR|NED}} |{{F1R2024|STR|ITA}} |{{F1R2024|STR|AZE}} |{{F1R2024|STR|SIN}} |{{F1R2024|STR|USA}} |{{F1R2024|ALO|MXC}} |{{F1R2024|STR|SAP}} |{{F1R2024|STR|LVG}} |{{F1R2024|STR|QAT}} |{{F1R2024|STR|ABU}} |- ! rowspan="2"|6 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|FRA}} [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Renault dalam Formula Satu|Renault]] |{{F1R2024|OCO|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|OCO|SAU}} |{{F1R2024|GAS|AUS}} |{{F1R2024|OCO|JPN}} |{{F1R2024|OCO|CHN}} |{{F1R2024|OCO|MIA}} |{{F1R2024|OCO|EMI}} |{{F1R2024|GAS|MON}} |{{F1R2024|GAS|CAN}} |{{F1R2024|GAS|ESP}} |{{F1R2024|GAS|AUT}} |{{F1R2024|OCO|GBR}} |{{F1R2024|OCO|HUN}} |{{F1R2024|OCO|BEL}} |{{F1R2024|GAS|NED}} |{{F1R2024|OCO|ITA}} |{{F1R2024|GAS|AZE}} |{{F1R2024|OCO|SIN}} |{{F1R2024|GAS|USA}} |{{F1R2024|GAS|MXC}} |{{F1R2024|OCO|SAP}} |{{F1R2024|OCO|LVG}} |{{F1R2024|GAS|QAT}} |{{F1R2024|GAS|ABU}} ! rowspan="2"|{{sum|{{Sum|{{F1R2024|OCO|points}}|{{F1R2024|GAS|points}}}}|{{F1R2024|DOO|points}}}} |- |{{F1R2024|GAS|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|GAS|SAU}} |{{F1R2024|OCO|AUS}} |{{F1R2024|GAS|JPN}} |{{F1R2024|GAS|CHN}} |{{F1R2024|GAS|MIA}} |{{F1R2024|GAS|EMI}} |{{F1R2024|OCO|MON}} |{{F1R2024|OCO|CAN}} |{{F1R2024|OCO|ESP}} |{{F1R2024|OCO|AUT}} |{{F1R2024|GAS|GBR}} |{{F1R2024|GAS|HUN}} |{{F1R2024|GAS|BEL}} |{{F1R2024|OCO|NED}} |{{F1R2024|GAS|ITA}} |{{F1R2024|OCO|AZE}} |{{F1R2024|GAS|SIN}} |{{F1R2024|OCO|USA}} |{{F1R2024|OCO|MXC}} |{{F1R2024|GAS|SAP}} |{{F1R2024|GAS|LVG}} |{{F1R2024|OCO|QAT}} |{{F1R2024|DOO|ABU}} |- ! rowspan="2"|7 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|USA}} [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{F1R2024|MAG|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|HUL|SAU}} |{{F1R2024|HUL|AUS}} |{{F1R2024|HUL|JPN}} |{{F1R2024|HUL|CHN}} |{{F1R2024|HUL|MIA}} |{{F1R2024|HUL|EMI}} |{{F1R2024|HUL|MON}} |{{F1R2024|HUL|CAN}} |{{F1R2024|HUL|ESP}} |{{F1R2024|HUL|AUT}} |{{F1R2024|HUL|GBR}} |{{F1R2024|HUL|HUN}} |{{F1R2024|MAG|BEL}} |{{F1R2024|HUL|NED}} |{{F1R2024|MAG|ITA}} |{{F1R2024|BEA|AZE}} |{{F1R2024|HUL|SIN}} |{{F1R2024|HUL|USA}} |{{F1R2024|MAG|MXC}} |{{F1R2024|BEA|SAP}} |{{F1R2024|HUL|LVG}} |{{F1R2024|MAG|QAT}} |{{F1R2024|HUL|ABU}} ! rowspan="2"|{{sum|{{sum|{{Sum|{{F1R2024|MAG|points}}|{{F1R2024|HUL|points}}}}|{{F1R2024|BEA|points}}}}|-6}} <!-- Minus 6 untuk 6 poin yang didapatkan Bearman saat berkompetisi bersama Tim Ferrari--> |- |{{F1R2024|HUL|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|MAG|SAU}} |{{F1R2024|MAG|AUS}} |{{F1R2024|MAG|JPN}} |{{F1R2024|MAG|CHN}} |{{F1R2024|MAG|MIA}} |{{F1R2024|MAG|EMI}} |{{F1R2024|MAG|MON}} |{{F1R2024|MAG|CAN}} |{{F1R2024|MAG|ESP}} |{{F1R2024|MAG|AUT}} |{{F1R2024|MAG|GBR}} |{{F1R2024|MAG|HUN}} |{{F1R2024|HUL|BEL}} |{{F1R2024|MAG|NED}} |{{F1R2024|HUL|ITA}} |{{F1R2024|HUL|AZE}} |{{F1R2024|MAG|SIN}} |{{F1R2024|MAG|USA}} |{{F1R2024|HUL|MXC}} |{{F1R2024|HUL|SAP}} |{{F1R2024|MAG|LVG}} |{{F1R2024|HUL|QAT}} |{{F1R2024|MAG|ABU}} |- ! rowspan="2"|8 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|ITA}} [[RB Formula One Team|RB]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] |{{F1R2024|RIC|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|TSU|SAU}} |{{F1R2024|TSU|AUS}} |{{F1R2024|TSU|JPN}} |{{F1R2024|RIC|CHN}} |{{F1R2024|TSU|MIA}} |{{F1R2024|TSU|EMI}} |{{F1R2024|TSU|MON}} |{{F1R2024|RIC|CAN}} |{{F1R2024|RIC|ESP}} |{{F1R2024|RIC|AUT}} |{{F1R2024|TSU|GBR}} |{{F1R2024|TSU|HUN}} |{{F1R2024|RIC|BEL}} |{{F1R2024|RIC|NED}} |{{F1R2024|RIC|ITA}} |{{F1R2024|RIC|AZE}} |{{F1R2024|TSU|SIN}} |{{F1R2024|LAW|USA}} |{{F1R2024|LAW|MXC}} |{{F1R2024|TSU|SAP}} |{{F1R2024|TSU|LVG}} |{{F1R2024|TSU|QAT}} |{{F1R2024|TSU|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|TSU|points}}|{{sum|{{F1R2024|RIC|points}}|{{F1R2024|LAW|points}}}}}} |- |{{F1R2024|TSU|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|RIC|SAU}} |{{F1R2024|RIC|AUS}} |{{F1R2024|RIC|JPN}} |{{F1R2024|TSU|CHN}} |{{F1R2024|RIC|MIA}} |{{F1R2024|RIC|EMI}} |{{F1R2024|RIC|MON}} |{{F1R2024|TSU|CAN}} |{{F1R2024|TSU|ESP}} |{{F1R2024|TSU|AUT}} |{{F1R2024|RIC|GBR}} |{{F1R2024|RIC|HUN}} |{{F1R2024|TSU|BEL}} |{{F1R2024|TSU|NED}} |{{F1R2024|TSU|ITA}} |{{F1R2024|TSU|AZE}} |{{F1R2024|RIC|SIN}} |{{F1R2024|TSU|USA}} |{{F1R2024|TSU|MXC}} |{{F1R2024|LAW|SAP}} |{{F1R2024|LAW|LVG}} |{{F1R2024|LAW|QAT}} |{{F1R2024|LAW|ABU}} |- ! rowspan="2"|9 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |{{F1R2024|ALB|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|ALB|SAU}} |{{F1R2024|ALB|AUS}} |{{F1R2024|SAR|JPN}} |{{F1R2024|ALB|CHN}} |{{F1R2024|ALB|MIA}} |{{F1R2024|SAR|EMI}} |{{F1R2024|ALB|MON}} |{{F1R2024|ALB|CAN}} |{{F1R2024|ALB|ESP}} |{{F1R2024|ALB|AUT}} |{{F1R2024|ALB|GBR}} |{{F1R2024|ALB|HUN}} |{{F1R2024|ALB|BEL}} |{{F1R2024|ALB|NED}} |{{F1R2024|ALB|ITA}} |{{F1R2024|ALB|AZE}} |{{F1R2024|COL|SIN}} |{{F1R2024|COL|USA}} |{{F1R2024|COL|MXC}} |{{F1R2024|COL|SAP}} |{{F1R2024|COL|LVG}} |{{F1R2024|ALB|QAT}} |{{F1R2024|ALB|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|ALB|points}}|{{Sum|{{F1R2024|SAR|points}}|{{F1R2024|COL|points}}}}}} |- |{{F1R2024|SAR|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|SAR|SAU}} |{{F1R2024|SAR|AUS}} |{{F1R2024|ALB|JPN}} |{{F1R2024|SAR|CHN}} |{{F1R2024|SAR|MIA}} |{{F1R2024|ALB|EMI}} |{{F1R2024|SAR|MON}} |{{F1R2024|SAR|CAN}} |{{F1R2024|SAR|ESP}} |{{F1R2024|SAR|AUT}} |{{F1R2024|SAR|GBR}} |{{F1R2024|SAR|HUN}} |{{F1R2024|SAR|BEL}} |{{F1R2024|SAR|NED}} |{{F1R2024|COL|ITA}} |{{F1R2024|COL|AZE}} |{{F1R2024|ALB|SIN}} |{{F1R2024|ALB|USA}} |{{F1R2024|ALB|MXC}} |{{F1R2024|ALB|SAP}} |{{F1R2024|ALB|LVG}} |{{F1R2024|COL|QAT}} |{{F1R2024|COL|ABU}} |- ! rowspan="2"|10 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|SUI}} [[Kick]] [[Sauber Motorsport|Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{F1R2024|ZHO|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|BOT|SAU}} |{{F1R2024|BOT|AUS}} |{{F1R2024|BOT|JPN}} |{{F1R2024|ZHO|CHN}} |{{F1R2024|ZHO|MIA}} |{{F1R2024|ZHO|EMI}} |{{F1R2024|BOT|MON}} |{{F1R2024|BOT|CAN}} |{{F1R2024|ZHO|ESP}} |{{F1R2024|BOT|AUT}} |{{F1R2024|BOT|GBR}} |{{F1R2024|BOT|HUN}} |{{F1R2024|BOT|BEL}} |{{F1R2024|BOT|NED}} |{{F1R2024|BOT|ITA}} |{{F1R2024|ZHO|AZE}} |{{F1R2024|ZHO|SIN}} |{{F1R2024|BOT|USA}} |{{F1R2024|BOT|MXC}} |{{F1R2024|BOT|SAP}} |{{F1R2024|ZHO|LVG}} |{{F1R2024|ZHO|QAT}} |{{F1R2024|ZHO|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|BOT|points}}|{{F1R2024|ZHO|points}}}} |- |{{F1R2024|BOT|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|ZHO|SAU}} |{{F1R2024|ZHO|AUS}} |{{F1R2024|ZHO|JPN}} |{{F1R2024|BOT|CHN}} |{{F1R2024|BOT|MIA}} |{{F1R2024|BOT|EMI}} |{{F1R2024|ZHO|MON}} |{{F1R2024|ZHO|CAN}} |{{F1R2024|BOT|ESP}} |{{F1R2024|ZHO|AUT}} |{{F1R2024|ZHO|GBR}} |{{F1R2024|ZHO|HUN}} |{{F1R2024|ZHO|BEL}} |{{F1R2024|ZHO|NED}} |{{F1R2024|ZHO|ITA}} |{{F1R2024|BOT|AZE}} |{{F1R2024|BOT|SIN}} |{{F1R2024|ZHO|USA}} |{{F1R2024|ZHO|MXC}} |{{F1R2024|ZHO|SAP}} |{{F1R2024|BOT|LVG}} |{{F1R2024|BOT|QAT}} |{{F1R2024|BOT|ABU}} |- !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pengeluar ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix Tiongkok 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} ![[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- !colspan=27|Sumber:<ref name="championship">{{cite web| url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf| title=Championship Points| date=8 Desember 2024| access-date=16 Desember 2024| language=en| publisher=Federasi Automobil Internasional}}</ref> |} |valign=top| {{F1 driver results legend 8}} |} </div> '''Catatan:''' * Barisan tidak berkaitan dengan pelumba: dalam setiap pembina, kedudukan Grand Prix individu disenaraikan semata-mata berdasarkan klasifikasi akhir dalam perlumbaan (bukannya pada jumlah mata yang dijaringkan dalam acara itu, yang termasuk mata yang diberikan untuk pusingan terpantas dan ''sprint''). ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{portal|Formula One}} * {{official website|https://www.formula1.com}} {{Kejuaraan Formula Satu}} [[Kategori:2024 dalam sukan permotoran|Formula Satu]] [[Kategori:Musim Formula Satu|2024]] 1cqf64izw7x3odl4nkjujzqlbckeeew 7004134 7004133 2026-11-12T04:28:58Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004134 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=Januari 2022}} {{F1 season | champions = [[Senarai Juara Dunia Pemandu Formula Satu|Juara Dunia Pemandu]]: [[Max Verstappen]]<br>{{nowrap|[[Senarai Juara Dunia Pengeluar Formula Satu|Juara Dunia Pengeluar]]: [[McLaren]]-[[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]]}} | Current = 2024 | Previous = 2023 | Next = 2025 }} {{Multiple image | perrow = 3 | total_width = 450 | image1 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (medium crop).jpg | caption1 = [[Max Verstappen]] berhasil memenangi gelar Kejohanan Dunia Pemandu untuk yang keempat kalinya, memandu untuk pasukan [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]. | image2 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3975 by Stepro (cropped2).jpg | caption2 = [[Lando Norris]], pemandu pasukan [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]], menamatkan musim ini di posisi kedua. | image3 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3978 by Stepro (cropped2).jpg | caption3 = [[Charles Leclerc]] menamatkan musim ini di posisi ketiga, memandu untuk pasukan [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. | image4 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3805 by Stepro.jpg | caption4 = Tim [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] berhasil memenangi gelar Kejohanan Dunia Pengeluar kesembilan mereka. Gelar tersebut merupakan gelar pertama mereka sejak musim {{F1|1998}}. | image5 = FIA F1 Austria 2024 Nr. 16 Leclerc.jpg | caption5 = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] menamatkan musim ini di posisi kedua dalam kedudukan akhir Kejohanan Dunia Pengeluar. | image6 = Max Verstappen 2024 Chinese GP.jpg | caption6 = Tim [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]], Juara Dunia Pengeluar bertahan, menamatkan musim ini di posisi ketiga. }} '''Kejuaraan Dunia FIA Formula Satu 2024''' adalah kejuaraan lumba [[kereta Formula Satu]] yang menjadi musim [[Formula Satu|Kejuaraan Dunia Formula Satu]] ke-75.{{efn|Dalam [[sejarah Formula Satu]], peraturan kali pertama diperkenalkan semasa [[musim Grand Prix 1946]]. Ini diguna pakai untuk setiap perlumbaan pada [[musim Grand Prix 1948|1948]], dan dianjur secara rasmi ke dalam kejohanan pada {{F1|1950}}.}} Perlumbaan ini diiktiraf oleh [[Fédération Internationale de l'Automobile]] (FIA), badan pentadbiran [[sukan permotoran]] antarabangsa, sebagai kelas pertandingan yang tertinggi untuk [[kereta roda terbuka|kereta lumba roda terbuka]]. == Entri == {|class="wikitable sortable" style="font-size:85%" |+{{nowrap|Pasukan dan pemandu yang bertanding dalam Kejuaraan Dunia 2024}} !scope="col" rowspan="2"|Entri !scope="col" rowspan="2"|[[Senarai pengeluar Formula Satu|Pengeluar]] ! rowspan="2" class="unsortable"|Casis !scope="col" rowspan="2" nowrap|[[Enjin Formula Satu|Unit kuasa]] ! colspan="3" scope="col" class="unsortable" |[[Senarai pemandu Formula Satu|Pemandu]] |- !scope="col" class="unsortable"|[[Senarai nomor pemandu Formula Satu|No.]] !scope="col" class="unsortable"|[[Senarai pemandu Formula Satu|Nama pemandu]] !Pusingan |- | rowspan="3" data-sort-value="Alpine" |{{flagg|cnxa|France}}[[BWT (perusahaan)|BWT]] Alpine F1 Team ! rowspan="3" | [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Renault dalam Formula Satu|Renault]] | rowspan="3" | [[Alpine A524|A524]]<ref>{{Cite web |last1=Schmidt |first1=Michael |last2=Haupt |first2=Andreas |date=16 August 2023 |title=F1-Interview mit Alpine-Technikchef Matt Harman: "Wollen am Ende das viertbeste Team sein" |url=https://www.auto-motor-und-sport.de/formel-1/f1-interview-alpine-technikchef-matt-harman/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Auto Motor und Sport]] |language=de |issn=0005-0806 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045232/https://www.auto-motor-und-sport.de/formel-1/f1-interview-alpine-technikchef-matt-harman/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="3" | {{Nowrap|Renault}} | style="text-align:center"|10 |{{flagg|cnxa|France}}[[Pierre Gasly]] | style="text-align:center"|1–24 |- | style="text-align:center" |31 |{{flagg|cnxa|France}}[[Esteban Ocon]] | style="text-align:center" |1–23 |- | style="text-align:center"|61 |{{Flagicon|Australia}} [[Jack Doohan]] | style="text-align:center" |24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Aston Martin" |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Aston Martin [[Saudi Aramco|Aramco]] F1 Team ! rowspan="2" | {{Nowrap|[[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] [[Saudi Aramco|Aramco]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]]}} | rowspan="2" | [[Aston Martin AMR24|AMR24]]<ref>{{Cite web |last=Cooper |first=Adam |date=12 September 2023 |title=Alonso promised more aero efficient 2024 Aston Martin F1 car |url=https://au.motorsport.com/f1/news/alonso-promised-more-aero-efficient-2024-aston-martin-f1-car/10519247/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Motorsport.com|Motorsport.com Australia]] |publisher=[[Motorsport Network]] |language=en |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045232/https://au.motorsport.com/f1/news/alonso-promised-more-aero-efficient-2024-aston-martin-f1-car/10519247/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Mercedes | style="text-align:center" |14 |{{flagg|cnxa|Spain}}[[Fernando Alonso]] | style="text-align:center"|1–24 |- | style="text-align:center"|18 |{{flagg|cnxa|Canada}}[[Lance Stroll]] | style="text-align:center"|1–24 |- | rowspan="3" data-sort-value="Ferrari" |{{flagg|cnxa|Italy}}Scuderia Ferrari ! rowspan="3" | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="3" | [[SF-24]]<ref>{{Cite web|last=Noble|first=Jonathan|date=13 Februari 2024|title=Ferrari reveals its 2024 Formula 1 car, the SF-24|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-its-2024-formula-1-car-the-sf-24/10575254/|website=motorsport.com|access-date=21 Februari 2024}}</ref> | rowspan="3" | Ferrari | style="text-align:center" |16 |{{flagg|cnxa|Monaco}}[[Charles Leclerc]] | style="text-align:center"|1–24 |- | style="text-align:center"|55 |nowrap| {{flagg|cnxa|Spain}}[[Carlos Sainz Jr.]] | style="text-align:center"|1–24{{Efn|[[Carlos Sainz, Jr.]] menyertai sesi latihan bebas pertama dan kedua [[Grand Prix Arab Saudi 2024|Grand Prix Arab Saudi]] yang pertama dan kedua sebelum dia menarik diri kerana apendisitis. Jawatannya kemudian digantikan oleh [[Oliver Bearman]].<ref name="saudi-bearman">{{cite web| url=https://formulascout.com/bearman-to-make-f1-race-debut-with-ferrari-in-jeddah-after-sainz-falls-ill/116513| title=Bearman to make F1 race debut with Ferrari in Jeddah after Sainz falls ill| website=Formula Scout| date=8 Maret 2024| access-date=9 Maret 2024| first1=Ida| last1=Wood| language=en}}</ref>}} |- | style="text-align:center"|38 |{{Flagicon|GBR}} [[Oliver Bearman]] | style="text-align:center"|2 |- | rowspan="3" data-sort-value="Haas" |{{flagg|cnxa|United States}}[[MoneyGram]] Haas F1 Team ! rowspan="3" | [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="3" | [[Haas VF-24|VF-24]]<ref>{{Cite web |last=Medland |first=Chris |date=27 June 2023 |title=Haas could use Austria 'like a test session' to solve race day woes - Steiner |url=https://racer.com/2023/06/27/haas-could-use-austria-like-a-test-session-to-solve-race-day-woes-steiner/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Racer (magazine)|RACER]] |place=Irvine |language=en-US |issn=1066-6060 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045232/https://racer.com/2023/06/27/haas-could-use-austria-like-a-test-session-to-solve-race-day-woes-steiner/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="3" | Ferrari<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|title=Haas to stick with Ferrari amid engine crisis|url=http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|access-date=30 August 2020|website=grandprix.com|archive-date=30 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|url-status=live}}</ref> | style="text-align:center" |20 | nowrap="" |{{flagg|cnxa|Denmark}}[[Kevin Magnussen]] | style="text-align:center"|1–16, 18–24{{Efn|[[Kevin Magnussen]] telah didaftarkan untuk menyertai [[Grand Prix São Paulo 2024|Grand Prix São Paulo]] sebelum memilih untuk menarik diri kerana keadaan kesihatannya.<ref name="MAG-SAP" />}} |- | style="text-align:center" | 50 |{{flagg|cnxa|Great Britain}} [[Oliver Bearman]] | style="text-align:center" | 17, 21 |- | style="text-align:center" |27 |{{flagg|cnxa|Germany}}[[Nico Hülkenberg]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Sauber" |{{flagg|cnxa|Switzerland}}[[:en:Stake.com|Stake]] F1 Team [[:en:Kick (service)|Kick]] Sauber<ref name="StakeRenamed" /> ! rowspan="2" | [[:en:Kick (service)|Kick]] [[Sauber Motorsport|Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="2" | [[Kick Sauber C44|C44]]<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sauber-new-team-name-stake-f1-team-kick-alfa-romeo.3ExVqWTCT8pd7MEd71V5DK.html|title=Sauber's new team name unveiled after departure of Alfa Romeo as title sponsor|website=Formula1.com|date=15 December 2023|access-date=15 December 2023|archive-date=2023-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215094358/https://www.formula1.com/en/latest/article.sauber-new-team-name-stake-f1-team-kick-alfa-romeo.3ExVqWTCT8pd7MEd71V5DK.html|dead-url=no}}</ref> | rowspan="2" | Ferrari | style="text-align:center" |24 |{{flagg|cnxa|China}}[[Zhou Guanyu]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center" |77 |{{flagg|cnxa|Finland}}[[Valtteri Bottas]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="McLaren" |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}McLaren F1 Team ! rowspan="2" | [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | rowspan="2" | [[McLaren MCL38|MCL38]]<ref>{{cite news |last1=Kalinauckas |first1=Alex |title=McLaren reveals new-look 2024 F1 livery ahead of MCL38 launch |url=https://us.motorsport.com/f1/news/mclaren-2024-f1-livery-mcl38-launch/10566303/ |access-date=16 January 2024 |work=us.motorsport.com |date=16 January 2024 |language=en |archive-date=2024-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116170923/https://us.motorsport.com/f1/news/mclaren-2024-f1-livery-mcl38-launch/10566303/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Mercedes<ref>{{Cite web |title=McLaren's deal to use Mercedes F1 engines again from 2021 announced |url=https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/ |access-date=17 September 2022 |website=Autosport.com |date=28 September 2019 |language=en |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215052/https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/ |url-status=live }}</ref> | style="text-align:center" |4 |{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[Lando Norris]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center" |81 |{{flagg|cnxa|Australia}}[[Oscar Piastri]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Mercedes" |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Germany}}Mercedes-AMG [[Petronas]] F1 Team}} ! rowspan="2" | [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | rowspan="2" | {{nowrap|[[Mercedes W15|F1 W15]]}}<ref>{{Cite web |last=Noble |first=Jonathan |date=11 August 2023 |title=Mercedes F1 car "annoyingly dead" in the middle of corners |url=https://au.motorsport.com/f1/news/mercedes-f1-car-dead-in-middle-of-corners/10506594/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Motorsport.com|Motorsport.com Australia]] |publisher=[[Motorsport Network]] |language=en |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045233/https://au.motorsport.com/f1/news/mercedes-f1-car-dead-in-middle-of-corners/10506594/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Mercedes | style="text-align:center" |44 |{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[Lewis Hamilton]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center" |63 |{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[George Russell (pembalap)|George Russell]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="3" data-sort-value="RB" |{{flagg|cnxa|Italy}}[[Visa Inc.|Visa]] [[Cash App]] RB F1 Team<ref name="AT Rebrand 2024">{{Cite web |title=AlphaTauri’s new name for 2024 is confirmed |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J.html |access-date=2024-01-24 |website=www.formula1.com |language=en |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125081222/https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J.html |dead-url=no }}</ref> ! rowspan="3" | [[RB Formula One Team|RB]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | rowspan="3" | [[VCARB 01]]<ref>{{Cite web|last=Somerfield|first=Matt|date=11 Februari 2024|title=Why RB's VCARB 01 is not a straight Red Bull F1 copy|url=https://www.motorsport.com/f1/news/why-rbs-vcarb-01-is-not-a-straight-red-bull-copy/10574269/|website=motorsport.com|language=en|access-date=21 Februari 2024}}</ref> | rowspan="3" | Honda<ref name="RedBull-engine">{{cite web|title=Red Bull agree deal to run Honda engine technology until 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|website=Formula1.com|date=15 February 2021|access-date=15 February 2021|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215215037/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|url-status=live}}</ref><ref name="Autosport Red Bull badged Honda engines">{{Cite news|url= https://www.autosport.com/f1/news/hondas-sakura-facility-will-supply-red-bull-f1-engines-in-2022/6624598/|title= Honda's Sakura facility will supply Red Bull F1 engines in 2022|last= Smith|first= Luke|date= 3 July 2021|access-date= 18 July 2021|work= [[Autosport]]|archive-date= 23 October 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211023231945/https://www.autosport.com/f1/news/hondas-sakura-facility-will-supply-red-bull-f1-engines-in-2022/6624598/|url-status= live}}</ref> | style="text-align:center" |3 |{{flagg|cnxa|Australia}}[[Daniel Ricciardo]] | style="text-align:center" |1–18 |- | style="text-align:center"|40 |{{Flagicon|NZL}} [[Liam Lawson]] | style="text-align:center" |19–24 |- | style="text-align:center" |22 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Yuki Tsunoda]] | style="text-align:center"|1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Red Bull Racing" |{{flagg|cnxa|Austria}}[[Oracle Corporation|Oracle]] Red Bull Racing ! rowspan="2" | [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | rowspan="2" | [[Red Bull Racing RB20|RB20]]<ref>{{Cite web |date=19 September 2023 |title=Red Bull have 'clearer understanding' of Singapore issues |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.horner-says-red-bull-have-much-clearer-understanding-of-singapore-issues-as.3jvpv3FeP84hLd2eX1ZSfB.html |access-date=30 September 2023 |website=Formula1.com |publisher=[[Formula One Administration]] |language=en |archive-date=2023-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004192855/https://www.formula1.com/en/latest/article.horner-says-red-bull-have-much-clearer-understanding-of-singapore-issues-as.3jvpv3FeP84hLd2eX1ZSfB.html |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Honda<ref name="RedBull-engine" /><ref name="Autosport Red Bull badged Honda engines" /> | style="text-align:center" |1 |{{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Max Verstappen]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center"|11 |{{flagg|cnxa|Mexico}}[[Sergio Pérez]] | style="text-align:center"|1–24 |- | rowspan="3" data-sort-value="Williams" |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Williams Racing ! rowspan="3" | [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | rowspan="3" | [[Williams FW46|FW46]]<ref>{{Cite web |date=13 September 2023 |title=Alex Albon and Logan Sargeant preview the Singapore Grand Prix |url=https://www.williamsf1.com/posts/fd00c373-cf73-4093-ab3e-f1974c7c3e45/alex-and-logan-preview-the-singapore-grand-prix |access-date=19 October 2023 |website=Williams Racing |language=en |archive-date=2023-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019212514/https://www.williamsf1.com/posts/fd00c373-cf73-4093-ab3e-f1974c7c3e45/alex-and-logan-preview-the-singapore-grand-prix |dead-url=no }}</ref> | rowspan="3" | Mercedes<ref>{{cite news|last1=Horton|first1=Phillip|url=https://motorsportweek.com/news/id/24415|title=Williams extends Mercedes F1 power unit deal through 2025|date=13 September 2019|work=MotorSport Week|access-date=13 September 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921211835/https://motorsportweek.com/news/id/24415|archive-date=21 September 2019}}</ref> | style="text-align:center" |2 |nowrap| {{flagg|cnxa|United States}}[[Logan Sargeant]] | style="text-align:center"|1–15{{Efn|[[Logan Sargeant]] menyertai sesi latihan bebas pertama dan kedua [[Grand Prix Australia 2024|Grand Prix Australia]], tetapi dia menarik diri daripada perlumbaan untuk memberi laluan kepada [[Alex Albon]].<ref>{{cite web|url=https://theathletic.com/5361496/2024/03/22/alex-albon-williams-logan-sargeant/| title=Williams withdraws Logan Sargeant from Australian GP after Alex Albon practice crash| date=22 Maret 2024| access-date=24 Maret 2024| language=en| first=Luke| last= Smith| website= The Athletic}}</ref>}} |- | style="text-align:center" |43 |{{flagg|cnxa|Argentina}}[[Franco Colapinto]] | style="text-align:center"|16–24 |- | style="text-align:center" |23 |{{flagg|cnxa|Thailand}}[[Alexander Albon]] | style="text-align:center" |1–24 |- | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" |'''Sumber:'''<ref>{{cite web |url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2024/2024-fia-formula-one-world-championship-entry |title=2024 FIA Formula One World Championship – Entry List |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |access-date=15 December 2023 |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125135037/https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2024/2024-fia-formula-one-world-championship-entry |dead-url=no }}</ref><ref name="peserta">Senarai peserta rasmi: * {{Cite web|date=29 Februari 2024|title=2024 Bahrain Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|website=|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Maret 2024}} * {{Cite web|date=8 Maret 2024|title=2024 Saudi Arabian Grand Prix - Revised Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix%20-%20Revised%20Entry%20List.pdf|website=|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Maret 2024}} * {{cite web|date=22 Maret 2024|title=2024 Australian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Australian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=24 Maret 2024}} * {{cite web|date=5 April 2024|title=2024 Japanese Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=6 April 2024}} * {{Cite web|date=19 April 2024|title=2024 Chinese Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Chinese%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=22 April 2024}} * {{Cite web|date=3 Mei 2024|title=2024 Miami Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Miami%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=6 Mei 2024}} * {{Cite web|date=17 Mei 2024|title=2024 Emilia Romagna Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=17 Mei 2024}} * {{Cite web|date=24 Mei 2024|title=2024 Monaco Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Monaco%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=26 Mei 2024}} * {{Cite web|date=7 Juni 2024|title=2024 Canadian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Canadian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=8 Juni 2024}} * {{Cite web|date=21 Juni 2024|title=2024 Spanish Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List%20(Corrected).pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=22 Juni 2024}} * {{Cite web|date=28 Juni 2024|title=2024 Austrian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Austrian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=30 Juni 2024}} * {{Cite web|date=6 Juli 2024|title=2024 British Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20British%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=7 Juli 2024}} * {{Cite web|date=19 Juli 2024|title=2024 Hungarian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=21 Juli 2024}} * {{Cite web|date=26 Juli 2024|title=2024 Belgian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=27 Juli 2024}} * {{Cite web|date=23 Agustus 2024|title=2024 Dutch Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Dutch%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=23 Agustus 2024}} * {{Cite web|date=30 Agustus 2024|title=2024 Italian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=31 Agustus 2024}} * {{Cite web|date=13 September 2024|title=2024 Azerbaijan Grand Prix - Entry List (Corrected)|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Azerbaijan%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List%20(Corrected).pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=14 September 2024}} * {{Cite web|date=20 September 2024|title=2024 Singapore Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Singapore%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=27 September 2024}} * {{Cite web|date=18 Oktober 2024|title=2024 United States Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20United%20States%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=21 Oktober 2024}} * {{Cite web|date=25 Oktober 2024|title=2024 Mexico City Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Mexico%20City%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=28 Oktober 2024}} * {{Cite web|date=1 November 2024|title=2024 São Paulo Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20S%C3%A3o%20Paulo%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=15 November 2024}} * {{Cite web|date=1 November 2024|title=2024 SÃO PAULO GRAND PRIX - Revised Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20S%C3%A3o%20Paulo%20Grand%20Prix%20-%20Revised%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=3 November 2024}} * {{Cite web|date=21 November 2024|title=2024 Las Vegas Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Las%20Vegas%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=28 November 2024}} * {{Cite web|date=29 November 2024|title=2024 Qatar Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024_qatar_grand_prix_-_entry_list.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Desember 2024}} * {{Cite web|date=6 Desember 2024|title=2024 Abu Dhabi Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Desember 2024}} </ref> |} ==Kalendar musim== Berikut adalah 24 Grand Prix yang dijadualkan untuk mengambil tempat pada tahun 2024.<ref name="2024 calendar" /> [[Grand Prix China|Grand Prix China]], [[Grand Prix Miami|Miami]], [[Grand Prix Austria|Austria]], [[Grand Prix Amerika Syarikat|Amerika Syarikat]], [[Grand Prix Brazil|São Paulo]], dan [[Grand Prix Qatar|Qatar]] menampilkan [[:en:Formula One racing#Sprint|sprint]].<ref name="sprint">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-announces-2024-sprint-calendar.7qBSzIpqD6C2IobIRm9HHm.html|title=Formula 1 announces 2024 Sprint Calendar|website=Formula 1|date=5 December 2023|access-date=5 December 2023|archive-date=5 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231205123522/https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-announces-2024-sprint-calendar.7qBSzIpqD6C2IobIRm9HHm.html|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" ! Pusingan ! [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] ! [[Senarai litar Formula Satu|Litar]] ! Tarikh |- !1 |[[Grand Prix Bahrain]] |{{flagicon|BHR}} [[Litar Antarabangsa Bahrain]], [[Sakhir]] |2 March |- !2 |[[Grand Prix Arab Saudi]] |{{flagicon|SAU}} [[Litar Jeddah Corniche]], [[Jeddah]] |9 March |- !3 |[[Grand Prix Australia]] |{{flagicon|AUS}} [[Melbourne Grand Prix Circuit|Litar Grand Prix Melbourne]], [[Melbourne]] |24 March |- !4 |[[Grand Prix Jepun]] |{{flagicon|JPN}} [[Litar Suzuka]], [[Suzuka, Mie|Suzuka]] |7 April |- !5 |[[Grand Prix China]] |{{flagicon|CHN}} [[Litar Antarabangsa Shanghai]], [[Shanghai]] |21 April |- !6 |[[Grand Prix Miami]] |{{nowrap|{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], [[Miami Gardens]]}} |5 May |- !7 |{{Nowrap|[[Grand Prix Emilia Romagna]]}} |{{flagicon|ITA}} [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|Litar Imola]], [[Imola]] |19 May |- !8 |[[Grand Prix Monaco]] |{{flagicon|MON}} [[Circuit de Monaco]], [[Municipality of Monaco|Monaco]] |26 May |- !9 |[[Grand Prix Kanada]] |{{flagicon|CAN}} [[Circuit Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] |9 June |- !10 |[[Grand Prix Sepanyol]] |{{flagicon|ESP}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], [[Montmeló]] |23 June |- !11 |[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg, Styria|Spielberg]] |30 June |- !12 |[[Grand Prix British]] |{{flagicon|GBR}} [[Litar Silverstone]], [[Silverstone]] |7 July |- !13 |[[Grand Prix Hungary]] |{{flagicon|HUN}} [[Hungaroring]], [[Mogyoród]] |21 July |- !14 |[[Grand Prix Belgium]] |{{flagicon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]] |28 July |- !15 |[[Grand Prix Belanda]] |{{flagicon|NED}} [[Litar Zandvoort]], [[Zandvoort]] |25 August |- !16 |[[Grand Prix Itali]] |{{flagicon|ITA}} [[Autodromo Nazionale Monza|Litar Monza]], [[Monza]] |1 September |- !17 |[[Grand Prix Azerbaijan]] |{{flagicon|AZE}} [[Litar Bandar Baku]], [[Baku]] |{{nowrap|15 September}} |- !18 |[[Grand Prix Singapura]] |{{flagicon|SIN}} [[Litar Jalan Teluk Marina]], [[Singapura]] |22 September |- !19 |[[Grand Prix Amerika Syarikat]] |{{flagicon|USA}} [[Circuit of the Americas]], [[Austin, Texas]] |20 October |- !20 |[[Grand Prix Mexico|Grand Prix Kota Mexico]] |{{flagicon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Kota Mexico]] |27 October |- !21 |[[Grand Prix Brazil|Grand Prix São Paulo]] |{{flagicon|BRA}} [[Autódromo José Carlos Pace]], [[São Paulo]] |3 November |- !22 |[[Grand Prix Las Vegas]] |{{flagicon|USA}} [[Litar Las Vegas Strip]], [[Paradise, Nevada]] |23 November |- !23 |[[Grand Prix Qatar]] |{{flagicon|QAT}} [[Litar Antarabangsa Losail|Litar Antarabangsa Lusail]], [[Lusail]] |1 December |- !24 |[[Grand Prix Abu Dhabi]] |{{flagicon|UAE}} [[Litar Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] |8 December |- ! colspan="4" |'''Sumber:'''<ref name="2024 calendar">{{Cite web |title=F1 2024 calendar revealed: Saturday night Grands Prix in Bahrain and Saudi Arabia to kick off record 24-race season |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12915418/f1-2024-calendar-revealed-saturday-night-grands-prix-in-bahrain-and-saudi-arabia-to-kick-off-record-24-race-season |access-date=5 July 2023 |website=Sky Sports |language=en |archive-date=2023-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708215051/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12915418/f1-2024-calendar-revealed-saturday-night-grands-prix-in-bahrain-and-saudi-arabia-to-kick-off-record-24-race-season |dead-url=no }}</ref> |} == Keputusan dan kedudukan == === Grand Prix === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" !Perlumbaan ![[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]]{{Efn|[[Grand Prix China 2024|Grand Prix China]], [[Grand Prix Miami 2024|Miami]], [[Grand Prix Austria 2024|Austria]], [[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|Amerika Syarikat]], [[Grand Prix São Paulo 2024|São Paulo]], dan [[Grand Prix Qatar 2024|Qatar]] menampilkan [[:en:Formula One racing #Sprint|''sprint'']].<ref name="sprint"/>|name=sprint locations}} !nowrap|[[Senarai polesitter Formula Satu|Petak pertama]] !nowrap|[[Senarai pemandu Formula Satu yang mencetak pusingan terpantas|Pusingan terpantas]] !nowrap|[[Senarai pemenang Grand Prix Formula Satu|Pemandu pemenang]] !nowrap|[[Senarai pemenang Grand Prix Formula Satu (pengeluar)|Pengeluar pemenang]] !class="unsortable"|{{Tooltip|Laporan|Laporan perlumbaan}} |- ! 1 | {{flagg|cnxa|Bahrain}}[[Grand Prix Bahrain]] |nowrap| {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Bahrain 2024|Laporan]] |- ! 2 | {{flagg|cnxa|Saudi Arabia}}[[Grand Prix Arab Saudi]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Arab Saudi 2024|Laporan]] |- ! 3 | {{flagg|cnxa|Australia}}[[Grand Prix Australia]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Australia 2024|Laporan]] |- ! 4 | {{flagg|cnxa|Japan}}[[Grand Prix Jepun]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Jepun 2024|Laporan]] |- ! 5 | {{flagg|cnxa|China}}[[Grand Prix China]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|ESP}} [[Fernando Alonso]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix China 2024|Laporan]] |- ! 6 | {{flagg|cnxa|United States}}[[Grand Prix Miami]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Miami 2024|Laporan]] |- ! 7 | {{nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Grand Prix Emilia Romagna]]}} | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Emilia Romagna 2024|Laporan]] |- ! 8 | {{flagg|cnxa|Monaco}}[[Grand Prix Monaco]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Monaco 2024|Laporan]] |- ! 9 | {{flagg|cnxa|Canada}}[[Grand Prix Kanada]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Kanada 2024|Laporan]] |- ! 10 | {{flagg|cnxa|Spain}}[[Grand Prix Sepanyol]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Sepanyol 2024|Laporan]] |- ! 11 | {{flagg|cnxa|Austria}}[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|ESP}} [[Fernando Alonso]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] |{{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Austria 2024|Laporan]] |- ! 12 | {{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Grand Prix British]] |{{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix British 2024|Laporan]] |- ! 13 | {{flagg|cnxa|Hungary}}[[Grand Prix Hungary]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Hungary 2024|Laporan]] |- ! 14 | {{flagg|cnxa|Belgium}}[[Grand Prix Belgium]] | nowrap| {{flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]]{{Efn|[[Max Verstappen]] menetapkan masa terpantas dalam kelayakan, tetapi diberikan penalti grid sepuluh tempat kerana menggunakan lebih banyak komponen enjin pembakaran dalaman daripada yang dibenarkan.<ref>{{cite web | url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-claims-p1-in-belgium-qualifying-ahead-of-grid-penalty-as-he-heads.4G7gZvZk3905EWPcv7fdNc | title=Verstappen claims P1 in Belgium qualifying ahead of grid penalty with Leclerc to start race from pole |date=27 Juli 2024 | access-date=29 Juli 2024 | website=Formula 1}}</ref> Kedudukan petak pertama disandang [[Charles Leclerc]], yang mencatatkan masa kedua terpantas.}} | {{flagicon|MEX}} [[Sergio Perez]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]]{{Efn| [[George Russell (pemandu lumba)|George Russell]] menamatkan perlumbaan di tempat pertama, tetapi dia telah hilang kelayakan kerana berat keretanya kurang daripada had berat minimum. Keputusan itu menjadikan Lewis Hamilton, yang menamatkan perlumbaan di tempat kedua, pemenang Grand Prix Belgium.<ref>{{cite web| url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-russell-disqualified-from-belgian-grand-prix-for-underweight-car-as.2NIuo4cHgOl1LgplIkGG5D| title=Russell disqualified from Belgian Grand Prix for underweight car as Hamilton is promoted to winner| date=29 Juli 2024| access_date= 29 Juli 2024| language=en| website= Formula 1}}</ref>}} | {{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Belgium 2024|Laporan]] |- ! 15 | {{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Grand Prix Belanda]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix F1 Belanda 2024|Laporan]] |- ! 16 | {{flagg|cnxa|Italy}}[[Grand Prix Itali]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Itali 2024|Laporan]] |- ! 17 | {{flagg|cnxa|Azerbaijan}}[[Grand Prix Azerbaijan]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Azerbaijan 2024|Laporan]] |- ! 18 | {{flagg|cnxa|Singapore}}[[Grand Prix Singapura]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Singapura 2024|Laporan]] |- ! 19 | {{flagg|cnxa|United States}}[[Grand Prix Amerika Syarikat]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|FRA}} [[Esteban Ocon]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|Laporan]] |- ! 20 | {{flagg|cnxa|Mexico}}[[Grand Prix Mexico|Grand Prix Kota Mexico]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Kota Mexico 2024|Laporan]] |- ! 21 | {{flagg|cnxa|Brazil}}[[Grand Prix Brazil|Grand Prix São Paulo]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix São Paulo 2024|Laporan]] |- ! 22 | {{flagg|cnxa|United States}}[[Grand Prix Las Vegas]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Las Vegas 2024|Laporan]] |- ! 23 | {{flagicon|Qatar}} [[Grand Prix Qatar]] |nowrap| {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]]{{efn|[[Max Verstappen]] menetapkan masa terpantas dalam kelayakan, tetapi diberikan penalti grid satu tempat kerana memandu terlalu perlahan dalam sesi.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-loses-qatar-gp-pole-after-one-place-grid-penalty/10678153/|title=Verstappen loses Qatar GP pole after one-place grid penalty|language=en|date=1 Desember 2024|access-date=9 Desember 2024|website=motorsport.com}}</ref> Kedudukan petak pertama menjadi milik George Russell yang mencatatkan masa kedua terpantas dalam sesi itu.}} | {{Flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Qatar 2024|Laporan]] |- ! 24 | {{flagg|cnxa|United Arab Emirates}}[[Grand Prix Abu Dhabi]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |nowrap| {{flagicon|DEN}} [[Kevin Magnussen]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Abu Dhabi 2024|Laporan]] |- class="sortbottom" !colspan="7"|Sumber:<ref name="2024 calendar" /> |} === Sistem mata === {{further|Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu}} Mata diberikan kepada sepuluh pemandu terkelas terbaik, pemandu yang membuat pusingan terpantas semasa Grand Prix (hanya jika salah satu daripada sepuluh teratas), dan lapan teratas semasa perlumbaan Sprint.{{Efn|Jika perlumbaan tamat sebelum masanya, bilangan mata yang diberikan kepada pemandu yang berjaya menamatkan perlumbaan di kedudukan yang memenangi mata mungkin akan dikurangkan, bergantung kepada berapa banyak perlumbaan telah diselesaikan.}} Dalam kes seri pada mata, sistem kira balik digunakan di mana pemandu dengan paling banyak kemenangan Grand Prix berada di kedudukan lebih tinggi. Jika bilangan kemenangan adalah sama maka bilangan tempat kedua dipertimbangkan, dan seterusnya. Mata telah diberikan untuk setiap perlumbaan menggunakan sistem berikut: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" !Tempat !style="background-color:#ffffbf"|&nbsp;1st&nbsp; !style="background-color:#dfdfdf"|&nbsp;2nd&nbsp; !style="background-color:#ffdf9f"|&nbsp;3rd&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;4th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;5th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;6th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;7th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;8th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;9th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;10th&nbsp; ![[Pusingan terpantas|{{Abbr|PT|Pusingan terpantas}}]] |- !Perlumbaan | style="background-color:#ffffbf"|25 | style="background-color:#dfdfdf"|18 | style="background-color:#ffdf9f"|15 | style="background-color:#dfffdf"|12 | style="background-color:#dfffdf"|10 | style="background-color:#dfffdf"|8 | style="background-color:#dfffdf"|6 | style="background-color:#dfffdf"|4 | style="background-color:#dfffdf"|2 | style="background-color:#dfffdf"|1 | 1 |- !Sprint{{Efn|name=sprint locations}} | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | colspan="3" {{N/A|}} |} === Kedudukan Kejohanan Dunia Pemandu === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| | {|class="wikitable" style="font-size:80%; text-align:center" !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pemandu ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix China 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Serikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box;"|[[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- !1 |align=left|{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|f}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|p}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|f}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|s|1}} |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p|s|1}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|p|s|1}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|1}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|4|f}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|8}} |bgcolor=dfffdf|6 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|437 |- !2 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|6}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p|f}} |bgcolor=cfcfff|{{nowrap|{{F1 race position|20{{dagger}}|s|3}}}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|f}} |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|p|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|f}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|3|p}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|1|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|10|f|s|2}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|374 |- !3 |align=left|{{flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|f}} |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|f}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|4}} |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|2}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|7}} |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|p}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|4}} |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|s|3}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|5}} |bgcolor=ffdf9f|3 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|356 |- !4 |align=left|{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|s|7}} |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|13|s|6|f}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|2}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|s|2}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|1}} |bgcolor=dfffdf|10 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|292 |- !5 |align=left|{{flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] |bgcolor=ffdf9f|3 |<small>WD</small> |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|s|5}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|s|5}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|5}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|f}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|18{{dagger}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|2}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|s|5}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|4}} |bgcolor=dfdfdf|2 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|290 |- !6 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|17{{dagger}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|8}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|p}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|4}} |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|f}} |bgcolor=000000 style="color:white"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|5}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|6}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|p|s|3}} |bgcolor=dfffdf|5 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|245 |- !7 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|9|s|2}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|f}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|6}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|s|6}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|12|s|6}} |bgcolor=dfffdf|4 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|223 |- !8 |align=left|{{flagicon|MEX}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|3}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|3}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|s|8}} |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|17{{dagger}} |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|8}} |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|152 |- !9 |align=left|{{flagicon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|18|f}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|70 |- !10 |align=left|{{flagicon|FRA}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|7}} |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|42 |- !11 |align=left|{{flagicon|GER}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|7}} |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|s|8}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=000000 style="color:white"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|s|7}} |bgcolor=dfffdf|8 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|41 |- !12 |align=left|{{flagicon|JPN}} [[Yuki Tsunoda]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|s|8}} |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|30 |- !13 |align=left|{{flagicon|CAN}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|19{{dagger}} |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|24 |- !14 |align=left|{{flagicon|FRA}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor= cfcfff|{{F1 race position|18|f}} |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|Ret | !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|23 |- !15 |align=left|{{nowrap|{{flagicon|DEN}} [[Kevin Magnussen]]}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|10 | |bgcolor=cfcfff|19{{dagger}} |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|7}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|16|f}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|16 |- !16 |align=left|{{flagicon|THA}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|12 |- !17 |align=left|{{flagicon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|15|s|4}} |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|18|f}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|12 |- !18 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[Oliver Bearman]] | |bgcolor=dfffdf|7 | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=dfffdf|10 | | | |bgcolor=cfcfff|12 | | | !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|7 |- !19 |align=left|{{flagicon|ARG}} [[Franco Colapinto]] | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|5 |- !20 |align=left|{{flagicon|CHN}} [[Zhou Guanyu]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|4 |- !21 |align=left|{{flagicon|NZL}} [[Liam Lawson]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|16 |bgcolor=dfffdf|14 |bgcolor=dfffdf|17{{dagger}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|4 |- !22 |align=left|{{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|Ret !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|0 |- !23 |align=left|{{flagicon|USA}} [[Logan Sargeant]] |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|14 |<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 | | | | | | | | | !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|0 |- ! 24 |align=left|{{flagicon|AUS}} [[Jack Doohan]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | bgcolor=CFCFFF|15 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|0 |- !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pemandu ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix Tiongkok 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} ![[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- !colspan=27|Sumber: <ref name="championship" /> |} |valign=top| {{F1 driver results legend 8}} |} </div> '''Catatan:''' * {{dagger}}&nbsp;– Pemandu tidak menghabiskan perlumbaan Grand Prix, tetapi dikelaskan kerana menghabiskan lebih 90% jarak perlumbaan. === Kedudukan Kejohanan Dunia Pengeluar === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| | {|class="wikitable" style="font-size: 80%;text-align:center" !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pengeluar ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix Tiongkok 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} ![[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- ! rowspan="2"|1 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{nowrap|{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]]}} |{{F1R2024|NOR|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|PIA|SAU}} |{{F1R2024|NOR|AUS}} |{{F1R2024|NOR|JPN}} |{{F1R2024|NOR|CHN}} |{{F1R2024|NOR|MIA}} |{{F1R2024|NOR|EMI}} |{{F1R2024|PIA|MON}} |{{F1R2024|NOR|CAN}} |{{F1R2024|NOR|ESP}} |{{F1R2024|PIA|AUT}} |{{F1R2024|NOR|GBR}} |{{F1R2024|PIA|HUN}} |{{F1R2024|PIA|BEL}} |{{F1R2024|NOR|NED}} |{{F1R2024|PIA|ITA}} |{{F1R2024|PIA|AZE}} |{{F1R2024|NOR|SIN}} |{{F1R2024|NOR|USA}} |{{F1R2024|NOR|MXC}} |{{F1R2024|NOR|SAP}} |{{F1R2024|NOR|LVG}} |{{F1R2024|PIA|QAT}} |{{F1R2024|NOR|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|NOR|points}}|{{F1R2024|PIA|points}}}} |- |{{F1R2024|PIA|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|NOR|SAU}} |{{F1R2024|PIA|AUS}} |{{F1R2024|PIA|JPN}} |{{F1R2024|PIA|CHN}} |{{F1R2024|PIA|MIA}} |{{F1R2024|PIA|EMI}} |{{F1R2024|NOR|MON}} |{{F1R2024|PIA|CAN}} |{{F1R2024|PIA|ESP}} |{{F1R2024|NOR|AUT}} |{{F1R2024|PIA|GBR}} |{{F1R2024|NOR|HUN}} |{{F1R2024|NOR|BEL}} |{{F1R2024|PIA|NED}} |{{F1R2024|NOR|ITA}} |{{F1R2024|NOR|AZE}} |{{F1R2024|PIA|SIN}} |{{F1R2024|PIA|USA}} |{{F1R2024|PIA|MXC}} |{{F1R2024|PIA|SAP}} |{{F1R2024|PIA|LVG}} |{{F1R2024|NOR|QAT}} |{{F1R2024|PIA|ABU}} |- ! rowspan="2"|2 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{F1R2024|SAI|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|LEC|SAU}} |{{F1R2024|SAI|AUS}} |{{F1R2024|SAI|JPN}} |{{F1R2024|LEC|CHN}} |{{F1R2024|LEC|MIA}} |{{F1R2024|LEC|EMI}} |{{F1R2024|LEC|MON}} |{{F1R2024|LEC|CAN}} |{{F1R2024|LEC|ESP}} |{{F1R2024|SAI|AUT}} |{{F1R2024|SAI|GBR}} |{{F1R2024|LEC|HUN}} |{{F1R2024|LEC|BEL}} |{{F1R2024|LEC|NED}} |{{F1R2024|LEC|ITA}} |{{F1R2024|LEC|AZE}} |{{F1R2024|LEC|SIN}} |{{F1R2024|LEC|USA}} |{{F1R2024|SAI|MXC}} |{{F1R2024|LEC|SAP}} |{{F1R2024|SAI|LVG}} |{{F1R2024|LEC|QAT}} |{{F1R2024|SAI|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{Sum|{{F1R2024|LEC|points}}|{{sum|{{F1R2024|SAI|points}}|{{F1R2024|BEA|points}}}}}}|-1}} <!-- Minus 1 untuk 1 poin yang didapatkan Bearman saat berkompetisi bersama Tim Haas--> |- |{{F1R2024|LEC|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|BEA|SAU}} |{{F1R2024|LEC|AUS}} |{{F1R2024|LEC|JPN}} |{{F1R2024|SAI|CHN}} |{{F1R2024|SAI|MIA}} |{{F1R2024|SAI|EMI}} |{{F1R2024|SAI|MON}} |{{F1R2024|SAI|CAN}} |{{F1R2024|SAI|ESP}} |{{F1R2024|LEC|AUT}} |{{F1R2024|LEC|GBR}} |{{F1R2024|SAI|HUN}} |{{F1R2024|SAI|BEL}} |{{F1R2024|SAI|NED}} |{{F1R2024|SAI|ITA}} |{{F1R2024|SAI|AZE}} |{{F1R2024|SAI|SIN}} |{{F1R2024|SAI|USA}} |{{F1R2024|LEC|MXC}} |{{F1R2024|SAI|SAP}} |{{F1R2024|LEC|LVG}} |{{F1R2024|SAI|QAT}} |{{F1R2024|LEC|ABU}} |- ! rowspan="2"|3 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] |{{F1R2024|VER|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|VER|SAU}} |{{F1R2024|PER|AUS}} |{{F1R2024|VER|JPN}} |{{F1R2024|VER|CHN}} |{{F1R2024|VER|MIA}} |{{F1R2024|VER|EMI}} |{{F1R2024|VER|MON}} |{{F1R2024|VER|CAN}} |{{F1R2024|VER|ESP}} |{{F1R2024|VER|AUT}} |{{F1R2024|VER|GBR}} |{{F1R2024|VER|HUN}} |{{F1R2024|VER|BEL}} |{{F1R2024|VER|NED}} |{{F1R2024|VER|ITA}} |{{F1R2024|VER|AZE}} |{{F1R2024|VER|SIN}} |{{F1R2024|VER|USA}} |{{F1R2024|VER|MXC}} |{{F1R2024|VER|SAP}} |{{F1R2024|VER|LVG}} |{{F1R2024|VER|QAT}} |{{F1R2024|VER|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|VER|points}}|{{F1R2024|PER|points}}}} |- |{{F1R2024|PER|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|PER|SAU}} |{{F1R2024|VER|AUS}} |{{F1R2024|PER|JPN}} |{{F1R2024|PER|CHN}} |{{F1R2024|PER|MIA}} |{{F1R2024|PER|EMI}} |{{F1R2024|PER|MON}} |{{F1R2024|PER|CAN}} |{{F1R2024|PER|ESP}} |{{F1R2024|PER|AUT}} |{{F1R2024|PER|GBR}} |{{F1R2024|PER|HUN}} |{{F1R2024|PER|BEL}} |{{F1R2024|PER|NED}} |{{F1R2024|PER|ITA}} |{{F1R2024|PER|AZE}} |{{F1R2024|PER|SIN}} |{{F1R2024|PER|USA}} |{{F1R2024|PER|MXC}} |{{F1R2024|PER|SAP}} |{{F1R2024|PER|LVG}} |{{F1R2024|PER|QAT}} |{{F1R2024|PER|ABU}} |- ! rowspan="2"|4 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|GER}} [[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes]] |{{F1R2024|RUS|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|RUS|SAU}} |{{F1R2024|RUS|AUS}} |{{F1R2024|RUS|JPN}} |{{F1R2024|RUS|CHN}} |{{F1R2024|HAM|MIA}} |{{F1R2024|HAM|EMI}} |{{F1R2024|RUS|MON}} |{{F1R2024|RUS|CAN}} |{{F1R2024|HAM|ESP}} |{{F1R2024|RUS|AUT}} |{{F1R2024|HAM|GBR}} |{{F1R2024|HAM|HUN}} |{{F1R2024|HAM|BEL}} |{{F1R2024|RUS|NED}} |{{F1R2024|HAM|ITA}} |{{F1R2024|RUS|AZE}} |{{F1R2024|RUS|SIN}} |{{F1R2024|RUS|USA}} |{{F1R2024|HAM|MXC}} |{{F1R2024|RUS|SAP}} |{{F1R2024|RUS|LVG}} |{{F1R2024|RUS|QAT}} |{{F1R2024|HAM|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|RUS|points}}|{{F1R2024|HAM|points}}}} |- |{{F1R2024|HAM|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|HAM|SAU}} |{{F1R2024|HAM|AUS}} |{{F1R2024|HAM|JPN}} |{{F1R2024|HAM|CHN}} |{{F1R2024|RUS|MIA}} |{{F1R2024|RUS|EMI}} |{{F1R2024|HAM|MON}} |{{F1R2024|HAM|CAN}} |{{F1R2024|RUS|ESP}} |{{F1R2024|HAM|AUT}} |{{F1R2024|RUS|GBR}} |{{F1R2024|RUS|HUN}} |{{F1R2024|RUS|BEL}} |{{F1R2024|HAM|NED}} |{{F1R2024|RUS|ITA}} |{{F1R2024|HAM|AZE}} |{{F1R2024|HAM|SIN}} |{{F1R2024|HAM|USA}} |{{F1R2024|RUS|MXC}} |{{F1R2024|HAM|SAP}} |{{F1R2024|HAM|LVG}} |{{F1R2024|HAM|QAT}} |{{F1R2024|RUS|ABU}} |- ! rowspan="2"|5 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{nowrap|{{flagicon|GBR}} [[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] [[Saudi Aramco|Aramco]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]]}} |{{F1R2024|ALO|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|ALO|SAU}} |{{F1R2024|STR|AUS}} |{{F1R2024|ALO|JPN}} |{{F1R2024|ALO|CHN}} |{{F1R2024|ALO|MIA}} |{{F1R2024|STR|EMI}} |{{F1R2024|ALO|MON}} |{{F1R2024|ALO|CAN}} |{{F1R2024|ALO|ESP}} |{{F1R2024|STR|AUT}} |{{F1R2024|STR|GBR}} |{{F1R2024|STR|HUN}} |{{F1R2024|ALO|BEL}} |{{F1R2024|ALO|NED}} |{{F1R2024|ALO|ITA}} |{{F1R2024|ALO|AZE}} |{{F1R2024|ALO|SIN}} |{{F1R2024|ALO|USA}} |{{F1R2024|STR|MXC}} |{{F1R2024|ALO|SAP}} |{{F1R2024|ALO|LVG}} |{{F1R2024|ALO|QAT}} |{{F1R2024|ALO|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|ALO|points}}|{{F1R2024|STR|points}}}} |- |{{F1R2024|STR|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|STR|SAU}} |{{F1R2024|ALO|AUS}} |{{F1R2024|STR|JPN}} |{{F1R2024|STR|CHN}} |{{F1R2024|STR|MIA}} |{{F1R2024|ALO|EMI}} |{{F1R2024|STR|MON}} |{{F1R2024|STR|CAN}} |{{F1R2024|STR|ESP}} |{{F1R2024|ALO|AUT}} |{{F1R2024|ALO|GBR}} |{{F1R2024|ALO|HUN}} |{{F1R2024|STR|BEL}} |{{F1R2024|STR|NED}} |{{F1R2024|STR|ITA}} |{{F1R2024|STR|AZE}} |{{F1R2024|STR|SIN}} |{{F1R2024|STR|USA}} |{{F1R2024|ALO|MXC}} |{{F1R2024|STR|SAP}} |{{F1R2024|STR|LVG}} |{{F1R2024|STR|QAT}} |{{F1R2024|STR|ABU}} |- ! rowspan="2"|6 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|FRA}} [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Renault dalam Formula Satu|Renault]] |{{F1R2024|OCO|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|OCO|SAU}} |{{F1R2024|GAS|AUS}} |{{F1R2024|OCO|JPN}} |{{F1R2024|OCO|CHN}} |{{F1R2024|OCO|MIA}} |{{F1R2024|OCO|EMI}} |{{F1R2024|GAS|MON}} |{{F1R2024|GAS|CAN}} |{{F1R2024|GAS|ESP}} |{{F1R2024|GAS|AUT}} |{{F1R2024|OCO|GBR}} |{{F1R2024|OCO|HUN}} |{{F1R2024|OCO|BEL}} |{{F1R2024|GAS|NED}} |{{F1R2024|OCO|ITA}} |{{F1R2024|GAS|AZE}} |{{F1R2024|OCO|SIN}} |{{F1R2024|GAS|USA}} |{{F1R2024|GAS|MXC}} |{{F1R2024|OCO|SAP}} |{{F1R2024|OCO|LVG}} |{{F1R2024|GAS|QAT}} |{{F1R2024|GAS|ABU}} ! rowspan="2"|{{sum|{{Sum|{{F1R2024|OCO|points}}|{{F1R2024|GAS|points}}}}|{{F1R2024|DOO|points}}}} |- |{{F1R2024|GAS|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|GAS|SAU}} |{{F1R2024|OCO|AUS}} |{{F1R2024|GAS|JPN}} |{{F1R2024|GAS|CHN}} |{{F1R2024|GAS|MIA}} |{{F1R2024|GAS|EMI}} |{{F1R2024|OCO|MON}} |{{F1R2024|OCO|CAN}} |{{F1R2024|OCO|ESP}} |{{F1R2024|OCO|AUT}} |{{F1R2024|GAS|GBR}} |{{F1R2024|GAS|HUN}} |{{F1R2024|GAS|BEL}} |{{F1R2024|OCO|NED}} |{{F1R2024|GAS|ITA}} |{{F1R2024|OCO|AZE}} |{{F1R2024|GAS|SIN}} |{{F1R2024|OCO|USA}} |{{F1R2024|OCO|MXC}} |{{F1R2024|GAS|SAP}} |{{F1R2024|GAS|LVG}} |{{F1R2024|OCO|QAT}} |{{F1R2024|DOO|ABU}} |- ! rowspan="2"|7 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|USA}} [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{F1R2024|MAG|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|HUL|SAU}} |{{F1R2024|HUL|AUS}} |{{F1R2024|HUL|JPN}} |{{F1R2024|HUL|CHN}} |{{F1R2024|HUL|MIA}} |{{F1R2024|HUL|EMI}} |{{F1R2024|HUL|MON}} |{{F1R2024|HUL|CAN}} |{{F1R2024|HUL|ESP}} |{{F1R2024|HUL|AUT}} |{{F1R2024|HUL|GBR}} |{{F1R2024|HUL|HUN}} |{{F1R2024|MAG|BEL}} |{{F1R2024|HUL|NED}} |{{F1R2024|MAG|ITA}} |{{F1R2024|BEA|AZE}} |{{F1R2024|HUL|SIN}} |{{F1R2024|HUL|USA}} |{{F1R2024|MAG|MXC}} |{{F1R2024|BEA|SAP}} |{{F1R2024|HUL|LVG}} |{{F1R2024|MAG|QAT}} |{{F1R2024|HUL|ABU}} ! rowspan="2"|{{sum|{{sum|{{Sum|{{F1R2024|MAG|points}}|{{F1R2024|HUL|points}}}}|{{F1R2024|BEA|points}}}}|-6}} <!-- Minus 6 untuk 6 poin yang didapatkan Bearman saat berkompetisi bersama Tim Ferrari--> |- |{{F1R2024|HUL|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|MAG|SAU}} |{{F1R2024|MAG|AUS}} |{{F1R2024|MAG|JPN}} |{{F1R2024|MAG|CHN}} |{{F1R2024|MAG|MIA}} |{{F1R2024|MAG|EMI}} |{{F1R2024|MAG|MON}} |{{F1R2024|MAG|CAN}} |{{F1R2024|MAG|ESP}} |{{F1R2024|MAG|AUT}} |{{F1R2024|MAG|GBR}} |{{F1R2024|MAG|HUN}} |{{F1R2024|HUL|BEL}} |{{F1R2024|MAG|NED}} |{{F1R2024|HUL|ITA}} |{{F1R2024|HUL|AZE}} |{{F1R2024|MAG|SIN}} |{{F1R2024|MAG|USA}} |{{F1R2024|HUL|MXC}} |{{F1R2024|HUL|SAP}} |{{F1R2024|MAG|LVG}} |{{F1R2024|HUL|QAT}} |{{F1R2024|MAG|ABU}} |- ! rowspan="2"|8 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|ITA}} [[RB Formula One Team|RB]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] |{{F1R2024|RIC|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|TSU|SAU}} |{{F1R2024|TSU|AUS}} |{{F1R2024|TSU|JPN}} |{{F1R2024|RIC|CHN}} |{{F1R2024|TSU|MIA}} |{{F1R2024|TSU|EMI}} |{{F1R2024|TSU|MON}} |{{F1R2024|RIC|CAN}} |{{F1R2024|RIC|ESP}} |{{F1R2024|RIC|AUT}} |{{F1R2024|TSU|GBR}} |{{F1R2024|TSU|HUN}} |{{F1R2024|RIC|BEL}} |{{F1R2024|RIC|NED}} |{{F1R2024|RIC|ITA}} |{{F1R2024|RIC|AZE}} |{{F1R2024|TSU|SIN}} |{{F1R2024|LAW|USA}} |{{F1R2024|LAW|MXC}} |{{F1R2024|TSU|SAP}} |{{F1R2024|TSU|LVG}} |{{F1R2024|TSU|QAT}} |{{F1R2024|TSU|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|TSU|points}}|{{sum|{{F1R2024|RIC|points}}|{{F1R2024|LAW|points}}}}}} |- |{{F1R2024|TSU|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|RIC|SAU}} |{{F1R2024|RIC|AUS}} |{{F1R2024|RIC|JPN}} |{{F1R2024|TSU|CHN}} |{{F1R2024|RIC|MIA}} |{{F1R2024|RIC|EMI}} |{{F1R2024|RIC|MON}} |{{F1R2024|TSU|CAN}} |{{F1R2024|TSU|ESP}} |{{F1R2024|TSU|AUT}} |{{F1R2024|RIC|GBR}} |{{F1R2024|RIC|HUN}} |{{F1R2024|TSU|BEL}} |{{F1R2024|TSU|NED}} |{{F1R2024|TSU|ITA}} |{{F1R2024|TSU|AZE}} |{{F1R2024|RIC|SIN}} |{{F1R2024|TSU|USA}} |{{F1R2024|TSU|MXC}} |{{F1R2024|LAW|SAP}} |{{F1R2024|LAW|LVG}} |{{F1R2024|LAW|QAT}} |{{F1R2024|LAW|ABU}} |- ! rowspan="2"|9 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |{{F1R2024|ALB|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|ALB|SAU}} |{{F1R2024|ALB|AUS}} |{{F1R2024|SAR|JPN}} |{{F1R2024|ALB|CHN}} |{{F1R2024|ALB|MIA}} |{{F1R2024|SAR|EMI}} |{{F1R2024|ALB|MON}} |{{F1R2024|ALB|CAN}} |{{F1R2024|ALB|ESP}} |{{F1R2024|ALB|AUT}} |{{F1R2024|ALB|GBR}} |{{F1R2024|ALB|HUN}} |{{F1R2024|ALB|BEL}} |{{F1R2024|ALB|NED}} |{{F1R2024|ALB|ITA}} |{{F1R2024|ALB|AZE}} |{{F1R2024|COL|SIN}} |{{F1R2024|COL|USA}} |{{F1R2024|COL|MXC}} |{{F1R2024|COL|SAP}} |{{F1R2024|COL|LVG}} |{{F1R2024|ALB|QAT}} |{{F1R2024|ALB|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|ALB|points}}|{{Sum|{{F1R2024|SAR|points}}|{{F1R2024|COL|points}}}}}} |- |{{F1R2024|SAR|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|SAR|SAU}} |{{F1R2024|SAR|AUS}} |{{F1R2024|ALB|JPN}} |{{F1R2024|SAR|CHN}} |{{F1R2024|SAR|MIA}} |{{F1R2024|ALB|EMI}} |{{F1R2024|SAR|MON}} |{{F1R2024|SAR|CAN}} |{{F1R2024|SAR|ESP}} |{{F1R2024|SAR|AUT}} |{{F1R2024|SAR|GBR}} |{{F1R2024|SAR|HUN}} |{{F1R2024|SAR|BEL}} |{{F1R2024|SAR|NED}} |{{F1R2024|COL|ITA}} |{{F1R2024|COL|AZE}} |{{F1R2024|ALB|SIN}} |{{F1R2024|ALB|USA}} |{{F1R2024|ALB|MXC}} |{{F1R2024|ALB|SAP}} |{{F1R2024|ALB|LVG}} |{{F1R2024|COL|QAT}} |{{F1R2024|COL|ABU}} |- ! rowspan="2"|10 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|SUI}} [[Kick]] [[Sauber Motorsport|Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{F1R2024|ZHO|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|BOT|SAU}} |{{F1R2024|BOT|AUS}} |{{F1R2024|BOT|JPN}} |{{F1R2024|ZHO|CHN}} |{{F1R2024|ZHO|MIA}} |{{F1R2024|ZHO|EMI}} |{{F1R2024|BOT|MON}} |{{F1R2024|BOT|CAN}} |{{F1R2024|ZHO|ESP}} |{{F1R2024|BOT|AUT}} |{{F1R2024|BOT|GBR}} |{{F1R2024|BOT|HUN}} |{{F1R2024|BOT|BEL}} |{{F1R2024|BOT|NED}} |{{F1R2024|BOT|ITA}} |{{F1R2024|ZHO|AZE}} |{{F1R2024|ZHO|SIN}} |{{F1R2024|BOT|USA}} |{{F1R2024|BOT|MXC}} |{{F1R2024|BOT|SAP}} |{{F1R2024|ZHO|LVG}} |{{F1R2024|ZHO|QAT}} |{{F1R2024|ZHO|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|BOT|points}}|{{F1R2024|ZHO|points}}}} |- |{{F1R2024|BOT|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|ZHO|SAU}} |{{F1R2024|ZHO|AUS}} |{{F1R2024|ZHO|JPN}} |{{F1R2024|BOT|CHN}} |{{F1R2024|BOT|MIA}} |{{F1R2024|BOT|EMI}} |{{F1R2024|ZHO|MON}} |{{F1R2024|ZHO|CAN}} |{{F1R2024|BOT|ESP}} |{{F1R2024|ZHO|AUT}} |{{F1R2024|ZHO|GBR}} |{{F1R2024|ZHO|HUN}} |{{F1R2024|ZHO|BEL}} |{{F1R2024|ZHO|NED}} |{{F1R2024|ZHO|ITA}} |{{F1R2024|BOT|AZE}} |{{F1R2024|BOT|SIN}} |{{F1R2024|ZHO|USA}} |{{F1R2024|ZHO|MXC}} |{{F1R2024|ZHO|SAP}} |{{F1R2024|BOT|LVG}} |{{F1R2024|BOT|QAT}} |{{F1R2024|BOT|ABU}} |- !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pengeluar ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix Tiongkok 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} ![[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- !colspan=27|Sumber:<ref name="championship">{{cite web| url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf| title=Championship Points| date=8 Desember 2024| access-date=16 Desember 2024| language=en| publisher=Federasi Automobil Internasional}}</ref> |} |valign=top| {{F1 driver results legend 8}} |} </div> '''Catatan:''' * Barisan tidak berkaitan dengan pelumba: dalam setiap pembina, kedudukan Grand Prix individu disenaraikan semata-mata berdasarkan klasifikasi akhir dalam perlumbaan (bukannya pada jumlah mata yang dijaringkan dalam acara itu, yang termasuk mata yang diberikan untuk pusingan terpantas dan ''sprint''). ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{portal|Formula One}} * {{official website|https://www.formula1.com}} {{Kejuaraan Formula Satu}} [[Kategori:2024 dalam sukan permotoran|Formula Satu]] [[Kategori:Musim Formula Satu|2024]] 3zwvihuv47upor85d8ccrekynbhpl5j 7004309 7004134 2026-11-12T09:48:23Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004309 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=Januari 2022}} {{F1 season | champions = [[Senarai Juara Dunia Pemandu Formula Satu|Juara Dunia Pemandu]]: [[Max Verstappen]]<br>{{nowrap|[[Senarai Juara Dunia Pengeluar Formula Satu|Juara Dunia Pengeluar]]: [[McLaren]]-[[Rangkaian kuasa berprestasi tinggi Mercedes AMG|Mercedes]]}} | Current = 2024 | Previous = 2023 | Next = 2025 }} {{Multiple image | perrow = 3 | total_width = 450 | image1 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (medium crop).jpg | caption1 = [[Max Verstappen]] berjaya memenangi gelaran Kejuaraan Dunia Pemandu untuk yang keempat kalinya, memandu untuk pasukan [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]. | image2 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3975 by Stepro (cropped2).jpg | caption2 = [[Lando Norris]], pemandu pasukan [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]], menamatkan musim ini di kedudukan kedua. | image3 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3978 by Stepro (cropped2).jpg | caption3 = [[Charles Leclerc]] menamatkan musim ini di kedudukan ketiga, memandu untuk pasukan [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. | image4 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3805 by Stepro.jpg | caption4 = Pasukan [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] berjaya memenangi gelaran Kejuaraan Dunia Pengeluar kesembilan mereka. Gelaran tersebut merupakan gelaran pertama mereka sejak musim {{F1|1998}}. | image5 = FIA F1 Austria 2024 Nr. 16 Leclerc.jpg | caption5 = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] menamatkan musim ini di kedudukan kedua dalam kedudukan akhir Kejuaraan Dunia Pengeluar. | image6 = Max Verstappen 2024 Chinese GP.jpg | caption6 = Pasukan [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]], Juara Dunia Pengeluar bertahan, menamatkan musim ini di kedudukan ketiga. }} '''Kejuaraan Dunia FIA Formula Satu 2024''' adalah kejuaraan lumba [[kereta Formula Satu]] yang menjadi musim [[Formula Satu|Kejuaraan Dunia Formula Satu]] ke-75.{{efn|Dalam [[sejarah Formula Satu]], peraturan kali pertama diperkenalkan semasa [[musim Grand Prix 1946]]. Peraturan ini diguna pakai untuk setiap perlumbaan pada [[musim Grand Prix 1948|1948]], dan dianjur secara rasmi ke dalam kejohanan pada {{F1|1950}}.}} Perlumbaan ini diiktiraf oleh [[Fédération Internationale de l'Automobile]] (FIA), badan pentadbiran [[sukan permotoran]] antarabangsa, sebagai kelas pertandingan yang tertinggi untuk [[kereta roda terbuka|kereta lumba roda terbuka]]. == Entri == {|class="wikitable sortable" style="font-size:85%" |+{{nowrap|Pasukan dan pemandu yang bertanding dalam Kejuaraan Dunia 2024}} !scope="col" rowspan="2"|Entri !scope="col" rowspan="2"|[[Senarai pengeluar Formula Satu|Pengeluar]] ! rowspan="2" class="unsortable"|Casis !scope="col" rowspan="2" nowrap|[[Enjin Formula Satu|Unit kuasa]] ! colspan="3" scope="col" class="unsortable" |[[Senarai pemandu Formula Satu|Pemandu]] |- !scope="col" class="unsortable"|[[Senarai nomor pemandu Formula Satu|No.]] !scope="col" class="unsortable"|[[Senarai pemandu Formula Satu|Nama pemandu]] !Pusingan |- | rowspan="3" data-sort-value="Alpine" |{{flagg|cnxa|France}}[[BWT (perusahaan)|BWT]] Alpine F1 Team ! rowspan="3" | [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Renault dalam Formula Satu|Renault]] | rowspan="3" | [[Alpine A524|A524]]<ref>{{Cite web |last1=Schmidt |first1=Michael |last2=Haupt |first2=Andreas |date=16 August 2023 |title=F1-Interview mit Alpine-Technikchef Matt Harman: "Wollen am Ende das viertbeste Team sein" |url=https://www.auto-motor-und-sport.de/formel-1/f1-interview-alpine-technikchef-matt-harman/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Auto Motor und Sport]] |language=de |issn=0005-0806 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045232/https://www.auto-motor-und-sport.de/formel-1/f1-interview-alpine-technikchef-matt-harman/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="3" | {{Nowrap|Renault}} | style="text-align:center"|10 |{{flagg|cnxa|France}}[[Pierre Gasly]] | style="text-align:center"|1–24 |- | style="text-align:center" |31 |{{flagg|cnxa|France}}[[Esteban Ocon]] | style="text-align:center" |1–23 |- | style="text-align:center"|61 |{{Flagicon|Australia}} [[Jack Doohan]] | style="text-align:center" |24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Aston Martin" |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Aston Martin [[Saudi Aramco|Aramco]] F1 Team ! rowspan="2" | {{Nowrap|[[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] [[Saudi Aramco|Aramco]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]]}} | rowspan="2" | [[Aston Martin AMR24|AMR24]]<ref>{{Cite web |last=Cooper |first=Adam |date=12 September 2023 |title=Alonso promised more aero efficient 2024 Aston Martin F1 car |url=https://au.motorsport.com/f1/news/alonso-promised-more-aero-efficient-2024-aston-martin-f1-car/10519247/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Motorsport.com|Motorsport.com Australia]] |publisher=[[Motorsport Network]] |language=en |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045232/https://au.motorsport.com/f1/news/alonso-promised-more-aero-efficient-2024-aston-martin-f1-car/10519247/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Mercedes | style="text-align:center" |14 |{{flagg|cnxa|Spain}}[[Fernando Alonso]] | style="text-align:center"|1–24 |- | style="text-align:center"|18 |{{flagg|cnxa|Canada}}[[Lance Stroll]] | style="text-align:center"|1–24 |- | rowspan="3" data-sort-value="Ferrari" |{{flagg|cnxa|Italy}}Scuderia Ferrari ! rowspan="3" | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="3" | [[SF-24]]<ref>{{Cite web|last=Noble|first=Jonathan|date=13 Februari 2024|title=Ferrari reveals its 2024 Formula 1 car, the SF-24|url=https://www.motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-its-2024-formula-1-car-the-sf-24/10575254/|website=motorsport.com|access-date=21 Februari 2024}}</ref> | rowspan="3" | Ferrari | style="text-align:center" |16 |{{flagg|cnxa|Monaco}}[[Charles Leclerc]] | style="text-align:center"|1–24 |- | style="text-align:center"|55 |nowrap| {{flagg|cnxa|Spain}}[[Carlos Sainz Jr.]] | style="text-align:center"|1–24{{Efn|[[Carlos Sainz, Jr.]] menyertai sesi latihan bebas pertama dan kedua [[Grand Prix Arab Saudi 2024|Grand Prix Arab Saudi]] yang pertama dan kedua sebelum dia menarik diri kerana apendisitis. Jawatannya kemudian digantikan oleh [[Oliver Bearman]].<ref name="saudi-bearman">{{cite web| url=https://formulascout.com/bearman-to-make-f1-race-debut-with-ferrari-in-jeddah-after-sainz-falls-ill/116513| title=Bearman to make F1 race debut with Ferrari in Jeddah after Sainz falls ill| website=Formula Scout| date=8 Maret 2024| access-date=9 Maret 2024| first1=Ida| last1=Wood| language=en}}</ref>}} |- | style="text-align:center"|38 |{{Flagicon|GBR}} [[Oliver Bearman]] | style="text-align:center"|2 |- | rowspan="3" data-sort-value="Haas" |{{flagg|cnxa|United States}}[[MoneyGram]] Haas F1 Team ! rowspan="3" | [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="3" | [[Haas VF-24|VF-24]]<ref>{{Cite web |last=Medland |first=Chris |date=27 June 2023 |title=Haas could use Austria 'like a test session' to solve race day woes - Steiner |url=https://racer.com/2023/06/27/haas-could-use-austria-like-a-test-session-to-solve-race-day-woes-steiner/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Racer (magazine)|RACER]] |place=Irvine |language=en-US |issn=1066-6060 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045232/https://racer.com/2023/06/27/haas-could-use-austria-like-a-test-session-to-solve-race-day-woes-steiner/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="3" | Ferrari<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|title=Haas to stick with Ferrari amid engine crisis|url=http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|access-date=30 August 2020|website=grandprix.com|archive-date=30 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|url-status=live}}</ref> | style="text-align:center" |20 | nowrap="" |{{flagg|cnxa|Denmark}}[[Kevin Magnussen]] | style="text-align:center"|1–16, 18–24{{Efn|[[Kevin Magnussen]] telah didaftarkan untuk menyertai [[Grand Prix São Paulo 2024|Grand Prix São Paulo]] sebelum memilih untuk menarik diri kerana keadaan kesihatannya.<ref name="MAG-SAP" />}} |- | style="text-align:center" | 50 |{{flagg|cnxa|Great Britain}} [[Oliver Bearman]] | style="text-align:center" | 17, 21 |- | style="text-align:center" |27 |{{flagg|cnxa|Germany}}[[Nico Hülkenberg]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Sauber" |{{flagg|cnxa|Switzerland}}[[:en:Stake.com|Stake]] F1 Team [[:en:Kick (service)|Kick]] Sauber<ref name="StakeRenamed" /> ! rowspan="2" | [[:en:Kick (service)|Kick]] [[Sauber Motorsport|Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="2" | [[Kick Sauber C44|C44]]<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sauber-new-team-name-stake-f1-team-kick-alfa-romeo.3ExVqWTCT8pd7MEd71V5DK.html|title=Sauber's new team name unveiled after departure of Alfa Romeo as title sponsor|website=Formula1.com|date=15 December 2023|access-date=15 December 2023|archive-date=2023-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215094358/https://www.formula1.com/en/latest/article.sauber-new-team-name-stake-f1-team-kick-alfa-romeo.3ExVqWTCT8pd7MEd71V5DK.html|dead-url=no}}</ref> | rowspan="2" | Ferrari | style="text-align:center" |24 |{{flagg|cnxa|China}}[[Zhou Guanyu]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center" |77 |{{flagg|cnxa|Finland}}[[Valtteri Bottas]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="McLaren" |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}McLaren F1 Team ! rowspan="2" | [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | rowspan="2" | [[McLaren MCL38|MCL38]]<ref>{{cite news |last1=Kalinauckas |first1=Alex |title=McLaren reveals new-look 2024 F1 livery ahead of MCL38 launch |url=https://us.motorsport.com/f1/news/mclaren-2024-f1-livery-mcl38-launch/10566303/ |access-date=16 January 2024 |work=us.motorsport.com |date=16 January 2024 |language=en |archive-date=2024-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116170923/https://us.motorsport.com/f1/news/mclaren-2024-f1-livery-mcl38-launch/10566303/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Mercedes<ref>{{Cite web |title=McLaren's deal to use Mercedes F1 engines again from 2021 announced |url=https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/ |access-date=17 September 2022 |website=Autosport.com |date=28 September 2019 |language=en |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215052/https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/ |url-status=live }}</ref> | style="text-align:center" |4 |{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[Lando Norris]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center" |81 |{{flagg|cnxa|Australia}}[[Oscar Piastri]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Mercedes" |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Germany}}Mercedes-AMG [[Petronas]] F1 Team}} ! rowspan="2" | [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | rowspan="2" | {{nowrap|[[Mercedes W15|F1 W15]]}}<ref>{{Cite web |last=Noble |first=Jonathan |date=11 August 2023 |title=Mercedes F1 car "annoyingly dead" in the middle of corners |url=https://au.motorsport.com/f1/news/mercedes-f1-car-dead-in-middle-of-corners/10506594/ |access-date=30 September 2023 |website=[[Motorsport.com|Motorsport.com Australia]] |publisher=[[Motorsport Network]] |language=en |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045233/https://au.motorsport.com/f1/news/mercedes-f1-car-dead-in-middle-of-corners/10506594/ |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Mercedes | style="text-align:center" |44 |{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[Lewis Hamilton]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center" |63 |{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[George Russell (pembalap)|George Russell]] | style="text-align:center" |1–24 |- | rowspan="3" data-sort-value="RB" |{{flagg|cnxa|Italy}}[[Visa Inc.|Visa]] [[Cash App]] RB F1 Team<ref name="AT Rebrand 2024">{{Cite web |title=AlphaTauri’s new name for 2024 is confirmed |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J.html |access-date=2024-01-24 |website=www.formula1.com |language=en |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125081222/https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J.html |dead-url=no }}</ref> ! rowspan="3" | [[RB Formula One Team|RB]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | rowspan="3" | [[VCARB 01]]<ref>{{Cite web|last=Somerfield|first=Matt|date=11 Februari 2024|title=Why RB's VCARB 01 is not a straight Red Bull F1 copy|url=https://www.motorsport.com/f1/news/why-rbs-vcarb-01-is-not-a-straight-red-bull-copy/10574269/|website=motorsport.com|language=en|access-date=21 Februari 2024}}</ref> | rowspan="3" | Honda<ref name="RedBull-engine">{{cite web|title=Red Bull agree deal to run Honda engine technology until 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|website=Formula1.com|date=15 February 2021|access-date=15 February 2021|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215215037/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|url-status=live}}</ref><ref name="Autosport Red Bull badged Honda engines">{{Cite news|url= https://www.autosport.com/f1/news/hondas-sakura-facility-will-supply-red-bull-f1-engines-in-2022/6624598/|title= Honda's Sakura facility will supply Red Bull F1 engines in 2022|last= Smith|first= Luke|date= 3 July 2021|access-date= 18 July 2021|work= [[Autosport]]|archive-date= 23 October 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20211023231945/https://www.autosport.com/f1/news/hondas-sakura-facility-will-supply-red-bull-f1-engines-in-2022/6624598/|url-status= live}}</ref> | style="text-align:center" |3 |{{flagg|cnxa|Australia}}[[Daniel Ricciardo]] | style="text-align:center" |1–18 |- | style="text-align:center"|40 |{{Flagicon|NZL}} [[Liam Lawson]] | style="text-align:center" |19–24 |- | style="text-align:center" |22 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Yuki Tsunoda]] | style="text-align:center"|1–24 |- | rowspan="2" data-sort-value="Red Bull Racing" |{{flagg|cnxa|Austria}}[[Oracle Corporation|Oracle]] Red Bull Racing ! rowspan="2" | [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | rowspan="2" | [[Red Bull Racing RB20|RB20]]<ref>{{Cite web |date=19 September 2023 |title=Red Bull have 'clearer understanding' of Singapore issues |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.horner-says-red-bull-have-much-clearer-understanding-of-singapore-issues-as.3jvpv3FeP84hLd2eX1ZSfB.html |access-date=30 September 2023 |website=Formula1.com |publisher=[[Formula One Administration]] |language=en |archive-date=2023-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004192855/https://www.formula1.com/en/latest/article.horner-says-red-bull-have-much-clearer-understanding-of-singapore-issues-as.3jvpv3FeP84hLd2eX1ZSfB.html |dead-url=no }}</ref> | rowspan="2" | Honda<ref name="RedBull-engine" /><ref name="Autosport Red Bull badged Honda engines" /> | style="text-align:center" |1 |{{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Max Verstappen]] | style="text-align:center" |1–24 |- | style="text-align:center"|11 |{{flagg|cnxa|Mexico}}[[Sergio Pérez]] | style="text-align:center"|1–24 |- | rowspan="3" data-sort-value="Williams" |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Williams Racing ! rowspan="3" | [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | rowspan="3" | [[Williams FW46|FW46]]<ref>{{Cite web |date=13 September 2023 |title=Alex Albon and Logan Sargeant preview the Singapore Grand Prix |url=https://www.williamsf1.com/posts/fd00c373-cf73-4093-ab3e-f1974c7c3e45/alex-and-logan-preview-the-singapore-grand-prix |access-date=19 October 2023 |website=Williams Racing |language=en |archive-date=2023-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019212514/https://www.williamsf1.com/posts/fd00c373-cf73-4093-ab3e-f1974c7c3e45/alex-and-logan-preview-the-singapore-grand-prix |dead-url=no }}</ref> | rowspan="3" | Mercedes<ref>{{cite news|last1=Horton|first1=Phillip|url=https://motorsportweek.com/news/id/24415|title=Williams extends Mercedes F1 power unit deal through 2025|date=13 September 2019|work=MotorSport Week|access-date=13 September 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921211835/https://motorsportweek.com/news/id/24415|archive-date=21 September 2019}}</ref> | style="text-align:center" |2 |nowrap| {{flagg|cnxa|United States}}[[Logan Sargeant]] | style="text-align:center"|1–15{{Efn|[[Logan Sargeant]] menyertai sesi latihan bebas pertama dan kedua [[Grand Prix Australia 2024|Grand Prix Australia]], tetapi dia menarik diri daripada perlumbaan untuk memberi laluan kepada [[Alex Albon]].<ref>{{cite web|url=https://theathletic.com/5361496/2024/03/22/alex-albon-williams-logan-sargeant/| title=Williams withdraws Logan Sargeant from Australian GP after Alex Albon practice crash| date=22 Maret 2024| access-date=24 Maret 2024| language=en| first=Luke| last= Smith| website= The Athletic}}</ref>}} |- | style="text-align:center" |43 |{{flagg|cnxa|Argentina}}[[Franco Colapinto]] | style="text-align:center"|16–24 |- | style="text-align:center" |23 |{{flagg|cnxa|Thailand}}[[Alexander Albon]] | style="text-align:center" |1–24 |- | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" |'''Sumber:'''<ref>{{cite web |url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2024/2024-fia-formula-one-world-championship-entry |title=2024 FIA Formula One World Championship – Entry List |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |access-date=15 December 2023 |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125135037/https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2024/2024-fia-formula-one-world-championship-entry |dead-url=no }}</ref><ref name="peserta">Senarai peserta rasmi: * {{Cite web|date=29 Februari 2024|title=2024 Bahrain Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|website=|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Maret 2024}} * {{Cite web|date=8 Maret 2024|title=2024 Saudi Arabian Grand Prix - Revised Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix%20-%20Revised%20Entry%20List.pdf|website=|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Maret 2024}} * {{cite web|date=22 Maret 2024|title=2024 Australian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Australian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=24 Maret 2024}} * {{cite web|date=5 April 2024|title=2024 Japanese Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=6 April 2024}} * {{Cite web|date=19 April 2024|title=2024 Chinese Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Chinese%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=22 April 2024}} * {{Cite web|date=3 Mei 2024|title=2024 Miami Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Miami%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=6 Mei 2024}} * {{Cite web|date=17 Mei 2024|title=2024 Emilia Romagna Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=17 Mei 2024}} * {{Cite web|date=24 Mei 2024|title=2024 Monaco Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Monaco%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=26 Mei 2024}} * {{Cite web|date=7 Juni 2024|title=2024 Canadian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Canadian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=8 Juni 2024}} * {{Cite web|date=21 Juni 2024|title=2024 Spanish Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List%20(Corrected).pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=22 Juni 2024}} * {{Cite web|date=28 Juni 2024|title=2024 Austrian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Austrian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=30 Juni 2024}} * {{Cite web|date=6 Juli 2024|title=2024 British Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20British%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=7 Juli 2024}} * {{Cite web|date=19 Juli 2024|title=2024 Hungarian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=21 Juli 2024}} * {{Cite web|date=26 Juli 2024|title=2024 Belgian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=27 Juli 2024}} * {{Cite web|date=23 Agustus 2024|title=2024 Dutch Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Dutch%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=23 Agustus 2024}} * {{Cite web|date=30 Agustus 2024|title=2024 Italian Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=31 Agustus 2024}} * {{Cite web|date=13 September 2024|title=2024 Azerbaijan Grand Prix - Entry List (Corrected)|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Azerbaijan%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List%20(Corrected).pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=14 September 2024}} * {{Cite web|date=20 September 2024|title=2024 Singapore Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Singapore%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=27 September 2024}} * {{Cite web|date=18 Oktober 2024|title=2024 United States Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20United%20States%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=21 Oktober 2024}} * {{Cite web|date=25 Oktober 2024|title=2024 Mexico City Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Mexico%20City%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=28 Oktober 2024}} * {{Cite web|date=1 November 2024|title=2024 São Paulo Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20S%C3%A3o%20Paulo%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=15 November 2024}} * {{Cite web|date=1 November 2024|title=2024 SÃO PAULO GRAND PRIX - Revised Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20S%C3%A3o%20Paulo%20Grand%20Prix%20-%20Revised%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=3 November 2024}} * {{Cite web|date=21 November 2024|title=2024 Las Vegas Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Las%20Vegas%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=28 November 2024}} * {{Cite web|date=29 November 2024|title=2024 Qatar Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024_qatar_grand_prix_-_entry_list.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Desember 2024}} * {{Cite web|date=6 Desember 2024|title=2024 Abu Dhabi Grand Prix - Entry List|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf|publisher=Federasi Automobil Internasional|language=en|access-date=9 Desember 2024}} </ref> |} ==Kalendar musim== Berikut adalah 24 Grand Prix yang dijadualkan untuk mengambil tempat pada tahun 2024.<ref name="2024 calendar" /> [[Grand Prix China|Grand Prix China]], [[Grand Prix Miami|Miami]], [[Grand Prix Austria|Austria]], [[Grand Prix Amerika Syarikat|Amerika Syarikat]], [[Grand Prix Brazil|São Paulo]], dan [[Grand Prix Qatar|Qatar]] menampilkan [[:en:Formula One racing#Sprint|sprint]].<ref name="sprint">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-announces-2024-sprint-calendar.7qBSzIpqD6C2IobIRm9HHm.html|title=Formula 1 announces 2024 Sprint Calendar|website=Formula 1|date=5 December 2023|access-date=5 December 2023|archive-date=5 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231205123522/https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-announces-2024-sprint-calendar.7qBSzIpqD6C2IobIRm9HHm.html|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" ! Pusingan ! [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] ! [[Senarai litar Formula Satu|Litar]] ! Tarikh |- !1 |[[Grand Prix Bahrain]] |{{flagicon|BHR}} [[Litar Antarabangsa Bahrain]], [[Sakhir]] |2 March |- !2 |[[Grand Prix Arab Saudi]] |{{flagicon|SAU}} [[Litar Jeddah Corniche]], [[Jeddah]] |9 March |- !3 |[[Grand Prix Australia]] |{{flagicon|AUS}} [[Melbourne Grand Prix Circuit|Litar Grand Prix Melbourne]], [[Melbourne]] |24 March |- !4 |[[Grand Prix Jepun]] |{{flagicon|JPN}} [[Litar Suzuka]], [[Suzuka, Mie|Suzuka]] |7 April |- !5 |[[Grand Prix China]] |{{flagicon|CHN}} [[Litar Antarabangsa Shanghai]], [[Shanghai]] |21 April |- !6 |[[Grand Prix Miami]] |{{nowrap|{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], [[Miami Gardens]]}} |5 May |- !7 |{{Nowrap|[[Grand Prix Emilia Romagna]]}} |{{flagicon|ITA}} [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|Litar Imola]], [[Imola]] |19 May |- !8 |[[Grand Prix Monaco]] |{{flagicon|MON}} [[Circuit de Monaco]], [[Municipality of Monaco|Monaco]] |26 May |- !9 |[[Grand Prix Kanada]] |{{flagicon|CAN}} [[Circuit Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] |9 June |- !10 |[[Grand Prix Sepanyol]] |{{flagicon|ESP}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], [[Montmeló]] |23 June |- !11 |[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg, Styria|Spielberg]] |30 June |- !12 |[[Grand Prix British]] |{{flagicon|GBR}} [[Litar Silverstone]], [[Silverstone]] |7 July |- !13 |[[Grand Prix Hungary]] |{{flagicon|HUN}} [[Hungaroring]], [[Mogyoród]] |21 July |- !14 |[[Grand Prix Belgium]] |{{flagicon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]] |28 July |- !15 |[[Grand Prix Belanda]] |{{flagicon|NED}} [[Litar Zandvoort]], [[Zandvoort]] |25 August |- !16 |[[Grand Prix Itali]] |{{flagicon|ITA}} [[Autodromo Nazionale Monza|Litar Monza]], [[Monza]] |1 September |- !17 |[[Grand Prix Azerbaijan]] |{{flagicon|AZE}} [[Litar Bandar Baku]], [[Baku]] |{{nowrap|15 September}} |- !18 |[[Grand Prix Singapura]] |{{flagicon|SIN}} [[Litar Jalan Teluk Marina]], [[Singapura]] |22 September |- !19 |[[Grand Prix Amerika Syarikat]] |{{flagicon|USA}} [[Circuit of the Americas]], [[Austin, Texas]] |20 October |- !20 |[[Grand Prix Mexico|Grand Prix Kota Mexico]] |{{flagicon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Kota Mexico]] |27 October |- !21 |[[Grand Prix Brazil|Grand Prix São Paulo]] |{{flagicon|BRA}} [[Autódromo José Carlos Pace]], [[São Paulo]] |3 November |- !22 |[[Grand Prix Las Vegas]] |{{flagicon|USA}} [[Litar Las Vegas Strip]], [[Paradise, Nevada]] |23 November |- !23 |[[Grand Prix Qatar]] |{{flagicon|QAT}} [[Litar Antarabangsa Losail|Litar Antarabangsa Lusail]], [[Lusail]] |1 December |- !24 |[[Grand Prix Abu Dhabi]] |{{flagicon|UAE}} [[Litar Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] |8 December |- ! colspan="4" |'''Sumber:'''<ref name="2024 calendar">{{Cite web |title=F1 2024 calendar revealed: Saturday night Grands Prix in Bahrain and Saudi Arabia to kick off record 24-race season |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12915418/f1-2024-calendar-revealed-saturday-night-grands-prix-in-bahrain-and-saudi-arabia-to-kick-off-record-24-race-season |access-date=5 July 2023 |website=Sky Sports |language=en |archive-date=2023-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708215051/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12915418/f1-2024-calendar-revealed-saturday-night-grands-prix-in-bahrain-and-saudi-arabia-to-kick-off-record-24-race-season |dead-url=no }}</ref> |} == Keputusan dan kedudukan == === Grand Prix === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" !Perlumbaan ![[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]]{{Efn|[[Grand Prix China 2024|Grand Prix China]], [[Grand Prix Miami 2024|Miami]], [[Grand Prix Austria 2024|Austria]], [[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|Amerika Syarikat]], [[Grand Prix São Paulo 2024|São Paulo]], dan [[Grand Prix Qatar 2024|Qatar]] menampilkan [[:en:Formula One racing #Sprint|''sprint'']].<ref name="sprint"/>|name=sprint locations}} !nowrap|[[Senarai polesitter Formula Satu|Petak pertama]] !nowrap|[[Senarai pemandu Formula Satu yang mencetak pusingan terpantas|Pusingan terpantas]] !nowrap|[[Senarai pemenang Grand Prix Formula Satu|Pemandu pemenang]] !nowrap|[[Senarai pemenang Grand Prix Formula Satu (pengeluar)|Pengeluar pemenang]] !class="unsortable"|{{Tooltip|Laporan|Laporan perlumbaan}} |- ! 1 | {{flagg|cnxa|Bahrain}}[[Grand Prix Bahrain]] |nowrap| {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Bahrain 2024|Laporan]] |- ! 2 | {{flagg|cnxa|Saudi Arabia}}[[Grand Prix Arab Saudi]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Arab Saudi 2024|Laporan]] |- ! 3 | {{flagg|cnxa|Australia}}[[Grand Prix Australia]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Australia 2024|Laporan]] |- ! 4 | {{flagg|cnxa|Japan}}[[Grand Prix Jepun]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Jepun 2024|Laporan]] |- ! 5 | {{flagg|cnxa|China}}[[Grand Prix China]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{Flagicon|ESP}} [[Fernando Alonso]] | {{Flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix China 2024|Laporan]] |- ! 6 | {{flagg|cnxa|United States}}[[Grand Prix Miami]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Miami 2024|Laporan]] |- ! 7 | {{nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Grand Prix Emilia Romagna]]}} | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Emilia Romagna 2024|Laporan]] |- ! 8 | {{flagg|cnxa|Monaco}}[[Grand Prix Monaco]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Monaco 2024|Laporan]] |- ! 9 | {{flagg|cnxa|Canada}}[[Grand Prix Kanada]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Kanada 2024|Laporan]] |- ! 10 | {{flagg|cnxa|Spain}}[[Grand Prix Sepanyol]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Sepanyol 2024|Laporan]] |- ! 11 | {{flagg|cnxa|Austria}}[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|ESP}} [[Fernando Alonso]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] |{{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Austria 2024|Laporan]] |- ! 12 | {{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Grand Prix British]] |{{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] | {{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix British 2024|Laporan]] |- ! 13 | {{flagg|cnxa|Hungary}}[[Grand Prix Hungary]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Hungary 2024|Laporan]] |- ! 14 | {{flagg|cnxa|Belgium}}[[Grand Prix Belgium]] | nowrap| {{flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]]{{Efn|[[Max Verstappen]] menetapkan masa terpantas dalam kelayakan, tetapi diberikan penalti grid sepuluh tempat kerana menggunakan lebih banyak komponen enjin pembakaran dalaman daripada yang dibenarkan.<ref>{{cite web | url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-claims-p1-in-belgium-qualifying-ahead-of-grid-penalty-as-he-heads.4G7gZvZk3905EWPcv7fdNc | title=Verstappen claims P1 in Belgium qualifying ahead of grid penalty with Leclerc to start race from pole |date=27 Juli 2024 | access-date=29 Juli 2024 | website=Formula 1}}</ref> Kedudukan petak pertama disandang [[Charles Leclerc]], yang mencatatkan masa kedua terpantas.}} | {{flagicon|MEX}} [[Sergio Perez]] | {{Flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]]{{Efn| [[George Russell (pemandu lumba)|George Russell]] menamatkan perlumbaan di tempat pertama, tetapi dia telah hilang kelayakan kerana berat keretanya kurang daripada had berat minimum. Keputusan itu menjadikan Lewis Hamilton, yang menamatkan perlumbaan di tempat kedua, pemenang Grand Prix Belgium.<ref>{{cite web| url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-russell-disqualified-from-belgian-grand-prix-for-underweight-car-as.2NIuo4cHgOl1LgplIkGG5D| title=Russell disqualified from Belgian Grand Prix for underweight car as Hamilton is promoted to winner| date=29 Juli 2024| access_date= 29 Juli 2024| language=en| website= Formula 1}}</ref>}} | {{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Belgium 2024|Laporan]] |- ! 15 | {{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Grand Prix Belanda]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix F1 Belanda 2024|Laporan]] |- ! 16 | {{flagg|cnxa|Italy}}[[Grand Prix Itali]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Itali 2024|Laporan]] |- ! 17 | {{flagg|cnxa|Azerbaijan}}[[Grand Prix Azerbaijan]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Azerbaijan 2024|Laporan]] |- ! 18 | {{flagg|cnxa|Singapore}}[[Grand Prix Singapura]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Singapura 2024|Laporan]] |- ! 19 | {{flagg|cnxa|United States}}[[Grand Prix Amerika Syarikat]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|FRA}} [[Esteban Ocon]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|Laporan]] |- ! 20 | {{flagg|cnxa|Mexico}}[[Grand Prix Mexico|Grand Prix Kota Mexico]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{Flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | {{Flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Kota Mexico 2024|Laporan]] |- ! 21 | {{flagg|cnxa|Brazil}}[[Grand Prix Brazil|Grand Prix São Paulo]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix São Paulo 2024|Laporan]] |- ! 22 | {{flagg|cnxa|United States}}[[Grand Prix Las Vegas]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] | {{Flagicon|DEU}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Las Vegas 2024|Laporan]] |- ! 23 | {{flagicon|Qatar}} [[Grand Prix Qatar]] |nowrap| {{Flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]]{{efn|[[Max Verstappen]] menetapkan masa terpantas dalam kelayakan, tetapi diberikan penalti grid satu tempat kerana memandu terlalu perlahan dalam sesi.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-loses-qatar-gp-pole-after-one-place-grid-penalty/10678153/|title=Verstappen loses Qatar GP pole after one-place grid penalty|language=en|date=1 Desember 2024|access-date=9 Desember 2024|website=motorsport.com}}</ref> Kedudukan petak pertama menjadi milik George Russell yang mencatatkan masa kedua terpantas dalam sesi itu.}} | {{Flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Qatar 2024|Laporan]] |- ! 24 | {{flagg|cnxa|United Arab Emirates}}[[Grand Prix Abu Dhabi]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |nowrap| {{flagicon|DEN}} [[Kevin Magnussen]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|[[Grand Prix Abu Dhabi 2024|Laporan]] |- class="sortbottom" !colspan="7"|Sumber:<ref name="2024 calendar" /> |} === Sistem mata === {{further|Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu}} Mata diberikan kepada sepuluh pemandu terkelas terbaik, pemandu yang membuat pusingan terpantas semasa Grand Prix (hanya jika salah satu daripada sepuluh teratas), dan lapan teratas semasa perlumbaan Sprint.{{Efn|Jika perlumbaan tamat sebelum masanya, bilangan mata yang diberikan kepada pemandu yang berjaya menamatkan perlumbaan di kedudukan yang memenangi mata mungkin akan dikurangkan, bergantung kepada berapa banyak perlumbaan telah diselesaikan.}} Dalam kes seri pada mata, sistem kira balik digunakan di mana pemandu dengan paling banyak kemenangan Grand Prix berada di kedudukan lebih tinggi. Jika bilangan kemenangan adalah sama maka bilangan tempat kedua dipertimbangkan, dan seterusnya. Mata telah diberikan untuk setiap perlumbaan menggunakan sistem berikut: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" !Tempat !style="background-color:#ffffbf"|&nbsp;1st&nbsp; !style="background-color:#dfdfdf"|&nbsp;2nd&nbsp; !style="background-color:#ffdf9f"|&nbsp;3rd&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;4th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;5th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;6th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;7th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;8th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;9th&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;10th&nbsp; ![[Pusingan terpantas|{{Abbr|PT|Pusingan terpantas}}]] |- !Perlumbaan | style="background-color:#ffffbf"|25 | style="background-color:#dfdfdf"|18 | style="background-color:#ffdf9f"|15 | style="background-color:#dfffdf"|12 | style="background-color:#dfffdf"|10 | style="background-color:#dfffdf"|8 | style="background-color:#dfffdf"|6 | style="background-color:#dfffdf"|4 | style="background-color:#dfffdf"|2 | style="background-color:#dfffdf"|1 | 1 |- !Sprint{{Efn|name=sprint locations}} | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | colspan="3" {{N/A|}} |} === Kedudukan Kejohanan Dunia Pemandu === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| | {|class="wikitable" style="font-size:80%; text-align:center" !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pemandu ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix China 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Serikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box;"|[[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- !1 |align=left|{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|f}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|p}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|f}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|s|1}} |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p|s|1}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|p|s|1}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|1}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|4|f}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|8}} |bgcolor=dfffdf|6 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|437 |- !2 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|6}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p|f}} |bgcolor=cfcfff|{{nowrap|{{F1 race position|20{{dagger}}|s|3}}}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p|f}} |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|p|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|f}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|3|p}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|1|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|10|f|s|2}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|374 |- !3 |align=left|{{flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|f}} |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|f}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|4}} |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|2}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|7}} |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|p}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|p}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|4}} |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|s|3}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|5}} |bgcolor=ffdf9f|3 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|356 |- !4 |align=left|{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|s|7}} |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|13|s|6|f}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|2}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|s|2}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|1}} |bgcolor=dfffdf|10 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|292 |- !5 |align=left|{{flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] |bgcolor=ffdf9f|3 |<small>WD</small> |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|s|5}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|s|5}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|5}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|5|f}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|18{{dagger}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|{{F1 race position|2|s|2}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|s|5}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|4}} |bgcolor=dfdfdf|2 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|290 |- !6 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[George Russell (pembalap)|George Russell]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|17{{dagger}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|8}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|p}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|s|4}} |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|f}} |bgcolor=000000 style="color:white"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|6|s|5}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|6}} |bgcolor=ffffbf|{{F1 race position|1|p}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|p|s|3}} |bgcolor=dfffdf|5 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|245 |- !7 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|9|s|2}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|f}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|6}} |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|s|6}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|12|s|6}} |bgcolor=dfffdf|4 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|223 |- !8 |align=left|{{flagicon|MEX}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|3}} |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|4|s|3}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|s|8}} |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|17{{dagger}} |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|8}} |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|152 |- !9 |align=left|{{flagicon|ESP}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|f}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|18|f}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|70 |- !10 |align=left|{{flagicon|FRA}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=ffdf9f|{{F1 race position|3|s|7}} |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|42 |- !11 |align=left|{{flagicon|GER}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|7}} |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|8|s|8}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=000000 style="color:white"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|{{F1 race position|Ret|s|7}} |bgcolor=dfffdf|8 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|41 |- !12 |align=left|{{flagicon|JPN}} [[Yuki Tsunoda]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|{{F1 race position|7|s|8}} |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|30 |- !13 |align=left|{{flagicon|CAN}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|19{{dagger}} |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|24 |- !14 |align=left|{{flagicon|FRA}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor= cfcfff|{{F1 race position|18|f}} |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|Ret | !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|23 |- !15 |align=left|{{nowrap|{{flagicon|DEN}} [[Kevin Magnussen]]}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|10 | |bgcolor=cfcfff|19{{dagger}} |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|11|s|7}} |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|16|f}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|16 |- !16 |align=left|{{flagicon|THA}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|12 |- !17 |align=left|{{flagicon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|15|s|4}} |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|{{F1 race position|18|f}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|12 |- !18 |align=left|{{flagicon|GBR}} [[Oliver Bearman]] | |bgcolor=dfffdf|7 | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=dfffdf|10 | | | |bgcolor=cfcfff|12 | | | !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|7 |- !19 |align=left|{{flagicon|ARG}} [[Franco Colapinto]] | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=efcfff|Ret !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|5 |- !20 |align=left|{{flagicon|CHN}} [[Zhou Guanyu]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|4 |- !21 |align=left|{{flagicon|NZL}} [[Liam Lawson]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|16 |bgcolor=dfffdf|14 |bgcolor=dfffdf|17{{dagger}} !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|4 |- !22 |align=left|{{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|Ret !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|0 |- !23 |align=left|{{flagicon|USA}} [[Logan Sargeant]] |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|14 |<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|Ret |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 | | | | | | | | | !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|0 |- ! 24 |align=left|{{flagicon|AUS}} [[Jack Doohan]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | bgcolor=CFCFFF|15 !style="position:sticky; right: 0; background-clip: padding-box; color: var(--color-base,#202122);"|0 |- !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pemandu ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix Tiongkok 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} ![[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- !colspan=27|Sumber: <ref name="championship" /> |} |valign=top| {{F1 driver results legend 8}} |} </div> '''Catatan:''' * {{dagger}}&nbsp;– Pemandu tidak menghabiskan perlumbaan Grand Prix, tetapi dikelaskan kerana menghabiskan lebih 90% jarak perlumbaan. === Kedudukan Kejohanan Dunia Pengeluar === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| | {|class="wikitable" style="font-size: 80%;text-align:center" !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pengeluar ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix Tiongkok 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} ![[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- ! rowspan="2"|1 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{nowrap|{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]]}} |{{F1R2024|NOR|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|PIA|SAU}} |{{F1R2024|NOR|AUS}} |{{F1R2024|NOR|JPN}} |{{F1R2024|NOR|CHN}} |{{F1R2024|NOR|MIA}} |{{F1R2024|NOR|EMI}} |{{F1R2024|PIA|MON}} |{{F1R2024|NOR|CAN}} |{{F1R2024|NOR|ESP}} |{{F1R2024|PIA|AUT}} |{{F1R2024|NOR|GBR}} |{{F1R2024|PIA|HUN}} |{{F1R2024|PIA|BEL}} |{{F1R2024|NOR|NED}} |{{F1R2024|PIA|ITA}} |{{F1R2024|PIA|AZE}} |{{F1R2024|NOR|SIN}} |{{F1R2024|NOR|USA}} |{{F1R2024|NOR|MXC}} |{{F1R2024|NOR|SAP}} |{{F1R2024|NOR|LVG}} |{{F1R2024|PIA|QAT}} |{{F1R2024|NOR|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|NOR|points}}|{{F1R2024|PIA|points}}}} |- |{{F1R2024|PIA|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|NOR|SAU}} |{{F1R2024|PIA|AUS}} |{{F1R2024|PIA|JPN}} |{{F1R2024|PIA|CHN}} |{{F1R2024|PIA|MIA}} |{{F1R2024|PIA|EMI}} |{{F1R2024|NOR|MON}} |{{F1R2024|PIA|CAN}} |{{F1R2024|PIA|ESP}} |{{F1R2024|NOR|AUT}} |{{F1R2024|PIA|GBR}} |{{F1R2024|NOR|HUN}} |{{F1R2024|NOR|BEL}} |{{F1R2024|PIA|NED}} |{{F1R2024|NOR|ITA}} |{{F1R2024|NOR|AZE}} |{{F1R2024|PIA|SIN}} |{{F1R2024|PIA|USA}} |{{F1R2024|PIA|MXC}} |{{F1R2024|PIA|SAP}} |{{F1R2024|PIA|LVG}} |{{F1R2024|NOR|QAT}} |{{F1R2024|PIA|ABU}} |- ! rowspan="2"|2 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{F1R2024|SAI|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|LEC|SAU}} |{{F1R2024|SAI|AUS}} |{{F1R2024|SAI|JPN}} |{{F1R2024|LEC|CHN}} |{{F1R2024|LEC|MIA}} |{{F1R2024|LEC|EMI}} |{{F1R2024|LEC|MON}} |{{F1R2024|LEC|CAN}} |{{F1R2024|LEC|ESP}} |{{F1R2024|SAI|AUT}} |{{F1R2024|SAI|GBR}} |{{F1R2024|LEC|HUN}} |{{F1R2024|LEC|BEL}} |{{F1R2024|LEC|NED}} |{{F1R2024|LEC|ITA}} |{{F1R2024|LEC|AZE}} |{{F1R2024|LEC|SIN}} |{{F1R2024|LEC|USA}} |{{F1R2024|SAI|MXC}} |{{F1R2024|LEC|SAP}} |{{F1R2024|SAI|LVG}} |{{F1R2024|LEC|QAT}} |{{F1R2024|SAI|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{Sum|{{F1R2024|LEC|points}}|{{sum|{{F1R2024|SAI|points}}|{{F1R2024|BEA|points}}}}}}|-1}} <!-- Minus 1 untuk 1 poin yang didapatkan Bearman saat berkompetisi bersama Tim Haas--> |- |{{F1R2024|LEC|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|BEA|SAU}} |{{F1R2024|LEC|AUS}} |{{F1R2024|LEC|JPN}} |{{F1R2024|SAI|CHN}} |{{F1R2024|SAI|MIA}} |{{F1R2024|SAI|EMI}} |{{F1R2024|SAI|MON}} |{{F1R2024|SAI|CAN}} |{{F1R2024|SAI|ESP}} |{{F1R2024|LEC|AUT}} |{{F1R2024|LEC|GBR}} |{{F1R2024|SAI|HUN}} |{{F1R2024|SAI|BEL}} |{{F1R2024|SAI|NED}} |{{F1R2024|SAI|ITA}} |{{F1R2024|SAI|AZE}} |{{F1R2024|SAI|SIN}} |{{F1R2024|SAI|USA}} |{{F1R2024|LEC|MXC}} |{{F1R2024|SAI|SAP}} |{{F1R2024|LEC|LVG}} |{{F1R2024|SAI|QAT}} |{{F1R2024|LEC|ABU}} |- ! rowspan="2"|3 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] |{{F1R2024|VER|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|VER|SAU}} |{{F1R2024|PER|AUS}} |{{F1R2024|VER|JPN}} |{{F1R2024|VER|CHN}} |{{F1R2024|VER|MIA}} |{{F1R2024|VER|EMI}} |{{F1R2024|VER|MON}} |{{F1R2024|VER|CAN}} |{{F1R2024|VER|ESP}} |{{F1R2024|VER|AUT}} |{{F1R2024|VER|GBR}} |{{F1R2024|VER|HUN}} |{{F1R2024|VER|BEL}} |{{F1R2024|VER|NED}} |{{F1R2024|VER|ITA}} |{{F1R2024|VER|AZE}} |{{F1R2024|VER|SIN}} |{{F1R2024|VER|USA}} |{{F1R2024|VER|MXC}} |{{F1R2024|VER|SAP}} |{{F1R2024|VER|LVG}} |{{F1R2024|VER|QAT}} |{{F1R2024|VER|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|VER|points}}|{{F1R2024|PER|points}}}} |- |{{F1R2024|PER|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|PER|SAU}} |{{F1R2024|VER|AUS}} |{{F1R2024|PER|JPN}} |{{F1R2024|PER|CHN}} |{{F1R2024|PER|MIA}} |{{F1R2024|PER|EMI}} |{{F1R2024|PER|MON}} |{{F1R2024|PER|CAN}} |{{F1R2024|PER|ESP}} |{{F1R2024|PER|AUT}} |{{F1R2024|PER|GBR}} |{{F1R2024|PER|HUN}} |{{F1R2024|PER|BEL}} |{{F1R2024|PER|NED}} |{{F1R2024|PER|ITA}} |{{F1R2024|PER|AZE}} |{{F1R2024|PER|SIN}} |{{F1R2024|PER|USA}} |{{F1R2024|PER|MXC}} |{{F1R2024|PER|SAP}} |{{F1R2024|PER|LVG}} |{{F1R2024|PER|QAT}} |{{F1R2024|PER|ABU}} |- ! rowspan="2"|4 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|GER}} [[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes]] |{{F1R2024|RUS|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|RUS|SAU}} |{{F1R2024|RUS|AUS}} |{{F1R2024|RUS|JPN}} |{{F1R2024|RUS|CHN}} |{{F1R2024|HAM|MIA}} |{{F1R2024|HAM|EMI}} |{{F1R2024|RUS|MON}} |{{F1R2024|RUS|CAN}} |{{F1R2024|HAM|ESP}} |{{F1R2024|RUS|AUT}} |{{F1R2024|HAM|GBR}} |{{F1R2024|HAM|HUN}} |{{F1R2024|HAM|BEL}} |{{F1R2024|RUS|NED}} |{{F1R2024|HAM|ITA}} |{{F1R2024|RUS|AZE}} |{{F1R2024|RUS|SIN}} |{{F1R2024|RUS|USA}} |{{F1R2024|HAM|MXC}} |{{F1R2024|RUS|SAP}} |{{F1R2024|RUS|LVG}} |{{F1R2024|RUS|QAT}} |{{F1R2024|HAM|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|RUS|points}}|{{F1R2024|HAM|points}}}} |- |{{F1R2024|HAM|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|HAM|SAU}} |{{F1R2024|HAM|AUS}} |{{F1R2024|HAM|JPN}} |{{F1R2024|HAM|CHN}} |{{F1R2024|RUS|MIA}} |{{F1R2024|RUS|EMI}} |{{F1R2024|HAM|MON}} |{{F1R2024|HAM|CAN}} |{{F1R2024|RUS|ESP}} |{{F1R2024|HAM|AUT}} |{{F1R2024|RUS|GBR}} |{{F1R2024|RUS|HUN}} |{{F1R2024|RUS|BEL}} |{{F1R2024|HAM|NED}} |{{F1R2024|RUS|ITA}} |{{F1R2024|HAM|AZE}} |{{F1R2024|HAM|SIN}} |{{F1R2024|HAM|USA}} |{{F1R2024|RUS|MXC}} |{{F1R2024|HAM|SAP}} |{{F1R2024|HAM|LVG}} |{{F1R2024|HAM|QAT}} |{{F1R2024|RUS|ABU}} |- ! rowspan="2"|5 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{nowrap|{{flagicon|GBR}} [[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] [[Saudi Aramco|Aramco]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]]}} |{{F1R2024|ALO|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|ALO|SAU}} |{{F1R2024|STR|AUS}} |{{F1R2024|ALO|JPN}} |{{F1R2024|ALO|CHN}} |{{F1R2024|ALO|MIA}} |{{F1R2024|STR|EMI}} |{{F1R2024|ALO|MON}} |{{F1R2024|ALO|CAN}} |{{F1R2024|ALO|ESP}} |{{F1R2024|STR|AUT}} |{{F1R2024|STR|GBR}} |{{F1R2024|STR|HUN}} |{{F1R2024|ALO|BEL}} |{{F1R2024|ALO|NED}} |{{F1R2024|ALO|ITA}} |{{F1R2024|ALO|AZE}} |{{F1R2024|ALO|SIN}} |{{F1R2024|ALO|USA}} |{{F1R2024|STR|MXC}} |{{F1R2024|ALO|SAP}} |{{F1R2024|ALO|LVG}} |{{F1R2024|ALO|QAT}} |{{F1R2024|ALO|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|ALO|points}}|{{F1R2024|STR|points}}}} |- |{{F1R2024|STR|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|STR|SAU}} |{{F1R2024|ALO|AUS}} |{{F1R2024|STR|JPN}} |{{F1R2024|STR|CHN}} |{{F1R2024|STR|MIA}} |{{F1R2024|ALO|EMI}} |{{F1R2024|STR|MON}} |{{F1R2024|STR|CAN}} |{{F1R2024|STR|ESP}} |{{F1R2024|ALO|AUT}} |{{F1R2024|ALO|GBR}} |{{F1R2024|ALO|HUN}} |{{F1R2024|STR|BEL}} |{{F1R2024|STR|NED}} |{{F1R2024|STR|ITA}} |{{F1R2024|STR|AZE}} |{{F1R2024|STR|SIN}} |{{F1R2024|STR|USA}} |{{F1R2024|ALO|MXC}} |{{F1R2024|STR|SAP}} |{{F1R2024|STR|LVG}} |{{F1R2024|STR|QAT}} |{{F1R2024|STR|ABU}} |- ! rowspan="2"|6 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|FRA}} [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Renault dalam Formula Satu|Renault]] |{{F1R2024|OCO|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|OCO|SAU}} |{{F1R2024|GAS|AUS}} |{{F1R2024|OCO|JPN}} |{{F1R2024|OCO|CHN}} |{{F1R2024|OCO|MIA}} |{{F1R2024|OCO|EMI}} |{{F1R2024|GAS|MON}} |{{F1R2024|GAS|CAN}} |{{F1R2024|GAS|ESP}} |{{F1R2024|GAS|AUT}} |{{F1R2024|OCO|GBR}} |{{F1R2024|OCO|HUN}} |{{F1R2024|OCO|BEL}} |{{F1R2024|GAS|NED}} |{{F1R2024|OCO|ITA}} |{{F1R2024|GAS|AZE}} |{{F1R2024|OCO|SIN}} |{{F1R2024|GAS|USA}} |{{F1R2024|GAS|MXC}} |{{F1R2024|OCO|SAP}} |{{F1R2024|OCO|LVG}} |{{F1R2024|GAS|QAT}} |{{F1R2024|GAS|ABU}} ! rowspan="2"|{{sum|{{Sum|{{F1R2024|OCO|points}}|{{F1R2024|GAS|points}}}}|{{F1R2024|DOO|points}}}} |- |{{F1R2024|GAS|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|GAS|SAU}} |{{F1R2024|OCO|AUS}} |{{F1R2024|GAS|JPN}} |{{F1R2024|GAS|CHN}} |{{F1R2024|GAS|MIA}} |{{F1R2024|GAS|EMI}} |{{F1R2024|OCO|MON}} |{{F1R2024|OCO|CAN}} |{{F1R2024|OCO|ESP}} |{{F1R2024|OCO|AUT}} |{{F1R2024|GAS|GBR}} |{{F1R2024|GAS|HUN}} |{{F1R2024|GAS|BEL}} |{{F1R2024|OCO|NED}} |{{F1R2024|GAS|ITA}} |{{F1R2024|OCO|AZE}} |{{F1R2024|GAS|SIN}} |{{F1R2024|OCO|USA}} |{{F1R2024|OCO|MXC}} |{{F1R2024|GAS|SAP}} |{{F1R2024|GAS|LVG}} |{{F1R2024|OCO|QAT}} |{{F1R2024|DOO|ABU}} |- ! rowspan="2"|7 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|USA}} [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{F1R2024|MAG|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|HUL|SAU}} |{{F1R2024|HUL|AUS}} |{{F1R2024|HUL|JPN}} |{{F1R2024|HUL|CHN}} |{{F1R2024|HUL|MIA}} |{{F1R2024|HUL|EMI}} |{{F1R2024|HUL|MON}} |{{F1R2024|HUL|CAN}} |{{F1R2024|HUL|ESP}} |{{F1R2024|HUL|AUT}} |{{F1R2024|HUL|GBR}} |{{F1R2024|HUL|HUN}} |{{F1R2024|MAG|BEL}} |{{F1R2024|HUL|NED}} |{{F1R2024|MAG|ITA}} |{{F1R2024|BEA|AZE}} |{{F1R2024|HUL|SIN}} |{{F1R2024|HUL|USA}} |{{F1R2024|MAG|MXC}} |{{F1R2024|BEA|SAP}} |{{F1R2024|HUL|LVG}} |{{F1R2024|MAG|QAT}} |{{F1R2024|HUL|ABU}} ! rowspan="2"|{{sum|{{sum|{{Sum|{{F1R2024|MAG|points}}|{{F1R2024|HUL|points}}}}|{{F1R2024|BEA|points}}}}|-6}} <!-- Minus 6 untuk 6 poin yang didapatkan Bearman saat berkompetisi bersama Tim Ferrari--> |- |{{F1R2024|HUL|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|MAG|SAU}} |{{F1R2024|MAG|AUS}} |{{F1R2024|MAG|JPN}} |{{F1R2024|MAG|CHN}} |{{F1R2024|MAG|MIA}} |{{F1R2024|MAG|EMI}} |{{F1R2024|MAG|MON}} |{{F1R2024|MAG|CAN}} |{{F1R2024|MAG|ESP}} |{{F1R2024|MAG|AUT}} |{{F1R2024|MAG|GBR}} |{{F1R2024|MAG|HUN}} |{{F1R2024|HUL|BEL}} |{{F1R2024|MAG|NED}} |{{F1R2024|HUL|ITA}} |{{F1R2024|HUL|AZE}} |{{F1R2024|MAG|SIN}} |{{F1R2024|MAG|USA}} |{{F1R2024|HUL|MXC}} |{{F1R2024|HUL|SAP}} |{{F1R2024|MAG|LVG}} |{{F1R2024|HUL|QAT}} |{{F1R2024|MAG|ABU}} |- ! rowspan="2"|8 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|ITA}} [[RB Formula One Team|RB]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] |{{F1R2024|RIC|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|TSU|SAU}} |{{F1R2024|TSU|AUS}} |{{F1R2024|TSU|JPN}} |{{F1R2024|RIC|CHN}} |{{F1R2024|TSU|MIA}} |{{F1R2024|TSU|EMI}} |{{F1R2024|TSU|MON}} |{{F1R2024|RIC|CAN}} |{{F1R2024|RIC|ESP}} |{{F1R2024|RIC|AUT}} |{{F1R2024|TSU|GBR}} |{{F1R2024|TSU|HUN}} |{{F1R2024|RIC|BEL}} |{{F1R2024|RIC|NED}} |{{F1R2024|RIC|ITA}} |{{F1R2024|RIC|AZE}} |{{F1R2024|TSU|SIN}} |{{F1R2024|LAW|USA}} |{{F1R2024|LAW|MXC}} |{{F1R2024|TSU|SAP}} |{{F1R2024|TSU|LVG}} |{{F1R2024|TSU|QAT}} |{{F1R2024|TSU|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|TSU|points}}|{{sum|{{F1R2024|RIC|points}}|{{F1R2024|LAW|points}}}}}} |- |{{F1R2024|TSU|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|RIC|SAU}} |{{F1R2024|RIC|AUS}} |{{F1R2024|RIC|JPN}} |{{F1R2024|TSU|CHN}} |{{F1R2024|RIC|MIA}} |{{F1R2024|RIC|EMI}} |{{F1R2024|RIC|MON}} |{{F1R2024|TSU|CAN}} |{{F1R2024|TSU|ESP}} |{{F1R2024|TSU|AUT}} |{{F1R2024|RIC|GBR}} |{{F1R2024|RIC|HUN}} |{{F1R2024|TSU|BEL}} |{{F1R2024|TSU|NED}} |{{F1R2024|TSU|ITA}} |{{F1R2024|TSU|AZE}} |{{F1R2024|RIC|SIN}} |{{F1R2024|TSU|USA}} |{{F1R2024|TSU|MXC}} |{{F1R2024|LAW|SAP}} |{{F1R2024|LAW|LVG}} |{{F1R2024|LAW|QAT}} |{{F1R2024|LAW|ABU}} |- ! rowspan="2"|9 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|GBR}} [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |{{F1R2024|ALB|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|ALB|SAU}} |{{F1R2024|ALB|AUS}} |{{F1R2024|SAR|JPN}} |{{F1R2024|ALB|CHN}} |{{F1R2024|ALB|MIA}} |{{F1R2024|SAR|EMI}} |{{F1R2024|ALB|MON}} |{{F1R2024|ALB|CAN}} |{{F1R2024|ALB|ESP}} |{{F1R2024|ALB|AUT}} |{{F1R2024|ALB|GBR}} |{{F1R2024|ALB|HUN}} |{{F1R2024|ALB|BEL}} |{{F1R2024|ALB|NED}} |{{F1R2024|ALB|ITA}} |{{F1R2024|ALB|AZE}} |{{F1R2024|COL|SIN}} |{{F1R2024|COL|USA}} |{{F1R2024|COL|MXC}} |{{F1R2024|COL|SAP}} |{{F1R2024|COL|LVG}} |{{F1R2024|ALB|QAT}} |{{F1R2024|ALB|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|ALB|points}}|{{Sum|{{F1R2024|SAR|points}}|{{F1R2024|COL|points}}}}}} |- |{{F1R2024|SAR|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|SAR|SAU}} |{{F1R2024|SAR|AUS}} |{{F1R2024|ALB|JPN}} |{{F1R2024|SAR|CHN}} |{{F1R2024|SAR|MIA}} |{{F1R2024|ALB|EMI}} |{{F1R2024|SAR|MON}} |{{F1R2024|SAR|CAN}} |{{F1R2024|SAR|ESP}} |{{F1R2024|SAR|AUT}} |{{F1R2024|SAR|GBR}} |{{F1R2024|SAR|HUN}} |{{F1R2024|SAR|BEL}} |{{F1R2024|SAR|NED}} |{{F1R2024|COL|ITA}} |{{F1R2024|COL|AZE}} |{{F1R2024|ALB|SIN}} |{{F1R2024|ALB|USA}} |{{F1R2024|ALB|MXC}} |{{F1R2024|ALB|SAP}} |{{F1R2024|ALB|LVG}} |{{F1R2024|COL|QAT}} |{{F1R2024|COL|ABU}} |- ! rowspan="2"|10 | rowspan="2" style="text-align:left"|{{flagicon|SUI}} [[Kick]] [[Sauber Motorsport|Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |{{F1R2024|ZHO|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|BOT|SAU}} |{{F1R2024|BOT|AUS}} |{{F1R2024|BOT|JPN}} |{{F1R2024|ZHO|CHN}} |{{F1R2024|ZHO|MIA}} |{{F1R2024|ZHO|EMI}} |{{F1R2024|BOT|MON}} |{{F1R2024|BOT|CAN}} |{{F1R2024|ZHO|ESP}} |{{F1R2024|BOT|AUT}} |{{F1R2024|BOT|GBR}} |{{F1R2024|BOT|HUN}} |{{F1R2024|BOT|BEL}} |{{F1R2024|BOT|NED}} |{{F1R2024|BOT|ITA}} |{{F1R2024|ZHO|AZE}} |{{F1R2024|ZHO|SIN}} |{{F1R2024|BOT|USA}} |{{F1R2024|BOT|MXC}} |{{F1R2024|BOT|SAP}} |{{F1R2024|ZHO|LVG}} |{{F1R2024|ZHO|QAT}} |{{F1R2024|ZHO|ABU}} ! rowspan="2"|{{Sum|{{F1R2024|BOT|points}}|{{F1R2024|ZHO|points}}}} |- |{{F1R2024|BOT|BHR}}&nbsp; |{{F1R2024|ZHO|SAU}} |{{F1R2024|ZHO|AUS}} |{{F1R2024|ZHO|JPN}} |{{F1R2024|BOT|CHN}} |{{F1R2024|BOT|MIA}} |{{F1R2024|BOT|EMI}} |{{F1R2024|ZHO|MON}} |{{F1R2024|ZHO|CAN}} |{{F1R2024|BOT|ESP}} |{{F1R2024|ZHO|AUT}} |{{F1R2024|ZHO|GBR}} |{{F1R2024|ZHO|HUN}} |{{F1R2024|ZHO|BEL}} |{{F1R2024|ZHO|NED}} |{{F1R2024|ZHO|ITA}} |{{F1R2024|BOT|AZE}} |{{F1R2024|BOT|SIN}} |{{F1R2024|ZHO|USA}} |{{F1R2024|ZHO|MXC}} |{{F1R2024|ZHO|SAP}} |{{F1R2024|BOT|LVG}} |{{F1R2024|BOT|QAT}} |{{F1R2024|BOT|ABU}} |- !{{Abbr|Tem|Tempat}} !Pengeluar ![[Grand Prix Bahrain 2024|BHR]]<br>{{flagicon|BHR}} ![[Grand Prix Arab Saudi 2024|SAU]]<br>{{flagicon|KSA}} ![[Grand Prix Australia 2024|AUS]]<br>{{flagicon|AUS}} ![[Grand Prix Jepun 2024|JPN]]<br>{{flagicon|JPN}} ![[Grand Prix Tiongkok 2024|CHN]]<br>{{flagicon|CHN}} ![[Grand Prix Miami 2024|MIA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Emilia Romagna 2024|EMI]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Monaco 2024|MON]]<br>{{flagicon|MON}} ![[Grand Prix Kanada 2024|CAN]]<br>{{flagicon|CAN}} ![[Grand Prix Sepanyol 2024|ESP]]<br>{{flagicon|ESP}} ![[Grand Prix Austria 2024|AUT]]<br>{{flagicon|AUT}} ![[Grand Prix British 2024|GBR]]<br>{{flagicon|GBR}} ![[Grand Prix Hungary 2024|HUN]]<br>{{flagicon|HUN}} ![[Grand Prix Belgium 2024|BEL]]<br>{{flagicon|BEL}} ![[Grand Prix Belanda 2024|NED]]<br>{{flagicon|NED}} ![[Grand Prix Itali 2024|ITA]]<br>{{flagicon|ITA}} ![[Grand Prix Azerbaijan 2024|AZE]]<br>{{flagicon|AZE}} ![[Grand Prix Singapura 2024|SIN]]<br>{{flagicon|SIN}} ![[Grand Prix Amerika Syarikat 2024|USA]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Kota Mexico 2024|MXC]]<br>{{flagicon|MEX}} ![[Grand Prix São Paulo 2024|SAP]]<br>{{flagicon|BRA}} ![[Grand Prix Las Vegas 2024|LVG]]<br>{{flagicon|USA}} ![[Grand Prix Qatar 2024|QAT]]<br>{{flagicon|QAT}} ![[Grand Prix Abu Dhabi 2024|ABU]]<br>{{flagicon|UAE}} ![[Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu|Mata]] |- !colspan=27|Sumber:<ref name="championship">{{cite web| url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf| title=Championship Points| date=8 Desember 2024| access-date=16 Desember 2024| language=en| publisher=Federasi Automobil Internasional}}</ref> |} |valign=top| {{F1 driver results legend 8}} |} </div> '''Catatan:''' * Barisan tidak berkaitan dengan pelumba: dalam setiap pembina, kedudukan Grand Prix individu disenaraikan semata-mata berdasarkan klasifikasi akhir dalam perlumbaan (bukannya pada jumlah mata yang dijaringkan dalam acara itu, yang termasuk mata yang diberikan untuk pusingan terpantas dan ''sprint''). ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{portal|Formula One}} * {{official website|https://www.formula1.com}} {{Kejuaraan Formula Satu}} [[Kategori:2024 dalam sukan permotoran|Formula Satu]] [[Kategori:Musim Formula Satu|2024]] 7e1hrwszmkq5b55k8jox7z59zedz98s 0 1184371 7004071 6780209 2026-11-12T02:48:25Z Normal rookie 279720 7004071 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Ketua Pengarah Pendidikan Malaysia | body = | native_name = كتوا ڤڠاره ڤنديديقن مليسيا | flag = | flagsize = | flagcaption = | insignia = Coat_of_arms_of_Malaysia.svg | insigniasize = | insigniacaption = | image = Mohd Azam Ahmad KPPM (cropped).jpg | imagesize = 190px | alt = | incumbent = [[Mohd Azam Ahmad|Datuk Dr. Mohd Azam Ahmad]] | incumbentsince = {{startdate|2025|7|7|df=y}} | type = | status = | department = [[Kementerian Pendidikan Malaysia]] | style = Yang Berbahagia<br /><small>(Yang Berhormat)</small> | member_of = | reports_to = [[Kementerian Pendidikan Malaysia]] | residence = | seat = [[Putrajaya]] | nominator = | appointer = [[Menteri Pendidikan Malaysia]] | appointer_qualified = | termlength = | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = {{start date and age|1959|df=y}} | first = Joseph Norman Davies | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = {{URL|http://www.moe.gov.my/}} }} '''Ketua Pengarah Pendidikan''' Malaysia semasa ialah [[Mohd Azam Ahmad|Datuk Dr. Mohd Azam Ahmad]], sejak 7 Julai 2025. == Senarai Ketua Pengarah Pendidikan == Berikut ialah senarai bekas Ketua Pengarah Pendidikan dan semasa : {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan=2|No. ! colspan=2|Ketua Pengarah Pendidikan ! colspan=2|Tempoh jawatan |- ! Potret ! Nama<br /><small>(Lahir–Kematian)</small> ! Menjawat ! Meninggalkan pejabat |- ! 1 | rowspan="12"|[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] | Joseph Norman Davies<br><small>(Tidak diketahui)</small> | 1959 | 1959 |- ! 2 | D.H. Christie<br><small>(Tidak diketahui)</small> | 1960 | 1962 |- ! 3 | [[:ms: Aminuddin Baki|Aminuddin Baki]]<br><small>(1926–1965)</small> | 1962 | 1965 |- ! 4 | [[Hamdan Tahir]]<br><small>(1921–2005)</small> | 1966 | 1977 |- ! 5 | [[:ms: Murad Mohamed Noor|Murad Mohamed Noor]]<br><small>(1929–2008)</small> | 1977 | 1985 |- ! 6 | [[Abdul Rahman Arshad]]<br><small>(1936–2020)</small> | 1985 | 1991 |- ! 7 | [[Asiah Abu Samah]]<br><small>(lahir 1937)</small> | 1991 | 1993 |- ! 8 | Wan Mohd Zahid Mohd Noordin<br><small>(1940–2022)</small> | 1993 | 1996 |- ! 9 | Matnor Daim<br><small>(1940–2023)</small> | April 1996 | April 1998 |- !10 |{{small|Tan Sri Dr.}}<br>[[Abdul Shukor Abdullah]]<br><small>(1942–2011)</small> |April 1998 |Februari 2000 |- !11 |'''Abdul Rafie Mahat'''<br><small>(1946–2007)</small> |Februari 2000 |Januari 2005 |- !12 |{{small|Datuk Ir. Haji}}<br>'''[[Ahmad Sipon]]'''<br><small>(lahir 1951)</small> |Februari 2005 |Julai 2007 |- !13 |[[Fail:Alimuddin md dom.jpg|100px]] |{{small|Dato' Haji}}<br>'''[[Alimuddin Mohd Dom]]'''<br>{{small|(lahir 1955)}} |16 Julai 2007 |6 November 2010 |- !14 | rowspan=7|[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |[[Abdul Ghafar Mahmud]]<br><small>(lahir 1953)</small> |8 November 2010 |6 Disember 2013 |- !15 |'''Khair Mohamad Yusof'''<br><small>(lahir 1957)</small> |1 Januari 2014 |17 Oktober 2017 |- !16 |'''Amin Senin'''<br><small>(lahir 1959)</small> |19 Oktober 2017 |21 Disember 2019 |- !17 |{{small|Datuk Dr.}}<br>'''[[Habibah Abdul Rahim]]'''<br>{{small|(lahir 1961)}} |10 Januari 2020 |5 April 2021 |- !18 |{{small|Datuk Hajah}}<br>'''[[Nor Zamani Abdol Hamid]]'''<br>{{small|(lahir 1962)}} |22 Jun 2021 |29 Julai 2022 |- !19 |{{small|Datuk Haji}}<br>'''[[Pkharuddin Ghazali]]'''<br>{{small|(lahir 1963)}} |23 September 2022 |6 September 2023 |- !20 |{{small|Datuk Haji}}<br>'''[[Azman Adnan (penjawat awam)|Azman Adnan]]'''<br>{{small|(lahir 1966)}} |20 Februari 2024 |4 Julai 2025 |- !21 |[[File:Mohd Azam Ahmad KPPM (cropped).jpg|100px]] |{{small|Datuk Dr.}}<br>'''[[Mohd Azam Ahmad]]'''<br>{{small|(lahir 1967)}} |7 Julai 2025 |''kini'' |} ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kerajaan Malaysia]] [[Kategori:Kementerian Pendidikan Malaysia]] lih11wcrsjxottl8xdrd05l1m6psh77 7004073 7004071 2026-11-12T02:51:40Z Normal rookie 279720 7004073 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Ketua Pengarah Pendidikan Malaysia | body = | native_name = كتوا ڤڠاره ڤنديديقن مليسيا | flag = | flagsize = | flagcaption = | insignia = Coat_of_arms_of_Malaysia.svg | insigniasize = | insigniacaption = | image = Mohd Azam Ahmad KPPM (cropped).jpg | imagesize = 190px | alt = | incumbent = [[Mohd Azam Ahmad|Datuk Dr. Mohd Azam Ahmad]] | incumbentsince = {{startdate|2025|7|7|df=y}} | type = | status = | department = [[Kementerian Pendidikan Malaysia]] | style = Yang Berbahagia<br /><small>(Yang Berhormat)</small> | member_of = | reports_to = [[Kementerian Pendidikan Malaysia]] | residence = | seat = [[Putrajaya]] | nominator = | appointer = [[Menteri Pendidikan Malaysia]] | appointer_qualified = | termlength = | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = {{start date and age|1959|df=y}} | first = Joseph Norman Davies | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = {{URL|http://www.moe.gov.my/}} }} '''Ketua Pengarah Pendidikan''' Malaysia semasa ialah [[Mohd Azam Ahmad|Datuk Dr. Mohd Azam Ahmad]], sejak 7 Julai 2025. == Senarai Ketua Pengarah Pendidikan == Berikut ialah senarai bekas Ketua Pengarah Pendidikan dan semasa : {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan=2|No. ! colspan=2|Ketua Pengarah Pendidikan ! colspan=2|Tempoh jawatan |- ! Potret ! Nama<br /><small>(Lahir–Kematian)</small> ! Menjawat ! Meninggalkan pejabat |- ! 1 | rowspan="12"|[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] | Joseph Norman Davies<br><small>(Tidak diketahui)</small> | 1959 | 1959 |- ! 2 | D.H. Christie<br><small>(Tidak diketahui)</small> | 1960 | 1962 |- ! 3 | [[:ms: Aminuddin Baki|Aminuddin Baki]]<br><small>(1926–1965)</small> | 1962 | 1965 |- ! 4 | [[Hamdan Tahir]]<br><small>(1921–2005)</small> | 1966 | 1977 |- ! 5 | [[:ms: Murad Mohamed Noor|Murad Mohamed Noor]]<br><small>(1929–2008)</small> | 1977 | 1985 |- ! 6 | [[Abdul Rahman Arshad]]<br><small>(1936–2020)</small> | 1985 | 1991 |- ! 7 | [[Asiah Abu Samah]]<br><small>(lahir 1937)</small> | 1991 | 1993 |- ! 8 | Wan Mohd Zahid Mohd Noordin<br><small>(1940–2022)</small> | 1993 | 1996 |- ! 9 | Matnor Daim<br><small>(1940–2023)</small> | April 1996 | April 1998 |- !10 |{{small|Tan Sri Dr.}}<br>[[Abdul Shukor Abdullah]]<br><small>(1942–2011)</small> |April 1998 |Februari 2000 |- !11 |'''Abdul Rafie Mahat'''<br>{{small|(1946–2007)}} |Februari 2000 |Januari 2005 |- !12 |{{small|Datuk Ir. Haji}}<br>'''[[Ahmad Sipon]]'''<br>{{small|(lahir 1951)}} |Februari 2005 |Julai 2007 |- !13 |[[Fail:Alimuddin md dom.jpg|100px]] |{{small|Tan Sri Dato' Haji}}<br>'''[[Alimuddin Mohd Dom]]'''<br>{{small|(lahir 1955)}} |16 Julai 2007 |6 November 2010 |- !14 | rowspan=7|[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |{{small|Tan Sri Dato' Seri}}<br>'''[[Abdul Ghafar Mahmud]]'''<br>{{small|(lahir 1953)}} |8 November 2010 |6 Disember 2013 |- !15 |'''Khair Mohamad Yusof'''<br>{{small|(lahir 1957)}} |1 Januari 2014 |17 Oktober 2017 |- !16 |'''Amin Senin'''<br>{{small|(lahir 1959)}} |19 Oktober 2017 |21 Disember 2019 |- !17 |{{small|Datuk Dr.}}<br>'''[[Habibah Abdul Rahim]]'''<br>{{small|(lahir 1961)}} |10 Januari 2020 |5 April 2021 |- !18 |{{small|Datuk Hajah}}<br>'''[[Nor Zamani Abdol Hamid]]'''<br>{{small|(lahir 1962)}} |22 Jun 2021 |29 Julai 2022 |- !19 |{{small|Datuk Haji}}<br>'''[[Pkharuddin Ghazali]]'''<br>{{small|(lahir 1963)}} |23 September 2022 |6 September 2023 |- !20 |{{small|Datuk Haji}}<br>'''[[Azman Adnan (penjawat awam)|Azman Adnan]]'''<br>{{small|(lahir 1966)}} |20 Februari 2024 |4 Julai 2025 |- !21 |[[File:Mohd Azam Ahmad KPPM (cropped).jpg|100px]] |{{small|Datuk Dr.}}<br>'''[[Mohd Azam Ahmad]]'''<br>{{small|(lahir 1967)}} |7 Julai 2025 |''kini'' |} ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kerajaan Malaysia]] [[Kategori:Kementerian Pendidikan Malaysia]] lyq9lt0q66boddus0joujpeyvqasf14 7004135 7004073 2026-11-12T04:38:02Z Normal rookie 279720 7004135 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Ketua Pengarah Pendidikan Malaysia | body = | native_name = كتوا ڤڠاره ڤنديديقن مليسيا | flag = | flagsize = | flagcaption = | insignia = Coat_of_arms_of_Malaysia.svg | insigniasize = | insigniacaption = | image = Mohd Azam Ahmad KPPM (cropped).jpg | imagesize = 190px | alt = | incumbent = [[Mohd Azam Ahmad|Datuk Dr. Mohd Azam Ahmad]] | incumbentsince = {{startdate|2025|7|7|df=y}} | type = | status = | department = [[Kementerian Pendidikan Malaysia]] | style = Yang Berbahagia<br /><small>(Yang Berhormat)</small> | member_of = | reports_to = [[Kementerian Pendidikan Malaysia]] | residence = | seat = [[Putrajaya]] | nominator = | appointer = [[Menteri Pendidikan Malaysia]] | appointer_qualified = | termlength = | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = {{start date and age|1959|df=y}} | first = Joseph Norman Davies | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = {{URL|http://www.moe.gov.my/}} }} '''Ketua Pengarah Pendidikan''' Malaysia semasa ialah [[Mohd Azam Ahmad|Datuk Dr. Mohd Azam Ahmad]], sejak 7 Julai 2025. == Senarai Ketua Pengarah Pendidikan == Berikut ialah senarai bekas Ketua Pengarah Pendidikan dan semasa : {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan=2|No. ! colspan=2|Ketua Pengarah Pendidikan ! colspan=2|Tempoh jawatan |- ! Potret ! Nama<br /><small>(Lahir–Kematian)</small> ! Menjawat ! Meninggalkan pejabat |- | 1 | rowspan="12"|[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] | Joseph Norman Davies<br><small>(Tidak diketahui)</small> | 1959 | 1959 |- | 2 | D.H. Christie<br><small>(Tidak diketahui)</small> | 1960 | 1962 |- | 3 | [[Aminuddin Baki]]<br><small>(1926–1965)</small> | 1962 | 1965 |- | 4 | [[Hamdan Tahir]]<br><small>(1921–2005)</small> | 1966 | 1977 |- | 5 | [[Murad Mohamed Noor]]<br><small>(1929–2008)</small> | 1977 | 1985 |- | 6 | [[Abdul Rahman Arshad]]<br><small>(1936–2020)</small> | 1985 | 1991 |- | 7 | [[Asiah Abu Samah]]<br><small>(1937–2026)</small> | 1991 | 1993 |- | 8 | Wan Mohd Zahid Mohd Noordin<br><small>(1940–2022)</small> | 1993 | 1996 |- | 9 | Matnor Daim<br><small>(1940–2023)</small> | April 1996 | April 1998 |- |10 |{{small|Tan Sri Dr.}}<br>[[Abdul Shukor Abdullah]]<br><small>(1942–2011)</small> |April 1998 |Februari 2000 |- |11 |'''Abdul Rafie Mahat'''<br>{{small|(1946–2007)}} |Februari 2000 |Januari 2005 |- |12 |{{small|Datuk Ir. Haji}}<br>'''[[Ahmad Sipon]]'''<br>{{small|(lahir 1951)}} |Februari 2005 |Julai 2007 |- |13 |[[Fail:Alimuddin md dom.jpg|100px]] |{{small|Tan Sri Dato' Haji}}<br>'''[[Alimuddin Mohd Dom]]'''<br>{{small|(lahir 1955)}} |16 Julai 2007 |6 November 2010 |- |14 | rowspan=7|[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |{{small|Tan Sri Dato' Seri}}<br>'''[[Abdul Ghafar Mahmud]]'''<br>{{small|(lahir 1953)}} |8 November 2010 |6 Disember 2013 |- |15 |{{small|Tan Sri Dr.}}<br>'''Khair Mohamad Yusof'''<br>{{small|(lahir 1957)}} |8 Disember 2013 |17 Oktober 2017 |- |16 |{{small|Datuk Dr.}}<br>'''Amin Senin'''<br>{{small|(lahir 1959)}} |19 Oktober 2017 |21 Disember 2019 |- |17 |{{small|Datuk Dr.}}<br>'''[[Habibah Abdul Rahim]]'''<br>{{small|(lahir 1961)}} |10 Januari 2020 |5 April 2021 |- |18 |{{small|Datuk Hajah}}<br>'''[[Nor Zamani Abdol Hamid]]'''<br>{{small|(lahir 1962)}} |22 Jun 2021 |29 Julai 2022 |- |19 |{{small|Datuk Haji}}<br>'''[[Pkharuddin Ghazali]]'''<br>{{small|(lahir 1963)}} |23 September 2022 |6 September 2023 |- |20 |{{small|Datuk Haji}}<br>'''[[Azman Adnan (penjawat awam)|Azman Adnan]]'''<br>{{small|(lahir 1966)}} |20 Februari 2024 |4 Julai 2025 |- |21 |[[File:Mohd Azam Ahmad KPPM (cropped).jpg|100px]] |{{small|Datuk Dr.}}<br>'''[[Mohd Azam Ahmad]]'''<br>{{small|(lahir 1967)}} |7 Julai 2025 |''kini'' |} ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kerajaan Malaysia]] [[Kategori:Kementerian Pendidikan Malaysia]] axm02o8w6e56sv3rjgjrhy447cs485n 0 1196833 7004129 6751212 2026-11-12T04:19:31Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004129 wikitext text/x-wiki {{Redirect|F1 2025|permainan video akan datang berdasarkan Kejohanan Dunia Formula Satu musim 2025|F1 25{{!}}''F1 25''}} {{For|filem yang dikeluarkan pada 2025|F1 (filem){{!}}''F1 (filem)''}} {{F1 season | year = 2025 | champions = [[Senarai Juara Dunia Pemandu Formula Satu|Juara Dunia Pemandu]]: [[Lando Norris]]<br>{{nowrap|[[Senarai Juara Dunia Pengeluar Formula Satu|Juara Dunia Pengeluar]]: [[McLaren]]-[[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|Mercedes]]}} | Current = 2025 | Previous = 2024 | Next = 2026 }} {{Multiple image | perrow = 3 | total_width = 423 | image1 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped).jpg | caption1 = [[Lando Norris]] berjaya memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pemandu pertamanya, dengan memandu untuk pasukan [[McLaren]]-[[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|Mercedes]]. | image2 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (cropped3).jpg | caption2 = Juara dunia pemandu yang sedang bertanding, iaitu [[Max Verstappen]], menduduki tempat kedua dengan hanya dua mata sahaja, dengan memandu untuk pasukan [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]. | image3 = Oscar Piastri 2025.jpg | caption3 = Rakan sepasukan Norris, iaitu [[Oscar Piastri]], menduduki tempat ketiga, dengan memandu untuk pasukan [[McLaren]]-[[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|Mercedes]], 13 mata di belakang walaupun telah mendahului Kejohanan Dunia untuk 15 perlumbaan musim ini. | image4 = 2025 Japan GP - McLaren - Lando Norris - FP1.jpg | caption4 = Pasukan [[McLaren]]-[[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] berjaya memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pengeluar buat kali kedua secara berturut-turut dan buat kali kesepuluh secara keseluruhan. | image5 = 2025 Japan GP - Mercedes - George Russell - FP3.jpg | caption5 = [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Pasukan Mercedes]] menduduki tempat kedua dalam kedudukan akhir Kejohanan Dunia Pengeluar. | image6 = 2025 Japan GP - Red Bull - Max Verstappen - Race.jpg | caption6 = Pasukan [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] menduduki tempat ketiga dalam kedudukan akhir Kejohanan Dunia Pengeluar. }} [[Fail:F1 75 Logo.png|thumb|Formula Satu meraikan ulang tahunnya yang ke-75 pada tahun 2025. Logo tersebut akan dipaparkan pada pakej grafik dan litar sehingga {{F1 GP|2025|Hungary}}.]] '''Kejohanan Dunia FIA Formula Satu musim 2025''' ialah kejohanan lumba kereta yang dirancang untuk [[kereta Formula Satu]] yang akan menjadi musim [[Formula Satu|Kejuaraan Dunia Formula Satu]] ke-76.{{efn|Dalam [[sejarah Formula Satu]], peraturan kali pertama diperkenalkan semasa [[musim Grand Prix 1946]]. Ini diguna pakai untuk setiap perlumbaan pada [[musim Grand Prix 1948|1948]], dan dianjur secara rasmi ke dalam kejohanan pada {{F1|1950}}.}} Ia diiktiraf oleh [[Fédération Internationale de l'Automobile]] (FIA), badan pentadbiran [[sukan permotoran]] antarabangsa, sebagai kelas pertandingan yang tertinggi untuk [[kereta roda terbuka|kereta lumba roda terbuka]]. Kejohanan itu akan dipertandingkan dalam dua puluh empat Grand Prix yang diadakan di seluruh dunia. Kejohanan itu dijadualkan bermula pada Mac dan berakhir pada Disember. Pemandu dan pasukan masing-masing dijadualkan bersaing untuk merebut gelaran Kejohanan Dunia Pemandu dan Kejohanan Dunia Pengeluar. [[Max Verstappen]] ialah Juara Dunia Pemandu yang bertahan,<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-crowned-champion-as-russell-heads-mercedes-1-2-in-las-vegas.3TZdhZEthj8sADUPU8p6Ni|title=Verstappen crowned champion as Russell heads Mercedes 1–2 in Las Vegas|website=Formula 1|date=24 November 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241124084551/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-crowned-champion-as-russell-heads-mercedes-1-2-in-las-vegas.3TZdhZEthj8sADUPU8p6Ni|archive-date=24 November 2024|access-date=24 November 2024}}</ref> manakala pasukan [[McLaren]]-[[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|Mercedes]], yang merupakan Juara Dunia Pengeluar yang bertahan.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-sails-to-victory-ahead-of-sainz-and-leclerc-in-abu-dhabi-as-mclaren.52fogZq77Kgmdt75WN8kGM|title=Norris sails to victory ahead of Sainz and Leclerc in Abu Dhabi as McLaren seal constructors’ championship|website=Formula 1.com|date=8 December 2024|access-date=8 December 2024|archive-date=2024-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213064722/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-sails-to-victory-ahead-of-sainz-and-leclerc-in-abu-dhabi-as-mclaren.52fogZq77Kgmdt75WN8kGM|dead-url=no}}</ref> berjaya memperoleh gelaran Kejohanan Dunia Pengeluar yang kesepuluh, dan kedua berturut-turut, di [[Grand Prix Singapura 2025|Grand Prix Singapura]], menandakan kali pertama pasukan McLaren berjaya memenangi kejohanan dunia pengeluar berturut-turut sejak musim {{F1|1991}}. [[Lando Norris]] dari pasukan [[McLaren]] berjaya memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pemandu buat kali pertama bagi beliau pada perlumbaan terakhir [[Grand Prix Abu Dhabi 2025|Grand Prix Abu Dhabi]], memenangi kejuaraan dengan hanya dua mata sahaja daripada juara dunia pemandu bertahan, iaitu, Max Verstappen, selepas penamat musim yang kukuh untuk pelumba profesional Belanda itu. Norris menjadi pemandu kereta lumba profesional British yang kesebelas berbeza yang berjaya memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pemandu Formula Satu dan pemandu ketiga puluh lima berbeza secara keseluruhan yang berjaya memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pemandu Formula Satu. Kemenangan kejuaraan dunia pemandu Norris juga merupakan yang pertama bagi pemandu McLaren sejak [[Lewis Hamilton]] dalam [[Formula Satu musim 2008|musim 2008]], dan yang pertama bagi pemandu kereta profesional British sejak Hamilton menang bersama dengan [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]] dalam Formula Satu [[Formula Satu musim 2020|musim 2020]]. Rakan sepasukan McLaren Norris dari Australia, iaitu [[Oscar Piastri]], menduduki tempat ketiga dalam kejohanan dunia pemandu selepas prestasi yang merosot dan keputusan keseluruhan pada separuh kedua musim selepas mendahului kejuaraan untuk sebahagian besar musim.<ref>{{Cite web|date=2025-12-07|title=Lando Norris Juara Dunia F1 2025 Meski Verstappen Menang di Abu Dhabi|url=https://www.jurnalzone.id/lando-norris-juara-dunia-f1-2025-meski-verstappen-menang-di-abu-dhabi/|website=Jurnalzone.id|language=id|access-date=2025-12-07}}</ref> Musim 2025 dirancang untuk menjadi musim yang terakhir untuk penggunaan konfigurasi unit kuasa yang diperkenalkan pada musim 2014. Konfigurasi yang dikemas kini, tanpa MGU-H tetapi dengan output kuasa yang lebih tinggi daripada MGU-K, akan diperkenalkan untuk kejohanan dunia musim {{F1|2026}}.<ref>{{cite web |author=Nichol |first=Jake |date=21 January 2024 |title=Everything to know about F1's 2026 power unit revolution |url=https://racingnews365.com/everything-to-know-about-f1s-2026-power-unit-revolution |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824101105/https://racingnews365.com/everything-to-know-about-f1s-2026-power-unit-revolution |archive-date=24 August 2024 |access-date=15 April 2024 |website=RacingNews365}}</ref> Musim ini akan menjadi musim yang terakhir untuk penjanaan kereta yang diperkenalkan pada musim {{F1|2022}} dan musim terakhir untuk [[Drag reduction system|drag reduction system (DRS)]] yang diperkenalkan sebagai bantuan perlumbaan pada musim {{F1|2011}}. Ini kerana kereta dengan aerodinamik aktif dan sayap boleh alih akan diperkenalkan mulai musim 2026.<ref>{{cite web |last=Mitchell-Malm |first=Scott |last2=Anderson |first2=Ben |date=6 June 2024 |title=F1 reveals 2026 cars – Everything worth knowing |url=https://www.the-race.com/formula-1/f1-reveals-2026-car-everything-you-need-to-know/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911182923/https://www.the-race.com/formula-1/f1-reveals-2026-car-everything-you-need-to-know/ |archive-date=11 September 2024 |access-date=6 June 2024 |website=The Race}}</ref> Musim ini juga akan menjadi musim yang terakhir untuk [[Renault dalam Formula Satu|Renault]] menyertai sukan permotoran, kerana mereka akan menghentikan pengeluaran enjin mereka untuk pasukan [[Alpine F1 Team|Alpine]] selepas musim ini berakhir.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl|title=Alpine confirm they are to shut down works engine programme at the end of 2025|website=Formula 1.com|date=30 September 2024|access-date=1 October 2024|archive-date=30 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240930225320/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl|url-status=live}}</ref> Selepas berpindah dari [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]], Juara Dunia Pemandu tujuh kali, iaitu [[Lewis Hamilton]], mengharungi musim yang sukar bersama dengan [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]], hanya berjaya memenangi satu perlumbaan ''sprint'' sahaja di [[:en:2025_Chinese_Grand_Prix#Sprint|Shanghai]], dan gagal mendapatkan kedudukan petak pertama, kemenangan Grand Prix, atau penamat podium sepanjang musim, yang terakhir berlaku buat kali pertama dalam kerjaya Formula Satu-nya sejak permulaan musim {{F1|2007}}.<ref>{{cite web |url=https://scuderiafans.com/why-ferraris-disastrous-lewis-hamilton-debut-might-be-exactly-what-maranello-needed/ |title=Why Ferrari’s disastrous Lewis Hamilton debut might be exactly what Maranello needed |website=scuderiafans.com |access-date=8 December 2025 |url-status=live }}</ref> == Pengeluar dan pemandu == Pengeluar dan pemandu berikut di bawah kontrak untuk bersaing dalam Kejohanan Dunia musim 2025. Semua pasukan akan bersaing dengan tayar yang dibekalkan oleh [[Pirelli]].<ref>{{cite news |date=10 October 2023 |title=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521161125/https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |archive-date=21 May 2024 |access-date=30 April 2024 |work=[[Formula 1]] |language=en}}</ref> Setiap pasukan dikehendaki menurunkan sekurang-kurangnya dua pemandu, satu untuk setiap dua kereta wajib.<ref name="SR"/> {|class="wikitable sortable" style="font-size:85%" |+{{nowrap|Pasukan dan pemandu yang bertanding dalam Kejuaraan Dunia 2025}} !scope="col" rowspan="2"|Entri !scope="col" rowspan="2"|[[Senarai pengeluar Formula Satu|Pengeluar]] ! rowspan="2" class="unsortable"|Sasis !scope="col" rowspan="2" nowrap|[[Enjin Formula Satu|Unit kuasa]] ! colspan="2" scope="col" class="unsortable" |Pemandu |- !scope="col" class="unsortable"|[[Senarai nomor pemandu Formula Satu|No.]] !scope="col" class="unsortable"|[[Senarai pemandu Formula Satu|Nama pemandu]] |- | rowspan="2" data-sort-value="Alpine"| {{flagg|cnxa|France}}[[BWT (perusahaan)|BWT]] Alpine Formula 1 Team<ref>{{cite web|url=https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/|title=BWT and Alpine F1 team combine forces in strategic partnership aimed at sustainability drive|website=BWT|date=11 February 2022|access-date=24 April 2024|archive-date=24 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424190638/https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/|url-status=live}}</ref> ! rowspan="2" | [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Renault dalam Formula Satu|Renault]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"|{{Nowrap|Renault}}<ref name="TheRaceUntil2026">{{cite news |date=8 January 2024 |title=What engine every F1 team is using for 2026 rules |url=https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526060831/https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/ |archive-date=26 May 2024 |access-date=8 February 2024 |work=The Race |language=en}}</ref> |style="text-align:center"|7 |{{flagg|cnxa|Australia}}[[Jack Doohan]]<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Coch |first=Mat |date=2024-11-23 |title=Doohan emulates idol with F1 race number |url=https://speedcafe.com/doohan-emulates-idol-with-f1-race-number/ |access-date=2024-11-23 |website=Speedcafe.com |language=en-AU |archive-date=23 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123052142/https://speedcafe.com/doohan-emulates-idol-with-f1-race-number/ |url-status=live }}</ref> |- |style="text-align:center"|10 |{{flagg|cnxa|France}}[[Pierre Gasly]]<ref>{{Cite web|title=Gasly commits future to Alpine after agreeing multi-year extension|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-gasly-commits-future-to-alpine-after-agreeing-multi-year-extension.2fTOrdhn0AgZa4r4UVkktt|access-date=27 June 2024|website=Formula 1|language=en|archive-date=27 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240627082552/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-gasly-commits-future-to-alpine-after-agreeing-multi-year-extension.2fTOrdhn0AgZa4r4UVkktt|url-status=live}}</ref> |- |rowspan=2 data-sort-value="Aston Martin"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Aston Martin [[Saudi Aramco|Aramco]] Formula One Team<ref>{{cite web |date=3 February 2022 |title=F1: Aston Martin sela acordo de patrocínio com Aramco |url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-aston-martin-sela-acordo-de-patrocinio-com-aramco/7857480/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907004439/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-aston-martin-sela-acordo-de-patrocinio-com-aramco/7857480/ |archive-date=7 September 2024 |access-date=25 January 2024 |website=motorsport.uol.com.br |publisher=[[Universo Online|UOL]]}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref> ! rowspan="2" |{{Nowrap|[[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] [[Saudi Aramco|Aramco]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]]}} |rowspan="2"| AMR25<ref>{{cite web |title=Aston Martin Aramco announces high-performance partnership with PUMA |url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-announces-high-performance-partnership-with-puma |website=AstonMartinF1.com |access-date=16 December 2024 |quote=PUMA car branding will debut on the AMR25 when it is launched ahead of the 2025 F1 season.}}</ref> |rowspan="2"| Mercedes<ref>{{cite news |title=Aston Martin confirm Honda as F1 engine partner from 2026 as Japanese manufacturer makes official return to sport |url=https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport |access-date=8 February 2024 |work=Sky Sports |date=24 May 2023 |language=en |archive-date=8 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208172635/https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport |url-status=live }}</ref> |style="text-align:center"|14 |{{flagg|cnxa|Spain}}[[Fernando Alonso]]<ref>{{Cite web |title=Alonso signs new F1 deal with Aston Martin |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-fernando-alonso-signs-new-deal-with-aston-martin-to-end-speculation-over-f1.14YlqBvQcJlYUwtV61LsEH |access-date=11 April 2024 |website=Formula 1 |language=en |archive-date=11 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411163751/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-fernando-alonso-signs-new-deal-with-aston-martin-to-end-speculation-over-f1.14YlqBvQcJlYUwtV61LsEH |url-status=live }}</ref> |- |style="text-align:center"|18 |{{flagg|cnxa|Canada}}[[Lance Stroll]]<ref>{{Cite web |title=Aston Martin confirm Stroll to remain at team |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-aston-martin-confirm-stroll-to-remain-as-alonsos-team-mate-after.2jFNF8IKenDvIeDXEpblBD |access-date=27 June 2024 |website=Formula 1 |language=en |archive-date=27 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240627094254/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-aston-martin-confirm-stroll-to-remain-as-alonsos-team-mate-after.2jFNF8IKenDvIeDXEpblBD |url-status=live }}</ref>{{efn|Lance Stroll mengambil bahagian dalam semua sesi latihan dan melayakkan diri ke [[Grand Prix Sepanyol 2025|Grand Prix Sepanyol]], tetapi memilih untuk menarik diri daripada Grand Prix utama kerana prosedur perubatan yang berkaitan dengan berulangnya kecederaan tangannya.<ref name="STR ESP">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-aston-martin-announce-stroll-to-miss-spanish-grand-prix.4FI8kbD2YhaiuMDhXgW8KO|title=Aston Martin announce Stroll to miss Spanish Grand Prix|date=31 Mei 2025|access-date=2 Juni 2025|language=en|website=Formula 1}}</ref>}} |- | rowspan=2 data-sort-value="Ferrari"|{{flagg|cnxa|Italy}}Scuderia Ferrari [[HP Inc.|HP]]<ref>{{cite web |title=Ferrari and HP Announce a Title Partnership |url=https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html |website=HP |access-date=24 April 2024 |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424135809/https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html |url-status=live }}</ref> ! rowspan="2" | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"| Ferrari<ref name="TheRaceUntil2026"/> |style="text-align:center"|16 |{{flagg|cnxa|Monaco}}[[Charles Leclerc]]<ref>{{cite web |date=25 January 2024 |title=F1: Ferrari anuncia extensão de contrato de Leclerc |trans-title=Ferrari announces Leclerc contract extension, but makes mystery about the length of new deal |url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-ferrari-anuncia-extensao-de-contrato-de-leclerc/10569073/ |access-date=25 January 2024 |website=motorsport.uol.com.br |language=pt |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125141813/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-ferrari-anuncia-extensao-de-contrato-de-leclerc/10569073/ |url-status=live }}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref> |- |style="text-align:center"|44 |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lewis Hamilton]]<ref name="PrestigeLured"/> |- | rowspan="2" data-sort-value="Haas"|{{flagg|cnxa|United States}}[[MoneyGram]] Haas F1 Team<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.haas-sign-new-title-sponsor-for-2023-in-multi-year-deal.4YFZ3bryxIowvBi64hvnTO.html|title=Haas sign new title sponsor for 2023 in multi-year deal|website=Formula 1|date=20 October 2022|access-date=22 October 2022|archive-date=28 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128011030/https://www.formula1.com/en/latest/article.haas-sign-new-title-sponsor-for-2023-in-multi-year-deal.4YFZ3bryxIowvBi64hvnTO.html|url-status=live}}</ref> ! rowspan="2" |[[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"|Ferrari<ref>{{Cite web |last=GMM |title=Haas to stick with Ferrari amid engine crisis |url=http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html |archive-date=30 August 2020 |access-date=30 August 2020 |website=grandprix.com}}</ref> |style="text-align:center"|31 |{{flagg|cnxa|France}}[[Esteban Ocon]]<ref>{{Cite web |title=Haas confirm signing of Ocon on multi-year contract |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-haas-confirm-signing-of-ocon-with-frenchman-to-partner-bearman-in.7uQGY6qNKCZmU8fXM57TBi |access-date=25 July 2024 |website=Formula 1 |language=en |archive-date=25 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725080713/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-haas-confirm-signing-of-ocon-with-frenchman-to-partner-bearman-in.7uQGY6qNKCZmU8fXM57TBi |url-status=live }}</ref> |- |style="text-align:center"|87 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Oliver Bearman]]}}<ref name="Bearman"/><ref>{{cite web |last1=Walsh |first1=Fergal |last2=Parkes |first2=Ian |date=13 March 2024 |title=Bearman reveals selection for F1 identity detail |url=https://racingnews365.com/bearman-confirms-choice-for-key-f1-driver-decision |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720230639/https://racingnews365.com/bearman-confirms-choice-for-key-f1-driver-decision |archive-date=20 July 2024 |access-date=13 March 2024 |website=RacingNews365}}</ref> |- | rowspan="2" data-sort-value="Sauber"|{{flagg|cnxa|Switzerland}}[[:en:Stake.com|Stake]] F1 Team [[:en:Kick (service)|Kick]] Sauber<ref>{{cite news |last1=Nichol |first1=Jake |title=Sauber announces official team name for 2024 and 2025 |url=https://racingnews365.com/sauber-announces-final-team-name-for-2024-and-2025#:~:text=Sauber%20has%20formally%20announced%20that,sponsors%20in%20the%20official%20name. |access-date=24 April 2024 |work=RacingNews365 |date=1 January 2024 |language=en |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424183544/https://racingnews365.com/sauber-announces-final-team-name-for-2024-and-2025#:~:text=Sauber%20has%20formally%20announced%20that,sponsors%20in%20the%20official%20name. |url-status=live }}</ref>{{efn|Susunan penajaan pasukan [[Sauber Motorsport|Sauber]] adalah dengan [[:en:Stake.com|Stake]], yang pengasasnya adalah penyokong [[:en:Kick (service)|Kick]].<ref>{{cite web |last=Cooper |first=Adam |url=https://www.motorsport.com/f1/news/sauber-stake-f1-team-name-2024/10558037/ |title=Sauber to run under Stake F1 Team name in 2024–25 |date=15 December 2023 |access-date=18 March 2024 |website=[[Motorsport.com]] |publisher=[[Motorsport Network]] |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215121736/https://www.motorsport.com/f1/news/sauber-stake-f1-team-name-2024/10558037/ |url-status=live}}</ref> Pasukan Sauber memasuki pusingan 1, 9, 13 dan 15 sebagai "Kick Sauber F1 Team".<ref name="entry lists" />}} ! rowspan="2" | [[:en:Kick (service)|Kick]] [[Sauber Motorsport|Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"| Ferrari<ref>{{cite news |date=26 October 2022 |title=Audi to team up with Sauber for Formula One entry in 2026 |url=https://www.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2022/10/26/audi-to-team-up-with-sauber-for-formula-one-entry-in-2026/50874113/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826025222/https://www.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2022/10/26/audi-to-team-up-with-sauber-for-formula-one-entry-in-2026/50874113/ |archive-date=26 August 2024 |access-date=8 February 2024 |work=[[USA TODAY]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kisby |first=Cambridge |date=23 July 2024 |title=Audi's F1 team explained: 2026 entry concerns as Binotto and Wheatley are drafted in |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/audis-sauber-takeover-everything-you-need-to-know-before-2026-f1-entry/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240516131900/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/audis-sauber-takeover-everything-you-need-to-know-before-2026-f1-entry/ |archive-date=16 May 2024 |access-date=22 September 2024 |website=[[Motorsport.com|Motorsport]] |language=en-GB}}</ref> |style="text-align:center"|5 |{{flagicon|BRA}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref name="Bortoleto">{{cite web|access-date=6 November 2024|date=6 November 2024|title=Kick Sauber confirm rookie Bortoleto as second driver for 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kick-sauber-confirm-rookie-bortoleto-as-second-driver-for-2025.2EL5ciR1wh3baHcobZqGl9|website=Formula 1|archive-date=6 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241106235853/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kick-sauber-confirm-rookie-bortoleto-as-second-driver-for-2025.2EL5ciR1wh3baHcobZqGl9|url-status=live}}</ref> |- |style="text-align:center"|27 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Germany}}[[Nico Hülkenberg]]}}<ref name="Hulkenberg"/> |- | rowspan=2 data-sort-value="McLaren"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}McLaren Formula 1 Team ! rowspan="2" scope="row" nowrap | [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"|Mercedes<ref>{{Cite web |title=McLaren's deal to use Mercedes F1 engines again from 2021 announced |url=https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/ |access-date=17 September 2022 |website=Autosport |date=28 September 2019 |language=en |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215052/https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/ |url-status=live }}</ref> |style="text-align:center"|4 |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lando Norris]]<ref>{{cite web|access-date=26 January 2024|date=26 January 2024|title=F1: Norris assina extensão de contrato multianual com a McLaren|url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-norris-assina-extensao-de-contrato-multianual-com-a-mclaren/10569454/|website=motorsport.uol.com.br|archive-date=26 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240126170049/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-norris-assina-extensao-de-contrato-multianual-com-a-mclaren/10569454/|url-status=live}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref> |- |style="text-align:center"|81 |{{flagg|cnxa|Australia}}[[Oscar Piastri]]<ref>{{cite web|access-date=25 January 2024|date=20 September 2023|title=F1: Piastri prorroga contrato com a McLaren até 2026|url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-piastri-prorroga-contrato-com-a-mclaren-ate-2026/10522745/|website=motorsport.uol.com.br|archive-date=16 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240316174725/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-piastri-prorroga-contrato-com-a-mclaren-ate-2026/10522745/|url-status=live}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref> |- | rowspan=2 data-sort-value="Mercedes"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Germany}}Mercedes-AMG [[Petronas]] Formula One Team}}<ref>{{cite news |last1=Noble |first1=Jonathan |title=Mercedes signs early Petronas deal extension ahead of new F1 2026 rules |url=https://us.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375423/ |access-date=24 April 2024 |website=Motorsport |date=28 September 2022 |language=en}}</ref> ! rowspan="2" | [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"| Mercedes<ref name="TheRaceUntil2026"/> |style="text-align:center"|12 |nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Andrea Kimi Antonelli]]<ref name=Antonelli>{{Cite web |date=31 August 2024 |title=Antonelli confirmed as Hamilton's replacement with Mercedes looking ahead to 'next chapter' |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kimi-antonelli-confirmed-as-lewis-hamiltons-replacement-with.2TeU01Qm9BjQUlBjl9jBTm |access-date=31 August 2024 |website=Formula 1 |archive-date=31 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240831071304/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kimi-antonelli-confirmed-as-lewis-hamiltons-replacement-with.2TeU01Qm9BjQUlBjl9jBTm |url-status=live }}</ref> |- |style="text-align:center"|63 |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[George Russell (pembalap)|George Russell]]<ref name=Russell>{{Cite web |url=https://racingnews365.com/russell-reveals-mercedes-f1-contract-timeline |title=Russell reveals Mercedes F1 contract timeline |website=RacingNews365 |date=31 August 2023}}</ref> |- |rowspan="2" data-sort-value="Racing Bulls"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Visa Inc.|Visa]] [[Cash App]] Racing Bulls Formula One Team}}<ref name=":1">{{Cite web |last=Noble |first=Jonathan |date=2024-11-02 |title=What's really going on with RB's name change plans for F1 2025 |url=https://www.motorsport.com/f1/news/whats-really-going-on-with-rbs-name-change-plans-for-2025/10669292/ |access-date=2024-11-07 |website=[[Motorsport.com|Motorsport]] |publisher=[[Motorsport Network]] |archive-date=11 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111014048/https://www.motorsport.com/f1/news/whats-really-going-on-with-rbs-name-change-plans-for-2025/10669292/ |url-status=live }}</ref> !rowspan=2|[[RB Formula One Team|Racing Bulls]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |rowspan="2"|{{nowrap|VCARB 02<ref>{{cite web |title=Hahnair to join Visa Cash App RB Formula 1 Team |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/hahnair-partnership-2025 |website=Visa Cash App RB Formula One Team |access-date=16 December 2024 |language=en |quote=As from the start of the 2025 season, the Hahnair logo will feature on the VCARB-02 mirrors}}</ref>}} |rowspan="2"|{{nowrap|Honda RBPT<ref name="RedBull-engine">{{cite web|access-date=25 January 2024|date=15 December 2022|title=F1: Motores Red Bull voltam a ter nome da Honda em 2023|url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-motores-red-bull-voltam-a-ter-nome-da-honda-em-2023/10411745/|website=motorsport.uol.com.br|archive-date=16 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240316174750/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-motores-red-bull-voltam-a-ter-nome-da-honda-em-2023/10411745/|url-status=live}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref>}} |style="text-align:center"|6 |{{flagg|cnxa|France}}[[Isack Hadjar]]<ref name="Hadjar"/><ref>{{cite web |url=https://formularapida.net/en/hadjar-secures-f1-step-with-visa-cash-app-rb-in-2025/|title=Hadjar secures F1 step with Visa Cash App RB in 2025|date=20 December 2024|access-date=21 December 2024|quote=The Frenchman will use #6 for his first F1 season.}}<!-- auto-translated from unknown (Italian or Spanish) by Module:CS1 translator --></ref> |- |style="text-align:center"|22 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Yuki Tsunoda]]<ref>{{Cite web |title=Tsunoda to stay as RB driver for 2025 with latest seat on the grid confirmed |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-tsunoda-to-stay-as-rb-driver-for-2025-with-latest-seat-on-the-grid.7r0DISasS6MBL1wBacoa4d |access-date=8 June 2024 |website=Formula 1 |language=en |archive-date=8 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608193339/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-tsunoda-to-stay-as-rb-driver-for-2025-with-latest-seat-on-the-grid.7r0DISasS6MBL1wBacoa4d |url-status=live }}</ref> |- |rowspan="2" data-sort-value="Red Bull Racing"|{{flagg|cnxa|Austria}}[[Oracle Corporation|Oracle]] Red Bull Racing<ref>{{cite web|access-date=25 January 2024|date=10 February 2022|publisher=www.autoracing.com.br|title=Acordo Red Bull/Oracle é "o maior na história da F1"|url=https://www.autoracing.com.br/acordo-red-bull-oracle-e-o-maior-na-historia-da-f1/|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404024812/https://www.autoracing.com.br/acordo-red-bull-oracle-e-o-maior-na-historia-da-f1/|url-status=live}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref> !rowspan="2"|[[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |rowspan="2"|RB21<ref>{{cite web |title=Oracle Red Bull Racing Partners with Neat |url=https://www.redbullracing.com/int-en/neat-choose-oracle-red-bull-racing-to-make-its-debut-partnership-in-formula-1 |website=Oracle Red Bull Racing |access-date=16 December 2024 |language=en |quote=Beginning in 2025, Neat will be featured on Oracle Red Bull Racing’s RB21 car [...]}}</ref> |rowspan="2"|Honda RBPT<ref name="RedBull-engine"/> |style="text-align:center"|1 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Max Verstappen]]<ref>{{cite web|access-date=25 January 2024|date=3 March 2022|title=Verstappen renova com Red Bull até o fim de 2028; contrato é o mais longo da história da F1|url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/verstappen-renova-com-red-bull-ate-o-fim-de-2028-contrato-e-o-mais-longo-da-historia-da-f1/8660822/|website=motorsport.uol.com.br|archive-date=16 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240316175753/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/verstappen-renova-com-red-bull-ate-o-fim-de-2028-contrato-e-o-mais-longo-da-historia-da-f1/8660822/|url-status=live}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref>}} |- |style="text-align:center"|30 |{{flagg|cnxa|New Zealand}}[[Liam Lawson]]<ref name="Lawson"/> |- |rowspan="2" data-sort-value="Williams"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Williams Racing !rowspan="2"|[[Williams Racing|Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |rowspan="2"|FW47<ref name="FW47">{{cite web |url=https://www.williamsf1.com/posts/baf22e7b-46bf-4adb-8695-f710bfc3eb53/santander-williams-official-partner?cid=sm_bio_sponsor_120924 |title=Williams Racing is pleased to announce a new multi-year partnership with Santander that will begin in 2025| quote=Santander or Openbank branding will feature on the FW47, driver helmets and team clothing throughout 2025 |website=williamsf1.com |date=9 December 2024}}</ref> |rowspan="2"| Mercedes<ref>{{cite news |last=Baldwin |first=Alan |date=8 January 2024 |editor-last=Sarkar |editor-first=Pritha |title=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240922005425/https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/ |archive-date=22 September 2024 |access-date=8 February 2024 |work=[[Reuters]]}}</ref> |style="text-align:center"|23 |{{flagicon|THA}} [[Alexander Albon]]<ref>{{cite web |last=Cleeren |first=Filip |date=5 February 2024 |orig-date=5 February 2024 |title=Albon tied to Williams until the end of F1 2025, clarifies Vowles |url=https://www.motorsport.com/f1/news/albon-tied-williams-end-f1-2025-vowles/10572717/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214075629/https://www.motorsport.com/f1/news/albon-tied-williams-end-f1-2025-vowles/10572717/ |archive-date=14 February 2024 |access-date=9 February 2024 |website=[[Motorsport.com|Motorsport]]}}</ref> |- |style="text-align:center"|55 |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]]<ref name="SAIWilliams">{{cite web |date=29 July 2024 |title=Sainz signs for Williams as Spaniard's F1 future is confirmed |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-carlos-sainz-signs-for-williams-as-spaniards-f1-future-is-confirmed.2wsM0VoH6D7H2akmtW9uXe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913025145/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-carlos-sainz-signs-for-williams-as-spaniards-f1-future-is-confirmed.2wsM0VoH6D7H2akmtW9uXe |archive-date=13 September 2024 |access-date=29 July 2024 |website=Formula 1}}</ref> |- | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" |'''Sumber:'''<ref>{{cite web |date=13 December 2024 |title=2025 FIA Formula One World Championship – Entry List |url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2024/2025-fia-formula-one-world-championship-entry |access-date=13 December 2024 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] }}</ref> |} === Pemandu sesi latihan bebas === Semasa musim ini, setiap pasukan dikehendaki memasukkan seorang pemandu, yang belum bertanding dalam lebih daripada dua perlumbaan, dalam satu daripada dua sesi latihan bebas pertama di Grand Prix. Kewajipan ini mesti dilakukan dua kali untuk setiap kereta.<ref name="SR" /> {|class="wikitable" style="font-size:85%" |+{{nowrap|Pemandu yang ikut serta pada sesi latihan bebas pertama atau kedua}} !scope="col"|Pengeluar !scope="col"|No. !scope="col"|Pemandu !scope="col"|Perlumbaan |- ! [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Renault dalam Formula Satu|Renault]] |style="text-align:center"| 62 | {{flagicon|JAP}} Ryo Hirakawa |style="text-align:center"| 3 |- ! [[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] [[Saudi Aramco|Aramco]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |style="text-align:center"| 34 | {{flagicon|BRA}} [[Felipe Drugovich]] |style="text-align:center"| 4 |- ! [[Scuderia Ferrari]] |style="text-align:center"| 38 | {{flagicon|SWE}} Dino Beganovic |style="text-align:center"| 4 |- ! [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |style="text-align:center"| 50 | {{flagicon|JAP}} Ryo Hirakawa |style="text-align:center"| 4 |- <!--! {{ill|Kick (layanan)|lt=Kick|en|Kick (service)}} [[Sauber Motorsport|Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |style="text-align:center"| | |style="text-align:center"| |- ! [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |style="text-align:center"| | |style="text-align:center"| |- --> ! [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] |style="text-align:center"| 72 | {{flagicon|DEN}} Frederik Vesti |style="text-align:center"| 4 |- <!-- ! [[RB Formula One Team|Racing Bulls]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |style="text-align:center"| | |style="text-align:center"| |- --> ! [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |style="text-align:center"| 37 | {{flagicon|JAP}} Ayumu Iwasa |style="text-align:center"| 4 |- ! [[Williams Racing|Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |style="text-align:center"| 46 | {{flagicon|GBR}} Luke Browning |style="text-align:center"| 4 |- | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center"| '''Sumber:''' <ref name="peserta-balapan" /> |} === Perubahan pasukan === [[RB Formula One Team|Pasukan RB]] akan menghentikan penggunaan huruf ini dan sebaliknya masuk sebagai Racing Bulls, menukar nama rasmi pasukan dan pembina mereka.<ref name=":1" /> === Perubahan pemandu === {{Multiple image | total_width = 300 | perrow = 3/3 | align = kanan | image1 = Ollie Bearman Austria 2022.jpg | image2 = F4_Germany_2022_Spa_Podium_Race_1_(1)_(cropped).jpg | image3 = Jack Doohan 2023.jpg | image4 = G._Bortoleto_17_Sep_2024.png | image5 = Liam Lawson Austria 2022.jpg | image6 = Isack Hadjar 2022.JPG | footer = [[Oliver Bearman]] (kiri atas), [[Andrea Kimi Antonelli]] (tengah atas), [[Jack Doohan]] (kanan atas), [[Gabriel Bortoleto]] (kiri bawah), [[Liam Lawson]] (tengah bawah), dan [[Isack Hadjar]] (kanan bawah) bersedia untuk membuat penampilan sulung pasukan pemandu sepenuh masa F1, masing-masing bersama dengan [[Haas F1 Team|pasukan Haas]], [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]], [[Alpine F1 Team|Alpine]], [[Sauber Motorsport|Sauber]], [[Red Bull Racing]], dan [[RB Formula One Team|Racing Bulls]]. }} [[Lewis Hamilton]] meninggalkan [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan kilang Mercedes]] selepas dua belas musim untuk menyertai [[Scuderia Ferrari|pasukan kilang Ferrari]], menamatkan rekod rekodnya dalam musim berturut-turut memandu untuk pembina yang sama. Musim 2025 juga akan menjadi musim pertamanya bersaing tanpa [[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|unit kuasa Mercedes]].<ref>{{cite web |last=Cook |first=Sam |date=1 September 2023 |title=Hamilton set to break Schumacher record with new Mercedes contract |url=https://www.gpfans.com/en/f1-news/1002885/lewis-hamilton-new-contract-f1-mercedes-michael-schumacher-record-seasons/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909182547/https://www.gpfans.com/en/f1-news/1002885/lewis-hamilton-new-contract-f1-mercedes-michael-schumacher-record-seasons/ |archive-date=9 September 2024 |access-date=6 February 2024 |publisher=GPFans}}</ref> Dia menggantikan [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] yang pergi selepas empat musim untuk menyertai [[Williams Grand Prix Engineering|pasukan Williams]] dengan kontrak berbilang tahun. Sainz pada asalnya ditetapkan untuk menggantikan [[Logan Sargeant]], tetapi Sargeant telah digantikan oleh [[Franco Colapinto]] pada pertengahan musim {{F1|2024}}.<ref name="PrestigeLured">{{cite news |last1=Coleman |first1=Madeline |date=2 February 2024 |title=Ferrari's prestige lured Lewis Hamilton – and cost Carlos Sainz his seat |url=https://theathletic.com/5247004/2024/02/02/ferraris-lewis-hamilton-carlos-sainz/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919020346/https://www.nytimes.com/athletic/5247004/2024/02/02/ferraris-lewis-hamilton-carlos-sainz/ |archive-date=19 September 2024 |access-date=6 February 2024 |work=[[The Athletic]] |publisher=[[The New York Times]] |language=en}}</ref><ref name="SAIWilliams" /><ref name="HamiltonFerrari">{{Cite web|title=Team Statement|date=1 February 2024|access-date=1 February 2024|publisher=[[Scuderia Ferrari]]|url=https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/scuderia-ferrari-press-release-01-feb-2024|archive-date=2 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240202001954/https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/scuderia-ferrari-press-release-01-feb-2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=Williams Racing announces that Franco Colapinto will race with the team for the remainder of the 2024 FIA Formula 1 World Championship season |url=https://www.williamsf1.com/posts/fd43d928-0914-42ff-b9ee-394342064dc4/williams-racing-team-statement?srsltid=AfmBOooSqAvclDh6ceY19B7HcYD9lWY5Aj8CNnAf6IRrI--9NvYo3m8c |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917135107/https://www.williamsf1.com/posts/fd43d928-0914-42ff-b9ee-394342064dc4/williams-racing-team-statement |archive-date=17 September 2024 |access-date=27 August 2024 |website=Williams Racing |language=en}}</ref> Kedudukan Hamilton digantikan oleh pemandu junior Mercedes, [[Andrea Kimi Antonelli]], yang dinaikkan pangkat daripada [[Kejuaraan Formula 2 FIA|acara Formula 2]].<ref name=Antonelli/><ref>{{Cite web |last=Ramsay |first=George |date=31 August 2024 |title=Mercedes confirms 18-year-old Andrea Kimi Antonelli as Lewis Hamilton's replacement |url=https://www.cnn.com/2024/08/31/sport/andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1-spt-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920065158/https://edition.cnn.com/2024/08/31/sport/andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1-spt-intl/index.html |archive-date=20 September 2024 |access-date=22 September 2024 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref> [[Haas F1 Team|Pasukan Haas]] untuk meletakkan barisan pemandu baharu pada 2025; [[Nico Hülkenberg]] meninggalkan pasukan selepas dua musim untuk berlumba untuk [[Sauber Motorsport|pasukan Sauber]]. Hulkenberg sendiri bersaing dengan Sauber pada musim {{F1|2013}}.<ref name="Hulkenberg">{{cite web |date=26 April 2024 |title=Nico Hulkenberg to depart Haas at the end of 2024 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/nico-hulkenberg-to-depart-haas.18AzRKDjCvuib4kGwr6MA7 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909151355/https://www.formula1.com/en/latest/article/nico-hulkenberg-to-depart-haas.18AzRKDjCvuib4kGwr6MA7 |archive-date=9 September 2024 |access-date=21 September 2024 |website=Formula 1 |quote=But it's now been confirmed that the 36-year-old will depart the American squad – and make his way to Sauber – at the end of the campaign.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cleeren |first=Filip |date=26 April 2024 |title=Hulkenberg to join Sauber in 2025 ahead of Audi F1 entry |url=https://www.motorsport.com/f1/news/hulkenberg-to-join-sauber-in-2025-ahead-of-audi-f1-entry/10603340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718095304/https://www.motorsport.com/f1/news/hulkenberg-to-join-sauber-in-2025-ahead-of-audi-f1-entry/10603340/ |archive-date=18 July 2024 |access-date=21 September 2024 |website=[[Motorsport.com|Motorsport]]}}</ref> Kedudukannya di Haas digantikan oleh pemandu simpanan mereka, [[Oliver Bearman]], yang berpindah dari Formula 2, sebelum ini berlumba di [[:en:2024 Saudi Arabian Grand Prix|Grand Prix Arab Saudi 2024]] untuk pasukan kilang Ferrari serta di [[:en:2024 Azerbaijan Grand Prix|Grand Prix Azerbaijan]] dan [[:en:2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo 2024]] untuk pasukan Haas.<ref name="Bearman">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-f2-star-ollie-bearman-promoted-to-f1-with-haas-for-2025.3g8aG6ULdcvAxJYHB7v1j8|title=F2 star Ollie Bearman promoted to F1 with Haas for 2025|website=Formula 1|date=4 July 2024|access-date=4 July 2024|archive-date=4 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240704092004/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-f2-star-ollie-bearman-promoted-to-f1-with-haas-for-2025.3g8aG6ULdcvAxJYHB7v1j8|url-status=live}}</ref> [[Kevin Magnussen]] juga meninggalkan pasukan selepas tujuh musim dalam dua tempoh berbeza.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-magnussen-to-leave-haas-when-contract-expires-at-the-end-of-2024.6F9yuNL2enitde8Mv9jKVf|title=Magnussen to leave Haas when contract expires at the end of 2024 season|website=Formula 1|date=18 July 2024|access-date=18 July 2024|archive-date=18 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240718080942/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-magnussen-to-leave-haas-when-contract-expires-at-the-end-of-2024.6F9yuNL2enitde8Mv9jKVf|url-status=live}}</ref> Kedudukannya digantikan oleh [[Esteban Ocon]] yang meninggalkan [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]] selepas lima musim dengan [[Team Enstone]] selepas [[:en:2024 Qatar Grand Prix|Grand Prix Qatar 2024]].<ref>{{Cite web |last=Barretto |first=Lawrence |date=3 June 2024 |title=Alpine to part ways with Ocon at end of 2024 season |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-alpine-announce-they-will-part-ways-with-ocon-at-end-of-2024-season.7ra4uaXdrYOHfklwU9TEqH |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819180038/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-alpine-announce-they-will-part-ways-with-ocon-at-end-of-2024-season.7ra4uaXdrYOHfklwU9TEqH |archive-date=19 August 2024 |access-date=3 June 2024 |website=Formula 1 |publisher=[[Formula One Group]] |language=en}}</ref> [[Jack Doohan]], yang menggantikan Ocon untuk [[:en:2024 Abu Dhabi Grand Prix|Grand Prix Abu Dhabi 2024]], mengekalkan tempat duduknya di Alpine untuk musim 2025.<ref name=":0">{{Cite web |title=Doohan to race for Alpine in 2025 as F1 promotion confirmed |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-jack-doohan-promoted-to-f1-for-2025-as-alpine-confirm-he-will-partner.5evE7WYf8EMU8XdSeVi2lp |access-date=23 August 2024 |website=Formula 1 |language=en |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909155813/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-jack-doohan-promoted-to-f1-for-2025-as-alpine-confirm-he-will-partner.5evE7WYf8EMU8XdSeVi2lp |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-alpine-confirm-doohan-to-race-in-abu-dhabi-as-ocon-is-released.5rrOqcBxVZooeD6B38GWi0|title=Alpine confirm Doohan to race in Abu Dhabi as Ocon is released|website=Formula 1|date=2 December 2024|access-date=2 December 2024}}</ref> Kedua-dua [[Valtteri Bottas]] dan [[Zhou Guanyu]] meninggalkan pasukan Sauber selepas tiga tahun.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-bottas-and-zhou-to-leave-kick-sauber-as-team-confirm-decision-to.48sfYvJNkLAss3ffs9Ow0J|title=Bottas and Zhou to leave Kick Sauber as team confirm decision to part ways|website=Formula 1|date=6 November 2024|access-date=6 November 2024|archive-date=10 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241110071615/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-bottas-and-zhou-to-leave-kick-sauber-as-team-confirm-decision-to.48sfYvJNkLAss3ffs9Ow0J|url-status=live}}</ref> Bottas menyertai semula pasukan Mercedes sebagai pemandu simpanan selepas sebelum ini berlumba untuk pasukan dari musim {{f1|2017}} hingga {{f1|2021}}.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-bottas-to-re-join-mercedes-as-reserve-driver-in-2025.1HbXTzZnMaPYgmCjNCT4Hk|title=Bottas to re-join Mercedes as reserve driver in 2025 |website=Formula 1|date=19 December 2024}}</ref> Tempat duduk kosong di sebelah Hülkenberg diisi oleh juara pemandu Formula 2, [[Gabriel Bortoleto]] dari [[Brazil]].<ref name="Bortoleto"/> Walaupun sebelum ini mengumumkan lanjutan kontrak sehingga musim {{F1|2026}}, [[Sergio Pérez|Sergio Perez]] akhirnya akan meninggalkan pasukan [[Red Bull Racing]] pada penghujung musim 2024 selepas empat musim bersama pasukan.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-and-red-bull-agree-to-part-ways-following-conclusion-of-2024-season.4W2fhxOqQQX47kx3FY5Cpp|title=Perez and Red Bull agree to part ways following conclusion of 2024 season|website=Formula 1.com|date=18 December 2024|access-date=18 December 2024}}</ref> Tempatnya di Red Bull diisi oleh [[Liam Lawson]], yang bertanding dalam lima perlumbaan dengan pasukan [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] pada musim {{F1|2023}} dan enam perlumbaan dengan [[RB Formula One Team|pasukan RB]] pada musim {{F1|2024}}.<ref name="Lawson">{{Cite web |title=Liam Lawson Joins Max Verstappen for 2025 Season |url=https://www.redbullracing.com/int-en/liam-lawson-to-partner-max-verstappen-for-oracle-red-bull-racing-2025-charge |access-date=2024-12-19 |website=Oracle Red Bull Racing |language=en}}</ref> Kedudukan Lawson dalam pasukan Racing Bulls akan diisi oleh [[Isack Hadjar]], pemandu junior Red Bull yang memenangi tempat kedua pada [[Formula 2 musim 2024]].<ref name="Hadjar">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-isack-hadjar-signs-for-rb-tsunoda-final-seat-on-2025-f1-grid.6UMQgndoDfFIH5wtyxucAG|title=Hadjar signs for RB as he takes final seat on 2025 F1 grid|website=Formula 1.com|date=20 December 2024|access-date=20 December 2024}}</ref> ==== Pertukaran pertengahan musim ==== {{Multiple image | total_width = 300 | perrow = 3/3 | align = right | image1 = 2021 US GP, Tsunoda.jpg | image2 = Conferencia de prensa Colapinto ACA octubre 2023 - BugWarp (13) (cropped).jpg | footer = [[Yuki Tsunoda]] (kiri) bergerak dari pasukan [[Racing Bulls]] ke pasukan [[Red Bull Racing]] dari [[Grand Prix Jepun 2025|Grand Prix Jepun]] dan seterusnya, dengan bertukar tempat dengan [[Liam Lawson]]. [[Franco Colapinto]] (kanan) menggantikan [[Jack Doohan]] di [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]] daripada [[Grand Prix Emilia Romagna 2025|Grand Prix Emilia Romagna]] secara interim sehingga [[Grand Prix Austria 2025|Grand Prix Austria]]. }} Berikutan pelaksanaan [[Grand Prix China 2025|Grand Prix China]], [[Yuki Tsunoda]] diumumkan sebagai pemandu [[Red Bull Racing]] bermula dari {{F1GP|2025|Jepun}}, menggantikan kedudukan [[Liam Lawson]] yang kini pemandu untuk pasukan [[Racing Bulls]].<ref>{{Cite web|date=27 Maret 2025|title=Tsunoda to replace Lawson at Red Bull from Japanese GP as New Zealander drops down to Racing Bulls|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-tsunoda-to-replace-lawson-at-red-bull-from-japanese-gp-as-new.49qawI5Q4YYPhhMJpHqUiO|website=Formula 1|language=en|access-date=9 April 2025}}</ref> Selepas [[Grand Prix Miami 2025|Grand Prix Miami]], [[Jack Doohan]] telah diturunkan ke jawatan pemandu simpanan untuk [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]]. Kerusinya diberikan kepada bekas pemandu simpanan [[Franco Colapinto]] berdasarkan "kerusi berputar", dengan yang terakhir itu memulakan penampilan sulungnya pada [[Grand Prix Emilia Romagna 2025|Grand Prix Emilia Romagna ]] dan dijadualkan berlumba untuk pasukan sehingga [[Grand Prix Austria 2025|Grand Prix Austria]]. Colapinto sebelumnya memandu untuk [[Williams Racing|pasukan Williams]] di dalam sembilan Grand Prix pada musim {{F1|2024}}.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-colapinto-to-replace-doohan-for-next-five-rounds-as-team-opt.4lH96VnGHyC45S3yjeJOMK |title=Alpine confirm Colapinto to replace Doohan for next five rounds as team opt to 'rotate' seat |website=Formula One |date=7 May 2025}}</ref> ==Kalendar musim== [[Fail:Formula 1 all over the world-2025.svg|thumb|upright=1.3|Negara yang dijadualkan menjadi tuan rumah [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] pada tahun 2025 ditandakan dengan warna hijau, dengan lokasi litar ditunjukkan menggunakan titik hitam. Negara pengehosan sebelum ini ditunjukkan dalam kelabu gelap, dan litar pengehosan sebelum ini ditanda menggunakan titik putih.]] Berikut adalah 24 Grand Prix yang dijadualkan untuk mengambil tempat pada tahun 2025<ref name="2025 calendar">{{cite web |date=12 April 2024 |title=FIA and Formula 1 announce calendar for 2025 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/fia-and-formula-1-announces-calendar-for-2025.48ii9hOMGxuOJnjLgpA5qS |access-date=12 April 2024 |website=Formula 1.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-key-differences-and-stand-outs-from-the-2025-f1-calendar.1Et7BrKQ2N5X7t3k7OiRvd|title=The key differences and stand outs from the 2025 F1 calendar|website=Formula 1.com|date=12 April 2024|access-date=12 April 2024}}</ref>. Grand Prix China, Miami, Belgium, Amerika Syarikat, São Paulo, dan Qatar dijadualkan menggunakan format ''sprint''.<ref name="sprint">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/fia-and-formula-1-announce-2025-sprint-calendar.3fjONI6I9cAyThBj73oQRX|title=FIA and Formula 1 announce 2025 Sprint calendar|website=Formula 1.com|date=11 July 2024|access-date=11 July 2024}}</ref><ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=11 July 2024 |title=F1 Announces Sprint Race Calendar for 2025, Belgium Replaces Austria |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-announces-sprint-race-calendar-for-2025-belgium-replaces-austria/10633875/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905144110/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-announces-sprint-race-calendar-for-2025-belgium-replaces-austria/10633875/ |archive-date=5 September 2024 |access-date=11 July 2024 |website=[[Motorsport.com]]}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" ! Pusingan ! [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] ! [[Senarai litar Formula Satu|Litar]] ! Tarikh |- !1 |[[Grand Prix Australia]] |{{flagicon|AUS}} [[Melbourne Grand Prix Circuit|Litar Grand Prix Melbourne]], [[Melbourne]] |16 Mac |- !2 |[[Grand Prix China]] |{{flagicon|CHN}} [[Litar Antarabangsa Shanghai]], [[Shanghai]] |23 Mac |- !3 |[[Grand Prix Jepun]] |{{flagicon|JPN}} [[Litar Suzuka]], [[Suzuka, Mie|Suzuka]] |6 April |- !4 |[[Grand Prix Bahrain]] |{{flagicon|BHR}} [[Litar Antarabangsa Bahrain]], [[Sakhir]] |13 April |- !5 |[[Grand Prix Arab Saudi]] |{{flagicon|SAU}} [[Litar Jeddah Corniche]], [[Jeddah]] |20 April |- !6 |[[Grand Prix Miami]] |{{nowrap|{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], [[Miami Gardens]]}} |4 Mai |- !7 |{{Nowrap|[[Grand Prix Emilia Romagna]]}} |{{flagicon|ITA}} [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|Litar Imola]], [[Imola]] |18 Mai |- !8 |[[Grand Prix Monaco]] |{{flagicon|MON}} [[Circuit de Monaco]], [[Municipality of Monaco|Monaco]] |25 Mai |- !9 |[[Grand Prix Sepanyol]] |{{flagicon|ESP}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], [[Montmeló]] |1 Jun |- !10 |[[Grand Prix Kanada]] |{{flagicon|CAN}} [[Circuit Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] |15 Jun |- !11 |[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg, Styria|Spielberg]] |29 Jun |- !12 |[[Grand Prix British]] |{{flagicon|GBR}} [[Litar Silverstone]], [[Silverstone]] |6 Julai |- !13 |[[Grand Prix Belgium]] |{{flagicon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]] |27 Julai |- !14 |[[Grand Prix Hungary]] |{{flagicon|HUN}} [[Hungaroring]], [[Mogyoród]] |3 Ogos |- !15 |[[Grand Prix Belanda]] |{{flagicon|NED}} [[Litar Zandvoort]], [[Zandvoort]] |31 Ogos |- !16 |[[Grand Prix Itali]] |{{flagicon|ITA}} [[Autodromo Nazionale Monza|Litar Monza]], [[Monza]] |7 September |- !17 |[[Grand Prix Azerbaijan]] |{{flagicon|AZE}} [[Litar Bandar Baku]], [[Baku]] |{{nowrap|21 September}} |- !18 |[[Grand Prix Singapura]] |{{flagicon|SIN}} [[Litar Jalan Teluk Marina]], [[Singapura]] |5 October |- !19 |[[Grand Prix Amerika Syarikat]] |{{flagicon|USA}} [[Circuit of the Americas]], [[Austin, Texas]] |19 Oktober |- !20 |[[Grand Prix Mexico|Grand Prix Kota Mexico]] |{{flagicon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Kota Mexico]] |26 Oktober |- !21 |[[Grand Prix Brazil|Grand Prix São Paulo]] |{{flagicon|BRA}} [[Autódromo José Carlos Pace]], [[São Paulo]] |9 November |- !22 |[[Grand Prix Las Vegas]] |{{flagicon|USA}} [[Litar Las Vegas Strip]], [[Paradise, Nevada]] |22 November{{efn|Perlumbaan hari Sabtu.}} |- !23 |[[Grand Prix Qatar]] |{{flagicon|QAT}} [[Litar Antarabangsa Losail|Litar Antarabangsa Lusail]], [[Lusail]] |30 November |- !24 |[[Grand Prix Abu Dhabi]] |{{flagicon|UAE}} [[Litar Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] |7 Disember |- ! colspan="4" |Sumber:<ref name="2025 calendar"/> |} === Perubahan kalendar === [[Grand Prix Australia]] ditetapkan untuk menjadi tuan rumah perlumbaan pembukaan musim 2025 buat kali pertama sejak musim {{F1|2019}}.<ref>{{Cite web|last=Patterson|first=Emily|date=2 February 2024|title=Revealed: Aussie F1 fans get major Hamilton coup|url=https://wwos.nine.com.au/motorsport/formula-1-news-lewis-hamilton-to-make-ferrari-debut-in-melbourne-round-1-returns-to-australia-in-2025/297b850d-0fee-49b3-b8ea-aec2de816a32|website=[[Nine's Wide World of Sports]]|publisher=[[Nine Entertainment Co.]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713205804/https://www.nine.com.au/sport/motorsport/formula-1-news-lewis-hamilton-to-make-ferrari-debut-in-melbourne-round-1-returns-to-australia-in-2025-20240202-p5j9c8.html|archive-date=13 July 2024|access-date=3 February 2024|url-status=live}}</ref> Dalam tiga musim terakhir, Grand Prix Australia telah diadakan sebagai pusingan ketiga, selepas [[Grand Prix Bahrain]] dan [[Grand Prix Arab Saudi]]. Khusus untuk musim ini, pelaksanaan dua grand prix telah ditangguhkan ke bulan April 2025 bagi mengelakkan pertembungan dengan bulan mulia [[Ramadhan]].<ref name="APRamadan">{{cite news |title=Australia to open the Formula 1 season in 2025 as Bahrain and Saudi races shift for Ramadan |url=https://apnews.com/article/formula-1-f1-calendar-2025-australia-26ae05fdab5b2cc371fe0a11cb4d2b93 |access-date=15 April 2024 |work=AP News |date=12 April 2024 |language=en}}</ref> [[Grand Prix Rusia]] telah dikontrak untuk diadakan pada musim 2025.<ref>{{cite web |last=Saunders |first=Nate |date=28 February 2017 |title=Russian Grand Prix extends F1 deal until 2025 |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18786909/russian-grand-prix-extends-f1-deal-2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824013038/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18786909/russian-grand-prix-extends-f1-deal-2025 |archive-date=24 August 2024 |access-date=3 February 2024 |website=ESPN UK |publisher=[[ESPN]]}}</ref> Walau bagaimanapun, kontrak telah ditamatkan pada musim {{F1|2022}} sebagai tindak balas kepada [[pencerobohan Rusia ke atas Ukraine]].<ref>{{cite web |last=Benson |first=Andrew |date=3 March 2022 |title=Formula 1 terminates contract with Russian Grand Prix |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/60601632 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528003455/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/60601632 |archive-date=28 May 2022 |access-date=3 March 2022 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]]}}</ref> == Perubahan peraturan == === Peraturan teknikal === ==== Perubahan berat minimum ==== Had berat penunggang minimum telah dinaikkan daripada {{convert|80|kg|lb|1}} kepada {{convert|82|kg|lb|4=1}}. Akibatnya, had berat minimum keseluruhan untuk kereta tanpa bahan api juga telah meningkat daripada {{convert|798|kg|lb|0}} kepada {{convert|800|kg|lb|0}}. Perubahan itu dibuat demi kepentingan kebajikan pemandu, terutamanya untuk pemandu yang tinggi dan berat.<ref>{{cite web |last=Collantine |first=Keith |date=23 July 2024 |title=New points system rejected, minimum weight rising to 800kg in 2025 |url=https://www.racefans.net/2024/07/23/new-points-system-rejected-minimum-weight-rising-to-800kg-in-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803095249/https://www.racefans.net/2024/07/23/new-points-system-rejected-minimum-weight-rising-to-800kg-in-2025/ |archive-date=3 August 2024 |access-date=2 August 2024 |website=RaceFans}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2025_formula_1_technical_regulations_-_issue_01_-_2024-12-11_1.pdf |title=2025 Formula One Technical Regulations – Issue 1|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=11 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blet |first1=Léa |title=F1 minimum weight increased to protect drivers' health |url=https://www.motorsinside.com/en/f1/news/34218-f1-minimum-weight-increased-protect-drivers-health.html |access-date=27 December 2024 |work=Motorsinside.com |date=24 July 2024 |language=en}}</ref> ====Penyejukan pemandu==== Kit penyejukan pemandu akan diperkenalkan pada tahun 2025. Sistem ini hanya akan diberi mandat oleh FIA ​​dalam keadaan haba yang melampau, dengan berat kereta minimum dinaikkan sewajarnya jika berkenaan. Ini dilakukan untuk mengelakkan berulangnya kebimbangan yang dibangkitkan mengenai kebajikan pemandu selepas [[:en:2023 Qatar Grand Prix|Grand Prix Qatar 2023]].<ref name="cooling">{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/fia-approves-driver-cooling-kits-from-2025-in-f1/10672722/|title=FIA approves driver cooling kits from 2025 in F1|website=Motorsport|date=13 November 2024|access-date=13 November 2024|archive-date=19 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119133943/https://www.motorsport.com/f1/news/fia-approves-driver-cooling-kits-from-2025-in-f1/10672722/|url-status=live}}</ref> Jika FIA ​​menganggarkan suhu melebihi 30.5°C, "bahaya haba" akan diisytiharkan. Ini akan memerlukan setiap pasukan untuk melengkapkan pemandunya dengan sistem penyejukan, dan berat minimum akan dinaikkan sebanyak {{convert|5|kg|lb|0}} untuk mengimbangi peralatan.<ref name="tweaks">{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/fia-announces-2025-f1-rule-changes/10682033/|title=FIA announces 2025 F1 rule changes|website=Motosport.com|date=12 December 2024|access-date=13 December 2024}}</ref> ====Parameter DRS==== Jurang slot untuk sayap belakang antara dua mod [[Drag reduction system|DRS]] akan ditukar, dengan jurang minimum dikurangkan. Jurang ini akan dikurangkan daripada {{convert|10|-|15|mm|in}} kepada {{convert|9.4|-|13|mm|in}}; had atas kekal pada {{convert|85|mm}} dengan DRS terbuka. FIA ​​juga akan mengetatkan peraturan mengenai mod DRS, dengan menyatakan bahawa hanya terdapat dua kedudukan dan DRS yang berakhir mesti mengembalikan sayap tepat seperti yang ditetapkan pada permulaan mod.<ref name="tweaks"/> ====Bilangan kotak gir==== Tiada lagi had pada bilangan kotak gir yang boleh digunakan oleh pasukan, kerana kebolehpercayaan reka bentuk semasa menjadikan had ini usang.<ref name="FIA Commission"/> ====Fleksibiliti sayap==== FIA ​​memperkenalkan ujian pesongan sayap belakang yang lebih ketat yang memerlukan jurang slot—jarak antara satah utama dan sayap belakang— dihadkan kepada {{convert|2|mm|inci|abbr=on}} di bawah beban {{convert|2|kN|lb-f|abbr=on}}, yang dikurangkan lagi kepada {{convert|0,5|mm|inci|abbr=on}} mulai dari {{F1GP|2025|China}} dan seterusnya untuk menangani penggunaan "mini-[[:en:Drag reduction system|DRS]]" oleh pasukan.<ref>{{Cite web |last1=Noble |first1=Jon |last2=Suttill |first2=Josh |date=2025-03-17 |title=F1 to introduce tighter rear wing tests after Australia flexing evidence |url=https://www.the-race.com/formula-1/f1-to-introduce-tighter-rear-wing-tests-after-australia-flexing-evidence/ |access-date=2025-03-18 |website=The Race |language=en}}</ref> Ujian sayap hadapan tambahan telah dijalankan dalam taklimat teknikal empat bulan yang diumumkan sebelum ini untuk {{F1GP|2025|Sepanyol}}, mengurangkan pesongan di bawah beban {{convert|1|kN|lb-f|abbr=on}} daripada {{convert|10|mm|inci|abbr=on}} kepada {{convert|5|mm|inci|abbr=on}}.<ref>https://www.formula1.com/en/latest/article/explained-everything-you-need-to-know-about-the-spanish-grand-prix-front.60dW3xB6esCkvCXbihD9FH</ref> === Peraturan sukan === ==== Mata untuk pusingan terpantas ==== Mata yang diberikan kepada pemandu yang menamatkan saingan dalam sepuluh teratas dan menetapkan pusingan terpantas dalam perlumbaan, yang diperkenalkan semula pada musim {{F1|2019}}, akan dibatalkan.<ref name=SR>{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2025_formula_1_sporting_regulations_-_issue_3_-_2024-12-11.pdf |title=2025 Formula One Sporting Regulations – Issue 3|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=11 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=F1 fastest-lap point to be dropped from 2025 season in change to regulations for next year|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13235344/f1-fastest-lap-point-to-be-dropped-from-2025-season-in-change-to-regulations-for-next-year|work=[[Sky Sports]]|date=17 October 2024|access-date=18 October 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-10-17 |title=F1 scraps fastest lap point from 2025 |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-to-drop-point-for-fastest-lap-after-2024-season/10663523/ |access-date=2024-10-19 |website=Autosport |language=en}}</ref> ==== Penerbitan Garis Panduan Piawaian Perlumbaan ==== Menjelang [[Grand Prix Austria 2025|Grand Prix Austria]], FIA telah mengeluarkan versi terkini Garis Panduan Piawaian Perlumbaannya ke dalam domain awam. Pada asalnya diperkenalkan untuk musim 2024, garis panduan bertulis ini bertujuan untuk memberi pemandu pemahaman yang lebih jelas tentang etika perlumbaan yang dijangkakan semasa pertempuran di trek. Ketersediaan garis panduan ini kepada umum bertujuan untuk membantu peminat dan media lebih memahami rasional di sebalik proses membuat keputusan dan pengawasan perlumbaan FIA.<ref>{{cite web |last1=Mitchell-Malm |first1=Scott |last2=Noble |first2=Jon |last3=Suttill |first3=Josh |date=26 June 2025 |url=https://www.the-race.com/formula-1/big-f1-penalty-guidelines-reveal-all-you-need-to-know/ |title=All you need to know about a big F1 penalty guidelines reveal |website=The Race |access-date=30 June 2025}}</ref> ==== Keperluan sesi latihan bebas pemandu muda ==== Akan terdapat peningkatan dalam keperluan untuk meletakkan pemandu muda semasa sesi latihan bebas daripada sekali semusim bagi setiap kereta kepada dua kali semusim bagi setiap kereta.<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/news/future-regulations-across-multiple-categories-confirmed-during-world-motor-sport-council|title=Future regulations across multiple categories confirmed during the World Motor Sport Council|website=FIA|date=17 October 2024|access-date=17 October 2024}}</ref> ==== Ujian kereta sebelumnya ==== Peraturan sukan itu akan mengetatkan sekatan ke atas ujian kereta sebelumnya (TPC). Ini akan mengenakan had masa dua puluh hari ke atas TPC dan pemandu yang bertanding dalam kejohanan dunia hanya akan dibenarkan untuk meliputi maksimum {{convert|1000|km}} selama empat hari ujian. Pengujian hanya akan dibenarkan di litar yang telah dipaparkan pada kalendar pada tahun semasa atau sebelumnya. Walau bagaimanapun, ujian tidak dibenarkan di litar yang akan menganjurkan perlumbaan dalam tempoh enam puluh hari selepas ujian, atau "jika litar itu dianggap, mengikut budi bicara FIA, telah melalui pengubahsuaian yang ketara" sejak perlumbaan Formula Satu yang terakhir.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2024/10/18/f1-teams-face-first-cap-on-testing-of-past-cars-from-2025/|title=F1 teams face first cap on testing of past cars from 2025|website=RaceFans|date=18 October 2024|access-date=18 October 2024}}</ref> ==== Kelayakan luar jangka ==== Peraturan sukan akan merangkumi peruntukan khusus tentang cara grid permulaan untuk perlumbaan pecut dan perlumbaan Grand Prix harus ditentukan jika kelayakan untuk perlumbaan ini dibatalkan. Grid permulaan akan ditentukan mengikut susunan dalam kedudukan kejohanan dunia pemandu. Sebelum ini, keputusan untuk menentukan susunan grid permulaan diserahkan sepenuhnya kepada budi bicara pemandu perlumbaan jika kelayakan tidak dapat dilakukan. Jika susunan dalam kedudukan Kejohanan Dunia tidak boleh digunakan untuk menentukan susunan grid permulaan, maka keputusan itu kekal mengikut budi bicara pengurus perlumbaan.<ref name=SR/><ref>{{Cite web |last=Cook |first=Sam |date=2024-11-02 |title=Brazilian Grand Prix: What happens if qualifying can't run? |url=https://www.gpfans.com/us/f1-news/1034059/brazilian-grand-prix-qualifying-delayed-what-happens-if-no-qualifying/ |access-date=2024-11-02 |website=GPFans |language=en-US}}</ref> ====Memulakan pembentukan grid==== Protokol penutupan grid apabila beberapa kereta gagal mencapai grid permulaan telah ditukar berikutan pembentukan grid permulaan untuk kereta yang ditarik balik sebelum bermulanya [[:en:2024 São Paulo Grand Prix|Grand Prix São Paulo 2024]]. Grid terakhir kini akan ditentukan satu jam sebelum perlumbaan bermula. Kereta yang ditarik balik sehingga 75 minit sebelum permulaan tidak akan disertakan dalam grid terakhir dan kereta seterusnya akan bergerak ke kedudukan yang berkaitan.<ref name="cooling"/> ====Tetapan ulasan awam==== Komen penunggang akan dikawal dengan lebih ketat dan diberi penalti yang lebih berat. Isu itu mula terbongkar apabila presiden [[Fédération Internationale de l'Automobile]], iaitu [[Mohammed Ben Sulayem]], berkata dalam satu temu bual bahawa dia mahu mengurangkan penggunaan bahasa yang tidak baik dalam Formula Satu.<ref name=":2">{{Cite web |last=Chiu |first=Nigel |date=23 January 2025 |title=F1 drivers could face possible ban, points deductions under new FIA misconduct rules for 2025 Formula 1 season |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13294649/f1-drivers-face-possible-ban-points-deductions-in-new-fia-misconduct-rules-ahead-of-2025-formula-1-season |access-date=2025-01-25 |website=Sky Sports}}</ref> Ini diikuti dengan penyiasatan dan hukuman [[Max Verstappen]] dan [[Charles Leclerc]] kerana bersumpah semasa temu bual rasmi Formula Satu.<ref>{{cite news |title=FIA explains why Verstappen and Leclerc received different F-word punishments |url=https://racingnews365.com/fia-explains-why-verstappen-and-leclerc-received-different-punishments-for-using-the-f-word |access-date=24 January 2025 |work=RacingNews365 |date=2 November 2024 |language=en |archive-date=6 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206062911/https://racingnews365.com/fia-explains-why-verstappen-and-leclerc-received-different-punishments-for-using-the-f-word |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Leclerc fined by FIA for swearing in F1 press conference |url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-fined-by-fia-for-swearing-in-f1-press-conference/10669423/ |access-date=24 January 2025 |work=Motorsport.com |date=2 November 2024 |language=en |archive-date=29 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241229072005/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-fined-by-fia-for-swearing-in-f1-press-conference/10669423/ |url-status=live }}</ref> Penalti untuk "salah laku penunggang" termasuk "bahasa, [...], gerak isyarat, dan/atau tanda-tanda yang menyinggung perasaan, menghina, biadap, tidak sopan atau kesat dan boleh dijangka secara munasabah atau dianggap sebagai biadap atau tidak sopan atau menyebabkan kesalahan, penghinaan, atau tidak hormat", serta serangan dan "hasutan untuk melakukan mana-mana nama pertama di atas" akan mengakibatkan denda €40,000, kesalahan kedua akan mengakibatkan denda €80,000 dan penggantungan sementara, manakala kesalahan ketiga akan mengakibatkan denda €120,000, penggantungan sebulan, dan potongan mata. Skala penalti yang sama ditetapkan untuk digunakan untuk sebarang "kecederaan atau kerosakan moral" kepada "FIA, badannya, ahli atau pegawai eksekutifnya" atau nilainya. Membuat "kenyataan atau ulasan politik, agama atau peribadi" yang melanggar kekecualian FIA juga akan dikenakan penalti yang sama, dengan tambahan kaveat bahawa pemandu akan diminta untuk membuat permohonan maaf sepenuhnya dan menarik balik kenyataan mereka.<ref name=":2" /> ====Grand Prix Monaco==== Dengan tujuan untuk mempromosikan perlumbaan yang lebih baik, akan terdapat peningkatan dalam bilangan perhentian pit mandatori untuk [[Grand Prix Monaco]].<ref name="FIA Commissions"/> Grand Prix ini akan menyaksikan pelaksanaan strategi sekurang-kurangnya dua perhentian pit, sama ada dalam keadaan basah dan kering. Pasukan juga dikehendaki menggunakan sekurang-kurangnya tiga set tayar dalam perlumbaan, dengan sekurang-kurangnya dua kompaun tayar yang berbeza jika perlumbaan diadakan dalam keadaan cuaca kering.<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/news/first-world-motor-sport-council-2025-heralds-start-vision-2030-and-announces-strategic-overhaul|title=First World Motor Sport Council of 2025 heralds the start of Vision 2030 and announces strategic overhaul for iconic Monaco GP|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=26 February 2025|access-date=26 February 2025}}</ref> ====Protokol untuk kereta yang mengalami kerosakan==== Berikutan kebimbangan yang dibangkitkan semasa [[Grand Prix Kanada 2024|Grand Prix Kanada]], di mana [[Sergio Pérez]] secara kontroversi membawa keretanya kembali ke lorong pit untuk mengelak penggunaan [[kereta keselamatan]], dan membantu rakan sepasukannya, [[Max Verstappen]], memenangi perlumbaan itu, maka [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] kini telah memperkenalkan peraturan baharu untuk menghalang kereta yang mengalami kerosakan teruk daripada cuba kembali ke lorong pit. Sebelum ini, pemandu boleh kembali ke garaj walaupun kereta mereka mengalami kerosakan, menimbulkan risiko keselamatan kepada orang lain di trek. Peraturan yang dikemas kini kini membenarkan pengarah perlumbaan untuk mengarahkan pasukan untuk memecat kereta jika ia mengalami kerosakan struktur yang besar, atau kegagalan kritikal yang boleh membahayakan orang lain atau menghalang persaingan. Dalam kes sedemikian, pemandu harus berhenti ke lokasi selamat yang terdekat daripada terus ke lorong pit.<ref name="rule change">{{cite web|url=https://racingnews365.com/fia-makes-f1-rule-change-after-red-bull-perez-controversy|title=FIA makes F1 rule change after Red Bull Perez controversy|publisher=RacingNews365|date=3 March 2025|access-date=5 March 2025}}</ref> ====Putaran formasi untuk permulaan dari dalam lorong pit==== Pemandu yang bermula dari lorong pit kini dikehendaki mengambil bahagian dalam pusingan formasi, perubahan daripada musim sebelumnya di mana mereka boleh kekal di garaj sehingga perlumbaan bermula. Di bawah peraturan baharu, sebaik sahaja semua kereta di landasan melepasi pintu keluar pit, pemandu yang bermula dari dalam lorong pit mesti meninggalkan trek mengikut susunan yang ditetapkan, melainkan terdapat kelewatan. Mereka kemudiannya perlu masuk semula ke lorong pit pada penghujung pusingan formasi sebelum perlumbaan bermula. Pelarasan ini bertujuan untuk menyelaraskan permulaan perlumbaan dan memastikan prosedur pra-perlumbaan yang lebih konsisten.<ref name="rule change"/> ==== Peraturan tayar untuk Grand Prix Qatar ==== Sebagai tindak balas kepada kebimbangan tentang kerosakan tayar semasa [[Grand Prix Qatar]], had 25 pusingan telah diperkenalkan untuk setiap set tayar yang boleh dikongsi sepanjang hujung minggu perlumbaan, disebabkan oleh tenaga, tekanan haba dan haus pada tayar. Memandangkan Grand Prix mempunyai panjang 57 pusingan, setiap pemandu yang meliputi jarak perlumbaan penuh perlu menukar tayar sekurang-kurangnya dua kali.<ref>{{cite press release|url=https://press.pirelli.com/a-maximum-of-25-laps-per-tyre-set-in-qatar/|title=A maximum of 25 laps per tyre set in Qatar|publisher=Pirelli|date=17 November 2025|access-date=23 November 2025}}</ref> Tidak seperti [[Grand Prix Qatar 2023|perlumbaan edisi musim 2023]], pusingan yang dilalui di bawah kereta keselamatan atau kiraan kereta keselamatan maya ke arah sekatan tersebut.<ref>{{cite news |last1=Smith |first1=Luke |title=Pirelli enforces maximum stint length for Qatar GP over tire wear concerns |url=https://www.nytimes.com/athletic/6813952/2025/11/17/qatar-gp-pirelli-tire-wear-f1/ |access-date=25 November 2025 |work=The New York Times |date=17 November 2025}}</ref> ==Ringkasan musim== ===Pelancaran musim=== {{redirect|F1 75|kereta lumba Formula Satu musim 2022|Ferrari F1-75|topik yang dinamakan serupa|F175 (nyahkekaburan)}} Sebagai sebahagian daripada sambutan ulang tahun ke-75 sukan permotoran itu, kesemua sepuluh pasukan mengambil bahagian dalam acara pelancaran musim kolektif yang dinamakan F1 75 Live di [[The O2 Arena]] di [[London]] pada 18 Februari 2025. Setiap pasukan telah memperkenalkan liveri kereta mereka untuk musim ini, manakala pemandu dan pengetua pasukan mereka ditemu bual secara langsung di hadapan penonton secara langsung. Diselangi dengan hiburan langsung lain dan pratonton [[:en:F1 (film)|filem Formula Satu]], acara itu turut disiarkan secara langsung di [[Sky Sports]] di United Kingdom dan [[ESPN]] di Amerika Syarikat, serta di akaun media sosial rasmi Formula Satu.<ref>{{Cite web |last=Athletic |first=The |date=2025-02-18 |title=F1 75 live updates: 2025 Formula 1 season launch event latest as teams reveal new car liveries |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/f1-75-live-updates-2025-season-launch-new-cars/F8PpBUBwqgz7/ |access-date=2025-02-18 |website=The Athletic |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Watch all the action from the F1 75 Live launch event |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/watch-catch-all-the-action-from-the-groundbreaking-f1-75-live-launch-event.1AbyIc0y5jDaRudNv2Mc5s |access-date=2025-02-19 |website=Formula 1}}</ref> Di [[YouTube]], acara itu mengatasi rekod sebelumnya untuk penonton Formula Satu secara langsung, dengan 1.1 juta penonton serentak.<ref>{{Cite web |title=MSN |url=https://www.msn.com/en-us/sports/other/f1-reveals-mammoth-viewership-figures-on-youtube-for-75-live-event-at-the-o2-in-london/ar-AA1zjJ7n |access-date=2025-02-19 |website=www.msn.com}}</ref><ref>{{cite news |title=F1 confirm plans for first ever season launch event |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-confirms-plans-for-first-ever-season-launch-event-at-londons-the-o2-in.dBp68tYvFIqI3yvg1I8xr |access-date=12 November 2024 |work=Formula 1 |date=12 November 2024 |language=en |archive-date=13 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241113230949/https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-confirms-plans-for-first-ever-season-launch-event-at-londons-the-o2-in.dBp68tYvFIqI3yvg1I8xr |url-status=live }}</ref> ===Pramusim=== Sesi ujian pramusim telah diadakan di [[Litar Antarabangsa Bahrain]] di [[Sakhir]], [[Bahrain]], pada 26–28 Februari.<ref>{{cite web |date=16 September 2024 |title=F1 and FIA confirm Bahrain to host 2025 pre-season testing |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-and-fia-confirm-bahrain-to-host-2025-pre-season-testing.586OT31AUTKcOOtRCGYvMV |access-date=16 September 2024 |website=Formula 1}}</ref> [[Carlos Sainz Jr.]], yang memandu untuk [[Williams Racing|pasukan Williams]], mencatat masa terpantas dalam ujian tiga hari itu.<ref>{{Cite web |title=IN NUMBERS: Who was the fastest and who recorded the most laps at Bahrain’s 2025 pre-season test? |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/in-numbers-who-was-the-fastest-and-who-recorded-the-most-laps-at-bahrains-2025.56GAHdgiczXuJOn3PN99py |access-date=2 March 2025 }}</ref> ===Pusingan pembukaan=== [[Lando Norris]] daripada pasukan [[McLaren]] mendapat tempat teratas untuk [[Grand Prix Australia 2025|Grand Prix Australia]], yang diadakan dalam keadaan cuaca yang tidak menentu dan tidak menentu. Norris mendahului kebanyakan perlumbaan. Dia kehilangan pendahuluan seketika apabila dia dan rakan sepasukannya, iaitu Oscar Piastri, hilang kawalan ke atas kereta mereka dalam keadaan cuaca yang tidak menentu. Disebabkan ini, Piastri terkandas seketika sebelum dia berjaya membebaskan dirinya, di mana dia jatuh ke tiga belas dan kemudian naik ke kesembilan. [[Max Verstappen]], daripada [[Red Bull Racing|pasukan Red Bull]], mengekori Norris ketika perlumbaan mencapai peringkat akhir. Norris berjaya menahan Verstappen di belakangnya untuk memenangi Grand Prix, memberikan McLaren kemenangan pertama mereka di Australia sejak [[Formula Satu musim 2012|musim]] [[Grand Prix Australia 2012|2012]]. Dengan berbuat demikian, Norris juga menamatkan penguasaan Verstappen selama beberapa hari berturut-turut sebagai pendahulu kedudukan Kejuaraan Pemandu Dunia, yang dipegang oleh pemandu Red Bull itu sejak [[Grand Prix Sepanyol 2022]]. [[Andrea Kimi Antonelli]] naik dua belas anak tangga daripada kedudukan permulaannya di tempat keenam belas untuk menduduki tempat keempat. Sebanyak enam pemandu terpaksa bersara daripada perlumbaan ink: [[Isack Hadjar]] daripada pasukan [[Racing Bulls]], [[Jack Doohan]] daripada [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]], rakan sepasukan Albon, iaitu [[Carlos Sainz Jr.]], [[Fernando Alonso]] daripada [[Aston Martin dalam Formula Satu|pasukan Aston Martin]], [[Gabriel Bortoleto]] daripada [[Sauber Motorsport|pasukan Sauber]], dan rakan sepasukan Verstappen, iaitu [[Liam Lawson]].<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-to-victory-in-dramatic-australian-gp-opener-amid.5rKGxQHJoDl1P8stMSHlIN |title=Norris beats Verstappen to victory in dramatic Australian GP opener amid late-race chaos |date=16 March 2025 |website=Formula One}}</ref> [[Lewis Hamilton]] mengambil kedudukan terdepan ''sprint'' untuk [[Grand Prix China 2025|Grand Prix China]], yang kemudiannya ditukar menjadi kemenangan ''sprint'' di hadapan Piastri dan Verstappen. Norris layak di tempat keenam untuk ''sprint'', dan menduduki tempat kelapan.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamilton-storms-to-sprint-victory-and-first-ferrari-win-in-china-ahead-of.2VzfSIOQeFC6y2Kskxkpz9 |title=Hamilton storms to Sprint victory and first Ferrari win in China ahead of Verstappen and Piastri |date=22 March 2025 |website=Formula One}}</ref> [[Oscar Piastri]] mendapat petak pertama dalam perlumbaan utama, dan mencapai [[:en:List of Formula One polesitters|petak pertama dalam kerjayanya]].<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-edges-out-russell-and-norris-for-breakthrough-maiden-f1-pole-during.xR2Ip80vTMdvSqqsqMIXT|title=Piastri edges out Russell and Norris for breakthrough maiden F1 pole during Chinese GP Qualifying |date=22 March 2025 |website=Formula One}}</ref> Piastri kemudian mengawal perlumbaan dari awal hingga akhir, mendahului dalam penamat 1–2 dengan rakan sepasukannya, iaitu [[Lando Norris]] – yang sedang bergelut dengan kegagalan brek pada keretanya – di belakang, diikuti oleh [[George Russell (pemandu)|George Russell]] yang berjaya menduduki tempat ketiga untuk pasukan Mercedes. Perlumbaan ini menandakan penamat ke-50 1–2 untuk pasukan McLaren sejak menyertai sukan permotoran ini.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-beats-norris-and-russell-to-victory-in-chinese-grand-prix-with.CpcwOmMwzcZGjM33Wkv8V|title=Piastri beats Norris and Russell to victory in Chinese Grand Prix with statement performance|website=Formula 1.com|date=23 March 2025|access-date=23 March 2025}}</ref> Selepas perlumbaan tamat, kedua-dua [[Charles Leclerc]] dan [[Pierre Gasly]] telah dikeluarkan kerana kereta mereka kurang berat,<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-leclerc-and-gasly-disqualified-from-chinese-grand-prix-over-car.54Vi7LDb8IB3htmZ3OlJTb|title=Leclerc and Gasly disqualified from Chinese Grand Prix over car weight breaches|website=Formula 1.com|date=23 March 2025|access-date=23 March 2025}}</ref> manakala [[Lewis Hamilton]] telah dikeluarkan kerana kehausan papan yang berlebihan.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-hamilton-disqualified-from-chinese-gp-after-skid-block-breach-as.6L1hYOxfmeSeNUnMpHQLaz|title=Hamilton disqualified from Chinese GP after skid block breach as Ferrari suffer double disqualification|website=Formula 1.com|date=23 March 2025|access-date=23 March 2025}}</ref> [[Fail:2025 Japan GP - Red Bull - Max Verstappen - FP3.jpg|thumb|kiri|[[Max Verstappen]] di [[Grand Prix Jepun 2025|Grand Prix Jepun]] dengan livery putih khas sebagai penghormatan kepada [[Honda dalam Formula Satu|Honda]], di mana beliau mendapat petak pertama dan kemenangan Grand Prix pertamanya daripada lapan kemenangan yang dicapainya pada musim 2025, yang merupakan kemenangan terbanyaknya dalam satu musim.]] [[Max Verstappen]] berjaya merangkul [[petak pertama]] buat kali pertama pada musim ini di [[Grand Prix Jepun 2025|Grand Prix Jepun]], menandakan kedudukan pertamanya bermula sejak [[Grand Prix Austria 2024|Grand Prix Austria]]. Dia kemudiannya menamatkan perlumbaan dengan kemenangan meyakinkan, mendahului dua pemandu [[McLaren]], iaitu [[Lando Norris]] dan [[Oscar Piastri]]. [[Andrea Kimi Antonelli]] daripada [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]] menjadi yang termuda [[Senarai rekod pemandu Formula Satu#Mendahului sekurang-kurangnya satu pusingan, pemimpin perlumbaan termuda|yang mengetuai perlumbaan]] dan [[Senarai rekod pemandu Formula Satu#Pemandu termuda mencatat pusingan terpantas|pemandu termuda]] yang mencatatkan pusingan terpantas. Perlumbaan itu tidak menampilkan satu persaraan pemandu.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-surges-to-fourth-consecutive-japanese-gp-victory-ahead-of-norris.1MOpqos1ljTyhFILJKiHZD|title=Verstappen surges to fourth consecutive Japanese GP victory ahead of Norris and Piastri|website=Formula 1.com|date=6 April 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> [[Oscar Piastri]] berjaya menduduki petak pertama buat kali kedua pada musim ini di [[Grand Prix Bahrain 2025|Grand Prix Bahrain]], dan mengawal perlumbaan ini untuk menang di hadapan [[George Russell (pemandu)|George Russell]], yang keretanya dilanda masalah elektrik, dan rakan sepasukan Piastri, iaitu [[Lando Norris]]. [[Carlos Sainz Jr.]] daripada [[Williams Racing|pasukan Williams]] adalah satu-satunya pemandu yang terpaksa bersara semasa perlumbaan, selepas bertembung dengan [[Yuki Tsunoda]] daripada pasukan [[Red Bull Racing]],<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-storms-to-controlled-victory-in-bahrain-grand-prix-ahead-of-russell.47YQh0Ex2gkZcx58fRaRqJ|title=Piastri storms to controlled victory in Bahrain Grand Prix ahead of Russell and Norris|website=Formula 1.com|date=13 April 2025|access-date=13 April 2025}}</ref> manakala [[Nico Hülkenberg]] telah hilang kelayakan selepas perlumbaan ini tamat kerana keretanya mengalami kehausan papan yang berlebihan.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/hulkenberg-disqualified-from-bahrain-grand-prix-over-skid-block-breach.t1Ekg9siTRhjo5mRcak3v|title=Hulkenberg disqualified from Bahrain Grand Prix over skid block breach|website=Formula 1.com|date=13 April 2025|access-date=13 April 2025}}</ref> [[Max Verstappen]] berjaya menduduki petak pertama buat kali kedua pada musim ini di [[Grand Prix Arab Saudi 2025|Grand Prix Arab Saudi]], manakala [[Lando Norris]] terhempas pada Q3, dan meninggalkannya di tempat kesepuluh; dia naik ke kedudukan keempat semasa perlumbaan. Rakan sepasukannya - [[Oscar Piastri]], yang memulakan perlumbaan di kedudukan kedua - berjaya memenangi perlumbaan tersebut, di hadapan Verstappen dan [[Charles Leclerc]], yang berjaya menaiki podium Grand Prix yang pertama untuk [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]] di musim ini. Keputusan perlumbaan itu memberikan Piastri pendahulu kedudukan Kejohanan Dunia Pemandu buat kali pertama dalam kerjayanya, menjadikannya pemandu kereta lumba profesional Australia yang pertama yang mendahului kedudukan Kejohanan Dunia Pemandu sejak pengurusnya, iaitu [[Mark Webber (pemandu)|Mark Webber]], di [[Grand Prix Jepun 2010]]. Sementara itu, perlumbaan ini menyaksikan penyingkiran [[Yuki Tsunoda]] dan [[Pierre Gasly]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-clinches-victory-in-saudi-arabia-from-verstappen-and-leclerc-as.1XBezBwUfLfjOayPSKNs41|title=Piastri clinches victory in Saudi Arabia from Verstappen and Leclerc as McLaren driver becomes new championship leader|website=Formula 1.com|date=20 April 2025|access-date=20 April 2025}}</ref> [[Andrea Kimi Antonelli]] berjaya menduduki petak pertama untuk ''sprint'' di [[Grand Prix Miami 2025|Miami Grand Prix Miami]], tetapi jatuh ke tempat ketujuh selepas pelepasan lorong pit yang tidak selamat dengan [[Max Verstappen]], yang jatuh ke tempat terakhir – perlumbaan pertamanya di mana beliau tidak mendapat mata dalam mana-mana format sejak [[Grand Prix Belgium 2016]] – selepas penalti dikenakan. Selepas tempoh kereta keselamatan dipanggil pada saat-saat akhir kerana kemalangan berat yang melibatkan [[Fernando Alonso]], [[Lando Norris]] diperlahankan, dan terus memenangi perlumbaan, mendahului [[Oscar Piastri]]. [[Lewis Hamilton]] berada di tempat ketiga selepas melaksanakan strategi yang betul pada masa yang tepat,<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-wins-chaotic-miami-sprint-from-piastri-and-hamilton-after-late-safety.3BuF89LkPN0p4bsqA2YyDm|title=Norris wins chaotic Miami Sprint from Piastri and Hamilton after late Safety Car and multiple incidents|website=Formula 1.com|date=4 May 2025 |access-date=5 May 2025}}</ref> manakala [[Charles Leclerc]] mengalami kemalangan semasa pusingan peninjauan dan tidak mengambil bahagian dalam ''sprint''.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/must-see-leclerc-collides-with-the-wall-ahead-of-miami-sprint-in-wet.ud36PECgRljCQJIMUUDZl|title=MUST-SEE: Leclerc collides with the wall ahead of Miami Sprint in wet conditions|website=Formula 1.com|date=4 May 2025 |access-date=5 May 2025}}</ref> Untuk perlumbaan utama, Verstappen berjaya menduduki petak pertama di hadapan Norris dan Antonelli, tetapi Piastri berjaya memenangi perlumbaan ini di hadapan Norris dan [[George Russell (pemandu)|George Russell]]. Empat pelumba yang terpaksa bersara daripada perlumbaan ini ialah [[Jack Doohan]], [[Oliver Bearman]], [[Gabriel Bortoleto]], dan [[Liam Lawson]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-wins-from-norris-and-russell-as-mclaren-seal-commanding-1-2-in-miami.6Vfaf5zEMOKmPHzHdkGdof|title=Piastri wins from Norris and Russell as McLaren seal commanding 1-2 in Miami Grand Prix|website=Formula 1.com|date=5 May 2025}}</ref> === Pusingan tengah === [[Oscar Piastri]] berjaya menduduki tempat pertama untuk pasukan [[McLaren]] dalam perlumbaan terakhir [[Grand Prix Emilia Romagna 2025|Grand Prix Emilia Romagna]], tetapi kehilangan petak pertama kepada [[Max Verstappen]] dalam Grand Prix yang ke-400 untuk pasukan [[Red Bull Racing]],<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/news/f1-2025-emilia-romagna-grand-prix-preview|title=F1 – 2025 Emilia Romagna Grand Prix Preview|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=14 May 2025|access-date=17 May 2025}}</ref> dengan bergerak di sudut ''[[Autodromo Enzo e Dino Ferrari#Tamburello|Tamburello]]''. Dia berjaya mengekalkan pendahuluannya sehingga melepasi garisan penamat di hadapan Piastri dan [[Lando Norris]]. Selepas persembahan kelayakan yang mengecewakan, [[Yuki Tsunoda]] naik ke tempat kesepuluh, manakala dua [[Scuderia Ferrari|pemandu Ferrari]] naik ke tempat keempat untuk [[Lewis Hamilton]] dan keenam untuk [[Charles Leclerc]], dan [[Andrea Kimi Antonelli]] mencatatkan persaraan pertama untuk [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]] musim ini kerana keretanya mengalami kegagalan mekanikal.<ref>{{cite web|title=Verstappen storms to victory in thrilling Emilia-Romagna Grand Prix ahead of Norris and Piastri|website=Formula 1.com|date=18 May 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-storms-to-victory-in-thrilling-emilia-romagna-grand-prix-ahead-of.4YJG3CyQJdFzCI6tiBtqoU }}</ref> Selain itu, kedudukan [[Jack Doohan]] telah digantikan oleh [[Franco Colapinto]] di [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]], dengan pemandu yang terakhir menduduki tempat duduk sekurang-kurangnya sehingga [[Grand Prix Austria 2025|Grand Prix Austria]]. [[Grand Prix Monaco 2025|Grand Prix Monaco]] memperkenalkan strategi hentian dua pit mandatori, dalam usaha untuk mempromosikan perlumbaan yang lebih dekat. [[Lando Norris]] daripada pasukan [[McLaren]] berjaya menduduki tempat pertama dan menukarnya kepada kemenangan mendahului [[Charles Leclerc]] daripada [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]] dan rakan sepasukannya, iaitu [[Oscar Piastri]]. Perlumbaan ini menyaksikan dua persaraan daripada [[Pierre Gasly]] daripada [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]] dan [[Fernando Alonso]] daripada [[Aston Martin dalam Formula Satu|pasukan Aston Martin]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-takes-victory-over-leclerc-and-piastri-in-gripping-monaco-grand-prix.4B7frXOoDY8UvKMu25Daoa|title=Norris takes victory over Leclerc and Piastri in gripping Monaco Grand Prix|website=Formula 1.com|date=25 May 2025|access-date=25 May 2025}}</ref> [[Oscar Piastri]] berjaya kembali ke petak pertama di [[Grand Prix Sepanyol 2025|Grand Prix Sepanyol]], yang ditukarnya menjadi kemenangan di hadapan rakan sepasukan, iaitu [[Lando Norris]], dan [[Charles Leclerc]] daripada [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]]. Berikutan persaraan [[Andrea Kimi Antonelli]] daripada [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]] akibat keretanya mengalami kegagalan mekanikal, sebuah kereta keselamatan telah dikerahkan pada pusingan ke-53; sejurus selepas perlumbaan disambung semula pada pusingan ke-60, apabila [[Max Verstappen]] daripada pasukan [[Red Bull Racing]] serta-merta bertembung dengan rakan sepasukan Antonelli, iaitu [[George Russell (pemandu)|George Russell]], selepas [[Scuderia Toro Rosso|bekas pemandu Toro Rosso]] itu diberitahu untuk menyerahkan semula kedudukan kepada pemandu Mercedes selepas dia memintas Russell ketika juga keluar dari trek. Verstappen pada akhirnya menerima penalti kali sepuluh saat, yang menjatuhkannya kepada tempat kesepuluh. [[Nico Hülkenberg]] adalah salah satu daripada banyak pemandu yang mendapat manfaat, dengan tempat kelimanya menduduki tempat tertinggi untuk [[Sauber Motorsport|pasukan Sauber]] sejak [[Grand Prix Emilia Romagna 2022]]. Sementara itu, [[Fernando Alonso]], yang berjaya menamatkan perlumbaan ini di kedudukan kesembilan, menjaringkan mata pertamanya musim ini.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-leads-mclaren-1-2-from-norris-in-spanish-gp-amid-late-race-drama-for.2t1WkW9NVeMzJbOIkpM8u8 |title=Piastri leads McLaren 1-2 from Norris in Spanish GP amid late-race drama for Verstappen and Russell|website=Formula 1.com|date=1 June 2025|access-date=1 June 2025}}</ref> [[Fail:Opening lap of the 2025 Canadian Grand Prix.jpg|thumb|Pusingan pembuka di [[Grand Prix Kanada 2025|Grand Prix Kanada]].]] Pada [[Grand Prix Kanada 2025|Grand Prix Kanada]], [[George Russell (pemandu lumba)|George Russell]] berjaya menjadi pemandu bukan McLaren atau Red Bull yang pertama yang menduduki tempat pertama selepas melakukannya dengan [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]]. Pendahulu Kejuaraan Pemandu Dunia, iaitu Oscar Piastri, memulakan perlumbaan ini dari tempat ketiga dan Lando Norris dari tempat ketujuh selepas melakukan kesilapan pada pusingan panasnya. Perlumbaan ini menyaksikan pelbagai perubahan dalam pendahuluan sepanjang, dengan Russell akhirnya menang selepas kereta keselamatan keluar pada saat-saat kematian perlumbaan, sekali gus menandakan kemenangan pertama Mercedes musim ini. Kereta keselamatan itu keluar selepas Norris melanggar peresap Piastri ketika dia cuba memintas rakan sepasukannya. [[Andrea Kimi Antonelli]] berjaya merekodkan podium pertamanya dalam kariernya dengan menduduki tempat ketiga untuk menjadi [[Senarai rekod pemandu Formula Satu#Pemandu termuda yang mendapat penamat podium|pemandu penamat podium termuda ketiga dalam sejarah Formula Satu]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-takes-solid-victory-as-piastri-and-norris-collide-late-on-in.2cri9oFCALqhfsbvpqDfBq|title=Russell takes solid victory as Piastri and Norris collide late on in dramatic Canadian Grand Prix|website=Formula 1.com|date=15 June 2025|access-date=16 June 2025}}</ref> [[Lando Norris]] berjaya kembali ke kedudukan terdepan untuk pasukan [[McLaren]] pada [[Grand Prix Austria 2025|Grand Prix Austria]]. Selepas permulaan pertama dibatalkan kerana masalah dengan kereta [[Carlos Sainz Jr.]], [[Andrea Kimi Antonelli]] daripada [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]] dikurung dan bertembung dengan [[Max Verstappen]] daripada pasukan [[Red Bull Racing]], memaksa mereka berdua bersara daripada perlumbaan ini. Rakan sepasukan Verstappen, iaitu Yuki Tsunoda, tidak bernasib baik, menduduki tempat keenam belas dan terakhir dalam perlumbaan ini untuk melepasi garisan selepas menerima penalti masa. Selepas mendahului kebanyakan perlumbaan, Norris menukar kedudukan petak pertama kepada kemenangan ketiganya musim ini di hadapan rakan sepasukannya dan ketua Kejohanan Pemandu Dunia semasa, iaitu Oscar Piastri, dan Charles Leclerc dari pasukan Scuderia Ferrari. [[Gabriel Bortoleto]] menjaringkan mata pertamanya dalam pemanduan kejohanan dunia untuk [[Sauber Motorsport|pasukan Sauber]], dan rakan sepasukannya, iaitu [[Nico Hülkenberg]], menduduki tempat kesembilan, menandakan penamat dua mata pertama buat pasukan Sauber sejak [[Grand Prix Qatar 2023]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fends-off-piastri-for-austrian-gp-victory-in-thrilling-race-long.2CH71wVvRP1FaU8s04Tj7f|title=Norris fends off Piastri for Austrian GP victory in thrilling race-long battle|website=Formula 1.com|date=29 June 2025|access-date=29 June 2025}}</ref> [[Fail:2025 Japan GP - Sauber - Nico Hulkenberg - FP1.jpg|thumb|kanan|[[Nico Hülkenberg]] mencapai penamat podium pertamanya dengan menduduki tempat ketiga untuk [[Sauber F1|pasukan Sauber]] pada [[Grand Prix British 2025]] dalam perlumbaan ke-239, sekali gus mencatatkan [[Senarai rekod pemandu Formula Satu#Perlumbaan terbanyak sebelum mencapai podium|rekod baharu]]. Ini juga merupakan podium pertama buat pasukan Sauber sejak [[Grand Prix Jepun 2012]].|220px]] [[Max Verstappen]] mendapati dirinya berada di kedudukan terdepan dalam kelayakan untuk [[Grand Prix British 2025]] selepas kereta yang ditandinginya, pasukan McLaren dan Ferrari, melakukan kesilapan semasa pusingan panas mereka. Perlumbaan itu diadakan dalam keadaan cuaca basah, yang memudahkan keperluan untuk menggunakan tayar perantaraan, tetapi [[George Russell (pemandu)|George Russell]] daripada [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]], [[Charles Leclerc]] daripada [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]], [[Isack Hadjar]] daripada pasukan [[Racing Bulls]], [[Gabriel Bortoleto]] daripada [[Sauber F1|pasukan Sauber]], dan [[Oliver Bearman]] daripada [[Haas F1 Team|pasukan Haas]] memutuskan untuk memulakan perlumbaan dari dalam lorong pit selepas bertukar kepada tayar licin berikutan pusingan pembentukan. Dalam beberapa pusingan pertama, bendera hijau dihadkan selepas rakan sepasukan Bearman, Esteban Ocon, tersepit di antara Yuki Tsunoda dan rakan sepasukan Hadjar, Liam Lawson, dengan pemandu New Zealand itu menjadi pemandu pertama yang terpaksa bersara daripada perlumbaan selepas keretanya mengalami kerosakan pada penggantungan belakang kirinya. Bortoleto kemudian serta-merta mendapati dirinya berada di dalam penghadang dengan kerosakan pada sayap belakang keretanya, dan Hadjar sendiri mengalami rempuhan berat di selekoh Copse selepas melanggar peresap rakan sepasukan Russell, Andrea Kimi Antonelli, yang memaksanya bersara daripada perlumbaan. Semasa tempoh kereta keselamatan yang dicetuskan oleh hujan lebat, Oscar Piastri daripada pasukan [[McLaren]] membrek secara tidak menentu, yang menyebabkan dia mendapat penalti sepuluh saat. Ketika perlumbaan memasuki peringkat penutup, trek mula kering, dan pemandu beralih kepada tayar licin. Ketika itu, dengan Piastri menjalani penggantungan, rakan sepasukannya, iaitu Lando Norris, mengetuai perlumbaan dari pemandu Australia itu. Di tempat ketiga ialah rakan sepasukan Bortoleto, iaitu [[Nico Hülkenberg]], yang ingin mengambil podium pertamanya untuk pasukan Sauber. Akhirnya, Norris memenangi Grand Prix British buat kali pertama di hadapan Piastri yang dihukum penalti, dan Hülkenberg, yang memulakan perlumbaan dari tempat ke-19 pada permulaan ke-239, mencapai penamat podium pertama buat pasukan Sauber sejak [[Grand Prix Jepun 2012]], di mana Kamui Kobayashi menduduki tempat ketiga.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-wins-dramatic-wet-dry-british-gp-from-piastri-as-hulkenberg-claims.1puOD82avOZ8I0sca7fvLJ|title=Norris wins dramatic wet-dry British GP from Piastri as Hulkenberg claims maiden F1 podium|website=Formula 1.com|date=5 July 2025|access-date=6 July 2025}}</ref> [[Oscar Piastri]] berjaya menduduki tempat pertama untuk perlumbaan ''sprint'' [[Grand Prix Belgium 2025|Grand Prix Belgium]], tetapi kemudian tewas kepada [[Max Verstappen]] daripada pasukan [[Red Bull Racing]]. Rakan sepasukan Piastri, iaitu [[Lando Norris]], berjaya mendapat petak pertama untuk perlumbaan utama, yang tertangguh akibat hujan lebat. Perlumbaan ini bermula dengan permulaan berperingkat di belakang kereta keselamatan, selepas itu Piastri memintas Norris dan mengekalkan pendahuluannya untuk menang. [[Charles Leclerc]] dari [[Scuderia Ferrari|tim Ferrari]] menduduki tempat ketiga.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-wins-wet-dry-belgian-gp-after-late-pressure-from-title-rival-and.7QmPcUP90MvR5iX0w3j91|title=Piastri wins wet-dry Belgian GP after late pressure from title rival and McLaren team mate Norris|website=Formula 1.com|date=28 July 2025|access-date=28 July 2025}}</ref> [[Charles Leclerc]] berjaya menduduki petak pertama buat kali pertama pada musim ini untuk [[Grand Prix Hungary 2025|Grand Prix Hungary]], mendahului pemandu [[McLaren]], iaitu Oscar Piastri dan Lando Norris. Norris kemudian berjaya memenangi perlumbaan itu, selepas mengambil hentian satu pit yang berisiko untuk mendahului rakan sepasukan saingan utamanya dan, iaitu Piastri, yang mengambil strategi hentian dua pit dan menduduki tempat kedua. [[George Russell (pemandu)|George Russell]] berjaya menamatkan kedudukan podium dan menduduki tempat ketiga.<ref>{{Cite web |title=Norris beats Piastri to win thrilling Hungarian GP |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-holds-of-piastri-in-thrilling-battle-to-win-hungarian-grand-prix.3nguaFMU2JVNsT9QWopwzK |access-date=2025-08-03 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> [[Oscar Piastri]] berjaya mengambil petak pertama untuk [[Grand Prix Belanda 2025|Grand Prix Belanda]] dan mendahului perlumbaan dari mula hingga akhir, menjaringkan [[grand chelem]] sulungnya dalam kerjayanya, mendahului pemandu [[Red Bull Racing]], iaitu [[Max Verstappen]] dan [[Isack Hadjar]] daripada pasukan [[Racing Bulls]], yang berjaya mendapat podium sulungnya selepas memulai perlumbaan ini dari tempat keempat, yang merupakan kedudukan permulaan tertingginya setakat ini. Tiga persaraan diperhatikan semasa perlumbaan, dengan kedua-dua pemandu [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] terlanggar dinding di selekoh 3, satu kerana kesilapan dan satu lagi kerana bersentuhan dengan [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]], dan Norris mengalami kebocoran minyak pada pusingan ke-65.<ref>{{Cite web |title=Piastri wins as Norris faces late-race retirement in dramatic Dutch Grand Prix |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-wins-as-norris-faces-late-race-retirement-in-dramatic-dutch-grand.5gVVQeQH0zjZk9hl6k6wvv |access-date=2025-08-31 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> Selepas mengambil pusingan petak pertama yang terpantas dalam sejarah Formula Satu, [[Max Verstappen]] menukarnya menjadi kemenangan ketiga beliau dan pasukan Red Bull pada musim ini di [[Grand Prix Itali 2025|Grand Prix Itali]], mendahului [[Lando Norris]] dan [[Oscar Piastri]]. Perlumbaan ini menyaksikan [[:en:Team order|arahan pasukan]] yang dikenakan kepada Piastri selepas rakan sepasukannya melakukan pit ''stop'' yang perlahan. Satu-satunya persaraan dalam perlumbaan ini ialah [[Fernando Alonso]] selepas kegagalan penggantungan; [[Nico Hülkenberg]], sebaliknya, langsung tidak memulakan perlumbaan selepas masuk ke dalam lorong pit dengan masalah hidraulik.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-italian-gp-win-over-norris-and-piastri.6J7R9E9tzOI9Asy6HBmoVf|title=Verstappen charges to Italian GP win over Norris and Piastri|website=Formula 1.com|date=7 September 2025|access-date=7 September 2025}}</ref> === Pusingan penutup === [[Fail:2025 Singapore GP - McLaren - Lando Norris - FP2.jpg|thumb|kanan|Pasukan [[McLaren]] berjaya memenangi gelaran [[Senarai Juara Dunia Pengeluar Formula Satu|Kejuaraan Dunia Pengeluar]] buat kali kesepuluh di [[Grand Prix Singapura 2025|Grand Prix Singapura]].]] Verstappen berjaya menukar kedudukan petak pertamanya di [[Grand Prix Azerbaijan 2025|Grand Prix Azerbaijan]] kepada kemenangan berturut-turut pertamanya dan Red Bull musim ini, manakala pendahulu Kejuaraan Pemandu Dunia, iaitu Piastri, terhempas pada pusingan pertama. [[Carlos Sainz Jr.]] berjaya mencapai podium pertamanya untuk Williams sejak [[Grand Prix Belgium 2021|Grand Prix Belgium]] yang ditangguhkan hujan, di mana Russell menduduki tempat kedua.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-claims-dominant-azerbaijan-win-over-russell-and-sainz-after.gT4fbKTwpl3dI79nDmrHS|title=Verstappen claims dominant Azerbaijan win over Russell and Sainz after Piastri crashes out|website=Formula 1.com|date=21 September 2025|access-date=21 September 2025}}</ref> Pasukan McLaren berjaya memperoleh gelar kejohanan dunia pengeluar di [[Grand Prix Singapura 2025|Grand Prix Singapura]], yang merupakan gelar kejohanan dunia pengeluar yang kesepuluh bagi mereka dan yang kedua secara berturut-turut – kali pertama pasukan itu meraih gelar kejohanan dunia pengeluar secara berturut-turut sejak musim {{F1|1991}}. Sementara itu, Russell menukar kedudukan petak pertamanya kepada kemenangan kedua beliau dan pasukan Mercedes musim ini, manakala Verstappen menduduki tempat kedua.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-storms-to-victory-in-singapore-as-mclaren-seal-teams-championship.7cMITGtnc9fdxEaukmGVvI|title=Russell storms to victory in Singapore as McLaren seal Teams’ Championship amid Norris/Piastri clash|website=Formula 1.com|date=5 October 2025|access-date=5 October 2025}}</ref> Verstappen mendominasi ''sprint'' dan perlumbaan di [[Grand Prix Amerika Syarikat 2025|Grand Prix Amerika Syarikat]] dari petak pertama, manakala McLaren bersara dari ''sprint'' dan menamatkan perlumbaan di tempat kedua (Norris) dan kelima (Piastri) dalam perlumbaan itu, sekali gus merapatkan jurang pendahuluan dalam kejuaraan dunia pemandu. Selepas panggilan kereta keselamatan akibat Stroll dalam ''sprint'' itu, Sainz memperoleh podium ''sprint'' yang pertama bagi pasukan Williams.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-surges-to-commanding-victory-in-us-gp-ahead-of-norris-and-leclerc.2JcVVmPiQJsn7Js9LpOJJ|title=Verstappen surges to commanding victory in US GP ahead of Norris and Leclerc|work=Formula 1|date=19 October 2025|access-date=19 October 2025}}</ref> Norris berjaya memperoleh kedudukan petak pertama untuk {{F1 GP|2025|Mexico City}} dengan kemenangan di hadapan Leclerc dan Verstappen. Piastri menamatkan perlumbaan ini di tempat kelima, sehingga memberikan Norris pendahuluan satu mata dalam kejuaraan dunia pemandu, yang pertama sejak [[Grand Prix Bahrain 2025|Grand Prix Bahrain]]. Selepas menangguhkan Piastri sebelum tempoh kereta keselamatan maya yang menamatkan perlumbaan, [[Oliver Bearman]] mencatatkan penamat tertinggi dalam kerjayanya dan terbaik bersama untuk [[Haas F1 Team|pasukan Haas]] di tempat keempat, menyamai kedudukan [[Romain Grosjean]] di [[Grand Prix Austria 2018]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-seals-commanding-win-in-action-packed-mexico-city-gp-to-take-world.5ztiajHhdtqagu0qQLx0vS|title=Norris seals commanding win in action-packed Mexico City GP to take World Championship lead|work=Formula 1|date=26 October 2025|access-date=26 October 2025}}</ref> Norris menguasai kedua-dua perlumbaan {{F1 GP|2025|São Paulo}} dari kedudukan petak pertama untuk mengukuhkan lagi kedudukan pendahuluannya dalam Kejohanan Pemandu Dunia, manakala Piastri terhempas dalam ''sprint'' dan menamatkan perlumbaan di tempat kelima, dan Verstappen menamatkan perlumbaan di tempat keempat dan ketiga, yang kedua bermula dari lorong pit. [[Gabriel Bortoleto]] mengalami dua perlanggaran berasingan dengan tembok yang menamatkan perlumbaannya lebih awal, yang pertama dalam ''sprint'', yang memusnahkan keretanya sepenuhnya dan menyebabkannya tersingkir daripada kelayakan, manakala [[Andrea Kimi Antonelli]] meningkatkan keputusannya di [[Grand Prix Kanada 2025|Grand Prix Kanada]] dengan konsisten menamatkan perlumbaan di tempat kedua dalam ''sprint'' dan perlumbaan utama.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-wins-thrilling-sao-paulo-gp-from-antonelli-as-verstappen-climbs-to.4T0Y5xGNn1MOVegzhGTqAx|title=Norris wins thrilling Sao Paulo GP from Antonelli as Verstappen climbs to third from pit lane|work=Formula 1|date=9 November 2025|access-date=9 November 2025}}</ref> Norris berjaya mendapatkan petak pertama untuk {{F1 GP|2025|Las Vegas}}, tetapi kemudian melakukan kesilapan pada permulaannya. [[Max Verstappen]] memanfaatkan kesilapan itu untuk mengawal dan, akhirnya, meraih kemenangan keduanya di Las Vegas. Norris dan [[George Russell (pemandu)|George Russell]] pada mulanya menamatkan perlumbaan di podium.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-for-dominant-las-vegas-gp-victory-as-piastri.6u1Op0SO7YQa2bwJOq8DVI |title=Verstappen beats Norris for dominant Las Vegas GP victory as Piastri recovers to fourth |date=23 November 2025 |work=Formula 1}}</ref> Walau bagaimanapun, selepas perlumbaan, Norris dan rakan sepasukannya, iaitu Piastri, telah dikeluarkan kerana melanggar peraturan haus gelincir, yang menaikkan kedudukan Russell ke tempat kedua dan [[Andrea Kimi Antonelli]], yang memulakan perlumbaan di tempat ketujuh belas dan dihukum penalti masa lima saat setelah menamatkan perlumbaan, ke tempat ketiga.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-and-piastri-disqualified-from-las-vegas-gp-as-mclarens-fail-post-race.10uHwsN6mLfCNoZ6nKQvPy |title=Norris and Piastri disqualified from Las Vegas GP as McLarens fail post-race inspection |date=23 November 2025 |work=Formula 1}}</ref> Piastri berjaya memenangi perlumbaan ''sprint'' {{F1 GP|2025|Qatar}} selepas bermula dari kedudukan petak pertama, manakala Verstappen berjaya memenangi perlumbaan utama selepas bermula dari kedudukan kedua. Sainz, yang menamatkan perlumbaan di tempat ketiga, memperoleh podium keduanya musim ini untuk Williams, sekali gus meraih penamat tertinggi pasukan dalam Kejohanan Dunia Pengeluar sejak [[Formula Satu musim 2017|musim 2017]].<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-wins-qatar-gp-as-title-battle-goes-to-abu-dhabi-with-piastri.5KlYT7q8OcrJ7AnMALjkxJ |title=Verstappen wins Qatar GP as title battle goes to Abu Dhabi with Piastri second and Norris only P4 |date=30 November 2025 |work=Formula 1}}</ref> Norris sebenarnya berpeluang untuk memenangi kejohanan dunia pemandu dalam perlumbaan itu, tetapi kedudukan penamatnya tidak cukup tinggi berbanding Verstappen dan Piastri. Kemenangan Verstappen telah melonjakkannya ke tempat kedua dalam kedudukan kejuaraan dunia pemandu, 12 mata di belakang Norris. Piastri jatuh ke tempat ketiga, empat mata di belakang Verstappen.<ref>{{Cite web |last=Edmondson |first=Laurence |date=30 November 2025 |title=Qatar GP: Verstappen wins as title goes to Abu Dhabi |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/47107408/qatar-grand-prix-max-verstappen-holds-oscar-piastri-win |access-date=7 December 2025 |website=[[ESPN]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=30 November 2025 |title=Qatar GP 2025: Verstappen win takes title fight to final race |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cx2d0yeqqpwo |access-date=7 December 2025 |website=[[BBC Sport]]}}</ref> [[Fail:FIA F1 Imola 2025 No. 44 Hamilton (5).jpg|thumb|kanan|Walaupun mempunyai harapan yang tinggi dalam musim pertamanya memandu untuk [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]], [[Lewis Hamilton]] gagal mencapai podium Grand Prix buat kali pertama dalam kerjayanya, dan buat kali pertama untuk pemandu Ferrari sejak [[Formula Satu musim 2014|musim 2014]].]] Norris, Verstappen, dan Piastri, semuanya memasuki {{F1 GP|2025|Abu Dhabi}} dengan peluang untuk memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pemandu. Verstappen melayakkan diri di kedudukan petak pertama, di hadapan Norris di tempat kedua dan Piastri di tempat ketiga.<ref>{{Cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=7 December 2025 |title=F1 Abu Dhabi GP: Max Verstappen takes vital pole position ahead of Lando Norris |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-gp-qualifying-report/10782839/ |access-date=7 December 2025 |website=[[Motorsport.com]]}}</ref> Piastri berjaya memintas Norris untuk menduduki tempat kedua pada pertengahan pusingan pertama. Norris ditekan seketika dari belakang oleh [[Charles Leclerc]], dan kemudiannya disiasat kerana memotong [[Yuki Tsunoda]] dari Red Bull, yang kemudiannya terkeluar dari litar. Tsunoda dihukum atas insiden itu, dan tiga pemandu teratas berjaya mengekalkan kedudukan mereka sehingga tamat perlumbaan. Verstappen memenangi perlumbaan dari petak pertama, dengan Piastri menamatkan perlumbaan di tempat kedua dan Norris di tempat ketiga. Norris merangkul Kejohanan Pemandu Dunia pertamanya, sekali gus menjamin Kejohanan Pemandu Dunia pertama McLaren sejak musim {{F1|2008}}.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-secures-maiden-f1-title-in-abu-dhabi-with-podium-finish-behind.EMJtmvRA0uzmzUC4MZgmw |title=Norris secures maiden F1 title in Abu Dhabi with podium finish behind Verstappen and Piastri |work=Formula 1 |date=7 December 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=7 December 2025 |title=Lando Norris wins F1 drivers' title in Abu Dhabi Grand Prix won by Max Verstappen |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/czrk61y2nyjo |access-date=7 December 2025 |website=[[BBC Sport]]}}</ref> == Keputusan dan kedudukan == === Grand Prix === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" ! Perlumbaan ! [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]]{{efn|name=sprint locations|[[Perlumbaan Formula Satu#Sprint|Perlumbaan ''sprint'']] berlangsung di[[Grand Prix China 2025|Grand Prix China]], [[Grand Prix Miami 2025|Miami]], [[Grand Prix Belgium 2025|Belgium]], [[Grand Prix Amerika Syarikat 2025|Amerika Syarikat]], [[Grand Prix São Paulo 2025|São Paulo]], dan [[Grand Prix Qatar 2025|Qatar]].<ref name="sprint" />}} !nowrap| [[Senarai pemegang petak pertama Formula Satu|Petak pertama]] !nowrap| [[Senarai pemenang masa pusingan terpantas Formula Satu|Pusingan terpantas]] !nowrap| [[Senarai pemenang Grand Prix Formula Satu|Pemandu pemenang]] !nowrap| [[Senarai pengeluar pemenang Grand Prix Formula Satu|Pengeluar pemenang]] !class="unsortable"|{{Tooltip|Laporan|Laporan perlumbaan}} |- !1 | {{flagicon|AUS}} [[Grand Prix Australia]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Australia 2025|Laporan]] |- !2 | {{flagicon|CHN}} [[Grand Prix China]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]]{{Efn|[[Lewis Hamilton]] pada mulanya menetapkan [[pusingan terpantas]], tetapi dia kemudiannya dikeluarkan kerana ketebalan pemasangan papan pada keretanya adalah di bawah ketebalan minimum yang diperlukan.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-hamilton-disqualified-from-chinese-gp-after-skid-block-breach-as.6L1hYOxfmeSeNUnMpHQLaz|title=Hamilton disqualified from Chinese GP after skid block breach as Ferrari suffer double disqualification|website=Formula 1.com|date=23 March 2025|access-date=23 March 2025}}</ref> [[Lando Norris]], yang pada mulanya mencatat pusingan kedua terpantas, diiktiraf sebagai pemandu dengan masa pusingan terpantas dalam perlumbaan.<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2025_chinese_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|title=2025 Chinese Grand Prix – Final Race Classification|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=23 March 2025 |access-date=23 March 2025}}</ref>}} | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix China 2025|Laporan]] |- !3 | {{flagicon|JPN}} [[Grand Prix Jepun]] |nowrap| {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{flagicon|ITA}} [[Andrea Kimi Antonelli]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[Grand Prix Jepun 2025|Laporan]] |- !4 | {{flagicon|BHR}} [[Grand Prix Bahrain]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Bahrain 2025|Laporan]] |- !5 | {{flagicon|SAU}} [[Grand Prix Arab Saudi]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Arab Saudi 2025|Laporan]] |- !6 | {{flagicon|USA}} [[Grand Prix Miami]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Miami 2025|Laporan]] |- !7 |nowrap| {{flagicon|ITA}} [[Grand Prix Emilia Romagna]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | [[Grand Prix Emilia Romagna 2025|Laporan]] |- !8 | {{flagicon|MON}} [[Grand Prix Monaco]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Monaco 2025|Laporan]] |- !9 | {{flagicon|ESP}} [[Grand Prix Sepanyol]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Sepanyol 2025|Laporan]] |- !10 | {{flagicon|CAN}} [[Grand Prix Kanada]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | [[Grand Prix F1 Kanada 2025|Laporan]] |- !11 | {{flagicon|AUT}} [[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Austria 2025|Laporan]] |- !12 | {{flagicon|GBR}} [[Grand Prix British]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix British 2025|Laporan]] |- !13 | {{flagicon|BEL}} [[Grand Prix Belgium]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|ITA}} [[Andrea Kimi Antonelli]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Belgium 2025|Laporan]] |- !14 | {{flagicon|HUN}} [[Grand Prix Hungary]] |{{flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Hungary 2025|Laporan]] |- !15 | {{flagicon|NED}} [[Grand Prix Belanda]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Belanda 2025|Laporan]] |- !16 | {{flagicon|ITA}} [[Grand Prix Itali]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | [[Grand Prix Itali 2025|Laporan]] |- !17 | {{flagicon|AZE}} [[Grand Prix Azerbaijan]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | [[Grand Prix Azerbaijan 2025|Laporan]] |- !18 | {{flagicon|SIN}} [[Grand Prix Singapura]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | [[Grand Prix Singapura 2025|Laporan]] |- !19 | {{flagicon|USA}} [[Grand Prix Amerika Syarikat]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|ITA}} [[Andrea Kimi Antonelli]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[Grand Prix Amerika Syarikat 2025|Laporan]] |- !20 | {{flagicon|MEX}} [[Grand Prix Mexico|Grand Prix Kota Mexico]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Kota Mexico 2025|Laporan]] |- !21 | {{flagicon|BRA}} [[Grand Prix Brazil|Grand Prix São Paulo]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|THA}} [[Alexander Albon]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix São Paulo 2025|Laporan]] |- !22 | {{flagicon|USA}} [[Grand Prix Las Vegas]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | [[Grand Prix Las Vegas 2025|Laporan]] |- !23 | {{flagicon|QAT}} [[Grand Prix Qatar]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | [[Grand Prix Qatar 2025|Laporan]] |- !24 | {{flagicon|UAE}} [[Grand Prix Abu Dhabi]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[Grand Prix Abu Dhabi 2025|Laporan]] |-|- class="sortbottom" !colspan="7"|Sumber:<ref name="2025 calendar" /> |} === Sistem mata === {{further|Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu}} [[Fail:2025 top 5 cumulative points.png|thumb|kanan|Mata kumulatif lima pemandu teratas.]] Mata diberikan kepada sepuluh pemandu terkelas terbaik, pemandu yang membuat pusingan terpantas semasa Grand Prix (hanya jika salah satu daripada sepuluh teratas), dan lapan teratas semasa perlumbaan ''sprint''.{{Efn|Jika perlumbaan tamat sebelum masanya, bilangan mata yang diberikan kepada pemandu yang berjaya menamatkan perlumbaan di kedudukan yang memenangi mata mungkin akan dikurangkan, bergantung kepada berapa banyak perlumbaan telah diselesaikan.}} Dalam kes seri pada mata, sistem kira balik digunakan di mana pemandu dengan paling banyak kemenangan Grand Prix berada di kedudukan lebih tinggi. Jika bilangan kemenangan adalah sama maka bilangan tempat kedua dipertimbangkan, dan seterusnya. Mata telah diberikan untuk setiap perlumbaan menggunakan sistem berikut: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" !Kedudukan !style="background-color:#ffffbf"|&nbsp;ke-1&nbsp; !style="background-color:#dfdfdf"|&nbsp;ke-2&nbsp; !style="background-color:#ffdf9f"|&nbsp;ke-3&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-4&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-5&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-6&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-7&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-8&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-9&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-10&nbsp; |- ! Perlumbaan<br />Utama | style="background-color:#ffffbf"|25 | style="background-color:#dfdfdf"|18 | style="background-color:#ffdf9f"|15 | style="background-color:#dfffdf"|12 | style="background-color:#dfffdf"|10 | style="background-color:#dfffdf"|8 | style="background-color:#dfffdf"|6 | style="background-color:#dfffdf"|4 | style="background-color:#dfffdf"|2 | style="background-color:#dfffdf"|1 |- ! Perlumbaan<br />Sprint{{Efn|name=sprint locations}} | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | colspan="2" {{N/A|}} |} === Kedudukan Kejuaraan Pemandu Dunia === {{Templat:F1 Drivers Standings}} '''Nota:''' * {{dagger}}&nbsp;– Pemandu tidak menghabiskan perlumbaan Grand Prix, tetapi dikelaskan kerana menghabiskan lebih 90% jarak perlumbaan. === Kedudukan Kejuaraan Dunia Pengeluar === {{Templat:F1 Constructors Standings}} '''Nota:''' * {{dagger}}&nbsp;– Pemandu tidak menghabiskan perlumbaan Grand Prix, tetapi dikelaskan kerana menghabiskan lebih 90% jarak perlumbaan. ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{portal|Formula One}} * {{official website|https://www.formula1.com}} {{Kejuaraan Formula Satu}} [[Kategori:2025 dalam sukan permotoran|Formula Satu]] [[Kategori:Musim Formula Satu|2025]] 5bnxt19urlomh57nlmmqg874zystxwb 7004130 7004129 2026-11-12T04:21:04Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004130 wikitext text/x-wiki {{Redirect|F1 2025|permainan video akan datang berdasarkan Kejohanan Dunia Formula Satu musim 2025|F1 25{{!}}''F1 25''}} {{For|filem yang dikeluarkan pada 2025|F1 (filem){{!}}''F1 (filem)''}} {{F1 season | year = 2025 | champions = [[Senarai Juara Dunia Pemandu Formula Satu|Juara Dunia Pemandu]]: [[Lando Norris]]<br>{{nowrap|[[Senarai Juara Dunia Pengeluar Formula Satu|Juara Dunia Pengeluar]]: [[McLaren]]-[[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|Mercedes]]}} | support_series = <br>[[Kejuaraan Formula 2 2025|Kejuaraan Formula 2]]<br>[[Kejuaraan Formula 3 FIA 2025|Kejuaraan Formula 3 FIA]]<br>[[Musim F1 Academy 2025|F1 Academy]]<br>[[Porsche Supercup 2025|Porsche Supercup]] | Current = 2025 | Previous = 2024 | Next = 2026 }} {{Multiple image | perrow = 3 | total_width = 423 | image1 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped).jpg | caption1 = [[Lando Norris]] berjaya memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pemandu pertamanya, dengan memandu untuk pasukan [[McLaren]]-[[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|Mercedes]]. | image2 = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3973 by Stepro (cropped3).jpg | caption2 = Juara dunia pemandu yang sedang bertanding, iaitu [[Max Verstappen]], menduduki tempat kedua dengan hanya dua mata sahaja, dengan memandu untuk pasukan [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]. | image3 = Oscar Piastri 2025.jpg | caption3 = Rakan sepasukan Norris, iaitu [[Oscar Piastri]], menduduki tempat ketiga, dengan memandu untuk pasukan [[McLaren]]-[[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|Mercedes]], 13 mata di belakang walaupun telah mendahului Kejohanan Dunia untuk 15 perlumbaan musim ini. | image4 = 2025 Japan GP - McLaren - Lando Norris - FP1.jpg | caption4 = Pasukan [[McLaren]]-[[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|Mercedes]] berjaya memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pengeluar buat kali kedua secara berturut-turut dan buat kali kesepuluh secara keseluruhan. | image5 = 2025 Japan GP - Mercedes - George Russell - FP3.jpg | caption5 = [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Pasukan Mercedes]] menduduki tempat kedua dalam kedudukan akhir Kejohanan Dunia Pengeluar. | image6 = 2025 Japan GP - Red Bull - Max Verstappen - Race.jpg | caption6 = Pasukan [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] menduduki tempat ketiga dalam kedudukan akhir Kejohanan Dunia Pengeluar. }} [[Fail:F1 75 Logo.png|thumb|Formula Satu meraikan ulang tahunnya yang ke-75 pada tahun 2025. Logo tersebut akan dipaparkan pada pakej grafik dan litar sehingga {{F1 GP|2025|Hungary}}.]] '''Kejohanan Dunia FIA Formula Satu musim 2025''' ialah kejohanan lumba kereta yang dirancang untuk [[kereta Formula Satu]] yang akan menjadi musim [[Formula Satu|Kejuaraan Dunia Formula Satu]] ke-76.{{efn|Dalam [[sejarah Formula Satu]], peraturan kali pertama diperkenalkan semasa [[musim Grand Prix 1946]]. Ini diguna pakai untuk setiap perlumbaan pada [[musim Grand Prix 1948|1948]], dan dianjur secara rasmi ke dalam kejohanan pada {{F1|1950}}.}} Ia diiktiraf oleh [[Fédération Internationale de l'Automobile]] (FIA), badan pentadbiran [[sukan permotoran]] antarabangsa, sebagai kelas pertandingan yang tertinggi untuk [[kereta roda terbuka|kereta lumba roda terbuka]]. Kejohanan itu akan dipertandingkan dalam dua puluh empat Grand Prix yang diadakan di seluruh dunia. Kejohanan itu dijadualkan bermula pada Mac dan berakhir pada Disember. Pemandu dan pasukan masing-masing dijadualkan bersaing untuk merebut gelaran Kejohanan Dunia Pemandu dan Kejohanan Dunia Pengeluar. [[Max Verstappen]] ialah Juara Dunia Pemandu yang bertahan,<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-crowned-champion-as-russell-heads-mercedes-1-2-in-las-vegas.3TZdhZEthj8sADUPU8p6Ni|title=Verstappen crowned champion as Russell heads Mercedes 1–2 in Las Vegas|website=Formula 1|date=24 November 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241124084551/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-crowned-champion-as-russell-heads-mercedes-1-2-in-las-vegas.3TZdhZEthj8sADUPU8p6Ni|archive-date=24 November 2024|access-date=24 November 2024}}</ref> manakala pasukan [[McLaren]]-[[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|Mercedes]], yang merupakan Juara Dunia Pengeluar yang bertahan.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-sails-to-victory-ahead-of-sainz-and-leclerc-in-abu-dhabi-as-mclaren.52fogZq77Kgmdt75WN8kGM|title=Norris sails to victory ahead of Sainz and Leclerc in Abu Dhabi as McLaren seal constructors’ championship|website=Formula 1.com|date=8 December 2024|access-date=8 December 2024|archive-date=2024-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213064722/https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-sails-to-victory-ahead-of-sainz-and-leclerc-in-abu-dhabi-as-mclaren.52fogZq77Kgmdt75WN8kGM|dead-url=no}}</ref> berjaya memperoleh gelaran Kejohanan Dunia Pengeluar yang kesepuluh, dan kedua berturut-turut, di [[Grand Prix Singapura 2025|Grand Prix Singapura]], menandakan kali pertama pasukan McLaren berjaya memenangi kejohanan dunia pengeluar berturut-turut sejak musim {{F1|1991}}. [[Lando Norris]] dari pasukan [[McLaren]] berjaya memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pemandu buat kali pertama bagi beliau pada perlumbaan terakhir [[Grand Prix Abu Dhabi 2025|Grand Prix Abu Dhabi]], memenangi kejuaraan dengan hanya dua mata sahaja daripada juara dunia pemandu bertahan, iaitu, Max Verstappen, selepas penamat musim yang kukuh untuk pelumba profesional Belanda itu. Norris menjadi pemandu kereta lumba profesional British yang kesebelas berbeza yang berjaya memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pemandu Formula Satu dan pemandu ketiga puluh lima berbeza secara keseluruhan yang berjaya memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pemandu Formula Satu. Kemenangan kejuaraan dunia pemandu Norris juga merupakan yang pertama bagi pemandu McLaren sejak [[Lewis Hamilton]] dalam [[Formula Satu musim 2008|musim 2008]], dan yang pertama bagi pemandu kereta profesional British sejak Hamilton menang bersama dengan [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]] dalam Formula Satu [[Formula Satu musim 2020|musim 2020]]. Rakan sepasukan McLaren Norris dari Australia, iaitu [[Oscar Piastri]], menduduki tempat ketiga dalam kejohanan dunia pemandu selepas prestasi yang merosot dan keputusan keseluruhan pada separuh kedua musim selepas mendahului kejuaraan untuk sebahagian besar musim.<ref>{{Cite web|date=2025-12-07|title=Lando Norris Juara Dunia F1 2025 Meski Verstappen Menang di Abu Dhabi|url=https://www.jurnalzone.id/lando-norris-juara-dunia-f1-2025-meski-verstappen-menang-di-abu-dhabi/|website=Jurnalzone.id|language=id|access-date=2025-12-07}}</ref> Musim 2025 dirancang untuk menjadi musim yang terakhir untuk penggunaan konfigurasi unit kuasa yang diperkenalkan pada musim 2014. Konfigurasi yang dikemas kini, tanpa MGU-H tetapi dengan output kuasa yang lebih tinggi daripada MGU-K, akan diperkenalkan untuk kejohanan dunia musim {{F1|2026}}.<ref>{{cite web |author=Nichol |first=Jake |date=21 January 2024 |title=Everything to know about F1's 2026 power unit revolution |url=https://racingnews365.com/everything-to-know-about-f1s-2026-power-unit-revolution |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824101105/https://racingnews365.com/everything-to-know-about-f1s-2026-power-unit-revolution |archive-date=24 August 2024 |access-date=15 April 2024 |website=RacingNews365}}</ref> Musim ini akan menjadi musim yang terakhir untuk penjanaan kereta yang diperkenalkan pada musim {{F1|2022}} dan musim terakhir untuk [[Drag reduction system|drag reduction system (DRS)]] yang diperkenalkan sebagai bantuan perlumbaan pada musim {{F1|2011}}. Ini kerana kereta dengan aerodinamik aktif dan sayap boleh alih akan diperkenalkan mulai musim 2026.<ref>{{cite web |last=Mitchell-Malm |first=Scott |last2=Anderson |first2=Ben |date=6 June 2024 |title=F1 reveals 2026 cars – Everything worth knowing |url=https://www.the-race.com/formula-1/f1-reveals-2026-car-everything-you-need-to-know/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911182923/https://www.the-race.com/formula-1/f1-reveals-2026-car-everything-you-need-to-know/ |archive-date=11 September 2024 |access-date=6 June 2024 |website=The Race}}</ref> Musim ini juga akan menjadi musim yang terakhir untuk [[Renault dalam Formula Satu|Renault]] menyertai sukan permotoran, kerana mereka akan menghentikan pengeluaran enjin mereka untuk pasukan [[Alpine F1 Team|Alpine]] selepas musim ini berakhir.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl|title=Alpine confirm they are to shut down works engine programme at the end of 2025|website=Formula 1.com|date=30 September 2024|access-date=1 October 2024|archive-date=30 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240930225320/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl|url-status=live}}</ref> Selepas berpindah dari [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]], Juara Dunia Pemandu tujuh kali, iaitu [[Lewis Hamilton]], mengharungi musim yang sukar bersama dengan [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]], hanya berjaya memenangi satu perlumbaan ''sprint'' sahaja di [[:en:2025_Chinese_Grand_Prix#Sprint|Shanghai]], dan gagal mendapatkan kedudukan petak pertama, kemenangan Grand Prix, atau penamat podium sepanjang musim, yang terakhir berlaku buat kali pertama dalam kerjaya Formula Satu-nya sejak permulaan musim {{F1|2007}}.<ref>{{cite web |url=https://scuderiafans.com/why-ferraris-disastrous-lewis-hamilton-debut-might-be-exactly-what-maranello-needed/ |title=Why Ferrari’s disastrous Lewis Hamilton debut might be exactly what Maranello needed |website=scuderiafans.com |access-date=8 December 2025 |url-status=live }}</ref> == Pengeluar dan pemandu == Pengeluar dan pemandu berikut di bawah kontrak untuk bersaing dalam Kejohanan Dunia musim 2025. Semua pasukan akan bersaing dengan tayar yang dibekalkan oleh [[Pirelli]].<ref>{{cite news |date=10 October 2023 |title=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521161125/https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |archive-date=21 May 2024 |access-date=30 April 2024 |work=[[Formula 1]] |language=en}}</ref> Setiap pasukan dikehendaki menurunkan sekurang-kurangnya dua pemandu, satu untuk setiap dua kereta wajib.<ref name="SR"/> {|class="wikitable sortable" style="font-size:85%" |+{{nowrap|Pasukan dan pemandu yang bertanding dalam Kejuaraan Dunia 2025}} !scope="col" rowspan="2"|Entri !scope="col" rowspan="2"|[[Senarai pengeluar Formula Satu|Pengeluar]] ! rowspan="2" class="unsortable"|Sasis !scope="col" rowspan="2" nowrap|[[Enjin Formula Satu|Unit kuasa]] ! colspan="2" scope="col" class="unsortable" |Pemandu |- !scope="col" class="unsortable"|[[Senarai nomor pemandu Formula Satu|No.]] !scope="col" class="unsortable"|[[Senarai pemandu Formula Satu|Nama pemandu]] |- | rowspan="2" data-sort-value="Alpine"| {{flagg|cnxa|France}}[[BWT (perusahaan)|BWT]] Alpine Formula 1 Team<ref>{{cite web|url=https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/|title=BWT and Alpine F1 team combine forces in strategic partnership aimed at sustainability drive|website=BWT|date=11 February 2022|access-date=24 April 2024|archive-date=24 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424190638/https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/|url-status=live}}</ref> ! rowspan="2" | [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Renault dalam Formula Satu|Renault]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"|{{Nowrap|Renault}}<ref name="TheRaceUntil2026">{{cite news |date=8 January 2024 |title=What engine every F1 team is using for 2026 rules |url=https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526060831/https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/ |archive-date=26 May 2024 |access-date=8 February 2024 |work=The Race |language=en}}</ref> |style="text-align:center"|7 |{{flagg|cnxa|Australia}}[[Jack Doohan]]<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Coch |first=Mat |date=2024-11-23 |title=Doohan emulates idol with F1 race number |url=https://speedcafe.com/doohan-emulates-idol-with-f1-race-number/ |access-date=2024-11-23 |website=Speedcafe.com |language=en-AU |archive-date=23 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123052142/https://speedcafe.com/doohan-emulates-idol-with-f1-race-number/ |url-status=live }}</ref> |- |style="text-align:center"|10 |{{flagg|cnxa|France}}[[Pierre Gasly]]<ref>{{Cite web|title=Gasly commits future to Alpine after agreeing multi-year extension|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-gasly-commits-future-to-alpine-after-agreeing-multi-year-extension.2fTOrdhn0AgZa4r4UVkktt|access-date=27 June 2024|website=Formula 1|language=en|archive-date=27 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240627082552/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-gasly-commits-future-to-alpine-after-agreeing-multi-year-extension.2fTOrdhn0AgZa4r4UVkktt|url-status=live}}</ref> |- |rowspan=2 data-sort-value="Aston Martin"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Aston Martin [[Saudi Aramco|Aramco]] Formula One Team<ref>{{cite web |date=3 February 2022 |title=F1: Aston Martin sela acordo de patrocínio com Aramco |url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-aston-martin-sela-acordo-de-patrocinio-com-aramco/7857480/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907004439/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-aston-martin-sela-acordo-de-patrocinio-com-aramco/7857480/ |archive-date=7 September 2024 |access-date=25 January 2024 |website=motorsport.uol.com.br |publisher=[[Universo Online|UOL]]}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref> ! rowspan="2" |{{Nowrap|[[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] [[Saudi Aramco|Aramco]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]]}} |rowspan="2"| AMR25<ref>{{cite web |title=Aston Martin Aramco announces high-performance partnership with PUMA |url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/aston-martin-aramco-announces-high-performance-partnership-with-puma |website=AstonMartinF1.com |access-date=16 December 2024 |quote=PUMA car branding will debut on the AMR25 when it is launched ahead of the 2025 F1 season.}}</ref> |rowspan="2"| Mercedes<ref>{{cite news |title=Aston Martin confirm Honda as F1 engine partner from 2026 as Japanese manufacturer makes official return to sport |url=https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport |access-date=8 February 2024 |work=Sky Sports |date=24 May 2023 |language=en |archive-date=8 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208172635/https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport |url-status=live }}</ref> |style="text-align:center"|14 |{{flagg|cnxa|Spain}}[[Fernando Alonso]]<ref>{{Cite web |title=Alonso signs new F1 deal with Aston Martin |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-fernando-alonso-signs-new-deal-with-aston-martin-to-end-speculation-over-f1.14YlqBvQcJlYUwtV61LsEH |access-date=11 April 2024 |website=Formula 1 |language=en |archive-date=11 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240411163751/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-fernando-alonso-signs-new-deal-with-aston-martin-to-end-speculation-over-f1.14YlqBvQcJlYUwtV61LsEH |url-status=live }}</ref> |- |style="text-align:center"|18 |{{flagg|cnxa|Canada}}[[Lance Stroll]]<ref>{{Cite web |title=Aston Martin confirm Stroll to remain at team |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-aston-martin-confirm-stroll-to-remain-as-alonsos-team-mate-after.2jFNF8IKenDvIeDXEpblBD |access-date=27 June 2024 |website=Formula 1 |language=en |archive-date=27 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240627094254/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-aston-martin-confirm-stroll-to-remain-as-alonsos-team-mate-after.2jFNF8IKenDvIeDXEpblBD |url-status=live }}</ref>{{efn|Lance Stroll mengambil bahagian dalam semua sesi latihan dan melayakkan diri ke [[Grand Prix Sepanyol 2025|Grand Prix Sepanyol]], tetapi memilih untuk menarik diri daripada Grand Prix utama kerana prosedur perubatan yang berkaitan dengan berulangnya kecederaan tangannya.<ref name="STR ESP">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-aston-martin-announce-stroll-to-miss-spanish-grand-prix.4FI8kbD2YhaiuMDhXgW8KO|title=Aston Martin announce Stroll to miss Spanish Grand Prix|date=31 Mei 2025|access-date=2 Juni 2025|language=en|website=Formula 1}}</ref>}} |- | rowspan=2 data-sort-value="Ferrari"|{{flagg|cnxa|Italy}}Scuderia Ferrari [[HP Inc.|HP]]<ref>{{cite web |title=Ferrari and HP Announce a Title Partnership |url=https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html |website=HP |access-date=24 April 2024 |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424135809/https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html |url-status=live }}</ref> ! rowspan="2" | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"| Ferrari<ref name="TheRaceUntil2026"/> |style="text-align:center"|16 |{{flagg|cnxa|Monaco}}[[Charles Leclerc]]<ref>{{cite web |date=25 January 2024 |title=F1: Ferrari anuncia extensão de contrato de Leclerc |trans-title=Ferrari announces Leclerc contract extension, but makes mystery about the length of new deal |url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-ferrari-anuncia-extensao-de-contrato-de-leclerc/10569073/ |access-date=25 January 2024 |website=motorsport.uol.com.br |language=pt |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125141813/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-ferrari-anuncia-extensao-de-contrato-de-leclerc/10569073/ |url-status=live }}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref> |- |style="text-align:center"|44 |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lewis Hamilton]]<ref name="PrestigeLured"/> |- | rowspan="2" data-sort-value="Haas"|{{flagg|cnxa|United States}}[[MoneyGram]] Haas F1 Team<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.haas-sign-new-title-sponsor-for-2023-in-multi-year-deal.4YFZ3bryxIowvBi64hvnTO.html|title=Haas sign new title sponsor for 2023 in multi-year deal|website=Formula 1|date=20 October 2022|access-date=22 October 2022|archive-date=28 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128011030/https://www.formula1.com/en/latest/article.haas-sign-new-title-sponsor-for-2023-in-multi-year-deal.4YFZ3bryxIowvBi64hvnTO.html|url-status=live}}</ref> ! rowspan="2" |[[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"|Ferrari<ref>{{Cite web |last=GMM |title=Haas to stick with Ferrari amid engine crisis |url=http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html |archive-date=30 August 2020 |access-date=30 August 2020 |website=grandprix.com}}</ref> |style="text-align:center"|31 |{{flagg|cnxa|France}}[[Esteban Ocon]]<ref>{{Cite web |title=Haas confirm signing of Ocon on multi-year contract |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-haas-confirm-signing-of-ocon-with-frenchman-to-partner-bearman-in.7uQGY6qNKCZmU8fXM57TBi |access-date=25 July 2024 |website=Formula 1 |language=en |archive-date=25 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725080713/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-haas-confirm-signing-of-ocon-with-frenchman-to-partner-bearman-in.7uQGY6qNKCZmU8fXM57TBi |url-status=live }}</ref> |- |style="text-align:center"|87 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Oliver Bearman]]}}<ref name="Bearman"/><ref>{{cite web |last1=Walsh |first1=Fergal |last2=Parkes |first2=Ian |date=13 March 2024 |title=Bearman reveals selection for F1 identity detail |url=https://racingnews365.com/bearman-confirms-choice-for-key-f1-driver-decision |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720230639/https://racingnews365.com/bearman-confirms-choice-for-key-f1-driver-decision |archive-date=20 July 2024 |access-date=13 March 2024 |website=RacingNews365}}</ref> |- | rowspan="2" data-sort-value="Sauber"|{{flagg|cnxa|Switzerland}}[[:en:Stake.com|Stake]] F1 Team [[:en:Kick (service)|Kick]] Sauber<ref>{{cite news |last1=Nichol |first1=Jake |title=Sauber announces official team name for 2024 and 2025 |url=https://racingnews365.com/sauber-announces-final-team-name-for-2024-and-2025#:~:text=Sauber%20has%20formally%20announced%20that,sponsors%20in%20the%20official%20name. |access-date=24 April 2024 |work=RacingNews365 |date=1 January 2024 |language=en |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424183544/https://racingnews365.com/sauber-announces-final-team-name-for-2024-and-2025#:~:text=Sauber%20has%20formally%20announced%20that,sponsors%20in%20the%20official%20name. |url-status=live }}</ref>{{efn|Susunan penajaan pasukan [[Sauber Motorsport|Sauber]] adalah dengan [[:en:Stake.com|Stake]], yang pengasasnya adalah penyokong [[:en:Kick (service)|Kick]].<ref>{{cite web |last=Cooper |first=Adam |url=https://www.motorsport.com/f1/news/sauber-stake-f1-team-name-2024/10558037/ |title=Sauber to run under Stake F1 Team name in 2024–25 |date=15 December 2023 |access-date=18 March 2024 |website=[[Motorsport.com]] |publisher=[[Motorsport Network]] |archive-date=15 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215121736/https://www.motorsport.com/f1/news/sauber-stake-f1-team-name-2024/10558037/ |url-status=live}}</ref> Pasukan Sauber memasuki pusingan 1, 9, 13 dan 15 sebagai "Kick Sauber F1 Team".<ref name="entry lists" />}} ! rowspan="2" | [[:en:Kick (service)|Kick]] [[Sauber Motorsport|Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"| Ferrari<ref>{{cite news |date=26 October 2022 |title=Audi to team up with Sauber for Formula One entry in 2026 |url=https://www.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2022/10/26/audi-to-team-up-with-sauber-for-formula-one-entry-in-2026/50874113/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826025222/https://www.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2022/10/26/audi-to-team-up-with-sauber-for-formula-one-entry-in-2026/50874113/ |archive-date=26 August 2024 |access-date=8 February 2024 |work=[[USA TODAY]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kisby |first=Cambridge |date=23 July 2024 |title=Audi's F1 team explained: 2026 entry concerns as Binotto and Wheatley are drafted in |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/audis-sauber-takeover-everything-you-need-to-know-before-2026-f1-entry/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240516131900/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/audis-sauber-takeover-everything-you-need-to-know-before-2026-f1-entry/ |archive-date=16 May 2024 |access-date=22 September 2024 |website=[[Motorsport.com|Motorsport]] |language=en-GB}}</ref> |style="text-align:center"|5 |{{flagicon|BRA}} [[Gabriel Bortoleto]]<ref name="Bortoleto">{{cite web|access-date=6 November 2024|date=6 November 2024|title=Kick Sauber confirm rookie Bortoleto as second driver for 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kick-sauber-confirm-rookie-bortoleto-as-second-driver-for-2025.2EL5ciR1wh3baHcobZqGl9|website=Formula 1|archive-date=6 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241106235853/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kick-sauber-confirm-rookie-bortoleto-as-second-driver-for-2025.2EL5ciR1wh3baHcobZqGl9|url-status=live}}</ref> |- |style="text-align:center"|27 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Germany}}[[Nico Hülkenberg]]}}<ref name="Hulkenberg"/> |- | rowspan=2 data-sort-value="McLaren"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}McLaren Formula 1 Team ! rowspan="2" scope="row" nowrap | [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"|Mercedes<ref>{{Cite web |title=McLaren's deal to use Mercedes F1 engines again from 2021 announced |url=https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/ |access-date=17 September 2022 |website=Autosport |date=28 September 2019 |language=en |archive-date=2 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215052/https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/ |url-status=live }}</ref> |style="text-align:center"|4 |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lando Norris]]<ref>{{cite web|access-date=26 January 2024|date=26 January 2024|title=F1: Norris assina extensão de contrato multianual com a McLaren|url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-norris-assina-extensao-de-contrato-multianual-com-a-mclaren/10569454/|website=motorsport.uol.com.br|archive-date=26 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240126170049/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-norris-assina-extensao-de-contrato-multianual-com-a-mclaren/10569454/|url-status=live}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref> |- |style="text-align:center"|81 |{{flagg|cnxa|Australia}}[[Oscar Piastri]]<ref>{{cite web|access-date=25 January 2024|date=20 September 2023|title=F1: Piastri prorroga contrato com a McLaren até 2026|url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-piastri-prorroga-contrato-com-a-mclaren-ate-2026/10522745/|website=motorsport.uol.com.br|archive-date=16 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240316174725/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-piastri-prorroga-contrato-com-a-mclaren-ate-2026/10522745/|url-status=live}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref> |- | rowspan=2 data-sort-value="Mercedes"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Germany}}Mercedes-AMG [[Petronas]] Formula One Team}}<ref>{{cite news |last1=Noble |first1=Jonathan |title=Mercedes signs early Petronas deal extension ahead of new F1 2026 rules |url=https://us.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375423/ |access-date=24 April 2024 |website=Motorsport |date=28 September 2022 |language=en}}</ref> ! rowspan="2" | [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] |rowspan="2"|TBA |rowspan="2"| Mercedes<ref name="TheRaceUntil2026"/> |style="text-align:center"|12 |nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Andrea Kimi Antonelli]]<ref name=Antonelli>{{Cite web |date=31 August 2024 |title=Antonelli confirmed as Hamilton's replacement with Mercedes looking ahead to 'next chapter' |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kimi-antonelli-confirmed-as-lewis-hamiltons-replacement-with.2TeU01Qm9BjQUlBjl9jBTm |access-date=31 August 2024 |website=Formula 1 |archive-date=31 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240831071304/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kimi-antonelli-confirmed-as-lewis-hamiltons-replacement-with.2TeU01Qm9BjQUlBjl9jBTm |url-status=live }}</ref> |- |style="text-align:center"|63 |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[George Russell (pembalap)|George Russell]]<ref name=Russell>{{Cite web |url=https://racingnews365.com/russell-reveals-mercedes-f1-contract-timeline |title=Russell reveals Mercedes F1 contract timeline |website=RacingNews365 |date=31 August 2023}}</ref> |- |rowspan="2" data-sort-value="Racing Bulls"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Visa Inc.|Visa]] [[Cash App]] Racing Bulls Formula One Team}}<ref name=":1">{{Cite web |last=Noble |first=Jonathan |date=2024-11-02 |title=What's really going on with RB's name change plans for F1 2025 |url=https://www.motorsport.com/f1/news/whats-really-going-on-with-rbs-name-change-plans-for-2025/10669292/ |access-date=2024-11-07 |website=[[Motorsport.com|Motorsport]] |publisher=[[Motorsport Network]] |archive-date=11 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111014048/https://www.motorsport.com/f1/news/whats-really-going-on-with-rbs-name-change-plans-for-2025/10669292/ |url-status=live }}</ref> !rowspan=2|[[RB Formula One Team|Racing Bulls]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |rowspan="2"|{{nowrap|VCARB 02<ref>{{cite web |title=Hahnair to join Visa Cash App RB Formula 1 Team |url=https://www.visacashapprb.com/int-en/hahnair-partnership-2025 |website=Visa Cash App RB Formula One Team |access-date=16 December 2024 |language=en |quote=As from the start of the 2025 season, the Hahnair logo will feature on the VCARB-02 mirrors}}</ref>}} |rowspan="2"|{{nowrap|Honda RBPT<ref name="RedBull-engine">{{cite web|access-date=25 January 2024|date=15 December 2022|title=F1: Motores Red Bull voltam a ter nome da Honda em 2023|url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-motores-red-bull-voltam-a-ter-nome-da-honda-em-2023/10411745/|website=motorsport.uol.com.br|archive-date=16 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240316174750/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/f1-motores-red-bull-voltam-a-ter-nome-da-honda-em-2023/10411745/|url-status=live}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref>}} |style="text-align:center"|6 |{{flagg|cnxa|France}}[[Isack Hadjar]]<ref name="Hadjar"/><ref>{{cite web |url=https://formularapida.net/en/hadjar-secures-f1-step-with-visa-cash-app-rb-in-2025/|title=Hadjar secures F1 step with Visa Cash App RB in 2025|date=20 December 2024|access-date=21 December 2024|quote=The Frenchman will use #6 for his first F1 season.}}<!-- auto-translated from unknown (Italian or Spanish) by Module:CS1 translator --></ref> |- |style="text-align:center"|22 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Yuki Tsunoda]]<ref>{{Cite web |title=Tsunoda to stay as RB driver for 2025 with latest seat on the grid confirmed |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-tsunoda-to-stay-as-rb-driver-for-2025-with-latest-seat-on-the-grid.7r0DISasS6MBL1wBacoa4d |access-date=8 June 2024 |website=Formula 1 |language=en |archive-date=8 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608193339/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-tsunoda-to-stay-as-rb-driver-for-2025-with-latest-seat-on-the-grid.7r0DISasS6MBL1wBacoa4d |url-status=live }}</ref> |- |rowspan="2" data-sort-value="Red Bull Racing"|{{flagg|cnxa|Austria}}[[Oracle Corporation|Oracle]] Red Bull Racing<ref>{{cite web|access-date=25 January 2024|date=10 February 2022|publisher=www.autoracing.com.br|title=Acordo Red Bull/Oracle é "o maior na história da F1"|url=https://www.autoracing.com.br/acordo-red-bull-oracle-e-o-maior-na-historia-da-f1/|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404024812/https://www.autoracing.com.br/acordo-red-bull-oracle-e-o-maior-na-historia-da-f1/|url-status=live}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref> !rowspan="2"|[[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |rowspan="2"|RB21<ref>{{cite web |title=Oracle Red Bull Racing Partners with Neat |url=https://www.redbullracing.com/int-en/neat-choose-oracle-red-bull-racing-to-make-its-debut-partnership-in-formula-1 |website=Oracle Red Bull Racing |access-date=16 December 2024 |language=en |quote=Beginning in 2025, Neat will be featured on Oracle Red Bull Racing’s RB21 car [...]}}</ref> |rowspan="2"|Honda RBPT<ref name="RedBull-engine"/> |style="text-align:center"|1 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Max Verstappen]]<ref>{{cite web|access-date=25 January 2024|date=3 March 2022|title=Verstappen renova com Red Bull até o fim de 2028; contrato é o mais longo da história da F1|url=https://motorsport.uol.com.br/f1/news/verstappen-renova-com-red-bull-ate-o-fim-de-2028-contrato-e-o-mais-longo-da-historia-da-f1/8660822/|website=motorsport.uol.com.br|archive-date=16 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240316175753/https://motorsport.uol.com.br/f1/news/verstappen-renova-com-red-bull-ate-o-fim-de-2028-contrato-e-o-mais-longo-da-historia-da-f1/8660822/|url-status=live}}<!-- auto-translated from Portuguese by Module:CS1 translator --></ref>}} |- |style="text-align:center"|30 |{{flagg|cnxa|New Zealand}}[[Liam Lawson]]<ref name="Lawson"/> |- |rowspan="2" data-sort-value="Williams"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Williams Racing !rowspan="2"|[[Williams Racing|Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |rowspan="2"|FW47<ref name="FW47">{{cite web |url=https://www.williamsf1.com/posts/baf22e7b-46bf-4adb-8695-f710bfc3eb53/santander-williams-official-partner?cid=sm_bio_sponsor_120924 |title=Williams Racing is pleased to announce a new multi-year partnership with Santander that will begin in 2025| quote=Santander or Openbank branding will feature on the FW47, driver helmets and team clothing throughout 2025 |website=williamsf1.com |date=9 December 2024}}</ref> |rowspan="2"| Mercedes<ref>{{cite news |last=Baldwin |first=Alan |date=8 January 2024 |editor-last=Sarkar |editor-first=Pritha |title=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |url=https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/#:~:text=LONDON%2C%20Jan%208%20(Reuters),both%20parties%20announced%20on%20Monday. |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240922005425/https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/ |archive-date=22 September 2024 |access-date=8 February 2024 |work=[[Reuters]]}}</ref> |style="text-align:center"|23 |{{flagicon|THA}} [[Alexander Albon]]<ref>{{cite web |last=Cleeren |first=Filip |date=5 February 2024 |orig-date=5 February 2024 |title=Albon tied to Williams until the end of F1 2025, clarifies Vowles |url=https://www.motorsport.com/f1/news/albon-tied-williams-end-f1-2025-vowles/10572717/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214075629/https://www.motorsport.com/f1/news/albon-tied-williams-end-f1-2025-vowles/10572717/ |archive-date=14 February 2024 |access-date=9 February 2024 |website=[[Motorsport.com|Motorsport]]}}</ref> |- |style="text-align:center"|55 |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]]<ref name="SAIWilliams">{{cite web |date=29 July 2024 |title=Sainz signs for Williams as Spaniard's F1 future is confirmed |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-carlos-sainz-signs-for-williams-as-spaniards-f1-future-is-confirmed.2wsM0VoH6D7H2akmtW9uXe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913025145/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-carlos-sainz-signs-for-williams-as-spaniards-f1-future-is-confirmed.2wsM0VoH6D7H2akmtW9uXe |archive-date=13 September 2024 |access-date=29 July 2024 |website=Formula 1}}</ref> |- | colspan="6" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" |'''Sumber:'''<ref>{{cite web |date=13 December 2024 |title=2025 FIA Formula One World Championship – Entry List |url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2024/2025-fia-formula-one-world-championship-entry |access-date=13 December 2024 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] }}</ref> |} === Pemandu sesi latihan bebas === Semasa musim ini, setiap pasukan dikehendaki memasukkan seorang pemandu, yang belum bertanding dalam lebih daripada dua perlumbaan, dalam satu daripada dua sesi latihan bebas pertama di Grand Prix. Kewajipan ini mesti dilakukan dua kali untuk setiap kereta.<ref name="SR" /> {|class="wikitable" style="font-size:85%" |+{{nowrap|Pemandu yang ikut serta pada sesi latihan bebas pertama atau kedua}} !scope="col"|Pengeluar !scope="col"|No. !scope="col"|Pemandu !scope="col"|Perlumbaan |- ! [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Renault dalam Formula Satu|Renault]] |style="text-align:center"| 62 | {{flagicon|JAP}} Ryo Hirakawa |style="text-align:center"| 3 |- ! [[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] [[Saudi Aramco|Aramco]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |style="text-align:center"| 34 | {{flagicon|BRA}} [[Felipe Drugovich]] |style="text-align:center"| 4 |- ! [[Scuderia Ferrari]] |style="text-align:center"| 38 | {{flagicon|SWE}} Dino Beganovic |style="text-align:center"| 4 |- ! [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |style="text-align:center"| 50 | {{flagicon|JAP}} Ryo Hirakawa |style="text-align:center"| 4 |- <!--! {{ill|Kick (layanan)|lt=Kick|en|Kick (service)}} [[Sauber Motorsport|Sauber]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |style="text-align:center"| | |style="text-align:center"| |- ! [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |style="text-align:center"| | |style="text-align:center"| |- --> ! [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] |style="text-align:center"| 72 | {{flagicon|DEN}} Frederik Vesti |style="text-align:center"| 4 |- <!-- ! [[RB Formula One Team|Racing Bulls]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |style="text-align:center"| | |style="text-align:center"| |- --> ! [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |style="text-align:center"| 37 | {{flagicon|JAP}} Ayumu Iwasa |style="text-align:center"| 4 |- ! [[Williams Racing|Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |style="text-align:center"| 46 | {{flagicon|GBR}} Luke Browning |style="text-align:center"| 4 |- | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center"| '''Sumber:''' <ref name="peserta-balapan" /> |} === Perubahan pasukan === [[RB Formula One Team|Pasukan RB]] akan menghentikan penggunaan huruf ini dan sebaliknya masuk sebagai Racing Bulls, menukar nama rasmi pasukan dan pembina mereka.<ref name=":1" /> === Perubahan pemandu === {{Multiple image | total_width = 300 | perrow = 3/3 | align = kanan | image1 = Ollie Bearman Austria 2022.jpg | image2 = F4_Germany_2022_Spa_Podium_Race_1_(1)_(cropped).jpg | image3 = Jack Doohan 2023.jpg | image4 = G._Bortoleto_17_Sep_2024.png | image5 = Liam Lawson Austria 2022.jpg | image6 = Isack Hadjar 2022.JPG | footer = [[Oliver Bearman]] (kiri atas), [[Andrea Kimi Antonelli]] (tengah atas), [[Jack Doohan]] (kanan atas), [[Gabriel Bortoleto]] (kiri bawah), [[Liam Lawson]] (tengah bawah), dan [[Isack Hadjar]] (kanan bawah) bersedia untuk membuat penampilan sulung pasukan pemandu sepenuh masa F1, masing-masing bersama dengan [[Haas F1 Team|pasukan Haas]], [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]], [[Alpine F1 Team|Alpine]], [[Sauber Motorsport|Sauber]], [[Red Bull Racing]], dan [[RB Formula One Team|Racing Bulls]]. }} [[Lewis Hamilton]] meninggalkan [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan kilang Mercedes]] selepas dua belas musim untuk menyertai [[Scuderia Ferrari|pasukan kilang Ferrari]], menamatkan rekod rekodnya dalam musim berturut-turut memandu untuk pembina yang sama. Musim 2025 juga akan menjadi musim pertamanya bersaing tanpa [[Rangkaian Kuasa Berprestasi Tinggi Mercedes AMG|unit kuasa Mercedes]].<ref>{{cite web |last=Cook |first=Sam |date=1 September 2023 |title=Hamilton set to break Schumacher record with new Mercedes contract |url=https://www.gpfans.com/en/f1-news/1002885/lewis-hamilton-new-contract-f1-mercedes-michael-schumacher-record-seasons/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909182547/https://www.gpfans.com/en/f1-news/1002885/lewis-hamilton-new-contract-f1-mercedes-michael-schumacher-record-seasons/ |archive-date=9 September 2024 |access-date=6 February 2024 |publisher=GPFans}}</ref> Dia menggantikan [[Carlos Sainz Jr.|Carlos Sainz]] yang pergi selepas empat musim untuk menyertai [[Williams Grand Prix Engineering|pasukan Williams]] dengan kontrak berbilang tahun. Sainz pada asalnya ditetapkan untuk menggantikan [[Logan Sargeant]], tetapi Sargeant telah digantikan oleh [[Franco Colapinto]] pada pertengahan musim {{F1|2024}}.<ref name="PrestigeLured">{{cite news |last1=Coleman |first1=Madeline |date=2 February 2024 |title=Ferrari's prestige lured Lewis Hamilton – and cost Carlos Sainz his seat |url=https://theathletic.com/5247004/2024/02/02/ferraris-lewis-hamilton-carlos-sainz/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919020346/https://www.nytimes.com/athletic/5247004/2024/02/02/ferraris-lewis-hamilton-carlos-sainz/ |archive-date=19 September 2024 |access-date=6 February 2024 |work=[[The Athletic]] |publisher=[[The New York Times]] |language=en}}</ref><ref name="SAIWilliams" /><ref name="HamiltonFerrari">{{Cite web|title=Team Statement|date=1 February 2024|access-date=1 February 2024|publisher=[[Scuderia Ferrari]]|url=https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/scuderia-ferrari-press-release-01-feb-2024|archive-date=2 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240202001954/https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/articles/scuderia-ferrari-press-release-01-feb-2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=Williams Racing announces that Franco Colapinto will race with the team for the remainder of the 2024 FIA Formula 1 World Championship season |url=https://www.williamsf1.com/posts/fd43d928-0914-42ff-b9ee-394342064dc4/williams-racing-team-statement?srsltid=AfmBOooSqAvclDh6ceY19B7HcYD9lWY5Aj8CNnAf6IRrI--9NvYo3m8c |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917135107/https://www.williamsf1.com/posts/fd43d928-0914-42ff-b9ee-394342064dc4/williams-racing-team-statement |archive-date=17 September 2024 |access-date=27 August 2024 |website=Williams Racing |language=en}}</ref> Kedudukan Hamilton digantikan oleh pemandu junior Mercedes, [[Andrea Kimi Antonelli]], yang dinaikkan pangkat daripada [[Kejuaraan Formula 2 FIA|acara Formula 2]].<ref name=Antonelli/><ref>{{Cite web |last=Ramsay |first=George |date=31 August 2024 |title=Mercedes confirms 18-year-old Andrea Kimi Antonelli as Lewis Hamilton's replacement |url=https://www.cnn.com/2024/08/31/sport/andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1-spt-intl/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920065158/https://edition.cnn.com/2024/08/31/sport/andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1-spt-intl/index.html |archive-date=20 September 2024 |access-date=22 September 2024 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref> [[Haas F1 Team|Pasukan Haas]] untuk meletakkan barisan pemandu baharu pada 2025; [[Nico Hülkenberg]] meninggalkan pasukan selepas dua musim untuk berlumba untuk [[Sauber Motorsport|pasukan Sauber]]. Hulkenberg sendiri bersaing dengan Sauber pada musim {{F1|2013}}.<ref name="Hulkenberg">{{cite web |date=26 April 2024 |title=Nico Hulkenberg to depart Haas at the end of 2024 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/nico-hulkenberg-to-depart-haas.18AzRKDjCvuib4kGwr6MA7 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909151355/https://www.formula1.com/en/latest/article/nico-hulkenberg-to-depart-haas.18AzRKDjCvuib4kGwr6MA7 |archive-date=9 September 2024 |access-date=21 September 2024 |website=Formula 1 |quote=But it's now been confirmed that the 36-year-old will depart the American squad – and make his way to Sauber – at the end of the campaign.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cleeren |first=Filip |date=26 April 2024 |title=Hulkenberg to join Sauber in 2025 ahead of Audi F1 entry |url=https://www.motorsport.com/f1/news/hulkenberg-to-join-sauber-in-2025-ahead-of-audi-f1-entry/10603340/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718095304/https://www.motorsport.com/f1/news/hulkenberg-to-join-sauber-in-2025-ahead-of-audi-f1-entry/10603340/ |archive-date=18 July 2024 |access-date=21 September 2024 |website=[[Motorsport.com|Motorsport]]}}</ref> Kedudukannya di Haas digantikan oleh pemandu simpanan mereka, [[Oliver Bearman]], yang berpindah dari Formula 2, sebelum ini berlumba di [[:en:2024 Saudi Arabian Grand Prix|Grand Prix Arab Saudi 2024]] untuk pasukan kilang Ferrari serta di [[:en:2024 Azerbaijan Grand Prix|Grand Prix Azerbaijan]] dan [[:en:2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo 2024]] untuk pasukan Haas.<ref name="Bearman">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-f2-star-ollie-bearman-promoted-to-f1-with-haas-for-2025.3g8aG6ULdcvAxJYHB7v1j8|title=F2 star Ollie Bearman promoted to F1 with Haas for 2025|website=Formula 1|date=4 July 2024|access-date=4 July 2024|archive-date=4 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240704092004/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-f2-star-ollie-bearman-promoted-to-f1-with-haas-for-2025.3g8aG6ULdcvAxJYHB7v1j8|url-status=live}}</ref> [[Kevin Magnussen]] juga meninggalkan pasukan selepas tujuh musim dalam dua tempoh berbeza.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-magnussen-to-leave-haas-when-contract-expires-at-the-end-of-2024.6F9yuNL2enitde8Mv9jKVf|title=Magnussen to leave Haas when contract expires at the end of 2024 season|website=Formula 1|date=18 July 2024|access-date=18 July 2024|archive-date=18 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240718080942/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-magnussen-to-leave-haas-when-contract-expires-at-the-end-of-2024.6F9yuNL2enitde8Mv9jKVf|url-status=live}}</ref> Kedudukannya digantikan oleh [[Esteban Ocon]] yang meninggalkan [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]] selepas lima musim dengan [[Team Enstone]] selepas [[:en:2024 Qatar Grand Prix|Grand Prix Qatar 2024]].<ref>{{Cite web |last=Barretto |first=Lawrence |date=3 June 2024 |title=Alpine to part ways with Ocon at end of 2024 season |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-alpine-announce-they-will-part-ways-with-ocon-at-end-of-2024-season.7ra4uaXdrYOHfklwU9TEqH |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819180038/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-alpine-announce-they-will-part-ways-with-ocon-at-end-of-2024-season.7ra4uaXdrYOHfklwU9TEqH |archive-date=19 August 2024 |access-date=3 June 2024 |website=Formula 1 |publisher=[[Formula One Group]] |language=en}}</ref> [[Jack Doohan]], yang menggantikan Ocon untuk [[:en:2024 Abu Dhabi Grand Prix|Grand Prix Abu Dhabi 2024]], mengekalkan tempat duduknya di Alpine untuk musim 2025.<ref name=":0">{{Cite web |title=Doohan to race for Alpine in 2025 as F1 promotion confirmed |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-jack-doohan-promoted-to-f1-for-2025-as-alpine-confirm-he-will-partner.5evE7WYf8EMU8XdSeVi2lp |access-date=23 August 2024 |website=Formula 1 |language=en |archive-date=9 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909155813/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-jack-doohan-promoted-to-f1-for-2025-as-alpine-confirm-he-will-partner.5evE7WYf8EMU8XdSeVi2lp |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-alpine-confirm-doohan-to-race-in-abu-dhabi-as-ocon-is-released.5rrOqcBxVZooeD6B38GWi0|title=Alpine confirm Doohan to race in Abu Dhabi as Ocon is released|website=Formula 1|date=2 December 2024|access-date=2 December 2024}}</ref> Kedua-dua [[Valtteri Bottas]] dan [[Zhou Guanyu]] meninggalkan pasukan Sauber selepas tiga tahun.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-bottas-and-zhou-to-leave-kick-sauber-as-team-confirm-decision-to.48sfYvJNkLAss3ffs9Ow0J|title=Bottas and Zhou to leave Kick Sauber as team confirm decision to part ways|website=Formula 1|date=6 November 2024|access-date=6 November 2024|archive-date=10 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241110071615/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-bottas-and-zhou-to-leave-kick-sauber-as-team-confirm-decision-to.48sfYvJNkLAss3ffs9Ow0J|url-status=live}}</ref> Bottas menyertai semula pasukan Mercedes sebagai pemandu simpanan selepas sebelum ini berlumba untuk pasukan dari musim {{f1|2017}} hingga {{f1|2021}}.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-bottas-to-re-join-mercedes-as-reserve-driver-in-2025.1HbXTzZnMaPYgmCjNCT4Hk|title=Bottas to re-join Mercedes as reserve driver in 2025 |website=Formula 1|date=19 December 2024}}</ref> Tempat duduk kosong di sebelah Hülkenberg diisi oleh juara pemandu Formula 2, [[Gabriel Bortoleto]] dari [[Brazil]].<ref name="Bortoleto"/> Walaupun sebelum ini mengumumkan lanjutan kontrak sehingga musim {{F1|2026}}, [[Sergio Pérez|Sergio Perez]] akhirnya akan meninggalkan pasukan [[Red Bull Racing]] pada penghujung musim 2024 selepas empat musim bersama pasukan.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/perez-and-red-bull-agree-to-part-ways-following-conclusion-of-2024-season.4W2fhxOqQQX47kx3FY5Cpp|title=Perez and Red Bull agree to part ways following conclusion of 2024 season|website=Formula 1.com|date=18 December 2024|access-date=18 December 2024}}</ref> Tempatnya di Red Bull diisi oleh [[Liam Lawson]], yang bertanding dalam lima perlumbaan dengan pasukan [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] pada musim {{F1|2023}} dan enam perlumbaan dengan [[RB Formula One Team|pasukan RB]] pada musim {{F1|2024}}.<ref name="Lawson">{{Cite web |title=Liam Lawson Joins Max Verstappen for 2025 Season |url=https://www.redbullracing.com/int-en/liam-lawson-to-partner-max-verstappen-for-oracle-red-bull-racing-2025-charge |access-date=2024-12-19 |website=Oracle Red Bull Racing |language=en}}</ref> Kedudukan Lawson dalam pasukan Racing Bulls akan diisi oleh [[Isack Hadjar]], pemandu junior Red Bull yang memenangi tempat kedua pada [[Formula 2 musim 2024]].<ref name="Hadjar">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-isack-hadjar-signs-for-rb-tsunoda-final-seat-on-2025-f1-grid.6UMQgndoDfFIH5wtyxucAG|title=Hadjar signs for RB as he takes final seat on 2025 F1 grid|website=Formula 1.com|date=20 December 2024|access-date=20 December 2024}}</ref> ==== Pertukaran pertengahan musim ==== {{Multiple image | total_width = 300 | perrow = 3/3 | align = right | image1 = 2021 US GP, Tsunoda.jpg | image2 = Conferencia de prensa Colapinto ACA octubre 2023 - BugWarp (13) (cropped).jpg | footer = [[Yuki Tsunoda]] (kiri) bergerak dari pasukan [[Racing Bulls]] ke pasukan [[Red Bull Racing]] dari [[Grand Prix Jepun 2025|Grand Prix Jepun]] dan seterusnya, dengan bertukar tempat dengan [[Liam Lawson]]. [[Franco Colapinto]] (kanan) menggantikan [[Jack Doohan]] di [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]] daripada [[Grand Prix Emilia Romagna 2025|Grand Prix Emilia Romagna]] secara interim sehingga [[Grand Prix Austria 2025|Grand Prix Austria]]. }} Berikutan pelaksanaan [[Grand Prix China 2025|Grand Prix China]], [[Yuki Tsunoda]] diumumkan sebagai pemandu [[Red Bull Racing]] bermula dari {{F1GP|2025|Jepun}}, menggantikan kedudukan [[Liam Lawson]] yang kini pemandu untuk pasukan [[Racing Bulls]].<ref>{{Cite web|date=27 Maret 2025|title=Tsunoda to replace Lawson at Red Bull from Japanese GP as New Zealander drops down to Racing Bulls|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-tsunoda-to-replace-lawson-at-red-bull-from-japanese-gp-as-new.49qawI5Q4YYPhhMJpHqUiO|website=Formula 1|language=en|access-date=9 April 2025}}</ref> Selepas [[Grand Prix Miami 2025|Grand Prix Miami]], [[Jack Doohan]] telah diturunkan ke jawatan pemandu simpanan untuk [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]]. Kerusinya diberikan kepada bekas pemandu simpanan [[Franco Colapinto]] berdasarkan "kerusi berputar", dengan yang terakhir itu memulakan penampilan sulungnya pada [[Grand Prix Emilia Romagna 2025|Grand Prix Emilia Romagna ]] dan dijadualkan berlumba untuk pasukan sehingga [[Grand Prix Austria 2025|Grand Prix Austria]]. Colapinto sebelumnya memandu untuk [[Williams Racing|pasukan Williams]] di dalam sembilan Grand Prix pada musim {{F1|2024}}.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-colapinto-to-replace-doohan-for-next-five-rounds-as-team-opt.4lH96VnGHyC45S3yjeJOMK |title=Alpine confirm Colapinto to replace Doohan for next five rounds as team opt to 'rotate' seat |website=Formula One |date=7 May 2025}}</ref> ==Kalendar musim== [[Fail:Formula 1 all over the world-2025.svg|thumb|upright=1.3|Negara yang dijadualkan menjadi tuan rumah [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] pada tahun 2025 ditandakan dengan warna hijau, dengan lokasi litar ditunjukkan menggunakan titik hitam. Negara pengehosan sebelum ini ditunjukkan dalam kelabu gelap, dan litar pengehosan sebelum ini ditanda menggunakan titik putih.]] Berikut adalah 24 Grand Prix yang dijadualkan untuk mengambil tempat pada tahun 2025<ref name="2025 calendar">{{cite web |date=12 April 2024 |title=FIA and Formula 1 announce calendar for 2025 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/fia-and-formula-1-announces-calendar-for-2025.48ii9hOMGxuOJnjLgpA5qS |access-date=12 April 2024 |website=Formula 1.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-key-differences-and-stand-outs-from-the-2025-f1-calendar.1Et7BrKQ2N5X7t3k7OiRvd|title=The key differences and stand outs from the 2025 F1 calendar|website=Formula 1.com|date=12 April 2024|access-date=12 April 2024}}</ref>. Grand Prix China, Miami, Belgium, Amerika Syarikat, São Paulo, dan Qatar dijadualkan menggunakan format ''sprint''.<ref name="sprint">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/fia-and-formula-1-announce-2025-sprint-calendar.3fjONI6I9cAyThBj73oQRX|title=FIA and Formula 1 announce 2025 Sprint calendar|website=Formula 1.com|date=11 July 2024|access-date=11 July 2024}}</ref><ref>{{cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=11 July 2024 |title=F1 Announces Sprint Race Calendar for 2025, Belgium Replaces Austria |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-announces-sprint-race-calendar-for-2025-belgium-replaces-austria/10633875/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905144110/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-announces-sprint-race-calendar-for-2025-belgium-replaces-austria/10633875/ |archive-date=5 September 2024 |access-date=11 July 2024 |website=[[Motorsport.com]]}}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" ! Pusingan ! [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] ! [[Senarai litar Formula Satu|Litar]] ! Tarikh |- !1 |[[Grand Prix Australia]] |{{flagicon|AUS}} [[Melbourne Grand Prix Circuit|Litar Grand Prix Melbourne]], [[Melbourne]] |16 Mac |- !2 |[[Grand Prix China]] |{{flagicon|CHN}} [[Litar Antarabangsa Shanghai]], [[Shanghai]] |23 Mac |- !3 |[[Grand Prix Jepun]] |{{flagicon|JPN}} [[Litar Suzuka]], [[Suzuka, Mie|Suzuka]] |6 April |- !4 |[[Grand Prix Bahrain]] |{{flagicon|BHR}} [[Litar Antarabangsa Bahrain]], [[Sakhir]] |13 April |- !5 |[[Grand Prix Arab Saudi]] |{{flagicon|SAU}} [[Litar Jeddah Corniche]], [[Jeddah]] |20 April |- !6 |[[Grand Prix Miami]] |{{nowrap|{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], [[Miami Gardens]]}} |4 Mai |- !7 |{{Nowrap|[[Grand Prix Emilia Romagna]]}} |{{flagicon|ITA}} [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari|Litar Imola]], [[Imola]] |18 Mai |- !8 |[[Grand Prix Monaco]] |{{flagicon|MON}} [[Circuit de Monaco]], [[Municipality of Monaco|Monaco]] |25 Mai |- !9 |[[Grand Prix Sepanyol]] |{{flagicon|ESP}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], [[Montmeló]] |1 Jun |- !10 |[[Grand Prix Kanada]] |{{flagicon|CAN}} [[Circuit Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] |15 Jun |- !11 |[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg, Styria|Spielberg]] |29 Jun |- !12 |[[Grand Prix British]] |{{flagicon|GBR}} [[Litar Silverstone]], [[Silverstone]] |6 Julai |- !13 |[[Grand Prix Belgium]] |{{flagicon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]] |27 Julai |- !14 |[[Grand Prix Hungary]] |{{flagicon|HUN}} [[Hungaroring]], [[Mogyoród]] |3 Ogos |- !15 |[[Grand Prix Belanda]] |{{flagicon|NED}} [[Litar Zandvoort]], [[Zandvoort]] |31 Ogos |- !16 |[[Grand Prix Itali]] |{{flagicon|ITA}} [[Autodromo Nazionale Monza|Litar Monza]], [[Monza]] |7 September |- !17 |[[Grand Prix Azerbaijan]] |{{flagicon|AZE}} [[Litar Bandar Baku]], [[Baku]] |{{nowrap|21 September}} |- !18 |[[Grand Prix Singapura]] |{{flagicon|SIN}} [[Litar Jalan Teluk Marina]], [[Singapura]] |5 October |- !19 |[[Grand Prix Amerika Syarikat]] |{{flagicon|USA}} [[Circuit of the Americas]], [[Austin, Texas]] |19 Oktober |- !20 |[[Grand Prix Mexico|Grand Prix Kota Mexico]] |{{flagicon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Kota Mexico]] |26 Oktober |- !21 |[[Grand Prix Brazil|Grand Prix São Paulo]] |{{flagicon|BRA}} [[Autódromo José Carlos Pace]], [[São Paulo]] |9 November |- !22 |[[Grand Prix Las Vegas]] |{{flagicon|USA}} [[Litar Las Vegas Strip]], [[Paradise, Nevada]] |22 November{{efn|Perlumbaan hari Sabtu.}} |- !23 |[[Grand Prix Qatar]] |{{flagicon|QAT}} [[Litar Antarabangsa Losail|Litar Antarabangsa Lusail]], [[Lusail]] |30 November |- !24 |[[Grand Prix Abu Dhabi]] |{{flagicon|UAE}} [[Litar Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] |7 Disember |- ! colspan="4" |Sumber:<ref name="2025 calendar"/> |} === Perubahan kalendar === [[Grand Prix Australia]] ditetapkan untuk menjadi tuan rumah perlumbaan pembukaan musim 2025 buat kali pertama sejak musim {{F1|2019}}.<ref>{{Cite web|last=Patterson|first=Emily|date=2 February 2024|title=Revealed: Aussie F1 fans get major Hamilton coup|url=https://wwos.nine.com.au/motorsport/formula-1-news-lewis-hamilton-to-make-ferrari-debut-in-melbourne-round-1-returns-to-australia-in-2025/297b850d-0fee-49b3-b8ea-aec2de816a32|website=[[Nine's Wide World of Sports]]|publisher=[[Nine Entertainment Co.]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713205804/https://www.nine.com.au/sport/motorsport/formula-1-news-lewis-hamilton-to-make-ferrari-debut-in-melbourne-round-1-returns-to-australia-in-2025-20240202-p5j9c8.html|archive-date=13 July 2024|access-date=3 February 2024|url-status=live}}</ref> Dalam tiga musim terakhir, Grand Prix Australia telah diadakan sebagai pusingan ketiga, selepas [[Grand Prix Bahrain]] dan [[Grand Prix Arab Saudi]]. Khusus untuk musim ini, pelaksanaan dua grand prix telah ditangguhkan ke bulan April 2025 bagi mengelakkan pertembungan dengan bulan mulia [[Ramadhan]].<ref name="APRamadan">{{cite news |title=Australia to open the Formula 1 season in 2025 as Bahrain and Saudi races shift for Ramadan |url=https://apnews.com/article/formula-1-f1-calendar-2025-australia-26ae05fdab5b2cc371fe0a11cb4d2b93 |access-date=15 April 2024 |work=AP News |date=12 April 2024 |language=en}}</ref> [[Grand Prix Rusia]] telah dikontrak untuk diadakan pada musim 2025.<ref>{{cite web |last=Saunders |first=Nate |date=28 February 2017 |title=Russian Grand Prix extends F1 deal until 2025 |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18786909/russian-grand-prix-extends-f1-deal-2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824013038/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/18786909/russian-grand-prix-extends-f1-deal-2025 |archive-date=24 August 2024 |access-date=3 February 2024 |website=ESPN UK |publisher=[[ESPN]]}}</ref> Walau bagaimanapun, kontrak telah ditamatkan pada musim {{F1|2022}} sebagai tindak balas kepada [[pencerobohan Rusia ke atas Ukraine]].<ref>{{cite web |last=Benson |first=Andrew |date=3 March 2022 |title=Formula 1 terminates contract with Russian Grand Prix |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/60601632 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528003455/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/60601632 |archive-date=28 May 2022 |access-date=3 March 2022 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]]}}</ref> == Perubahan peraturan == === Peraturan teknikal === ==== Perubahan berat minimum ==== Had berat penunggang minimum telah dinaikkan daripada {{convert|80|kg|lb|1}} kepada {{convert|82|kg|lb|4=1}}. Akibatnya, had berat minimum keseluruhan untuk kereta tanpa bahan api juga telah meningkat daripada {{convert|798|kg|lb|0}} kepada {{convert|800|kg|lb|0}}. Perubahan itu dibuat demi kepentingan kebajikan pemandu, terutamanya untuk pemandu yang tinggi dan berat.<ref>{{cite web |last=Collantine |first=Keith |date=23 July 2024 |title=New points system rejected, minimum weight rising to 800kg in 2025 |url=https://www.racefans.net/2024/07/23/new-points-system-rejected-minimum-weight-rising-to-800kg-in-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803095249/https://www.racefans.net/2024/07/23/new-points-system-rejected-minimum-weight-rising-to-800kg-in-2025/ |archive-date=3 August 2024 |access-date=2 August 2024 |website=RaceFans}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2025_formula_1_technical_regulations_-_issue_01_-_2024-12-11_1.pdf |title=2025 Formula One Technical Regulations – Issue 1|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=11 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blet |first1=Léa |title=F1 minimum weight increased to protect drivers' health |url=https://www.motorsinside.com/en/f1/news/34218-f1-minimum-weight-increased-protect-drivers-health.html |access-date=27 December 2024 |work=Motorsinside.com |date=24 July 2024 |language=en}}</ref> ====Penyejukan pemandu==== Kit penyejukan pemandu akan diperkenalkan pada tahun 2025. Sistem ini hanya akan diberi mandat oleh FIA ​​dalam keadaan haba yang melampau, dengan berat kereta minimum dinaikkan sewajarnya jika berkenaan. Ini dilakukan untuk mengelakkan berulangnya kebimbangan yang dibangkitkan mengenai kebajikan pemandu selepas [[:en:2023 Qatar Grand Prix|Grand Prix Qatar 2023]].<ref name="cooling">{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/fia-approves-driver-cooling-kits-from-2025-in-f1/10672722/|title=FIA approves driver cooling kits from 2025 in F1|website=Motorsport|date=13 November 2024|access-date=13 November 2024|archive-date=19 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119133943/https://www.motorsport.com/f1/news/fia-approves-driver-cooling-kits-from-2025-in-f1/10672722/|url-status=live}}</ref> Jika FIA ​​menganggarkan suhu melebihi 30.5°C, "bahaya haba" akan diisytiharkan. Ini akan memerlukan setiap pasukan untuk melengkapkan pemandunya dengan sistem penyejukan, dan berat minimum akan dinaikkan sebanyak {{convert|5|kg|lb|0}} untuk mengimbangi peralatan.<ref name="tweaks">{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/fia-announces-2025-f1-rule-changes/10682033/|title=FIA announces 2025 F1 rule changes|website=Motosport.com|date=12 December 2024|access-date=13 December 2024}}</ref> ====Parameter DRS==== Jurang slot untuk sayap belakang antara dua mod [[Drag reduction system|DRS]] akan ditukar, dengan jurang minimum dikurangkan. Jurang ini akan dikurangkan daripada {{convert|10|-|15|mm|in}} kepada {{convert|9.4|-|13|mm|in}}; had atas kekal pada {{convert|85|mm}} dengan DRS terbuka. FIA ​​juga akan mengetatkan peraturan mengenai mod DRS, dengan menyatakan bahawa hanya terdapat dua kedudukan dan DRS yang berakhir mesti mengembalikan sayap tepat seperti yang ditetapkan pada permulaan mod.<ref name="tweaks"/> ====Bilangan kotak gir==== Tiada lagi had pada bilangan kotak gir yang boleh digunakan oleh pasukan, kerana kebolehpercayaan reka bentuk semasa menjadikan had ini usang.<ref name="FIA Commission"/> ====Fleksibiliti sayap==== FIA ​​memperkenalkan ujian pesongan sayap belakang yang lebih ketat yang memerlukan jurang slot—jarak antara satah utama dan sayap belakang— dihadkan kepada {{convert|2|mm|inci|abbr=on}} di bawah beban {{convert|2|kN|lb-f|abbr=on}}, yang dikurangkan lagi kepada {{convert|0,5|mm|inci|abbr=on}} mulai dari {{F1GP|2025|China}} dan seterusnya untuk menangani penggunaan "mini-[[:en:Drag reduction system|DRS]]" oleh pasukan.<ref>{{Cite web |last1=Noble |first1=Jon |last2=Suttill |first2=Josh |date=2025-03-17 |title=F1 to introduce tighter rear wing tests after Australia flexing evidence |url=https://www.the-race.com/formula-1/f1-to-introduce-tighter-rear-wing-tests-after-australia-flexing-evidence/ |access-date=2025-03-18 |website=The Race |language=en}}</ref> Ujian sayap hadapan tambahan telah dijalankan dalam taklimat teknikal empat bulan yang diumumkan sebelum ini untuk {{F1GP|2025|Sepanyol}}, mengurangkan pesongan di bawah beban {{convert|1|kN|lb-f|abbr=on}} daripada {{convert|10|mm|inci|abbr=on}} kepada {{convert|5|mm|inci|abbr=on}}.<ref>https://www.formula1.com/en/latest/article/explained-everything-you-need-to-know-about-the-spanish-grand-prix-front.60dW3xB6esCkvCXbihD9FH</ref> === Peraturan sukan === ==== Mata untuk pusingan terpantas ==== Mata yang diberikan kepada pemandu yang menamatkan saingan dalam sepuluh teratas dan menetapkan pusingan terpantas dalam perlumbaan, yang diperkenalkan semula pada musim {{F1|2019}}, akan dibatalkan.<ref name=SR>{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2025_formula_1_sporting_regulations_-_issue_3_-_2024-12-11.pdf |title=2025 Formula One Sporting Regulations – Issue 3|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=11 December 2024|access-date=14 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=F1 fastest-lap point to be dropped from 2025 season in change to regulations for next year|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13235344/f1-fastest-lap-point-to-be-dropped-from-2025-season-in-change-to-regulations-for-next-year|work=[[Sky Sports]]|date=17 October 2024|access-date=18 October 2024}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-10-17 |title=F1 scraps fastest lap point from 2025 |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-to-drop-point-for-fastest-lap-after-2024-season/10663523/ |access-date=2024-10-19 |website=Autosport |language=en}}</ref> ==== Penerbitan Garis Panduan Piawaian Perlumbaan ==== Menjelang [[Grand Prix Austria 2025|Grand Prix Austria]], FIA telah mengeluarkan versi terkini Garis Panduan Piawaian Perlumbaannya ke dalam domain awam. Pada asalnya diperkenalkan untuk musim 2024, garis panduan bertulis ini bertujuan untuk memberi pemandu pemahaman yang lebih jelas tentang etika perlumbaan yang dijangkakan semasa pertempuran di trek. Ketersediaan garis panduan ini kepada umum bertujuan untuk membantu peminat dan media lebih memahami rasional di sebalik proses membuat keputusan dan pengawasan perlumbaan FIA.<ref>{{cite web |last1=Mitchell-Malm |first1=Scott |last2=Noble |first2=Jon |last3=Suttill |first3=Josh |date=26 June 2025 |url=https://www.the-race.com/formula-1/big-f1-penalty-guidelines-reveal-all-you-need-to-know/ |title=All you need to know about a big F1 penalty guidelines reveal |website=The Race |access-date=30 June 2025}}</ref> ==== Keperluan sesi latihan bebas pemandu muda ==== Akan terdapat peningkatan dalam keperluan untuk meletakkan pemandu muda semasa sesi latihan bebas daripada sekali semusim bagi setiap kereta kepada dua kali semusim bagi setiap kereta.<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/news/future-regulations-across-multiple-categories-confirmed-during-world-motor-sport-council|title=Future regulations across multiple categories confirmed during the World Motor Sport Council|website=FIA|date=17 October 2024|access-date=17 October 2024}}</ref> ==== Ujian kereta sebelumnya ==== Peraturan sukan itu akan mengetatkan sekatan ke atas ujian kereta sebelumnya (TPC). Ini akan mengenakan had masa dua puluh hari ke atas TPC dan pemandu yang bertanding dalam kejohanan dunia hanya akan dibenarkan untuk meliputi maksimum {{convert|1000|km}} selama empat hari ujian. Pengujian hanya akan dibenarkan di litar yang telah dipaparkan pada kalendar pada tahun semasa atau sebelumnya. Walau bagaimanapun, ujian tidak dibenarkan di litar yang akan menganjurkan perlumbaan dalam tempoh enam puluh hari selepas ujian, atau "jika litar itu dianggap, mengikut budi bicara FIA, telah melalui pengubahsuaian yang ketara" sejak perlumbaan Formula Satu yang terakhir.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2024/10/18/f1-teams-face-first-cap-on-testing-of-past-cars-from-2025/|title=F1 teams face first cap on testing of past cars from 2025|website=RaceFans|date=18 October 2024|access-date=18 October 2024}}</ref> ==== Kelayakan luar jangka ==== Peraturan sukan akan merangkumi peruntukan khusus tentang cara grid permulaan untuk perlumbaan pecut dan perlumbaan Grand Prix harus ditentukan jika kelayakan untuk perlumbaan ini dibatalkan. Grid permulaan akan ditentukan mengikut susunan dalam kedudukan kejohanan dunia pemandu. Sebelum ini, keputusan untuk menentukan susunan grid permulaan diserahkan sepenuhnya kepada budi bicara pemandu perlumbaan jika kelayakan tidak dapat dilakukan. Jika susunan dalam kedudukan Kejohanan Dunia tidak boleh digunakan untuk menentukan susunan grid permulaan, maka keputusan itu kekal mengikut budi bicara pengurus perlumbaan.<ref name=SR/><ref>{{Cite web |last=Cook |first=Sam |date=2024-11-02 |title=Brazilian Grand Prix: What happens if qualifying can't run? |url=https://www.gpfans.com/us/f1-news/1034059/brazilian-grand-prix-qualifying-delayed-what-happens-if-no-qualifying/ |access-date=2024-11-02 |website=GPFans |language=en-US}}</ref> ====Memulakan pembentukan grid==== Protokol penutupan grid apabila beberapa kereta gagal mencapai grid permulaan telah ditukar berikutan pembentukan grid permulaan untuk kereta yang ditarik balik sebelum bermulanya [[:en:2024 São Paulo Grand Prix|Grand Prix São Paulo 2024]]. Grid terakhir kini akan ditentukan satu jam sebelum perlumbaan bermula. Kereta yang ditarik balik sehingga 75 minit sebelum permulaan tidak akan disertakan dalam grid terakhir dan kereta seterusnya akan bergerak ke kedudukan yang berkaitan.<ref name="cooling"/> ====Tetapan ulasan awam==== Komen penunggang akan dikawal dengan lebih ketat dan diberi penalti yang lebih berat. Isu itu mula terbongkar apabila presiden [[Fédération Internationale de l'Automobile]], iaitu [[Mohammed Ben Sulayem]], berkata dalam satu temu bual bahawa dia mahu mengurangkan penggunaan bahasa yang tidak baik dalam Formula Satu.<ref name=":2">{{Cite web |last=Chiu |first=Nigel |date=23 January 2025 |title=F1 drivers could face possible ban, points deductions under new FIA misconduct rules for 2025 Formula 1 season |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13294649/f1-drivers-face-possible-ban-points-deductions-in-new-fia-misconduct-rules-ahead-of-2025-formula-1-season |access-date=2025-01-25 |website=Sky Sports}}</ref> Ini diikuti dengan penyiasatan dan hukuman [[Max Verstappen]] dan [[Charles Leclerc]] kerana bersumpah semasa temu bual rasmi Formula Satu.<ref>{{cite news |title=FIA explains why Verstappen and Leclerc received different F-word punishments |url=https://racingnews365.com/fia-explains-why-verstappen-and-leclerc-received-different-punishments-for-using-the-f-word |access-date=24 January 2025 |work=RacingNews365 |date=2 November 2024 |language=en |archive-date=6 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206062911/https://racingnews365.com/fia-explains-why-verstappen-and-leclerc-received-different-punishments-for-using-the-f-word |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Leclerc fined by FIA for swearing in F1 press conference |url=https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-fined-by-fia-for-swearing-in-f1-press-conference/10669423/ |access-date=24 January 2025 |work=Motorsport.com |date=2 November 2024 |language=en |archive-date=29 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241229072005/https://www.motorsport.com/f1/news/leclerc-fined-by-fia-for-swearing-in-f1-press-conference/10669423/ |url-status=live }}</ref> Penalti untuk "salah laku penunggang" termasuk "bahasa, [...], gerak isyarat, dan/atau tanda-tanda yang menyinggung perasaan, menghina, biadap, tidak sopan atau kesat dan boleh dijangka secara munasabah atau dianggap sebagai biadap atau tidak sopan atau menyebabkan kesalahan, penghinaan, atau tidak hormat", serta serangan dan "hasutan untuk melakukan mana-mana nama pertama di atas" akan mengakibatkan denda €40,000, kesalahan kedua akan mengakibatkan denda €80,000 dan penggantungan sementara, manakala kesalahan ketiga akan mengakibatkan denda €120,000, penggantungan sebulan, dan potongan mata. Skala penalti yang sama ditetapkan untuk digunakan untuk sebarang "kecederaan atau kerosakan moral" kepada "FIA, badannya, ahli atau pegawai eksekutifnya" atau nilainya. Membuat "kenyataan atau ulasan politik, agama atau peribadi" yang melanggar kekecualian FIA juga akan dikenakan penalti yang sama, dengan tambahan kaveat bahawa pemandu akan diminta untuk membuat permohonan maaf sepenuhnya dan menarik balik kenyataan mereka.<ref name=":2" /> ====Grand Prix Monaco==== Dengan tujuan untuk mempromosikan perlumbaan yang lebih baik, akan terdapat peningkatan dalam bilangan perhentian pit mandatori untuk [[Grand Prix Monaco]].<ref name="FIA Commissions"/> Grand Prix ini akan menyaksikan pelaksanaan strategi sekurang-kurangnya dua perhentian pit, sama ada dalam keadaan basah dan kering. Pasukan juga dikehendaki menggunakan sekurang-kurangnya tiga set tayar dalam perlumbaan, dengan sekurang-kurangnya dua kompaun tayar yang berbeza jika perlumbaan diadakan dalam keadaan cuaca kering.<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/news/first-world-motor-sport-council-2025-heralds-start-vision-2030-and-announces-strategic-overhaul|title=First World Motor Sport Council of 2025 heralds the start of Vision 2030 and announces strategic overhaul for iconic Monaco GP|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=26 February 2025|access-date=26 February 2025}}</ref> ====Protokol untuk kereta yang mengalami kerosakan==== Berikutan kebimbangan yang dibangkitkan semasa [[Grand Prix Kanada 2024|Grand Prix Kanada]], di mana [[Sergio Pérez]] secara kontroversi membawa keretanya kembali ke lorong pit untuk mengelak penggunaan [[kereta keselamatan]], dan membantu rakan sepasukannya, [[Max Verstappen]], memenangi perlumbaan itu, maka [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] kini telah memperkenalkan peraturan baharu untuk menghalang kereta yang mengalami kerosakan teruk daripada cuba kembali ke lorong pit. Sebelum ini, pemandu boleh kembali ke garaj walaupun kereta mereka mengalami kerosakan, menimbulkan risiko keselamatan kepada orang lain di trek. Peraturan yang dikemas kini kini membenarkan pengarah perlumbaan untuk mengarahkan pasukan untuk memecat kereta jika ia mengalami kerosakan struktur yang besar, atau kegagalan kritikal yang boleh membahayakan orang lain atau menghalang persaingan. Dalam kes sedemikian, pemandu harus berhenti ke lokasi selamat yang terdekat daripada terus ke lorong pit.<ref name="rule change">{{cite web|url=https://racingnews365.com/fia-makes-f1-rule-change-after-red-bull-perez-controversy|title=FIA makes F1 rule change after Red Bull Perez controversy|publisher=RacingNews365|date=3 March 2025|access-date=5 March 2025}}</ref> ====Putaran formasi untuk permulaan dari dalam lorong pit==== Pemandu yang bermula dari lorong pit kini dikehendaki mengambil bahagian dalam pusingan formasi, perubahan daripada musim sebelumnya di mana mereka boleh kekal di garaj sehingga perlumbaan bermula. Di bawah peraturan baharu, sebaik sahaja semua kereta di landasan melepasi pintu keluar pit, pemandu yang bermula dari dalam lorong pit mesti meninggalkan trek mengikut susunan yang ditetapkan, melainkan terdapat kelewatan. Mereka kemudiannya perlu masuk semula ke lorong pit pada penghujung pusingan formasi sebelum perlumbaan bermula. Pelarasan ini bertujuan untuk menyelaraskan permulaan perlumbaan dan memastikan prosedur pra-perlumbaan yang lebih konsisten.<ref name="rule change"/> ==== Peraturan tayar untuk Grand Prix Qatar ==== Sebagai tindak balas kepada kebimbangan tentang kerosakan tayar semasa [[Grand Prix Qatar]], had 25 pusingan telah diperkenalkan untuk setiap set tayar yang boleh dikongsi sepanjang hujung minggu perlumbaan, disebabkan oleh tenaga, tekanan haba dan haus pada tayar. Memandangkan Grand Prix mempunyai panjang 57 pusingan, setiap pemandu yang meliputi jarak perlumbaan penuh perlu menukar tayar sekurang-kurangnya dua kali.<ref>{{cite press release|url=https://press.pirelli.com/a-maximum-of-25-laps-per-tyre-set-in-qatar/|title=A maximum of 25 laps per tyre set in Qatar|publisher=Pirelli|date=17 November 2025|access-date=23 November 2025}}</ref> Tidak seperti [[Grand Prix Qatar 2023|perlumbaan edisi musim 2023]], pusingan yang dilalui di bawah kereta keselamatan atau kiraan kereta keselamatan maya ke arah sekatan tersebut.<ref>{{cite news |last1=Smith |first1=Luke |title=Pirelli enforces maximum stint length for Qatar GP over tire wear concerns |url=https://www.nytimes.com/athletic/6813952/2025/11/17/qatar-gp-pirelli-tire-wear-f1/ |access-date=25 November 2025 |work=The New York Times |date=17 November 2025}}</ref> ==Ringkasan musim== ===Pelancaran musim=== {{redirect|F1 75|kereta lumba Formula Satu musim 2022|Ferrari F1-75|topik yang dinamakan serupa|F175 (nyahkekaburan)}} Sebagai sebahagian daripada sambutan ulang tahun ke-75 sukan permotoran itu, kesemua sepuluh pasukan mengambil bahagian dalam acara pelancaran musim kolektif yang dinamakan F1 75 Live di [[The O2 Arena]] di [[London]] pada 18 Februari 2025. Setiap pasukan telah memperkenalkan liveri kereta mereka untuk musim ini, manakala pemandu dan pengetua pasukan mereka ditemu bual secara langsung di hadapan penonton secara langsung. Diselangi dengan hiburan langsung lain dan pratonton [[:en:F1 (film)|filem Formula Satu]], acara itu turut disiarkan secara langsung di [[Sky Sports]] di United Kingdom dan [[ESPN]] di Amerika Syarikat, serta di akaun media sosial rasmi Formula Satu.<ref>{{Cite web |last=Athletic |first=The |date=2025-02-18 |title=F1 75 live updates: 2025 Formula 1 season launch event latest as teams reveal new car liveries |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/f1-75-live-updates-2025-season-launch-new-cars/F8PpBUBwqgz7/ |access-date=2025-02-18 |website=The Athletic |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Watch all the action from the F1 75 Live launch event |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/watch-catch-all-the-action-from-the-groundbreaking-f1-75-live-launch-event.1AbyIc0y5jDaRudNv2Mc5s |access-date=2025-02-19 |website=Formula 1}}</ref> Di [[YouTube]], acara itu mengatasi rekod sebelumnya untuk penonton Formula Satu secara langsung, dengan 1.1 juta penonton serentak.<ref>{{Cite web |title=MSN |url=https://www.msn.com/en-us/sports/other/f1-reveals-mammoth-viewership-figures-on-youtube-for-75-live-event-at-the-o2-in-london/ar-AA1zjJ7n |access-date=2025-02-19 |website=www.msn.com}}</ref><ref>{{cite news |title=F1 confirm plans for first ever season launch event |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-confirms-plans-for-first-ever-season-launch-event-at-londons-the-o2-in.dBp68tYvFIqI3yvg1I8xr |access-date=12 November 2024 |work=Formula 1 |date=12 November 2024 |language=en |archive-date=13 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241113230949/https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-confirms-plans-for-first-ever-season-launch-event-at-londons-the-o2-in.dBp68tYvFIqI3yvg1I8xr |url-status=live }}</ref> ===Pramusim=== Sesi ujian pramusim telah diadakan di [[Litar Antarabangsa Bahrain]] di [[Sakhir]], [[Bahrain]], pada 26–28 Februari.<ref>{{cite web |date=16 September 2024 |title=F1 and FIA confirm Bahrain to host 2025 pre-season testing |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-and-fia-confirm-bahrain-to-host-2025-pre-season-testing.586OT31AUTKcOOtRCGYvMV |access-date=16 September 2024 |website=Formula 1}}</ref> [[Carlos Sainz Jr.]], yang memandu untuk [[Williams Racing|pasukan Williams]], mencatat masa terpantas dalam ujian tiga hari itu.<ref>{{Cite web |title=IN NUMBERS: Who was the fastest and who recorded the most laps at Bahrain’s 2025 pre-season test? |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/in-numbers-who-was-the-fastest-and-who-recorded-the-most-laps-at-bahrains-2025.56GAHdgiczXuJOn3PN99py |access-date=2 March 2025 }}</ref> ===Pusingan pembukaan=== [[Lando Norris]] daripada pasukan [[McLaren]] mendapat tempat teratas untuk [[Grand Prix Australia 2025|Grand Prix Australia]], yang diadakan dalam keadaan cuaca yang tidak menentu dan tidak menentu. Norris mendahului kebanyakan perlumbaan. Dia kehilangan pendahuluan seketika apabila dia dan rakan sepasukannya, iaitu Oscar Piastri, hilang kawalan ke atas kereta mereka dalam keadaan cuaca yang tidak menentu. Disebabkan ini, Piastri terkandas seketika sebelum dia berjaya membebaskan dirinya, di mana dia jatuh ke tiga belas dan kemudian naik ke kesembilan. [[Max Verstappen]], daripada [[Red Bull Racing|pasukan Red Bull]], mengekori Norris ketika perlumbaan mencapai peringkat akhir. Norris berjaya menahan Verstappen di belakangnya untuk memenangi Grand Prix, memberikan McLaren kemenangan pertama mereka di Australia sejak [[Formula Satu musim 2012|musim]] [[Grand Prix Australia 2012|2012]]. Dengan berbuat demikian, Norris juga menamatkan penguasaan Verstappen selama beberapa hari berturut-turut sebagai pendahulu kedudukan Kejuaraan Pemandu Dunia, yang dipegang oleh pemandu Red Bull itu sejak [[Grand Prix Sepanyol 2022]]. [[Andrea Kimi Antonelli]] naik dua belas anak tangga daripada kedudukan permulaannya di tempat keenam belas untuk menduduki tempat keempat. Sebanyak enam pemandu terpaksa bersara daripada perlumbaan ink: [[Isack Hadjar]] daripada pasukan [[Racing Bulls]], [[Jack Doohan]] daripada [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]], rakan sepasukan Albon, iaitu [[Carlos Sainz Jr.]], [[Fernando Alonso]] daripada [[Aston Martin dalam Formula Satu|pasukan Aston Martin]], [[Gabriel Bortoleto]] daripada [[Sauber Motorsport|pasukan Sauber]], dan rakan sepasukan Verstappen, iaitu [[Liam Lawson]].<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-to-victory-in-dramatic-australian-gp-opener-amid.5rKGxQHJoDl1P8stMSHlIN |title=Norris beats Verstappen to victory in dramatic Australian GP opener amid late-race chaos |date=16 March 2025 |website=Formula One}}</ref> [[Lewis Hamilton]] mengambil kedudukan terdepan ''sprint'' untuk [[Grand Prix China 2025|Grand Prix China]], yang kemudiannya ditukar menjadi kemenangan ''sprint'' di hadapan Piastri dan Verstappen. Norris layak di tempat keenam untuk ''sprint'', dan menduduki tempat kelapan.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamilton-storms-to-sprint-victory-and-first-ferrari-win-in-china-ahead-of.2VzfSIOQeFC6y2Kskxkpz9 |title=Hamilton storms to Sprint victory and first Ferrari win in China ahead of Verstappen and Piastri |date=22 March 2025 |website=Formula One}}</ref> [[Oscar Piastri]] mendapat petak pertama dalam perlumbaan utama, dan mencapai [[:en:List of Formula One polesitters|petak pertama dalam kerjayanya]].<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-edges-out-russell-and-norris-for-breakthrough-maiden-f1-pole-during.xR2Ip80vTMdvSqqsqMIXT|title=Piastri edges out Russell and Norris for breakthrough maiden F1 pole during Chinese GP Qualifying |date=22 March 2025 |website=Formula One}}</ref> Piastri kemudian mengawal perlumbaan dari awal hingga akhir, mendahului dalam penamat 1–2 dengan rakan sepasukannya, iaitu [[Lando Norris]] – yang sedang bergelut dengan kegagalan brek pada keretanya – di belakang, diikuti oleh [[George Russell (pemandu)|George Russell]] yang berjaya menduduki tempat ketiga untuk pasukan Mercedes. Perlumbaan ini menandakan penamat ke-50 1–2 untuk pasukan McLaren sejak menyertai sukan permotoran ini.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-beats-norris-and-russell-to-victory-in-chinese-grand-prix-with.CpcwOmMwzcZGjM33Wkv8V|title=Piastri beats Norris and Russell to victory in Chinese Grand Prix with statement performance|website=Formula 1.com|date=23 March 2025|access-date=23 March 2025}}</ref> Selepas perlumbaan tamat, kedua-dua [[Charles Leclerc]] dan [[Pierre Gasly]] telah dikeluarkan kerana kereta mereka kurang berat,<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-leclerc-and-gasly-disqualified-from-chinese-grand-prix-over-car.54Vi7LDb8IB3htmZ3OlJTb|title=Leclerc and Gasly disqualified from Chinese Grand Prix over car weight breaches|website=Formula 1.com|date=23 March 2025|access-date=23 March 2025}}</ref> manakala [[Lewis Hamilton]] telah dikeluarkan kerana kehausan papan yang berlebihan.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-hamilton-disqualified-from-chinese-gp-after-skid-block-breach-as.6L1hYOxfmeSeNUnMpHQLaz|title=Hamilton disqualified from Chinese GP after skid block breach as Ferrari suffer double disqualification|website=Formula 1.com|date=23 March 2025|access-date=23 March 2025}}</ref> [[Fail:2025 Japan GP - Red Bull - Max Verstappen - FP3.jpg|thumb|kiri|[[Max Verstappen]] di [[Grand Prix Jepun 2025|Grand Prix Jepun]] dengan livery putih khas sebagai penghormatan kepada [[Honda dalam Formula Satu|Honda]], di mana beliau mendapat petak pertama dan kemenangan Grand Prix pertamanya daripada lapan kemenangan yang dicapainya pada musim 2025, yang merupakan kemenangan terbanyaknya dalam satu musim.]] [[Max Verstappen]] berjaya merangkul [[petak pertama]] buat kali pertama pada musim ini di [[Grand Prix Jepun 2025|Grand Prix Jepun]], menandakan kedudukan pertamanya bermula sejak [[Grand Prix Austria 2024|Grand Prix Austria]]. Dia kemudiannya menamatkan perlumbaan dengan kemenangan meyakinkan, mendahului dua pemandu [[McLaren]], iaitu [[Lando Norris]] dan [[Oscar Piastri]]. [[Andrea Kimi Antonelli]] daripada [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]] menjadi yang termuda [[Senarai rekod pemandu Formula Satu#Mendahului sekurang-kurangnya satu pusingan, pemimpin perlumbaan termuda|yang mengetuai perlumbaan]] dan [[Senarai rekod pemandu Formula Satu#Pemandu termuda mencatat pusingan terpantas|pemandu termuda]] yang mencatatkan pusingan terpantas. Perlumbaan itu tidak menampilkan satu persaraan pemandu.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-surges-to-fourth-consecutive-japanese-gp-victory-ahead-of-norris.1MOpqos1ljTyhFILJKiHZD|title=Verstappen surges to fourth consecutive Japanese GP victory ahead of Norris and Piastri|website=Formula 1.com|date=6 April 2025|access-date=6 April 2025}}</ref> [[Oscar Piastri]] berjaya menduduki petak pertama buat kali kedua pada musim ini di [[Grand Prix Bahrain 2025|Grand Prix Bahrain]], dan mengawal perlumbaan ini untuk menang di hadapan [[George Russell (pemandu)|George Russell]], yang keretanya dilanda masalah elektrik, dan rakan sepasukan Piastri, iaitu [[Lando Norris]]. [[Carlos Sainz Jr.]] daripada [[Williams Racing|pasukan Williams]] adalah satu-satunya pemandu yang terpaksa bersara semasa perlumbaan, selepas bertembung dengan [[Yuki Tsunoda]] daripada pasukan [[Red Bull Racing]],<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-storms-to-controlled-victory-in-bahrain-grand-prix-ahead-of-russell.47YQh0Ex2gkZcx58fRaRqJ|title=Piastri storms to controlled victory in Bahrain Grand Prix ahead of Russell and Norris|website=Formula 1.com|date=13 April 2025|access-date=13 April 2025}}</ref> manakala [[Nico Hülkenberg]] telah hilang kelayakan selepas perlumbaan ini tamat kerana keretanya mengalami kehausan papan yang berlebihan.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/hulkenberg-disqualified-from-bahrain-grand-prix-over-skid-block-breach.t1Ekg9siTRhjo5mRcak3v|title=Hulkenberg disqualified from Bahrain Grand Prix over skid block breach|website=Formula 1.com|date=13 April 2025|access-date=13 April 2025}}</ref> [[Max Verstappen]] berjaya menduduki petak pertama buat kali kedua pada musim ini di [[Grand Prix Arab Saudi 2025|Grand Prix Arab Saudi]], manakala [[Lando Norris]] terhempas pada Q3, dan meninggalkannya di tempat kesepuluh; dia naik ke kedudukan keempat semasa perlumbaan. Rakan sepasukannya - [[Oscar Piastri]], yang memulakan perlumbaan di kedudukan kedua - berjaya memenangi perlumbaan tersebut, di hadapan Verstappen dan [[Charles Leclerc]], yang berjaya menaiki podium Grand Prix yang pertama untuk [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]] di musim ini. Keputusan perlumbaan itu memberikan Piastri pendahulu kedudukan Kejohanan Dunia Pemandu buat kali pertama dalam kerjayanya, menjadikannya pemandu kereta lumba profesional Australia yang pertama yang mendahului kedudukan Kejohanan Dunia Pemandu sejak pengurusnya, iaitu [[Mark Webber (pemandu)|Mark Webber]], di [[Grand Prix Jepun 2010]]. Sementara itu, perlumbaan ini menyaksikan penyingkiran [[Yuki Tsunoda]] dan [[Pierre Gasly]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-clinches-victory-in-saudi-arabia-from-verstappen-and-leclerc-as.1XBezBwUfLfjOayPSKNs41|title=Piastri clinches victory in Saudi Arabia from Verstappen and Leclerc as McLaren driver becomes new championship leader|website=Formula 1.com|date=20 April 2025|access-date=20 April 2025}}</ref> [[Andrea Kimi Antonelli]] berjaya menduduki petak pertama untuk ''sprint'' di [[Grand Prix Miami 2025|Miami Grand Prix Miami]], tetapi jatuh ke tempat ketujuh selepas pelepasan lorong pit yang tidak selamat dengan [[Max Verstappen]], yang jatuh ke tempat terakhir – perlumbaan pertamanya di mana beliau tidak mendapat mata dalam mana-mana format sejak [[Grand Prix Belgium 2016]] – selepas penalti dikenakan. Selepas tempoh kereta keselamatan dipanggil pada saat-saat akhir kerana kemalangan berat yang melibatkan [[Fernando Alonso]], [[Lando Norris]] diperlahankan, dan terus memenangi perlumbaan, mendahului [[Oscar Piastri]]. [[Lewis Hamilton]] berada di tempat ketiga selepas melaksanakan strategi yang betul pada masa yang tepat,<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-wins-chaotic-miami-sprint-from-piastri-and-hamilton-after-late-safety.3BuF89LkPN0p4bsqA2YyDm|title=Norris wins chaotic Miami Sprint from Piastri and Hamilton after late Safety Car and multiple incidents|website=Formula 1.com|date=4 May 2025 |access-date=5 May 2025}}</ref> manakala [[Charles Leclerc]] mengalami kemalangan semasa pusingan peninjauan dan tidak mengambil bahagian dalam ''sprint''.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/must-see-leclerc-collides-with-the-wall-ahead-of-miami-sprint-in-wet.ud36PECgRljCQJIMUUDZl|title=MUST-SEE: Leclerc collides with the wall ahead of Miami Sprint in wet conditions|website=Formula 1.com|date=4 May 2025 |access-date=5 May 2025}}</ref> Untuk perlumbaan utama, Verstappen berjaya menduduki petak pertama di hadapan Norris dan Antonelli, tetapi Piastri berjaya memenangi perlumbaan ini di hadapan Norris dan [[George Russell (pemandu)|George Russell]]. Empat pelumba yang terpaksa bersara daripada perlumbaan ini ialah [[Jack Doohan]], [[Oliver Bearman]], [[Gabriel Bortoleto]], dan [[Liam Lawson]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-wins-from-norris-and-russell-as-mclaren-seal-commanding-1-2-in-miami.6Vfaf5zEMOKmPHzHdkGdof|title=Piastri wins from Norris and Russell as McLaren seal commanding 1-2 in Miami Grand Prix|website=Formula 1.com|date=5 May 2025}}</ref> === Pusingan tengah === [[Oscar Piastri]] berjaya menduduki tempat pertama untuk pasukan [[McLaren]] dalam perlumbaan terakhir [[Grand Prix Emilia Romagna 2025|Grand Prix Emilia Romagna]], tetapi kehilangan petak pertama kepada [[Max Verstappen]] dalam Grand Prix yang ke-400 untuk pasukan [[Red Bull Racing]],<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/news/f1-2025-emilia-romagna-grand-prix-preview|title=F1 – 2025 Emilia Romagna Grand Prix Preview|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=14 May 2025|access-date=17 May 2025}}</ref> dengan bergerak di sudut ''[[Autodromo Enzo e Dino Ferrari#Tamburello|Tamburello]]''. Dia berjaya mengekalkan pendahuluannya sehingga melepasi garisan penamat di hadapan Piastri dan [[Lando Norris]]. Selepas persembahan kelayakan yang mengecewakan, [[Yuki Tsunoda]] naik ke tempat kesepuluh, manakala dua [[Scuderia Ferrari|pemandu Ferrari]] naik ke tempat keempat untuk [[Lewis Hamilton]] dan keenam untuk [[Charles Leclerc]], dan [[Andrea Kimi Antonelli]] mencatatkan persaraan pertama untuk [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]] musim ini kerana keretanya mengalami kegagalan mekanikal.<ref>{{cite web|title=Verstappen storms to victory in thrilling Emilia-Romagna Grand Prix ahead of Norris and Piastri|website=Formula 1.com|date=18 May 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-storms-to-victory-in-thrilling-emilia-romagna-grand-prix-ahead-of.4YJG3CyQJdFzCI6tiBtqoU }}</ref> Selain itu, kedudukan [[Jack Doohan]] telah digantikan oleh [[Franco Colapinto]] di [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]], dengan pemandu yang terakhir menduduki tempat duduk sekurang-kurangnya sehingga [[Grand Prix Austria 2025|Grand Prix Austria]]. [[Grand Prix Monaco 2025|Grand Prix Monaco]] memperkenalkan strategi hentian dua pit mandatori, dalam usaha untuk mempromosikan perlumbaan yang lebih dekat. [[Lando Norris]] daripada pasukan [[McLaren]] berjaya menduduki tempat pertama dan menukarnya kepada kemenangan mendahului [[Charles Leclerc]] daripada [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]] dan rakan sepasukannya, iaitu [[Oscar Piastri]]. Perlumbaan ini menyaksikan dua persaraan daripada [[Pierre Gasly]] daripada [[Alpine F1 Team|pasukan Alpine]] dan [[Fernando Alonso]] daripada [[Aston Martin dalam Formula Satu|pasukan Aston Martin]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-takes-victory-over-leclerc-and-piastri-in-gripping-monaco-grand-prix.4B7frXOoDY8UvKMu25Daoa|title=Norris takes victory over Leclerc and Piastri in gripping Monaco Grand Prix|website=Formula 1.com|date=25 May 2025|access-date=25 May 2025}}</ref> [[Oscar Piastri]] berjaya kembali ke petak pertama di [[Grand Prix Sepanyol 2025|Grand Prix Sepanyol]], yang ditukarnya menjadi kemenangan di hadapan rakan sepasukan, iaitu [[Lando Norris]], dan [[Charles Leclerc]] daripada [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]]. Berikutan persaraan [[Andrea Kimi Antonelli]] daripada [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]] akibat keretanya mengalami kegagalan mekanikal, sebuah kereta keselamatan telah dikerahkan pada pusingan ke-53; sejurus selepas perlumbaan disambung semula pada pusingan ke-60, apabila [[Max Verstappen]] daripada pasukan [[Red Bull Racing]] serta-merta bertembung dengan rakan sepasukan Antonelli, iaitu [[George Russell (pemandu)|George Russell]], selepas [[Scuderia Toro Rosso|bekas pemandu Toro Rosso]] itu diberitahu untuk menyerahkan semula kedudukan kepada pemandu Mercedes selepas dia memintas Russell ketika juga keluar dari trek. Verstappen pada akhirnya menerima penalti kali sepuluh saat, yang menjatuhkannya kepada tempat kesepuluh. [[Nico Hülkenberg]] adalah salah satu daripada banyak pemandu yang mendapat manfaat, dengan tempat kelimanya menduduki tempat tertinggi untuk [[Sauber Motorsport|pasukan Sauber]] sejak [[Grand Prix Emilia Romagna 2022]]. Sementara itu, [[Fernando Alonso]], yang berjaya menamatkan perlumbaan ini di kedudukan kesembilan, menjaringkan mata pertamanya musim ini.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-leads-mclaren-1-2-from-norris-in-spanish-gp-amid-late-race-drama-for.2t1WkW9NVeMzJbOIkpM8u8 |title=Piastri leads McLaren 1-2 from Norris in Spanish GP amid late-race drama for Verstappen and Russell|website=Formula 1.com|date=1 June 2025|access-date=1 June 2025}}</ref> [[Fail:Opening lap of the 2025 Canadian Grand Prix.jpg|thumb|Pusingan pembuka di [[Grand Prix Kanada 2025|Grand Prix Kanada]].]] Pada [[Grand Prix Kanada 2025|Grand Prix Kanada]], [[George Russell (pemandu lumba)|George Russell]] berjaya menjadi pemandu bukan McLaren atau Red Bull yang pertama yang menduduki tempat pertama selepas melakukannya dengan [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]]. Pendahulu Kejuaraan Pemandu Dunia, iaitu Oscar Piastri, memulakan perlumbaan ini dari tempat ketiga dan Lando Norris dari tempat ketujuh selepas melakukan kesilapan pada pusingan panasnya. Perlumbaan ini menyaksikan pelbagai perubahan dalam pendahuluan sepanjang, dengan Russell akhirnya menang selepas kereta keselamatan keluar pada saat-saat kematian perlumbaan, sekali gus menandakan kemenangan pertama Mercedes musim ini. Kereta keselamatan itu keluar selepas Norris melanggar peresap Piastri ketika dia cuba memintas rakan sepasukannya. [[Andrea Kimi Antonelli]] berjaya merekodkan podium pertamanya dalam kariernya dengan menduduki tempat ketiga untuk menjadi [[Senarai rekod pemandu Formula Satu#Pemandu termuda yang mendapat penamat podium|pemandu penamat podium termuda ketiga dalam sejarah Formula Satu]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-takes-solid-victory-as-piastri-and-norris-collide-late-on-in.2cri9oFCALqhfsbvpqDfBq|title=Russell takes solid victory as Piastri and Norris collide late on in dramatic Canadian Grand Prix|website=Formula 1.com|date=15 June 2025|access-date=16 June 2025}}</ref> [[Lando Norris]] berjaya kembali ke kedudukan terdepan untuk pasukan [[McLaren]] pada [[Grand Prix Austria 2025|Grand Prix Austria]]. Selepas permulaan pertama dibatalkan kerana masalah dengan kereta [[Carlos Sainz Jr.]], [[Andrea Kimi Antonelli]] daripada [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]] dikurung dan bertembung dengan [[Max Verstappen]] daripada pasukan [[Red Bull Racing]], memaksa mereka berdua bersara daripada perlumbaan ini. Rakan sepasukan Verstappen, iaitu Yuki Tsunoda, tidak bernasib baik, menduduki tempat keenam belas dan terakhir dalam perlumbaan ini untuk melepasi garisan selepas menerima penalti masa. Selepas mendahului kebanyakan perlumbaan, Norris menukar kedudukan petak pertama kepada kemenangan ketiganya musim ini di hadapan rakan sepasukannya dan ketua Kejohanan Pemandu Dunia semasa, iaitu Oscar Piastri, dan Charles Leclerc dari pasukan Scuderia Ferrari. [[Gabriel Bortoleto]] menjaringkan mata pertamanya dalam pemanduan kejohanan dunia untuk [[Sauber Motorsport|pasukan Sauber]], dan rakan sepasukannya, iaitu [[Nico Hülkenberg]], menduduki tempat kesembilan, menandakan penamat dua mata pertama buat pasukan Sauber sejak [[Grand Prix Qatar 2023]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fends-off-piastri-for-austrian-gp-victory-in-thrilling-race-long.2CH71wVvRP1FaU8s04Tj7f|title=Norris fends off Piastri for Austrian GP victory in thrilling race-long battle|website=Formula 1.com|date=29 June 2025|access-date=29 June 2025}}</ref> [[Fail:2025 Japan GP - Sauber - Nico Hulkenberg - FP1.jpg|thumb|kanan|[[Nico Hülkenberg]] mencapai penamat podium pertamanya dengan menduduki tempat ketiga untuk [[Sauber F1|pasukan Sauber]] pada [[Grand Prix British 2025]] dalam perlumbaan ke-239, sekali gus mencatatkan [[Senarai rekod pemandu Formula Satu#Perlumbaan terbanyak sebelum mencapai podium|rekod baharu]]. Ini juga merupakan podium pertama buat pasukan Sauber sejak [[Grand Prix Jepun 2012]].|220px]] [[Max Verstappen]] mendapati dirinya berada di kedudukan terdepan dalam kelayakan untuk [[Grand Prix British 2025]] selepas kereta yang ditandinginya, pasukan McLaren dan Ferrari, melakukan kesilapan semasa pusingan panas mereka. Perlumbaan itu diadakan dalam keadaan cuaca basah, yang memudahkan keperluan untuk menggunakan tayar perantaraan, tetapi [[George Russell (pemandu)|George Russell]] daripada [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|pasukan Mercedes]], [[Charles Leclerc]] daripada [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]], [[Isack Hadjar]] daripada pasukan [[Racing Bulls]], [[Gabriel Bortoleto]] daripada [[Sauber F1|pasukan Sauber]], dan [[Oliver Bearman]] daripada [[Haas F1 Team|pasukan Haas]] memutuskan untuk memulakan perlumbaan dari dalam lorong pit selepas bertukar kepada tayar licin berikutan pusingan pembentukan. Dalam beberapa pusingan pertama, bendera hijau dihadkan selepas rakan sepasukan Bearman, Esteban Ocon, tersepit di antara Yuki Tsunoda dan rakan sepasukan Hadjar, Liam Lawson, dengan pemandu New Zealand itu menjadi pemandu pertama yang terpaksa bersara daripada perlumbaan selepas keretanya mengalami kerosakan pada penggantungan belakang kirinya. Bortoleto kemudian serta-merta mendapati dirinya berada di dalam penghadang dengan kerosakan pada sayap belakang keretanya, dan Hadjar sendiri mengalami rempuhan berat di selekoh Copse selepas melanggar peresap rakan sepasukan Russell, Andrea Kimi Antonelli, yang memaksanya bersara daripada perlumbaan. Semasa tempoh kereta keselamatan yang dicetuskan oleh hujan lebat, Oscar Piastri daripada pasukan [[McLaren]] membrek secara tidak menentu, yang menyebabkan dia mendapat penalti sepuluh saat. Ketika perlumbaan memasuki peringkat penutup, trek mula kering, dan pemandu beralih kepada tayar licin. Ketika itu, dengan Piastri menjalani penggantungan, rakan sepasukannya, iaitu Lando Norris, mengetuai perlumbaan dari pemandu Australia itu. Di tempat ketiga ialah rakan sepasukan Bortoleto, iaitu [[Nico Hülkenberg]], yang ingin mengambil podium pertamanya untuk pasukan Sauber. Akhirnya, Norris memenangi Grand Prix British buat kali pertama di hadapan Piastri yang dihukum penalti, dan Hülkenberg, yang memulakan perlumbaan dari tempat ke-19 pada permulaan ke-239, mencapai penamat podium pertama buat pasukan Sauber sejak [[Grand Prix Jepun 2012]], di mana Kamui Kobayashi menduduki tempat ketiga.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-wins-dramatic-wet-dry-british-gp-from-piastri-as-hulkenberg-claims.1puOD82avOZ8I0sca7fvLJ|title=Norris wins dramatic wet-dry British GP from Piastri as Hulkenberg claims maiden F1 podium|website=Formula 1.com|date=5 July 2025|access-date=6 July 2025}}</ref> [[Oscar Piastri]] berjaya menduduki tempat pertama untuk perlumbaan ''sprint'' [[Grand Prix Belgium 2025|Grand Prix Belgium]], tetapi kemudian tewas kepada [[Max Verstappen]] daripada pasukan [[Red Bull Racing]]. Rakan sepasukan Piastri, iaitu [[Lando Norris]], berjaya mendapat petak pertama untuk perlumbaan utama, yang tertangguh akibat hujan lebat. Perlumbaan ini bermula dengan permulaan berperingkat di belakang kereta keselamatan, selepas itu Piastri memintas Norris dan mengekalkan pendahuluannya untuk menang. [[Charles Leclerc]] dari [[Scuderia Ferrari|tim Ferrari]] menduduki tempat ketiga.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-wins-wet-dry-belgian-gp-after-late-pressure-from-title-rival-and.7QmPcUP90MvR5iX0w3j91|title=Piastri wins wet-dry Belgian GP after late pressure from title rival and McLaren team mate Norris|website=Formula 1.com|date=28 July 2025|access-date=28 July 2025}}</ref> [[Charles Leclerc]] berjaya menduduki petak pertama buat kali pertama pada musim ini untuk [[Grand Prix Hungary 2025|Grand Prix Hungary]], mendahului pemandu [[McLaren]], iaitu Oscar Piastri dan Lando Norris. Norris kemudian berjaya memenangi perlumbaan itu, selepas mengambil hentian satu pit yang berisiko untuk mendahului rakan sepasukan saingan utamanya dan, iaitu Piastri, yang mengambil strategi hentian dua pit dan menduduki tempat kedua. [[George Russell (pemandu)|George Russell]] berjaya menamatkan kedudukan podium dan menduduki tempat ketiga.<ref>{{Cite web |title=Norris beats Piastri to win thrilling Hungarian GP |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-holds-of-piastri-in-thrilling-battle-to-win-hungarian-grand-prix.3nguaFMU2JVNsT9QWopwzK |access-date=2025-08-03 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> [[Oscar Piastri]] berjaya mengambil petak pertama untuk [[Grand Prix Belanda 2025|Grand Prix Belanda]] dan mendahului perlumbaan dari mula hingga akhir, menjaringkan [[grand chelem]] sulungnya dalam kerjayanya, mendahului pemandu [[Red Bull Racing]], iaitu [[Max Verstappen]] dan [[Isack Hadjar]] daripada pasukan [[Racing Bulls]], yang berjaya mendapat podium sulungnya selepas memulai perlumbaan ini dari tempat keempat, yang merupakan kedudukan permulaan tertingginya setakat ini. Tiga persaraan diperhatikan semasa perlumbaan, dengan kedua-dua pemandu [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] terlanggar dinding di selekoh 3, satu kerana kesilapan dan satu lagi kerana bersentuhan dengan [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]], dan Norris mengalami kebocoran minyak pada pusingan ke-65.<ref>{{Cite web |title=Piastri wins as Norris faces late-race retirement in dramatic Dutch Grand Prix |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-wins-as-norris-faces-late-race-retirement-in-dramatic-dutch-grand.5gVVQeQH0zjZk9hl6k6wvv |access-date=2025-08-31 |website=www.formula1.com |language=en}}</ref> Selepas mengambil pusingan petak pertama yang terpantas dalam sejarah Formula Satu, [[Max Verstappen]] menukarnya menjadi kemenangan ketiga beliau dan pasukan Red Bull pada musim ini di [[Grand Prix Itali 2025|Grand Prix Itali]], mendahului [[Lando Norris]] dan [[Oscar Piastri]]. Perlumbaan ini menyaksikan [[:en:Team order|arahan pasukan]] yang dikenakan kepada Piastri selepas rakan sepasukannya melakukan pit ''stop'' yang perlahan. Satu-satunya persaraan dalam perlumbaan ini ialah [[Fernando Alonso]] selepas kegagalan penggantungan; [[Nico Hülkenberg]], sebaliknya, langsung tidak memulakan perlumbaan selepas masuk ke dalam lorong pit dengan masalah hidraulik.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-italian-gp-win-over-norris-and-piastri.6J7R9E9tzOI9Asy6HBmoVf|title=Verstappen charges to Italian GP win over Norris and Piastri|website=Formula 1.com|date=7 September 2025|access-date=7 September 2025}}</ref> === Pusingan penutup === [[Fail:2025 Singapore GP - McLaren - Lando Norris - FP2.jpg|thumb|kanan|Pasukan [[McLaren]] berjaya memenangi gelaran [[Senarai Juara Dunia Pengeluar Formula Satu|Kejuaraan Dunia Pengeluar]] buat kali kesepuluh di [[Grand Prix Singapura 2025|Grand Prix Singapura]].]] Verstappen berjaya menukar kedudukan petak pertamanya di [[Grand Prix Azerbaijan 2025|Grand Prix Azerbaijan]] kepada kemenangan berturut-turut pertamanya dan Red Bull musim ini, manakala pendahulu Kejuaraan Pemandu Dunia, iaitu Piastri, terhempas pada pusingan pertama. [[Carlos Sainz Jr.]] berjaya mencapai podium pertamanya untuk Williams sejak [[Grand Prix Belgium 2021|Grand Prix Belgium]] yang ditangguhkan hujan, di mana Russell menduduki tempat kedua.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-claims-dominant-azerbaijan-win-over-russell-and-sainz-after.gT4fbKTwpl3dI79nDmrHS|title=Verstappen claims dominant Azerbaijan win over Russell and Sainz after Piastri crashes out|website=Formula 1.com|date=21 September 2025|access-date=21 September 2025}}</ref> Pasukan McLaren berjaya memperoleh gelar kejohanan dunia pengeluar di [[Grand Prix Singapura 2025|Grand Prix Singapura]], yang merupakan gelar kejohanan dunia pengeluar yang kesepuluh bagi mereka dan yang kedua secara berturut-turut – kali pertama pasukan itu meraih gelar kejohanan dunia pengeluar secara berturut-turut sejak musim {{F1|1991}}. Sementara itu, Russell menukar kedudukan petak pertamanya kepada kemenangan kedua beliau dan pasukan Mercedes musim ini, manakala Verstappen menduduki tempat kedua.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-storms-to-victory-in-singapore-as-mclaren-seal-teams-championship.7cMITGtnc9fdxEaukmGVvI|title=Russell storms to victory in Singapore as McLaren seal Teams’ Championship amid Norris/Piastri clash|website=Formula 1.com|date=5 October 2025|access-date=5 October 2025}}</ref> Verstappen mendominasi ''sprint'' dan perlumbaan di [[Grand Prix Amerika Syarikat 2025|Grand Prix Amerika Syarikat]] dari petak pertama, manakala McLaren bersara dari ''sprint'' dan menamatkan perlumbaan di tempat kedua (Norris) dan kelima (Piastri) dalam perlumbaan itu, sekali gus merapatkan jurang pendahuluan dalam kejuaraan dunia pemandu. Selepas panggilan kereta keselamatan akibat Stroll dalam ''sprint'' itu, Sainz memperoleh podium ''sprint'' yang pertama bagi pasukan Williams.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-surges-to-commanding-victory-in-us-gp-ahead-of-norris-and-leclerc.2JcVVmPiQJsn7Js9LpOJJ|title=Verstappen surges to commanding victory in US GP ahead of Norris and Leclerc|work=Formula 1|date=19 October 2025|access-date=19 October 2025}}</ref> Norris berjaya memperoleh kedudukan petak pertama untuk {{F1 GP|2025|Mexico City}} dengan kemenangan di hadapan Leclerc dan Verstappen. Piastri menamatkan perlumbaan ini di tempat kelima, sehingga memberikan Norris pendahuluan satu mata dalam kejuaraan dunia pemandu, yang pertama sejak [[Grand Prix Bahrain 2025|Grand Prix Bahrain]]. Selepas menangguhkan Piastri sebelum tempoh kereta keselamatan maya yang menamatkan perlumbaan, [[Oliver Bearman]] mencatatkan penamat tertinggi dalam kerjayanya dan terbaik bersama untuk [[Haas F1 Team|pasukan Haas]] di tempat keempat, menyamai kedudukan [[Romain Grosjean]] di [[Grand Prix Austria 2018]].<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-seals-commanding-win-in-action-packed-mexico-city-gp-to-take-world.5ztiajHhdtqagu0qQLx0vS|title=Norris seals commanding win in action-packed Mexico City GP to take World Championship lead|work=Formula 1|date=26 October 2025|access-date=26 October 2025}}</ref> Norris menguasai kedua-dua perlumbaan {{F1 GP|2025|São Paulo}} dari kedudukan petak pertama untuk mengukuhkan lagi kedudukan pendahuluannya dalam Kejohanan Pemandu Dunia, manakala Piastri terhempas dalam ''sprint'' dan menamatkan perlumbaan di tempat kelima, dan Verstappen menamatkan perlumbaan di tempat keempat dan ketiga, yang kedua bermula dari lorong pit. [[Gabriel Bortoleto]] mengalami dua perlanggaran berasingan dengan tembok yang menamatkan perlumbaannya lebih awal, yang pertama dalam ''sprint'', yang memusnahkan keretanya sepenuhnya dan menyebabkannya tersingkir daripada kelayakan, manakala [[Andrea Kimi Antonelli]] meningkatkan keputusannya di [[Grand Prix Kanada 2025|Grand Prix Kanada]] dengan konsisten menamatkan perlumbaan di tempat kedua dalam ''sprint'' dan perlumbaan utama.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-wins-thrilling-sao-paulo-gp-from-antonelli-as-verstappen-climbs-to.4T0Y5xGNn1MOVegzhGTqAx|title=Norris wins thrilling Sao Paulo GP from Antonelli as Verstappen climbs to third from pit lane|work=Formula 1|date=9 November 2025|access-date=9 November 2025}}</ref> Norris berjaya mendapatkan petak pertama untuk {{F1 GP|2025|Las Vegas}}, tetapi kemudian melakukan kesilapan pada permulaannya. [[Max Verstappen]] memanfaatkan kesilapan itu untuk mengawal dan, akhirnya, meraih kemenangan keduanya di Las Vegas. Norris dan [[George Russell (pemandu)|George Russell]] pada mulanya menamatkan perlumbaan di podium.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-for-dominant-las-vegas-gp-victory-as-piastri.6u1Op0SO7YQa2bwJOq8DVI |title=Verstappen beats Norris for dominant Las Vegas GP victory as Piastri recovers to fourth |date=23 November 2025 |work=Formula 1}}</ref> Walau bagaimanapun, selepas perlumbaan, Norris dan rakan sepasukannya, iaitu Piastri, telah dikeluarkan kerana melanggar peraturan haus gelincir, yang menaikkan kedudukan Russell ke tempat kedua dan [[Andrea Kimi Antonelli]], yang memulakan perlumbaan di tempat ketujuh belas dan dihukum penalti masa lima saat setelah menamatkan perlumbaan, ke tempat ketiga.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-and-piastri-disqualified-from-las-vegas-gp-as-mclarens-fail-post-race.10uHwsN6mLfCNoZ6nKQvPy |title=Norris and Piastri disqualified from Las Vegas GP as McLarens fail post-race inspection |date=23 November 2025 |work=Formula 1}}</ref> Piastri berjaya memenangi perlumbaan ''sprint'' {{F1 GP|2025|Qatar}} selepas bermula dari kedudukan petak pertama, manakala Verstappen berjaya memenangi perlumbaan utama selepas bermula dari kedudukan kedua. Sainz, yang menamatkan perlumbaan di tempat ketiga, memperoleh podium keduanya musim ini untuk Williams, sekali gus meraih penamat tertinggi pasukan dalam Kejohanan Dunia Pengeluar sejak [[Formula Satu musim 2017|musim 2017]].<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-wins-qatar-gp-as-title-battle-goes-to-abu-dhabi-with-piastri.5KlYT7q8OcrJ7AnMALjkxJ |title=Verstappen wins Qatar GP as title battle goes to Abu Dhabi with Piastri second and Norris only P4 |date=30 November 2025 |work=Formula 1}}</ref> Norris sebenarnya berpeluang untuk memenangi kejohanan dunia pemandu dalam perlumbaan itu, tetapi kedudukan penamatnya tidak cukup tinggi berbanding Verstappen dan Piastri. Kemenangan Verstappen telah melonjakkannya ke tempat kedua dalam kedudukan kejuaraan dunia pemandu, 12 mata di belakang Norris. Piastri jatuh ke tempat ketiga, empat mata di belakang Verstappen.<ref>{{Cite web |last=Edmondson |first=Laurence |date=30 November 2025 |title=Qatar GP: Verstappen wins as title goes to Abu Dhabi |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/47107408/qatar-grand-prix-max-verstappen-holds-oscar-piastri-win |access-date=7 December 2025 |website=[[ESPN]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=30 November 2025 |title=Qatar GP 2025: Verstappen win takes title fight to final race |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cx2d0yeqqpwo |access-date=7 December 2025 |website=[[BBC Sport]]}}</ref> [[Fail:FIA F1 Imola 2025 No. 44 Hamilton (5).jpg|thumb|kanan|Walaupun mempunyai harapan yang tinggi dalam musim pertamanya memandu untuk [[Scuderia Ferrari|pasukan Ferrari]], [[Lewis Hamilton]] gagal mencapai podium Grand Prix buat kali pertama dalam kerjayanya, dan buat kali pertama untuk pemandu Ferrari sejak [[Formula Satu musim 2014|musim 2014]].]] Norris, Verstappen, dan Piastri, semuanya memasuki {{F1 GP|2025|Abu Dhabi}} dengan peluang untuk memenangi gelaran Kejohanan Dunia Pemandu. Verstappen melayakkan diri di kedudukan petak pertama, di hadapan Norris di tempat kedua dan Piastri di tempat ketiga.<ref>{{Cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=7 December 2025 |title=F1 Abu Dhabi GP: Max Verstappen takes vital pole position ahead of Lando Norris |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-gp-qualifying-report/10782839/ |access-date=7 December 2025 |website=[[Motorsport.com]]}}</ref> Piastri berjaya memintas Norris untuk menduduki tempat kedua pada pertengahan pusingan pertama. Norris ditekan seketika dari belakang oleh [[Charles Leclerc]], dan kemudiannya disiasat kerana memotong [[Yuki Tsunoda]] dari Red Bull, yang kemudiannya terkeluar dari litar. Tsunoda dihukum atas insiden itu, dan tiga pemandu teratas berjaya mengekalkan kedudukan mereka sehingga tamat perlumbaan. Verstappen memenangi perlumbaan dari petak pertama, dengan Piastri menamatkan perlumbaan di tempat kedua dan Norris di tempat ketiga. Norris merangkul Kejohanan Pemandu Dunia pertamanya, sekali gus menjamin Kejohanan Pemandu Dunia pertama McLaren sejak musim {{F1|2008}}.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-secures-maiden-f1-title-in-abu-dhabi-with-podium-finish-behind.EMJtmvRA0uzmzUC4MZgmw |title=Norris secures maiden F1 title in Abu Dhabi with podium finish behind Verstappen and Piastri |work=Formula 1 |date=7 December 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=7 December 2025 |title=Lando Norris wins F1 drivers' title in Abu Dhabi Grand Prix won by Max Verstappen |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/czrk61y2nyjo |access-date=7 December 2025 |website=[[BBC Sport]]}}</ref> == Keputusan dan kedudukan == === Grand Prix === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" ! Perlumbaan ! [[Senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]]{{efn|name=sprint locations|[[Perlumbaan Formula Satu#Sprint|Perlumbaan ''sprint'']] berlangsung di[[Grand Prix China 2025|Grand Prix China]], [[Grand Prix Miami 2025|Miami]], [[Grand Prix Belgium 2025|Belgium]], [[Grand Prix Amerika Syarikat 2025|Amerika Syarikat]], [[Grand Prix São Paulo 2025|São Paulo]], dan [[Grand Prix Qatar 2025|Qatar]].<ref name="sprint" />}} !nowrap| [[Senarai pemegang petak pertama Formula Satu|Petak pertama]] !nowrap| [[Senarai pemenang masa pusingan terpantas Formula Satu|Pusingan terpantas]] !nowrap| [[Senarai pemenang Grand Prix Formula Satu|Pemandu pemenang]] !nowrap| [[Senarai pengeluar pemenang Grand Prix Formula Satu|Pengeluar pemenang]] !class="unsortable"|{{Tooltip|Laporan|Laporan perlumbaan}} |- !1 | {{flagicon|AUS}} [[Grand Prix Australia]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Australia 2025|Laporan]] |- !2 | {{flagicon|CHN}} [[Grand Prix China]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]]{{Efn|[[Lewis Hamilton]] pada mulanya menetapkan [[pusingan terpantas]], tetapi dia kemudiannya dikeluarkan kerana ketebalan pemasangan papan pada keretanya adalah di bawah ketebalan minimum yang diperlukan.<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-hamilton-disqualified-from-chinese-gp-after-skid-block-breach-as.6L1hYOxfmeSeNUnMpHQLaz|title=Hamilton disqualified from Chinese GP after skid block breach as Ferrari suffer double disqualification|website=Formula 1.com|date=23 March 2025|access-date=23 March 2025}}</ref> [[Lando Norris]], yang pada mulanya mencatat pusingan kedua terpantas, diiktiraf sebagai pemandu dengan masa pusingan terpantas dalam perlumbaan.<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2025_chinese_grand_prix_-_final_race_classification.pdf|title=2025 Chinese Grand Prix – Final Race Classification|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=23 March 2025 |access-date=23 March 2025}}</ref>}} | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix China 2025|Laporan]] |- !3 | {{flagicon|JPN}} [[Grand Prix Jepun]] |nowrap| {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{flagicon|ITA}} [[Andrea Kimi Antonelli]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |nowrap| {{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[Grand Prix Jepun 2025|Laporan]] |- !4 | {{flagicon|BHR}} [[Grand Prix Bahrain]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Bahrain 2025|Laporan]] |- !5 | {{flagicon|SAU}} [[Grand Prix Arab Saudi]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Arab Saudi 2025|Laporan]] |- !6 | {{flagicon|USA}} [[Grand Prix Miami]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Miami 2025|Laporan]] |- !7 |nowrap| {{flagicon|ITA}} [[Grand Prix Emilia Romagna]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | [[Grand Prix Emilia Romagna 2025|Laporan]] |- !8 | {{flagicon|MON}} [[Grand Prix Monaco]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Monaco 2025|Laporan]] |- !9 | {{flagicon|ESP}} [[Grand Prix Sepanyol]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Sepanyol 2025|Laporan]] |- !10 | {{flagicon|CAN}} [[Grand Prix Kanada]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | [[Grand Prix F1 Kanada 2025|Laporan]] |- !11 | {{flagicon|AUT}} [[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Austria 2025|Laporan]] |- !12 | {{flagicon|GBR}} [[Grand Prix British]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix British 2025|Laporan]] |- !13 | {{flagicon|BEL}} [[Grand Prix Belgium]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|ITA}} [[Andrea Kimi Antonelli]] |{{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Belgium 2025|Laporan]] |- !14 | {{flagicon|HUN}} [[Grand Prix Hungary]] |{{flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Hungary 2025|Laporan]] |- !15 | {{flagicon|NED}} [[Grand Prix Belanda]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Belanda 2025|Laporan]] |- !16 | {{flagicon|ITA}} [[Grand Prix Itali]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | [[Grand Prix Itali 2025|Laporan]] |- !17 | {{flagicon|AZE}} [[Grand Prix Azerbaijan]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | [[Grand Prix Azerbaijan 2025|Laporan]] |- !18 | {{flagicon|SIN}} [[Grand Prix Singapura]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] | [[Grand Prix Singapura 2025|Laporan]] |- !19 | {{flagicon|USA}} [[Grand Prix Amerika Syarikat]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|ITA}} [[Andrea Kimi Antonelli]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[Grand Prix Amerika Syarikat 2025|Laporan]] |- !20 | {{flagicon|MEX}} [[Grand Prix Mexico|Grand Prix Kota Mexico]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[George Russell]] |{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |{{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix Kota Mexico 2025|Laporan]] |- !21 | {{flagicon|BRA}} [[Grand Prix Brazil|Grand Prix São Paulo]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|THA}} [[Alexander Albon]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|GBR}} [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Grand Prix São Paulo 2025|Laporan]] |- !22 | {{flagicon|USA}} [[Grand Prix Las Vegas]] | {{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | [[Grand Prix Las Vegas 2025|Laporan]] |- !23 | {{flagicon|QAT}} [[Grand Prix Qatar]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|AUS}} [[Oscar Piastri]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda RBPT]] | [[Grand Prix Qatar 2025|Laporan]] |- !24 | {{flagicon|UAE}} [[Grand Prix Abu Dhabi]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|MON}} [[Charles Leclerc]] | {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] | {{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda dalam Formula Satu|Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[Grand Prix Abu Dhabi 2025|Laporan]] |-|- class="sortbottom" !colspan="7"|Sumber:<ref name="2025 calendar" /> |} === Sistem mata === {{further|Senarai sistem mata Kejuaraan Dunia Formula Satu}} [[Fail:2025 top 5 cumulative points.png|thumb|kanan|Mata kumulatif lima pemandu teratas.]] Mata diberikan kepada sepuluh pemandu terkelas terbaik, pemandu yang membuat pusingan terpantas semasa Grand Prix (hanya jika salah satu daripada sepuluh teratas), dan lapan teratas semasa perlumbaan ''sprint''.{{Efn|Jika perlumbaan tamat sebelum masanya, bilangan mata yang diberikan kepada pemandu yang berjaya menamatkan perlumbaan di kedudukan yang memenangi mata mungkin akan dikurangkan, bergantung kepada berapa banyak perlumbaan telah diselesaikan.}} Dalam kes seri pada mata, sistem kira balik digunakan di mana pemandu dengan paling banyak kemenangan Grand Prix berada di kedudukan lebih tinggi. Jika bilangan kemenangan adalah sama maka bilangan tempat kedua dipertimbangkan, dan seterusnya. Mata telah diberikan untuk setiap perlumbaan menggunakan sistem berikut: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" !Kedudukan !style="background-color:#ffffbf"|&nbsp;ke-1&nbsp; !style="background-color:#dfdfdf"|&nbsp;ke-2&nbsp; !style="background-color:#ffdf9f"|&nbsp;ke-3&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-4&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-5&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-6&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-7&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-8&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-9&nbsp; !style="background-color:#dfffdf"|&nbsp;ke-10&nbsp; |- ! Perlumbaan<br />Utama | style="background-color:#ffffbf"|25 | style="background-color:#dfdfdf"|18 | style="background-color:#ffdf9f"|15 | style="background-color:#dfffdf"|12 | style="background-color:#dfffdf"|10 | style="background-color:#dfffdf"|8 | style="background-color:#dfffdf"|6 | style="background-color:#dfffdf"|4 | style="background-color:#dfffdf"|2 | style="background-color:#dfffdf"|1 |- ! Perlumbaan<br />Sprint{{Efn|name=sprint locations}} | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | colspan="2" {{N/A|}} |} === Kedudukan Kejuaraan Pemandu Dunia === {{Templat:F1 Drivers Standings}} '''Nota:''' * {{dagger}}&nbsp;– Pemandu tidak menghabiskan perlumbaan Grand Prix, tetapi dikelaskan kerana menghabiskan lebih 90% jarak perlumbaan. === Kedudukan Kejuaraan Dunia Pengeluar === {{Templat:F1 Constructors Standings}} '''Nota:''' * {{dagger}}&nbsp;– Pemandu tidak menghabiskan perlumbaan Grand Prix, tetapi dikelaskan kerana menghabiskan lebih 90% jarak perlumbaan. ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{portal|Formula One}} * {{official website|https://www.formula1.com}} {{Kejuaraan Formula Satu}} [[Kategori:2025 dalam sukan permotoran|Formula Satu]] [[Kategori:Musim Formula Satu|2025]] l7vzn5l7ybn60wp6caa2uy43ndab7lf 0 1203219 7004362 6997682 2026-11-12T10:28:02Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004362 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pemandu lumba British (lahir 2005)}} {{Use dmy dates|date=Mei 2024}} {{Infobox person | name = Oliver Bearman | image = 2025 Japan GP - Haas - Oliver Bearman - Thursday (cropped).jpg | caption = Bearman dalam tahun 2025 | birth_name = Oliver James Bearman | birth_date = {{Birth date and age|2005|05|08|df=y}} | birth_place = [[Chelmsford]], Essex, England | relatives = [[Thomas Bearman]] (adik) | website = {{URL|https://www.olliebearman.com/}} | module = {{Infobox F1 driver | embed = yes | nationality = {{flagicon|GBR}} [[Pemandu Formula Satu asal United Kingdom|British]] <!-- Sila kekalkan pasukan 2026 di dalam kotak info sehingga sekurang-kurangnya 1 Januari 2027, mengikut konvensyen WP:F1 --> | 2026 Team = [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | car_number = 87{{efn|Bearman memilih nombor 87 sebagai nombor pemandu peribadinya, mengikut peraturan [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]];<ref name="F1number"/> dalam {{F1|2024}}, beliau bertanding menggunakan nombor simpanan standard 38 dan 50 masing-masing untuk [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] dan [[Haas F1 Team|Haas]].}} | races = {{F1stat|BEA|entries}} ({{F1stat|BEA|starts}} permulaan) | championships = 0 | wins = {{F1stat|BEA|wins}} | podiums = {{F1stat|BEA|podiums}} | points = {{F1stat|BEA|careerpoints}} | poles = {{F1stat|BEA|poles}} | fastest_laps = {{F1stat|BEA|fastestlaps}} | first_race = [[Grand Prix Arab Saudi 2024]] | first_win = | last_win = | last_race = {{Latest F1GP}} | last_season = 2025 | last_position = ke-13 (41 mata) }} | module2 = {{Infobox racing driver | child = yes | previous_series = {{plainlist| * [[Formula 2 FIA|Formula 2 FIA]] * [[Kejuaraan Formula 3 FIA|Formula 3 FIA]] * [[Kejuaraan Formula Serantau Asia|FR Asia]] * [[Kejuaraan GB3|GB3]] * [[Kejuaraan F4 Itali|F4 Itali]] * [[Formula 4 ADAC|F4 ADAC]] }} | previous_series_years = {{plainlist| * {{F2|2023}}–{{F2|2024}} * {{FIAF3|2022}} * [[Kejuaraan Formula Serantau Asia musim 2022|2022]] * [[Kejuaraan GB3 musim 2021|2021]] * [[Kejuaraan F4 Itali musim 2020|2020]]–[[Kejuaraan F4 Itali musim 2021|2021]] * [[Kejuaraan Formula 4 ADAC musim 2020|2020]]–[[Kejuaraan Formula 4 ADAC musim 2021|2021]] }} | titles = {{plainlist| * [[Kejuaraan F4 Itali|F4 Itali]] * [[Formula 4 ADAC|ADAC F4]] }} | title_years = {{plainlist| * [[Kejuaraan F4 Itali musim 2021|2021]] * [[Kejuaraanan Formula 4 ADAC musim 2021|2021]] }} | awards = [[Henry Surtees#Anugerah Henry Surtees|Anugerah Henry Surtees]] | award_years = 2021 }} }} '''Oliver James Bearman''' (lahir 8 Mei 2005) ialah seorang pemandu perlumbaan British yang kini bertanding dalam [[Formula Satu]]. Dia dahulunya bertanding dalam [[2024 FIA Formula 2 Championship|FIA Formula 2 Championship]] untuk [[Prema Racing]]. Dia adalah bekas ahli [[Akademi Pemandu Ferrari]] serta pernah menjadi pemandu simpanan untuk kedua-dua [[Scuderia Ferrari]] dan [[Pasukan F1 Haas]] dalam Formula Satu. Dia membuat penampilan pertama Formula Satu untuk Ferrari dalam [[Grand Prix Arab Saudi 2024]] dengan menggantikan [[Carlos Sainz Jr.]] sebelum menandatangani kontrak dengan Haas empat bulan kemudian untuk membuat penampilan sulung musim penuhnya di {{F1|2025}} dengan perjanjian berbilang tahun. ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar == lpejx2glmp1voh9gwc33eoz029hotdu 7004366 7004362 2026-11-12T10:31:13Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004366 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pemandu lumba British (lahir 2005)}} {{Use dmy dates|date=Mei 2024}} {{Infobox person | name = Oliver Bearman | image = 2025 Japan GP - Haas - Oliver Bearman - Thursday (cropped).jpg | caption = Bearman dalam tahun 2025 | birth_name = Oliver James Bearman | birth_date = {{Birth date and age|2005|05|08|df=y}} | birth_place = [[Chelmsford]], Essex, England | relatives = [[Thomas Bearman]] (adik) | website = {{URL|https://www.olliebearman.com/}} | module = {{Infobox F1 driver | embed = yes | nationality = {{flagicon|GBR}} [[Pemandu Formula Satu asal United Kingdom|British]] <!-- Sila kekalkan pasukan 2026 di dalam kotak info sehingga sekurang-kurangnya 1 Januari 2027, mengikut konvensyen WP:F1 --> | 2026 Team = [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | car_number = 87{{efn|Bearman memilih nombor 87 sebagai nombor pemandu peribadinya, mengikut peraturan [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]];<ref name="F1number"/> dalam {{F1|2024}}, beliau bertanding menggunakan nombor simpanan standard 38 dan 50 masing-masing untuk [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] dan [[Haas F1 Team|Haas]].}} | races = {{F1stat|BEA|entries}} ({{F1stat|BEA|starts}} permulaan) | championships = 0 | wins = {{F1stat|BEA|wins}} | podiums = {{F1stat|BEA|podiums}} | points = {{F1stat|BEA|careerpoints}} | poles = {{F1stat|BEA|poles}} | fastest_laps = {{F1stat|BEA|fastestlaps}} | first_race = [[Grand Prix Arab Saudi 2024]] | first_win = | last_win = | last_race = {{Latest F1GP}} | last_season = 2025 | last_position = ke-13 (41 mata) }} | module2 = {{Infobox racing driver | child = yes | previous_series = {{plainlist| * [[Formula 2 FIA|Formula 2 FIA]] * [[Kejuaraan Formula 3 FIA|Formula 3 FIA]] * [[Kejuaraan Formula Serantau Asia|FR Asia]] * [[Kejuaraan GB3|GB3]] * [[Kejuaraan F4 Itali|F4 Itali]] * [[Formula 4 ADAC|F4 ADAC]] }} | previous_series_years = {{plainlist| * {{F2|2023}}–{{F2|2024}} * {{FIAF3|2022}} * [[Kejuaraan Formula Serantau Asia musim 2022|2022]] * [[Kejuaraan GB3 musim 2021|2021]] * [[Kejuaraan F4 Itali musim 2020|2020]]–[[Kejuaraan F4 Itali musim 2021|2021]] * [[Kejuaraan Formula 4 ADAC musim 2020|2020]]–[[Kejuaraan Formula 4 ADAC musim 2021|2021]] }} | titles = {{plainlist| * [[Kejuaraan F4 Itali|F4 Itali]] * [[Formula 4 ADAC|ADAC F4]] }} | title_years = {{plainlist| * [[Kejuaraan F4 Itali musim 2021|2021]] * [[Kejuaraanan Formula 4 ADAC musim 2021|2021]] }} | awards = [[Henry Surtees#Anugerah Henry Surtees|Anugerah Henry Surtees]] | award_years = 2021 }} }} '''Oliver James Bearman''' (lahir 8 Mei 2005) ialah seorang pemandu perlumbaan British yang kini bertanding dalam [[Formula Satu]]. Dia dahulunya bertanding dalam [[2024 FIA Formula 2 Championship|FIA Formula 2 Championship]] untuk [[Prema Racing]]. Dia adalah bekas ahli [[Akademi Pemandu Ferrari]] serta pernah menjadi pemandu simpanan untuk kedua-dua [[Scuderia Ferrari]] dan [[Pasukan F1 Haas]] dalam Formula Satu. Dia membuat penampilan pertama Formula Satu untuk Ferrari dalam [[Grand Prix Arab Saudi 2024]] dengan menggantikan [[Carlos Sainz Jr.]] sebelum menandatangani kontrak dengan Haas empat bulan kemudian untuk membuat penampilan sulung musim penuhnya di {{F1|2025}} dengan perjanjian berbilang tahun. ==Kehidupan awal== Bearman memilih angka 87 sebagai nombor perlumbaan [[Formula Satu]]nya kerana itulah angka pertama yang digunakannya semasa perlumbaan kart.<ref name="F1number">{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/bearman-explains-f1-race-number-choice-as-he-reveals-amazing-hamilton-video/10631139/ |title=Bearman explains F1 race number choice, reveals "amazing" Hamilton video |last=Noble |first=Jonathan |date=4 Julai 2024 |website=[[Motorsport.com]] |publisher=[[Motorsport Network]] |access-date=25 Januari 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926160931/https://www.motorsport.com/f1/news/bearman-explains-f1-race-number-choice-as-he-reveals-amazing-hamilton-video/10631139/ |archive-date=26 September 2024 |url-status=live|lang=en}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar == ku3vc29tucbycxa5i1aq8jui5vz0bvy 7004369 7004366 2026-11-12T10:31:53Z Jeluang Terluang 179706 /* Nota kaki */ 7004369 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pemandu lumba British (lahir 2005)}} {{Use dmy dates|date=Mei 2024}} {{Infobox person | name = Oliver Bearman | image = 2025 Japan GP - Haas - Oliver Bearman - Thursday (cropped).jpg | caption = Bearman dalam tahun 2025 | birth_name = Oliver James Bearman | birth_date = {{Birth date and age|2005|05|08|df=y}} | birth_place = [[Chelmsford]], Essex, England | relatives = [[Thomas Bearman]] (adik) | website = {{URL|https://www.olliebearman.com/}} | module = {{Infobox F1 driver | embed = yes | nationality = {{flagicon|GBR}} [[Pemandu Formula Satu asal United Kingdom|British]] <!-- Sila kekalkan pasukan 2026 di dalam kotak info sehingga sekurang-kurangnya 1 Januari 2027, mengikut konvensyen WP:F1 --> | 2026 Team = [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | car_number = 87{{efn|Bearman memilih nombor 87 sebagai nombor pemandu peribadinya, mengikut peraturan [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]];<ref name="F1number"/> dalam {{F1|2024}}, beliau bertanding menggunakan nombor simpanan standard 38 dan 50 masing-masing untuk [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] dan [[Haas F1 Team|Haas]].}} | races = {{F1stat|BEA|entries}} ({{F1stat|BEA|starts}} permulaan) | championships = 0 | wins = {{F1stat|BEA|wins}} | podiums = {{F1stat|BEA|podiums}} | points = {{F1stat|BEA|careerpoints}} | poles = {{F1stat|BEA|poles}} | fastest_laps = {{F1stat|BEA|fastestlaps}} | first_race = [[Grand Prix Arab Saudi 2024]] | first_win = | last_win = | last_race = {{Latest F1GP}} | last_season = 2025 | last_position = ke-13 (41 mata) }} | module2 = {{Infobox racing driver | child = yes | previous_series = {{plainlist| * [[Formula 2 FIA|Formula 2 FIA]] * [[Kejuaraan Formula 3 FIA|Formula 3 FIA]] * [[Kejuaraan Formula Serantau Asia|FR Asia]] * [[Kejuaraan GB3|GB3]] * [[Kejuaraan F4 Itali|F4 Itali]] * [[Formula 4 ADAC|F4 ADAC]] }} | previous_series_years = {{plainlist| * {{F2|2023}}–{{F2|2024}} * {{FIAF3|2022}} * [[Kejuaraan Formula Serantau Asia musim 2022|2022]] * [[Kejuaraan GB3 musim 2021|2021]] * [[Kejuaraan F4 Itali musim 2020|2020]]–[[Kejuaraan F4 Itali musim 2021|2021]] * [[Kejuaraan Formula 4 ADAC musim 2020|2020]]–[[Kejuaraan Formula 4 ADAC musim 2021|2021]] }} | titles = {{plainlist| * [[Kejuaraan F4 Itali|F4 Itali]] * [[Formula 4 ADAC|ADAC F4]] }} | title_years = {{plainlist| * [[Kejuaraan F4 Itali musim 2021|2021]] * [[Kejuaraanan Formula 4 ADAC musim 2021|2021]] }} | awards = [[Henry Surtees#Anugerah Henry Surtees|Anugerah Henry Surtees]] | award_years = 2021 }} }} '''Oliver James Bearman''' (lahir 8 Mei 2005) ialah seorang pemandu perlumbaan British yang kini bertanding dalam [[Formula Satu]]. Dia dahulunya bertanding dalam [[2024 FIA Formula 2 Championship|FIA Formula 2 Championship]] untuk [[Prema Racing]]. Dia adalah bekas ahli [[Akademi Pemandu Ferrari]] serta pernah menjadi pemandu simpanan untuk kedua-dua [[Scuderia Ferrari]] dan [[Pasukan F1 Haas]] dalam Formula Satu. Dia membuat penampilan pertama Formula Satu untuk Ferrari dalam [[Grand Prix Arab Saudi 2024]] dengan menggantikan [[Carlos Sainz Jr.]] sebelum menandatangani kontrak dengan Haas empat bulan kemudian untuk membuat penampilan sulung musim penuhnya di {{F1|2025}} dengan perjanjian berbilang tahun. ==Kehidupan awal== Bearman memilih angka 87 sebagai nombor perlumbaan [[Formula Satu]]nya kerana itulah angka pertama yang digunakannya semasa perlumbaan kart.<ref name="F1number">{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/bearman-explains-f1-race-number-choice-as-he-reveals-amazing-hamilton-video/10631139/ |title=Bearman explains F1 race number choice, reveals "amazing" Hamilton video |last=Noble |first=Jonathan |date=4 Julai 2024 |website=[[Motorsport.com]] |publisher=[[Motorsport Network]] |access-date=25 Januari 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926160931/https://www.motorsport.com/f1/news/bearman-explains-f1-race-number-choice-as-he-reveals-amazing-hamilton-video/10631139/ |archive-date=26 September 2024 |url-status=live|lang=en}}</ref> ==Nota kaki== {{notelist}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar == sslribvl8mok0k6lt3y0yd525kusf7c 7004374 7004369 2026-11-12T10:33:34Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004374 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pemandu lumba British (lahir 2005)}} {{Use dmy dates|date=Mei 2024}} {{Infobox person | name = Oliver Bearman | image = 2025 Japan GP - Haas - Oliver Bearman - Thursday (cropped).jpg | caption = Bearman dalam tahun 2025 | birth_name = Oliver James Bearman | birth_date = {{Birth date and age|2005|05|08|df=y}} | birth_place = [[Chelmsford]], Essex, England | relatives = [[Thomas Bearman]] (adik) | website = {{URL|https://www.olliebearman.com/}} | module = {{Infobox F1 driver | embed = yes | nationality = {{flagicon|GBR}} [[Pemandu Formula Satu asal United Kingdom|British]] <!-- Sila kekalkan pasukan 2026 di dalam kotak info sehingga sekurang-kurangnya 1 Januari 2027, mengikut konvensyen WP:F1 --> | 2026 Team = [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | car_number = 87{{efn|Bearman memilih nombor 87 sebagai nombor kereta lumba peribadinya berpandukan peraturan [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]];<ref name="F1number"/> dalam tahun {{F1|2024}}, beliau bertanding menggunakan nombor simpanan standard 38 dan 50 masing-masing untuk [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] dan [[Haas F1 Team|Haas]].}} | races = {{F1stat|BEA|entries}} ({{F1stat|BEA|starts}} permulaan) | championships = 0 | wins = {{F1stat|BEA|wins}} | podiums = {{F1stat|BEA|podiums}} | points = {{F1stat|BEA|careerpoints}} | poles = {{F1stat|BEA|poles}} | fastest_laps = {{F1stat|BEA|fastestlaps}} | first_race = [[Grand Prix Arab Saudi 2024]] | first_win = | last_win = | last_race = {{Latest F1GP}} | last_season = 2025 | last_position = ke-13 (41 mata) }} | module2 = {{Infobox racing driver | child = yes | previous_series = {{plainlist| * [[Formula 2 FIA|Formula 2 FIA]] * [[Kejuaraan Formula 3 FIA|Formula 3 FIA]] * [[Kejuaraan Formula Serantau Asia|FR Asia]] * [[Kejuaraan GB3|GB3]] * [[Kejuaraan F4 Itali|F4 Itali]] * [[Formula 4 ADAC|F4 ADAC]] }} | previous_series_years = {{plainlist| * {{F2|2023}}–{{F2|2024}} * {{FIAF3|2022}} * [[Kejuaraan Formula Serantau Asia musim 2022|2022]] * [[Kejuaraan GB3 musim 2021|2021]] * [[Kejuaraan F4 Itali musim 2020|2020]]–[[Kejuaraan F4 Itali musim 2021|2021]] * [[Kejuaraan Formula 4 ADAC musim 2020|2020]]–[[Kejuaraan Formula 4 ADAC musim 2021|2021]] }} | titles = {{plainlist| * [[Kejuaraan F4 Itali|F4 Itali]] * [[Formula 4 ADAC|ADAC F4]] }} | title_years = {{plainlist| * [[Kejuaraan F4 Itali musim 2021|2021]] * [[Kejuaraanan Formula 4 ADAC musim 2021|2021]] }} | awards = [[Henry Surtees#Anugerah Henry Surtees|Anugerah Henry Surtees]] | award_years = 2021 }} }} '''Oliver James Bearman''' (lahir 8 Mei 2005) ialah seorang pemandu perlumbaan British yang kini bertanding dalam [[Formula Satu]]. Dia dahulunya bertanding dalam [[2024 FIA Formula 2 Championship|FIA Formula 2 Championship]] untuk [[Prema Racing]]. Dia adalah bekas ahli [[Akademi Pemandu Ferrari]] serta pernah menjadi pemandu simpanan untuk kedua-dua [[Scuderia Ferrari]] dan [[Pasukan F1 Haas]] dalam Formula Satu. Dia membuat penampilan pertama Formula Satu untuk Ferrari dalam [[Grand Prix Arab Saudi 2024]] dengan menggantikan [[Carlos Sainz Jr.]] sebelum menandatangani kontrak dengan Haas empat bulan kemudian untuk membuat penampilan sulung musim penuhnya di {{F1|2025}} dengan perjanjian berbilang tahun. ==Kehidupan awal== Bearman memilih angka 87 sebagai nombor perlumbaan [[Formula Satu]]nya kerana itulah angka pertama yang digunakannya semasa perlumbaan kart.<ref name="F1number">{{Cite web |url=https://www.motorsport.com/f1/news/bearman-explains-f1-race-number-choice-as-he-reveals-amazing-hamilton-video/10631139/ |title=Bearman explains F1 race number choice, reveals "amazing" Hamilton video |last=Noble |first=Jonathan |date=4 Julai 2024 |website=[[Motorsport.com]] |publisher=[[Motorsport Network]] |access-date=25 Januari 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926160931/https://www.motorsport.com/f1/news/bearman-explains-f1-race-number-choice-as-he-reveals-amazing-hamilton-video/10631139/ |archive-date=26 September 2024 |url-status=live|lang=en}}</ref> ==Nota kaki== {{notelist}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar == 5qo7v309d1kta2napv6ouh5ogocvx82 0 1206754 7004260 6673734 2026-11-12T09:13:37Z SaWaGaAz 204686 /* A */ 7004260 wikitext text/x-wiki Berikut adalah senarai '''siri animasi Malaysia'''. ==Senarai== ===A=== * Alif & Anis * [[Abang Sidi]] * [[ABC Monsters]] * [[Anak-anak Sidek]] * Adamagination * [[Adi Genius]] * Adios Sizzle * [[Abus (siri TV)|Abus]] * [[Akis]] * [[Arnab dan Kura-Kura (siri TV)|Arnab dan Kura-Kura]] * [[Arnab Yang Sombong]] * [[Anifest (siri TV)|Anifest]] * [[Asian Legends]]<ref>[http://www.in-fusion.com.my/ps_Edutain_AL.html Animasi Asian Legends]</ref> * [[Atan & Nyet]] * [[Abu dan Aben (siri TV)|Abu dan Aben]] * [[Awang Putra]] * [[Aku Budak Felda]] * [[Alma & Boo]] * [[Alif & Sofia|Alif & Sofia]] * [[Aqal & Walid]] * [[Aqil Story]] ===B=== * [[Badang (siri TV)|Badang]] * [[Bijaknya Max!]] * [[Biskut Lemak (siri TV)|Biskut Lemak]] * [[BoBoiBoy|BoBoiBoy]] * [[BoBoiBoy Galaxy]] * [[Bola Kampung]] * [[Bola Kampung X]] * [[Bola Kampung Extra]] * [[Boo & Me]] * [[Budak Besi]] * [[Budak Kucing]] * [[Budin Oh Budin]] * [[Buzz (siri TV)|Buzz]] * [[Baby delisha]] ===C=== * Cam & Leon * [[Chandan]] * [[Che Nat]] * [[Chellup (siri TV)|Chellup]] * [[Cingkus Blues]] * [[:en:CJ The DJ|CJ The DJ]]'' * [[Chuck Chicken]] * [[Cyber Tribe]] ===D=== * [[Danial (siri TV)|Danial]] * [[Darkness]] * [[Didi & Friends]] * Didi & Friends Junior * [[Didi & Friends Rescue Squad]] * Din Teksi (1987) * [[Doplo Doplo]] * [[Dunia Eicak]] * [[Dunia Ddee (siri TV)|Dunia Ddee]] * [[Duwi (siri TV)|Duwi]] * [[Dunia Air Tawar]] ===E=== * [[Edry Eduventure]] * [[Ejen Ali]] * [[Ejen 123]] *[[Exagon]] * [[Ejen C]] ===F=== * [[Frootes]] * [[Fruiterama]] ===G=== * [[Gagak Yang Bijak]] * Go-3 Elemental wheel * [[Gelecek]] * Geng Sekolah ===H=== * [[Harry & Bunnie]] * [[Hikayat Sang Kancil]] * [[Hey Arnold!]] ===I=== ● [[ILM: Kebangkitan Khalifah]] * [[Ingat!]] * [[Impian Remi]] * [[IBC - Intelligent Blues Club]]<ref> [https://m.youtube.com/watch?v=s6n_P5d7w4M Youtube IBC]</ref> ===J=== * [[Jinggo]] * [[Jaguh Silat (siri TV)|Jaguh Silat]] ===K=== * [[Kacang (siri TV)|Kacang]] * [[Kancil (siri TV)|Kancil]] * [[Katak Oh Katak]] * [[Kampung Boy (siri TV)|Kampung Boy]] * [[Kazoops!]] * [[Ke Zoo (siri TV)|Ke Zoo]] * [[Keluang Man]] * [[Kertaz]] * [[Kembara Farhaa]] * [[Kenyalang Borneo]] * Kuu Kuu Harajuku * [[Kumang Lagenda Sarawak]] * Kring! Animated Series ===L=== * Little Ammar * [[Lawak Kampus|LK School Daze]] * [[Larva (siri TV)]] ===M=== * [[Mac & Ted]] * Makania * [[Matt (Siri TV)|Matt]]<ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0108&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_20.htm Siri animasi MATT pelbagai mesej - Utusan Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170208033233/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0108&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_20.htm |date=2017-02-08 }} Utusan Malaysia - Hiburan</ref> * [[Mat Gelap]] * [[Mask Master]] * [[Mat Kacau]] * [[Mechamato]] * [[Megatik (siri TV)|Megatik]] * [[Mat Jo]] * Mina & Mila * Misi Ady * [[Mustang Mama]] ===N=== * [[Nadim (siri TV)|Nadim]] * Neon Luna * [[Ninja Cat: Ichi Ni San]] * [[Ngat dan Taboh]] * [[Nuri The Series]] ===O=== * [[Oko Lele]] * [[Omar & Hana]] * [[Origanimals]] ===P=== * [[Pada Zaman Dahulu]] * [[Pak Pandir Moden]] * [[Papa Pipi]] * [[Paksi Adiwira]] * [[Pendekar 5]] * [[Pendekar Cilik]] * [[Pejuang (siri TV)|Pejuang]] * [[Permata Fables]] * [[Planet Saga]] * [[Polkadot (siri TV)|Polkadot]] * [[Puteri (siri animasi)|Puteri]] * [[Puteri Delima Sakti]] ===R=== * [[Raihan Rangers]]<ref>[http://www.sinarharian.com.my/hiburan/rtm-bantu-penerbit-tempatan-pasarkan-karya-1.268694 RTM bantu penerbit tempatan pasarkan karya] Hiburan - Sinar. </ref> * [[Raja Pahat]] * Ramadan Mat Jo * [[Rimba Racer]] * [[Rugrats]] * [[Robo-X]] * RoboZeta * [[Rahsia Anak Rimba]]<ref>[https://gamestype.com Games Types] </ref> * Rumi ===S=== * [[Satria 7 Pahlawan]] * [[Saladin: The Animated Series]] * Sang Kancil dan Monyet (1984) * Sang Kancil dan Buaya (1987) * [[Sang Wira]] * [[Segah Di Nusantara]] * [[Soccer Bugs]] * [[Semangat Tuah]] * SEMESTA: Disebalik Tirai Bintang * [[Senario Toons]] * [[Seri Budi Emas]] * [[Si Botet]] * [[Simon Siga]] * Singa Yang Haloba (1986) * [[Silang (siri TV)|Silang]] * Space Nova * [[Sunsastera]] * [[Supa Strikas (siri TV)|Supa Strikas]] * [[SuperSquad (siri animasi)|SuperSquad]] * Super Nabil * Super Tuah * [[Supertots]] * [[Sugar Pals]]<ref>[https://backboneentertainment.wordpress.com/2009/08/24/backbone-gets-sweeter-with-sugar-pals/] </ref> * [[Sumo Mouse]] * [[Synostone]] ===T=== * [[Tenggiling Perak]] * [[Tee Tot]] * [[The Amazing Awang Khenit]] * The Five Elves * [[Totally Tentastic!]] * [[Tulis (siri TV)|Tulis]] * [[Toman 1]] * [[T-Force (siri TV)|T-Force]] ===U=== * [[Ummi...Ceritalah Pada Kami]] * [[Upin & Ipin]] * [[Upin & Ipin Iqra']] * [[Upin & Ipin: The Helping Heroes]] * [[Usop Sontorian]] * Ustaz Kartun & Robotjim ===V=== * Vincent & Friends <ref>{{Cite web |url=http://internexia.com/v2/products/vincent-friends/ |title=salinan arkib |access-date=2017-02-28 |archive-date=2017-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170301005635/http://internexia.com/v2/products/vincent-friends/ |url-status=dead }}</ref> ===W=== * [[Wise Mice]] * [[:en:Welcome to the Wayne|Welcome to the Wayne]]'' ===Y=== * [[Yokies]] ===Z=== * [[Zoorocco]] * [[Zorro The Chronicles]] * [[Zoo Kita (Siri TV)|Zoo Kita]] ==Lihat juga== * [[Animasi Malaysia]] * [[Senarai filem animasi Malaysia]] == Rujukan == {{Reflist}} 67iy5662gku3f3qa41yx58mbsh02a2h 0 1213861 7003948 7002174 2026-11-11T16:53:39Z ~2026-59583-90 425129 /* Senarai lagu SFMM39 */ 7003948 wikitext text/x-wiki {{Infobox musim televisyen|num_episodes=2|network=[[TV3]]|released=14 Januari 2025 15 Januari 2025|bgcolor=gold|module1={{Infobox reality competition season | host = Shiha Zikir<br>[[Izzue Islam]]<br>{{small|'''(Karpet Merah)''' * Fiza Frizzy * [[Muaz Mohamed]] }} | judges = [[Edry Abdul Halim]]<br>{{small|'''(Ketua Juri)'''}}<br>[[Datuk Mokhzani Ismail]]<br>Efry Arwis<br>[[LY]]<br>Helen Yap<br>Ad Samad | num_contestants = 30 | location = Auditorium [[Majlis Bandaraya Shah Alam]] (MBSA) }}}} '''Separuh Akhir Muzik-Muzik 39''' ialah sebuah program televisyen di Malaysia yang ditayangkan di [[TV3]] sebagai sebahagian daripada proses penentuan juara dalam program mingguan [[Muzik Muzik]]. Ia diadakan bagi menentukan lagu yang layak bertanding di [[Anugerah Juara Lagu ke-39]].<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2024/11/1155532/genre-balada-kuasai-ajl39|title=Genre balada 'kuasai' AJL39|last=Joseph|first=Georgie|date=2024-11-16|website=Harian Metro|language=en|access-date=2024-11-15}}</ref> Sebanyak 30 buah lagu bertanding, meliputi dua malam pertandingan iaitu pada 14 Januari 2025 dan 15 Januari 2025. Pada malam pertama, 17 buah lagu bertanding, manakala pada malam kedua, 13 buah lagu bertanding dan diikuti pengumuman senarai lagu yang layak ke AJL 39.<ref>{{Cite web|url=https://ohbulan.com/sfmm39-vaneesa-reynauld-ganti-misha-omar-sampaikan-lagu-masihkah-ada-rasa-itu-netizen-puji-not-bad/|title=Vaneesa Reynauld Ganti Misha Omar SFMM39|last=shahrin|date=2024-11-14|website=OHBULAN!|language=en|access-date=2024-11-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2024/11/15/saingan-vokal-aina-abdul-marsha-ernie-dan-nadeera-ini-10-lagu-layak-ke-ajl39|title=Saingan vokal Aina Abdul, Marsha, Ernie dan Nadeera… Ini 10 lagu layak ke AJL39 - Hiburan {{!}} mStar|date=2024-11-15|website=www.mstar.com.my|language=en|access-date=2024-11-15}}</ref> == Senarai lagu SFMM39 == {| class="wikitable" |+ <small>Petunjuk</small> |- | style="background:lightgreen"| | <small>Menandakan layak ke AJL39</small> |- | † | <small>Juara Carta Mingguan Muzik Muzik 39</small> |} === Pusingan pertama (14 Januari 2025) === {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:80%; line-height:20px;" ! Tajuk Lagu ! Komposer ! Penulis lirik ! Penyanyi ! Nota |- ! ''"Oh Huminodun"† | Elica Paujin & Butod Bassman | Elica Paujin & Lenzely Salimin | [[Elica Paujin]] | |- ! ''"Belakang Tabir" | Syamel | Syamel & Jiwa | [[Syamel]] | |- ! ''"I.L.U" | colspan="3"| [[Aepul Roza]] | |- ! ''"Oh My Kadhale (OMK)" | Ezra Kairo, [[Zubir Khan]] & Mingaling | colspan="2"| Ezra Kairo & Zubir Khan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2024/11/1155230/zubir-khan-curi-tumpuan|title=Zubir Khan curi tumpuan|last=Jefri|first=Najiy|date=2024-11-15|website=Harian Metro|language=en|access-date=2024-11-15}}</ref> | |- style="background:lightgreen"| | '''''"Saksama" | Akim & The Majistret | Bunga Cantik<ref>Stacy Anam</ref> | [[Akim & The Majistret]] | |- style="background:lightgreen" | '''''"Aura" | colspan="2"| Ernie Zakri, John Jeeves & [[Firdaus Rahmat]] | [[Ernie Zakri]] | |- ! ''"Retak Hatiku" | [[Zai Hamzah]] & [[Oja (penyanyi)|Oja]] | Achoi Floor 88 | Iera Milpan | |- ! ''"Memori Mungkin Berulang"† | colspan="3"| [[Tomok]] & [[Siti Nordiana]] | |- ! ''"Tangis" | colspan="2"| [[Naim Daniel]] | [[Nabila Razali]] | |- ! ''"Yennode Macha"† | Music Kitchen | Zubir Khan & Friends | Zubir Khan<ref name=":0"/> | |- style="background:lightgreen" | '''''"Pujaanku" | [[Ali Sariah]] | Heidimoru & Ali Sariah | [[Kugiran Masdo]] & [[Aisyah Aziz]] | |- ! ''"Helah" | colspan="2"| Iqie Hugh & Shazriq Azeman | [[Puteri Khareeza]] | |- ! ''"Angau" | colspan="3"| Fahimi Rahmat | [[Sharul Kamal]] menggantikan Fahimi Rahmat sebagai penyanyi.<ref>{{Cite web|url=https://www.kosmo.com.my/2024/11/14/sebab-tidak-dapat-dielakkan-vanessa-ganti-misha-omar-di-sfmm39/|title='Sebab tidak dapat dielakkan', Vanessa ganti Misha Omar di SFMM39|last=SELAMAT|first=HANISAH|date=2024-11-14|website=Kosmo Digital|language=ms-MY|access-date=2024-11-15}}</ref> |- ! ''"[[Masihkah Ada Rasa Itu?]]"'' | [[Sharon Paul]] & Misha Omar | Que Afiq & Sharon Paul | [[Misha Omar]] | [[Vanessa Reynauld]] menggantikan Misha Omar sebagai penyanyi. |- style="background:lightgreen" | '''''"Terus Bersinar" | Mas Dewangga, Jova Devito & Datuk Arisz Ab Rahman | Mas Dewangga & Jova Devito | [[Hafiz Suip]] | |- style="background:lightgreen" | '''''"[[Hening Rindu]]"†'' | [[Ikhwan Fatanna]] & Wan Saleh | Ikhwan Fatanna | [[Marsha Milan]] | |- style="background:lightgreen" | '''''"Sengaja"† | colspan="2"| Bunga Cantik & Hang Nadim<ref>Akim Ahmad</ref> | [[Amir Masdi]] | |- |} === Pusingan kedua (15 Januari 2025) === {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:80%; line-height:20px;" ! Tajuk Lagu ! Komposer ! Penulis lirik ! Penyanyi ! Nota |- ! ''"Panas"† | colspan="2"| [[Shazee Ishak]] & [[Audi Mok]] | [[Nikki Palikat]] | |- style="background:lightgreen" | '''''"Risiko"† | Apipapol | colspan=2| [[Benzooloo]], Ghidd Isabatos, Meerfly, [[Tuju K-Clique]] & [[MK K-Clique]] | |- ! ''"Menggenggam Bahagia" | [[Sirkhan Danial|Sirkhan]], Rinkarnaen & Sang Hitam | Sirkhan & Sang Hitam | [[Sufian Suhaimi]] | |- ! ''"Dulu, Kini dan Akhirnya"† | colspan="2"| Hanis Rafi, Firdaus Rahmat & Omar K | Marsha Milan | |- ! ''"Sah"† | colspan="2"| Kid Ariba | [[Sarah Suhairi]] & [[Alfie Zumi]] | |- style="background:lightgreen" | '''''"Bukan Lagi Kita"† | colspan="2"|Hael Husaini & Iqie Hugh | [[Nadeera Zaini]] | |- ! ''"Sangkar Derita" | Haqiem Rusli | Haqiem Rusli & Acap S | [[Haqiem Rusli]] | |- ! ''"Sinar Pelangi" | Jawa Suki | Apit PB, Haziq PB, Wan Akira PB & Zanal PB | [[Projector Band]] | |- ! ''"Ritma & Rima"† | Hang Nadim & Bunga Cantik | Bunga Cantik | [[Stacy Anam]] & [[Akim Ahmad]] | |- ! ''"Gelora" | colspan="2"| Ismisham | [[Usop (penyanyi)|Usop]] | |- style="background:lightgreen" | '''''"Diam"† | colspan="2"|Hael Husaini & Iqie Hugh | [[Hael Husaini]] | |- ! ''"Lemas" | Hykal Kadir | Hamizan Azli | [[Khai Bahar]] | |- style="background:lightgreen" | '''''"Puas Sudah"† | colspan="3"| [[Aina Abdul]] | |} ==Lihat Juga== * [[Separuh Akhir Muzik Muzik 38]] * [[Juara Carta Mingguan Muzik Muzik 39]] * [[Anugerah Juara Lagu]] * [[Anugerah Juara Lagu ke-39]] * [[Separuh Akhir Muzik Muzik 40]] == Rujukan == <references /> [[Kategori:Separuh Akhir Muzik-Muzik]] [[Kategori:Rancangan televisyen Malaysia 2024]] 5gbkjji5b6dk4omo60ls24s50im3gs9 0 1222064 7003877 7003275 2026-11-11T12:14:13Z ~2026-58917-07 424346 /* Sukan */ 7003877 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Naura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[NJOI TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}}* | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Pratonton Percuma Dari 19 Oktober - 31 Disember 2026''. === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Na}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh Siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == *[https://www.njoi.com.my/bm-home Laman web NJOI] {{Astro All Asia Networks}} [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Televisyen definisi tinggi]] nvrbnta3dmr4fir5nwp13rhlzkuig99 7003881 7003877 2026-11-11T12:19:04Z ~2026-58917-07 424346 /* Aneka Melayu */ 7003881 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Naura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[NJOI TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}}* | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Pratonton Percuma Dari 19 Oktober - 31 Disember 2026''. === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Na}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh Siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == *[https://www.njoi.com.my/bm-home Laman web NJOI] {{Astro All Asia Networks}} [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Televisyen definisi tinggi]] 5z8t9i4h18dnv4cme30qywz48w3zbkt 7003885 7003881 2026-11-11T12:28:27Z ~2026-58917-07 424346 /* Inggeris */ 7003885 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Naura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[NJOI TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}}* | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Pratonton Percuma Dari 19 Oktober - 31 Disember 2026''. === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Na}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh Siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == *[https://www.njoi.com.my/bm-home Laman web NJOI] {{Astro All Asia Networks}} [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Televisyen definisi tinggi]] 7wb9qqxe5zbgorsz1ch9qqhnl9huk0h 7003890 7003885 2026-11-11T12:40:29Z ~2026-58917-07 424346 /* Inggeris */ 7003890 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Naura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[NJOI TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}}* | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Pratonton Percuma Dari 19 Oktober - 31 Disember 2026''. === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Na}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh Siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == *[https://www.njoi.com.my/bm-home Laman web NJOI] {{Astro All Asia Networks}} [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Televisyen definisi tinggi]] bdfrfz7v5l1w3dju20u375ey587f35m 7003897 7003890 2026-11-11T12:53:43Z ~2026-58917-07 424346 /* Aneka Melayu */ 7003897 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Naura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[NJOI TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}}* | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Pratonton Percuma Dari 19 Oktober - 31 Disember 2026''. === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Na}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh Siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == *[https://www.njoi.com.my/bm-home Laman web NJOI] {{Astro All Asia Networks}} [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Televisyen definisi tinggi]] mqgpmpx9q5mzwbvz1brt2i91ehnzd6x 7003901 7003897 2026-11-11T13:02:34Z ~2026-58917-07 424346 /* Filem */ 7003901 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Naura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 111_HD | [[Go Shop]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[NJOI TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | Makkal TV | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}}* | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Pratonton Percuma Dari 19 Oktober - 31 Disember 2026''. === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Na}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Stadium]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh Siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == *[https://www.njoi.com.my/bm-home Laman web NJOI] {{Astro All Asia Networks}} [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Televisyen definisi tinggi]] eokpsi8dzj66e3fub8uev1ab8wsv6rn 7003904 7003901 2026-11-11T13:22:23Z ~2026-58917-07 424346 /* Saluran televisyen */ 7003904 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Naura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 111 | [[Go Shop]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 140 | [[NJOI TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 204 | Makkal TV | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Ya}}* | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Pratonton Percuma Dari 19 Oktober - 31 Disember 2026''. === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 352 | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 375 | [[CCTV-4]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[HITS Now]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh Siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == *[https://www.njoi.com.my/bm-home Laman web NJOI] {{Astro All Asia Networks}} [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Televisyen definisi tinggi]] l5yrpexipmfb119pjutzxja62mbyosr 7003906 7003904 2026-11-11T13:24:34Z ~2026-58917-07 424346 /* Aneka India */ 7003906 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Naura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 111 | [[Go Shop]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 140 | [[NJOI TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 204 | Makkal TV | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 352 | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 375 | [[CCTV-4]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[HITS Now]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh Siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == *[https://www.njoi.com.my/bm-home Laman web NJOI] {{Astro All Asia Networks}} [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Televisyen definisi tinggi]] 2m46ligrlprjlny0rlh8rkwzrszdoxf 7004250 7003906 2026-11-12T09:07:45Z ~2026-58917-07 424346 /* Saluran televisyen */ 7004250 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Naura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 111 | [[Go Shop]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Astro Maya HD]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |- ! 140 | [[NJOI TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 204 | Makkal TV | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 352 | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 375 | [[CCTV-4]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[HITS Now]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh Siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == *[https://www.njoi.com.my/bm-home Laman web NJOI] {{Astro All Asia Networks}} [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Televisyen definisi tinggi]] 0xwskojum2e9tgkiqm6cem6fqmlchk8 7004261 7004250 2026-11-12T09:13:41Z ~2026-58917-07 424346 /* Aneka Melayu */ 7004261 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Naura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 111 | [[Go Shop]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 133 | [[Astro Bella]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Astro Maya HD]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |- ! 140 | [[NJOI TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 204 | Makkal TV | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 352 | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 375 | [[CCTV-4]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[HITS Now]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh Siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == *[https://www.njoi.com.my/bm-home Laman web NJOI] {{Astro All Asia Networks}} [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Televisyen definisi tinggi]] rz0dhxak089lyqwmpivhf03u8wutlen 7004268 7004261 2026-11-12T09:17:49Z ~2026-58917-07 424346 /* Aneka Melayu */ 7004268 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 103 | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Warna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 109_HD | [[Naura HD|Naura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Astro Premier]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 111 | [[Go Shop]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Rumma]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Gaaya]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Astro Aruna]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 123_HD | [[Awesome TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 124_HD | [[:en:TVB Magic|TVB Magic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 126_HD | [[Astro Mustika HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 133 | [[Astro Bella]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Astro Maya HD]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |- ! 140 | [[NJOI TV]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |- ! 142 | [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 148 | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |- ! 149 | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 204 | Makkal TV | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 213_HD | [[Chutti TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Sony Vizha]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | [[Go Shop|Astro Go Shop Chinese]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 304_HD | [[Astro Xiao Tai Yang]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 307_HD | [[Astro Shuang Xing]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 315_HD | [[STAR Chinese Channel|Star Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 318_HD | TVB News Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | [[Mango TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | U Panda TV | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 352 | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 375 | [[CCTV-4]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 417_HD | [[Fox Movies (Asia Tenggara)|FOX Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 514_HD | [[Sky News]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 551_HD | Global Trekker | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 601_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV UPSR]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 602_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV PT3]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV|Astro Tutor TV SPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 610_HD | [[Astro TVIQ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 612_HD | [[DreamWorks Animation|DreamWorks]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 620_HD | [[CBeebies]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[HITS Now]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[PRIMEtime (saluran TV Astro)|PRIMEtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | [[Astro hitz|Astro Hitz]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 710_HD | [[Go Asean|Go ASEAN]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 712<sub>HD<sub> | [[Warner TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | [[:en:Paramount Network|Paramount Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 716_HD | [[Discovery Real Time|DMAX]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | [[BBC Lifestyle]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[MTV Asia Tenggara|MTV Live]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 800_HD | [[EGG Network|eGG Network]] | {{Ya}}_a | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 808_HD | [[Mobile Legends:Bang Bang]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 882_HD | [[Astro @Play]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh Siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | [[Astro 30]] | 15 Ogo - 31 Jan 2027 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[Aniplus]] | 15 Ogo - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[Pokemon|Pokémon]] | 01 Okt - 31 Dis 2026 | {{Na}} | {{Ya}} |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{Ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{Ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{Ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{Ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{Ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{Ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{Ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{Ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{Ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{Ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{Ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{Ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{Ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{Ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{Ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{Ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{Ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{Na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{Na}} |- ! 871 | Wai FM | {{Na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{Na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{Na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{Na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{Na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{Ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{Ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == *[https://www.njoi.com.my/bm-home Laman web NJOI] {{Astro All Asia Networks}} [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Televisyen definisi tinggi]] it0v15dhj6tr0hlztyhp5exlmbymof7 0 1224135 7003982 6700573 2026-11-11T20:14:23Z ~2026-59576-79 424884 /* */ 7003982 wikitext text/x-wiki {{short description|Aktivis Malaysia}} {{Malay name|Mohd Sophian|Mohd Zain|note=on}} {{Infobox_officeholder | honorific-prefix = | honorific-suffix = | name = Mohd Sophian Mohd Zain | native_name = {{Script|Arab|محمد سفيان محمد زين}} | image = File:Mohd Sophian Mohd Zain pada 2024.jpg | image_size = | caption = Mohd Sophian pada 2024 | office = Pengerusi <br/> Persatuan Kebajikan SurPlus [[Pulau Pinang]] | term_start = 2016 | term_end = | predecessor = | successor = | 1blankname = | 1namedata = | office1 = Ahli Majlis Perunding Penjaja dan Peniaga Kecil (M3PN) Negeri [[Pulau Pinang]] | term_start1 = ??? | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = | 1blankname1 = | 1namedata1 = | birth_name = Mohd Sophian bin Mohd Zain | birth_date = {{Birth date and age|1975|4|18}} | birth_place = [[Jalan Dato Keramat, George Town|Jalan Dato Keramat]], [[George Town]], [[Penang]], [[Malaysia]] | party = {{PH DAP}} [[Parti Tindakan Demokratik|DAP]] | otherparty = | education = | alma_mater = Universiti Nahrain | occupation = [[Aktivis]], [[ahli perniagaan]] | birthname = | spouse = {{marriage|Sharifah Haslina Syed Hamzah|2001|2025|end=meninggal}} | children = 4 | parents = | relatives = | signature = | known_for = | nickname = | website = | footnotes = }} '''Mohd Sophian bin Mohd Zain''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: محمد سفيان بن محمد زين; lahir 18 April 1975), atau lebih dikenali sebagai '''Ustaz Sophian''', ialah [[Aktivis|aktivis]] dan [[ahli perniagaan]] Malaysia yang dilantik sebagai Pengerusi Persatuan Kebajikan SurPlus [[Pulau Pinang]] sejak tahun 2016. Beliau juga menjawat sebagai Ahli Majlis Perunding Penjaja dan Peniaga Kecil (M3PN) Negeri Pulau Pinang.<ref>[https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2023/03/941598/mahu-papar-realiti Mahu papar realiti]</ref> == Kehidupan awal dan pendidikan == Mohd Sophian bin Mohd Zain dilahirkan pada 18 April 1975 di [[Jalan Dato Keramat, George Town|Jalan Dato Keramat]], [[George Town]], [[Penang]], [[Malaysia]]. Beliau mendapat pendidikan di Jamia Ashraful Madaris, [[Karachi]], [[Pakistan]] untuk sijil Hafizul quran pada tahun 1992 dan Universiti Nahrain, [[Baghdad]], [[Iraq]]. Beliau pernah menjadi [[Penterjemahan|penterjemah]] bagi rancangan ''Jendela Dunia'' dengan mengadakan [[Temu duga|temuduga]] secara langsung dengan [[Presiden Iraq|Naib Presiden Iraq]] ketika itu, [[Taha Yassin Ramadan]]. == Kerjaya aktivis == Mohd Sophian telah menjadi suara kepada orang-orang miskin di [[Pulau Pinang]]. Pada 11 Mac 2019, beliau telah berkhemah bersama lapan keluarga dari flat PPR Taman Manggis di lobi [[Komtar]] untuk bersuara bagi orang-orang yang tertindas.<ref>[https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2019/03/11/a-businessman-who-makes-time-to-speak-up-for-poor/ A businessman who makes time to speak up for the poor]</ref> == Kehidupan peribadi == Mohd Sophian telah berkahwin dengan Sharifah Haslina Syed Hamzah dan telah dikurniakan dengan empat orang anak. Isterinya telah meninggal dunia pada 11 Januari 2025. Jenazah isterinya telah disolatkan di [[Masjid Sungai Nibong Besar]], [[Pulau Pinang]] selepas Solat Zohor dan disemadikan di Tanah Perkuburan Islam Jalan Perak, Pulau Pinang. == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://www.facebook.com/p/Sophian-Mohd-Zain-Official-61557075192524/ Laman Facebook Sophian Mohd Zain Official] * [https://www.tiktok.com/@sophianmohdzain.official Laman TikTok Sophian Mohd Zain] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1975]] [[Kategori:Orang dari Pulau Pinang]] [[Kategori:Aktivis Malaysia]] 0u72cs3awxv8vahbfzkfpzerf8cygpk 0 1245134 7004424 6947830 2026-11-12T11:57:54Z Mrharth 414006 new link 7004424 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|image=Avengers Doomsday logo.png|alt=|caption=|director=[[Russo Brothers|Anthony Russo<br />Joe Russo]]|producer={{Plainlist| * [[Kevin Feige]] * Anthony Russo * Joe Russo }}|writer={{Plainlist| * [[Michael Waldron]] * [[Stephen McFeely]] * [[Chris McKenna (penulis)|Chris McKenna]] * [[Erik Sommers]] }}|screenplay=|story=|based_on={{Based on|[[Avengers (komik)|Avengers]]|[[Stan Lee]]|[[Jack Kirby]]}}|starring={{Plainlist| * [[Robert Downey Jr.]] * [[Chris Evans (pelakon)|Chris Evans]] * [[Chris Hemsworth]] * [[Pedro Pascal]] * [[Paul Rudd]] * [[Anthony Mackie]] * [[Florence Pugh]] * [[Vanessa Kirby]] * [[Ebon Moss-Bachrach]] * [[Wyatt Russell]] * [[Channing Tatum]] * [[Simu Liu]] * [[Ian McKellen]] * [[Hayley Atwell]] * [[Tom Hiddleston]] * [[James Marsden]] * [[Patrick Stewart]] * [[Joseph Quinn]] * [[Sebastian Stan]] * [[David Harbour]] * [[Letitia Wright]] * [[Lewis Pullman]] * [[Kelsey Grammer]] * [[Kathryn Newton]] * [[Danny Ramirez]] * [[Winston Duke]] * [[Alan Cumming]] * [[Hannah John-Kamen]] * [[Rebecca Romijn]] * [[Mabel Cadena]] * [[Tenoch Huerta Mejía]] }}|music=[[Alan Silvestri]]|cinematography=|editing=Jeffrey Ford|studio={{Plainlist| * [[Marvel Studios]] * [[AGBO]] }}|distributor=[[Walt Disney Studios Motion Pictures|Walt Disney Studios<br />Motion Pictures]]|released={{Film date|2026|12|18}}|runtime=|country=|language=|budget=|gross=}} '''''Avengers: Doomsday''''' ialah sebuah [[filem adiwira]] Amerika akan datang berdasarkan pasukan adiwira [[Marvel Comics]] iaitu [[Avengers (komik)|Avengers]]. Dihasilkan oleh [[Marvel Studios]] dan [[AGBO]], dan diedarkan oleh [[Walt Disney Studios Motion Pictures]], ia bertujuan untuk menjadi ansuran kelima dalam siri filem ''Avengers'' selepas ''[[avengers: Endgame|Avengers: Endgame]]'' (2019) dan [[Senarai filem Marvel Cinematic Universe|filem ke-39]] dalam [[Marvel Cinematic Universe]] (MCU). Diarahkan oleh [[Russo Brothers|Anthony dan Joe Russo]] dan ditulis oleh Michael Waldron dan Stephen McFeely, filem ini menampilkan barisan pelakon termasuk [[Chris Hemsworth]], [[Vanessa Kirby]], [[Anthony Mackie]], [[Sebastian Stan]], Letitia Wright, [[Paul Rudd]], [[Wyatt Russell]], Tenoch Huerta Mejía, [[Simu Liu]], [[Florence Pugh|Florence]] [[Florence Pugh|Pugh]], [[Ebon Moss-Bachrach]], [[Lewis Pullman|Lewis P. Pullman]], [[Danny Ramirez]], Joseph Quinn, [[David Harbour]], Winston Duke, Hannah John-Kamen, [[Tom Hiddleston]], [[Patrick Stewart]], [[Ian McKellen]], Alan Cumming, [[Rebecca Romijn]], [[James Marsden]], [[Channing Tatum]], [[Pedro Pascal]] dan [[Robert Downey Jr.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/robert-downey-jr-doctor-doom-avengers-1235960026/|title=Robert Downey Jr. Back as Doctor Doom for Two ‘Avengers’ Movies|last=Gajewski|first=Borys Kit,Aaron Couch,Ryan|date=2024-07-28|website=The Hollywood Reporter|language=en-US|access-date=2025-03-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/avengers-doomsday-cast-announced-1236172556/|title=Marvel Unveils ‘Avengers: Doomsday’ Cast With MCU Mainstays and ‘X-Men,’ ‘Fantastic Four’ Stars|last=Kit|first=Aaron Couch,Borys|date=2025-03-26|website=The Hollywood Reporter|language=en-US|access-date=2025-03-30}}</ref> Dua filem ''Avengers'' baharu, ''The Kang Dynasty'' dan ''[[Avengers: Secret Wars|Secret Wars]]'', diumumkan pada Julai 2022 sebagai penutup Fasa Enam dan "[[Senarai filem Marvel Cinematic Universe#The Multiverse Saga|The Multiverse Saga]]" MCU. Destin Daniel Cretton telah diupah untuk mengarahkan ''The Kang Dynasty'' dan Jonathan Majors bersedia untuk memainkan semula peranan MCUnya sebagai penjahat Kang the Conqueror. Jeff Loveness menyertai filem itu sebagai penulis pada bulan September itu. Pada November 2023, Cretton berlepas diri, Waldron menggantikan Loveness sebagai penulis, dan Marvel sedang mempertimbangkan untuk berpindah dari jalan cerita Kang, sebahagiannya disebabkan oleh isu undang-undang Majors; Majors dipecat pada bulan berikutnya. Kepulangan adik beradik Russo sebagai pengarah dan McFeely sebagai penulis, pelakonan Downey sebagai penjahat baharu [[Doctor Doom]], dan sari kata baharu ''Doomsday'' semuanya diumumkan pada Julai 2024. Penggambaran sedang berlangsung dari Mac hingga Ogos 2025 di [[Pinewood Studios]] di England, dengan pelakon besar yang terdiri terutamanya daripada pelakon dari media MCU terdahulu dan filem Marvel yang lain. ''Avengers: Doomsday'' dijadualkan dikeluarkan di Amerika Syarikat pada 18 Disember 2026, sebagai sebahagian daripada Fasa Enam MCU. Sekuel filem itu, ''Secret Wars'', akan ditayangkan pada 17 Disember 2027. == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == {{wikiquote}} * {{Imdb title|21357150}} * {{mojo title}} * {{rotten-tomatoes}} {{Portal bar|Filem|Amerika Syarikat}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Filem Amerika Syarikat 2020-an]] [[Kategori:Filem berbahasa Inggeris 2020-an]] [[Kategori:Filem bahasa Inggeris]] [[Kategori:filem Amerika Syarikat tahun 2026]] [[Kategori:Filem yang belum dikeluarkan]] [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem adiwira Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem adiwira 2020-an]] [[Kategori:Filem arahan Anthony Russo]] [[Kategori:Filem arahan Joe Russo]] id8ql2y54hwm7c71vq3hsne999zz5x6 0 1252883 7004266 6746279 2026-11-12T09:16:50Z ~2026-59826-61 425205 /* */ 7004266 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = SMU(A) Tarbiah Diniah Tahfiz Bunut Sarang Burung<br> مدرسة التربية الدينية لتحفيظ القرءان |Logo Sekolah = [[imej:Sekolah kelantan.jpg|200px|center]] |Moto = |Tarikh = 1962 |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = Sekolah Menengah Agama |Pengetua = Kosong |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = B605 |Bandar = [[Kampung Bunut Sarang Burong|Kampung Bunut Sarang Burung]] |Daerah = 16200, Tumpat |Negeri = [[Kelantan|Kelantan Darul Naim]] {{flagicon|Kelantan}} |Negara = [[Malaysia]] {{flagicon|Malaysia}} |Kemasukan = |Singkatan = tdtbsb |Laman = |Telefon = 09-7181105 |Faks = 09-7191719 |footnotes = }} '''SMU(A) Tarbiah Diniah Tahfiz''' atau nama ringkasnya ''SMU(A) TDTBSB'', merupakan sebuah Sekolah Menengah Ugama kelolaan [[Yayasan Islam Kelantan]] yang terletak di Kampung Bunut Sarang Burung. SMU (A) Tarbiah Diniah Tahfiz diasaskan di kampung Bunut Sarang Burung ini adalah sebuah institusi pendidikan Menengah Ugama Arab aliran Tahfiz. Tapak pendidikan ini diasaskan pada tahun 1962 dan kini telah menjadi pusat pengajian bagi akademik dan tahfiz ==Sejarah == Pada tahun 1962, Ustaz Hj. Wan Yusof bin Wan Yaakob. Seorang Al-Malak Kampung Bunut Sarang Burung mengasaskan Sekolah Asuhan Agama Bunut Sarang Burung yang dibina atas Lot 848 seluas 350 depa, khas buat anak didik dari sekitar kampung serta anak-anak yatim. Sekolah ini bermula hanya dengan pondok beratap rumbia, bertiangkan batang nibong dan berdinding kayu. Kini, sudahpun dibangunkan dan diperhias kemas atas tanah seluas 3 ekar. Di peringkat awalnya, pihak sekolah hanya melaksanakan Kurikulum Dinie Azhari. Pada tahun 2004, Kelas Pengajian Tahfiz (KEPTA) dijalankan tanpa sukatan khusus. Kemudian pada 2012, penambahbaikan dibuat dengan penetapan kurikulum Al-Quran sebanyak 3 juzu' setahun. Bermula 2016, pihak sekolah telah melaksanakan kurikulum Al-Quran 30 juzu' sebagaimana Maahad Tahfiz Yayasan Islam Kelantan (6,7,6,7,4). ==Pencapaian == SMU (A) TDT BSB telah merangkul Johan Keseluruhan bagi Kejohanan MASSAK Zon Tumpat 2025 yang telah berlangsung di SMU(A) Bustanus Saadah Morak.<ref>{{Cite web |date=15 May 2025 |title=MASSAK Zon Tumpat 2025|url=https://www.facebook.com/share/p/1CPmNpdAJY/|access-date=16 May 2025 |website=Facebook |language=ms}}</ref> ==Alamat == :SMU(A) Tarbiah Diniah Tahfiz :Kampung Bunut Sarang Burung :16200 Tumpat :Kelantan, Malaysia == Pautan luar == * [https://www.facebook.com/share/1CZ5EV29wf/ Facebook Rasmi] *[https://www.facebook.com/share/12DBAZ8AzRr/ Persatuan Alumni] == Rujukan == {{Reflist|30em}} 8kw4qfsnjh94dn9ut91tapkutl42550 7004270 7004266 2026-11-12T09:18:23Z ~2026-59826-61 425205 /* */ 7004270 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = SMU(A) Tarbiah Diniah Tahfiz Bunut Sarang Burung<br> مدرسة التربية الدينية لتحفيظ القرءان |Logo Sekolah = [[imej:Sekolah kelantan.jpg|200px|center]] |Moto = |Tarikh = 1962 |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = Sekolah Menengah Agama |Pengetua = ''Kosong'' |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = B605 |Bandar = [[Kampung Bunut Sarang Burong|Kampung Bunut Sarang Burung]] |Daerah = 16200, Tumpat |Negeri = [[Kelantan|Kelantan Darul Naim]] {{flagicon|Kelantan}} |Negara = [[Malaysia]] {{flagicon|Malaysia}} |Kemasukan = |Singkatan = tdtbsb |Laman = |Telefon = 09-7181105 |Faks = 09-7191719 |footnotes = }} '''SMU(A) Tarbiah Diniah Tahfiz''' atau nama ringkasnya ''SMU(A) TDTBSB'', merupakan sebuah Sekolah Menengah Ugama kelolaan [[Yayasan Islam Kelantan]] yang terletak di Kampung Bunut Sarang Burung. SMU (A) Tarbiah Diniah Tahfiz diasaskan di kampung Bunut Sarang Burung ini adalah sebuah institusi pendidikan Menengah Ugama Arab aliran Tahfiz. Tapak pendidikan ini diasaskan pada tahun 1962 dan kini telah menjadi pusat pengajian bagi akademik dan tahfiz ==Sejarah == Pada tahun 1962, Ustaz Hj. Wan Yusof bin Wan Yaakob. Seorang Al-Malak Kampung Bunut Sarang Burung mengasaskan Sekolah Asuhan Agama Bunut Sarang Burung yang dibina atas Lot 848 seluas 350 depa, khas buat anak didik dari sekitar kampung serta anak-anak yatim. Sekolah ini bermula hanya dengan pondok beratap rumbia, bertiangkan batang nibong dan berdinding kayu. Kini, sudahpun dibangunkan dan diperhias kemas atas tanah seluas 3 ekar. Di peringkat awalnya, pihak sekolah hanya melaksanakan Kurikulum Dinie Azhari. Pada tahun 2004, Kelas Pengajian Tahfiz (KEPTA) dijalankan tanpa sukatan khusus. Kemudian pada 2012, penambahbaikan dibuat dengan penetapan kurikulum Al-Quran sebanyak 3 juzu' setahun. Bermula 2016, pihak sekolah telah melaksanakan kurikulum Al-Quran 30 juzu' sebagaimana Maahad Tahfiz Yayasan Islam Kelantan (6,7,6,7,4). ==Pencapaian == SMU (A) TDT BSB telah merangkul Johan Keseluruhan bagi Kejohanan MASSAK Zon Tumpat 2025 yang telah berlangsung di SMU(A) Bustanus Saadah Morak.<ref>{{Cite web |date=15 May 2025 |title=MASSAK Zon Tumpat 2025|url=https://www.facebook.com/share/p/1CPmNpdAJY/|access-date=16 May 2025 |website=Facebook |language=ms}}</ref> ==Alamat == :SMU(A) Tarbiah Diniah Tahfiz :Kampung Bunut Sarang Burung :16200 Tumpat :Kelantan, Malaysia == Pautan luar == * [https://www.facebook.com/share/1CZ5EV29wf/ Facebook Rasmi] *[https://www.facebook.com/share/12DBAZ8AzRr/ Persatuan Alumni] == Rujukan == {{Reflist|30em}} bc7gc9bmmseg9jtiee3je7nili85jf2 0 1254714 7004321 7001358 2026-11-12T09:54:49Z Adrian19980430 354963 /* Filem */ 7004321 wikitext text/x-wiki {{Infobox Company |name = ACT 2 Pictures Sdn Bhd |company_logo = |type = [[Syarikat swasta|Swasta]] |foundation = {{start date and age|2019|2|27|df=yes}} |location_city = |location_country = [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] |location = |locations = |key_people = [[Adrian Teh]] (Pengasas) |area_served = |industry = [[Wayang|Filem]] |products = [[Filem]]<br>[[Rancangan televisyen|Televisyen]] |services = |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |divisions = |parent = |subsid = |slogan = |homepage = |dissolved = |footnotes = |intl = }} '''ACT 2 Pictures Sdn Bhd''' ialah sebuah syarikat penerbitan filem dan penerbitan televisyen [[Malaysia]] yang ditubuhkan pada 27 Februari 2019 oleh [[Adrian Teh]]. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Catatan |- | 2019 | ''[[WIRA (filem)|WIRA]]'' | [[Adrian Teh]] | [[Hairul Azreen]], [[Fify Azmi]], Ismi Melinda, [[Hilal Azman]], [[Dain Said]], [[Yayan Ruhian]], [[Henley Hii]], [[Josiah Hogan]] | Dengan kerjasama Multimedia Entertainment, [[Golden Screen Cinemas]], [[Astro Shaw]] dan [[Primeworks Studios]] |- | 2020 | ''[[Pasal Kau!]]'' | [[Adrian Teh]] | [[Hairul Azreen]], [[Janna Nick]], [[Amerul Affendi]], [[Henley Hii]], [[Namron]], [[Theebaan G]], [[Taufiq Hanafi]], [[Hafizul Kamal]] | Dengan kerjasama SNJ Holdings, Hello Billionaires dan Clover Films |- | 2021 | ''[[Ada Hantu]]'' | [[Hairul Azreen]] | [[Zahiril Adzim]], [[Shiqin Kamal]], [[Hairul Azreen]], [[Nafiez Zaidi]], [[Elvina Chua]] | Dengan kerjasama Clover Films, Longhouse Films dan Hello Billionaires |- | rowspan=2|2022 | ''[[The Assistant (filem 2022)|The Assistant]]'' | [[Adrian Teh]] | [[Iedil Dzuhrie Alaudin]], [[Hairul Azreen]], [[Henley Hii]], [[Farali Khan]] | Dengan kerjasama Clover Films, MK Group, Aurum Investments dan Longhouse Films |- | ''[[Ada Hantu 2]]'' | [[Hairul Azreen]] | [[Zahiril Adzim]], [[Shiqin Kamal]], [[Hairul Azreen]], [[Nafiez Zaidi]], [[Elvina Chua]] | Dengan kerjasama Clover Films, Hello Billionaires dan Motobits |- | rowspan=2|2023 | ''[[Malbatt: Misi Bakara|MALBATT: Misi Bakara]]'' | [[Adrian Teh]] | [[Bront Palarae]], [[Shaheizy Sam]], [[Hairul Azreen]], [[Zahiril Adzim]], [[Iedil Dzuhrie Alaudin]], [[Adlin Aman Ramlie]], [[Fauzi Nawawi]], [[Tony Eusoff]] | Dengan kerjasama Berjaya Pictures, Fast Bikes, Aurum Investments, [[Golden Screen Cinemas]] dan [[Astro Shaw]] |- | ''[[La Luna (filem)|La Luna]]'' | [[M. Raihan Halim]] | [[Shaheizy Sam]], [[Sharifah Amani]], [[Wan Hanafi Su]], [[Hisyam Hamid]], [[Nadiya Nisaa]], [[Namron]], [[Farah Ahmad]], [[Iedil Dzuhrie Alaudin]], [[Wafiy]], Syumaila Salihin | Dengan kerjasama Clover Films, One Cool Film dan Papahan Films |- | rowspan=2|2024 | ''[[Gold]]'' | [[Adrian Teh]] | [[Jack Tan]], [[Farid Kamil]], Freddie Ng, Lynn Lim, [[Fabian Loo]], Danial Cheah, Meeki Ng | Dengan kerjasama [[Astro Shaw]], Clover Films dan One Cool Entertainment |- | ''[[Reversi]]'' | [[Adrian Teh]] | [[Beto Kusyairy]], [[Shiqin Kamal]], [[Hasnul Rahmat]], [[Vanida Imran]], [[Azhan Rani]], [[Zahiril Adzim]], [[Qi Razali]] | Dengan kerjasama Clover Films, [[Golden Screen Cinemas]] dan K-Movie Entertainment |- | rowspan=3|2025 | ''[[Martabat: Misi Berdarah]]'' | [[Adrian Teh]]<br>[[Zahiril Adzim]] | [[Fad Bocey]], [[Zahiril Adzim]], [[Shiqin Kamal]], [[Nafiez Zaidi]], [[Elvina Chua]] | Dengan kerjasama [[Golden Screen Cinemas]] dan [[Astro Shaw]] |- | ''[[Magik Rompak]]'' | [[Adrian Teh]] | [[Zul Ariffin]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Amelia Henderson]], [[Nadhir Nasar]] | Dengan kerjasama Clover Films, [[Golden Screen Cinemas]] dan [[Astro Shaw]] |- | ''[[Badak (filem)|Badak]]'' | M. Raihan Halim | [[Shaheizy Sam]], Aida Amron, [[Wan Hanafi Su]], [[Kahoe Hon|Hon Kahoe]] | Dengan kerjasama Clover Films, [[Golden Screen Cinemas]], Papahan Films, SinemArt, [[Juita Viden]], One Tree Holdings dan Dropkick |- | rowspan=3|2026 | ''[[Mikael: Pemburu Dua Alam]]'' | [[Zahir Omar]] | [[Remy Ishak]], [[Norreen Iman]], [[Fabian Loo]], [[Alicia Amin]], [[Ahirine Ahirudin]], [[Megat Sharizal]], [[Anas Ridzuan]], [[Amir Nafis]] | Dengan kerjasama [[Golden Screen Cinemas]], [[Astro Shaw]], Katalyst Connections dan Sunstrong Entertainment |- | ''[[The Furious: Pertaruhan Maruah]]'' | Heng Aik Siong | [[Zul Ariffin]], [[Sky Iskandar]], [[Ikmal Amry]], [[Marissa Yasmin]], [[Zamarul Hisham]], [[Sandra Lim]] | Dengan kerjasama [[Golden Screen Cinemas]], [[Astro Shaw]] dan Sunstrong Entertainment |- | ''[[Chelot]]'' | [[Adrian Teh]] | [[Shukri Yahaya]], [[Beto Kusyairy]], [[Shaheizy Sam]], [[Nadhir Nasar]], [[Alicia Amin]], [[Azhan Rani]] | Dengan kerjasama [[Golden Screen Cinemas]], [[Astro Shaw]], Sunstrong Entertainment, Marvelous Culture Films dan [[Primeworks Studios]] |- | rowspan=1|2027 | ''Goreng!'' | [[M. Raihan Halim]] | [[Amelia Henderson]], [[Fadhli Masoot]], [[Tony Eusoff]], [[Sky Iskandar]], [[Nadhir Nasar]] | Dengan kerjasama Clover Films, [[Golden Screen Cinemas]], Papahan Films, [[Juita Viden]], One Tree Holdings dan Aco Media |- |} ===Televisyen=== * ''Model Family'' (2020) * ''[[Dukun Diva]]'' (2021-2022) * ''3AM'' (2022) * ''Sinister'' (2025) ==Pautan luar== * {{IMDb company|0809459}} * {{Facebook|act2pictures}} * {{Instagram|act2pictures}} * {{TikTok|act2pictures}} * {{Twitter|act2pictures}} * {{YouTube channel|act2pictures}} [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] a5hrja2xz2n2yfetn0wvrz6bcahtq1c 0 1261308 7003980 7003854 2026-11-11T19:37:29Z SAS, second great-grandson of Kulup Lembang 354281 7003980 wikitext text/x-wiki {{Cleanup rewrite|date=Ogos 2026}} Wikipedia ini adalah satu percubaan ikhlas untuk mengumpulkan segala bentuk fakta dan sejarah mengenai seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang.<blockquote>"Kulup Lembang bukan milik waris perdana, Kulup Lembang milik semua."</blockquote>Wikipedia ini juga adalah sebentuk '''sedekah amal jariah''' yang dapat menghapuskan pembolotan dan monopoli jahat rahsia-rahsia besar Kulup Lembang yang ditutup kemas sejak turun-temurun oleh beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang. Pembolotan dan monopoli jahat itu telah membolehkan mereka bergaul dengan orang-orang besar yang berkuasa besar dengan mahligai-mahligai bertonggakkan tiang-tiang Jachin dan Boaz lalu menikmati pelbagai kelebihan zaman-berzaman. Celaka sungguh rahsia-rahsia besar Kulup Lembang ini! Diatas kertas, '''Kulup Lembang bin Mohamed Kassim''' (1845-1915) kelihatan seperti orang kebanyakan yang lain. Beliau yang pergi dengan meninggalkan banyak persoalan juga dikenali hari ini sebagai '''Tok Lembang'''. Dibawah nama samaran Kulup Lembang itu, beliau dicatatkan diatas pelbagai rekod-rekod rasmi sebagai seorang '''saudagar klian''' atau '''hartawan perlombongan''' yang pernah menabur bakti didalam penguatkuasaan dan perlaksanaan undang-undang tempatan. Kulup Lembang adalah seorang yang kelihatan berani mati, bermuka tebal serta tanpa sebarang rasa segan silu, membesarkan beberapa buah keluarga, membuka banyak lombong-lombong bijih timah yang besar dan tanah-tanah dusun atau pertanian dikaki [https://en-gb.topographic-map.com/map-3rnl9m/Gunung-Datok/?base=2 '''Gunung Datok'''], sebuah gunung batu kapur yang dihantui dengan sebuah legenda setempat dimana watak utamanya mempunyai hubungan darah dan kaitan sejarah dengan '''bekas Menteri Larut, [[Ngah Ibrahim|Ibrahim bin Jaafar]]'''. Beliau juga berani, tanpa sebarang rasa gentar, melakukan perkara-perkara tersebut diatas dikaki Gunung Datok yang terletak hanya 4.3 km daripada kediaman dan juga markas '''Toh Puan Anjang''' yang terletak di '''Kampung Kuala Tekan''' (hari ini terletak diantara Kampung Tersusun Tasek dan Kampung Tasek). Toh Puan Anjang adalah seorang perempuan bangsawan yang sangat berpengaruh di Kinta. Ini adalah kerana beliau merupakan '''anak kepada Panglima Bukit Gantang Alang Idin''' dan beliau juga bersuamikan bekas Panglima Kinta Zainal Abidin. Khabarnya bekas Panglima Kinta itu pernah meninggalkan Kinta dan membawa diri ke [[Kampung Teluk Bakong|Teluk Bakong]] setelah sering kali menerima penghinaan dan cacian selepas pihak berkuasa melucutkan jawatannya. == Biografi == === Awal Kehidupan === ==== 2014 - Asal-usul Kulup Lembang, menurut penulisan Hairi Yahya ==== Beberapa tahun yang lalu, terdapat usaha untuk membukukan kononnya serba sedikit sejarah mengenai Kulup Lembang. Usaha tersebut diketengahkan oleh Hairi bin Yahya pada tahun 2014 dengan kerjasama beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang:<blockquote>"Beliau adalah anak seorang saudagar yang berhijrah dari Kedah sekitar tahun 1880an. Selepas singgah berniaga di Teluk Intan, akhirnya keluarganya menetap di pekan tersebut. Namun begitu, selepas beberapa tahun, Hj Kassim membawa keluarganya memudiki Sungai Perak dan kemudiannya mudik pula ke Sungai Kinta. Selepas belayar begitu jauh, akhirnya keluarga Hj Kassim membuat penempatan di Kampung Kepayang Fair Park, berdekatan Stadium Ipoh sekarang."<ref name=":2">{{Cite book|title=Tok Lembang: Pengasas Pekan Tambun|last=Yahya|first=Hairi|year=2014|location=Ipoh|pages=7, 29, 59, 72}}</ref></blockquote>Cerita yang diketengahkan oleh '''Hairi Yahya''' itu besar kemungkinan hanyalah sebuah '''cerita fiksyen''' fantastik yang dicipta oleh beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang yang mahu mengaburi mata masyarakat termasuk waris-waris Kulup Lembang yang lain. Mereka juga malangnya tergamak dan masih berdegil mahu meneruskan pembohongan atau pun kesalahfahaman yang dicipta pada tahun '''1976-1977''' oleh pihak tertentu.<ref>{{Cite web|url=https://kuluplembang.blogspot.com/2024/11/undoing-damage-caused-by-abdul-rahim-thesis.html|title=Undoing the damage caused by Abdul Rahim’s thesis|last=second great-grandson of Kulup Lembang|first=SAS|date=28 November 2024|website=Kulup Lembang|url-status=live}}</ref> Seorang waris [[Sultan Ismail Muabidin Riayat Shah|Sultan Ismail]] yang turut berminat dengan sejarah Kulup Lembang nampaknya turut mempercayai versi asal-usul yang diketengahkan oleh Hairi Yahya ini. Waris Sultan Ismail (''third great grandson'') itu yang dipercayai tidak pernah menguruskan syarikat-syarikat seperti Arab-Malaysian Merchant Bank Bhd, Zulis Projects Sdn Bhd, PYP Sdn Bhd, Binariang Sdn Bhd atau pun Bina Sat-Com Network Sdn Bhd juga bersaudara dengan Raja Zabedah binti Raja Othman yang pernah bersuamikan Raja Dato Haji Ahmad.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/4-Raja-Zabedah-Raja-Othman/6000000001216194339|title=Raja Zabedah Raja Othman|last=Noor Ikhsan|first=Megat Shah Rizal|date=29 September 2008|website=Geni|url-status=live|access-date=17 Februari 2026}}</ref> [[Fail:FB-250126.png|tengah|thumb|Apabila versi asal-usul Kulup Lembang yang diketengahkan oleh Hairi Yahya dipercayai pihak ketiga.]] ==== 2010 - Asal-usul Kulup Lembang, menurut penulisan Sunway City Ipoh ==== [[Bandar Sunway Ipoh|Sunway City Ipoh]] adalah sebuah perbandaran bertaraf madani yang sangat arif serta prihatin terhadap pemuliharaan sejarah tempatan. Ini boleh dilhat dari keyakinan perbandaran itu terhadap kekayaan luar biasa Kulup Lembang yang kononnya telah dibina daripada hasil mengangkut bijih dari lombong-lombong di Tambun ke sungai untuk diproses seterusnya.<blockquote>"The most successful of the traders was a man called Kulup Limbang. He was a very rich man who lived in Tambun having made his fortune transporting tin ore from the local mines up to the river from where it was sent for smelting and refining."<ref name=":23">{{Cite book|title=The 7 Wonders of Tambun|publisher=Sunway City Ipoh|year=2010|location=Ipoh|pages=Dedikasi, 153}}</ref></blockquote> [[Fail:Needle Rock of Tambun.jpg|tengah|Needle of Tambun|frame]] Menurut kajian geosaintifik Sunway City Ipoh, Kulup Lembang kononnya pernah menggunakan fitur geografik yang dikenali dengan nama ''Needle of Tambun'' (bukan ''Phallus of Tambun''!) sebagai pos persediaan, tempat dimana gajah-gajah milikannya ditambat sambil memunggah atau memuat naik barang.<blockquote>"Kulup Limbang used the Needle as a staging post, a place to tie his elephants whilst loading or unloading them."<ref name=":23" /></blockquote>Kajian [[mikroekonomi]] setempat pula telah memberi Sunway City Ipoh petanda kononnya perusahaan pengangkutan yang dijalankan oleh Kulup Lembang dan gajah-gajahnya telah jatuh tersungkur lalu melingkup setelah ketibaan [[Revolusi Perindustrian|revolusi perindustrian]] yang membawa pelbagai jenis kemajuan kepada masyarakat di Tambun.<blockquote>"It was perhaps the inevitable march of progress that brought about the downfall of Kulup Limbang and his elephants. The tin mining industry proved to be a boon to Tambun and Malaysia in general. The standard of life of the people in Tambun advanced quickly; roads, railways, homes and all the associated trappings of an industrial age were rapidly developed. There was thus less and less need for the elephants of Kulup Limbang and all trading activity around the Needle of Tambun eventually came to an end."<ref name=":23" /></blockquote> ===== Sentuhan istimewa didalam buku 'The 7 Wonders of Tambun' ===== Buku bertajuk ''The 7 Wonders of Tambun'' yang diterbitkan oleh Sunway City Ipoh itu telah ditandatangani oleh anak angkat [https://www.geni.com/people/Toh-Sedewa-Raja-Dato-Tak-bin-Haji-Daud/6000000006257233257 Encik Tak bin Haji Daud]<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19551212-1.2.102|title=Prince weds girl he met as student|date=12 Disember 1955|newspaper=The Straits Times|access-date=16 Oktober 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref> dan tandatangan tersebut dimulai dengan satu pengumuman bahawa buku itu didedikasikan kepada sekalian orang Perak.<blockquote>"Dedicated to All Perakians"<ref name=":23" /></blockquote> ===== Dua pupu rupanya salah seorang Ahli Lembaga Pengarah Sunway City Berhad dan mantan Ketua Pengarah Kerja Raya ===== Pada tahun 2010, Tan Sri Dato Ir. Talha bin Haji Mohd Hashim merupakan salah seorang daripada Ahli Lembaga Pengarah syarikat Sunway City Berhad. Beliau juga merupakan dua pupu kepada Daeng [https://www.geni.com/people/Hajjah-Saripah-binti-Abdullah/6000000031623773834 Hajjah Saripah binti Abdullah], janda Kulup Lembang yang comel itu. Tan Sri Dato Ir. Talha bin Haji Mohd Hashim telah dilantik sebagai salah seorang daripada Ahli Lembaga Pengarah syarikat Sunway City Berhad sejak dari tahun '''1990''' lagi!<ref>{{Cite book|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156434|title=SUNWAY CITY BERHAD ANNUAL REPORT 2010|publisher=Sunway City Berhad|year=2011|location=Petaling Jaya|pages=55}}</ref> Maka tidak hairanlah begitu ramai waris dan juga saudara-mara Daeng Hajjah Saripah binti Abdullah, tidak kira jantan atau pun betina, yang diam-diam menaruh harapan terhadap segala bentuk berita, khabar angin dan juga spekulasi mengenai pemajuan hartanah di Tambun dan kawasan sekitarnya. Mungkin juga dua pupu kepada Daeng Hajjah Saripah binti Abdullah inilah yang dimaksudkan sebagai si Pemegang Amanah itu! Tan Sri Dato Ir. Talha bin Haji Mohd Hashim juga merupakan mantan Ketua Pengarah Kerja Raya yang telah berkhidmat dengan cemerlang dari tahun 1985 hinggalah 1990.<ref>{{Cite web|url=https://www.jkr.gov.my/page/sejarah-jkr|title=Sejarah JKR|date=2024|website=Jabatan Kerja Raya Malaysia|url-status=live|access-date=17 Oktober 2026}}</ref> [[Fail:JKR Malaysia logo.png|tengah|frame|Jabatan Kerja Raya]] Jabatan Kerja Raya adalah sebuah agensi kerajaan yang telah banyak memberikan pembangunan infrastruktur secara rundingan terus yang mampan lagi menguntungkan aset warisan Kulup Lembang itu. Malahan agensi kerajaan yang sama juga telah menyediakan kerjaya-kerjaya yang syumul kepada beberapa waris Kulup Lembang itu juga. ====== Tiada dalam salasilah keluarga ====== Kedua-dua Tun [[Mohamed Suffian Mohamed Hashim|Mohamed Suffian]] bin Haji Mohd Hashim dan Tan Sri Dato Ir. [https://www.geni.com/people/Tan-Sri-Dato-Ir-Talha-Mohamed-Hashim/6000000000222413551 Talha bin Haji Mohd Hashim] merupakan dua pupu kepada Daeng Hajjah Saripah binti Abdullah, janda Kulup Lembang yang comel itu. Walaupun begitu, hanya kelihatan Tun Mohamed Suffian yang dinamakan didalam gambar rajah yang dilukis oleh Haji Mohamad Azizuddin didalam buku salasilah keluarga yang diusahakan dari bulan '''Februari 1998''' sehinggalah bulan '''Julai 1998'''.<ref>{{Cite book|title=SALASILAH KELUARGA KITA|last=Haji Abd Aziz|first=Haji Mohamad Azizuddin|publisher=Haji Mohamad Azizuddin bin Haji Abd Aziz|location=Ipoh|publication-date=Februari 1998|pages=20}}</ref> Tindakan beliau itu tidak perlulah dipertikaikan. Ini adalah kerana golongan bijak pandai sentiasa memikirkan dan melakukan yang terbaik untuk kesenangan, kekayaan, kesejahteraan dan perpaduan ummah mukarammah. ==== 2005 - Kulup Lembang, menurut penulisan Khoo Salma Nasution & Abdur-Razzaq Lubis ==== Sebuah buku sejarah tempatan tersohor yang diterbitkan oleh [https://perakacademy.com/ Perak Academy] pada tahun 2005 dan ditulis oleh Khoo Salma Nasution dan Abdur-Razzaq Lubis telah menyebabkan masyarakat hari ini percaya bahawa Kulup Lembang kononnya adalah seorang usahawan yang menjana pendapatan daripada gajah-gajah sewaan yang disewa untuk mengangkut bijih dan bekalan diantara Tanjung Rambutan dan juga Ipoh.<blockquote>"As tin mining spread radially outwards from Ipoh, the tin rush spread to Tambun. An entrepreneur named Toh Lembang made money by renting out elephants for transporting tin and provisions between Tanjong Rambutan and Ipoh."<ref>{{Cite book|title=Kinta Valley: Pioneering Malaysia’s Modern Development|last=Nasution|first=Khoo Salma|last2=Lubis|first2=Abdur-Razzaq|publisher=Perak Academy|year=2005|isbn=9834211309|location=Ipoh|pages=176}}</ref></blockquote> ===== Saudara-mara merupakan orang-orang besar dan ahli Perak Academy ===== Tidak dapat dipastikan apakah entiti Perak Academy itu sebuah daulah terpendam, syarikat biasa atau pun badan bukan kerajaan. Walaupun begitu saudara-mara kepada subjek halaman Wikipedia ini pernah menjadi Pengerusi Lembaga Gabenor, Gabenor dan juga Ahli kepada entiti Perak Academy itu. Mereka adalah Dato Dr. [[Abdullah Fadzil Che Wan|Abdullah Fadzil]], Dato Wah Abdul Hamid dan juga Dato Haji Azumu (ayahanda kepada Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]).<ref>{{Cite book|url=https://perakacademy.com/wp-content/uploads/2012/01/PkAcadNewsAprMar07.pdf|title=Academy, The Bulletin of Perak Academy, April 2006 - March 2007|publisher=Perak Academy|year=2007|location=Ipoh|pages=1, 8}}</ref> ==== 1998 - Asal-usul Kulup Lembang, menurut penulisan Haji Mohamad Azizuddin ==== Haji Mohamad Azizuddin, salah seorang daripada waris perdana Kulup Lembang yang juga merupakan anakanda kepada pengasuh diraja [https://www.geni.com/people/Royal-Caregiver-Haji-Abdul-Aziz-bin-Ahmad-Din-P-P-N/6000000031623792830 Haji Abdul Aziz bin Ahmad Din] telah mencatatkan kepercayaan beliau bahawa Kulup Lembang kononnya adalah anak kepada Haji Mohd Kassim dan juga cucu kepada individu misteri yang hanya dikenali dengan nama Ngah pada bulan '''Februari 1998'''.<blockquote>"Ninda Kulup Lembang ialah anak kepada Tuan Hj. Mohd. Kassim dan cucu kepada Ngah (seperti yang terdapat dalam dokumen peninggalan Haji Abdul Aziz bin Ahmad Din). Menurut penyelidikan Tuan Haji Mohd. Muhibuddin bin Mohd. Yahaya nama datuk ninda Kulup Lembang ialah Ngah Ibrahim."<ref name=":22" /> </blockquote>Haji Mohamad Azizuddin jelas mempunyai keyakinan dan kepercayaan yang tinggi apabila beliau menurunkan catatan yang menyatakan Kulup Lembang kononnya adalah pengasas pekan Tambun.<blockquote>"Saya tumpukan Salasilah Keluarga Kita kepada ninda ALANG LEMBANG atau dikenali juga dengan nama KULUB LEMBANG. Beliau ialah pengasas pekan Tambun pada akhir-akhir kurun ke-19."<ref name=":22" /></blockquote> ===== Kenapa Haji Mohamad Azizuddin membukukan salasilah keluarganya pada tahun 1998? ===== Desas-desus dan juga khabar angin mengenai sebuah projek pembangunan yang sangat besar yang bakal dibangunkan di Tambun telah bertiup kencang sejak awal tahun 1980an lagi, menyebabkan sebilangan kecil waris dan juga saudara-mara yang tahu akan rahsia-rahsia tertentu hidup dalam debaran. Pada tarikh keramat '''19 September 1983''', syarikat '''Jelapang Realty Sdn Bhd''' (Ahli Kumpulan Syarikat Syed Kechik) menjemput kontraktor-kontraktor berpengalaman didalam pembinaan tanah-tanah bekas lombong untuk memohon prakelayakan memenuhi tender kontrak-kontrak berikut untuk sebuah projek perumahan yang sangat besar di Tambun: # Pembinaan kerja-kerja infrastruktur kejuruteraan awam secara berfasa dan # Pembinaan 1500 unit rumah kediaman dan rumah kedai secara berfasa.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=JK9UAAAAIBAJ&lpg=PA17&dq=jelapang%20syed%20kechik&pg=PA17#v=onepage&q=%22jelapang%20realty%22&f=false|title=JELAPANG REALTY SDN. BHD.|date=19 September 1983|newspaper=New Straits Times|access-date=5 November 2026|via=Google Books}}</ref> Notis Pra-Kelayakan itu disiarkan hanya beberapa bulan selepas Syed Kechik Holdings mendedahkan bahawa syarikat pegangan itu mempunyai 10.98 peratus pegangan saham didalam syarikat Kinta Kellas Tin Dredging, sekaligus menjadikan ia sebagai pemegang saham kedua terbesar. '''Syarikat Manong Sdn Bhd''' pula memiliki pegangan saham sebanyak 16.643 peratus didalam syarikat Kinta Kellas Tin Dredging. Walaupun syarikat Kinta Kellas Tin Dredging itu diperbadankan di negara Inggeris tercinta, operasi perlombongan syarikat itu sebenarnya dijalankan di Perak.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=LK5UAAAAIBAJ&lpg=PA33&dq=%22syarikat%20manong%22&pg=PA33#v=onepage&q=%22syarikat%20manong%22&f=false|title=Kinta Kellas throws new light on deal|date=8 Jun 1983|newspaper=New Straits Times|access-date=10 November 2026|page=25|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19830608-1.2.40|title=S Kechik Holdings has 10.98 pc stake in K Kellas|date=8 June 1983|newspaper=The Business Times|access-date=10 November 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Terdapat sebuah cerita yang menarik mengenai pengerusi Syarikat Manong Sdn Bhd. Suatu masa dahulu, Sultan Selangor yang berduka cita dengan kelewatan kerja-kerja pembinaan kompleks pejabat kerajaan negeri pernah melontarkan cabaran berbentuk RM100,000 kepada Syarikat Manong yang merupakan pemaju kepada projek tersebut. [[Raja Nong Chik Raja Ishak|Raja Datuk Nong Chik]] yang merupakan pengerusi syarikat pada ketika itu telah menyahut cabaran tersebut dan menandatangani sebuah perjanjian dengan Sultan Selangor di tapak projek itu sendiri.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=n7MTAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=Developer takes on $100,000 royal dare|date=2 Februari 1982|access-date=11 November 2026|page=4|via=Google Books}}</ref> Melalui perkahwinan '''anak saudara Raja Datuk Nong Chik''' itu, bolehlah dikatakan bahawa pengerusi Syarikat Manong Sdn Bhd itu sudah mempunyai ikatan kekeluargaan dengan '''Ahmad Sabri''' bin Abdul Khalid, bapa saudara kepada Dato Seri [[Ahmad Husni Mohamad Hanadzlah|Ahmad Husni]] yang juga merupakan mantan Ahli Parlimen Tambun ('''1995'''-2018). Tan Sri Datuk [[Syed Kechik Syed Mohamed Al-Bukhary|Syed Kechik]] yang sering dianggap sebagai anak didik [[Tunku Abdul Rahman]] adalah anakanda '''Syed Mohamed''' yang sangat berjasa kepada negara dan kerajaan persekutuan.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newnation19800514-1.1.8|title=Shades of Howard Hughes|last=Zielenziger|first=David|date=14 Mei 1980|newspaper=New Nation|access-date=10 November 2026|via=National Library Board of Singapore|page=8}}</ref> Beliau dikenali sebagai seorang hartawan Melayu yang juga merupakan figura dibelakang kejayaan Kumpulan Syarikat Syed Kechik didalam dunia korporat.<ref>{{Cite web|url=https://www.kskgroup.com.my/|title=Kumpulan Syed Kechik|date=2018|website=Kumpulan Syed Kechik|url-status=live|access-date=6 November 2026}}</ref> Di negeri '''Sabah''', beliau sangat dikenali sebagai Pengarah Yayasan Sabah yang pertama, berkhidmat dari tahun 1967 sehinggalah 1972.<ref>{{Cite web|url=https://www.yayasansabahgroup.org.my/bm/former_director_ys.cfm|title=Mantan-Mantan Pengarah Yayasan Sabah|date=2026|website=Kumpulan Yayasan Sabah|url-status=live|access-date=6 November 2026}}</ref> Debaran didada sebilangan kecil waris dan juga saudara-mara yang tahu akan rahsia-rahsia tertentu semakin memuncak apabila mereka membaca pengumuman hajat sebuah konsortium yang dianggotai oleh '''Perbadanan Kemajuan Negeri Perak''', '''Yayasan Perak''' dan juga '''Ipoh Garden Berhad''' untuk membangunkan '''Kinta Valley Resort''' di Tambun dengan pelaburan sebanyak RM1 billion pada '''18 Ogos 1994.''' Tan Sri '''[[Ramli Ngah Talib]]''' yang mengumumkan hajat tersebut turut mendedahkan bahawa pembangunan diatas tanah seluas 280 ha itu menjadikan projek itu sebagai salah satu projek rekreasi yang terbesar didalam negeri dan ianya akan bermula apabila pertukaran kategori guna tanah dan juga pelan telah disiapkan.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=DyBOAAAAIBAJ&lpg=PA55&dq=%22perak%20foundation%22%20tambun&pg=PA55#v=onepage&q&f=false|title=Consortium to Develop RM1b Tambun resort|date=2 Jun 1996|newspaper=New Straits Times|access-date=3 November 2026|page=7|via=Google Books}}</ref>[[Fail:PMU Kinta Valley Resort.jpg|tengah|frame|PMU Kinta Valley Resort]] Ipoh Garden Berhad adalah sebuah syarikat pemaju yang disanjung tinggi oleh warga Ipoh. Hari ini, kawasan-kawasan yang dimajukan syarikat tersebut telah menjadi tumpuan golongan muda-mudi dan tua-tui untuk beriadah, membeli-belah dan hidup berkeluarga. Sebuah [[syarikat bersekutu]] Ipoh Garden Berhad yang dikenali dengan nama '''Timbar Properties Sdn Bhd''' adalah syarikat usaha sama diantara Ipoh Garden Berhad dan juga '''Permodalan Bumiputra Sabah Berhad''' yang pernah memiliki sejumlah 576 ekar tanah di Tasek yang bersempadan dengan sebuah taman perumahan yang dikenali dengan nama Taman Tasek Jaya. Sebuah lagi syarikat bersekutu Ipoh Garden Berhad yang dikenali dengan nama '''Alkaff Development Sdn Bhd''' pula telah menjalinkan usaha sama dengan Ipoh Garden Berhad untuk membangunkan sebuah taman perumahan yang diberi nama Taman Alkaff.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19810717-1.1.61|title=IPOH GARDEN BERHAD|date=17 Julai 1981|newspaper=The Straits Times|access-date=7 November 2026|page=21|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Status projek rekreasi yang diumumkan oleh Tan Sri Ramli Ngah Talib itu menjadi tanda tanya apabila berita pelancaran sebuah projek pembangunan yang lebih besar mula terpampang didada akhbar-akhbar utama nasional pada '''18 Julai 1996'''. Berita pelancaran itu menjaja '''Sunway City Ipoh''' sebagai satu projek perbandaran bersepadu yang pertama di Ipoh, sebuah projek berkeluasan 1,346 ekar serta menelan belanja RM1 billion yang terletak gah di Tambun!<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=w_1OAAAAIBAJ&lpg=PA14&dq=sunway%20tambun&pg=PA14#v=onepage&q&f=false|title=THE FIRST OFFICIAL LAUNCHING|date=18 Julai 1996|newspaper=New Straits Times|access-date=31 Oktober 2026|via=Google Books|page=27}}</ref> Sebilangan kecil waris dan juga saudara-mara yang tahu akan rahsia-rahsia tertentu sudah tentunya melompat gembira apabila membaca berita tersebut! [[Fail:Young Masai men do their iconic jumping dance for tourists.jpg|tengah|frame|Tarian lompat suku kaum Masai.]] Sejak kebelakangan ini, sebilangan besar waris dan juga saudara-mara mula mempersoalkan motif disebalik pembukuan buku salasilah keluarga yang dihasilkan oleh Haji Mohamad Azizuddin pada tahun 1998 itu. Pelbagai teori dan pandangan telah dilontar kedalam gelanggang gusti adu domba dan ini sangatlah tidak baik untuk kesejahteraan dan perpaduan ummah mukarammah.[[Fail:Batista, Hulk Hogan and John Cena, April 2004.jpg|tengah|frame|Ini bukan gelanggang gusti adu domba.]] Menurut catatan Haji Mohamad Azizuddin, jelaslah bahawa pembukuan salasilah keluarganya pada tahun 1998 itu dilakukan diatas niat yang suci lagi murni. Semata-mata untuk mengeratkan silaturahim diantara ahli keluarga disamping memperkenalkan ahli keluarga kepada generasi akan datang.<blockquote>"Objektif saya menyelidik dan mencatat salasilah ini ialah untuk mengeratkan perhubungan persaudaraan antara kita di samping memperkenalkan ahli rumpun keluarga kita kepada generasi yang kemudian (anak cucu kita). Saya berharap salasilah ini dapat dijadikan bahan rujukan mengenali dan mengeratkan perhubungan tali persaudaraan kita."<ref name=":22" /></blockquote>Dengan penjelasan itu, maka sewajarnya mereka yang mempersoalkan motif disebalik pembukuan buku salasilah keluarga yang dihasilkan oleh Haji Mohamad Azizuddin itu kembali ke jalan yang lurus. Sebagai sebahagian daripada umat Islam yang kuat mengamalkan amalan bersunnah dan berjamaah, mereka seharusnya berfikiran positif dan bersikap husnuzon serta tidak mempertikaikan sebarang tindakan golongan bijak pandai yang terbukti sentiasa memikirkan dan melakukan yang terbaik untuk kesenangan, kekayaan, kesejahteraan dan perpaduan ummah mukarammah. ==== 1993 - Asal-usul Kulup Lembang, menurut penggambar rajahan Haji Mohamad Azizuddin ==== Haji Mohamad Azizuddin juga suka melukis gambar rajah dan carta. Pada 21hb Mac '''1993''', beliau ada melukis sebuah gambar rajah yang cantik, yang secara tidak langsung menunjukkan juga kononnya asal-usul Kulup Lembang.<ref>{{Cite web|url=https://smktambun2066.blogspot.com/2017/04/sejarah-pekan-tambun.html|title=Sejarah pekan Tambun|last=Tambun|first=SMK|date=28 April 2017|website=SMK Tambun|url-status=live|access-date=19 April 2026}}</ref> [[Fail:Salasilah Abdul Aziz.png|tengah|Salasilah Abdul Aziz by Haji Mohamad Azizuddin.|alt=Salasilah Abdul Aziz by Haji Mohamad Azizuddin.|frame]] ===== Kononnya saudara-mara Kulup Lembang ===== ====== Panglima Bidin ====== Mereka yang biasa diperbodohkan dan juga buta sejarah Kinta sudah tentunya tidak dapat menghubung kaitkan nama yang sengaja diberi ejaan pelik ini oleh waris perdana Kulup Lembang dengan '''bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin''' yang telah dilucutkan jawatannya oleh pihak berkuasa selepas Perang Perak. Perlucutan jawatan itu telah diakui sendiri oleh bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin dihadapan [[:en:Jacques de Morgan|Jacques de Morgan]], seorang kapitalis berbangsa Perancis di Kelian Kindin (hari ini terletak diantara Changkat Kinding dan Tanjung Rambutan) pada 2hb Ogos '''1884'''. Menurut catatan jurnal kapitalis Perancis itu, salah seorang daripada '''isteri-isteri''' bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin mempunyai sebuah rumah kediaman di Kampung Tanjung Rangkong. Kampung tersebut sudah lama hilang ditelan zaman dan petempatan-petempatan baru seperti Kampung Tersusun Tasek dan Anjung Bercham Megah kini telah berdiri diatasnya. Berdasarkan daripada catatan jurnal kapitalis Perancis itu juga, kita boleh membuat kesimpulan bahawa bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin sering kali dihina dan dicaci oleh masyarakat setempat termasuk saudara-maranya sendiri selepas jawatan Panglima Kinta dan gelaran Dato beliau dilucutkan.<ref name=":3" /><ref>{{Cite book|title=Jacques de Morgan’s Explorations in the Malay Peninsula, 1884|last=Jaunay|first=Andrée|publisher=Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society|year=2020|isbn=9789679948776|location=Kuala Lumpur|pages=30-31}}</ref> [[Fail:Bekas Panglima Kinta Zainal Abidin?.png|Apa benarkah ini merupakan gambar fotograf [https://kuluplembang.blogspot.com/2025/03/photograph-of-ex-panglima-kinta-zainal-abidin.html bekas Panglima Kinta Zainal Abidin]?|tengah|frame]]Walaupun sering kali cuba diputar belit oleh pihak tertentu, kajian demi kajian telah membuktikan bahawa Dato Panglima Kinta yang berdamping bersama Sultan Ismail itu adalah bekas-Panglima Kinta Zainal Abidin. Menurut Menteri Ngah Ibrahim yang bertemu dengan Frank Swettenham pada 24hb April 1874, Dato Panglima Kinta yang sama juga merupakan salah seorang daripada penasihat-penasihat yang dipercayai oleh Sultan Ismail.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/sirfrankswettenh0000swet|title=Sir Frank Swettenham's Malayan journals, 1874-1876|last=Cowan|first=Charles Donald|publisher=Oxford University Press|year=1975|isbn=0195802721|location=Kuala Lumpur, New York|pages=59}}</ref> ====== Panglima Wahab ====== ====== Uda Johan ====== ====== Kulub Norman ====== ====== Haji Mohd Ali ====== ====== Ngah Manah ====== ==== 1990an - Asal-usul Kulup Lembang, menurut catatan Haji Shaari ==== Haji Shaari yang licik memperisterikan cicit Kulup Lembang juga ada meninggalkan sedikit catatan mengenai asal-usul hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Menurut catatan beliau yang juga bersaudara dengan mantan Menteri Besar Terengganu, [[Wan Mokhtar Ahmad|Tan Sri Haji Wan Mokhtar]], Kulup Lembang kononnya berasal dari keturunan Tun Kelawang, anakanda [[Tun Saban]].<ref>{{Cite book|title=Buku Catatan Haji Shaari bin Mohd Noh|last=Mohd Noh|first=Shaari|publisher=Haji Shaari bin Mohd Noh|location=Ipoh|pages=20, Keturunan Tambun}}</ref><ref name=":18">{{Cite book|title=Tun Sab'an dan Pembesar Melayu Perak|last=Meor Mazlan|first=Meor Ahmad Tajuddin|publisher=Yayasan Perak|year=2005|isbn=9832057027|location=Ipoh|pages=49, 62}}</ref> Suatu masa dahulu, Tun Kelawang dan Tun Kelalang merupakan pemerintah dan penguasa Hulu Kinta.<ref name=":18" /> [[Fail:Keturunan Tambun.png|tengah|Asal-usul Kulup Lembang menurut catatan Haji Shaari.|frame]] ==== 1959 - Kesignifikan Kulup Lembang, menurut penulisan A. Talib bin Haji Ahmad ==== '''A. Talib bin Haji Ahmad''' didalam bukunya yang bertajuk '''Riwayat Kinta''', dibawah judul yang bertajuk ''''Kinta dan orang besar2-nya'''<nowiki/>', beliau ada menyebut nama '''Tok Lembang''' (Kulup Lembang). Namun tindakan misterius beliau yang menyebut nama tersebut didalam perenggan yang sama dengan cerita mengenai pertemuan Ngah Impol (cucu Panglima Kampar) dan [[Sultan Abdullah Muhammad Shah II|bekas-Sultan Abdullah]] di Kepulauan Seychelles menimbulkan tanda tanya sehinggalah ke hari ini:<blockquote>"...satelah ia kémbali kedalam masharakat maka Sultan ldris mémberi béliau tauliah untok menjadi pawang sabagai mana aki-nya Panglima Kampar yang terkorban itu, masa Sultan Abdullah kéna buang di-Pulau Seychelles ia térpaksa pérgi ménémui baginda di-sana, Maka di-Tambun ada pula sa-orang besar yang térkénal déngan gélaran Tok Lémbang. Di-Batu Gajah tempat sa-orang besar yang bérgélar dengan gelaran Dato’ Amara di-Raja. Di-Gopeng pula ada orang bésar vang bérgélar Imam Pérang. Di-Sungai Raya atau dengan nama Kampong Képayang ada orang bésar yang bérnama Tok Lomba."<ref name=":7" /></blockquote> ==== 1915 - Asal-usul Kulup Lembang, menurut artikel akhbar Inggeris tercinta ==== <blockquote>"He had never been abroad, and spent most of his days in Kinta; where he was born."<ref name=":1" /></blockquote>Pada tahun 1915, sebuah akhbar Inggeris ada menyiarkan sebuah artikel mengenai '''Datoh Lembang''' atau pun Kulup Lembang. Menurut akhbar Inggeris itu, Kulup Lembang kononnya '''dilahirkan di Kinta''' dan menghabiskan '''sebahagian besar hayatnya di Kinta''' juga.<ref name=":1" /><blockquote>"...one of the leading members of the old Malay nobility, he being related to the Datoh Panglima Kinta, and was fairly wealthy."<ref name=":1" /></blockquote>Akhbar Inggeris itu juga mendakwa kononnya '''Datoh Lembang''' adalah salah '''seorang''' daripada '''bangsawan Melayu lama''' yang dihormati, berpengaruh dan berkedudukan tinggi. Beliau juga kononnya '''mempunyai hubungan dengan Datoh Panglima Kinta'''. Jika dakwaan itu benar, ini bermakna Datoh Lembang dan Datoh Panglima Kinta berasal dari keluarga yang sama, berkongsi darah yang sama atau pun mempunyai hubungan yang terjalin melalui perkahwinan.<ref name=":1" /> Untuk rekod Wikipedia, Datoh Panglima Kinta Che Wan telah ditabalkan sebagai Datoh Panglima Kinta yang baru pada 7hb November 1910. Kulup Lembang dan juga Datoh Panglima Kinta Che Wan (ayahanda Dato Seri Dr. [[Abdullah Fadzil Che Wan]]) pernah dinamakan oleh Residen British sebagai '''penyelenggara bersama''' sebidang '''tanah di Kuala Tekan''' pada tahun '''1914'''. Sebidang tanah yang sama juga turut dikenali hari ini sebagai tapak lokasi [[Masjid Warisan Al-Khairiah, Kampung Kepayang, Ipoh|Masjid Warisan Al-Khairiah]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19101014-1.2.84|title=Installation of Malay Chiefs|date=14 October 1910|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=13 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref>[[Fail:MalayMosqueBurialGround.png|thumb|Malay mosque and burial ground in Kuala Takkan by Fazil Shuhaimi Talib.]] </ref> [[Fail:MalayMosqueBurialGround.png|tengah|Malay mosque and burial ground in Kuala Takkan by Fazil Shuhaimi Talib.|frame]] ==== 1886 - Kisah Kulup Lembang di Rotan Segar, menurut Abraham Hale, Inspector of Mines (Kinta) ==== Abraham Hale adalah seorang pegawai pentadbiran kolar-putih Inggeris yang enigmatik. Beliau mula berkhidmat pada tahun 1884 sebagai ''Acting Magistrate'', '''Matang''' dan bersara sebagai ''District Officer'' '''Larut''' & Krian pada tahun 1911. Selepas memulakan karier beliau di Matang, Abraham Hale telah ditukarkan ke '''Kinta''' pada tahun 1885 dan berkhidmat pula sebagai ''Assistant Magistrate'' dan juga ''Inspector of Mines.''<ref>{{Cite journal|last=Hale|first=Abraham|year=1885|title=On Mines and Miners in Kinta, Perak|url=https://archive.org/details/biostor-176173|journal=Journal of Malayan Branch Royal Asiatic Society|volume=16|pages=320|via=Internet Archive}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19110127-1.2.67|title=TAIPING|date=27 Januari 1911|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=1 April 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://digital.library.cornell.edu/catalog/sea233|title=Twentieth century impressions of British Malaya: its history, people, commerce, industries, and resources|last=Wright|first=Arnold|publisher=Lloyd's Greater Britain Publishing Company, Ltd.|year=1908|location=London|pages=252}}</ref> Selepas persaraan beliau, Abraham Hale berkhidmat pula sebagai ''Deputy Agent'' dipejabat ''Malay States Information Agency'' dibandaraya London tercinta.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19190521-1.2.74|title=Death of Mr. A. Hale|date=21 Mei 1919|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=1 April 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Abraham Hale juga pernah menulis sebuah nota pendek mengenai legenda lokal Tambun yang berkait rapat dengan '''Gunung Datok''' dan juga '''bekas-Menteri [[Ngah Ibrahim|Ibrahim bin Jaafar]]'''.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://kuluplembang.blogspot.com/2025/02/the-real-gunung-datok-of-tambun.html|title=The real Gunung Datok of Tambun|last=second great-grandson of Kulup Lembang|first=SAS|website=Kulup Lembang|url-status=live}}</ref> Nota pendek yang bernombor 68 dan bermula dengan "''Legend of Toh Panglima Ghapar of Kinta"'' itu diterbitkan pada tahun 1886 dan kisah Kulup Lembang di Rotan Segar turut disebut didalam nota pendek itu:<blockquote>"KULUB LEMBONG, when he first went to Rotan Seger, one night heard this elephant passing and the gambala singing as he went, the next morning he saw the footprints close to his hut; the rice-fields of Rotan Seger have since been noted as the most fertile in Kinta."<ref name=":16">{{Cite book|url=https://www.google.com.my/books/edition/Notes_and_Queries/0tADAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=kulub%20lembong&pg=RA2-PA83&printsec=frontcover|title=NOTES AND QUERIES|last=Edward Maxwell|first=William|publisher=Government Printing Office, Singapore|year=1885|pages=81, 83|via=Google Books}}</ref></blockquote>Ketibaan julung-julung kali Kulup Lembang ke bumi '''Rotan Segar''' itu, jika benar seperti didakwa oleh Abraham Hale, berkemungkinan berlaku '''pada atau sebelum''' tahun '''1870an'''. Terdapat juga kemungkinan bahawa ketibaan Kulup Lembang itu seiring dengan penghijrahan '''bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin''' yang berhijrah secara beramai-ramai daripada '''Pengkalan Pegoh''' ke '''Kuala Tekan''' selepas tamatnya Perang Perak (1874-1876).<ref name=":3" /> Abraham Hale pernah melawat '''Tambun''' dan ini boleh dilihat daripada sepucuk surat yang dihantar kepada Professor Prestwich, bertarikh 18hb Ogos 1884. Didalam surat tersebut, Abraham Hale ada menceritakan tentang lawatan beliau dan juga John Bourke Massy Leech (lebih dikenali sebagai J.B.M. Leech didalam lipatan sejarah Perak) ke punca air panas Tambun yang sehingga ke hari ini masih lagi terkenal seperti dahulukala: <blockquote>"...I sent Mr Leech the collector & chief magistrate [1] of Kintah and Kending on business concerning our mining ground there and went with him to a Malay village called Sambone I think that I have marked it on the sketch which I sent you we went to see some hot springs there and also to see whether we could get a rhinoceros we did not see any of the latter but the hot springs were well worth a visit."<ref>{{Cite web|url=https://web.prm.ox.ac.uk/sma/index.php/primary-documents/primary-documents-index/421-tylor-box-12-excl-howitt.html|title=Tylor papers PRM ms collections--Box 12 (excluding Howitt letters)|last=Alison|first=Petch|date=|website=The invention of Museum Anthropology, 1850-1920. Pitt Rivers Museum, University of Oxford|url-status=live|access-date=31 Mac 2026}}</ref></blockquote>Nama Abraham Hale sejak kebelakangan ini sering disebut oleh pihak-pihak tertentu terutama didalam isu berkenaan tanah rizab Melayu. Di Parlimen misalnya, Abraham Hale seolah-olah dikambing hitamkan, dipersalahkan diatas penswastaan lombong-lombong Melayu di Perak:<blockquote>"...penarikan balik status rizab Melayu ke atas tanah rizab Melayu yang mempunyai hasil galian emas dan timah ataupun atas dasar pembangunan. Antaranya, kira-kira 350 lombong Melayu terpaksa diswastakan di Perak kerana kuasa kartel yang ditubuhkan oleh migran Abraham Hale."<ref>{{Cite book|url=https://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-07032023.pdf|title=Penyata Rasmi Parlimen Dewan Rakyat|date=7 Mac 2023|publisher=Parlimen Malaysia|year=2023|series=Bil. 15|location=Kuala Lumpur|pages=115}}</ref></blockquote> Golongan tua ataupun muda yang mudah diperbodohkan tidak seharusnya mempercayai dakwaan tersebut diatas secara membabi-buta. Ini adalah kerana sejahat-jahat Inggeris, mereka sekurang-kurangnya tidak memadamkan atau menghapuskan sejarah tertentu semata-mata untuk menutup kejahatan mereka. Golongan-golongan tersebut seharusnya lebih berwaspada terhadap kehebatan nafsu serakah pihak [[:en:Capitalism|kapitalis-kapitalis]] Melayu elit yang bukan sahaja rakus merampas hartanah-hartanah yang tergantung dan terbiar, malah tergamak memutar-belit sejarah orang-orang kaya Melayu dahulukala untuk menutup jejak hasil rampasan mereka. Sungguh celaka bakat merampas, memutar-belit, menunggang agama dan menunggang bangsa ini! === Senja kehidupan === Walaupun kehidupan awal seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu tidak dapat dipastikan buat sementara waktu, jejak-jejak yang beliau tinggalkan dihujung kehidupannya telah dirakam dengan baik didalam pelbagai dokumen bersejarah dan juga artikel suratkhabar.<ref name=":0" /> ==== Kapit Majistret bagi jajahan Kinta ==== Pada tahun 1900an, Kulup Lembang, berlandaskan Pasal 10 Undang-Undang Syara' Muhammadiyah 1904, telah didapati layak untuk dilantik menjadi '''Kapit Majistret''' (''Magistrate Adjutant'') bagi jajahan Kinta. Beliau juga telah dicatat serta ditabalkan didalam rekod rasmi sebagai seorang '''saudagar klian''' atau '''hartawan perlombongan''' yang menetap di Tambun.<ref name=":11">{{Cite book|title=Raja Bilah and the Mandailing in Perak : 1875 -1911|last=Lubis|first=Abdur-Razzaq|publisher=MBRAS|year=2003|isbn=9679948315|pages=210-211}}</ref> ==== Pelaksana dan Pentadbir hartanah Dato Panglima Kinta Abdul Wahab ==== [[Fail:Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.jpg|thumb|Dato Panglima Kinta Abdul Wahab]] Dato Panglima Kinta Abdul Wahab (anakanda bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin) meninggal dunia pada bulan November 1905, lebih kurang 11 bulan selepas beliau dilantik memegang jawatan tersebut pada 27hb Disember 1904. Beliau meninggal dunia pada usia lebih kurang 55 tahun kerana jangkitan phthisis (hari ini lebih dikenali sebagai [[tuberkulosis]]). Beliau '''tidak meninggalkan sebarang anak atau pun cucu''' dan pernah mempunyai '''dua isteri''' tetapi '''salah seorang''' darinya telah '''diceraikan''' beberapa hari sebelum meninggal dunia:<blockquote>"The Datoh had two wives (the younger of whom was divorced only a few days ago) and leaves no issue."<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19051110-1.2.29|title=Death of Datoh Panglima Kinta|date=10 November 1905|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref></blockquote>Ketiadaan anak dan cucu Dato Panglima Kinta Abdul Wahab ada juga disebut secara jelas tanpa berselindung oleh A. Talib bin Haji Ahmad didalam bukunya yang bertajuk Riwayat Kinta:<blockquote>"Bila Dato’ Panglima Kinta Muhamad Yusop itu meninggal maka béliau-lah mémegang jawatan itu dan bergélar dengan nama Dato’ Panglima Kinta Wahab. Béliau ini ada-lah sa-orang yang kaya raya, maka istéri-nya ia-lah Tok Puan Sharifah kérana méreka mandul maka Che Mee menjadi anak angkat-nya."<ref name=":7" /></blockquote>Didalam diam, Kulup Lembang rupanya telah '''dipilih''' untuk memikul tanggungjawab sebagai '''Pelaksana''' atau ''Executor'' dan '''Pentadbir''' atau ''Administrator'' kepada '''hartanah-hartanah''' peninggalan '''Dato Panglima Kinta Abdul Wahab'''.<ref name=":20">{{Cite book|url=https://archive.org/details/perak-govt-gazette-1907v20/page/27/mode/2up?q=%22kulup+lembang%22|title=The Perak Government Gazette for the year 1907|publisher=F.M.S. Government Printing Office|year=1907|volume=20|location=Kuala Lumpur|pages=27, 57, 142, 173}}</ref> [[Fail:KLPentadbirPKWahab.png|tengah|Kulup Lembang, Pelaksana hartanah dan estet Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.|frame]]Malangnya amanah dan tanggungjawab besar yang diberikan kepada Kulup Lembang itu telah dicatatkan secara rasmi didalam ''Perak Government Gazette'', menyebabkan ramai orang termasuk mereka yang mempunyai bakat menipu, merompak dan menyamun mula terliur lalu mendekati Kulup Lembang dan juga anak isterinya.<ref name=":20" /> [[Fail:PGG-MS173.png|tengah|Kulup Lembang, Pentadbir hartanah dan estet Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.|frame]]Jelaslah disini bahawa Kulup Lembang adalah individu yang telah dipilih untuk menjadi Pelaksana atau ''Executor'' dan Pentadbir atau ''Administrator'' kepada hartanah dan estet peninggalan Datoh Panglima Kinta Abdul Wahab, bukannya Toh Sedewa Raja Domba atau Toh Sedewa Raja Abdul Wahab sepertimana didakwa oleh sesetengah pihak. Jelaslah juga disini bahawa dibawah nama samaran Kulup Lembang itu, sipenyamar tidak pernah menyandang sebarang gelaran yang berbunyi Toh sepertimana yang disenaraikan dibawah gelaran-gelaran Orang Besar Enam Belas dan Orang Besar Tiga Puluh Dua. ==== Berdamping atau rapat dengan Istana, Waris-Waris Negeri dan Orang-Orang Besar Negeri ==== Dihujung kehidupannya juga, hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang ini kelihatan sering berdamping atau mempunyai hubungan rapat dengan Istana, Waris-Waris Negeri dan juga Orang-Orang Besar Negeri. Ini boleh dilihat dari beberapa artikel akhbar Inggeris tercinta yang menyebut akan keberadaan Kulup Lembang didalam beberapa acara yang melibatkan Sultan, Waris-Waris Negeri dan juga Orang-Orang Besar Negeri. ===== Pertunjukan laga burung merpati ===== <blockquote>"H. H. the Raja Muda’s “Lintar” defeated “Lang Sewah” belonging to Che Kulop Lembang of Ipoh, in the first match."<ref name=":19">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19101104-1.2.85|title=Kuala Kangsar|date=4 November 1910|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref></blockquote>Aktiviti seperti laga burung merpati merupakan satu bentuk sukan atau pun riadah buat golongan diraja dan bangsawan Melayu suatu masa dahulu. Pada 29hb Oktober 1910, bersempena ketibaan pemangku Residen-Jeneral Negeri-Negeri Melayu Bersekutu di Kuala Kangsar, sebuah pertunjukan laga burung merpati telah diadakan. Didalam pertandingan yang pertama, burung merpati milik Kulup Lembang telah ditewaskan oleh burung merpati kepunyaan [[Sultan Abdul Jalil Karamatullah Shah|Raja Muda Perak]], anakanda [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]]. Pertunjukan laga burung merpati itu turut disertai oleh Datoh Temenggung, Datoh Stia, Datoh Sri Adika Raja, Toh Muda Panglima Kinta dan juga beberapa kenamaan lain.<ref name=":19" /> ===== Mengiringi Sultan Idris Shah I didalam perarakan gajah ===== Semasa penubuhan Majlis Mesyuarat Persekutuan pada tahun 1909 yang berlangsung di Kuala Kangsar, Kulup Lembang ada dinamakan didalam senarai perarakan gajah [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] dan rombongan pengiringnya. Didalam senarai tersebut, Kulup Lembang menaiki gajah bernama Mek Weh bersama-sama [https://www.geni.com/people/OKK-Panglima-Bukit-Gantang-Haji-Mahmud-bin-Mohamed-Taib/6000000044934292933 Che Mahmud] (datuk kepada Panglima Bukit Gantang Tan Sri Dato' Seri Haji [[Panglima Bukit Gantang|Abdul Wahab bin Abdul Aziz]]) dan disusun bersama-sama barisan gajah-gajah yang dinaiki oleh Penghulu-Penghulu Mukim ketika itu.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19091213-1.2.41|title=THE GOVERNOR IN PERAK|date=13 Disember 1909|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Untuk rekod Wikipedia, Kulup Lembang dan juga Che Mahmud tidak pernah dilantik sebagai Penghulu bagi mana-mana Mukim pada zaman itu. Walaupun begitu, Che Mahmud yang sama telah ditabalkan sebagai Orang Kaya Kaya Panglima Bukit Gantang pada 8hb Januari 1917 di [[Istana Negara Perak|Astana Negara]] yang tersergam indah di Kuala Kangsar, tidak sampai pun 2 tahun selepas kematian Kulup Lembang.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19170111-1.2.14|title=Perak Sultanate. INSTALLATION OF NEW CHIEFS.|date=11 Januari 1917|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref name=":1" /> Dengan pertabalan itu juga, maka terserlahlah ketidakcerdikan dan kegagalan Kulup Lembang didalam memahami cabaran kehidupan yang dibelenggu sistem feudal Melayu yang rakus menindas golongan yang lemah, begitulah kehidupan perit yang telah dihadapi anak cucunya selepas pemergiannya. ===== Mengadap Sultan Idris Shah I sebelum baginda berangkat ke London ===== Bersempena dengan majlis pertabalan [[:en:George V|King George V]] yang gilang-gemilang di bandaraya London tercinta, paduka [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] telah berkenan untuk menyempurnakan majlis tersebut dengan menaiki sebuah kapal mel milik [[:en:P&O|Peninsular & Orient]] yang bernama [[:en:SS Delhi|SS Delhi]] pada bulan Mei 1911. Kulup Lembang bersama-sama Datoh Sri Adika Raja, Toh Puan Saripah, Datoh Stia dan juga Che Mahmud sempat masuk mengadap dan mengucapkan selamat jalan kepada baginda sebelum kapal tersebut bertolak ke London dari Swettenham Wharf, Pulau Pinang.<ref name=":21" /> Sangat jelas dari contoh-contoh yang diberikan diatas bahawa Kulup Lembang dan juga paduka [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] mempunyai satu hubungan yang sangat rapat dan sangat istimewa yang sehingga ke hari ini masih tidak dapat diperjelaskan dengan tepat. === Kematian === <blockquote>"The death of the Datoh Lembang, which occurred at his residence at Tambun at the age of about 70..."<ref name=":1" /></blockquote>Datoh Lembang atau Kulup Lembang kononnya '''meninggal dunia''' dikediamannya di '''Tambun''' pada '''23hb April 1915''' pada usia lebih kurang '''70 tahun'''.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/maltribune19150429-1.2.19.27|title=Death of Datoh Lembang|date=29 April 1915|newspaper=Malaya Tribune|work=|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Berita kematiannya ada disiarkan didalam akhbar-akhbar berbahasa Inggeris seperti '''Pinang Gazette and Straits Chronicle''', '''Malaya Tribune''' dan juga '''The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser'''.<ref name=":0">SAS, second great-grandson of Kulup Lembang</ref> ==== Tahun kelahiran Kulup Lembang ==== '''Jika benar''' hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu meninggal dunia pada usia lebih kurang '''70 tahun''' pada bulan '''April 1915''', ini bermakna Kulup Lembang '''dilahirkan di Kinta''' sekitar tahun '''1845'''. Apabila [[J.W.W. Birch|'''J.W.W. Birch''']] tiba sebagai Residen British dan mula menasihati Sultan yang memerintah dengan kuasa lindungan Inggeris, Kulup Lembang (kontemporari Birch) pada ketika itu boleh dianggarkan berusia diantara '''29-30 tahun'''.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==== Kepelikan berita kematian Kulup Lembang ==== Berita kematian Kulup Lembang yang tersiar didada beberapa akhbar berbahasa Inggeris pada bulan April 1915 itu mengandungi beberapa '''kepelikan''' yang wajar direnungi oleh waris-waris dan juga para pengkaji sejarah lokal Kinta: # Dibawah nama samaran Kulup Lembang, tiada terdapat sebarang rekod yang menunjukkan bahawa Kulup Lembang pernah menggunakan, diberi atau mewarisi gelaran Dato. Walaupun begitu pihak Inggeris melalui beberapa syarikat akhbar yang dimiliki mereka jelas menamakan beliau sebagai '''Dato Lembang'''. Ini menunjukkan bahawa semasa beliau menggunakan nama dan identiti sebenarnya dahulu, Kulup Lembang pernah diberi atau mewarisi gelaran Dato (bukan Toh, Toh Toh atau Toh Toh Toh). Besar kemungkinan tindakan pihak Inggeris itu merupakan sebentuk penghormatan terakhir mereka kepada Kulup Lembang dan mungkin juga sebagai satu peringatan kepada Sultan yang memerintah dan juga Orang-Orang Besar Negeri ketika itu bahawa pihak Inggeris tahu akan rahsia disebalik nama samaran Kulup Lembang itu. # Pihak tertentu mahu mereka yang membaca berita kematian Kulup Lembang percaya bahawa beliau '''tidak pernah mengembara keluar negara''' seperti kepulauan Seychelles contohnya. Kepelikan ini mengusik minda dan terdapat dua '''kemungkinan''' yang sering diperkatakan oleh orang ramai: ## Kulup Lembang sememangnya tidak pernah keluar negara sepertimana yang disebut didalam berita atau pun ## Ada pihak yang mengesyaki Kulup Lembang pernah keluar negara atau sepatutnya berada diluar negara dan sama ada pihak Inggeris atau pun istana mahu menyembunyikannya.<ref name=":1" /> === Perkahwinan dan anak-anak === Carta-carta yang disediakan oleh seorang waris perdana Kulup Lembang menunjukkan Kulup Lembang adalah seorang lelaki biasa yang hanya mampu mengambil seorang isteri. Kasihan Saripah binti Abdullah! Carta-carta yang sama juga menunjukkan beliau turut melahirkan Mat Jahaya dan juga Che Ian! Sungguh hebat permainan silap mata ini!<ref name=":22">{{Cite book|title=SALASILAH KELUARGA KITA|last=Haji Abd Aziz|first=Haji Mohamad Azizuddin|location=Ipoh|pages=Pengenalan, 6-7|publisher=Haji Mohamad Azizuddin bin Haji Abd Aziz|publication-date=September 1998}}</ref> Sebagai seorang hartawan perlombongan, sudah tentulah Kulup Lembang mampu untuk mengambil lebih dari seorang isteri. Beliau boleh mengambil gundik-gundik yang cantik dan gebu sekiranya dia mahu! Dibawah nama samaran Kulup Lembang, beliau dipercayai pernah mengambil sekurang-kurangnya empat isteri. Walaupun benar Kulup Lembang pernah diberi gelaran Datoh dan mempunyai beberapa orang isteri namun beliau bukanlah Datoh yang membunuh salah seorang isterinya kerana terlanjur mengikut rasa cemburu membabi buta.<ref name=":2" /> ==== Siti Alang binti Habib Husin (?-1911) ==== '''Siti Alang binti Habib Husin''' dipercayai adalah isteri pertama bagi seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Siti Alang binti Habib Husin juga berasal dari keturunan '''Syed Jalaluddin''' yang juga dikenali sebagai '''Tok Tambak, Keramat Pulau Pisang'''. Siti Alang sendiri dilahirkan didalam sebuah keluarga yang besar dan diantara adik-beradiknya adalah Habib Abdullah bin Habib Husin, Habib Ali bin Habib Husin dan juga Syed Lateh bin Habib Husin. Siti Alang juga merupakan tiga pupu (''third cousin'') kepada Orang Kaya Besar Syed Mahmud. Kewujudan keluarga ini didalam lipatan sejarah Tambun sering digunakan sebagai hujah oleh pihak tertentu untuk membuktikan bahawa Tambun dan kawasan sekitarnya dimajukan oleh pendatang-peneroka-penakluk yang berhijrah dari '''Pulau Pisang''' dan juga '''Teluk Bakong''' yang terletak di '''Perak Tengah'''.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Siti-Alang-binti-Habib-Hussein/6000000035666807889|title=Siti Alang Habib Hussin|date=15 Ogos 2015|website=Geni|url-status=live}}</ref> [[Fail:SitiAlang.png|thumb|tengah|Siti Alang binti Habib Husin]] [[Fail:HabibHusins-115.png|thumb|tengah|Tiga beradik Siti Alang binti Habib Husin, Habib Abdullah bin Habib Husin, Habib Ali bin Habib Husin dan hartanah-hartanah mereka di pekan Ipoh.]] <blockquote>"Reka bentuk rumah-rumah yang dibina oleh Tok Lembang untuk isteri-isterinya memperlihatkan bentuk yang sama. Dipercayai ia dibina oleh tukang yang sama dan mempunyai ruang bilik dan keluasan yang sama."<ref name=":2" /></blockquote> ===== Rumah agam dan kediaman Siti Alang binti Habib Husin ===== Malangnya rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang telah dirobohkan dan kawasan sekitar telah diratakan untuk membina sebuah jalan baru yang termasuk didalam satu projek naiktaraf yang melibatkan Laluan A13 dari persimpangan Sultan Azlan Shah sehinggalah Tanjung Rambutan pada tahun 2000an. Dakwaan yang mengatakan rumah-rumah agam yang didiami oleh isteri-isteri Kulup Lembang dibina serupa setiap satunya boleh diterima akal. Jika dilihat dari sebuah gambar yang diambil oleh satelit yang mujur tidak jatuh terhempas menghentam bumi Tambun pada tahun 2002, jelas kelihatan persamaan diantara saiz dan rekabentuk bumbung rumah-rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang dan Saripah. Besar kemungkinan rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang juga mempunyai dua tingkat dan beberapa bilik. Tidak mungkin rumah agam yang sebegitu besar dibiarkan sunyi sepi dahulu. Sudah tentulah rumah agam itu meriah dengan gelak tawa penghuni-penghuni misteri selain daripada Siti Alang binti Habib Husin.<ref name=":0" /> [[Fail:Rumah Agam.png|tengah|Rumah-rumah agam Siti Alang dan Saripah pada tahun 2002.|frame]] [[Fail:RumahAgamSaripah.png|tengah|Rumah agam yang pernah didiami oleh Saripah.|frame]] ===== Habib Abdullah bin Habib Husin ===== Habib Abdullah bin Habib Husin merupakan seorang yang sangat dikenali didalam sejarah pentadbiran agama Islam dinegeri Perak. Beliau merupakan Kadi Besar yang pertama, dilantik didalam atau selepas tahun 1900an.<ref>{{Cite web|url=https://www.maiamp.gov.my/index.php/korporat/sejarah-maipk.html|title=Sejarah MAIPk|website=Majlis Agama Islam dan 'Adat Melayu Perak Darul Ridzuan|url-status=live}}</ref> Beliau juga sangat dihormati di Kinta dan sudah pastilah beliau sering dipanggil untuk menghadiri mesyuarat-mesyuarat penting yang membincangkan tentang nasib dan masa hadapan daerah.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19391205-1.2.92|title=Kinta Malays And Patriotic Fund|date=5 Disember 1939|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Penghormatan itu menemui kemuncaknya apabila Habib Abdullah dilantik pula sebagai salah seorang daripada barisan Pemegang Amanah untuk daerah Kinta (''District Trustee'').<ref>{{Cite journal|year=1933|title=K.D.O. 621/33: List of members of the District Trustees in Kinta|journal=Kinta District Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia|via=}}</ref> Walaupun sibuk dengan urusan pentadbiran agama Islam, Habib Abdullah bin Habib Husin sempat juga meluangkan masa untuk melombong di Kinta dan contoh yang ditunjukkan dibawah adalah lombong milik beliau di Jelapang.<ref>{{Cite book|title=The Perak Government Gazette for the year 1901|publisher=The Perak Government Printing Office|year=1901|volume=XIV|location=Taiping|pages=365}}</ref> [[Fail:HabibAbdullah-365.png|tengah|Habib Abdullah bin Habib Husin dan lombongnya di Jelapang.|frame]] Salah seorang cucunya pernah mendiami sebuah banglo di Tambun Height dan beliau sering digambarkan sebagai orang penting didalam Pasukan A dan dikenali rapat oleh Pak Wan.<ref name=":13" /><ref>{{Cite web|url=https://malaysiansmustknowthetruth.blogspot.com/2012/12/the-journey-in-life-is-never-straight_13.html|title=The journey in life is never a straight line (PART 17)|last=Abdullah|first=Mohd Kamal|date=13 Disember 2012|website=Malaysians Must Know the TRUTH|url-status=live|access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaysia-today.net/2012/12/11/the-journey-in-life-is-never-a-straight-line-part-15/|title=The journey in life is never a straight line (PART 15)|last=Raja Kamarudin|first=Raja Petra|date=11 Disember 2012|website=Malaysia Today|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Cucu beliau yang sama juga pernah menerima peruntukan saham khas berupa 1,800,000 unit saham Kemayan Oil Palm Bhd daripada UMNO pada tahun 1993.<ref>{{Cite web|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1996-1998/1998sz/senada%20individu.pdf|title=SENARAI PERUNTUKAN SAHAM KHAS KEPADA INDIVIDU BUMIPUTERA|date=21 Jun 1998|website=Bernama|url-status=live|access-date=19 September 2025}}</ref> Maka tidak hairanlah terdapat dakwaan yang mengatakan bahawa cucu Habib Abdullah itu pernah menjadi Penama (''Nominee'') atau Pemegang Amanah (''Trustee'') kepada pemimpin-pemimpin tertinggi UMNO.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysia-today.net/2015/08/02/anwar-said-umno-is-worth-rm100-billion/|title=Anwar said Umno is worth RM100 billion|last=Raja Kamarudin|first=Raja Petra|date=2 Ogos 2015|website=Malaysia Today|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Cucu yang sama juga pernah menjadi ahli lembaga pengarah syarikat Permodalan Perak Bhd bersama ahli-ahli lembaga pengarah yang lain seperti Datuk Haji [[Ahmed Hambal Yeop Majlis|Ahamed Hambal Yeop Majlis]], Dato Haji [[Mohammed Radzi Manan|Mohd Radzi Manan]] (ayahanda mertua Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]), Dato Haji Azumu Tak (ayahanda Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]), Dato Dr [[Jamaluddin bin Mohd Jarjis|Jamaludin Jarjis]] dan Dr [[Nawawi Mat Awin]].<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=hLFOAAAAIBAJ&lpg=PA16&dq=radzi%20manan&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=PROPOSED SCHEME OF DISSOLUTION AND RE-ORGANISATION OF KOPERASI USAHA BERSATU MALAYSIA BERHAD|last=Syed Abdullah Idid|first=Syed Sidi Idid|date=13 Oktober 1996|newspaper=New Sunday Times|access-date=16 Disember 2025|page=31}}</ref> Syarikat Permodalan Perak Bhd telah diambil alih oleh KUB Malaysia Bhd selepas mendapat kebenaran daripada Menteri Besar Perak, Tan Sri Dato Seri [[Ramli Ngah Talib]].<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=Nw5PAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=KATA-KATA ALUAN|date=2 Mac 1997|newspaper=New Sunday Times|access-date=17 Disember 2025|page=10|via=Google Books}}</ref> Secara amnya, cucu-cucu Habib Abdullah hari ini dikenali sebagai tokoh-tokoh korporat yang hebat dan penglibatan mereka boleh dilihat didalam syarikat-syarikat besar seperti Ulu Benut Consolidated Industries (M) Bhd, Malaya Industrial and Mining Corporation Bhd, Unilite Electrical Industries Bhd, Construction and Supplies House Bhd, Austral Amalgamated Tin Bhd, Woodlandor Holdings Bhd dan lain-lain. Construction and Supplies House Bhd atau lebih dikenali sebagai CASH pula suatu masa dahulu pernah dikaitkan dengan gergasi dunia korporat, Tun [[Daim Zainuddin]].<ref>{{Cite web|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=286193|title=Cronyism and Capital Controls: Evidence from Malaysia|last=Johnson|first=Simon|last2=Mitton|first2=Todd|date=|website=SSRN|url-status=live}}</ref> Tun Daim Zainuddin bukanlah seorang yang asing di Kinta. Beliau yang juga dikenali dengan nama samaran ''Oracle of '''Syed Putra''''' dikalangan blogger-blogger sosio-politikal tempatan sudah dikenali oleh warga Ipoh sejak tahun 1960an lagi, terutama selepas beliau dilantik menjadi Timbalan Pendakwa Raya dan berkhidmat di Ipoh didalam tahun 1964-1965.<ref>{{Cite web|url=https://daimzainuddin.com/biography.html|title=TUN'S BIOGRAPHY|last=Zainuddin|first=Daim|website=TUN DR DAIM ZAINUDDIN|url-status=live|access-date=18 Disember 2025}}</ref><ref>{{Cite book|title=DAIM INSAN DISEBALIK ENIGMA|last=Cheong|first=Mei Sun|publisher=Pelanduk Publications (M) Sdn Bhd|year=1996|isbn=9679785777|location=Malaysia|pages=11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sakmongkol.blogspot.com/2024/11/tdz-farewell-to-oracle-of-syed-putra.html|title=TDZ, farewell to the oracle of Syed Putra. Tales by an unknown blogger. No. 25|last=Sabri|first=Ariff|date=13 November 2024|website=SAK-MONG-KOL|url-status=live|access-date=18 Disember 2025}}</ref> Abangnya yang bernama Mohamed Senawi bin Zainuddin juga pernah berbakti kepada negeri Perak dan juga daerah Kinta. Abang beliau pernah memangku jawatan Setiausaha Kerajaan Negeri Perak didalam tahun 1964-1965, dizaman pemerintahan [[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah|Sultan Idris Shah II]]. Abang beliau juga pernah bertugas sebagai Pegawai Daerah Kinta.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19650304-1.2.71|title=Jawatan baru Raja Mokhtar|date=4 Mac 1965|newspaper=Berita Harian|access-date=19 Disember 2025|via=National Library Board}}</ref> Tun Daim Zainuddin dan keluarganya yang sangat terkenal di Kedah itu pernah mempunyai pegangan didalam syarikat-syarikat besar seperti Roxy Bhd, Tasek Cement Bhd, Syarikat Permodalan dan Perusahaan Perak Bhd (nama asal syarikat Permodalan Perak Bhd) dan Idris Hydraulic Bhd.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19861210-1.2.40.11|title=Daim to sell stakes in 17 companies|date=10 Disember 1986|newspaper=The Straits Times|access-date=19 Disember 2025|via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=wa4mAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=NOTICE OF EXTRA ORDINARY GENERAL MEETING|date=21 Mei 1994|newspaper=New Straits Times|access-date=19 Disember 2025|page=35|via=Google Books}}</ref> Kehebatan dan kebijaksaan cucu-cucu Habib Abdullah didalam menghadapi dunia korporat yang mencabar pernah disaksikan sendiri oleh Dato Seri [[Hamzah Zainudin]] semasa beliau berkhidmat sebagai ''Group Contract Manager'' untuk syarikat besar Unilite Electrical Industries Bhd.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/biztimes19860813-1.1.15|title=UNILITE ELECTRICAL INDUSTRIES BERHAD|date=13 Ogos 1986|newspaper=The Business Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Habib Ali bin Habib Husin ===== Habib Ali bin Habib Husin adalah dipercayai merupakan pemilik asal sebidang tanah pertanian pegangan 999 tahun, tanah pajakan negeri yang dahulunya dikenali sebagai Lot 4440 yang terletak di Tambun. Tanah pertanian tersebut kemudiannya telah bertukar tangan dan dilepaskan kepada ipar beliau, Kulup Lembang, pada 13hb September 1898.<ref>{{Cite document|year=1897|title=LAL 2412: Lease for Agricultural Land No. 2412|journal=Kinta Land Office, Journal No. 90/78|publisher=Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak|pages=1-3}}</ref> [[Fail:LAL2412-2.png|tengah|Habib Ali bin Habib Husin, pemilik asal Lot 4440.|frame]] [[Fail:LAL2412-3.png|tengah|Pemilikan Lot 4440 bertukar tangan, dari Habib Ali bin Habib Husin kepada iparnya, Kulup Lembang.|frame]] Didalam Riwayat Kinta, '''Kulup Lembang''' ada disebut dibawah tajuk ''''Kinta dan orang besar2-nya'''<nowiki/>'. Iparnya, '''Habib Ali,''' pula disebut dengan panjang lebar dibawah tajuk ''''Orang2 di-Kinta yang bersejarah'''<nowiki/>':<blockquote>"Habib Ali ada-lah sa-orang yang térkénal gagah séjak zaman Mélayu, maka béliau térkénal déngan Pawang Gajah, béliau memburu gajah ada-lah déngan ta’ usah mémbuat ‘hang’ kalimah hang itu erti-nya ia-lah pangar yang di-kéliling untok ménangkap gajah, hang di-pérbuat khas untok démikian. Béliau ménangkap déngan mémulas-kan kuping télinga gajah itu sahaja. Béliau-lah yang jadi pémbuka tanah yang jadi Kampong orang-orang Mélayu itu. Béliau ménjadi péng-hulu, kémudian di-kurniakan oleh Sultan Perak déngan gélaran Tok Paduka pula."<ref name=":7">{{Cite book|title=Riwayat Kinta|last=Haji Ahmad|first=A. Talib|publisher=Pustaka Rusna|year=1959|location=Kuala Lumpur|pages=75, 79-80, 90, 93}}</ref></blockquote> Terdapat sedikit kekeliruan mengenai gelaran kebesaran yang diberi kepada Habib Ali. Sedekad dahulu, rata-rata mengatakan bahawa beliau diberi gelaran Toh Paduka Raja. Namun kebelakangan ini gelaran Toh Paduka Setia pula yang diketengahkan. Ini boleh dilihat dari sebuah dewan yang dinamakan diatas nama Habib Ali di [[Sekolah Kebangsaan Chepor]]. Dewan itu diberi nama Dewan Toh Paduka Setia Habib Ali Al-Jamalullail.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=122160325502476469&set=a.122096655746476469&__cft__[0]=AZU5AELeRHw3JxLzDng14_SmIasQUZYc3p0V9sU3Lx8VUmDCXbg69_0J6cDRVGJ3NboO3jO8DIVlR_u759zbH2X4Yj3H4j9GNQw9OLD6HwLKAmE1RgG5Yp08sQ71oIK1r2cGqFDC9VYCQ61o9tiJF7Xl&__tn__=%2CO*F|title=PELUNCURAN PROJEK INTERVENSI|website=Facebook SK Chepor Chemor|url-status=live}}</ref> Jika benar gelaran kebesaran yang diberi kepada Habib Ali itu adalah gelaran '''Toh Paduka Setia''', maka Habib Ali telah memegang sebuah gelaran yang mengikut adat dan tradisi negeri adalah suatu gelaran yang biasa diberikan kepada '''penolong kanan Panglima Bukit Gantang''':<blockquote>"The Paduka Sétia was the principal assistant of the Pénglima Bukit Gantang—it may be added that Che’ Long Jafar, the ruler of Larut, was the son of a Paduka Sétia and was not a mere “trader” who had settled in the country"<ref name=":8">{{Cite book|title=Papers on Malay Subjects : History|last=Wilkinson|first=R.J.|publisher=J. Russell at the F.M.S. Government Press|year=1908|location=Kuala Lumpur|pages=85}}</ref></blockquote> Habib Ali pernah memegang jawatan sebagai Penghulu Ipoh dan diberkati dengan umur yang panjang. Beliau dikenali sebagai warga Perak yang paling tua sebelum meninggal dunia pada usia 110 tahun pada tahun 1947.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19470205-1.2.53|title=PERAK'S OLDEST RESIDENT DIES|date=5 Februari 1947|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Terdapat sesuatu yang menarik yang boleh dikongsi mengenai salah seorang piut Habib Ali. Piut beliau (''second great grandson'') ini merupakan seorang bekas juruterbang komersial terlatih yang juga beristerikan anak perempuan Perdana Menteri Malaysia yang ke-10, merangkap Ahli [[Tambun (kawasan persekutuan)|Parlimen Tambun]], Dato Seri [[Anwar Ibrahim]].<ref>{{Cite news|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2025/06/1224553/pm-makes-surprise-visit-mcf-chess-event-grandson|title=PM makes surprise visit to MCF Chess event for grandson|last=Sallehuddin|first=Qistina|date=1 June 2025|newspaper=New Straits Times|access-date=18 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Toh-Paduka-Setia-Kulop-Syed-Ali-Habib-Ali-Habib-Hussein-J-P+is+related+to+Masmah-Saadah-Abdul-Rashid?from=6000000035819989384&path_type=blood&to=6000000063230495894|title=Masmah Saadah Abdul Rashid is Toh Paduka Setia Kulop Syed Ali @ Habib Ali Habib Hussein, J.P.'s great granddaughter!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> Habib Ali dan juga Ngah Noh adalah dua orang tokoh bersejarah didalam lipatan sejarah pembangunan bumi Jelapang dan salah seorang daripada cicit (''great grandson'') Habib Ali yang juga merupakan piut (''second great grandson'') Ngah Noh adalah seorang pemimpin gerakan reformasi yang terawal. Hari ini beliau masih lagi aktif didalam gerakan tersebut dan pernah bertanding untuk merebut jawatan Ketua Cabang PKR Tambun beberapa tahun dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2083627|title=Pemilihan PKR Sabah, Sarawak, Perak berlangsung lancar, terkawal|date=23 Mei 2022|newspaper=Bernama|access-date=18 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Toh-Paduka-Setia-Kulop-Syed-Ali-Habib-Ali-Habib-Hussein-J-P+is+related+to+Haji-Amer-Mohd-Isa-Zainuddin-A-M-P?from=6000000035819989384&path_type=blood&to=6000000024899973942|title=Haji Amer Mohd Isa Zainuddin, A.M.P. is Toh Paduka Setia Kulop Syed Ali @ Habib Ali Habib Hussein, J.P.'s grandson!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> ===== Syed Lateh bin Habib Husin ===== Syed Lateh bin Habib Husin dan iparnya Kulup Lembang sama-sama memiliki lombong-lombong yang besar yang terletak diselatan Tambun. Lombong-lombong mereka juga terletak bersebelahan lombong-lombong milik hartawan-hartawan Cina yang terkenal seperti Yau Tet Shin dan juga Leong Fi.<ref>{{Cite book|title=The Perak Government Gazette for the year 1901|publisher=Perak Government Printing Office|year=1901|volume=XIV|location=Taiping|pages=206}}</ref> [[Fail:SyedLateh-206.png|tengah|Lombong-lombong milik Syed Lateh bin Habib Husin dan iparnya Kulup Lembang yang terletak diselatan Tambun.|frame]] ==== Saripah binti Abdullah (?-1940) ==== Beberapa '''ahli keluarga Panglima Kinta''' berangkat pergi menunaikan haji dengan menaiki keretapi dari Ipoh ke Pulau Pinang pada tahun 1912. Diantara ahli-ahli keluarga tersebut adalah Hashim bin Mohamed Eusope, Mohamed Said bin Kulup Lateh, Ngah Kechil binti Lasam, Saripah binti Abdullah dan anaknya Abdul Wahid bin Kulup Lembang yang baru berusia 10 tahun.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19120926-1.2.16|title=IPOH ITEMS|date=26 September 1912|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Rumah agam dan kediaman Saripah binti Abdullah ===== Terdapat pihak yang mendakwa kediaman Saripah binti Abdullah dan Kulup Lembang di Tambun itu pernah juga didiami oleh isteri kedua Tuan Guru Haji Ismail Moin. Tuan Guru itu berasal dari [[Padang Rengas]], sebuah petempatan yang dibuka oleh Toh Paduka Setia Long Abdul Latif, datuk kepada Ibrahim bin Jaafar, bekas Menteri Larut. Salah seorang isteri Tuan Guru itu bernama Zaharah dan beliau dilahirkan didalam dinasti keluarga '''Haji Mat Tamat''' yang sangat berkuasa di Tambun suatu masa dahulu.<ref>{{Cite web|url=https://dunianabilahazelan.blogspot.com/2013/03/salasilah-keturunan-long-kassim-opah.html|title=Salasilah Keturunan Long Kassim (Opah : Ayah)|last=Hazelan|first=Nabila|date=Mac 2013|website=DUNIA NABILA HAZELAN|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Fatimah-Zaharah-Che-Zaharah-Mat-Tamat/6000000001302790060|title=Fatimah Zaharah @ Che Zaharah Mat Tamat|last=Mohd Said|first=Farid Wajdee|date=7 Oktober 2008|website=Geni|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/shahidi.ibrahimalmarbawi/posts/pfbid024gZsbEX9VVNSgpTBtiB9W9PYZ2GUwarHLNVtdgntz7u7AiJ1DUy5zZww6vwDQzFcl?__cft__[0]=AZZQGHGLWugc5Ucsopknd1YC9eQW6Tc4JqTa4O09TY4nLtLfsE5bav0VsuxUO1u6oXN43xRK-7j-EBqhCDk9sG7nljCiEZ3JI5FhfrfJAxdcizLt3qwq6PIhyXBepVJyR3dgZXLRj98_RgnnVrtOeN7wQn2RKhbXO2OIrfBXmwvrrA&__tn__=%2CO%2CP-R|title=Makam Tok Lembang @ Kulup Lembang, Masjid Al-Ihtidaiyah (Masjid Lama Tambun)|last=Ibrahim|first=Shahidi|date=25 Januari 2026|website=Facebook|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02LiVVcBjCPzJ8FUXUJGuK2U7oDMErfSzKdjQwQoMzfUGof2vq527N6YUik4xnqYksl&id=100068322196911&__cft__[0]=AZZrQ2rALlrfpzva-phvOKf6VH3N6AtwSWVofYtl4j9gBBBn6q7ccq_5VdOWP181h9IK46nrnHw6E3GoTG9o1cipo7BiQmsQbf0l_tkMGIBlJ5LIfVEwHw3pcWN2aSHEeFNFc82sRBzVCFwB50xKFhTkOqFHvbCOCEkbBwzSRCpy3WMewvwgk_hXXJ3yQPnLXcE&__tn__=%2CO%2CP-R|title=Pembukaan Kampung Buaia dan penempatan “Malay Perak Officers Quarters at Campong Boyah, 1876.”|date=12 Oktober 2014|website=Gunung Pondok Warisan Padang Rengas @ Facebook|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref> [[Fail:FB-060226.png|tengah|thumb|Kediaman isteri kedua Tuan Guru Haji Ismail Moin di Tambun.]] [[Fail:RumahAgamSaripah.png|thumb|tengah|Rumah agam Saripah binti Abdullah dan Kulup Lembang.]] ==== Teh Baayah (?-?) ==== ==== Che Fatimah binti Ibrahim (?-?) ==== == Falsafah dan pandangan politik == == Pentadbiran dan pembahagian aset, hartanah peninggalan Kulup Lembang == Selepas kematian Kulup Lembang, kelihatan seolah-olah segala hartanah peninggalannya telah diletak dibawah pentadbiran: # '''William Burton''' sebagai Pentadbir Rasmi (''Official Administrator'') dan # '''Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh'''.<ref name=":4">{{cite document |last=Woodward |first=L.M. |date=1915 |title=Pers 9538/1915 Jil. 7 Fol. 69: Grant of Letters of Administration, Administration Suit No. 76 of 1915 |location=Ipoh |publisher=Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak |page=1-3}}</ref> [[Fail:SuratKuasaMentadbir.png|center|Surat Kuasa Mentadbir hartanah Kulup Lembang|frame]] Usaha untuk mendapatkan perincian mengenai Surat Kuasa Mentadbir yang memberi kuasa kepada William Burton dan Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh yang kini berada didalam simpanan Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak nampaknya seperti sengaja dihalang. Umum hanya dapat mengetahui bahawa sebanyak '''55 hartanah''' Kulup Lembang yang diletak dibawah pentadbiran tetapi perinciannya tidak pula didedahkan.<ref name=":4" /> [[Fail:55-Titles..png|center|55 hartanah peninggalan Kulup Lembang|frame]] === Fakta-fakta menarik mengenai Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh === ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, cicit Wan Mat Saman yang terkenal di Kedah ==== Menurut maklumat yang mula dikumpulkan pada tahun 1936, yang bersumberkan kepada Toh Jana Pahlawan Haji Wan Yeob Ibrahim bin Wan Mat Zain dan beberapa ahli keluarga terdekat beliau, '''Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh''' rupa-rupanya adalah '''cicit''' kepada '''Wan Mat Saman''' yang terkenal di '''Kedah'''. Ini juga bermakna Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh '''bersaudara''' dengan '''Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim'''. Ini adalah kerana isteri Orang Kaya Menteri yang bernama '''Toh Puan Halimah''' adalah juga merupakan '''cucu''' kepada '''Wan Mat Saman'''.<ref name=":12">{{Cite book|title=Rumpun Keluarga Wan Mat Saman|last=Mansur|first=Haji Muhamad Shaharudin|year=1975|pages=1-2, 5}}</ref> [[Fail:WMS1.png|tengah|Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, cicit Wan Mat Saman (Kedah).|frame]] '''Bonda''' kepada '''Raja Perlis Ketiga''' adalah '''Wan Tam''', '''saudara Wan Mat Saman''':<blockquote>"Syed Safi Jamalullail's accession as the third Raja of Perlis was not without controversy. Like his granduncle Syed Alwi (Tuan Chik Endut), he too was born of a Kedah royal. His mother, Wan Tam Bandar, was the aunt of Kedah's Sultan Abdul Hamid Halim Shah and a sister of Kedah's Chief Minister, Wan Mat Saman, a staunch proponent for the restoration of Perlis to Kedah."<ref>{{Cite book|title=THE ENCYCLOPEDIA OF MALAYSIA Volume 16 THE RULERS OF MALAYSIA|last=Abdul Hamid|first=Ahmad Sarji|publisher=Archipelago|year=2011|isbn=9789813018549|location=Singapore|pages=18}}</ref></blockquote>'''Raja Perlis Keenam''' pula merupakan '''cicit''' kepada '''Raja Perlis Ketiga'''.<ref>{{Cite web|url=https://dymm.perlis.gov.my/index.php/info-diraja/salasilah-diraja?showall=1|title=Salasilah Diraja|last=Hassan|first=Hazman|date=28 April 2024|website=Pejabat Duli Yang Maha Mulia Tuanku Raja Perlis|url-status=live}}</ref> Baginda yang dahulu mesra dikenali sebagai [[Tuanku Syed Putra Jamalullail|'''Tuanku Syed Putra''']] pernah memandu sebuah jentera bulldozer berkuasa besar sebagai tanda simbolik '''merasmikan''' tapak pembangunan '''Estet Perindustrian Tasek''' (''Tasek Industrial Estate'') yang terletak di Ipoh pada tahun 1961.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19610518-1.2.62|title=The bulldozer-driving King|date=18 Mei 1961|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Baginda juga telah berkahwin dengan [[Tengku Budriah]] (kekanda Tengku Tan Sri Dato [[Tengku Ahmad Rithauddeen Ismail|Ahmad Rithauddeen]] dan Tengku Tan Sri Dato Paduka [https://www.kenanga.com.my/news/media-releases/photo-release-ym-tan-sri-dato-paduka-tengku-noor-zakiah-tengku-ismail-97th-birthday/ Noor Zakiah]) pasangan baginda itu sebenarnya bukanlah asing di Ipoh. Pasangan baginda rupa-rupanya pernah bersekolah di [[:en:Methodist_Girls'_School,_Ipoh|Sekolah Perempuan Anglo-Chinese]] (''Anglo-Chinese Girls' School'', berhampiran Kampung Paloh dan Kampung Kuchai) yang terletak di Ipoh suatu masa dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19690419-1.2.57|title=Istiadat keputeraan berpusat di-Istana Arau pagi ini|last=Nor|first=Shafie|date=19 April 1969|newspaper=Berita Harian|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Hubungan istimewa diantara keluarga baginda dan sejarah Kinta terpateri buat selama-lamanya apabila cucunda baginda melangsungkan perkahwinan dengan anakanda Dato Panglima Kinta Dato Seri Azizul Hassan pada tahun 2000.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=9Z0WAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=Glittering Perlis royal wedding|last=Dalip|first=Suryani|date=13 Jun 2000|newspaper=New Straits Times Society|access-date=6 Mac 2026|via=Google Books}}</ref> '''Wan Mat Saman''' juga mempunyai seorang '''piut''' yang bernama Mohd Razalli, '''Dato Laksamana Haji Mohd Razalli bin Haji Mohd Ali Wasi'''.<ref name=":12" /> Piut Wan Mat Saman ini juga tidaklah asing di Kinta. Ini adalah kerana beliau ada mengambil anak Penghulu Sungai Raia sebagai isteri pada tahun 1926.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19260310-1.2.22|title=MAINLY ABOUT PEOPLE|date=10 Mac 1926|newspaper=The Straits Echo|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Penghulu Sungai Raia itu adalah tokoh yang hari ini dikenali sebagai Toh Sedewa Raja Abdul Wahab, anak Toh Sedewa Raja Domba.<ref>{{Cite book|title=Tokoh-tokoh Batu Gajah, Perak|publisher=Arkib Negara Malaysia|year=2003|isbn=9679120651|location=Kuala Lumpur|pages=104}}</ref> Dato Laksamana Haji Mohd Razalli sebenarnya pernah beberapa kali '''memangku jawatan Menteri Besar Perlis'''. Ini adalah kerana [[Menteri Besar Perlis]] (yang juga Menteri Besar Perlis yang pertama) pada ketika itu, Raja Haji Ahmad bin Raja Endut, mengambil cuti panjang sebanyak dua kali.<ref>{{Cite journal|year=2005|title=SENARAI MENTERI BESAR DAN PEMANGKU MENTERI BESAR NEGERI PERLIS|url=https://www.perlislib.gov.my/web/penerbitan/jurnal-warisan-perlis/80-jurnal-warisan-indera-kayangan-bil-17|journal=Jurnal Warisan Indera Kayangan|volume=XVII|pages=5}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Ahmad |first=Azwan |date=2016 |title=TRANSFORMASI DAN DINAMIKA POLITIK ELIT DI PERLIS, KURUN KE 19 SEHINGGA 1970-AN |url= |work= |degree=Ijazah Doktor Falsafah |location= |publisher=Universiti Sains Malaysia |access-date= |pages=266-269}}</ref> Setelah sekian kali memangku jawatan tersebut, Dato Laksamana yang terkenal di Perak itu akhirnya dilantik secara rasmi menjadi '''Menteri Besar Perlis yang kedua''' pada 31 Januari 1957 dan beliau memegang jawatan tersebut sehingga 30 April 1959.<ref>{{cite speech |last=Mat |first=Yazid |date=2014 |title=Menjelang 200 Tahun Kerajaan Perlis di bawah Pemerintahan Tujuh Orang Raja: Institusi Raja Perlis antara Kesinambungan dan Perubahan |url= |event=Proceeding Seminar Institusi Raja (SIRaj II): Seminar Raja dan Kerajaan Perlis |work= |location=Pauh Putra |publisher=Universiti Malaysia Perlis |access-date= |pages=125}}</ref> Raja Dato Haji Ahmad bin Raja Endut juga tidak asing di Kinta, malahan beliau sangat dikasihi oleh warga Kinta dari Tambun sehinggalah Kampung Paloh dan Kampung Kuchai. Beliau pernah memegang jawatan Penolong Pegawai Daerah (Tanah) Kinta pada tahun 1924.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19240811-1.2.53|title=SOCIAL & PERSONAL|date=11 Ogos 1924|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh dan misi-misi rahsia kerajaan ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh sememangnya seorang pembesar negeri yang luarbiasa, ''larger than life'', ibarat kata pujangga Inggeris tercinta. Beliau sangat efisyen dan begitu dipercayai oleh Sultan dan juga Residen. Beliau juga telah banyak kali dipilih untuk '''menyertai misi-misi rahsia kerajaan''' didalam dan diluar negeri.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19201203-1.2.66|title=BYGONE PERAK|first=|date=3 Disember 1920|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Misi rahsia Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh yang paling menarik perhatian adalah apabila beliau dihantar ke '''Brunei''' pada tahun '''1905''' untuk menyakinkan Sultan Brunei, [[Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin]]''',''' supaya menerima perlindungan Inggeris.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsbudget19051228-1.2.13|title=BRITISH NORTH BORNEO|date=28 Disember 1905|newspaper=The Straits Budget|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh bukanlah Melayu Perak terakhir yang mempunyai hubungan istimewa dengan pemerintah Brunei. Cucunda Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin juga, [[Sultan Ahmad Tajuddin Akhazul Khairi Waddien|'''Sultan Ahmad Tajuddin''']], telah melantik '''Mohamed Hassan''', seorang lagi Melayu Perak, sebagai '''setiausaha sulit''' baginda pada tahun '''1937'''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19370817-1.2.26|title=PRIVATE SECRETARY TO SULTAN OF BRUNEI|date=17 Ogos 1937|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Sebuah artikel suratkhabar juga menunjukkan bahawa Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed pernah dilantiik sebagai '''Menteri Besar Brunei''' pada tahun '''1950'''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19500412-1.2.80|title=LEAVING FOR U.K.|date=12 April 1950|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed adalah juga merupakan '''cucu saudara [[Ngah Jabor]]''' yang terkenal didalam lipatan sejarah Perak.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Muhammad-Jabar-Ngah-Jabor-Bardot+is+related+to+Mohamed-Hassan-bin-Kulop-Mohamed?from=6000000009909970685&path_type=blood&to=6000000015019974556|title=Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed is Muhammad Jabar @ Ngah Jabor Bardot's great nephew!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, pengutip sewa Kulup Lembang<ref name=":0" /> ==== === Arthur Noel Kenion, penjaga kepentingan anak-anak bawah umur Dato Panglima Kinta === Dibawah pentadbiran William Burton, seorang peguam berbangsa Inggeris tercinta yang bernama '''Arthur Noel Kenion''' juga telah dilantik sebagai '''Penjaga''' kepada 5 orang anak Kulup Lembang yang dibawah umur.<ref name=":5">{{cite document|date=1916|title=K.L.O. 946/16: Memorandum of Transfer. Mining Leases for registration|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia|page=}}</ref> Kehadiran penjaga-penjaga Inggeris tercinta didalam urusan penjagaan kepentingan anak-anak Dato Panglima Kinta yang dibawah umur bukanlah sesuatu yang baru. Apabila Dato Panglima Kinta Mohamad Yusuff meninggal dunia contohnya, urusan penjagaan kepentingan anak-anak beliau yang dibawah umur seperti Che Yun Chik telah juga diberikan kepada Arthur Noel Kenion.<ref>{{Cite book|title=Federated Malay States Government Gazette|publisher=F.M.S. Government Printing Office|year=1914|series=No. 14|volume=VI|location=Kuala Lumpur|pages=xxx, xlix}}</ref> [[Fail:CheYunChik-xxx.png|thumb|tengah|Arthur Noel Kenion, penjaga Che Yun Chik.]] [[Fail:Children-xlix.png|thumb|tengah|Arthur Noel Kenion, penjaga anak-anak bawah umur Dato Panglima Kinta Mohamad Yusuff.]] ==== Arthur Noel Kenion dan penubuhan Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones ==== Arthur Noel Kenion adalah satu nama yang tidak asing lagi didalam sejarah penubuhan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones. Segalanya bermula apabila Eric Frank O'Hara Maxwell atau lebih dikenali sebagai Eric Maxwell menjemput Arthur Noel Kenion untuk menjadi rakan kongsinya pada tahun 1906 dan dari situlah bermulanya syarikat guaman Maxwell & Kenion:<blockquote>"It is recorded in 1901, that '''Eric Maxwell''' was the sole Ipoh partner of Presgrave, Matthews and Maxwell, with offices on Belfield Street. In 1902, he practised on his own in Belfield Street; In 1903 he moved his office to Panglima Street, and in 1904 to Station Road. He '''invited''' his legal assistant '''Arthur Noel Kenion''' into '''partnership''' with him in 1906 and the firm of "'''Maxwell & Kenion'''" was born."<ref name=":9" /></blockquote> Kedua-dua syarikat guaman Maxwell & Kenion dan juga Cowdy & Jones akhirnya digabungkan oleh John Lowe Woods pada tahun 1945:<blockquote>"'''John Lowe Woods''' '''amalgamated''' the firm of '''Maxwell & Kenion''', and '''Cowdy & Jones''' on 1/11/1945, and occupied the premises of Maxwell and Kenion, Mercantile Bank Building, 1st Floor, Station Road."<ref name=":9">{{Cite book|title=A History of MAXWELL, KENION, COWDY & JONES|last=Devadason|first=James|year=1996|location=Ipoh|pages=4, 17, 20}}</ref></blockquote>Arthur Noel Kenion juga merupakan salah seorang Ahli Lembaga Pengarah syarikat Riverview Rubber Estates Limited.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19370610-1.2.93|title=RIVERVIEW RUBBER|date=10 June 1937|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=26 September 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Maka tidak hairanlah syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones akhirnya telah dilantik menjadi syarikat guaman kepada syarikat Riverview Rubber Estates Limited.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19600204-1.2.94.5|title=Page 10 Advertisements Column 5|date=4 Februari 1960|newspaper=The Straits Times|access-date=26 September 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Dinasti Maxwell yang hebat dan berpengaruh ===== '''Eric Frank O'Hara Maxwell''' atau lebih dikenali sebagai '''Eric Maxwell''' lahir didalam keluarga yang hebat serta sangat berpengaruh didalam lipatan sejarah pentadbiran Negeri-Negeri Selat. Beliau merupakan '''cucu''' kepada '''[[:en:Peter_Benson_Maxwell|Sir Peter Benson Maxwell]]''' yang pernah memegang jawatan Ketua Hakim [[Negeri-Negeri Selat]] (1867-1871).<ref>{{Cite web|url=https://www.findagrave.com/memorial/184920816/peter_benson-maxwell|title=Sir Peter Benson Maxwell|website=Find a Grave|url-status=live}}</ref> Datuk kepada Eric Maxwell itu pernah menulis sebuah risalah yang diterbitkan pada tahun 1878. Risalah tersebut yang bertajuk ''OUR MALAY CONQUESTS'' telah menggemparkan dunia Inggeris tercinta kerana ia mengandungi kritikan-kritikan yang menghentam dan persoalan-persoalan yang menelanjangkan tindak-tanduk Gabenor-Gabenor dan pentadbiran Negeri-Negeri Selat yang mencurigakan serta tidak mengikut lunas peradaban di Pahang, Johor, Perak, Negeri Sembilan dan Selangor. Lihat sahaja kepada pendedahan Sir Peter Benson Maxwell terhadap individu yang bernama [[J.W.W. Birch]]:<blockquote>"This want of consideration, it is necessary to add, was never more lamentably shown than when '''Sir A. Clarke sent Mr. Birch''' to Perak to carry out his “policy.” What has been already related of the course which the latter pursued there must suffice to show how '''ill-qualified''' he was for such a post. It is painful to say this, or to say a word which has the semblance of anything but kindness for one who is no more, and who died in the service of his country. But it is a fact in this history too important to be put out of sight. It is, in truth, the pivot on which the greater part of the history turns; the cause to which the loss of other English, as well as many native lives, and much misery and suffering are to be attributed. With much ability, energy, and integrity of purpose, '''Mr. Birch had defects''' which pre-eminently '''unfitted him for dealing with Malays''', whose '''language''' even '''he did not understand'''."<ref name=":10">{{Cite book|url=https://books.google.com.my/books/about/Our_Malay_Conquests.html?id=Jr6P2FU3sKMC|title=OUR MALAY CONQUESTS|last=Maxwell|first=Peter Benson|publisher=P.S. King|year=1878|location=Westminster|pages=107, 113-115}}</ref></blockquote>Walaupun Datuk kepada Eric Maxwell tidak pernah mengakuinya secara jelas tetapi nada-nada simpati beliau terhadap nasib yang menimpa pembesar-pembesar Melayu dapat dilihat dari penulisannya. Satu contoh yang baik boleh dilihat dari pendapat beliau mengenai reaksi Dato [[Dato Maharaja Lela|Maharaja Lela]] selepas Birch melampaui batas di Pasir Salak: <blockquote>"Finally, Lela is spoken of as an “assassin;” but with all deference, this expression cannot alter the nature of the act for which he suffered death. Even Sir W. Jervois himself admits that the evidence at the trial went no further than proving that Lela and his companions intended “ to resist Mr. Birch, should he attempt to put his foot on Passir Sala ground” (1709. 117); and it is beyond all dispute that the Resident remained untouched and respected until he did what was an '''act of war against Lela’s actual and lawful sovereign'''. '''Resistance to that act''' was by every recognized law '''a lawful act'''. '''Lela''' was not only '''entitled''', but '''bound by duty to resist it'''."<ref name=":10" /></blockquote>Datuk kepada Eric Maxwell itu juga mengejutkan dunia Inggeris tercinta apabila beliau secara terbuka mencadangkan agar Sultan Ismail dibenarkan pulang ke Perak manakala Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim, Laksamana [[Laksamana Mohamad Amin|Mohamad Amin]] dan beberapa pembesar Melayu Perak yang lain tidak perlu dihukum seumur hidup mereka:<blockquote>"Let Salangore keep or dismiss Tunku Kudin, let the Klana and Bandar of Sungei Ujong and the chief of Rambau settle their various differences in their own way. Let '''Ismail return to Perak''', if he likes, and Abdullah, if he dares. They and the obnoxious '''Mantri''', and the '''Laxamana''' and the '''other chiefs''' '''need not be kept in life-long punishment''', through the fear that their presence in the Malay Peninsula would “threaten the safety of her Majesty’s dominions” (1709. 67)."<ref name=":10" /></blockquote>Eric Maxwell juga mempunyai seorang bapa saudara yang sangat berjasa di Sarawak. Bapa saudara Eric Maxwell itu bernama '''Francis Richard Ord Maxwell''' dan beliau telah berkhidmat selama 22 tahun di Sarawak, bermula daripada tahun 1872 sehinggalah tahun 1894. Selepas persaraan bapa saudara Eric Maxwell pada tahun 1894, beliau dilantik pula menjadi Konsul British di Brunei dan juga Residen Labuan sehinggalah kematian beliau di Yokohama pada tahun 1897.<ref>{{Cite book|title=Administrators and Their Service: The Sarawak Administrative Service under the Brooke Rajahs and British Colonial Rule|last=S. Talib|first=Naimah|publisher=Oxford University Press|year=1999|location=New York|pages=33-34}}</ref> Bapa saudara Eric Maxwell itu juga turut dikenali sebagai orang kanan kepada dua orang [[Raja Putih Sarawak]] iaitu [[James Brooke]] dan juga [[Charles Brooke]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19400218-1.2.84|title=Mainly About Malayans|first=The Onlooker|date=18 Februari 1940|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Bapa saudara Eric Maxwell itu juga rupanya didalam diam ada mengambil seorang gadis dari suku kaum Iban sebagai pasangannya dan penyatuan mereka jelas direkodkan didalam genealogi leluhur [[Iban|suku kaum Iban]], Jelenggai.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/seadayaksofborne0000bene|title=The Sea Dayaks of Borneo before White Rajah rule|first=Benedict Sandin|publisher=Macmillan|year=1967|location=London|pages=100-101}}</ref> Sebagai orang kanan kepada dua orang Raja Putih Sarawak, sudah tentulah bapa saudara Eric Maxwell yang bernama Francis Richard Ord Maxwell itu tahu akan setiap perincian dan rahsia mengenai Bekas Menteri Larut, Ibrahim bin Jaafar, yang diberi kebenaran untuk berpindah ke Sarawak bersama ahli keluarga terdekatnya. Kebenaran itu diberikan oleh Inggeris setelah bekas pembesar Melayu Perak itu bersetuju untuk membuang sisa-sisa pangkat dan kuasa berserta gelaran Bekas Menteri Larut dan hanya menggunakan namanya sahaja, Ibrahim bin Jaafar. Sudah tentu pihak Inggeris sedar bahawa individu terbaik yang dapat menyelesaikan perpindahan pelbagai hartanah dan pusaka yang terdapat didalam dan diluar Perak diatas nama Ibrahim bin Jaafar itu adalah Ibrahim bin Jaafar sendiri. Tiada siapa yang tahu akan lokasi keberadaan hartanah dan pusaka tersebut melainkan Ibrahim bin Jaafar sendiri.<ref>{{Cite book|title=NGAH IBRAHIM: Orang Kaya Menteri Paduka Tuan|last=Ghazali|first=Abdullah Zakaria|publisher=Persatuan Muzium Malaysia|year=1993|location=Kuala Lumpur|pages=54-57}}</ref> '''Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim''' kononnya meninggal dunia di Singapura pada 4 Februari '''1895'''. Walaupun begitu, seorang individu yang mendakwa beliau merupakan anak bongsu bekas Menteri Larut itu mengatakan bahawa bapanya itu, kononnya, meninggal dunia kerana usia yang sudah lanjut pada tahun 1936 di Kampung Dendang, Beruas. Individu tersebut juga mendakwa bahawa bapanya itu kononnya telah meloloskan diri dari kawalan pihak berkuasa dan berjaya melarikan diri ke Kampung Tepus yang terletak di Tanjung Belanja, '''Parit (Perak Tengah)'''. Pelarian tersebut kononnya dibantu oleh Panglima Sameon (juga dikenali sebagai Panglima Perang Semaun).<ref>{{Cite news|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/OTHERS/temporary%20PRESERVATION/OCR_vendor/OCR/News_2006b/15-Sep-2006/UM/Others/UM-05092006.pdf|title=Ngah Ibrahim dikebumikan di Singapura - Sulaiman|date=5 September 2006|newspaper=Utusan Malaysia|access-date=17 Disember 2025|via=Perdana Library}}</ref> Jika bapa saudara Eric Maxwell yang bernama Francis Richard Ord Maxwell itu berada di Sarawak, pada masa yang sama, bapa kepada Eric Maxwell pula berada di Singapura. Bapa beliau bernama [[William Edward Maxwell|'''William Edward Maxwell''']], Setiausaha Kolonial (''Colonial Secretary'') Negeri-Negeri Selat, dari tahun 1892 sehinggalah 1895, dan beliau mempunyai pengaruh yang sangat besar didalam pentadbiran Negeri-Negeri Selat yang berpusat di Singapura. Bapa Eric Maxwell juga bukanlah seorang yang asing didalam lipatan sejarah Perak. Beliau pernah berkhidmat sebagai Penolong Residen dan juga ahli Majlis Negeri (''State Council'') didalam tahun 1878-1882.<ref>{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article54511614|title=DEATH OF SIR W. E. MAXWELL|date=17 Disember 1897|newspaper=South Australian Register|via=National Library of Australia}}</ref> Sebaik sahaja J.W.W. Birch dibunuh di Pasir Salak, bapa Eric Maxwell itu buat sementara waktu telah dilantik sebagai Timbalan Pesuruhjaya dan ditugaskan untuk membantu bala tentera Inggeris tercinta yang memulakan tarian perang mereka di Larut.<ref>{{Cite book|title=Dato Sagor: Peranannya dalam gerakan menentang British di Perak 1874-1876|last=Ghazali|first=Abdullah Zakaria|publisher=Persatuan Muzium Malaysia|year=1993|location=Kuala Lumpur|pages=38}}</ref> Pada tahun 1876, bapa Eric Maxwell dilantik pula menjadi Pemangku Penolong Residen Larut selama ketiadaan [[Tristam Speedy|Captain Speedy]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes18760729-1.2.18.5|title=FRIDAY, 28th JULY|date=29 Julai 1876|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Eric Frank O'Hara Maxwell atau pun Eric Maxwell bukanlah sebuah nama yang asing didalam lipatan sejarah pekan Tambun yang tumbuh pesat dikaki Gunung Datok, sebuah gunung batu kapur yang mempunyai kaitan sejarah silam dengan Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim. Eric Maxwell sebenarnya mempunyai banyak juga hartanah di pekan Tambun, oleh itu tiada siapa pun yang boleh menolak kemungkinan bahawa kedua Eric Maxwell dan juga hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu cukup mengenali diri masing-masing pada zaman dahulu.<ref name=":0" /> [[Fail:EricMaxwell-115.png|tengah|thumb|Hartanah-hartanah Eric Maxwell di pekan Tambun pada tahun 1907.]]Eric Frank O'Hara Maxwell atau pun Eric Maxwell juga rupa-rupanya pernah berpasangan dengan seorang wanita Melayu yang berharta. Wanita tersebut meninggal dunia pada tahun 1929 dan bersama Eric Maxwell, mereka dikurniakan dengan tiga orang anak: Abdul Wahab bin Maxwell, Mohamed Yusoff bin Maxwell dan Mohamed Noor bin Maxwell. Sejurus selepas kematian ibunya, Abdul Wahab telah membuka Hotel Eastern di Ipoh tetapi terpaksa menutupnya pada tahun 1931.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/singfreepressb19320803-1.2.134|title=MALAY BROTHERS' INSOLVENCY|date=3 Ogos 1932|newspaper=The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Peristiwa itu berlaku beberapa tahun selepas kematian Haji Abdul Wahid bin Kulup Lembang.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/maltribune19250615-1.2.23|title=Untitled|date=15 Jun 1925|newspaper=Malaya Tribune|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Diatas kertas, seorang [[Muhammad Kamil Abdul Munim|Setiausaha Politik Menteri Kewangan]] seharusnya mengenali keluarga Abdul Wahab bin Maxwell itu dengan baik.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Ainon-Mohd-Ismail/6000000006175768262|title=Ainon Mohd Ismail|last=Abdul Mu'nim|first=Salehah|date=14 Mei 2009|website=Geni|url-status=live}}</ref> [[Mohd Azaham Wahab|Dato Haji Muhammad Azaham bin Abdul Wahab]] adalah cucu Eric Maxwell yang sangat berjasa didalam dunia aktivisme belia. Beliau pernah menyandang jawatan Presiden [[Majlis Belia Malaysia]] (1976-1980), menggantikan Dato Seri [[Anwar Ibrahim]] (1973-1976). Jawatan yang dipegang oleh cucu Eric Maxwell itu kemudiannya disandang pula oleh [[Rani Ibrahim|Mohamad Rani bin Ibrahim]] (1980-1982).<ref>{{Cite web|url=https://belia.org.my/mantan-presiden/|title=Mantan Presiden|website=Majlis Belia Malaysia|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Dato Haji Muhammad Azaham bin Abdul Wahab juga pernah dilantik menjadi salah seorang Ahli Lembaga Pengarah syarikat Penas Corporation Berhad dan pada masa yang sama, Marzukhi bin Ibrahim pula merupakan salah seorang pemegang saham terbesar syarikat tersebut dengan pegangan saham sebanyak 7.04%.<ref>{{Cite web|url=https://lib.nus.edu.sg/nus_hl/pencorp2000-3.pdf|title=Penas Corporation Berhad Annual Report 2000|website=NUS Libraries Portal|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Nama cucu Eric Maxwell ini juga sering disebut-sebut didalam persaingan sengit dunia korporat tempatan yang menyaksikan perebutan 155.4 juta saham DRB-HICOM diantara Tan Sri S.M. Nasimuddin dan Tan Sri Syed Mokhtar suatu masa dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=uCwhAAAAIBAJ&lpg=PA67&dq=azaham%20wahab&pg=PA67#v=onepage&q=azaham%20wahab&f=false|title=Battle of the Tan Sris for DRB-HICOM shares rages on|last=Moses|first=Rajan|date=24 Oktober 2004|newspaper=New Sunday Times|access-date=20 September 2025|via=Google Books}}</ref> ===== Fail-fail dan dokumen-dokumen peninggalan Arthur Noel Kenion ===== Fail-fail dan dokumen-dokumen penjagaan kepentingan anak-anak bawah umur Kulup Lembang yang dahulunya dipegang oleh Arthur Noel Kenion masih berada dalam simpanan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones.<ref name=":0" /> Waris-waris yang berminat untuk menghidu, meneliti dan mengkaji fail-fail dan dokumen-dokumen tersebut boleh meminta nasihat mengenai prosedur dan juga cara-cara memohon kebenaran daripada bekas-bekas kakitangan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones berikut: # Noor Hassandi (kekanda kepada Zawiah) - Beliau dan juga Ahmad Husni merupakan sebahagian daripada kakitangan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones pada bulan Ogos 1966.<ref name=":9" /> Beliau mempunyai saudara kandung seibu sebapa yang juga merupakan ipar kepada Tun [[Ramli Ngah Talib]]. Beliau juga merupakan anak saudara Dato Dr. Haji [[Mustafa Albakri Hassan|Mustapha Albakri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Noor-Hassandi-Sulaiman-Zohdi/6000000001959181336|title=Noor Hassandi Sulaiman Zohdi|last=Mohamed Mokhtar Bakri|first=Prof Madya Dr. Ahmed Mahir|website=Geni|url-status=live}}</ref> Bapa beliau pula pernah menyandang jawatan ahli lembaga pengarah sebuah syarikat perlombongan yang dikenali dengan nama Sharikat Lombong Melayu Perak Bhd (''Perak Malay Mining Co.'').<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19660513-1.2.39|title=Perak Malay Mining Company faces new problem|date=13 Mei 1966|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> # Dato Seri Haji [[Ahmad Husni Mohamad Hanadzlah|Ahmad Husni]] dan # Dato Haji [[Asmuni Awi]]. === Kontroversi dan misteri pembahagian aset, hartanah peninggalan Kulup Lembang === Persoalan timbul mengenai jumlah sebenar hartanah-hartanah Kulup Lembang. Persoalan juga timbul mengenai perincian hartanah-hartanah beliau seperti rumah-rumah kediaman, [[Rumah kedai|rumah-rumah kedai]], tanah-tanah perlombongan dan juga tanah-tanah pertanian/perladangan. Berapakah jumlah sebenar hartanah-hartanah Kulup Lembang dan apakah yang telah terjadi kepada perincian hartanah-hartanah itu?<ref name=":0" /> Sebagai seorang hartawan perlombongan yang berjaya, sudah tentulah Kulup Lembang ada meninggalkan aset seperti wang simpanan yang banyak. Hanya orang yang kurang siuman sahaja tidak mahu bertanya apa yang telah terjadi kepada wang tersebut selepas kematian Kulup Lembang.<ref name=":0" /> ==== Hartanah perlombongan peninggalan Kulup Lembang ==== Berdasarkan daripada dokumen-dokumen rasmi yang masih disimpan rapi oleh pihak Arkib Negara Malaysia, Kulup Lembang suatu masa dahulu pernah mempunyai '''hartanah-hartanah perlombongan''' seluas '''354 1/4''' ekar keseluruhannya dengan '''250''' orang kuli. Maklumat tersebut dapat dilihat daripada sehelai memorandum rasmi yang ditulis oleh ''Warden of Mines'' di Batu Gajah pada 17hb Februari 1915 untuk menjawap pertanyaan ''Assistant District Officer'' di Ipoh berkenaan pegangan hartanah perlombongan Kulup Lembang.<blockquote>"Che Kulob Lembang bin Haji Abdul Kassim as Executor, owns 16<math>\frac{1}{2}</math> acres with 17 coolies and in his own name owns 354<math>\frac{1}{4}</math> acres with 250 coolies."<ref>{{Cite journal|year=1915|title=K.L.O. 475/15: Mining application|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia}}</ref></blockquote>[[Fail:354acres.png|center|Keluasan hartanah perlombongan Kulup Lembang|frame]] William Burton, sebagai Pentadbir hartanah peninggalan Kulup Lembang, pernah menulis mengenai '''27 Pajakan Lombong''' (''Mining Leases'') didalam suratnya yang bertarikh 11hb April 1916. Pajakan-Pajakan Lombong itu kemudiannya telah disenaraikan satu per satu oleh ''Collector of Land Revenue'' bagi daerah Kinta pada 6hb Mei 1916, seperti yang ditunjukkan dibawah: # M.L. 4223, # M.L. 4347, # M.L. 4348, # M.L. 5159, # M.L. 4225, # M.L. 4226, # M.L. 4152, # M.L. 4224, # M.L. 1300, # M.L. 1301, # M.L. 1833, # M.L. 4608, # M.L. 3250, # M.L. 4422, # M.L. 8536, # M.L. 8210, # M.L. 6651, # M.L. 6733, # M.L. 6302, # M.L. 6650, # M.L. 6301, # M.L. 6261, # M.L. 6452, # M.L. 7361, # M.L. 6735, # M.L. 6262 dan # M.L. 3251.<ref name=":5" /> [[Fail:27MLs.png|tengah|27 Pajakan Lombong peninggalan Kulup Lembang|frame]] Kelihatan seperti '''hartanah-hartanah perlombongan Kulup Lembang''' yang berjumlah '''264 ekar''' telah dibahagikan '''secara faraid''' diantara janda-janda dan juga anak-anak beliau (satu kesilapan besar yang mengejutkan pemerhati hari ini, kesilapan yang malangnya tidak disedari oleh mereka yang terlibat ketika itu). Pembahagian secara faraid itu boleh dilihat dari catatan yang ditulis oleh seorang pegawai dipejabat ''Kinta Land Office'' pada 14hb Mei 1918. Pembahagian secara faraid itu telah dicatatkan seperti berikut: # Hajjah Saripah binti Abdullah menerima 12 ekar, # Che Fatimah binti Ibrahim menerima 12 ekar, # Zabidah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar, # Rokiah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar, # Abdul Wahid bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Mat Jahaya bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Abdul Rahman bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Che Ian binti Kulup Lembang menerima 24 ekar dan # Rahmah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar.<ref name=":6">{{Cite journal|year=1918|title=K.L.O. 40/18: Application on behalf of the infant children and widow of the late Kulup Lembang for removal of Mining Lease 6735|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia}}</ref> [[Fail:Faraid.png|tengah|Pembahagian hartanah perlombongan Kulup Lembang secara faraid|frame]] =====Apakah yang telah terjadi kepada hartanah perlombongan Kulup Lembang selepas diturunkan kepada anak-anak dan janda-janda beliau?===== Sebarang persoalan mengenai ratusan ekar hartanah perlombongan Kulup Lembang yang telah diwarisi oleh janda-janda dan anak-anak beliau perlu diajukan kepada menantunya, '''Syed Mohamed''', yang pernah beristerikan Zabidah binti Kulup Lembang. Soalan yang sama juga boleh dilontar kepada gergasi politik yang dikenali sebagai UMNO yang mempunyai banyak syarikat-syarikat pegangan yang sepintar buaya.<ref>MMMJ, grandson of Kulup Lembang</ref> ==== 25 unit rumah kedai ==== == Wakaf Kulup Lembang yang mencurigakan == Kekebalan dan kesaktian wakaf Kulup Lembang tiada tolok bandingnya. Wakaf Kulup Lembang yang ada hari ini suatu masa dahulu sebenarnya terikat dengan beberapa perisytiharan yang telah direkodkan oleh Arhur Noel Kenion didalam sebuah Surat Ikatan Amanah (''Trust Deed'') yang didaftarkan di Ipoh pada bulan Mei 1921.<ref name=":14">{{Cite web|url=https://kuluplembang-abdulaziz.blogspot.com/2016/01/kulup-lembang-wakaf-trust-deed.html|title=The alleged Kulup Lembang Wakaf Trust Deed|last=4th Generation Descendant of Datoh Kulup Lembang|first=SAS|date=29 Januari 2016|website=Descendants of Datoh Kulup Lembang-Abdul Aziz Group|url-status=live|access-date=30 September 2025}}</ref> === Perisytiharan Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang === Dokumen Surat Ikatan Amanah (''Trust Deed'') itu dikenali sebagai Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang:<blockquote>"1. This document shall be known as the Kulup Lembang "Wakaf" Trust Deed."<ref name=":14" /></blockquote>Tujuan amanah adalah untuk menyediakan '''dana amal''' bagi maksud penyelenggaraan masjid di Tambun, Kinta, pembayaran gaji seorang pegawai atau sebahagian daripadanya, pembelian minyak dan lain-lain aksesori yang diperlukan untuk perkhidmatan masjid tersebut, perbelanjaan bagi jamuan keagamaan, pembacaan al-Quran atau pengajaran dalam ajaran agama Islam dan perkara-perkara lain yang seumpamanya:<blockquote>"2. The objects of the trust shall be to provide a '''charitable fund''' for the purpose of maintaining the mosque at Tambun, Kinta payment of the salary of an official or part thereof, the purchase of oil and other accessories required for the service of the said mosque expenditure on religions feasts the reading of the koran or instruction in terrets of the Muhammadan religion and on other like matter.<ref name=":14" /></blockquote>Pemegang Amanah yang pertama ialah Arthur Noel Kenion (bukan Muslim, bukan waris) dan beliau boleh melepaskan jawatan pemegang amanah secara bertulis.<blockquote>"3. The first Trustee shall be Arthur Noel Kenion and he may resign the trusteeship in writing."<ref name=":14" /></blockquote>Kuasa melantik seorang pemegang amanah lain mengganti tempatnya, atau untuk bertindak semasa ketiadaannya di Eropah atau semasa cuti, hendaklah terletak pada Arthur Noel Kenion yang tersebut, dan sekiranya beliau gagal membuat lantikan, kuasa untuk melantik pemegang amanah baharu hendaklah terletak pada mahkamah.<blockquote>"4. The power of appointing another trustee in his place or to act during his absence in Europe or leave shall be vested in the said Arthur Noel Kenion and failing appointment by him the power of appointing a new trustee shall be vested in the court."<ref name=":14" /></blockquote> [[Fail:Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang.png|tengah|Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang.|frame]] === Dana Amal (''Charitable Fund'') === Rupa dan bentuk Dana Amal (''Charitable Fund'') yang disebut didalam Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang itu hanya diketahui pada bulan Julai 1921, kira-kira dua bulan selepas Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang didaftarkan di Ipoh. Dana Amal itu berbentuk 10 lot tanah kosong, Lot 85-94, yang mesti didirikan sebuah rumah kedai kelas pertama diatas setiap lot didalam masa 5 tahun daripada tarikh pendaftaran geran:<blockquote>"It is a condition of this grant that there shall be erected on the land hereby granted within five years from the date of the registration of the grant a first class shop house to the satisfaction of the Sanitary Board, Kinta and time is expressly declared to be of the essence of this condition so that if from any cause or circumstance whatsoever such shop house aforesaid be not erected within the period aforesaid on the land hereby granted a breach of this condition shall be thereby constituted not capable of being repaired or made good."<ref name=":15">{{Cite web|url=https://kuluplembang-abdulaziz.blogspot.com/2016/02/kulup-lembang-wakaf-lots-85-86-87-88-89-90-91-92-93-94.html|title=Kulup Lembang Wakaf: Lots 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93 & 94|last=4th Generation Descendant of Datoh Kulup Lembang|first=SAS|date=5 Februari 2016|website=Descendants of Datoh Kulup Lembang-Abdul Aziz Group|url-status=live|access-date=16 Oktober 2025}}</ref></blockquote>Disebalik syarat yang ketat itu, pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama itu gagal dilaksanakan didalam tempoh 5 tahun yang diberikan. Adalah dipercayai kesemua 10 lot tanah kosong itu telah diserahkan kepada ''Council of Religion and Malay Custom Perak'' sebagai Pemegang Amanah pada 9 Julai 1957.<ref name=":15" /> Pada tahun 1950an, [https://www.geni.com/people/Mohamed-Shamsuddin-Hamzah/6000000031996560167 Shamsuddin bin Haji Hamzah] merupakan salah seorang pegawai ''Council of Malay Customs and Religion Perak''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19560929-1.2.54|title='PAY UP' NOTE TO 'FITRAH' DODGERS|date=29 September 1956|newspaper=The Straits Times|access-date=16 Oktober 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ==== Pembangunan rumah-rumah kedai diatas Lot 85-94, Mukim Ulu Kinta ==== Syarat pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama yang perlu dibina diatas setiap lot tanah kosong itu kelihatan seperti berjaya dipatuhi apabila Lot 85-94 dimasukkan didalam satu projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR di bawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMKe-9). Projek yang bernilai '''RM1.5 juta''' yang bermula pada 24 April 2009 dan akhirnya siap pada 21 April 2010 itu dilaksanakan oleh '''SEMSAS Sdn Bhd'''. Malangnya projek tersebut hanya dapat membangunkan '''4 lot''' '''kedai 2 tingkat''' sahaja.<ref name=":17">{{Cite book|url=https://e-penerbitan.jawhar.gov.my/buletin-jawhar-bil-2-tahun-2010/|title=Buletin JAWHAR Bil 2 Tahun 2010|publisher=Jabatan Wakaf, Zakat dan Haji|year=2010|series=Bil. 2|location=Putrajaya|pages=7}}</ref> Sumber lain menyatakan bahawa pembangunan yang dibawa oleh JAWHAR telah menelan kos sebanyak '''RM6 juta'''. Sumber yang sama juga menyatakan bahawa segala pendapatan yang diraih daripada hasil kutipan sewa daripada penyewa-penyewa akan dibahagikan mengikut nisbah '''30:40:30'''. Majlis Agama Islam Perak akan mengunakan 30% daripada hasil kutipan sewa untuk pentadbiran dan pembangunan projek-projek wakaf yang lain di Perak. '''40% daripada hasil kutipan sewa''' dikhaskan untuk perbelanjaan operasi '''Masjid Lama Tambun''' dan baki '''30%''' dikhaskan pula untuk '''perbelanjaan memperbaiki dan menyelenggara kedai-kedai'''.<ref>{{Cite book|title=Financing the Development of Old Waqf Properties: Classical Principles and Innovative Practices Around the World|last=Abdel Mohsin|first=Magda Ismail|publisher=Palgrave Macmillan|year=2016|isbn=978-1-137-58127-3|location=New York|pages=78}}</ref> Lot 85-94, Mukim Ulu Kinta, terletak dikaki Gunung Datok yang mempunyai hubungan sejarah silam dengan tokoh yang dikenali sebagai Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim yang lebih terkenal di Larut.<ref name=":16" /><ref>{{Cite book|title=Papers on Malay Subjects: History: Part IV. Council Minutes, Perak. 1880-1882|last=Wilkinson|first=R.J.|publisher=J. Russell, F.M.S. Government Press|year=1909|location=Kuala Lumpur|pages=63-64}}</ref> Projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR yang melibatkan Lot 85-94 itu adalah salah satu daripada dua projek yang dilancarkan dinegeri Perak dibawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMKe-9). Satu lagi projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR telah dilancarkan di Taiping dan ianya melibatkan pembangunan sebuah Hotel Wakaf.<ref name=":17" /> Taiping juga merupakan sebuah lokaliti yang mempunyai hubungan sejarah silam dengan Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim.<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/rencana/sastera/2023/02/1066760/sejarah-sedih-ngah-ibrahim-di-muzium-matang|title=Sejarah sedih Ngah Ibrahim di Muzium Matang|last=Ahmad Pauzi|first=Shaiful Shahrin|date=20 Februari 2023|newspaper=BH Online|access-date=17 Oktober 2025}}</ref> Sekiranya Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim masih hidup, sudah tentu beliau akan merasa gembira kerana dua lokaliti yang mempunyai kaitan sejarah dengannya itu telah menerima pembangunan yang menguntungkan agama dan bangsa.<ref name=":0" /> ===== Persoalan disebalik kegagalan pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama diatas Lot 85-87, 93-94 ===== Lot 93-94 yang tidak dapat dibina rumah-rumah kedai kelas pertama sepertimana yang disyaratkan didalam geran asal telah dijadikan kawasan parkir awam. Hari ini, kawasan parkir awam tersebut telah dijadikan pula sebagai ruang niaga yang menjolok mata setelah berdirinya beberapa gerai makanan dan minuman yang tidak dirancang dengan baik. Lot 85-87 yang juga tidak dapat dibina rumah-rumah kedai kelas pertama sepertimana yang disyaratkan didalam geran asal pula telah dijadikan ruang niaga kereta terpakai oleh golongan bijak-pandai. Persoalan juga timbul mengenai kewujudan sebuah kedai tayar yang tiba-tiba muncul dikawasan yang secara amnya telah dikenal pasti sebagai sebahagian daripada Lot 85-94, sumber Dana Amal (''charitable fund'') Wakaf Kulup Lembang.<ref name=":0" /> == Dakwaan dan tohmahan == === Kulup Lembang berbangsa Mandailing? === Beberapa tahun dahulu, seorang waris Kulup Lembang pernah melawat sebuah pejabat syarikat guaman yang terkemuka di Ipoh dan didalam lawatan itu, seorang peguam ada mendedahkan bahawa seorang Sultan yang memerintah dahulu kala ada memberi gambaran bahawa '''kononnya Kulup lembang berbangsa Mandailing''' kepada peguam tersebut suatu masa dahulu.<ref name=":0" /> Itulah kali pertama waris tersebut mendengar dakwaan seperti itu mengenai leluhurnya. Fitnah dan dakwaan yang jahat itu rupa-rupanya agak tersebar meluas di Kinta. Walaupun begitu, waris Kulup Lembang itu berpendapat mereka yang mula-mula mereka cipta fitnah ini adalah sebodoh-bodoh manusia! Ini adalah kerana dokumen-dokumen serta artikel-artikel suratkhabar mengenai seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu bukan sahaja terdapat didalam negara, malah ada disimpan dengan kemas oleh negara-negara luar. Kemudahan-kemudahan yang datang bersama rangkaian internet yang semakin laju dan canggih sudah lama memberi kita bukan sahaja akses kepada dunia luar malah tsunami kebenaran dan kebanjiran maklumat yang sudah tentu tidak mampu dibendung oleh sesiapa pun!<ref name=":0" /> === Kulup Lembang, orang kuat Sultan Idris Shah I? === Didalam beberapa lawatan beliau ke pejabat Majlis Agama Islam Perak beberapa tahun lepas, seorang waris Kulup Lembang yang pada ketika itu sedang menyiasat latar belakang sebuah wakaf persendirian yang sangat mencurigakan di Kinta telah dimaklumkan oleh seorang pegawai MAIPk bahawa Kulup Lembang '''kononnya adalah orang kuat [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]]'''.<ref name=":0" /> Dakwaan tersebut ada asasnya. Ini adalah kerana terdapat dokumen-dokumen dan juga artikel-artikel suratkhabar yang menunjukkan Kulup Lembang sering mengiringi Sultan Idris Shah I didalam pelbagai acara rasmi, dari perarakan gajah sehinggalah pertandingan laga burung yang menjadi hiburan bangsawan Melayu dahulu kala.<ref name=":0" /> Pada tahun 1911 contohnya, Kulup Lembang ada dilapurkan didada akhbar berbahasa Inggeris pergi menemui Sultan Idris Shah I sebelum baginda berangkat ke negara England tercinta dengan menaiki sebuah kapal di Pulau Pinang. Pertemuan itu turut dihadiri oleh Adika Raja Wan Mohamed Salleh, Dato Setia, Toh Puan Saripah dan juga Che Mahmud.<ref name=":21">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19110522-1.2.50|title=SULTANS IN PENANG|date=22 May 1911|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Besar kemungkinan Kulup Lembang bukanlah orang kuat Sultan Idris Shah I seperti yang didakwa. Mungkin lebih tepat jika dikatakan bahawa Kulup Lembang itu adalah orang kepercayaan atau pun pengikut yang sangat dihargai dan dikasihi oleh Sultan Idris Shah I.<ref name=":0" /> ==== Istana Sultan Idris Shah II di Tambun ==== Sultan Idris Shah I adalah juga '''nenda''' kepada '''[[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah|Sultan Idris Shah II]]''' yang pernah menggemparkan negeri dengan berita yang menyampaikan hajat baginda untuk membina sebuah istana bernilai sejuta ringgit diatas sebuah bukit di Tambun.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19761208-1.2.95.9|title=Hilltop palace|date=8 December 1976|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> === Kulup Lembang dititah membawa lari isteri orang? === Menurut dakwaan ini, hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang ini kononnya pernah diberi titah perintah untuk membawa lari isteri orang. Ada juga pihak lain yang mendakwa bahawa isteri itu kononnya adalah salah seorang daripada [https://www.geni.com/people/Hjh-Ba-ayah-Kanda-Ibrahim/6000000006193563295 isteri Ngah Jabor], tokoh yang terkenal [[Ngah Jabor|membuka Kampar]] itu.<ref name=":0" /> Ini adalah dakwaan yang sangat mengejutkan dan sukar untuk dirungkai kebenarannya. Walaupun begitu, waris-waris Kulup Lembang perlu cekal dan terus berusaha mencari kebenarannya. Ini adalah kerana kebenaran itu mungkin dapat juga merungkai beberapa persoalan lain mengenai kehadiran ramai saudara-mara Ngah Jabor di Tambun sepertimana yang pernah didedahkan oleh [[Mohammed Hanif Omar|Tun Hanif Omar]] beberapa tahun dahulu.<ref name=":0" /> == Rujukan == <references /> == Pautan luaran == * [https://kuluplembang.blogspot.com/ Blog Kulup Lembang] * [https://www.geni.com/people/Ex-Datoh-Kulup-Lembang-bin-Mohamed-Kassim Profail Kulup Lembang di Geni]* 4skwe63us5v27sv89fw44noeu14cgq0 7003981 7003980 2026-11-11T19:44:32Z SAS, second great-grandson of Kulup Lembang 354281 7003981 wikitext text/x-wiki {{Cleanup rewrite|date=Ogos 2026}} Wikipedia ini adalah satu percubaan ikhlas untuk mengumpulkan segala bentuk fakta dan sejarah mengenai seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang.<blockquote>"Kulup Lembang bukan milik waris perdana, Kulup Lembang milik semua."</blockquote>Wikipedia ini juga adalah sebentuk '''sedekah amal jariah''' yang dapat menghapuskan pembolotan dan monopoli jahat rahsia-rahsia besar Kulup Lembang yang ditutup kemas sejak turun-temurun oleh beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang. Pembolotan dan monopoli jahat itu telah membolehkan mereka bergaul dengan orang-orang besar yang berkuasa besar dengan mahligai-mahligai bertonggakkan tiang-tiang Jachin dan Boaz lalu menikmati pelbagai kelebihan zaman-berzaman. Celaka sungguh rahsia-rahsia besar Kulup Lembang ini! Diatas kertas, '''Kulup Lembang bin Mohamed Kassim''' (1845-1915) kelihatan seperti orang kebanyakan yang lain. Beliau yang pergi dengan meninggalkan banyak persoalan juga dikenali hari ini sebagai '''Tok Lembang'''. Dibawah nama samaran Kulup Lembang itu, beliau dicatatkan diatas pelbagai rekod-rekod rasmi sebagai seorang '''saudagar klian''' atau '''hartawan perlombongan''' yang pernah menabur bakti didalam penguatkuasaan dan perlaksanaan undang-undang tempatan. Kulup Lembang adalah seorang yang kelihatan berani mati, bermuka tebal serta tanpa sebarang rasa segan silu, membesarkan beberapa buah keluarga, membuka banyak lombong-lombong bijih timah yang besar dan tanah-tanah dusun atau pertanian dikaki [https://en-gb.topographic-map.com/map-3rnl9m/Gunung-Datok/?base=2 '''Gunung Datok'''], sebuah gunung batu kapur yang dihantui dengan sebuah legenda setempat dimana watak utamanya mempunyai hubungan darah dan kaitan sejarah dengan '''bekas Menteri Larut, [[Ngah Ibrahim|Ibrahim bin Jaafar]]'''. Beliau juga berani, tanpa sebarang rasa gentar, melakukan perkara-perkara tersebut diatas dikaki Gunung Datok yang terletak hanya 4.3 km daripada kediaman dan juga markas '''Toh Puan Anjang''' yang terletak di '''Kampung Kuala Tekan''' (hari ini terletak diantara Kampung Tersusun Tasek dan Kampung Tasek). Toh Puan Anjang adalah seorang perempuan bangsawan yang sangat berpengaruh di Kinta. Ini adalah kerana beliau merupakan '''anak kepada Panglima Bukit Gantang Alang Idin''' dan beliau juga bersuamikan bekas Panglima Kinta Zainal Abidin. Khabarnya bekas Panglima Kinta itu pernah meninggalkan Kinta dan membawa diri ke [[Kampung Teluk Bakong|Teluk Bakong]] setelah sering kali menerima penghinaan dan cacian selepas pihak berkuasa melucutkan jawatannya. == Biografi == === Awal Kehidupan === ==== 2014 - Asal-usul Kulup Lembang, menurut penulisan Hairi Yahya ==== Beberapa tahun yang lalu, terdapat usaha untuk membukukan kononnya serba sedikit sejarah mengenai Kulup Lembang. Usaha tersebut diketengahkan oleh Hairi bin Yahya pada tahun 2014 dengan kerjasama beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang:<blockquote>"Beliau adalah anak seorang saudagar yang berhijrah dari Kedah sekitar tahun 1880an. Selepas singgah berniaga di Teluk Intan, akhirnya keluarganya menetap di pekan tersebut. Namun begitu, selepas beberapa tahun, Hj Kassim membawa keluarganya memudiki Sungai Perak dan kemudiannya mudik pula ke Sungai Kinta. Selepas belayar begitu jauh, akhirnya keluarga Hj Kassim membuat penempatan di Kampung Kepayang Fair Park, berdekatan Stadium Ipoh sekarang."<ref name=":2">{{Cite book|title=Tok Lembang: Pengasas Pekan Tambun|last=Yahya|first=Hairi|year=2014|location=Ipoh|pages=7, 29, 59, 72}}</ref></blockquote>Cerita yang diketengahkan oleh '''Hairi Yahya''' itu besar kemungkinan hanyalah sebuah '''cerita fiksyen''' fantastik yang dicipta oleh beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang yang mahu mengaburi mata masyarakat termasuk waris-waris Kulup Lembang yang lain. Mereka juga malangnya tergamak dan masih berdegil mahu meneruskan pembohongan atau pun kesalahfahaman yang dicipta pada tahun '''1976-1977''' oleh pihak tertentu.<ref>{{Cite web|url=https://kuluplembang.blogspot.com/2024/11/undoing-damage-caused-by-abdul-rahim-thesis.html|title=Undoing the damage caused by Abdul Rahim’s thesis|last=second great-grandson of Kulup Lembang|first=SAS|date=28 November 2024|website=Kulup Lembang|url-status=live}}</ref> Seorang waris [[Sultan Ismail Muabidin Riayat Shah|Sultan Ismail]] yang turut berminat dengan sejarah Kulup Lembang nampaknya turut mempercayai versi asal-usul yang diketengahkan oleh Hairi Yahya ini. Waris Sultan Ismail (''third great grandson'') itu yang dipercayai tidak pernah menguruskan syarikat-syarikat seperti Arab-Malaysian Merchant Bank Bhd, Zulis Projects Sdn Bhd, PYP Sdn Bhd, Binariang Sdn Bhd atau pun Bina Sat-Com Network Sdn Bhd juga bersaudara dengan Raja Zabedah binti Raja Othman yang pernah bersuamikan Raja Dato Haji Ahmad.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/4-Raja-Zabedah-Raja-Othman/6000000001216194339|title=Raja Zabedah Raja Othman|last=Noor Ikhsan|first=Megat Shah Rizal|date=29 September 2008|website=Geni|url-status=live|access-date=17 Februari 2026}}</ref> [[Fail:FB-250126.png|tengah|thumb|Apabila versi asal-usul Kulup Lembang yang diketengahkan oleh Hairi Yahya dipercayai pihak ketiga.]] ==== 2010 - Asal-usul Kulup Lembang, menurut penulisan Sunway City Ipoh ==== [[Bandar Sunway Ipoh|Sunway City Ipoh]] adalah sebuah perbandaran bertaraf madani yang sangat arif serta prihatin terhadap pemuliharaan sejarah tempatan. Ini boleh dilhat dari keyakinan perbandaran itu terhadap kekayaan luar biasa Kulup Lembang yang kononnya telah dibina daripada hasil mengangkut bijih dari lombong-lombong di Tambun ke sungai untuk diproses seterusnya.<blockquote>"The most successful of the traders was a man called Kulup Limbang. He was a very rich man who lived in Tambun having made his fortune transporting tin ore from the local mines up to the river from where it was sent for smelting and refining."<ref name=":23">{{Cite book|title=The 7 Wonders of Tambun|publisher=Sunway City Ipoh|year=2010|location=Ipoh|pages=Dedikasi, 153}}</ref></blockquote> [[Fail:Needle Rock of Tambun.jpg|tengah|Needle of Tambun|frame]] Menurut kajian geosaintifik Sunway City Ipoh, Kulup Lembang kononnya pernah menggunakan fitur geografik yang dikenali dengan nama ''Needle of Tambun'' (bukan ''Phallus of Tambun''!) sebagai pos persediaan, tempat dimana gajah-gajah milikannya ditambat sambil memunggah atau memuat naik barang.<blockquote>"Kulup Limbang used the Needle as a staging post, a place to tie his elephants whilst loading or unloading them."<ref name=":23" /></blockquote>Kajian [[mikroekonomi]] setempat pula telah memberi Sunway City Ipoh petanda kononnya perusahaan pengangkutan yang dijalankan oleh Kulup Lembang dan gajah-gajahnya telah jatuh tersungkur lalu melingkup setelah ketibaan [[Revolusi Perindustrian|revolusi perindustrian]] yang membawa pelbagai jenis kemajuan kepada masyarakat di Tambun.<blockquote>"It was perhaps the inevitable march of progress that brought about the downfall of Kulup Limbang and his elephants. The tin mining industry proved to be a boon to Tambun and Malaysia in general. The standard of life of the people in Tambun advanced quickly; roads, railways, homes and all the associated trappings of an industrial age were rapidly developed. There was thus less and less need for the elephants of Kulup Limbang and all trading activity around the Needle of Tambun eventually came to an end."<ref name=":23" /></blockquote> ===== Sentuhan istimewa didalam buku 'The 7 Wonders of Tambun' ===== Buku bertajuk ''The 7 Wonders of Tambun'' yang diterbitkan oleh Sunway City Ipoh itu telah ditandatangani oleh anak angkat [https://www.geni.com/people/Toh-Sedewa-Raja-Dato-Tak-bin-Haji-Daud/6000000006257233257 Encik Tak bin Haji Daud]<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19551212-1.2.102|title=Prince weds girl he met as student|date=12 Disember 1955|newspaper=The Straits Times|access-date=16 Oktober 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref> dan tandatangan tersebut dimulai dengan satu pengumuman bahawa buku itu didedikasikan kepada sekalian orang Perak.<blockquote>"Dedicated to All Perakians"<ref name=":23" /></blockquote> ===== Dua pupu rupanya salah seorang Ahli Lembaga Pengarah Sunway City Berhad dan mantan Ketua Pengarah Kerja Raya ===== Pada tahun 2010, Tan Sri Dato Ir. Talha bin Haji Mohd Hashim merupakan salah seorang daripada Ahli Lembaga Pengarah syarikat Sunway City Berhad. Beliau juga merupakan dua pupu kepada Daeng [https://www.geni.com/people/Hajjah-Saripah-binti-Abdullah/6000000031623773834 Hajjah Saripah binti Abdullah], janda Kulup Lembang yang comel itu. Tan Sri Dato Ir. Talha bin Haji Mohd Hashim telah dilantik sebagai salah seorang daripada Ahli Lembaga Pengarah syarikat Sunway City Berhad sejak dari tahun '''1990''' lagi!<ref>{{Cite book|url=https://disclosure.bursamalaysia.com/FileAccess/apbursaweb/download/?name=EA_DS_ATTACHMENTS&id=156434|title=SUNWAY CITY BERHAD ANNUAL REPORT 2010|publisher=Sunway City Berhad|year=2011|location=Petaling Jaya|pages=55}}</ref> Maka tidak hairanlah begitu ramai waris dan juga saudara-mara Daeng Hajjah Saripah binti Abdullah, tidak kira jantan atau pun betina, yang diam-diam menaruh harapan terhadap segala bentuk berita, khabar angin dan juga spekulasi mengenai pemajuan hartanah di Tambun dan kawasan sekitarnya. Mungkin juga dua pupu kepada Daeng Hajjah Saripah binti Abdullah inilah yang dimaksudkan sebagai si Pemegang Amanah itu! Tan Sri Dato Ir. Talha bin Haji Mohd Hashim juga merupakan mantan Ketua Pengarah Kerja Raya yang telah berkhidmat dengan cemerlang dari tahun 1985 hinggalah 1990.<ref>{{Cite web|url=https://www.jkr.gov.my/page/sejarah-jkr|title=Sejarah JKR|date=2024|website=Jabatan Kerja Raya Malaysia|url-status=live|access-date=17 Oktober 2026}}</ref> [[Fail:JKR Malaysia logo.png|tengah|frame|Jabatan Kerja Raya]] Jabatan Kerja Raya adalah sebuah agensi kerajaan yang telah banyak memberikan pembangunan infrastruktur secara rundingan terus yang mampan lagi menguntungkan aset warisan Kulup Lembang itu. Malahan agensi kerajaan yang sama juga telah menyediakan kerjaya-kerjaya yang syumul kepada beberapa waris Kulup Lembang itu juga. ====== Tiada dalam salasilah keluarga ====== Kedua-dua Tun [[Mohamed Suffian Mohamed Hashim|Mohamed Suffian]] bin Haji Mohd Hashim dan Tan Sri Dato Ir. [https://www.geni.com/people/Tan-Sri-Dato-Ir-Talha-Mohamed-Hashim/6000000000222413551 Talha bin Haji Mohd Hashim] merupakan dua pupu kepada Daeng Hajjah Saripah binti Abdullah, janda Kulup Lembang yang comel itu. Walaupun begitu, hanya kelihatan Tun Mohamed Suffian yang dinamakan didalam gambar rajah yang dilukis oleh Haji Mohamad Azizuddin didalam buku salasilah keluarga yang diusahakan dari bulan '''Februari 1998''' sehinggalah bulan '''Julai 1998'''.<ref>{{Cite book|title=SALASILAH KELUARGA KITA|last=Haji Abd Aziz|first=Haji Mohamad Azizuddin|publisher=Haji Mohamad Azizuddin bin Haji Abd Aziz|location=Ipoh|publication-date=Februari 1998|pages=20}}</ref> Tindakan beliau itu tidak perlulah dipertikaikan. Ini adalah kerana golongan bijak pandai sentiasa memikirkan dan melakukan yang terbaik untuk kesenangan, kekayaan, kesejahteraan dan perpaduan ummah mukarammah. ==== 2005 - Kulup Lembang, menurut penulisan Khoo Salma Nasution & Abdur-Razzaq Lubis ==== Sebuah buku sejarah tempatan tersohor yang diterbitkan oleh [https://perakacademy.com/ Perak Academy] pada tahun 2005 dan ditulis oleh Khoo Salma Nasution dan Abdur-Razzaq Lubis telah menyebabkan masyarakat hari ini percaya bahawa Kulup Lembang kononnya adalah seorang usahawan yang menjana pendapatan daripada gajah-gajah sewaan yang disewa untuk mengangkut bijih dan bekalan diantara Tanjung Rambutan dan juga Ipoh.<blockquote>"As tin mining spread radially outwards from Ipoh, the tin rush spread to Tambun. An entrepreneur named Toh Lembang made money by renting out elephants for transporting tin and provisions between Tanjong Rambutan and Ipoh."<ref>{{Cite book|title=Kinta Valley: Pioneering Malaysia’s Modern Development|last=Nasution|first=Khoo Salma|last2=Lubis|first2=Abdur-Razzaq|publisher=Perak Academy|year=2005|isbn=9834211309|location=Ipoh|pages=176}}</ref></blockquote> ===== Saudara-mara merupakan orang-orang besar dan ahli Perak Academy ===== Tidak dapat dipastikan apakah entiti Perak Academy itu sebuah daulah terpendam, syarikat biasa atau pun badan bukan kerajaan. Walaupun begitu saudara-mara kepada subjek halaman Wikipedia ini pernah menjadi Pengerusi Lembaga Gabenor, Gabenor dan juga Ahli kepada entiti Perak Academy itu. Mereka adalah Dato Dr. [[Abdullah Fadzil Che Wan|Abdullah Fadzil]], Dato Wah Abdul Hamid dan juga Dato Haji Azumu (ayahanda kepada Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]).<ref>{{Cite book|url=https://perakacademy.com/wp-content/uploads/2012/01/PkAcadNewsAprMar07.pdf|title=Academy, The Bulletin of Perak Academy, April 2006 - March 2007|publisher=Perak Academy|year=2007|location=Ipoh|pages=1, 8}}</ref> ==== 1998 - Asal-usul Kulup Lembang, menurut penulisan Haji Mohamad Azizuddin ==== Haji Mohamad Azizuddin, salah seorang daripada waris perdana Kulup Lembang yang juga merupakan anakanda kepada pengasuh diraja [https://www.geni.com/people/Royal-Caregiver-Haji-Abdul-Aziz-bin-Ahmad-Din-P-P-N/6000000031623792830 Haji Abdul Aziz bin Ahmad Din] telah mencatatkan kepercayaan beliau bahawa Kulup Lembang kononnya adalah anak kepada Haji Mohd Kassim dan juga cucu kepada individu misteri yang hanya dikenali dengan nama Ngah pada bulan '''Februari 1998'''.<blockquote>"Ninda Kulup Lembang ialah anak kepada Tuan Hj. Mohd. Kassim dan cucu kepada Ngah (seperti yang terdapat dalam dokumen peninggalan Haji Abdul Aziz bin Ahmad Din). Menurut penyelidikan Tuan Haji Mohd. Muhibuddin bin Mohd. Yahaya nama datuk ninda Kulup Lembang ialah Ngah Ibrahim."<ref name=":22" /> </blockquote>Haji Mohamad Azizuddin jelas mempunyai keyakinan dan kepercayaan yang tinggi apabila beliau menurunkan catatan yang menyatakan Kulup Lembang kononnya adalah pengasas pekan Tambun.<blockquote>"Saya tumpukan Salasilah Keluarga Kita kepada ninda ALANG LEMBANG atau dikenali juga dengan nama KULUB LEMBANG. Beliau ialah pengasas pekan Tambun pada akhir-akhir kurun ke-19."<ref name=":22" /></blockquote> ===== Kenapa Haji Mohamad Azizuddin membukukan salasilah keluarganya pada tahun 1998? ===== Desas-desus dan juga khabar angin mengenai sebuah projek pembangunan yang sangat besar yang bakal dibangunkan di Tambun telah bertiup kencang sejak awal tahun 1980an lagi, menyebabkan sebilangan kecil waris dan juga saudara-mara yang tahu akan rahsia-rahsia tertentu hidup dalam debaran. Pada tarikh keramat '''19 September 1983''', syarikat '''Jelapang Realty Sdn Bhd''' (Ahli Kumpulan Syarikat Syed Kechik) menjemput kontraktor-kontraktor berpengalaman didalam pembinaan tanah-tanah bekas lombong untuk memohon prakelayakan memenuhi tender kontrak-kontrak berikut untuk sebuah projek perumahan yang sangat besar di Tambun: # Pembinaan kerja-kerja infrastruktur kejuruteraan awam secara berfasa dan # Pembinaan 1500 unit rumah kediaman dan rumah kedai secara berfasa.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=JK9UAAAAIBAJ&lpg=PA17&dq=jelapang%20syed%20kechik&pg=PA17#v=onepage&q=%22jelapang%20realty%22&f=false|title=JELAPANG REALTY SDN. BHD.|date=19 September 1983|newspaper=New Straits Times|access-date=5 November 2026|via=Google Books}}</ref> Notis Pra-Kelayakan itu disiarkan hanya beberapa bulan selepas Syed Kechik Holdings mendedahkan bahawa syarikat pegangan itu mempunyai 10.98 peratus pegangan saham didalam syarikat Kinta Kellas Tin Dredging, sekaligus menjadikan ia sebagai pemegang saham kedua terbesar. '''Syarikat Manong Sdn Bhd''' pula memiliki pegangan saham sebanyak 16.643 peratus didalam syarikat Kinta Kellas Tin Dredging. Walaupun syarikat Kinta Kellas Tin Dredging itu diperbadankan di negara Inggeris tercinta, operasi perlombongan syarikat itu sebenarnya dijalankan di negeri Perak.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=LK5UAAAAIBAJ&lpg=PA33&dq=%22syarikat%20manong%22&pg=PA33#v=onepage&q=%22syarikat%20manong%22&f=false|title=Kinta Kellas throws new light on deal|date=8 Jun 1983|newspaper=New Straits Times|access-date=10 November 2026|page=25|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/biztimes19830608-1.2.40|title=S Kechik Holdings has 10.98 pc stake in K Kellas|date=8 June 1983|newspaper=The Business Times|access-date=10 November 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Terdapat sebuah cerita yang menarik mengenai pengerusi Syarikat Manong Sdn Bhd. Suatu masa dahulu, Sultan Selangor yang berduka cita dengan kelewatan kerja-kerja pembinaan kompleks pejabat kerajaan negeri pernah melontarkan cabaran berbentuk RM100,000 kepada Syarikat Manong yang merupakan pemaju kepada projek tersebut. [[Raja Nong Chik Raja Ishak|Raja Datuk Nong Chik]] yang merupakan pengerusi syarikat pada ketika itu telah menyahut cabaran tersebut dan menandatangani sebuah perjanjian dengan Sultan Selangor di tapak projek itu sendiri.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=n7MTAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=Developer takes on $100,000 royal dare|date=2 Februari 1982|access-date=11 November 2026|page=4|via=Google Books}}</ref> Melalui perkahwinan '''anak saudara Raja Datuk Nong Chik''' itu, bolehlah dikatakan bahawa pengerusi Syarikat Manong Sdn Bhd itu sudah mempunyai hubungan kekeluargaan dengan '''Ahmad Sabri''' bin Abdul Khalid, bapa saudara kepada Dato Seri [[Ahmad Husni Mohamad Hanadzlah|Ahmad Husni]] yang juga merupakan mantan Ahli Parlimen Tambun ('''1995'''-2018). Melalui perkahwinan yang sama juga, pengerusi Syarikat Manong Sdn Bhd itu juga mempunyai hubungan kekeluargaan dengan '''Dato Haji Azumu'''. Tan Sri Datuk [[Syed Kechik Syed Mohamed Al-Bukhary|Syed Kechik]] yang sering dianggap sebagai anak didik [[Tunku Abdul Rahman]] adalah anakanda '''Syed Mohamed''' yang sangat berjasa kepada negara dan kerajaan persekutuan.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newnation19800514-1.1.8|title=Shades of Howard Hughes|last=Zielenziger|first=David|date=14 Mei 1980|newspaper=New Nation|access-date=10 November 2026|via=National Library Board of Singapore|page=8}}</ref> Beliau dikenali sebagai seorang hartawan Melayu yang juga merupakan figura dibelakang kejayaan Kumpulan Syarikat Syed Kechik didalam dunia korporat.<ref>{{Cite web|url=https://www.kskgroup.com.my/|title=Kumpulan Syed Kechik|date=2018|website=Kumpulan Syed Kechik|url-status=live|access-date=6 November 2026}}</ref> Di negeri '''Sabah''', beliau sangat dikenali sebagai Pengarah Yayasan Sabah yang pertama, berkhidmat dari tahun 1967 sehinggalah 1972.<ref>{{Cite web|url=https://www.yayasansabahgroup.org.my/bm/former_director_ys.cfm|title=Mantan-Mantan Pengarah Yayasan Sabah|date=2026|website=Kumpulan Yayasan Sabah|url-status=live|access-date=6 November 2026}}</ref> Debaran didada sebilangan kecil waris dan juga saudara-mara yang tahu akan rahsia-rahsia tertentu semakin memuncak apabila mereka membaca pengumuman hajat sebuah konsortium yang dianggotai oleh '''Perbadanan Kemajuan Negeri Perak''', '''Yayasan Perak''' dan juga '''Ipoh Garden Berhad''' untuk membangunkan '''Kinta Valley Resort''' di Tambun dengan pelaburan sebanyak RM1 billion pada '''18 Ogos 1994.''' Tan Sri '''[[Ramli Ngah Talib]]''' yang mengumumkan hajat tersebut turut mendedahkan bahawa pembangunan diatas tanah seluas 280 ha itu menjadikan projek itu sebagai salah satu projek rekreasi yang terbesar didalam negeri dan ianya akan bermula apabila pertukaran kategori guna tanah dan juga pelan telah disiapkan.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=DyBOAAAAIBAJ&lpg=PA55&dq=%22perak%20foundation%22%20tambun&pg=PA55#v=onepage&q&f=false|title=Consortium to Develop RM1b Tambun resort|date=2 Jun 1996|newspaper=New Straits Times|access-date=3 November 2026|page=7|via=Google Books}}</ref>[[Fail:PMU Kinta Valley Resort.jpg|tengah|frame|PMU Kinta Valley Resort]] Ipoh Garden Berhad adalah sebuah syarikat pemaju yang disanjung tinggi oleh warga Ipoh. Hari ini, kawasan-kawasan yang dimajukan syarikat tersebut telah menjadi tumpuan golongan muda-mudi dan tua-tui untuk beriadah, membeli-belah dan hidup berkeluarga. Sebuah [[syarikat bersekutu]] Ipoh Garden Berhad yang dikenali dengan nama '''Timbar Properties Sdn Bhd''' adalah syarikat usaha sama diantara Ipoh Garden Berhad dan juga '''Permodalan Bumiputra Sabah Berhad''' yang pernah memiliki sejumlah 576 ekar tanah di Tasek yang bersempadan dengan sebuah taman perumahan yang dikenali dengan nama Taman Tasek Jaya. Sebuah lagi syarikat bersekutu Ipoh Garden Berhad yang dikenali dengan nama '''Alkaff Development Sdn Bhd''' pula telah menjalinkan usaha sama dengan Ipoh Garden Berhad untuk membangunkan sebuah taman perumahan yang diberi nama Taman Alkaff.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19810717-1.1.61|title=IPOH GARDEN BERHAD|date=17 Julai 1981|newspaper=The Straits Times|access-date=7 November 2026|page=21|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Status projek rekreasi yang diumumkan oleh Tan Sri Ramli Ngah Talib itu menjadi tanda tanya apabila berita pelancaran sebuah projek pembangunan yang lebih besar mula terpampang didada akhbar-akhbar utama nasional pada '''18 Julai 1996'''. Berita pelancaran itu menjaja '''Sunway City Ipoh''' sebagai satu projek perbandaran bersepadu yang pertama di Ipoh, sebuah projek berkeluasan 1,346 ekar serta menelan belanja RM1 billion yang terletak gah di Tambun!<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=w_1OAAAAIBAJ&lpg=PA14&dq=sunway%20tambun&pg=PA14#v=onepage&q&f=false|title=THE FIRST OFFICIAL LAUNCHING|date=18 Julai 1996|newspaper=New Straits Times|access-date=31 Oktober 2026|via=Google Books|page=27}}</ref> Sebilangan kecil waris dan juga saudara-mara yang tahu akan rahsia-rahsia tertentu sudah tentunya melompat gembira apabila membaca berita tersebut! [[Fail:Young Masai men do their iconic jumping dance for tourists.jpg|tengah|frame|Tarian lompat suku kaum Masai.]] Sejak kebelakangan ini, sebilangan besar waris dan juga saudara-mara mula mempersoalkan motif disebalik pembukuan buku salasilah keluarga yang dihasilkan oleh Haji Mohamad Azizuddin pada tahun 1998 itu. Pelbagai teori dan pandangan telah dilontar kedalam gelanggang gusti adu domba dan ini sangatlah tidak baik untuk kesejahteraan dan perpaduan ummah mukarammah.[[Fail:Batista, Hulk Hogan and John Cena, April 2004.jpg|tengah|frame|Ini bukan gelanggang gusti adu domba.]] Menurut catatan Haji Mohamad Azizuddin, jelaslah bahawa pembukuan salasilah keluarganya pada tahun 1998 itu dilakukan diatas niat yang suci lagi murni. Semata-mata untuk mengeratkan silaturahim diantara ahli keluarga disamping memperkenalkan ahli keluarga kepada generasi akan datang.<blockquote>"Objektif saya menyelidik dan mencatat salasilah ini ialah untuk mengeratkan perhubungan persaudaraan antara kita di samping memperkenalkan ahli rumpun keluarga kita kepada generasi yang kemudian (anak cucu kita). Saya berharap salasilah ini dapat dijadikan bahan rujukan mengenali dan mengeratkan perhubungan tali persaudaraan kita."<ref name=":22" /></blockquote>Dengan penjelasan itu, maka sewajarnya mereka yang mempersoalkan motif disebalik pembukuan buku salasilah keluarga yang dihasilkan oleh Haji Mohamad Azizuddin itu kembali ke jalan yang lurus. Sebagai sebahagian daripada umat Islam yang kuat mengamalkan amalan bersunnah dan berjamaah, mereka seharusnya berfikiran positif dan bersikap husnuzon serta tidak mempertikaikan sebarang tindakan golongan bijak pandai yang terbukti sentiasa memikirkan dan melakukan yang terbaik untuk kesenangan, kekayaan, kesejahteraan dan perpaduan ummah mukarammah. ==== 1993 - Asal-usul Kulup Lembang, menurut penggambar rajahan Haji Mohamad Azizuddin ==== Haji Mohamad Azizuddin juga suka melukis gambar rajah dan carta. Pada 21hb Mac '''1993''', beliau ada melukis sebuah gambar rajah yang cantik, yang secara tidak langsung menunjukkan juga kononnya asal-usul Kulup Lembang.<ref>{{Cite web|url=https://smktambun2066.blogspot.com/2017/04/sejarah-pekan-tambun.html|title=Sejarah pekan Tambun|last=Tambun|first=SMK|date=28 April 2017|website=SMK Tambun|url-status=live|access-date=19 April 2026}}</ref> [[Fail:Salasilah Abdul Aziz.png|tengah|Salasilah Abdul Aziz by Haji Mohamad Azizuddin.|alt=Salasilah Abdul Aziz by Haji Mohamad Azizuddin.|frame]] ===== Kononnya saudara-mara Kulup Lembang ===== ====== Panglima Bidin ====== Mereka yang biasa diperbodohkan dan juga buta sejarah Kinta sudah tentunya tidak dapat menghubung kaitkan nama yang sengaja diberi ejaan pelik ini oleh waris perdana Kulup Lembang dengan '''bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin''' yang telah dilucutkan jawatannya oleh pihak berkuasa selepas Perang Perak. Perlucutan jawatan itu telah diakui sendiri oleh bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin dihadapan [[:en:Jacques de Morgan|Jacques de Morgan]], seorang kapitalis berbangsa Perancis di Kelian Kindin (hari ini terletak diantara Changkat Kinding dan Tanjung Rambutan) pada 2hb Ogos '''1884'''. Menurut catatan jurnal kapitalis Perancis itu, salah seorang daripada '''isteri-isteri''' bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin mempunyai sebuah rumah kediaman di Kampung Tanjung Rangkong. Kampung tersebut sudah lama hilang ditelan zaman dan petempatan-petempatan baru seperti Kampung Tersusun Tasek dan Anjung Bercham Megah kini telah berdiri diatasnya. Berdasarkan daripada catatan jurnal kapitalis Perancis itu juga, kita boleh membuat kesimpulan bahawa bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin sering kali dihina dan dicaci oleh masyarakat setempat termasuk saudara-maranya sendiri selepas jawatan Panglima Kinta dan gelaran Dato beliau dilucutkan.<ref name=":3" /><ref>{{Cite book|title=Jacques de Morgan’s Explorations in the Malay Peninsula, 1884|last=Jaunay|first=Andrée|publisher=Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society|year=2020|isbn=9789679948776|location=Kuala Lumpur|pages=30-31}}</ref> [[Fail:Bekas Panglima Kinta Zainal Abidin?.png|Apa benarkah ini merupakan gambar fotograf [https://kuluplembang.blogspot.com/2025/03/photograph-of-ex-panglima-kinta-zainal-abidin.html bekas Panglima Kinta Zainal Abidin]?|tengah|frame]]Walaupun sering kali cuba diputar belit oleh pihak tertentu, kajian demi kajian telah membuktikan bahawa Dato Panglima Kinta yang berdamping bersama Sultan Ismail itu adalah bekas-Panglima Kinta Zainal Abidin. Menurut Menteri Ngah Ibrahim yang bertemu dengan Frank Swettenham pada 24hb April 1874, Dato Panglima Kinta yang sama juga merupakan salah seorang daripada penasihat-penasihat yang dipercayai oleh Sultan Ismail.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/sirfrankswettenh0000swet|title=Sir Frank Swettenham's Malayan journals, 1874-1876|last=Cowan|first=Charles Donald|publisher=Oxford University Press|year=1975|isbn=0195802721|location=Kuala Lumpur, New York|pages=59}}</ref> ====== Panglima Wahab ====== ====== Uda Johan ====== ====== Kulub Norman ====== ====== Haji Mohd Ali ====== ====== Ngah Manah ====== ==== 1990an - Asal-usul Kulup Lembang, menurut catatan Haji Shaari ==== Haji Shaari yang licik memperisterikan cicit Kulup Lembang juga ada meninggalkan sedikit catatan mengenai asal-usul hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Menurut catatan beliau yang juga bersaudara dengan mantan Menteri Besar Terengganu, [[Wan Mokhtar Ahmad|Tan Sri Haji Wan Mokhtar]], Kulup Lembang kononnya berasal dari keturunan Tun Kelawang, anakanda [[Tun Saban]].<ref>{{Cite book|title=Buku Catatan Haji Shaari bin Mohd Noh|last=Mohd Noh|first=Shaari|publisher=Haji Shaari bin Mohd Noh|location=Ipoh|pages=20, Keturunan Tambun}}</ref><ref name=":18">{{Cite book|title=Tun Sab'an dan Pembesar Melayu Perak|last=Meor Mazlan|first=Meor Ahmad Tajuddin|publisher=Yayasan Perak|year=2005|isbn=9832057027|location=Ipoh|pages=49, 62}}</ref> Suatu masa dahulu, Tun Kelawang dan Tun Kelalang merupakan pemerintah dan penguasa Hulu Kinta.<ref name=":18" /> [[Fail:Keturunan Tambun.png|tengah|Asal-usul Kulup Lembang menurut catatan Haji Shaari.|frame]] ==== 1959 - Kesignifikan Kulup Lembang, menurut penulisan A. Talib bin Haji Ahmad ==== '''A. Talib bin Haji Ahmad''' didalam bukunya yang bertajuk '''Riwayat Kinta''', dibawah judul yang bertajuk ''''Kinta dan orang besar2-nya'''<nowiki/>', beliau ada menyebut nama '''Tok Lembang''' (Kulup Lembang). Namun tindakan misterius beliau yang menyebut nama tersebut didalam perenggan yang sama dengan cerita mengenai pertemuan Ngah Impol (cucu Panglima Kampar) dan [[Sultan Abdullah Muhammad Shah II|bekas-Sultan Abdullah]] di Kepulauan Seychelles menimbulkan tanda tanya sehinggalah ke hari ini:<blockquote>"...satelah ia kémbali kedalam masharakat maka Sultan ldris mémberi béliau tauliah untok menjadi pawang sabagai mana aki-nya Panglima Kampar yang terkorban itu, masa Sultan Abdullah kéna buang di-Pulau Seychelles ia térpaksa pérgi ménémui baginda di-sana, Maka di-Tambun ada pula sa-orang besar yang térkénal déngan gélaran Tok Lémbang. Di-Batu Gajah tempat sa-orang besar yang bérgélar dengan gelaran Dato’ Amara di-Raja. Di-Gopeng pula ada orang bésar vang bérgélar Imam Pérang. Di-Sungai Raya atau dengan nama Kampong Képayang ada orang bésar yang bérnama Tok Lomba."<ref name=":7" /></blockquote> ==== 1915 - Asal-usul Kulup Lembang, menurut artikel akhbar Inggeris tercinta ==== <blockquote>"He had never been abroad, and spent most of his days in Kinta; where he was born."<ref name=":1" /></blockquote>Pada tahun 1915, sebuah akhbar Inggeris ada menyiarkan sebuah artikel mengenai '''Datoh Lembang''' atau pun Kulup Lembang. Menurut akhbar Inggeris itu, Kulup Lembang kononnya '''dilahirkan di Kinta''' dan menghabiskan '''sebahagian besar hayatnya di Kinta''' juga.<ref name=":1" /><blockquote>"...one of the leading members of the old Malay nobility, he being related to the Datoh Panglima Kinta, and was fairly wealthy."<ref name=":1" /></blockquote>Akhbar Inggeris itu juga mendakwa kononnya '''Datoh Lembang''' adalah salah '''seorang''' daripada '''bangsawan Melayu lama''' yang dihormati, berpengaruh dan berkedudukan tinggi. Beliau juga kononnya '''mempunyai hubungan dengan Datoh Panglima Kinta'''. Jika dakwaan itu benar, ini bermakna Datoh Lembang dan Datoh Panglima Kinta berasal dari keluarga yang sama, berkongsi darah yang sama atau pun mempunyai hubungan yang terjalin melalui perkahwinan.<ref name=":1" /> Untuk rekod Wikipedia, Datoh Panglima Kinta Che Wan telah ditabalkan sebagai Datoh Panglima Kinta yang baru pada 7hb November 1910. Kulup Lembang dan juga Datoh Panglima Kinta Che Wan (ayahanda Dato Seri Dr. [[Abdullah Fadzil Che Wan]]) pernah dinamakan oleh Residen British sebagai '''penyelenggara bersama''' sebidang '''tanah di Kuala Tekan''' pada tahun '''1914'''. Sebidang tanah yang sama juga turut dikenali hari ini sebagai tapak lokasi [[Masjid Warisan Al-Khairiah, Kampung Kepayang, Ipoh|Masjid Warisan Al-Khairiah]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19101014-1.2.84|title=Installation of Malay Chiefs|date=14 October 1910|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=13 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref>[[Fail:MalayMosqueBurialGround.png|thumb|Malay mosque and burial ground in Kuala Takkan by Fazil Shuhaimi Talib.]] </ref> [[Fail:MalayMosqueBurialGround.png|tengah|Malay mosque and burial ground in Kuala Takkan by Fazil Shuhaimi Talib.|frame]] ==== 1886 - Kisah Kulup Lembang di Rotan Segar, menurut Abraham Hale, Inspector of Mines (Kinta) ==== Abraham Hale adalah seorang pegawai pentadbiran kolar-putih Inggeris yang enigmatik. Beliau mula berkhidmat pada tahun 1884 sebagai ''Acting Magistrate'', '''Matang''' dan bersara sebagai ''District Officer'' '''Larut''' & Krian pada tahun 1911. Selepas memulakan karier beliau di Matang, Abraham Hale telah ditukarkan ke '''Kinta''' pada tahun 1885 dan berkhidmat pula sebagai ''Assistant Magistrate'' dan juga ''Inspector of Mines.''<ref>{{Cite journal|last=Hale|first=Abraham|year=1885|title=On Mines and Miners in Kinta, Perak|url=https://archive.org/details/biostor-176173|journal=Journal of Malayan Branch Royal Asiatic Society|volume=16|pages=320|via=Internet Archive}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19110127-1.2.67|title=TAIPING|date=27 Januari 1911|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=1 April 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://digital.library.cornell.edu/catalog/sea233|title=Twentieth century impressions of British Malaya: its history, people, commerce, industries, and resources|last=Wright|first=Arnold|publisher=Lloyd's Greater Britain Publishing Company, Ltd.|year=1908|location=London|pages=252}}</ref> Selepas persaraan beliau, Abraham Hale berkhidmat pula sebagai ''Deputy Agent'' dipejabat ''Malay States Information Agency'' dibandaraya London tercinta.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19190521-1.2.74|title=Death of Mr. A. Hale|date=21 Mei 1919|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=1 April 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Abraham Hale juga pernah menulis sebuah nota pendek mengenai legenda lokal Tambun yang berkait rapat dengan '''Gunung Datok''' dan juga '''bekas-Menteri [[Ngah Ibrahim|Ibrahim bin Jaafar]]'''.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://kuluplembang.blogspot.com/2025/02/the-real-gunung-datok-of-tambun.html|title=The real Gunung Datok of Tambun|last=second great-grandson of Kulup Lembang|first=SAS|website=Kulup Lembang|url-status=live}}</ref> Nota pendek yang bernombor 68 dan bermula dengan "''Legend of Toh Panglima Ghapar of Kinta"'' itu diterbitkan pada tahun 1886 dan kisah Kulup Lembang di Rotan Segar turut disebut didalam nota pendek itu:<blockquote>"KULUB LEMBONG, when he first went to Rotan Seger, one night heard this elephant passing and the gambala singing as he went, the next morning he saw the footprints close to his hut; the rice-fields of Rotan Seger have since been noted as the most fertile in Kinta."<ref name=":16">{{Cite book|url=https://www.google.com.my/books/edition/Notes_and_Queries/0tADAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=kulub%20lembong&pg=RA2-PA83&printsec=frontcover|title=NOTES AND QUERIES|last=Edward Maxwell|first=William|publisher=Government Printing Office, Singapore|year=1885|pages=81, 83|via=Google Books}}</ref></blockquote>Ketibaan julung-julung kali Kulup Lembang ke bumi '''Rotan Segar''' itu, jika benar seperti didakwa oleh Abraham Hale, berkemungkinan berlaku '''pada atau sebelum''' tahun '''1870an'''. Terdapat juga kemungkinan bahawa ketibaan Kulup Lembang itu seiring dengan penghijrahan '''bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin''' yang berhijrah secara beramai-ramai daripada '''Pengkalan Pegoh''' ke '''Kuala Tekan''' selepas tamatnya Perang Perak (1874-1876).<ref name=":3" /> Abraham Hale pernah melawat '''Tambun''' dan ini boleh dilihat daripada sepucuk surat yang dihantar kepada Professor Prestwich, bertarikh 18hb Ogos 1884. Didalam surat tersebut, Abraham Hale ada menceritakan tentang lawatan beliau dan juga John Bourke Massy Leech (lebih dikenali sebagai J.B.M. Leech didalam lipatan sejarah Perak) ke punca air panas Tambun yang sehingga ke hari ini masih lagi terkenal seperti dahulukala: <blockquote>"...I sent Mr Leech the collector & chief magistrate [1] of Kintah and Kending on business concerning our mining ground there and went with him to a Malay village called Sambone I think that I have marked it on the sketch which I sent you we went to see some hot springs there and also to see whether we could get a rhinoceros we did not see any of the latter but the hot springs were well worth a visit."<ref>{{Cite web|url=https://web.prm.ox.ac.uk/sma/index.php/primary-documents/primary-documents-index/421-tylor-box-12-excl-howitt.html|title=Tylor papers PRM ms collections--Box 12 (excluding Howitt letters)|last=Alison|first=Petch|date=|website=The invention of Museum Anthropology, 1850-1920. Pitt Rivers Museum, University of Oxford|url-status=live|access-date=31 Mac 2026}}</ref></blockquote>Nama Abraham Hale sejak kebelakangan ini sering disebut oleh pihak-pihak tertentu terutama didalam isu berkenaan tanah rizab Melayu. Di Parlimen misalnya, Abraham Hale seolah-olah dikambing hitamkan, dipersalahkan diatas penswastaan lombong-lombong Melayu di Perak:<blockquote>"...penarikan balik status rizab Melayu ke atas tanah rizab Melayu yang mempunyai hasil galian emas dan timah ataupun atas dasar pembangunan. Antaranya, kira-kira 350 lombong Melayu terpaksa diswastakan di Perak kerana kuasa kartel yang ditubuhkan oleh migran Abraham Hale."<ref>{{Cite book|url=https://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-07032023.pdf|title=Penyata Rasmi Parlimen Dewan Rakyat|date=7 Mac 2023|publisher=Parlimen Malaysia|year=2023|series=Bil. 15|location=Kuala Lumpur|pages=115}}</ref></blockquote> Golongan tua ataupun muda yang mudah diperbodohkan tidak seharusnya mempercayai dakwaan tersebut diatas secara membabi-buta. Ini adalah kerana sejahat-jahat Inggeris, mereka sekurang-kurangnya tidak memadamkan atau menghapuskan sejarah tertentu semata-mata untuk menutup kejahatan mereka. Golongan-golongan tersebut seharusnya lebih berwaspada terhadap kehebatan nafsu serakah pihak [[:en:Capitalism|kapitalis-kapitalis]] Melayu elit yang bukan sahaja rakus merampas hartanah-hartanah yang tergantung dan terbiar, malah tergamak memutar-belit sejarah orang-orang kaya Melayu dahulukala untuk menutup jejak hasil rampasan mereka. Sungguh celaka bakat merampas, memutar-belit, menunggang agama dan menunggang bangsa ini! === Senja kehidupan === Walaupun kehidupan awal seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu tidak dapat dipastikan buat sementara waktu, jejak-jejak yang beliau tinggalkan dihujung kehidupannya telah dirakam dengan baik didalam pelbagai dokumen bersejarah dan juga artikel suratkhabar.<ref name=":0" /> ==== Kapit Majistret bagi jajahan Kinta ==== Pada tahun 1900an, Kulup Lembang, berlandaskan Pasal 10 Undang-Undang Syara' Muhammadiyah 1904, telah didapati layak untuk dilantik menjadi '''Kapit Majistret''' (''Magistrate Adjutant'') bagi jajahan Kinta. Beliau juga telah dicatat serta ditabalkan didalam rekod rasmi sebagai seorang '''saudagar klian''' atau '''hartawan perlombongan''' yang menetap di Tambun.<ref name=":11">{{Cite book|title=Raja Bilah and the Mandailing in Perak : 1875 -1911|last=Lubis|first=Abdur-Razzaq|publisher=MBRAS|year=2003|isbn=9679948315|pages=210-211}}</ref> ==== Pelaksana dan Pentadbir hartanah Dato Panglima Kinta Abdul Wahab ==== [[Fail:Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.jpg|thumb|Dato Panglima Kinta Abdul Wahab]] Dato Panglima Kinta Abdul Wahab (anakanda bekas-Dato Panglima Kinta Zainal Abidin) meninggal dunia pada bulan November 1905, lebih kurang 11 bulan selepas beliau dilantik memegang jawatan tersebut pada 27hb Disember 1904. Beliau meninggal dunia pada usia lebih kurang 55 tahun kerana jangkitan phthisis (hari ini lebih dikenali sebagai [[tuberkulosis]]). Beliau '''tidak meninggalkan sebarang anak atau pun cucu''' dan pernah mempunyai '''dua isteri''' tetapi '''salah seorang''' darinya telah '''diceraikan''' beberapa hari sebelum meninggal dunia:<blockquote>"The Datoh had two wives (the younger of whom was divorced only a few days ago) and leaves no issue."<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19051110-1.2.29|title=Death of Datoh Panglima Kinta|date=10 November 1905|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref></blockquote>Ketiadaan anak dan cucu Dato Panglima Kinta Abdul Wahab ada juga disebut secara jelas tanpa berselindung oleh A. Talib bin Haji Ahmad didalam bukunya yang bertajuk Riwayat Kinta:<blockquote>"Bila Dato’ Panglima Kinta Muhamad Yusop itu meninggal maka béliau-lah mémegang jawatan itu dan bergélar dengan nama Dato’ Panglima Kinta Wahab. Béliau ini ada-lah sa-orang yang kaya raya, maka istéri-nya ia-lah Tok Puan Sharifah kérana méreka mandul maka Che Mee menjadi anak angkat-nya."<ref name=":7" /></blockquote>Didalam diam, Kulup Lembang rupanya telah '''dipilih''' untuk memikul tanggungjawab sebagai '''Pelaksana''' atau ''Executor'' dan '''Pentadbir''' atau ''Administrator'' kepada '''hartanah-hartanah''' peninggalan '''Dato Panglima Kinta Abdul Wahab'''.<ref name=":20">{{Cite book|url=https://archive.org/details/perak-govt-gazette-1907v20/page/27/mode/2up?q=%22kulup+lembang%22|title=The Perak Government Gazette for the year 1907|publisher=F.M.S. Government Printing Office|year=1907|volume=20|location=Kuala Lumpur|pages=27, 57, 142, 173}}</ref> [[Fail:KLPentadbirPKWahab.png|tengah|Kulup Lembang, Pelaksana hartanah dan estet Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.|frame]]Malangnya amanah dan tanggungjawab besar yang diberikan kepada Kulup Lembang itu telah dicatatkan secara rasmi didalam ''Perak Government Gazette'', menyebabkan ramai orang termasuk mereka yang mempunyai bakat menipu, merompak dan menyamun mula terliur lalu mendekati Kulup Lembang dan juga anak isterinya.<ref name=":20" /> [[Fail:PGG-MS173.png|tengah|Kulup Lembang, Pentadbir hartanah dan estet Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.|frame]]Jelaslah disini bahawa Kulup Lembang adalah individu yang telah dipilih untuk menjadi Pelaksana atau ''Executor'' dan Pentadbir atau ''Administrator'' kepada hartanah dan estet peninggalan Datoh Panglima Kinta Abdul Wahab, bukannya Toh Sedewa Raja Domba atau Toh Sedewa Raja Abdul Wahab sepertimana didakwa oleh sesetengah pihak. Jelaslah juga disini bahawa dibawah nama samaran Kulup Lembang itu, sipenyamar tidak pernah menyandang sebarang gelaran yang berbunyi Toh sepertimana yang disenaraikan dibawah gelaran-gelaran Orang Besar Enam Belas dan Orang Besar Tiga Puluh Dua. ==== Berdamping atau rapat dengan Istana, Waris-Waris Negeri dan Orang-Orang Besar Negeri ==== Dihujung kehidupannya juga, hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang ini kelihatan sering berdamping atau mempunyai hubungan rapat dengan Istana, Waris-Waris Negeri dan juga Orang-Orang Besar Negeri. Ini boleh dilihat dari beberapa artikel akhbar Inggeris tercinta yang menyebut akan keberadaan Kulup Lembang didalam beberapa acara yang melibatkan Sultan, Waris-Waris Negeri dan juga Orang-Orang Besar Negeri. ===== Pertunjukan laga burung merpati ===== <blockquote>"H. H. the Raja Muda’s “Lintar” defeated “Lang Sewah” belonging to Che Kulop Lembang of Ipoh, in the first match."<ref name=":19">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19101104-1.2.85|title=Kuala Kangsar|date=4 November 1910|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref></blockquote>Aktiviti seperti laga burung merpati merupakan satu bentuk sukan atau pun riadah buat golongan diraja dan bangsawan Melayu suatu masa dahulu. Pada 29hb Oktober 1910, bersempena ketibaan pemangku Residen-Jeneral Negeri-Negeri Melayu Bersekutu di Kuala Kangsar, sebuah pertunjukan laga burung merpati telah diadakan. Didalam pertandingan yang pertama, burung merpati milik Kulup Lembang telah ditewaskan oleh burung merpati kepunyaan [[Sultan Abdul Jalil Karamatullah Shah|Raja Muda Perak]], anakanda [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]]. Pertunjukan laga burung merpati itu turut disertai oleh Datoh Temenggung, Datoh Stia, Datoh Sri Adika Raja, Toh Muda Panglima Kinta dan juga beberapa kenamaan lain.<ref name=":19" /> ===== Mengiringi Sultan Idris Shah I didalam perarakan gajah ===== Semasa penubuhan Majlis Mesyuarat Persekutuan pada tahun 1909 yang berlangsung di Kuala Kangsar, Kulup Lembang ada dinamakan didalam senarai perarakan gajah [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] dan rombongan pengiringnya. Didalam senarai tersebut, Kulup Lembang menaiki gajah bernama Mek Weh bersama-sama [https://www.geni.com/people/OKK-Panglima-Bukit-Gantang-Haji-Mahmud-bin-Mohamed-Taib/6000000044934292933 Che Mahmud] (datuk kepada Panglima Bukit Gantang Tan Sri Dato' Seri Haji [[Panglima Bukit Gantang|Abdul Wahab bin Abdul Aziz]]) dan disusun bersama-sama barisan gajah-gajah yang dinaiki oleh Penghulu-Penghulu Mukim ketika itu.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19091213-1.2.41|title=THE GOVERNOR IN PERAK|date=13 Disember 1909|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Untuk rekod Wikipedia, Kulup Lembang dan juga Che Mahmud tidak pernah dilantik sebagai Penghulu bagi mana-mana Mukim pada zaman itu. Walaupun begitu, Che Mahmud yang sama telah ditabalkan sebagai Orang Kaya Kaya Panglima Bukit Gantang pada 8hb Januari 1917 di [[Istana Negara Perak|Astana Negara]] yang tersergam indah di Kuala Kangsar, tidak sampai pun 2 tahun selepas kematian Kulup Lembang.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19170111-1.2.14|title=Perak Sultanate. INSTALLATION OF NEW CHIEFS.|date=11 Januari 1917|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref name=":1" /> Dengan pertabalan itu juga, maka terserlahlah ketidakcerdikan dan kegagalan Kulup Lembang didalam memahami cabaran kehidupan yang dibelenggu sistem feudal Melayu yang rakus menindas golongan yang lemah, begitulah kehidupan perit yang telah dihadapi anak cucunya selepas pemergiannya. ===== Mengadap Sultan Idris Shah I sebelum baginda berangkat ke London ===== Bersempena dengan majlis pertabalan [[:en:George V|King George V]] yang gilang-gemilang di bandaraya London tercinta, paduka [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] telah berkenan untuk menyempurnakan majlis tersebut dengan menaiki sebuah kapal mel milik [[:en:P&O|Peninsular & Orient]] yang bernama [[:en:SS Delhi|SS Delhi]] pada bulan Mei 1911. Kulup Lembang bersama-sama Datoh Sri Adika Raja, Toh Puan Saripah, Datoh Stia dan juga Che Mahmud sempat masuk mengadap dan mengucapkan selamat jalan kepada baginda sebelum kapal tersebut bertolak ke London dari Swettenham Wharf, Pulau Pinang.<ref name=":21" /> Sangat jelas dari contoh-contoh yang diberikan diatas bahawa Kulup Lembang dan juga paduka [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] mempunyai satu hubungan yang sangat rapat dan sangat istimewa yang sehingga ke hari ini masih tidak dapat diperjelaskan dengan tepat. === Kematian === <blockquote>"The death of the Datoh Lembang, which occurred at his residence at Tambun at the age of about 70..."<ref name=":1" /></blockquote>Datoh Lembang atau Kulup Lembang kononnya '''meninggal dunia''' dikediamannya di '''Tambun''' pada '''23hb April 1915''' pada usia lebih kurang '''70 tahun'''.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/maltribune19150429-1.2.19.27|title=Death of Datoh Lembang|date=29 April 1915|newspaper=Malaya Tribune|work=|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Berita kematiannya ada disiarkan didalam akhbar-akhbar berbahasa Inggeris seperti '''Pinang Gazette and Straits Chronicle''', '''Malaya Tribune''' dan juga '''The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser'''.<ref name=":0">SAS, second great-grandson of Kulup Lembang</ref> ==== Tahun kelahiran Kulup Lembang ==== '''Jika benar''' hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu meninggal dunia pada usia lebih kurang '''70 tahun''' pada bulan '''April 1915''', ini bermakna Kulup Lembang '''dilahirkan di Kinta''' sekitar tahun '''1845'''. Apabila [[J.W.W. Birch|'''J.W.W. Birch''']] tiba sebagai Residen British dan mula menasihati Sultan yang memerintah dengan kuasa lindungan Inggeris, Kulup Lembang (kontemporari Birch) pada ketika itu boleh dianggarkan berusia diantara '''29-30 tahun'''.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==== Kepelikan berita kematian Kulup Lembang ==== Berita kematian Kulup Lembang yang tersiar didada beberapa akhbar berbahasa Inggeris pada bulan April 1915 itu mengandungi beberapa '''kepelikan''' yang wajar direnungi oleh waris-waris dan juga para pengkaji sejarah lokal Kinta: # Dibawah nama samaran Kulup Lembang, tiada terdapat sebarang rekod yang menunjukkan bahawa Kulup Lembang pernah menggunakan, diberi atau mewarisi gelaran Dato. Walaupun begitu pihak Inggeris melalui beberapa syarikat akhbar yang dimiliki mereka jelas menamakan beliau sebagai '''Dato Lembang'''. Ini menunjukkan bahawa semasa beliau menggunakan nama dan identiti sebenarnya dahulu, Kulup Lembang pernah diberi atau mewarisi gelaran Dato (bukan Toh, Toh Toh atau Toh Toh Toh). Besar kemungkinan tindakan pihak Inggeris itu merupakan sebentuk penghormatan terakhir mereka kepada Kulup Lembang dan mungkin juga sebagai satu peringatan kepada Sultan yang memerintah dan juga Orang-Orang Besar Negeri ketika itu bahawa pihak Inggeris tahu akan rahsia disebalik nama samaran Kulup Lembang itu. # Pihak tertentu mahu mereka yang membaca berita kematian Kulup Lembang percaya bahawa beliau '''tidak pernah mengembara keluar negara''' seperti kepulauan Seychelles contohnya. Kepelikan ini mengusik minda dan terdapat dua '''kemungkinan''' yang sering diperkatakan oleh orang ramai: ## Kulup Lembang sememangnya tidak pernah keluar negara sepertimana yang disebut didalam berita atau pun ## Ada pihak yang mengesyaki Kulup Lembang pernah keluar negara atau sepatutnya berada diluar negara dan sama ada pihak Inggeris atau pun istana mahu menyembunyikannya.<ref name=":1" /> === Perkahwinan dan anak-anak === Carta-carta yang disediakan oleh seorang waris perdana Kulup Lembang menunjukkan Kulup Lembang adalah seorang lelaki biasa yang hanya mampu mengambil seorang isteri. Kasihan Saripah binti Abdullah! Carta-carta yang sama juga menunjukkan beliau turut melahirkan Mat Jahaya dan juga Che Ian! Sungguh hebat permainan silap mata ini!<ref name=":22">{{Cite book|title=SALASILAH KELUARGA KITA|last=Haji Abd Aziz|first=Haji Mohamad Azizuddin|location=Ipoh|pages=Pengenalan, 6-7|publisher=Haji Mohamad Azizuddin bin Haji Abd Aziz|publication-date=September 1998}}</ref> Sebagai seorang hartawan perlombongan, sudah tentulah Kulup Lembang mampu untuk mengambil lebih dari seorang isteri. Beliau boleh mengambil gundik-gundik yang cantik dan gebu sekiranya dia mahu! Dibawah nama samaran Kulup Lembang, beliau dipercayai pernah mengambil sekurang-kurangnya empat isteri. Walaupun benar Kulup Lembang pernah diberi gelaran Datoh dan mempunyai beberapa orang isteri namun beliau bukanlah Datoh yang membunuh salah seorang isterinya kerana terlanjur mengikut rasa cemburu membabi buta.<ref name=":2" /> ==== Siti Alang binti Habib Husin (?-1911) ==== '''Siti Alang binti Habib Husin''' dipercayai adalah isteri pertama bagi seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Siti Alang binti Habib Husin juga berasal dari keturunan '''Syed Jalaluddin''' yang juga dikenali sebagai '''Tok Tambak, Keramat Pulau Pisang'''. Siti Alang sendiri dilahirkan didalam sebuah keluarga yang besar dan diantara adik-beradiknya adalah Habib Abdullah bin Habib Husin, Habib Ali bin Habib Husin dan juga Syed Lateh bin Habib Husin. Siti Alang juga merupakan tiga pupu (''third cousin'') kepada Orang Kaya Besar Syed Mahmud. Kewujudan keluarga ini didalam lipatan sejarah Tambun sering digunakan sebagai hujah oleh pihak tertentu untuk membuktikan bahawa Tambun dan kawasan sekitarnya dimajukan oleh pendatang-peneroka-penakluk yang berhijrah dari '''Pulau Pisang''' dan juga '''Teluk Bakong''' yang terletak di '''Perak Tengah'''.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Siti-Alang-binti-Habib-Hussein/6000000035666807889|title=Siti Alang Habib Hussin|date=15 Ogos 2015|website=Geni|url-status=live}}</ref> [[Fail:SitiAlang.png|thumb|tengah|Siti Alang binti Habib Husin]] [[Fail:HabibHusins-115.png|thumb|tengah|Tiga beradik Siti Alang binti Habib Husin, Habib Abdullah bin Habib Husin, Habib Ali bin Habib Husin dan hartanah-hartanah mereka di pekan Ipoh.]] <blockquote>"Reka bentuk rumah-rumah yang dibina oleh Tok Lembang untuk isteri-isterinya memperlihatkan bentuk yang sama. Dipercayai ia dibina oleh tukang yang sama dan mempunyai ruang bilik dan keluasan yang sama."<ref name=":2" /></blockquote> ===== Rumah agam dan kediaman Siti Alang binti Habib Husin ===== Malangnya rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang telah dirobohkan dan kawasan sekitar telah diratakan untuk membina sebuah jalan baru yang termasuk didalam satu projek naiktaraf yang melibatkan Laluan A13 dari persimpangan Sultan Azlan Shah sehinggalah Tanjung Rambutan pada tahun 2000an. Dakwaan yang mengatakan rumah-rumah agam yang didiami oleh isteri-isteri Kulup Lembang dibina serupa setiap satunya boleh diterima akal. Jika dilihat dari sebuah gambar yang diambil oleh satelit yang mujur tidak jatuh terhempas menghentam bumi Tambun pada tahun 2002, jelas kelihatan persamaan diantara saiz dan rekabentuk bumbung rumah-rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang dan Saripah. Besar kemungkinan rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang juga mempunyai dua tingkat dan beberapa bilik. Tidak mungkin rumah agam yang sebegitu besar dibiarkan sunyi sepi dahulu. Sudah tentulah rumah agam itu meriah dengan gelak tawa penghuni-penghuni misteri selain daripada Siti Alang binti Habib Husin.<ref name=":0" /> [[Fail:Rumah Agam.png|tengah|Rumah-rumah agam Siti Alang dan Saripah pada tahun 2002.|frame]] [[Fail:RumahAgamSaripah.png|tengah|Rumah agam yang pernah didiami oleh Saripah.|frame]] ===== Habib Abdullah bin Habib Husin ===== Habib Abdullah bin Habib Husin merupakan seorang yang sangat dikenali didalam sejarah pentadbiran agama Islam dinegeri Perak. Beliau merupakan Kadi Besar yang pertama, dilantik didalam atau selepas tahun 1900an.<ref>{{Cite web|url=https://www.maiamp.gov.my/index.php/korporat/sejarah-maipk.html|title=Sejarah MAIPk|website=Majlis Agama Islam dan 'Adat Melayu Perak Darul Ridzuan|url-status=live}}</ref> Beliau juga sangat dihormati di Kinta dan sudah pastilah beliau sering dipanggil untuk menghadiri mesyuarat-mesyuarat penting yang membincangkan tentang nasib dan masa hadapan daerah.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19391205-1.2.92|title=Kinta Malays And Patriotic Fund|date=5 Disember 1939|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Penghormatan itu menemui kemuncaknya apabila Habib Abdullah dilantik pula sebagai salah seorang daripada barisan Pemegang Amanah untuk daerah Kinta (''District Trustee'').<ref>{{Cite journal|year=1933|title=K.D.O. 621/33: List of members of the District Trustees in Kinta|journal=Kinta District Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia|via=}}</ref> Walaupun sibuk dengan urusan pentadbiran agama Islam, Habib Abdullah bin Habib Husin sempat juga meluangkan masa untuk melombong di Kinta dan contoh yang ditunjukkan dibawah adalah lombong milik beliau di Jelapang.<ref>{{Cite book|title=The Perak Government Gazette for the year 1901|publisher=The Perak Government Printing Office|year=1901|volume=XIV|location=Taiping|pages=365}}</ref> [[Fail:HabibAbdullah-365.png|tengah|Habib Abdullah bin Habib Husin dan lombongnya di Jelapang.|frame]] Salah seorang cucunya pernah mendiami sebuah banglo di Tambun Height dan beliau sering digambarkan sebagai orang penting didalam Pasukan A dan dikenali rapat oleh Pak Wan.<ref name=":13" /><ref>{{Cite web|url=https://malaysiansmustknowthetruth.blogspot.com/2012/12/the-journey-in-life-is-never-straight_13.html|title=The journey in life is never a straight line (PART 17)|last=Abdullah|first=Mohd Kamal|date=13 Disember 2012|website=Malaysians Must Know the TRUTH|url-status=live|access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaysia-today.net/2012/12/11/the-journey-in-life-is-never-a-straight-line-part-15/|title=The journey in life is never a straight line (PART 15)|last=Raja Kamarudin|first=Raja Petra|date=11 Disember 2012|website=Malaysia Today|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Cucu beliau yang sama juga pernah menerima peruntukan saham khas berupa 1,800,000 unit saham Kemayan Oil Palm Bhd daripada UMNO pada tahun 1993.<ref>{{Cite web|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1996-1998/1998sz/senada%20individu.pdf|title=SENARAI PERUNTUKAN SAHAM KHAS KEPADA INDIVIDU BUMIPUTERA|date=21 Jun 1998|website=Bernama|url-status=live|access-date=19 September 2025}}</ref> Maka tidak hairanlah terdapat dakwaan yang mengatakan bahawa cucu Habib Abdullah itu pernah menjadi Penama (''Nominee'') atau Pemegang Amanah (''Trustee'') kepada pemimpin-pemimpin tertinggi UMNO.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysia-today.net/2015/08/02/anwar-said-umno-is-worth-rm100-billion/|title=Anwar said Umno is worth RM100 billion|last=Raja Kamarudin|first=Raja Petra|date=2 Ogos 2015|website=Malaysia Today|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Cucu yang sama juga pernah menjadi ahli lembaga pengarah syarikat Permodalan Perak Bhd bersama ahli-ahli lembaga pengarah yang lain seperti Datuk Haji [[Ahmed Hambal Yeop Majlis|Ahamed Hambal Yeop Majlis]], Dato Haji [[Mohammed Radzi Manan|Mohd Radzi Manan]] (ayahanda mertua Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]), Dato Haji Azumu Tak (ayahanda Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]), Dato Dr [[Jamaluddin bin Mohd Jarjis|Jamaludin Jarjis]] dan Dr [[Nawawi Mat Awin]].<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=hLFOAAAAIBAJ&lpg=PA16&dq=radzi%20manan&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=PROPOSED SCHEME OF DISSOLUTION AND RE-ORGANISATION OF KOPERASI USAHA BERSATU MALAYSIA BERHAD|last=Syed Abdullah Idid|first=Syed Sidi Idid|date=13 Oktober 1996|newspaper=New Sunday Times|access-date=16 Disember 2025|page=31}}</ref> Syarikat Permodalan Perak Bhd telah diambil alih oleh KUB Malaysia Bhd selepas mendapat kebenaran daripada Menteri Besar Perak, Tan Sri Dato Seri [[Ramli Ngah Talib]].<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=Nw5PAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=KATA-KATA ALUAN|date=2 Mac 1997|newspaper=New Sunday Times|access-date=17 Disember 2025|page=10|via=Google Books}}</ref> Secara amnya, cucu-cucu Habib Abdullah hari ini dikenali sebagai tokoh-tokoh korporat yang hebat dan penglibatan mereka boleh dilihat didalam syarikat-syarikat besar seperti Ulu Benut Consolidated Industries (M) Bhd, Malaya Industrial and Mining Corporation Bhd, Unilite Electrical Industries Bhd, Construction and Supplies House Bhd, Austral Amalgamated Tin Bhd, Woodlandor Holdings Bhd dan lain-lain. Construction and Supplies House Bhd atau lebih dikenali sebagai CASH pula suatu masa dahulu pernah dikaitkan dengan gergasi dunia korporat, Tun [[Daim Zainuddin]].<ref>{{Cite web|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=286193|title=Cronyism and Capital Controls: Evidence from Malaysia|last=Johnson|first=Simon|last2=Mitton|first2=Todd|date=|website=SSRN|url-status=live}}</ref> Tun Daim Zainuddin bukanlah seorang yang asing di Kinta. Beliau yang juga dikenali dengan nama samaran ''Oracle of '''Syed Putra''''' dikalangan blogger-blogger sosio-politikal tempatan sudah dikenali oleh warga Ipoh sejak tahun 1960an lagi, terutama selepas beliau dilantik menjadi Timbalan Pendakwa Raya dan berkhidmat di Ipoh didalam tahun 1964-1965.<ref>{{Cite web|url=https://daimzainuddin.com/biography.html|title=TUN'S BIOGRAPHY|last=Zainuddin|first=Daim|website=TUN DR DAIM ZAINUDDIN|url-status=live|access-date=18 Disember 2025}}</ref><ref>{{Cite book|title=DAIM INSAN DISEBALIK ENIGMA|last=Cheong|first=Mei Sun|publisher=Pelanduk Publications (M) Sdn Bhd|year=1996|isbn=9679785777|location=Malaysia|pages=11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sakmongkol.blogspot.com/2024/11/tdz-farewell-to-oracle-of-syed-putra.html|title=TDZ, farewell to the oracle of Syed Putra. Tales by an unknown blogger. No. 25|last=Sabri|first=Ariff|date=13 November 2024|website=SAK-MONG-KOL|url-status=live|access-date=18 Disember 2025}}</ref> Abangnya yang bernama Mohamed Senawi bin Zainuddin juga pernah berbakti kepada negeri Perak dan juga daerah Kinta. Abang beliau pernah memangku jawatan Setiausaha Kerajaan Negeri Perak didalam tahun 1964-1965, dizaman pemerintahan [[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah|Sultan Idris Shah II]]. Abang beliau juga pernah bertugas sebagai Pegawai Daerah Kinta.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19650304-1.2.71|title=Jawatan baru Raja Mokhtar|date=4 Mac 1965|newspaper=Berita Harian|access-date=19 Disember 2025|via=National Library Board}}</ref> Tun Daim Zainuddin dan keluarganya yang sangat terkenal di Kedah itu pernah mempunyai pegangan didalam syarikat-syarikat besar seperti Roxy Bhd, Tasek Cement Bhd, Syarikat Permodalan dan Perusahaan Perak Bhd (nama asal syarikat Permodalan Perak Bhd) dan Idris Hydraulic Bhd.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19861210-1.2.40.11|title=Daim to sell stakes in 17 companies|date=10 Disember 1986|newspaper=The Straits Times|access-date=19 Disember 2025|via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=wa4mAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=NOTICE OF EXTRA ORDINARY GENERAL MEETING|date=21 Mei 1994|newspaper=New Straits Times|access-date=19 Disember 2025|page=35|via=Google Books}}</ref> Kehebatan dan kebijaksaan cucu-cucu Habib Abdullah didalam menghadapi dunia korporat yang mencabar pernah disaksikan sendiri oleh Dato Seri [[Hamzah Zainudin]] semasa beliau berkhidmat sebagai ''Group Contract Manager'' untuk syarikat besar Unilite Electrical Industries Bhd.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/biztimes19860813-1.1.15|title=UNILITE ELECTRICAL INDUSTRIES BERHAD|date=13 Ogos 1986|newspaper=The Business Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Habib Ali bin Habib Husin ===== Habib Ali bin Habib Husin adalah dipercayai merupakan pemilik asal sebidang tanah pertanian pegangan 999 tahun, tanah pajakan negeri yang dahulunya dikenali sebagai Lot 4440 yang terletak di Tambun. Tanah pertanian tersebut kemudiannya telah bertukar tangan dan dilepaskan kepada ipar beliau, Kulup Lembang, pada 13hb September 1898.<ref>{{Cite document|year=1897|title=LAL 2412: Lease for Agricultural Land No. 2412|journal=Kinta Land Office, Journal No. 90/78|publisher=Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak|pages=1-3}}</ref> [[Fail:LAL2412-2.png|tengah|Habib Ali bin Habib Husin, pemilik asal Lot 4440.|frame]] [[Fail:LAL2412-3.png|tengah|Pemilikan Lot 4440 bertukar tangan, dari Habib Ali bin Habib Husin kepada iparnya, Kulup Lembang.|frame]] Didalam Riwayat Kinta, '''Kulup Lembang''' ada disebut dibawah tajuk ''''Kinta dan orang besar2-nya'''<nowiki/>'. Iparnya, '''Habib Ali,''' pula disebut dengan panjang lebar dibawah tajuk ''''Orang2 di-Kinta yang bersejarah'''<nowiki/>':<blockquote>"Habib Ali ada-lah sa-orang yang térkénal gagah séjak zaman Mélayu, maka béliau térkénal déngan Pawang Gajah, béliau memburu gajah ada-lah déngan ta’ usah mémbuat ‘hang’ kalimah hang itu erti-nya ia-lah pangar yang di-kéliling untok ménangkap gajah, hang di-pérbuat khas untok démikian. Béliau ménangkap déngan mémulas-kan kuping télinga gajah itu sahaja. Béliau-lah yang jadi pémbuka tanah yang jadi Kampong orang-orang Mélayu itu. Béliau ménjadi péng-hulu, kémudian di-kurniakan oleh Sultan Perak déngan gélaran Tok Paduka pula."<ref name=":7">{{Cite book|title=Riwayat Kinta|last=Haji Ahmad|first=A. Talib|publisher=Pustaka Rusna|year=1959|location=Kuala Lumpur|pages=75, 79-80, 90, 93}}</ref></blockquote> Terdapat sedikit kekeliruan mengenai gelaran kebesaran yang diberi kepada Habib Ali. Sedekad dahulu, rata-rata mengatakan bahawa beliau diberi gelaran Toh Paduka Raja. Namun kebelakangan ini gelaran Toh Paduka Setia pula yang diketengahkan. Ini boleh dilihat dari sebuah dewan yang dinamakan diatas nama Habib Ali di [[Sekolah Kebangsaan Chepor]]. Dewan itu diberi nama Dewan Toh Paduka Setia Habib Ali Al-Jamalullail.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=122160325502476469&set=a.122096655746476469&__cft__[0]=AZU5AELeRHw3JxLzDng14_SmIasQUZYc3p0V9sU3Lx8VUmDCXbg69_0J6cDRVGJ3NboO3jO8DIVlR_u759zbH2X4Yj3H4j9GNQw9OLD6HwLKAmE1RgG5Yp08sQ71oIK1r2cGqFDC9VYCQ61o9tiJF7Xl&__tn__=%2CO*F|title=PELUNCURAN PROJEK INTERVENSI|website=Facebook SK Chepor Chemor|url-status=live}}</ref> Jika benar gelaran kebesaran yang diberi kepada Habib Ali itu adalah gelaran '''Toh Paduka Setia''', maka Habib Ali telah memegang sebuah gelaran yang mengikut adat dan tradisi negeri adalah suatu gelaran yang biasa diberikan kepada '''penolong kanan Panglima Bukit Gantang''':<blockquote>"The Paduka Sétia was the principal assistant of the Pénglima Bukit Gantang—it may be added that Che’ Long Jafar, the ruler of Larut, was the son of a Paduka Sétia and was not a mere “trader” who had settled in the country"<ref name=":8">{{Cite book|title=Papers on Malay Subjects : History|last=Wilkinson|first=R.J.|publisher=J. Russell at the F.M.S. Government Press|year=1908|location=Kuala Lumpur|pages=85}}</ref></blockquote> Habib Ali pernah memegang jawatan sebagai Penghulu Ipoh dan diberkati dengan umur yang panjang. Beliau dikenali sebagai warga Perak yang paling tua sebelum meninggal dunia pada usia 110 tahun pada tahun 1947.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19470205-1.2.53|title=PERAK'S OLDEST RESIDENT DIES|date=5 Februari 1947|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Terdapat sesuatu yang menarik yang boleh dikongsi mengenai salah seorang piut Habib Ali. Piut beliau (''second great grandson'') ini merupakan seorang bekas juruterbang komersial terlatih yang juga beristerikan anak perempuan Perdana Menteri Malaysia yang ke-10, merangkap Ahli [[Tambun (kawasan persekutuan)|Parlimen Tambun]], Dato Seri [[Anwar Ibrahim]].<ref>{{Cite news|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2025/06/1224553/pm-makes-surprise-visit-mcf-chess-event-grandson|title=PM makes surprise visit to MCF Chess event for grandson|last=Sallehuddin|first=Qistina|date=1 June 2025|newspaper=New Straits Times|access-date=18 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Toh-Paduka-Setia-Kulop-Syed-Ali-Habib-Ali-Habib-Hussein-J-P+is+related+to+Masmah-Saadah-Abdul-Rashid?from=6000000035819989384&path_type=blood&to=6000000063230495894|title=Masmah Saadah Abdul Rashid is Toh Paduka Setia Kulop Syed Ali @ Habib Ali Habib Hussein, J.P.'s great granddaughter!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> Habib Ali dan juga Ngah Noh adalah dua orang tokoh bersejarah didalam lipatan sejarah pembangunan bumi Jelapang dan salah seorang daripada cicit (''great grandson'') Habib Ali yang juga merupakan piut (''second great grandson'') Ngah Noh adalah seorang pemimpin gerakan reformasi yang terawal. Hari ini beliau masih lagi aktif didalam gerakan tersebut dan pernah bertanding untuk merebut jawatan Ketua Cabang PKR Tambun beberapa tahun dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2083627|title=Pemilihan PKR Sabah, Sarawak, Perak berlangsung lancar, terkawal|date=23 Mei 2022|newspaper=Bernama|access-date=18 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Toh-Paduka-Setia-Kulop-Syed-Ali-Habib-Ali-Habib-Hussein-J-P+is+related+to+Haji-Amer-Mohd-Isa-Zainuddin-A-M-P?from=6000000035819989384&path_type=blood&to=6000000024899973942|title=Haji Amer Mohd Isa Zainuddin, A.M.P. is Toh Paduka Setia Kulop Syed Ali @ Habib Ali Habib Hussein, J.P.'s grandson!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> ===== Syed Lateh bin Habib Husin ===== Syed Lateh bin Habib Husin dan iparnya Kulup Lembang sama-sama memiliki lombong-lombong yang besar yang terletak diselatan Tambun. Lombong-lombong mereka juga terletak bersebelahan lombong-lombong milik hartawan-hartawan Cina yang terkenal seperti Yau Tet Shin dan juga Leong Fi.<ref>{{Cite book|title=The Perak Government Gazette for the year 1901|publisher=Perak Government Printing Office|year=1901|volume=XIV|location=Taiping|pages=206}}</ref> [[Fail:SyedLateh-206.png|tengah|Lombong-lombong milik Syed Lateh bin Habib Husin dan iparnya Kulup Lembang yang terletak diselatan Tambun.|frame]] ==== Saripah binti Abdullah (?-1940) ==== Beberapa '''ahli keluarga Panglima Kinta''' berangkat pergi menunaikan haji dengan menaiki keretapi dari Ipoh ke Pulau Pinang pada tahun 1912. Diantara ahli-ahli keluarga tersebut adalah Hashim bin Mohamed Eusope, Mohamed Said bin Kulup Lateh, Ngah Kechil binti Lasam, Saripah binti Abdullah dan anaknya Abdul Wahid bin Kulup Lembang yang baru berusia 10 tahun.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19120926-1.2.16|title=IPOH ITEMS|date=26 September 1912|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Rumah agam dan kediaman Saripah binti Abdullah ===== Terdapat pihak yang mendakwa kediaman Saripah binti Abdullah dan Kulup Lembang di Tambun itu pernah juga didiami oleh isteri kedua Tuan Guru Haji Ismail Moin. Tuan Guru itu berasal dari [[Padang Rengas]], sebuah petempatan yang dibuka oleh Toh Paduka Setia Long Abdul Latif, datuk kepada Ibrahim bin Jaafar, bekas Menteri Larut. Salah seorang isteri Tuan Guru itu bernama Zaharah dan beliau dilahirkan didalam dinasti keluarga '''Haji Mat Tamat''' yang sangat berkuasa di Tambun suatu masa dahulu.<ref>{{Cite web|url=https://dunianabilahazelan.blogspot.com/2013/03/salasilah-keturunan-long-kassim-opah.html|title=Salasilah Keturunan Long Kassim (Opah : Ayah)|last=Hazelan|first=Nabila|date=Mac 2013|website=DUNIA NABILA HAZELAN|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Fatimah-Zaharah-Che-Zaharah-Mat-Tamat/6000000001302790060|title=Fatimah Zaharah @ Che Zaharah Mat Tamat|last=Mohd Said|first=Farid Wajdee|date=7 Oktober 2008|website=Geni|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/shahidi.ibrahimalmarbawi/posts/pfbid024gZsbEX9VVNSgpTBtiB9W9PYZ2GUwarHLNVtdgntz7u7AiJ1DUy5zZww6vwDQzFcl?__cft__[0]=AZZQGHGLWugc5Ucsopknd1YC9eQW6Tc4JqTa4O09TY4nLtLfsE5bav0VsuxUO1u6oXN43xRK-7j-EBqhCDk9sG7nljCiEZ3JI5FhfrfJAxdcizLt3qwq6PIhyXBepVJyR3dgZXLRj98_RgnnVrtOeN7wQn2RKhbXO2OIrfBXmwvrrA&__tn__=%2CO%2CP-R|title=Makam Tok Lembang @ Kulup Lembang, Masjid Al-Ihtidaiyah (Masjid Lama Tambun)|last=Ibrahim|first=Shahidi|date=25 Januari 2026|website=Facebook|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02LiVVcBjCPzJ8FUXUJGuK2U7oDMErfSzKdjQwQoMzfUGof2vq527N6YUik4xnqYksl&id=100068322196911&__cft__[0]=AZZrQ2rALlrfpzva-phvOKf6VH3N6AtwSWVofYtl4j9gBBBn6q7ccq_5VdOWP181h9IK46nrnHw6E3GoTG9o1cipo7BiQmsQbf0l_tkMGIBlJ5LIfVEwHw3pcWN2aSHEeFNFc82sRBzVCFwB50xKFhTkOqFHvbCOCEkbBwzSRCpy3WMewvwgk_hXXJ3yQPnLXcE&__tn__=%2CO%2CP-R|title=Pembukaan Kampung Buaia dan penempatan “Malay Perak Officers Quarters at Campong Boyah, 1876.”|date=12 Oktober 2014|website=Gunung Pondok Warisan Padang Rengas @ Facebook|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref> [[Fail:FB-060226.png|tengah|thumb|Kediaman isteri kedua Tuan Guru Haji Ismail Moin di Tambun.]] [[Fail:RumahAgamSaripah.png|thumb|tengah|Rumah agam Saripah binti Abdullah dan Kulup Lembang.]] ==== Teh Baayah (?-?) ==== ==== Che Fatimah binti Ibrahim (?-?) ==== == Falsafah dan pandangan politik == == Pentadbiran dan pembahagian aset, hartanah peninggalan Kulup Lembang == Selepas kematian Kulup Lembang, kelihatan seolah-olah segala hartanah peninggalannya telah diletak dibawah pentadbiran: # '''William Burton''' sebagai Pentadbir Rasmi (''Official Administrator'') dan # '''Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh'''.<ref name=":4">{{cite document |last=Woodward |first=L.M. |date=1915 |title=Pers 9538/1915 Jil. 7 Fol. 69: Grant of Letters of Administration, Administration Suit No. 76 of 1915 |location=Ipoh |publisher=Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak |page=1-3}}</ref> [[Fail:SuratKuasaMentadbir.png|center|Surat Kuasa Mentadbir hartanah Kulup Lembang|frame]] Usaha untuk mendapatkan perincian mengenai Surat Kuasa Mentadbir yang memberi kuasa kepada William Burton dan Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh yang kini berada didalam simpanan Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak nampaknya seperti sengaja dihalang. Umum hanya dapat mengetahui bahawa sebanyak '''55 hartanah''' Kulup Lembang yang diletak dibawah pentadbiran tetapi perinciannya tidak pula didedahkan.<ref name=":4" /> [[Fail:55-Titles..png|center|55 hartanah peninggalan Kulup Lembang|frame]] === Fakta-fakta menarik mengenai Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh === ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, cicit Wan Mat Saman yang terkenal di Kedah ==== Menurut maklumat yang mula dikumpulkan pada tahun 1936, yang bersumberkan kepada Toh Jana Pahlawan Haji Wan Yeob Ibrahim bin Wan Mat Zain dan beberapa ahli keluarga terdekat beliau, '''Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh''' rupa-rupanya adalah '''cicit''' kepada '''Wan Mat Saman''' yang terkenal di '''Kedah'''. Ini juga bermakna Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh '''bersaudara''' dengan '''Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim'''. Ini adalah kerana isteri Orang Kaya Menteri yang bernama '''Toh Puan Halimah''' adalah juga merupakan '''cucu''' kepada '''Wan Mat Saman'''.<ref name=":12">{{Cite book|title=Rumpun Keluarga Wan Mat Saman|last=Mansur|first=Haji Muhamad Shaharudin|year=1975|pages=1-2, 5}}</ref> [[Fail:WMS1.png|tengah|Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, cicit Wan Mat Saman (Kedah).|frame]] '''Bonda''' kepada '''Raja Perlis Ketiga''' adalah '''Wan Tam''', '''saudara Wan Mat Saman''':<blockquote>"Syed Safi Jamalullail's accession as the third Raja of Perlis was not without controversy. Like his granduncle Syed Alwi (Tuan Chik Endut), he too was born of a Kedah royal. His mother, Wan Tam Bandar, was the aunt of Kedah's Sultan Abdul Hamid Halim Shah and a sister of Kedah's Chief Minister, Wan Mat Saman, a staunch proponent for the restoration of Perlis to Kedah."<ref>{{Cite book|title=THE ENCYCLOPEDIA OF MALAYSIA Volume 16 THE RULERS OF MALAYSIA|last=Abdul Hamid|first=Ahmad Sarji|publisher=Archipelago|year=2011|isbn=9789813018549|location=Singapore|pages=18}}</ref></blockquote>'''Raja Perlis Keenam''' pula merupakan '''cicit''' kepada '''Raja Perlis Ketiga'''.<ref>{{Cite web|url=https://dymm.perlis.gov.my/index.php/info-diraja/salasilah-diraja?showall=1|title=Salasilah Diraja|last=Hassan|first=Hazman|date=28 April 2024|website=Pejabat Duli Yang Maha Mulia Tuanku Raja Perlis|url-status=live}}</ref> Baginda yang dahulu mesra dikenali sebagai [[Tuanku Syed Putra Jamalullail|'''Tuanku Syed Putra''']] pernah memandu sebuah jentera bulldozer berkuasa besar sebagai tanda simbolik '''merasmikan''' tapak pembangunan '''Estet Perindustrian Tasek''' (''Tasek Industrial Estate'') yang terletak di Ipoh pada tahun 1961.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19610518-1.2.62|title=The bulldozer-driving King|date=18 Mei 1961|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Baginda juga telah berkahwin dengan [[Tengku Budriah]] (kekanda Tengku Tan Sri Dato [[Tengku Ahmad Rithauddeen Ismail|Ahmad Rithauddeen]] dan Tengku Tan Sri Dato Paduka [https://www.kenanga.com.my/news/media-releases/photo-release-ym-tan-sri-dato-paduka-tengku-noor-zakiah-tengku-ismail-97th-birthday/ Noor Zakiah]) pasangan baginda itu sebenarnya bukanlah asing di Ipoh. Pasangan baginda rupa-rupanya pernah bersekolah di [[:en:Methodist_Girls'_School,_Ipoh|Sekolah Perempuan Anglo-Chinese]] (''Anglo-Chinese Girls' School'', berhampiran Kampung Paloh dan Kampung Kuchai) yang terletak di Ipoh suatu masa dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19690419-1.2.57|title=Istiadat keputeraan berpusat di-Istana Arau pagi ini|last=Nor|first=Shafie|date=19 April 1969|newspaper=Berita Harian|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Hubungan istimewa diantara keluarga baginda dan sejarah Kinta terpateri buat selama-lamanya apabila cucunda baginda melangsungkan perkahwinan dengan anakanda Dato Panglima Kinta Dato Seri Azizul Hassan pada tahun 2000.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=9Z0WAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=Glittering Perlis royal wedding|last=Dalip|first=Suryani|date=13 Jun 2000|newspaper=New Straits Times Society|access-date=6 Mac 2026|via=Google Books}}</ref> '''Wan Mat Saman''' juga mempunyai seorang '''piut''' yang bernama Mohd Razalli, '''Dato Laksamana Haji Mohd Razalli bin Haji Mohd Ali Wasi'''.<ref name=":12" /> Piut Wan Mat Saman ini juga tidaklah asing di Kinta. Ini adalah kerana beliau ada mengambil anak Penghulu Sungai Raia sebagai isteri pada tahun 1926.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19260310-1.2.22|title=MAINLY ABOUT PEOPLE|date=10 Mac 1926|newspaper=The Straits Echo|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Penghulu Sungai Raia itu adalah tokoh yang hari ini dikenali sebagai Toh Sedewa Raja Abdul Wahab, anak Toh Sedewa Raja Domba.<ref>{{Cite book|title=Tokoh-tokoh Batu Gajah, Perak|publisher=Arkib Negara Malaysia|year=2003|isbn=9679120651|location=Kuala Lumpur|pages=104}}</ref> Dato Laksamana Haji Mohd Razalli sebenarnya pernah beberapa kali '''memangku jawatan Menteri Besar Perlis'''. Ini adalah kerana [[Menteri Besar Perlis]] (yang juga Menteri Besar Perlis yang pertama) pada ketika itu, Raja Haji Ahmad bin Raja Endut, mengambil cuti panjang sebanyak dua kali.<ref>{{Cite journal|year=2005|title=SENARAI MENTERI BESAR DAN PEMANGKU MENTERI BESAR NEGERI PERLIS|url=https://www.perlislib.gov.my/web/penerbitan/jurnal-warisan-perlis/80-jurnal-warisan-indera-kayangan-bil-17|journal=Jurnal Warisan Indera Kayangan|volume=XVII|pages=5}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Ahmad |first=Azwan |date=2016 |title=TRANSFORMASI DAN DINAMIKA POLITIK ELIT DI PERLIS, KURUN KE 19 SEHINGGA 1970-AN |url= |work= |degree=Ijazah Doktor Falsafah |location= |publisher=Universiti Sains Malaysia |access-date= |pages=266-269}}</ref> Setelah sekian kali memangku jawatan tersebut, Dato Laksamana yang terkenal di Perak itu akhirnya dilantik secara rasmi menjadi '''Menteri Besar Perlis yang kedua''' pada 31 Januari 1957 dan beliau memegang jawatan tersebut sehingga 30 April 1959.<ref>{{cite speech |last=Mat |first=Yazid |date=2014 |title=Menjelang 200 Tahun Kerajaan Perlis di bawah Pemerintahan Tujuh Orang Raja: Institusi Raja Perlis antara Kesinambungan dan Perubahan |url= |event=Proceeding Seminar Institusi Raja (SIRaj II): Seminar Raja dan Kerajaan Perlis |work= |location=Pauh Putra |publisher=Universiti Malaysia Perlis |access-date= |pages=125}}</ref> Raja Dato Haji Ahmad bin Raja Endut juga tidak asing di Kinta, malahan beliau sangat dikasihi oleh warga Kinta dari Tambun sehinggalah Kampung Paloh dan Kampung Kuchai. Beliau pernah memegang jawatan Penolong Pegawai Daerah (Tanah) Kinta pada tahun 1924.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19240811-1.2.53|title=SOCIAL & PERSONAL|date=11 Ogos 1924|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh dan misi-misi rahsia kerajaan ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh sememangnya seorang pembesar negeri yang luarbiasa, ''larger than life'', ibarat kata pujangga Inggeris tercinta. Beliau sangat efisyen dan begitu dipercayai oleh Sultan dan juga Residen. Beliau juga telah banyak kali dipilih untuk '''menyertai misi-misi rahsia kerajaan''' didalam dan diluar negeri.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19201203-1.2.66|title=BYGONE PERAK|first=|date=3 Disember 1920|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Misi rahsia Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh yang paling menarik perhatian adalah apabila beliau dihantar ke '''Brunei''' pada tahun '''1905''' untuk menyakinkan Sultan Brunei, [[Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin]]''',''' supaya menerima perlindungan Inggeris.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsbudget19051228-1.2.13|title=BRITISH NORTH BORNEO|date=28 Disember 1905|newspaper=The Straits Budget|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh bukanlah Melayu Perak terakhir yang mempunyai hubungan istimewa dengan pemerintah Brunei. Cucunda Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin juga, [[Sultan Ahmad Tajuddin Akhazul Khairi Waddien|'''Sultan Ahmad Tajuddin''']], telah melantik '''Mohamed Hassan''', seorang lagi Melayu Perak, sebagai '''setiausaha sulit''' baginda pada tahun '''1937'''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19370817-1.2.26|title=PRIVATE SECRETARY TO SULTAN OF BRUNEI|date=17 Ogos 1937|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Sebuah artikel suratkhabar juga menunjukkan bahawa Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed pernah dilantiik sebagai '''Menteri Besar Brunei''' pada tahun '''1950'''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19500412-1.2.80|title=LEAVING FOR U.K.|date=12 April 1950|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed adalah juga merupakan '''cucu saudara [[Ngah Jabor]]''' yang terkenal didalam lipatan sejarah Perak.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Muhammad-Jabar-Ngah-Jabor-Bardot+is+related+to+Mohamed-Hassan-bin-Kulop-Mohamed?from=6000000009909970685&path_type=blood&to=6000000015019974556|title=Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed is Muhammad Jabar @ Ngah Jabor Bardot's great nephew!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, pengutip sewa Kulup Lembang<ref name=":0" /> ==== === Arthur Noel Kenion, penjaga kepentingan anak-anak bawah umur Dato Panglima Kinta === Dibawah pentadbiran William Burton, seorang peguam berbangsa Inggeris tercinta yang bernama '''Arthur Noel Kenion''' juga telah dilantik sebagai '''Penjaga''' kepada 5 orang anak Kulup Lembang yang dibawah umur.<ref name=":5">{{cite document|date=1916|title=K.L.O. 946/16: Memorandum of Transfer. Mining Leases for registration|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia|page=}}</ref> Kehadiran penjaga-penjaga Inggeris tercinta didalam urusan penjagaan kepentingan anak-anak Dato Panglima Kinta yang dibawah umur bukanlah sesuatu yang baru. Apabila Dato Panglima Kinta Mohamad Yusuff meninggal dunia contohnya, urusan penjagaan kepentingan anak-anak beliau yang dibawah umur seperti Che Yun Chik telah juga diberikan kepada Arthur Noel Kenion.<ref>{{Cite book|title=Federated Malay States Government Gazette|publisher=F.M.S. Government Printing Office|year=1914|series=No. 14|volume=VI|location=Kuala Lumpur|pages=xxx, xlix}}</ref> [[Fail:CheYunChik-xxx.png|thumb|tengah|Arthur Noel Kenion, penjaga Che Yun Chik.]] [[Fail:Children-xlix.png|thumb|tengah|Arthur Noel Kenion, penjaga anak-anak bawah umur Dato Panglima Kinta Mohamad Yusuff.]] ==== Arthur Noel Kenion dan penubuhan Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones ==== Arthur Noel Kenion adalah satu nama yang tidak asing lagi didalam sejarah penubuhan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones. Segalanya bermula apabila Eric Frank O'Hara Maxwell atau lebih dikenali sebagai Eric Maxwell menjemput Arthur Noel Kenion untuk menjadi rakan kongsinya pada tahun 1906 dan dari situlah bermulanya syarikat guaman Maxwell & Kenion:<blockquote>"It is recorded in 1901, that '''Eric Maxwell''' was the sole Ipoh partner of Presgrave, Matthews and Maxwell, with offices on Belfield Street. In 1902, he practised on his own in Belfield Street; In 1903 he moved his office to Panglima Street, and in 1904 to Station Road. He '''invited''' his legal assistant '''Arthur Noel Kenion''' into '''partnership''' with him in 1906 and the firm of "'''Maxwell & Kenion'''" was born."<ref name=":9" /></blockquote> Kedua-dua syarikat guaman Maxwell & Kenion dan juga Cowdy & Jones akhirnya digabungkan oleh John Lowe Woods pada tahun 1945:<blockquote>"'''John Lowe Woods''' '''amalgamated''' the firm of '''Maxwell & Kenion''', and '''Cowdy & Jones''' on 1/11/1945, and occupied the premises of Maxwell and Kenion, Mercantile Bank Building, 1st Floor, Station Road."<ref name=":9">{{Cite book|title=A History of MAXWELL, KENION, COWDY & JONES|last=Devadason|first=James|year=1996|location=Ipoh|pages=4, 17, 20}}</ref></blockquote>Arthur Noel Kenion juga merupakan salah seorang Ahli Lembaga Pengarah syarikat Riverview Rubber Estates Limited.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19370610-1.2.93|title=RIVERVIEW RUBBER|date=10 June 1937|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=26 September 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Maka tidak hairanlah syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones akhirnya telah dilantik menjadi syarikat guaman kepada syarikat Riverview Rubber Estates Limited.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19600204-1.2.94.5|title=Page 10 Advertisements Column 5|date=4 Februari 1960|newspaper=The Straits Times|access-date=26 September 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Dinasti Maxwell yang hebat dan berpengaruh ===== '''Eric Frank O'Hara Maxwell''' atau lebih dikenali sebagai '''Eric Maxwell''' lahir didalam keluarga yang hebat serta sangat berpengaruh didalam lipatan sejarah pentadbiran Negeri-Negeri Selat. Beliau merupakan '''cucu''' kepada '''[[:en:Peter_Benson_Maxwell|Sir Peter Benson Maxwell]]''' yang pernah memegang jawatan Ketua Hakim [[Negeri-Negeri Selat]] (1867-1871).<ref>{{Cite web|url=https://www.findagrave.com/memorial/184920816/peter_benson-maxwell|title=Sir Peter Benson Maxwell|website=Find a Grave|url-status=live}}</ref> Datuk kepada Eric Maxwell itu pernah menulis sebuah risalah yang diterbitkan pada tahun 1878. Risalah tersebut yang bertajuk ''OUR MALAY CONQUESTS'' telah menggemparkan dunia Inggeris tercinta kerana ia mengandungi kritikan-kritikan yang menghentam dan persoalan-persoalan yang menelanjangkan tindak-tanduk Gabenor-Gabenor dan pentadbiran Negeri-Negeri Selat yang mencurigakan serta tidak mengikut lunas peradaban di Pahang, Johor, Perak, Negeri Sembilan dan Selangor. Lihat sahaja kepada pendedahan Sir Peter Benson Maxwell terhadap individu yang bernama [[J.W.W. Birch]]:<blockquote>"This want of consideration, it is necessary to add, was never more lamentably shown than when '''Sir A. Clarke sent Mr. Birch''' to Perak to carry out his “policy.” What has been already related of the course which the latter pursued there must suffice to show how '''ill-qualified''' he was for such a post. It is painful to say this, or to say a word which has the semblance of anything but kindness for one who is no more, and who died in the service of his country. But it is a fact in this history too important to be put out of sight. It is, in truth, the pivot on which the greater part of the history turns; the cause to which the loss of other English, as well as many native lives, and much misery and suffering are to be attributed. With much ability, energy, and integrity of purpose, '''Mr. Birch had defects''' which pre-eminently '''unfitted him for dealing with Malays''', whose '''language''' even '''he did not understand'''."<ref name=":10">{{Cite book|url=https://books.google.com.my/books/about/Our_Malay_Conquests.html?id=Jr6P2FU3sKMC|title=OUR MALAY CONQUESTS|last=Maxwell|first=Peter Benson|publisher=P.S. King|year=1878|location=Westminster|pages=107, 113-115}}</ref></blockquote>Walaupun Datuk kepada Eric Maxwell tidak pernah mengakuinya secara jelas tetapi nada-nada simpati beliau terhadap nasib yang menimpa pembesar-pembesar Melayu dapat dilihat dari penulisannya. Satu contoh yang baik boleh dilihat dari pendapat beliau mengenai reaksi Dato [[Dato Maharaja Lela|Maharaja Lela]] selepas Birch melampaui batas di Pasir Salak: <blockquote>"Finally, Lela is spoken of as an “assassin;” but with all deference, this expression cannot alter the nature of the act for which he suffered death. Even Sir W. Jervois himself admits that the evidence at the trial went no further than proving that Lela and his companions intended “ to resist Mr. Birch, should he attempt to put his foot on Passir Sala ground” (1709. 117); and it is beyond all dispute that the Resident remained untouched and respected until he did what was an '''act of war against Lela’s actual and lawful sovereign'''. '''Resistance to that act''' was by every recognized law '''a lawful act'''. '''Lela''' was not only '''entitled''', but '''bound by duty to resist it'''."<ref name=":10" /></blockquote>Datuk kepada Eric Maxwell itu juga mengejutkan dunia Inggeris tercinta apabila beliau secara terbuka mencadangkan agar Sultan Ismail dibenarkan pulang ke Perak manakala Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim, Laksamana [[Laksamana Mohamad Amin|Mohamad Amin]] dan beberapa pembesar Melayu Perak yang lain tidak perlu dihukum seumur hidup mereka:<blockquote>"Let Salangore keep or dismiss Tunku Kudin, let the Klana and Bandar of Sungei Ujong and the chief of Rambau settle their various differences in their own way. Let '''Ismail return to Perak''', if he likes, and Abdullah, if he dares. They and the obnoxious '''Mantri''', and the '''Laxamana''' and the '''other chiefs''' '''need not be kept in life-long punishment''', through the fear that their presence in the Malay Peninsula would “threaten the safety of her Majesty’s dominions” (1709. 67)."<ref name=":10" /></blockquote>Eric Maxwell juga mempunyai seorang bapa saudara yang sangat berjasa di Sarawak. Bapa saudara Eric Maxwell itu bernama '''Francis Richard Ord Maxwell''' dan beliau telah berkhidmat selama 22 tahun di Sarawak, bermula daripada tahun 1872 sehinggalah tahun 1894. Selepas persaraan bapa saudara Eric Maxwell pada tahun 1894, beliau dilantik pula menjadi Konsul British di Brunei dan juga Residen Labuan sehinggalah kematian beliau di Yokohama pada tahun 1897.<ref>{{Cite book|title=Administrators and Their Service: The Sarawak Administrative Service under the Brooke Rajahs and British Colonial Rule|last=S. Talib|first=Naimah|publisher=Oxford University Press|year=1999|location=New York|pages=33-34}}</ref> Bapa saudara Eric Maxwell itu juga turut dikenali sebagai orang kanan kepada dua orang [[Raja Putih Sarawak]] iaitu [[James Brooke]] dan juga [[Charles Brooke]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19400218-1.2.84|title=Mainly About Malayans|first=The Onlooker|date=18 Februari 1940|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Bapa saudara Eric Maxwell itu juga rupanya didalam diam ada mengambil seorang gadis dari suku kaum Iban sebagai pasangannya dan penyatuan mereka jelas direkodkan didalam genealogi leluhur [[Iban|suku kaum Iban]], Jelenggai.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/seadayaksofborne0000bene|title=The Sea Dayaks of Borneo before White Rajah rule|first=Benedict Sandin|publisher=Macmillan|year=1967|location=London|pages=100-101}}</ref> Sebagai orang kanan kepada dua orang Raja Putih Sarawak, sudah tentulah bapa saudara Eric Maxwell yang bernama Francis Richard Ord Maxwell itu tahu akan setiap perincian dan rahsia mengenai Bekas Menteri Larut, Ibrahim bin Jaafar, yang diberi kebenaran untuk berpindah ke Sarawak bersama ahli keluarga terdekatnya. Kebenaran itu diberikan oleh Inggeris setelah bekas pembesar Melayu Perak itu bersetuju untuk membuang sisa-sisa pangkat dan kuasa berserta gelaran Bekas Menteri Larut dan hanya menggunakan namanya sahaja, Ibrahim bin Jaafar. Sudah tentu pihak Inggeris sedar bahawa individu terbaik yang dapat menyelesaikan perpindahan pelbagai hartanah dan pusaka yang terdapat didalam dan diluar Perak diatas nama Ibrahim bin Jaafar itu adalah Ibrahim bin Jaafar sendiri. Tiada siapa yang tahu akan lokasi keberadaan hartanah dan pusaka tersebut melainkan Ibrahim bin Jaafar sendiri.<ref>{{Cite book|title=NGAH IBRAHIM: Orang Kaya Menteri Paduka Tuan|last=Ghazali|first=Abdullah Zakaria|publisher=Persatuan Muzium Malaysia|year=1993|location=Kuala Lumpur|pages=54-57}}</ref> '''Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim''' kononnya meninggal dunia di Singapura pada 4 Februari '''1895'''. Walaupun begitu, seorang individu yang mendakwa beliau merupakan anak bongsu bekas Menteri Larut itu mengatakan bahawa bapanya itu, kononnya, meninggal dunia kerana usia yang sudah lanjut pada tahun 1936 di Kampung Dendang, Beruas. Individu tersebut juga mendakwa bahawa bapanya itu kononnya telah meloloskan diri dari kawalan pihak berkuasa dan berjaya melarikan diri ke Kampung Tepus yang terletak di Tanjung Belanja, '''Parit (Perak Tengah)'''. Pelarian tersebut kononnya dibantu oleh Panglima Sameon (juga dikenali sebagai Panglima Perang Semaun).<ref>{{Cite news|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/OTHERS/temporary%20PRESERVATION/OCR_vendor/OCR/News_2006b/15-Sep-2006/UM/Others/UM-05092006.pdf|title=Ngah Ibrahim dikebumikan di Singapura - Sulaiman|date=5 September 2006|newspaper=Utusan Malaysia|access-date=17 Disember 2025|via=Perdana Library}}</ref> Jika bapa saudara Eric Maxwell yang bernama Francis Richard Ord Maxwell itu berada di Sarawak, pada masa yang sama, bapa kepada Eric Maxwell pula berada di Singapura. Bapa beliau bernama [[William Edward Maxwell|'''William Edward Maxwell''']], Setiausaha Kolonial (''Colonial Secretary'') Negeri-Negeri Selat, dari tahun 1892 sehinggalah 1895, dan beliau mempunyai pengaruh yang sangat besar didalam pentadbiran Negeri-Negeri Selat yang berpusat di Singapura. Bapa Eric Maxwell juga bukanlah seorang yang asing didalam lipatan sejarah Perak. Beliau pernah berkhidmat sebagai Penolong Residen dan juga ahli Majlis Negeri (''State Council'') didalam tahun 1878-1882.<ref>{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article54511614|title=DEATH OF SIR W. E. MAXWELL|date=17 Disember 1897|newspaper=South Australian Register|via=National Library of Australia}}</ref> Sebaik sahaja J.W.W. Birch dibunuh di Pasir Salak, bapa Eric Maxwell itu buat sementara waktu telah dilantik sebagai Timbalan Pesuruhjaya dan ditugaskan untuk membantu bala tentera Inggeris tercinta yang memulakan tarian perang mereka di Larut.<ref>{{Cite book|title=Dato Sagor: Peranannya dalam gerakan menentang British di Perak 1874-1876|last=Ghazali|first=Abdullah Zakaria|publisher=Persatuan Muzium Malaysia|year=1993|location=Kuala Lumpur|pages=38}}</ref> Pada tahun 1876, bapa Eric Maxwell dilantik pula menjadi Pemangku Penolong Residen Larut selama ketiadaan [[Tristam Speedy|Captain Speedy]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes18760729-1.2.18.5|title=FRIDAY, 28th JULY|date=29 Julai 1876|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Eric Frank O'Hara Maxwell atau pun Eric Maxwell bukanlah sebuah nama yang asing didalam lipatan sejarah pekan Tambun yang tumbuh pesat dikaki Gunung Datok, sebuah gunung batu kapur yang mempunyai kaitan sejarah silam dengan Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim. Eric Maxwell sebenarnya mempunyai banyak juga hartanah di pekan Tambun, oleh itu tiada siapa pun yang boleh menolak kemungkinan bahawa kedua Eric Maxwell dan juga hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu cukup mengenali diri masing-masing pada zaman dahulu.<ref name=":0" /> [[Fail:EricMaxwell-115.png|tengah|thumb|Hartanah-hartanah Eric Maxwell di pekan Tambun pada tahun 1907.]]Eric Frank O'Hara Maxwell atau pun Eric Maxwell juga rupa-rupanya pernah berpasangan dengan seorang wanita Melayu yang berharta. Wanita tersebut meninggal dunia pada tahun 1929 dan bersama Eric Maxwell, mereka dikurniakan dengan tiga orang anak: Abdul Wahab bin Maxwell, Mohamed Yusoff bin Maxwell dan Mohamed Noor bin Maxwell. Sejurus selepas kematian ibunya, Abdul Wahab telah membuka Hotel Eastern di Ipoh tetapi terpaksa menutupnya pada tahun 1931.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/singfreepressb19320803-1.2.134|title=MALAY BROTHERS' INSOLVENCY|date=3 Ogos 1932|newspaper=The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Peristiwa itu berlaku beberapa tahun selepas kematian Haji Abdul Wahid bin Kulup Lembang.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/maltribune19250615-1.2.23|title=Untitled|date=15 Jun 1925|newspaper=Malaya Tribune|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Diatas kertas, seorang [[Muhammad Kamil Abdul Munim|Setiausaha Politik Menteri Kewangan]] seharusnya mengenali keluarga Abdul Wahab bin Maxwell itu dengan baik.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Ainon-Mohd-Ismail/6000000006175768262|title=Ainon Mohd Ismail|last=Abdul Mu'nim|first=Salehah|date=14 Mei 2009|website=Geni|url-status=live}}</ref> [[Mohd Azaham Wahab|Dato Haji Muhammad Azaham bin Abdul Wahab]] adalah cucu Eric Maxwell yang sangat berjasa didalam dunia aktivisme belia. Beliau pernah menyandang jawatan Presiden [[Majlis Belia Malaysia]] (1976-1980), menggantikan Dato Seri [[Anwar Ibrahim]] (1973-1976). Jawatan yang dipegang oleh cucu Eric Maxwell itu kemudiannya disandang pula oleh [[Rani Ibrahim|Mohamad Rani bin Ibrahim]] (1980-1982).<ref>{{Cite web|url=https://belia.org.my/mantan-presiden/|title=Mantan Presiden|website=Majlis Belia Malaysia|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Dato Haji Muhammad Azaham bin Abdul Wahab juga pernah dilantik menjadi salah seorang Ahli Lembaga Pengarah syarikat Penas Corporation Berhad dan pada masa yang sama, Marzukhi bin Ibrahim pula merupakan salah seorang pemegang saham terbesar syarikat tersebut dengan pegangan saham sebanyak 7.04%.<ref>{{Cite web|url=https://lib.nus.edu.sg/nus_hl/pencorp2000-3.pdf|title=Penas Corporation Berhad Annual Report 2000|website=NUS Libraries Portal|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Nama cucu Eric Maxwell ini juga sering disebut-sebut didalam persaingan sengit dunia korporat tempatan yang menyaksikan perebutan 155.4 juta saham DRB-HICOM diantara Tan Sri S.M. Nasimuddin dan Tan Sri Syed Mokhtar suatu masa dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=uCwhAAAAIBAJ&lpg=PA67&dq=azaham%20wahab&pg=PA67#v=onepage&q=azaham%20wahab&f=false|title=Battle of the Tan Sris for DRB-HICOM shares rages on|last=Moses|first=Rajan|date=24 Oktober 2004|newspaper=New Sunday Times|access-date=20 September 2025|via=Google Books}}</ref> ===== Fail-fail dan dokumen-dokumen peninggalan Arthur Noel Kenion ===== Fail-fail dan dokumen-dokumen penjagaan kepentingan anak-anak bawah umur Kulup Lembang yang dahulunya dipegang oleh Arthur Noel Kenion masih berada dalam simpanan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones.<ref name=":0" /> Waris-waris yang berminat untuk menghidu, meneliti dan mengkaji fail-fail dan dokumen-dokumen tersebut boleh meminta nasihat mengenai prosedur dan juga cara-cara memohon kebenaran daripada bekas-bekas kakitangan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones berikut: # Noor Hassandi (kekanda kepada Zawiah) - Beliau dan juga Ahmad Husni merupakan sebahagian daripada kakitangan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones pada bulan Ogos 1966.<ref name=":9" /> Beliau mempunyai saudara kandung seibu sebapa yang juga merupakan ipar kepada Tun [[Ramli Ngah Talib]]. Beliau juga merupakan anak saudara Dato Dr. Haji [[Mustafa Albakri Hassan|Mustapha Albakri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Noor-Hassandi-Sulaiman-Zohdi/6000000001959181336|title=Noor Hassandi Sulaiman Zohdi|last=Mohamed Mokhtar Bakri|first=Prof Madya Dr. Ahmed Mahir|website=Geni|url-status=live}}</ref> Bapa beliau pula pernah menyandang jawatan ahli lembaga pengarah sebuah syarikat perlombongan yang dikenali dengan nama Sharikat Lombong Melayu Perak Bhd (''Perak Malay Mining Co.'').<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19660513-1.2.39|title=Perak Malay Mining Company faces new problem|date=13 Mei 1966|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> # Dato Seri Haji [[Ahmad Husni Mohamad Hanadzlah|Ahmad Husni]] dan # Dato Haji [[Asmuni Awi]]. === Kontroversi dan misteri pembahagian aset, hartanah peninggalan Kulup Lembang === Persoalan timbul mengenai jumlah sebenar hartanah-hartanah Kulup Lembang. Persoalan juga timbul mengenai perincian hartanah-hartanah beliau seperti rumah-rumah kediaman, [[Rumah kedai|rumah-rumah kedai]], tanah-tanah perlombongan dan juga tanah-tanah pertanian/perladangan. Berapakah jumlah sebenar hartanah-hartanah Kulup Lembang dan apakah yang telah terjadi kepada perincian hartanah-hartanah itu?<ref name=":0" /> Sebagai seorang hartawan perlombongan yang berjaya, sudah tentulah Kulup Lembang ada meninggalkan aset seperti wang simpanan yang banyak. Hanya orang yang kurang siuman sahaja tidak mahu bertanya apa yang telah terjadi kepada wang tersebut selepas kematian Kulup Lembang.<ref name=":0" /> ==== Hartanah perlombongan peninggalan Kulup Lembang ==== Berdasarkan daripada dokumen-dokumen rasmi yang masih disimpan rapi oleh pihak Arkib Negara Malaysia, Kulup Lembang suatu masa dahulu pernah mempunyai '''hartanah-hartanah perlombongan''' seluas '''354 1/4''' ekar keseluruhannya dengan '''250''' orang kuli. Maklumat tersebut dapat dilihat daripada sehelai memorandum rasmi yang ditulis oleh ''Warden of Mines'' di Batu Gajah pada 17hb Februari 1915 untuk menjawap pertanyaan ''Assistant District Officer'' di Ipoh berkenaan pegangan hartanah perlombongan Kulup Lembang.<blockquote>"Che Kulob Lembang bin Haji Abdul Kassim as Executor, owns 16<math>\frac{1}{2}</math> acres with 17 coolies and in his own name owns 354<math>\frac{1}{4}</math> acres with 250 coolies."<ref>{{Cite journal|year=1915|title=K.L.O. 475/15: Mining application|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia}}</ref></blockquote>[[Fail:354acres.png|center|Keluasan hartanah perlombongan Kulup Lembang|frame]] William Burton, sebagai Pentadbir hartanah peninggalan Kulup Lembang, pernah menulis mengenai '''27 Pajakan Lombong''' (''Mining Leases'') didalam suratnya yang bertarikh 11hb April 1916. Pajakan-Pajakan Lombong itu kemudiannya telah disenaraikan satu per satu oleh ''Collector of Land Revenue'' bagi daerah Kinta pada 6hb Mei 1916, seperti yang ditunjukkan dibawah: # M.L. 4223, # M.L. 4347, # M.L. 4348, # M.L. 5159, # M.L. 4225, # M.L. 4226, # M.L. 4152, # M.L. 4224, # M.L. 1300, # M.L. 1301, # M.L. 1833, # M.L. 4608, # M.L. 3250, # M.L. 4422, # M.L. 8536, # M.L. 8210, # M.L. 6651, # M.L. 6733, # M.L. 6302, # M.L. 6650, # M.L. 6301, # M.L. 6261, # M.L. 6452, # M.L. 7361, # M.L. 6735, # M.L. 6262 dan # M.L. 3251.<ref name=":5" /> [[Fail:27MLs.png|tengah|27 Pajakan Lombong peninggalan Kulup Lembang|frame]] Kelihatan seperti '''hartanah-hartanah perlombongan Kulup Lembang''' yang berjumlah '''264 ekar''' telah dibahagikan '''secara faraid''' diantara janda-janda dan juga anak-anak beliau (satu kesilapan besar yang mengejutkan pemerhati hari ini, kesilapan yang malangnya tidak disedari oleh mereka yang terlibat ketika itu). Pembahagian secara faraid itu boleh dilihat dari catatan yang ditulis oleh seorang pegawai dipejabat ''Kinta Land Office'' pada 14hb Mei 1918. Pembahagian secara faraid itu telah dicatatkan seperti berikut: # Hajjah Saripah binti Abdullah menerima 12 ekar, # Che Fatimah binti Ibrahim menerima 12 ekar, # Zabidah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar, # Rokiah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar, # Abdul Wahid bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Mat Jahaya bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Abdul Rahman bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Che Ian binti Kulup Lembang menerima 24 ekar dan # Rahmah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar.<ref name=":6">{{Cite journal|year=1918|title=K.L.O. 40/18: Application on behalf of the infant children and widow of the late Kulup Lembang for removal of Mining Lease 6735|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia}}</ref> [[Fail:Faraid.png|tengah|Pembahagian hartanah perlombongan Kulup Lembang secara faraid|frame]] =====Apakah yang telah terjadi kepada hartanah perlombongan Kulup Lembang selepas diturunkan kepada anak-anak dan janda-janda beliau?===== Sebarang persoalan mengenai ratusan ekar hartanah perlombongan Kulup Lembang yang telah diwarisi oleh janda-janda dan anak-anak beliau perlu diajukan kepada menantunya, '''Syed Mohamed''', yang pernah beristerikan Zabidah binti Kulup Lembang. Soalan yang sama juga boleh dilontar kepada gergasi politik yang dikenali sebagai UMNO yang mempunyai banyak syarikat-syarikat pegangan yang sepintar buaya.<ref>MMMJ, grandson of Kulup Lembang</ref> ==== 25 unit rumah kedai ==== == Wakaf Kulup Lembang yang mencurigakan == Kekebalan dan kesaktian wakaf Kulup Lembang tiada tolok bandingnya. Wakaf Kulup Lembang yang ada hari ini suatu masa dahulu sebenarnya terikat dengan beberapa perisytiharan yang telah direkodkan oleh Arhur Noel Kenion didalam sebuah Surat Ikatan Amanah (''Trust Deed'') yang didaftarkan di Ipoh pada bulan Mei 1921.<ref name=":14">{{Cite web|url=https://kuluplembang-abdulaziz.blogspot.com/2016/01/kulup-lembang-wakaf-trust-deed.html|title=The alleged Kulup Lembang Wakaf Trust Deed|last=4th Generation Descendant of Datoh Kulup Lembang|first=SAS|date=29 Januari 2016|website=Descendants of Datoh Kulup Lembang-Abdul Aziz Group|url-status=live|access-date=30 September 2025}}</ref> === Perisytiharan Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang === Dokumen Surat Ikatan Amanah (''Trust Deed'') itu dikenali sebagai Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang:<blockquote>"1. This document shall be known as the Kulup Lembang "Wakaf" Trust Deed."<ref name=":14" /></blockquote>Tujuan amanah adalah untuk menyediakan '''dana amal''' bagi maksud penyelenggaraan masjid di Tambun, Kinta, pembayaran gaji seorang pegawai atau sebahagian daripadanya, pembelian minyak dan lain-lain aksesori yang diperlukan untuk perkhidmatan masjid tersebut, perbelanjaan bagi jamuan keagamaan, pembacaan al-Quran atau pengajaran dalam ajaran agama Islam dan perkara-perkara lain yang seumpamanya:<blockquote>"2. The objects of the trust shall be to provide a '''charitable fund''' for the purpose of maintaining the mosque at Tambun, Kinta payment of the salary of an official or part thereof, the purchase of oil and other accessories required for the service of the said mosque expenditure on religions feasts the reading of the koran or instruction in terrets of the Muhammadan religion and on other like matter.<ref name=":14" /></blockquote>Pemegang Amanah yang pertama ialah Arthur Noel Kenion (bukan Muslim, bukan waris) dan beliau boleh melepaskan jawatan pemegang amanah secara bertulis.<blockquote>"3. The first Trustee shall be Arthur Noel Kenion and he may resign the trusteeship in writing."<ref name=":14" /></blockquote>Kuasa melantik seorang pemegang amanah lain mengganti tempatnya, atau untuk bertindak semasa ketiadaannya di Eropah atau semasa cuti, hendaklah terletak pada Arthur Noel Kenion yang tersebut, dan sekiranya beliau gagal membuat lantikan, kuasa untuk melantik pemegang amanah baharu hendaklah terletak pada mahkamah.<blockquote>"4. The power of appointing another trustee in his place or to act during his absence in Europe or leave shall be vested in the said Arthur Noel Kenion and failing appointment by him the power of appointing a new trustee shall be vested in the court."<ref name=":14" /></blockquote> [[Fail:Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang.png|tengah|Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang.|frame]] === Dana Amal (''Charitable Fund'') === Rupa dan bentuk Dana Amal (''Charitable Fund'') yang disebut didalam Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang itu hanya diketahui pada bulan Julai 1921, kira-kira dua bulan selepas Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang didaftarkan di Ipoh. Dana Amal itu berbentuk 10 lot tanah kosong, Lot 85-94, yang mesti didirikan sebuah rumah kedai kelas pertama diatas setiap lot didalam masa 5 tahun daripada tarikh pendaftaran geran:<blockquote>"It is a condition of this grant that there shall be erected on the land hereby granted within five years from the date of the registration of the grant a first class shop house to the satisfaction of the Sanitary Board, Kinta and time is expressly declared to be of the essence of this condition so that if from any cause or circumstance whatsoever such shop house aforesaid be not erected within the period aforesaid on the land hereby granted a breach of this condition shall be thereby constituted not capable of being repaired or made good."<ref name=":15">{{Cite web|url=https://kuluplembang-abdulaziz.blogspot.com/2016/02/kulup-lembang-wakaf-lots-85-86-87-88-89-90-91-92-93-94.html|title=Kulup Lembang Wakaf: Lots 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93 & 94|last=4th Generation Descendant of Datoh Kulup Lembang|first=SAS|date=5 Februari 2016|website=Descendants of Datoh Kulup Lembang-Abdul Aziz Group|url-status=live|access-date=16 Oktober 2025}}</ref></blockquote>Disebalik syarat yang ketat itu, pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama itu gagal dilaksanakan didalam tempoh 5 tahun yang diberikan. Adalah dipercayai kesemua 10 lot tanah kosong itu telah diserahkan kepada ''Council of Religion and Malay Custom Perak'' sebagai Pemegang Amanah pada 9 Julai 1957.<ref name=":15" /> Pada tahun 1950an, [https://www.geni.com/people/Mohamed-Shamsuddin-Hamzah/6000000031996560167 Shamsuddin bin Haji Hamzah] merupakan salah seorang pegawai ''Council of Malay Customs and Religion Perak''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19560929-1.2.54|title='PAY UP' NOTE TO 'FITRAH' DODGERS|date=29 September 1956|newspaper=The Straits Times|access-date=16 Oktober 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ==== Pembangunan rumah-rumah kedai diatas Lot 85-94, Mukim Ulu Kinta ==== Syarat pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama yang perlu dibina diatas setiap lot tanah kosong itu kelihatan seperti berjaya dipatuhi apabila Lot 85-94 dimasukkan didalam satu projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR di bawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMKe-9). Projek yang bernilai '''RM1.5 juta''' yang bermula pada 24 April 2009 dan akhirnya siap pada 21 April 2010 itu dilaksanakan oleh '''SEMSAS Sdn Bhd'''. Malangnya projek tersebut hanya dapat membangunkan '''4 lot''' '''kedai 2 tingkat''' sahaja.<ref name=":17">{{Cite book|url=https://e-penerbitan.jawhar.gov.my/buletin-jawhar-bil-2-tahun-2010/|title=Buletin JAWHAR Bil 2 Tahun 2010|publisher=Jabatan Wakaf, Zakat dan Haji|year=2010|series=Bil. 2|location=Putrajaya|pages=7}}</ref> Sumber lain menyatakan bahawa pembangunan yang dibawa oleh JAWHAR telah menelan kos sebanyak '''RM6 juta'''. Sumber yang sama juga menyatakan bahawa segala pendapatan yang diraih daripada hasil kutipan sewa daripada penyewa-penyewa akan dibahagikan mengikut nisbah '''30:40:30'''. Majlis Agama Islam Perak akan mengunakan 30% daripada hasil kutipan sewa untuk pentadbiran dan pembangunan projek-projek wakaf yang lain di Perak. '''40% daripada hasil kutipan sewa''' dikhaskan untuk perbelanjaan operasi '''Masjid Lama Tambun''' dan baki '''30%''' dikhaskan pula untuk '''perbelanjaan memperbaiki dan menyelenggara kedai-kedai'''.<ref>{{Cite book|title=Financing the Development of Old Waqf Properties: Classical Principles and Innovative Practices Around the World|last=Abdel Mohsin|first=Magda Ismail|publisher=Palgrave Macmillan|year=2016|isbn=978-1-137-58127-3|location=New York|pages=78}}</ref> Lot 85-94, Mukim Ulu Kinta, terletak dikaki Gunung Datok yang mempunyai hubungan sejarah silam dengan tokoh yang dikenali sebagai Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim yang lebih terkenal di Larut.<ref name=":16" /><ref>{{Cite book|title=Papers on Malay Subjects: History: Part IV. Council Minutes, Perak. 1880-1882|last=Wilkinson|first=R.J.|publisher=J. Russell, F.M.S. Government Press|year=1909|location=Kuala Lumpur|pages=63-64}}</ref> Projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR yang melibatkan Lot 85-94 itu adalah salah satu daripada dua projek yang dilancarkan dinegeri Perak dibawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMKe-9). Satu lagi projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR telah dilancarkan di Taiping dan ianya melibatkan pembangunan sebuah Hotel Wakaf.<ref name=":17" /> Taiping juga merupakan sebuah lokaliti yang mempunyai hubungan sejarah silam dengan Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim.<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/rencana/sastera/2023/02/1066760/sejarah-sedih-ngah-ibrahim-di-muzium-matang|title=Sejarah sedih Ngah Ibrahim di Muzium Matang|last=Ahmad Pauzi|first=Shaiful Shahrin|date=20 Februari 2023|newspaper=BH Online|access-date=17 Oktober 2025}}</ref> Sekiranya Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim masih hidup, sudah tentu beliau akan merasa gembira kerana dua lokaliti yang mempunyai kaitan sejarah dengannya itu telah menerima pembangunan yang menguntungkan agama dan bangsa.<ref name=":0" /> ===== Persoalan disebalik kegagalan pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama diatas Lot 85-87, 93-94 ===== Lot 93-94 yang tidak dapat dibina rumah-rumah kedai kelas pertama sepertimana yang disyaratkan didalam geran asal telah dijadikan kawasan parkir awam. Hari ini, kawasan parkir awam tersebut telah dijadikan pula sebagai ruang niaga yang menjolok mata setelah berdirinya beberapa gerai makanan dan minuman yang tidak dirancang dengan baik. Lot 85-87 yang juga tidak dapat dibina rumah-rumah kedai kelas pertama sepertimana yang disyaratkan didalam geran asal pula telah dijadikan ruang niaga kereta terpakai oleh golongan bijak-pandai. Persoalan juga timbul mengenai kewujudan sebuah kedai tayar yang tiba-tiba muncul dikawasan yang secara amnya telah dikenal pasti sebagai sebahagian daripada Lot 85-94, sumber Dana Amal (''charitable fund'') Wakaf Kulup Lembang.<ref name=":0" /> == Dakwaan dan tohmahan == === Kulup Lembang berbangsa Mandailing? === Beberapa tahun dahulu, seorang waris Kulup Lembang pernah melawat sebuah pejabat syarikat guaman yang terkemuka di Ipoh dan didalam lawatan itu, seorang peguam ada mendedahkan bahawa seorang Sultan yang memerintah dahulu kala ada memberi gambaran bahawa '''kononnya Kulup lembang berbangsa Mandailing''' kepada peguam tersebut suatu masa dahulu.<ref name=":0" /> Itulah kali pertama waris tersebut mendengar dakwaan seperti itu mengenai leluhurnya. Fitnah dan dakwaan yang jahat itu rupa-rupanya agak tersebar meluas di Kinta. Walaupun begitu, waris Kulup Lembang itu berpendapat mereka yang mula-mula mereka cipta fitnah ini adalah sebodoh-bodoh manusia! Ini adalah kerana dokumen-dokumen serta artikel-artikel suratkhabar mengenai seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu bukan sahaja terdapat didalam negara, malah ada disimpan dengan kemas oleh negara-negara luar. Kemudahan-kemudahan yang datang bersama rangkaian internet yang semakin laju dan canggih sudah lama memberi kita bukan sahaja akses kepada dunia luar malah tsunami kebenaran dan kebanjiran maklumat yang sudah tentu tidak mampu dibendung oleh sesiapa pun!<ref name=":0" /> === Kulup Lembang, orang kuat Sultan Idris Shah I? === Didalam beberapa lawatan beliau ke pejabat Majlis Agama Islam Perak beberapa tahun lepas, seorang waris Kulup Lembang yang pada ketika itu sedang menyiasat latar belakang sebuah wakaf persendirian yang sangat mencurigakan di Kinta telah dimaklumkan oleh seorang pegawai MAIPk bahawa Kulup Lembang '''kononnya adalah orang kuat [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]]'''.<ref name=":0" /> Dakwaan tersebut ada asasnya. Ini adalah kerana terdapat dokumen-dokumen dan juga artikel-artikel suratkhabar yang menunjukkan Kulup Lembang sering mengiringi Sultan Idris Shah I didalam pelbagai acara rasmi, dari perarakan gajah sehinggalah pertandingan laga burung yang menjadi hiburan bangsawan Melayu dahulu kala.<ref name=":0" /> Pada tahun 1911 contohnya, Kulup Lembang ada dilapurkan didada akhbar berbahasa Inggeris pergi menemui Sultan Idris Shah I sebelum baginda berangkat ke negara England tercinta dengan menaiki sebuah kapal di Pulau Pinang. Pertemuan itu turut dihadiri oleh Adika Raja Wan Mohamed Salleh, Dato Setia, Toh Puan Saripah dan juga Che Mahmud.<ref name=":21">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19110522-1.2.50|title=SULTANS IN PENANG|date=22 May 1911|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Besar kemungkinan Kulup Lembang bukanlah orang kuat Sultan Idris Shah I seperti yang didakwa. Mungkin lebih tepat jika dikatakan bahawa Kulup Lembang itu adalah orang kepercayaan atau pun pengikut yang sangat dihargai dan dikasihi oleh Sultan Idris Shah I.<ref name=":0" /> ==== Istana Sultan Idris Shah II di Tambun ==== Sultan Idris Shah I adalah juga '''nenda''' kepada '''[[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah|Sultan Idris Shah II]]''' yang pernah menggemparkan negeri dengan berita yang menyampaikan hajat baginda untuk membina sebuah istana bernilai sejuta ringgit diatas sebuah bukit di Tambun.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19761208-1.2.95.9|title=Hilltop palace|date=8 December 1976|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> === Kulup Lembang dititah membawa lari isteri orang? === Menurut dakwaan ini, hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang ini kononnya pernah diberi titah perintah untuk membawa lari isteri orang. Ada juga pihak lain yang mendakwa bahawa isteri itu kononnya adalah salah seorang daripada [https://www.geni.com/people/Hjh-Ba-ayah-Kanda-Ibrahim/6000000006193563295 isteri Ngah Jabor], tokoh yang terkenal [[Ngah Jabor|membuka Kampar]] itu.<ref name=":0" /> Ini adalah dakwaan yang sangat mengejutkan dan sukar untuk dirungkai kebenarannya. Walaupun begitu, waris-waris Kulup Lembang perlu cekal dan terus berusaha mencari kebenarannya. Ini adalah kerana kebenaran itu mungkin dapat juga merungkai beberapa persoalan lain mengenai kehadiran ramai saudara-mara Ngah Jabor di Tambun sepertimana yang pernah didedahkan oleh [[Mohammed Hanif Omar|Tun Hanif Omar]] beberapa tahun dahulu.<ref name=":0" /> == Rujukan == <references /> == Pautan luaran == * [https://kuluplembang.blogspot.com/ Blog Kulup Lembang] * [https://www.geni.com/people/Ex-Datoh-Kulup-Lembang-bin-Mohamed-Kassim Profail Kulup Lembang di Geni]* mocduc5y1hk4u1pr4jof46w0uxul9mn 0 1264444 7004399 6898747 2026-11-12T11:03:55Z Sayaanakmalaysia92 361790 /* Barisan Pelakon */ 7004399 wikitext text/x-wiki {{Kotak info filem |nama=Lokah: Chapter 1 – Chandra <Br/> ലോകഃ അദ്ധ്യായം 1 – ചന്ദ്രൻ <br/> |imej= |kapsyen= |pengarah=Dominic Arun |penerbit=[[Dulquer Salmaan]] |penulis=Dominic Arun {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1= Additional screenplay | data1 = [[Santhy Balachandran]] }}|pelakon=[[Kalyani Priyadarshan]]<br>[[Naslen]]<!--Only Kalyani and Naslen are billed in the poster-->|muzik=[[Jakes Bejoy]]|sinematografi=[[Nimish Ravi]]|penyuntingan=[[Chaman Chakko]]|syarikat penerbitan=[[Wayfarer Films]]|pengedar=|ditayangkan={{Film date|2025|08|28|df=y}} (Seluruh Dunia) <br/>{{Film date|2025|09|3|df=y}}([[Singapura]]){{Film date|2025|09|12|df=y}}([[Malaysia]]) |negara=India|bahasa=Malayalam|bajet=}} '''''Lokah: Chapter 1 – Chandra''''' ialah sebuah filem [[adiwira]] dari [[India]] berbahasa [[bahasa Malayalam|Malayalam]] yang diarahkan oleh [[Dominic Arun]] dan diterbitkan oleh [[Dulquer Salmaan]] di bawah syarikat produksinya, [[Wayfarer Films]]'''.''' <ref name="OnlookersMedia June 8">{{Cite news|url=https://onlookersmedia.in/latestnews/dulquer-salmaans-wayfarer-films-launches-malayalam-cinemas-first-superhero-universe-with-lokah-chapter-one-chandra/|title=Dulquer Salmaan's Wayfarer Films Launches Malayalam Cinema's First Superhero Universe with 'Lokah: Chapter One – Chandra'|date=8 June 2025|access-date=17 June 2025|work=OnlookersMedia}}</ref> Filem ini menampilkan [[Kalyani Priyadarshan]] dalam peranan adiwira pertamanya, bersama Naslen sebagai watak utama. Barisan pelakon turut merangkumi Arun Kurian, Chandu Salimkumar, Nishanth Sagar, Raghunath Paleri, Vijayaraghavan, Nithya Shri dan Sarath Sabha. <ref name="NIE June 8">{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jun/08/naslen-kalyani-priyadarshan-film-titled-lokah-chapter-one-chandra|title=Naslen-Kalyani Priyadarshan film titled 'Lokah Chapter One: Chandra'|date=8 June 2025|access-date=17 June 2025|work=The New Indian Express}}</ref> Lokah ditayangkan di pawagam pada 28 ogos 2025 dengan ulasan positif dari penonton dan pengkritik. Ia dipuji untuk lakonan para pelakon, visual , [[penciptaan dunia rekaan]], Sinematografi,produksi dan runut bunyi. Filem ini kini menjadi [[Perfileman Malayalam#pecah panggung|filem Malayalam dengan kutipan tertinggi sepanjangan zaman]], Filem malayaram dengan kutipan paling tertinggi bagi tahun 2025 dan salah satu [[Filem India tahun 2025|filem India dengan kutipan tertinggi bagi tahun 2025]]. ==Plot== Di sebuah kota yang dilanda peperangan, Chandra Ananya memperoleh sebuah bungkusan misteri dan nyaris melarikan diri daripada pertemuan dengan seorang ejen [[Inanna|ishtar]]. Kemudian, dia dipanggil dari [[Sweden]] ke [[Bengaluru|Bangalore]], di mana dia bertemu dengan Sunny. Chandra lebih suka menyendiri sambil berkerja syif malam, tetapi campur tangan apabila rakan sekerjanya diserang, lalu menampakkan kekuatan luar biasa. Ketika sindiket pemerdangan organ yang diketuai ketua jenayah Gajendran beroperasi dengan sokongan polis, Inspektor Nachiyappa mula menyiasat Chandra. Selepas dia diculik dan diserang, Chandra berubah menjadi seorang [[Yakshi]], makhluk ghaib, dan membunuh para penyerangya, mendedahkan identiti sebenarnya: [[Kalliyankattu Neeli]], seorang [[Puntianak (Dracula)]] mitos yang direkkrut oleh pendeta kuno, [[Kadamattathu Kathanar]] untuk berkhidmat kepada Moothon, seorang pelindung rahsia yang menjaga keseimbangan. Apabila Nachiyappa sendiri mula berubah menjadi Yaksha, Chandra dan sekutunya bersembunyi. Selepas serangan kerajaan yang diketuai oleh Pasukan Khas Garuda, Chandra menewaskan Nachiyapaa dalam petempuran klimaks dan mengilang ke bawah tanah, berjanji akan kembali jika diperlukan. Dalam babak pertengahan kerdit, seorang Odiyan Misteri seperti [[ninja]] bernama Charlie menghampuskan sindiket pemerdangan organ itu.Sementara itu, perbualan pasca kredit memberi bayangan tentang kuasa ghaib yang lebih dalam apabila [[Kuttichathan|Chathan]], seorang goblin, disoal mengenai ekspedisi gua perba yang berkaitan dengan asal-usulnya. == Barisan Pelakon == * [[Kalyani Priyadarshan]] Sebagai Chandra Ananya / [[Kalliyankattu Neeli]], Seorang [[Yakshi]] ** Durga C. Vinod Sebagai Chandra muda * [[Naslen]] Sebagai Sunny Kurian, Jiran Chandra * [[Sandy Master]] Sebagai [[Inspektor]] Nachiyappa Gowda * [[Arun Kurian]] Sebagai Naijil * Chandu Salimkumar Sebagai Venu * Raghunath Paleri Sebagai Tom Isaac * Vijayaraghavana Sebagai Dr.Verghese Kurien * Jain Andrews Sebagai [[Kementerian Hal Ehwal Dalam Negeri (India)|Menteri Dalam Negeri]] Murugesan * [[Shivajith Padmanabhan]] dalam peranan berganda sebagai: ** Gajendran ** [[Raja]] (Imbas Kembali) Filem ini menampilkan beberapa [[Kameo|penampilan khas]] dalam babak pertengahan kredit dan pasca kredit, termasuk: * Anna Ben sebagai Anu, Bekas Teman Wanita Sunny * AbrahamVadakkan Sebagai Scaria, Teman lelaki Anu * Sunny Wayne Sebagai [[Kadamattathu Kathanar]] * Sam Mohan Sebagai Johnny, keturunan Kathanar * Tovino Thomas Sebagai [[Kuttichathan|Chathan]]/Micheal, Seorang Goblin. * [[Dulquer Salmaan]] Sebagai Charlie, Seorang [[Ninja]] dan anggota klan Odiyan. * Vishak Nair Sebagai seorang lelaki di pub Soubin Shahir, Santhy Balachandra , Ahaana Krishna, Balu Varghese dan Vijay Menon juga muncul dalam peranan Kameo. == Produksi == ''Lokah - Chapter 1: Chandra merupakan projek produksi ketujuh di bawah syarikat Wayfarer Films milik Dulquer Salmaan''. <ref name="TOI June 8">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dulquer-salmaan-launches-superhero-universe-naslen-kalyani-priyadarshan-to-lead-lokah-chapter-one-chandra-first-look-poster-out/articleshow/121702753.cms|title=Dulquer Salmaan launches superhero universe: Naslen-Kalyani Priyadarshan to lead 'Lokah - Chapter One: Chandra'; First look poster out|date=8 June 2025|access-date=17 June 2025|work=The Times of India}}</ref> <ref name="OnlookersMedia June 8">{{Cite news|url=https://onlookersmedia.in/latestnews/dulquer-salmaans-wayfarer-films-launches-malayalam-cinemas-first-superhero-universe-with-lokah-chapter-one-chandra/|title=Dulquer Salmaan's Wayfarer Films Launches Malayalam Cinema's First Superhero Universe with 'Lokah: Chapter One – Chandra'|date=8 June 2025|access-date=17 June 2025|work=OnlookersMedia}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://onlookersmedia.in/latestnews/dulquer-salmaans-wayfarer-films-launches-malayalam-cinemas-first-superhero-universe-with-lokah-chapter-one-chandra/ "Dulquer Salmaan's Wayfarer Films Launches Malayalam Cinema's First Superhero Universe with 'Lokah: Chapter One – Chandra'"]. ''OnlookersMedia''. 8 June 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 June</span> 2025</span>.</cite></ref> Ia digembar-gemburkan sebagai alam sinematik adiwira Malayalam sepenuhnya yang pertama, dengan cita-cita untuk beberapa bab atau jilid. <ref name="TOI June 8" /> <ref name="News18 June 8">{{Cite news|url=https://www.news18.com/movies/dulquer-salmaan-unveils-lokah-chapter-one-chandra-first-malayalam-superhero-universe-8926941.html|title=Dulquer Salmaan Unveils 'Lokah – Chapter One: Chandra'; First Malayalam Superhero Universe Is Here!|date=8 June 2025|access-date=17 June 2025|work=News18}}</ref> Dulquer Salmaan berhasrat untuk mentakrif semula sinema Malayalam dengan membina sebuah alam sinematik tempatan yang berakar umbi dalam budaya, cerita rakyat, dan mitologi setempat. <ref>{{Cite news|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/dulquer-salmaan-launches-malayalam-cinemas-first-superhero-universe-lokah-chapter-one-chandra/|title=Dulquer Salmaan launches Malayalam cinema's first superhero universe with Lokah – Chapter One: Chandra|date=8 June 2025|access-date=17 June 2025|work=Bollywood Hungama}}</ref> <ref name="NDTV June 8">{{Cite news|url=https://ndtv.in/bollywood/kalyani-priyadarshan-will-be-seen-in-a-superhero-avatar-in-lokah-chapter-one-chandra-poster-viral-8617722|title='लोका – चैप्टर वन: चंद्रा' में सुपरहीरो अवतार में दिखेंगी कल्याणी प्रियदर्शन, पोस्टर देख फैंस में बढ़ी एक्साइटमेंट|date=8 June 2025|access-date=17 June 2025|work=NDTV}}</ref> Kalyani Priyadarshan dan Naslen menyertai sebagai pelakon utama. Kalyani berlatih seni mempertahankan diri untuk filem itu. <ref>{{Cite news|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/kalyani-priyadarshan-practices-martial-arts-for-movie-1.10502691|title=ദുൽഖർ നിർമിക്കുന്ന ചിത്രത്തിനായി മാർഷ്യൽ ആർട്സ് അഭ്യസിച്ച് കല്യാണി പ്രിയദർശൻ|date=11 April 2025|access-date=17 June 2025|work=Mathrubhumi News}}</ref> Filem ini ditulis dan diarahkan oleh Dominic Arun, yang terkenal dengan ''Tharangam'' (2017). <ref name="TOI June 14">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dominic-arun-on-helming-a-female-superhero-film-not-a-deliberate-attempt-to-break-the-mould/articleshow/121852641.cms|title=Dominic Arun on helming a female superhero film: Not a deliberate attempt to break the mould|date=14 June 2025|access-date=17 June 2025|work=The Times of India}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://thehindupress.com/lokah-chapter-one-chandra-launches-malayalam-superhero-universe/|title="Lokah – Chapter One: Chandra" Launches Malayalam Superhero Universe|date=13 June 2025|access-date=17 June 2025|work=The Hindu Press}}</ref> Dominic Arun menyatakan bahawa idea untuk filem ini telah dibincangkan seawal tahun 2020 dan berkembang secara semula jadi, menekankan bahawa penciptaan watak adiwira wanita bukanlah satu usaha sengaja untuk memecahkan norma.. <ref name="TOI June 14" /> <ref name="TOI June 14" /> <ref name="NIE June 8">{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jun/08/naslen-kalyani-priyadarshan-film-titled-lokah-chapter-one-chandra|title=Naslen-Kalyani Priyadarshan film titled 'Lokah Chapter One: Chandra'|date=8 June 2025|access-date=17 June 2025|work=The New Indian Express}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/Jun/08/naslen-kalyani-priyadarshan-film-titled-lokah-chapter-one-chandra "Naslen-Kalyani Priyadarshan film titled 'Lokah Chapter One: Chandra'"]. ''The New Indian Express''. 8 June 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 June</span> 2025</span>.</cite></ref> Pra-produksi filem ini bermula pada 13 September 2024. <ref name="TOI Sep 12">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dulquer-salmaans-kalyani-priyadarshan-and-naslen-starrer-goes-on-floors-see-post/articleshow/113297495.cms|title=Dulquer Salmaan's Kalyani Priyadarshan and Naslen starrer goes on floors - See post|date=12 September 2024|access-date=17 June 2025|work=The Times of India}}</ref> enggambaran utama bermula dengan upacara muhurat pooja pada 12 September 2024. Penggambaran filem ini selesai pada 30 Januari 2025, dengan tempoh penggambaran selama 94 hari.. <ref>{{Cite news|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/kalyani-priyadarshan-and-naslen-movie-lokah-chapter-one-chandra-first-look/articleshow-k8fz43e|title=കല്യാണി പ്രിയദര്‍ശന് നായകൻ നസ്ലെൻ; ടൈറ്റിലും ഫസ്റ്റ് ലുക്കും എത്തി, പോസ്റ്റർ കണ്ട് ഞെട്ടി മലയാളികൾ|date=7 June 2025|access-date=17 June 2025|work=Asianet News}}</ref> Kru teknikal filem ini merangkumi Nimish Ravi sebagai sinematografer, Chaman Chakko sebagai penyunting, Jakes Bejoy untuk muzik, Banglan sebagai pereka produksi, dan Yannick Ben yang mengendalikan koreografi aksi.. <ref name="TOI June 14">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dominic-arun-on-helming-a-female-superhero-film-not-a-deliberate-attempt-to-break-the-mould/articleshow/121852641.cms|title=Dominic Arun on helming a female superhero film: Not a deliberate attempt to break the mould|date=14 June 2025|access-date=17 June 2025|work=The Times of India}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dominic-arun-on-helming-a-female-superhero-film-not-a-deliberate-attempt-to-break-the-mould/articleshow/121852641.cms "Dominic Arun on helming a female superhero film: Not a deliberate attempt to break the mould"]. ''The Times of India''. 14 June 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 June</span> 2025</span>.</cite></ref> Jom Varghese dan Bibin Perumballi berkhidmat sebagai penerbit eksekutif. <ref name="OnlookersMedia June 8">{{Cite news|url=https://onlookersmedia.in/latestnews/dulquer-salmaans-wayfarer-films-launches-malayalam-cinemas-first-superhero-universe-with-lokah-chapter-one-chandra/|title=Dulquer Salmaan's Wayfarer Films Launches Malayalam Cinema's First Superhero Universe with 'Lokah: Chapter One – Chandra'|date=8 June 2025|access-date=17 June 2025|work=OnlookersMedia}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://onlookersmedia.in/latestnews/dulquer-salmaans-wayfarer-films-launches-malayalam-cinemas-first-superhero-universe-with-lokah-chapter-one-chandra/ "Dulquer Salmaan's Wayfarer Films Launches Malayalam Cinema's First Superhero Universe with 'Lokah: Chapter One – Chandra'"]. ''OnlookersMedia''. 8 June 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 June</span> 2025</span>.</cite></ref> <ref name="TOI June 8">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dulquer-salmaan-launches-superhero-universe-naslen-kalyani-priyadarshan-to-lead-lokah-chapter-one-chandra-first-look-poster-out/articleshow/121702753.cms|title=Dulquer Salmaan launches superhero universe: Naslen-Kalyani Priyadarshan to lead 'Lokah - Chapter One: Chandra'; First look poster out|date=8 June 2025|access-date=17 June 2025|work=The Times of India}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dulquer-salmaan-launches-superhero-universe-naslen-kalyani-priyadarshan-to-lead-lokah-chapter-one-chandra-first-look-poster-out/articleshow/121702753.cms "Dulquer Salmaan launches superhero universe: Naslen-Kalyani Priyadarshan to lead 'Lokah - Chapter One: Chandra'; First look poster out"]. ''The Times of India''. 8 June 2025<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 June</span> 2025</span>.</cite></ref> ==Runut Bunyi== {{Infobox album | name = Lokah Chapter 1{{ndash}}Chandra | type = Runut Bunyi | artist = [[Jakes Bejoy]] | released = August, 2025 | genre = [[Filmi]] | length = 6&nbsp;m 44s }} Lagu promo filem ini, berjudul "Thani Lokah Murakkari", dinyanyikan oleh Jyothi Nooran dari Norran Sisters. Lagu tersebut digubaholeh Jakes Bejoy dan bahagian rap oleh Reble == Tayangan == ===Pawagam=== Versi asal Malayalam Lokah ditayangkan di pawagam pada 28 Ogos 2025. Filem ini turut dialih suara dan ditayangkan dalam bahasa [[Bahasa Telugu|Telugu]], [[Bahasa Hindi|Hindi]],[[Bahasa Tamil|Tamil]] dan Kannada. Filem ini ditayangkan di [[Malaysia]] pada 12 September 2025 dan diedarkan oleh Suraya Filem dalam Versi Tamil dan Malayaram. ===Platform Penstriman=== [[Netflix]] telah memperolehi hak penstirman filem ini. <ref name="OTT">{{Cite news |date=12 September 2025 |title=Lokah Chapter 1 maker Dominic Arun reveals timeline for the next film in franchise |url=https://www.ottplay.com/news/lokah-chapter-1-maker-dominic-arun-lists-timeline-for-the-next-film-in-franchise/9ba1085e58257 |access-date=14 September 2025 |work=OTTPlay}}</ref> == Rujukan == {{Senarai rujukan|30}} [[Kategori:Filem 2025]] [[Kategori:Filem India tahun 2025]] [[Kategori:Filem Malayaram tahun 2025]] [[Kategori:Filem India]] [[Kategori:Filem Malayaram]] [[Kategori:Filem Adiwira]] cwdf418c3pcymmvela0ru5ec33j8pek 0 1265353 7003946 6997627 2026-11-11T16:07:56Z Summit Engines 406595 /* Filem yang disiarkan di slot Oriental */ 7003946 wikitext text/x-wiki {{notability|date=Ogos 2025}} {{unreferenced|date=Ogos 2025}} Slot '''''Oriental''''' ialah sebuah slot yang menayangkan filem [[Hong Kong]] dan [[China]] di [[TV2]], pada setiap Khamis, pada jam 9:00 hingga 11:00 malam. ==Filem yang disiarkan di slot Oriental== ===2026=== * ''Be Somebody'' (2 April) * ''Caught in Time'' (9 April) * ''Yin-Yang Town Strange Talk'' (16 April) * ''Suspect'' (23 April) * ''Flashover'' (30 April) * ''A Simple Life'' (7 Mei) * ''Lost Love'' (14 Mei) * ''Jackie Chan's First Strike'' (21 Mei) * ''Snake In The Eagle's Shadow'' (4 Jun) * ''To Live Through Death'' (11 Jun) * ''Hovering Blade'' (18 Jun) * ''A Chinese Odyssey Part One: Pandora's Box'' (25 Jun) * ''A Chinese Odyssey Part Two: Cinderella'' (2 Julai) * ''Leap'' (9 Julai) * ''No More Bets'' (16 Julai) * ''All's Well, Ends Well'' (23 Julai) * ''Moscow Mission'' (30 Julai) * ''Shaolin'' (6 Ogos) * ''Triple Tap'' (13 Ogos) * ''Gen-X Cops'' (20 Ogos) * ''1911'' (27 Ogos) * ''Kids from Shaolin'' (3 September) * ''It Remains'' (10 September) * ''Saving General Yang'' (17 September) * ''The Killing Inn'' (24 September) * ''Strange Things in Western Hunan'' (1 Oktober) * ''Time Still Turns the Pages'' (8 Oktober) * ''Chinese Zodiac'' (15 Oktober) * ''New Kung Fu Cult Master'' (22 Oktober) * ''New Kung Fu Cult Master 2'' (29 Oktober) * ''Late Night Ride'' (5 November) * ''Fagara'' (12 November) * ''The Last Tycoon'' (19 November) == Pautan luar == [[Kategori:Rancangan TV2]] oxi1fdaad57fy43htkzrokdb045a41x 0 1265704 7004395 6623306 2026-11-12T10:59:42Z CommonsDelinker 5738 Bot: Menggantikan JPG_1.jpg dengan Santhome_Old_Cathedral,_Chennai_(painting)jpg.jpg. 7004395 wikitext text/x-wiki {{Kotak info gereja|name=Gereja Santhome <br/> Santhome Church <Br/> {{lang-ta|சென்னை சாந்தோம் பேராலயம்}}|fullname=National Shrine of Saint Thomas Basilica (Basilika Santo Thomas – Tempat Suci Nasional)|image=Santhome_Basilica.jpg|country=[[India]]|denomination=[[Gereja Katolik|Katolik]]|tradition=[[Gereja Latin|Latin]]|website={{url|https://www.santhomechurch.org/}}|bull date=16 Mac1956|founded date=1523|founder=Penjelejah Portugsi|dedication=[[Thomas Rasul|Santo Thomas]]|relics=Thomas the Apostle|status=Basilika Minor<ref name=santhomebasilica>{{cite web|url=http://www.santhomechurch.com/new/|title=Basilica of the National Shrine of St.Thomas|publisher=SanThomeChurch.com|access-date=20 February 2010|archive-date=26 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226133556/http://www.santhomechurch.com/new/|url-status=dead}}</ref>|functional status=Aktif|diocese=Keuskupan Agung Madras dan Mylapore|province=Chennai}}'''Gereja San Thome''', secara rasmi dikenali sebagai '''Tempat Jiarah Kebangsaan - Basilika Katedral St. Thomas,''' ialah sebuah gereja [[Katolik]] di kawasan kejiranan Santhome di [[Chennai]], [[Tamil Nadu]],[[India]].. Ia adalah [[katedral]] Keuskupan Agung Madras-Mylapore, dan basilika kecil yang didedikasikan untuk [[Thomas Rasul|SantoThomas Sang Rasul]] . Gereja ini bidina pada tahun 1523&nbsp;AD. ia dibina oleh penjajah Portugis di atas makam Thomas. <ref>[https://www.indiastudychannel.com/resources/143635-Santhome-Basilica-in-Chennai-A-Historical-Pilgrimage.aspx Santhome Basilica in Chennai — A historical pilgrimage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210830073622/https://www.indiastudychannel.com/resources/143635-Santhome-Basilica-in-Chennai-A-Historical-Pilgrimage.aspx|date=30 August 2021}} ''indiastudychannel.com''. </ref> Pada tahun 1896, ia telah ubah suai mengikut reja bentuk neo-gothic mengikut kesukaan [[Gaya seni bina India|arkitek British]]. [[Fail:Santhome Old Cathedral, Chennai (painting)jpg.jpg|thumb|Gereja Santhome, yang dibina oleh Portugis pada tahun 1523]] [[Fail:SANTHOME_CATHEDRAL.jpg|thumb|Katedral Santhome, seperti yang dibina semula oleh British pada tahun 1896]] [[Fail:Santhome_pipe.jpg|thumb|Organ paip di Gereja Santhome]] == Upacara dan Amalan == === Mylai Matha === Patung kayu bercat emas [[Maria|Bunda Maria]] dibawa dari [[Lisbon]] ke Gereja Santhome pada tahun 1523 dan Ia dipasang di sebelah kiri mezbah gereja . Beliau dirujuk sebagai Our Lady of Mylapore atau, dalam bahasa lokal, Mylai Matha. [[Fail:Mylai_matha.jpg|thumb|Altar Mylai Matha menepatkan patung kayu Maria yang berusia 500 tahun.]] Perayaan Mylai Matha disambut pada [[Disember|bulan Disember]] . Para penyembah menunjukkan kesetian kepada Mylai Matha pada hari Sabtu kedua setiap bulan, dengan doa khas, perarakan, tasbih dan berkat pada waktu petang. Tradisi ini dianggap telah bermula dengan [[Francis Xavier]] . === Khutub Santo. Thomas === Sebuah khutub kayu di gereja itu dipercayai oleh para penyembah telah hanyut ke pantai dan didirikan oleh [[Thomas Rasul|Thomas the Apostle]] . Para penyembah ini percaya kehadiran tiang tersebut telah menyelamatkan gereja daripada [[Gempa bumi dan tsunami Lautan Hindi 2004|tsunami 2004]] . == Benda Peningalaan Suci == [[Fail:Chennai,_basilica_di_san_tommaso_apostolo,_museo,_reliquiario_dell'osso_di_s._tommaso_e_della_lancia_che_lo_uccise,_02.jpg|thumb|Hujung tombok yang dikatakan telah membunuh Santo Thomas]] Peninggalan Suci yang didakwa disimpan di gereja termasuk: * Tulang [[Thomas Rasul]] * Kepala lembing yang digunakan untuk membunuh Saint Thomas di St. Thomas Mount * Peninggalan suci [[Francis Xavier]] * Peninggalan suci [[Bartolomeus|Bartholomew the Apostle]] * Peninggalan suci Philomena == Makam == * [[Thomas Rasul]] * Uskup Louis Mathias * Uskup Antony Devotta * Uskup Agung Casimir Gnanadickam * Uskup Agung Anthony Rayappa Arulappa * Uskup Agung Aruldas * Uskup Francis Arthur Carvalho * Friar Dominican Nicholas dari Pistoia * Gabenor AJ John == Galeri == <gallery> Fail:Santhome_spire_and_church_sideview.jpg|alt=Aerial side view| Pandangan sisi udara Fail:SANTHOME_CATHEDRAL-_SIDE_VIEW_FROM_BACK_SIDE_(EVENING_MASS).jpg|alt=Side view from behind| Pandangan sisi dari belakang Fail:Spire_1_santhome.jpg|alt=First spire (bell tower)| Menara pertama (menara loceng) Fail:Spire_2_Santhome.jpg|alt=Second Spire| Spire Kedua Fail:SANTHOME_CATHEDRAL_-_JUST_BEFORE_EVENING_MASS.jpg|alt=Cathedral interior| Bahagian dalaman katedral Fail:SANTHOME_CATHEDRAL_DURING_MASS.jpg|alt=Evening mass| Misa petang Fail:Santhome_main_altar.jpg|alt=Main altar| Mezbah utama Fail:Chair_of_Santhome_Church.jpg|alt=Chairs| kerusi Fail:Santhome_church_eagle_pulpit.jpg|alt=Eagle pulpit| Mimbar helang Fail:Santhome_high_altar.jpg|alt=High altar statue of Jesus| Patung mezbah tinggi Yesus Fail:Mylai_mathq.jpg|alt=Statue of Our Lady of Mylapore| Patung Our Lady of Mylapore Fail:SANTHOME_CATHEDRAL-_ST.THOMAS_AND_JESUS_(INSIDE).jpg|alt=Thomas and Jesus| Tomas dan Yesus Fail:Saint_Thomas_tomb.jpg|alt=Tomb of Thomas the Apostle| Makam Thomas Rasul </gallery> === Kaca berwarna === <gallery> Fail:Santhome_stained_glass.jpg|alt=Left wing| Sayap kiri Fail:Santhome_church_stained_glass.jpg|alt=Main altar| Mezbah utama Fail:Santhome_Church_window.jpg|alt=Lower window| Tingkap bawah Fail:Santhome_Church_door.jpg|alt=Main entrance| Pintu masuk utama Fail:Santhome_upper_stained_glass.jpg|alt=Upper window, main altar| Tingkap atas, mezbah utama Fail:Santhome_choir_stained_glass.jpg|alt=Upper floor| Tingkat atas Fail:Santhome_coloured_stained_glass_window.jpg </gallery> == Rujukan == {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Laman yang menggunakan gajet WikiMiniAtlas]] [[Kategori:Gereja]] [[Kategori:Gereja Katolik (bangunan)]] [[Kategori:Gereja di India]] [[Kategori:Gereja di Tamil Nadu]] [[Kategori:Chennai]] 9q6dsunjrjszd2t09tmfbm5qhq043jf 0 1265781 7004042 6881906 2026-11-12T00:27:40Z ~2026-59878-03 425166 /* */ 7004042 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Nabil Halimi | honorific_suffix = | image = [[File:Nabil Halimi.jpg|thumb|Nabil Halimi pada 2026.]] | caption = | native_name = نبيل حليمي | birth_date = 30 April 1996 (29 Tahun) | birth_place = [[Subang Jaya]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | alma_mater = [[:en:Cardiff University|Cardiff University]] (BEng, Civil Engineering)<br>[[Putra Business School]] (MBA, Corperate Governance) | occupation = Ahli politik, Jurutera | party = [[File:United Malay National Organization logo.svg|20px]] [[UMNO]] (2017) [[File:Parti Keadilan Rakyat logo.svg|20px]] [[Parti Keadilan Rakyat]] (2021-kini) | otherparty = [[File:Pakatan Harapan Logo.svg|20px]] [[Pakatan Harapan]]<br>(2021-kini) | office = Naib Ketua [[Angkatan Muda Keadilan]] | term_start = 23 Mei 2025 | office1 = Ketua [[Angkatan Muda Keadilan|AMK]] Petaling Jaya | term_start1 = 13 April 2025 | office2 = Ketua Penerangan [[Angkatan Muda Keadilan|AMK]] Malaysia | term_start2 = 29 Januari 2024 | term_end2 = 23 Mei 2025 | office5 = Ahli Majlis [[Majlis Bandaraya Petaling Jaya|MBPJ]] (Zon 18) | successor5 = [[Ahmad Akhir Pawan Chik]] | term_start5 = 30 April 2024 | term_end5 = 31 Disember 2025 | relations = [[Najwan Halimi]] (Abang) | birth_name = Muhammad Nabil Bin Halimi | partner = | 1blankname = Ketua AMK | 1namedata = [[Muhammad Kamil Abdul Munim]] | 1blankname1 = Ketua Cabang | 1namedata1 = [[Hee Loy Sian]] | 1blankname2 = Ketua AMK | 1namedata2 = [[Adam Adli Abdul Halim]] | 1blankname5 = Datuk Bandar | 1namedata5 = [[Dato' Mohamad Zahri Samingon]] | 2blankname1 = Ketua AMK Negeri | 2namedata1 = Muhammad Iman Haziq Mohammad Hamizi | 3blankname1 = Pengerusi Negeri | 3namedata1 = [[Amirudin Shari]] | 2blankname = Presiden | 2namedata = [[Anwar Ibrahim]] | website = https://www.facebook.com/nabilhalimiMY<br>https://www.instagram.com/nabilhalimi/<br>https://www.tiktok.com/@nabilhalimi_<br>https://x.com/nabilhalimi?lang=en | 2blankname2 = Presiden | 2namedata2 = [[Anwar Ibrahim]] | office3 = Ahli Majlis [[Majlis Bandaraya Petaling Jaya|MBPJ]] (Zon 21) | term_start3 = 9 Januari 2025 | 1blankname3 = Datuk Bandar | 1namedata3 = [[Dato' Mohamad Zahri Samingon]] }} '''Muhammad Nabil bin Halimi (Jawi: محمد نبيل بن حليمي)''' ialah seorang ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Melayu]] daripada [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) dan kini menyandang jawatan sebagai Naib Ketua [[Angkatan Muda Keadilan|Angkatan Muda KEADILAN]] (AMK) Malaysia sejak 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/politik/2025/06/1410553/barisan-kepimpinan-angkatan-muda-keadilan-amk-2025-2028|title=Barisan kepimpinan Angkatan Muda Keadilan (AMK) 2025-2028|last=BERNAMA|date=2025-06-20|website=Berita Harian|language=en|access-date=2025-08-29}}</ref> Beliau juga merupakan Ketua AMK Cabang Petaling Jaya serta [https://www.mbpj.gov.my/ms/mbpj/pengurusan/ahli-majlis-majlis-bandaraya-petaling-jaya Ahli Majlis Majlis Bandaraya Petaling Jaya] ([[Majlis Bandaraya Petaling Jaya|MBPJ]]) bagi Zon 21. == Kehidupan awal dan pendidikan == Nabil dilahirkan dan dibesarkan di [[Subang Jaya]], [[Selangor]]. Beliau mendapat pendidikan menengah di [[Sekolah Menengah Sains Tuanku Munawir]] (SASER) di [[Seremban]], [[Negeri Sembilan]]. Selepas tamat pengajian di peringkat menengah, beliau melanjutkan pengajian peringkat [[:en:A-level|A-Level]] di [[:en:Kolej_MARA_Seremban|Kolej MARA Seremban]] sehingga tahun 2016. Pada tahun yang sama, Nabil melanjutkan pengajian ke luar negara iaitu di [[:en:Cardiff_University|Cardiff University]], [[United Kingdom]], dalam bidang [[Kejuruteraan awam|Kejuruteraan Awam]] dan memperoleh Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan Awam (''Bachelor of Engineering - Civil Engineering'') pada tahun 2019. Selepas kembali ke Malaysia, beliau menyambung pengajian di [https://putrabusinessschool.edu.my/ Putra Business School] dan menamatkan pengajian dengan Ijazah Sarjana Pentadbiran Perniagaan - Tadbir Urus Korporat ([[:en:Master_of_Business_Administration|''Master of Business Administartion'']] - ''Corporate Governance)'' dalam bidang Tadbir Urus Korporat pada tahun 2023. Gabungan latar belakang kejuruteraan dan pengurusan ini memberikan asas kepakaran kepadanya dalam aspek perancangan projek, pembuatan keputusan strategik, serta pemahaman tentang aspek teknikal dan tadbir urus organisasi. == Kerjaya korporat == Selepas kembali dari United Kingdom, Nabil memulakan kerjayanya dalam bidang kejuruteraan sebagai '''Pembantu Eksekutif kepada Pengarah Urusan''' di Consurv Technic Sdn. Bhd. antara tahun 2019 hingga 2022. Di sini beliau terdedah kepada pengalaman awal dalam pengurusan projek dan komunikasi strategik. Pada tahun 2022, beliau menyertai Dyna Segmen Sdn. Bhd. sebagai '''Pengurus Projek'''. Dalam tempoh ini, Nabil memainkan peranan dalam merancang serta menyelaras pelaksanaan projek selain mengurus hubungan dengan pelabur dan pihak berkepentingan. Bermula Ogos 2024 hingga kini, beliau memegang jawatan sebagai '''Pengarah''' di Dyna Energy Sdn Bhd, sebuah syarikat yang memberi tumpuan kepada pembangunan tenaga boleh diperbaharui. <ref>{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/in/nabil-halimi/|title=Profil LinkedIn Nabil Halimi|url-status=live}}</ref><ref>{{Citation|title=Nabil Halimi, jurutera muda konsisten pejuang suara belia|url=https://www.youtube.com/watch?v=I70yRdj5qdM|date=2021-12-15|accessdate=2025-09-07|last=THE MALAYSIAN INSIGHT}}</ref> == Perkhidmatan dalam kerajaan tempatan == Pada 30 April 2024, Nabil dilantik sebagai [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Petaling_Jaya_City_Council&oldid=1293575399 Ahli Majlis Majlis Bandaraya Petaling Jaya] ([[Majlis Bandaraya Petaling Jaya|MBPJ]]), mewakili '''[https://www.facebook.com/p/MPP-Zon-18-MBPJ-61560264773926/ Zon 18 (PJS 2 & PJS 4)]''' bagi penggal 2024–2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbpj.gov.my/en/mbpj/management/councilors-profile|title=MBPJ Councilor's Profile – Zone 18|website=Majlis Bandaraya Petaling Jaya|access-date=29 August 2025}}</ref> Sebagai Ahli Majlis, Nabil bertanggungjawab dalam hal-hal pembangunan Petaling Jaya, perancangan tempatan, dan perkhidmatan komuniti.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2024/05/1087593/mbpj-jalankan-operasi-kawalan|title=MBPJ jalankan operasi kawalan|last=Yunus|first=Nurul Najwa Mohd Noordin dan Siti Norhidayah Mohd|date=2024-05-07|website=Harian Metro|language=en|access-date=2025-08-29}}</ref><ref>{{Citation|title=Warga emas lega aduan longkang ditangani segera|url=https://www.youtube.com/watch?v=ZBHG7FoCvkY|date=2025-02-07|accessdate=2025-09-07|last=Media Selangor}}</ref> Beliau turut mengangkat sumpah jawatan tersebut dalam satu upacara rasmi, yang turut disiarkan melalui saluran media sosial beliau.<ref>{{Cite web|url=https://x.com/nabilhalimi?lang=en|title=‘Selesai upacara angkat sumpah sebagai Ahli Majlis MBPJ’ – Nabil Halimi|website=X (Twitter)|access-date=29 August 2025}}</ref> Pada 9 Januari 2026, Nabil dilantik semula sebagai Ahli Majlis Majlis Bandaraya Petaling Jaya (MBPJ) untuk penggal 2026–2027.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbpj.gov.my/ms/mbpj/pengurusan/ahli-majlis-majlis-bandaraya-petaling-jaya|title=Ahli Majlis Majlis Bandaraya Petaling Jaya|last=primuscoreadmin|date=2015-09-16|website=Portal Rasmi Majlis Bandaraya Petaling Jaya (MBPJ)|language=ms|access-date=2026-03-03}}</ref> Dalam penggal kali ini, beliau mewakili zon berbeza di bawah pentadbiran [[Majlis Bandaraya Petaling Jaya|MBPJ]] iaitu Zon 21 (SS5 & SS6). Majlis angkat sumpah telah diadakan di Dewan Bunga Tanjung, Ibu Pejabat Majlis Bandaraya Petaling Jaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/DTUxQ2HkXU-/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA==|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2026-03-03}}</ref> == Penglibatan dalam aktivisme == ==== Arus Anak Muda ==== Sebelum menceburi bidang politik, Nabil bergiat aktif sebagai aktivis belia dan merupakan salah seorang pengasas bersama [https://www.instagram.com/arusanakmuda/?hl=en '''''Arus Anak Muda'''''],<ref>{{Citation|title=[LANGSUNG] Apa anak muda mahu dalam #Bajet2022 ? {{!}} 29 Oktober 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=UbfHVFdrkSI|date=2021-10-29|accessdate=2025-09-07|last=Astro AWANI}}</ref> sebuah gerakan masyarakat sivil yang memfokuskan kepada pemerkasaan golongan muda melalui pendidikan sivik<ref>{{Citation|title=Isu jenaka lucah: Anak muda mahu pesalah dikenakan tindakan|url=https://www.youtube.com/watch?v=hT0C1-OyhUg|date=2021-05-03|accessdate=2025-09-07|last=THE MALAYSIAN INSIGHT}}</ref><ref>{{Citation|title=Borak Bajet Muda: Bajet 2022 {{!}} Harapan anak muda untuk sistem pendidikan|url=https://www.youtube.com/watch?v=PubHquBjtVg|date=2021-10-18|accessdate=2025-09-07|last=Astro AWANI}}</ref>, advokasi [[demokrasi]] dan inisiatif kemasyarakatan.<ref>{{Citation|title=Nabil Halimi, jurutera muda konsisten pejuang suara belia|url=https://www.youtube.com/watch?v=I70yRdj5qdM|date=2021-12-15|accessdate=2025-09-07|last=THE MALAYSIAN INSIGHT}}</ref><ref>{{Citation|title=Agenda AWANI: Apa signifikan Parlimen Digital?|url=https://www.youtube.com/watch?v=9E6JCGO0OvI|date=2020-07-08|accessdate=2025-09-07|last=Astro AWANI}}</ref> Melalui gerakan ini, Nabil terlibat secara langsung dalam beberapa projek penting. Antaranya ialah '''Projek Connect Rakyat''',<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/11/757733/connect-rakyat-sasar-agih-100-komputer-riba-kepada-pelajar-miskin|title=Connect Rakyat sasar agih 100 komputer riba kepada pelajar miskin|last=Mutalib|first=Zanariah Abd|date=2020-11-24|website=Berita Harian|language=en|access-date=2025-09-02}}</ref><ref>{{Citation|title='Connect Rakyat' sasar RM80,000 kutipan, mahu bantu pelajar B40 perolehi peranti|url=https://www.youtube.com/watch?v=5LtDthsOem0|date=2021-10-07|accessdate=2025-09-07|last=THE MALAYSIAN INSIGHT}}</ref> iaitu kempen pengumpulan dana melalui platform '''KitaFund''' untuk membantu pelajar daripada keluarga berpendapatan rendah.<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/anak-muda-kumpul-dana-lebih-rm50000-beli-komputer-riba-buat-pelajar-miskin-281760|title=Anak muda kumpul dana lebih RM50,000 beli komputer riba buat pelajar miskin|date=2021-02-07|website=Astro Awani|language=ms|access-date=2025-09-02}}</ref> Kempen ini berjaya mengutip dana sehingga RM53,500 dan membekalkan lebih 100 buah komputer riba kepada pelajar kurang berkemampuan di sekitar [[Petaling Jaya]] yang terjejas oleh kekangan pembelajaran dalam talian semasa pandemik [[COVID-19]].<ref>{{cite web|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2021/02/15/young-adults-helping-poor-children-get-online-too/|title=Young adults helping poor children get online too|date=15 Februari 2021|website=Free Malaysia Today|access-date=2 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.wikiimpact.com/these-9-resilient-changemakers-are-going-strong-in-helping-the-poor/|title=These 9 Resilient Changemakers Are Going Strong In Helping The Poor|date=2021|website=WikiImpact|access-date=2 September 2025}}</ref> Pada masa yang sama, beliau terlibat dalam '''Projek Rakyat Kenyang''',<ref>{{Citation|title=Projek Rakyat Kenyang 2021 {{!}} Ninja Van Malaysia|url=https://www.youtube.com/watch?v=PhIBksxeVjk|date=2021-07-23|accessdate=2025-09-02|last=Ninja Van Malaysia}}</ref> sebuah inisiatif bantuan makanan yang dilaksanakan ketika [[Pandemik COVID-19 di Malaysia|pandemik COVID-19]] di bawah kempen #[[Bendera putih|BenderaPutih]].<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/watch/?v=334282285114594|title=🏳️🏳️PROJEK RAKYAT KENYANG|url-status=live}}</ref> Projek ini menyasarkan keluarga rentan di kawasan bandar yang terkesan akibat [[Perintah Kawalan Pergerakan Malaysia 2020-2021|sekatan pergerakan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/581639|title=More groups join hands to help Malaysians in need|date=2021-07-04|website=Malaysiakini|access-date=2025-09-02}}</ref> Melalui kerjasama pelbagai pihak, projek ini berjaya mengumpul dana sebanyak RM66,000 melebihi sasaran asal RM15,000 dan menyalurkan sebanyak 709 kotak makanan kepada keluarga miskin bandar di sekitar [[Lembah Klang]].<ref>{{cite web|url=https://www.thevibes.com/articles/lifestyles/35643/youth-led-initiative-helped-709-families-by-providing-food-essentials|title=Youth-led initiative helped 709 families by providing food essentials|date=23 Julai 2021|website=The Vibes|access-date=2 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.wikiimpact.com/these-9-resilient-changemakers-are-going-strong-in-helping-the-poor/|title=These 9 Resilient Changemakers Are Going Strong In Helping The Poor|date=2021|website=WikiImpact|access-date=2 September 2025}}</ref> Nabil juga turut memberikan tumpuan kepada advokasi [[demokrasi]].<ref>{{Citation|title=Undi18 {{!}} Penyertaan Undi18 dalam PRN Johor, adakah mereka sudah bersedia?|url=https://www.youtube.com/watch?v=7TVG__ZHUlE|date=2022-02-12|accessdate=2025-09-07|last=Astro AWANI}}</ref> Beliau menyokong penuh pelaksanaan [[UNDI18|Undi18]] dan sistem pendaftaran pemilih automatik, dengan pandangan bahawa langkah tersebut akan mengubah landskap politik negara dan mendorong parti politik menjadi lebih berintegriti, telus serta responsif terhadap kehendak generasi muda.<ref>{{cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/pelaksanaan-undi18-pendaftaran-automatik-akan-pengaruhi-tindakan-ahli-politik-nabil-halimi-332928|title=Pelaksanaan Undi18, pendaftaran automatik akan pengaruhi tindakan ahli politik – Nabil Halimi|date=25 November 2021|website=Astro Awani|access-date=2 September 2025}}</ref><ref>{{Citation|title=Undi18 {{!}} Penyertaan Undi18 dalam PRN Johor, adakah mereka sudah bersedia?|url=https://www.youtube.com/watch?v=7TVG__ZHUlE|date=2022-02-12|accessdate=2025-09-07|last=Astro AWANI}}</ref> Beliau juga menekankan kepentingan melahirkan lebih ramai wakil rakyat muda melalui '''Kempen Calon Muda''', dengan menyatakan bahawa kekalahan dalam pilihan raya tidak harus dianggap sebagai kegagalan, sebaliknya sebagai satu proses pembelajaran bagi memperkukuh kepimpinan generasi baharu.<ref>{{cite web|url=https://www.malaysianow.com/news/2022/04/30/kempen-calon-muda-perlu-diteruskan-nabil-halimi|title=Kempen calon muda perlu diteruskan – Nabil Halimi|date=30 April 2022|website=MalaysiaNow|access-date=2 September 2025}}</ref> ==== KHIDMAT Malaysia ==== Selain penglibatan dalam Arus Anak Muda, Nabil juga aktif menerusi '''''[https://www.instagram.com/khidmat_malaysia?utm_source=ig_web_button_share_sheet&igsh=ZDNlZDc0MzIxNw== Pertubuhan Kebajikan Hidup Masyarakat]'' (''KHIDMAT Malaysia'')''', sebuah [[Pertubuhan bukan kerajaan|NGO]] yang ditubuhkan pada 2022<ref>{{Citation|title=[LANGSUNG] Sidang media pelancaran khidmat malaysia & laskar bencana AMK {{!}} 18 Okt 2022|url=https://www.youtube.com/watch?v=sq9bKLwiPKI|date=2022-10-17|accessdate=2025-09-02|last=Astro AWANI}}</ref> untuk memfokuskan kerja-kerja kebajikan, kesukarelawanan dan kesiapsiagaan bencana.<ref>{{Cite web|url=https://www.suarakeadilan.my/post/amk-bersama-khidmat-malaysia-lancar-sukarelawan-misi-banjir|title=AMK bersama KHIDMAT Malaysia lancar sukarelawan misi banjir|last=Keadilan|first=Suara|date=2022-10-18|website=Suara Keadilan|language=en|access-date=2025-09-02}}</ref> Sebagai Pengerusi, Nabil telah menggerakkan KHIDMAT untuk melaksanakan pelbagai program kebajikan berskala nasional. Pada Mac 2023, KHIDMAT menganjurkan '''''Misi Banjir Johor''''' yang dilancarkan oleh [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]] ketika itu, [[Anwar Ibrahim|Datuk Seri Anwar Ibrahim]]. Seramai 150 sukarelawan dihantar ke [[Batu Pahat]] untuk membantu kerja-kerja pembersihan pasca banjir serta mengagihkan bantuan asas kepada mangsa yang terjejas.<ref>{{cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2174170|title=AMK hantar 150 sukarelawan misi banjir ke Johor|date=4 Mac 2023|publisher=BERNAMA|access-date=2 September 2025}}</ref> Inisiatif ini menandakan peranan awal KHIDMAT dalam mobilisasi belia di peringkat nasional. Selain bantuan bencana, KHIDMAT turut menganjurkan pelbagai aktiviti kemasyarakatan termasuk program ''Korban & Jom Rewang'', program vaksinasi percuma (HPV dan cacar air), serta saringan kesihatan awam di beberapa kawasan. Program vaksinasi yang dianjurkan di [[Lembah Pantai (kawasan persekutuan)|Lembah Pantai]], misalnya, menawarkan lebih 500 dos percuma kepada penduduk setempat dan dirasmikan oleh [[Menteri Komunikasi Malaysia|Menteri Komunikasi]] ketika itu, [[Fahmi Fadzil]]. Pada Disember 2024, Nabil mengetuai '''''Misi Bantuan Banjir Kelantan''''' yang menyaksikan kerjasama erat antara [[Parti Keadilan Rakyat|AMK Malaysia]], [[Wanita KEADILAN]] dan KHIDMAT. Bantuan yang dibawa merangkumi empat bot ''Rapid Water Rescue'', makanan, ubatan serta pelbagai keperluan asas untuk mangsa banjir di Kelantan. Bantuan ini turut disalurkan ke kawasan terputus hubungan menggunakan bot, dengan tumpuan operasi di daerah [[Jajahan Tumpat|Tumpat]]. Misi tersebut mendapat liputan meluas media tempatan termasuk Keadilan Rakyat, [[Suara Keadilan]], [[Sinar Harian]] dan Harapan Madani, yang menekankan peranan KHIDMAT sebagai sebuah badan sukarelawan belia yang bersedia digerakkan dalam keadaan darurat.<ref>{{cite web|url=https://keadilanrakyat.org/amk/amk-dan-khidmat-malaysia-hulur-bantuan-mangsa-banjir-di-kelantan/|title=AMK dan KHIDMAT Malaysia hulur bantuan mangsa banjir di Kelantan|date=4 Disember 2024|publisher=Keadilan Rakyat|access-date=2 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.suarakeadilan.my/post/amk-bersama-pasukan-khidmat-hantar-bantuan-banjir-ke-kelantan|title=AMK bersama pasukan KHIDMAT hantar bantuan banjir ke Kelantan|date=4 Disember 2024|publisher=Suara Keadilan|access-date=2 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/700362/edisi/kelantan/amk-bantu-mangsa-banjir-di-kelantan|title=AMK bantu mangsa banjir di Kelantan|date=4 Disember 2024|publisher=Sinar Harian|access-date=2 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://harapanmadani.com/amk-dan-wanita-keadilan-padu-tenaga-kudrat-jayakan-misi-bantuan-banjir-kelantan/|title=AMK dan Wanita KEADILAN padu tenaga jayakan misi bantuan banjir Kelantan|date=5 Disember 2024|publisher=Harapan Madani|access-date=2 September 2025}}</ref> Melalui KHIDMAT, Nabil turut menetapkan sasaran jangka panjang untuk menggerakkan sehingga 10,000 sukarelawan belia di seluruh negara sebagai pasukan tindak balas pantas dalam menghadapi bencana dan krisis kemanusiaan.<ref>{{cite web|url=https://www.getaran.my/artikel/semasa/33260/khidmat-amk-sedia-hulur-bantuan-banjir-sasar-10000-sukarelawan-turun-pandang|title=KHIDMAT, AMK sedia hulur bantuan banjir, sasar 10,000 sukarelawan turun padang|date=13 Oktober 2022|website=Getaran|access-date=2 September 2025}}</ref> == Penglibatan politik == === Kerjaya politik === Nabil mula bergiat aktif dalam dunia politik melalui [[Angkatan Muda Keadilan]] (AMK), iaitu sayap pemuda [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR). Beliau memulakan penglibatan awal di peringkat Cabang sebagai Timbalan Ketua AMK Cabang Petaling Jaya pada tahun 2022, dalam masa yang sama dilantik sebagai Timbalan Ketua Penerangan AMK Malaysia dari 2022 hingga 2024.<ref>{{Citation|title=The Finale: Youth Policy Town Hall - “National Budget 2024: What's in it for Youth?”|url=https://www.youtube.com/watch?v=74-WhiDyCAQ|date=2023-10-14|accessdate=2025-09-07|last=Higher Education Malaysia Association}}</ref><ref>{{Citation|title=𝗞𝘂 𝗟𝗶 𝗦𝗶𝗻𝗱𝗶𝗿 𝗔𝗻𝘄𝗮𝗿: 𝗝𝗮𝗻𝗷𝗶 𝗥𝗲𝗳𝗼𝗿𝗺𝗮𝘀𝗶 𝗕𝗲𝗹𝘂𝗺 𝗗𝗶𝗽𝗲𝗻𝘂𝗵𝗶?|url=https://www.youtube.com/watch?v=5-t7oO7Olbk|date=2024-10-14|accessdate=2025-09-07|last=Malaysia Bangkit}}</ref> Pada Januari 2024, Angkatan Muda KEADILAN telah mengumumkan penstrukturan serta penyusunan semula kepimpinan sayap tersebut.<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/C2rbSHtpZLz/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA==|title=𝐊𝐄𝐍𝐘𝐀𝐓𝐀𝐀𝐍 𝐌𝐄𝐃𝐈𝐀 𝐀𝐍𝐆𝐊𝐀𝐓𝐀𝐍 𝐌𝐔𝐃𝐀 𝐊𝐄𝐀𝐃𝐈𝐋𝐀𝐍 (𝐀𝐌𝐊) PENYUSUNAN SEMULA MAJLIS PIMPINAN ANGKATAN MUDA KEADILAN MALAYSIA 2022-2025 :MEMPERKUKUH SAF KEPIMPINAN, MENGGEMBLENG SOKONGAN BELIA MALAYSIA 𝐒𝐞𝐥𝐚𝐦𝐚𝐭 𝐁𝐞𝐫𝐭𝐮𝐠𝐚𝐬!|website=www.instagram.com|url-status=live|access-date=2025-09-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.suarakeadilan.my/post/amk-rombak-kepimpinan-gembleng-sokongan-belia-malaysia|title=AMK rombak kepimpinan, gembleng sokongan belia Malaysia|last=Keadilan|first=Suara|date=2024-01-29|website=Suara Keadilan|language=en|access-date=2025-09-07}}</ref> Dalam rombakan ini, Nabil telah dilantik sebagai Ketua Penerangan AMK, iaitu jawatan yang dipegangnya sehingga tamat penggal 2025. Pada tahun yang sama, Nabil sekali lagi melibatkan diri dalam Pemilihan [[Parti Keadilan Rakyat]] dan dipilih sebagai Ketua AMK Cabang Petaling Jaya bagi penggal 2025-2028. Kemuncak penglibatan politiknya di peringkat nasional bermula pada tahun 2025 apabila beliau dipilih sebagai Naib Ketua AMK Malaysia, menjadikannya antara tokoh muda yang sedang meningkat naik dalam kepimpinan parti reformasi itu.<ref>{{Citation|title=Nabil mahu perkasa belia, tubuh hub tumpuan anak muda|url=https://www.youtube.com/watch?v=w295DRhKK2U|date=2025-04-08|accessdate=2025-09-07|last=Media Selangor}}</ref> === Pemilihan KEADILAN 2025 === Dalam [[Pemilihan kepimpinan Parti Keadilan Rakyat 2025#|Pemilihan KEADILAN 2025]], Nabil mula menawarkan diri sebagai Ketua AMK Cabang Petaling Jaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.suarakeadilan.my/post/mp-petaling-jaya-tanding-ketua-cabang-nabil-halimi-ketua-amk-pj|title=MP Petaling Jaya tanding ketua cabang, Nabil Halimi ketua AMK PJ|last=Keadilan|first=Suara|date=2025-04-09|website=Suara Keadilan|language=en|access-date=2025-08-22}}</ref><ref>{{Citation|title=TERKINI! PENGUMUMAN YB LEE CHEAN CHUNG! CABANG PARTI KEADILAN PETALING JAYA!|url=https://www.youtube.com/watch?v=Iv2GD1297ww|date=2025-04-07|accessdate=2025-09-07|last=ORAITNOPO Channel}}</ref> Nabil berjaya dipilih sebagai '''Ketua AMK Cabang Petaling Jaya''' dengan memperoleh undi tertinggi, menewaskan pencabarnya di peringkat cabang.<ref>{{Cite web|url=https://pemilihan.keadilanrakyat.org/wp-content/uploads/2025/04/Amk-Petaling-Jaya.pdf|title=Keputusan rasmi Pemilihan AMK Cabang Petaling Jaya|publisher=Jawatankuasa Pemilihan PKR|url-status=live|access-date=21 Ogos 2025}}</ref> {| class="wikitable" |+Keputusan Pemilihan Ketua AMK Cabang Petaling Jaya: !Calon !Undian !Status |- |'''Nabil Halimi''' |'''1,043''' |'''Menang''' |- |Ng Yih Miin |679 | rowspan="2" |Kalah |- |Muhammad Fakhrur Razi Bin Salehhudin |123 |}Setelah kejayaan di peringkat Cabang, Nabil sekali lagi menawarkan diri dalam pemilihan Angkatan Muda [[Parti Keadilan Rakyat|KEADILAN]] di peringkat nasional. Nabil telah berjaya dipilih sebagai salah seorang Naib Ketua AMK Malaysia setelah meraih undi tertinggi iaitu sebanyak 2,784 undi.<ref>{{Cite web|url=https://pemilihan.keadilanrakyat.org/wp-content/uploads/2025/05/MAJLIS-PIMPINAN-AMK-PUSAT.pdf|title=MAJLIS PIMPINAN AMK PUSAT|url-status=live}}</ref> Keputusan tersebut mengatasi dua ahli [[Parlimen Malaysia]], iaitu YB Dr. [[Mohammed Taufiq Johari]] (Ahli Parlimen [[Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani]]) dan YB [[Chiew Choon Man]] (Ahli Parlimen [[Miri (kawasan persekutuan)|Miri]]). <ref>{{Cite web|url=https://keputusan.keadilanrakyat.org/pusat-result/|title=Pusat – Keadilan Election Results|language=en-US|access-date=2025-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.suarakeadilan.my/post/nurul-izzah-timb-presiden-amirudin-aminuddin-lih-kang-kekal-naib-presiden|website=www.suarakeadilan.my|access-date=2025-08-29}}</ref> '''Keputusan pemilihan Naib Ketua AMK Malaysia 2025:''' {| class="wikitable" !Calon !Undian !Peratusan !Status |- | align="left" |'''Nabil Halimi''' |'''2,784''' |'''20.60%''' | rowspan="3" |'''Menang''' |- | align="left" |[[Mohammed Taufiq Johari|'''Mohammed Taufiq Johari''']] |'''2,780''' |'''20.57%''' |- | align="left" |[[Chiew Choon Man|'''Chiew Choon Man''']] |'''2,353''' |'''17.41%''' |- | align="left" |Pravin Murali |1,495 |11.06% | rowspan="8" |Kalah |- | align="left" |Fathin Amelina Fazlie |1,110 |8.21% |- | align="left" |Prasanth Kumar Brakasam |974 |7.21% |- | align="left" |Goh Kah Yong |774 |5.73% |- | align="left" |[[Prabakaran Parameswaran]] |541 |4.00% |- | align="left" |Kalaimughilan Arjunan |335 |2.48% |- | align="left" |Wan Hasifi Amin |261 |1.93% |- | align="left" |Shaun Kua |108 |0.80% |} == Kontroversi == === Saman fitnah oleh Fadhli Shaari === Pada Ogos 2025, Ketua Penerangan [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]], [[Ahmad Fadhli Shaari]], mengeluarkan surat tuntutan (Letter of Demand) kepada Naib Ketua Angkatan Muda KEADILAN, Nabil Halimi, menuntut permohonan maaf serta ganti rugi sebanyak RM1 juta.<ref>{{Citation|title=Karikatur haiwan: Ahmad Fadhli tuntut ganti rugi RM1 juta dari pemimpin AMK|url=https://www.youtube.com/watch?v=ys8uiL2uviY|date=2025-08-06|accessdate=2025-09-07|last=KiniTV}}</ref> Tuntutan tersebut berkaitan karikatur yang dipercayai memperlekeh usaha diplomatik Malaysia dalam rundingan damai antara [[Thailand]] dan [[Kemboja]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/751387|title=Karikatur kambing, monyet: Fadhli tuntut ganti rugi RM1 juta dari pemimpin AMK|date=6 Ogos 2025|website=Malaysiakini|access-date=22 Ogos 2025}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://malaysiabangkit.com/amk-kecam-ahmad-fadhli-pengkhianat-negara-wajar-dihukum/|title=AMK kecam Ahmad Fadhli: ”Pengkhianat negara wajar dihukum”|last=media|first=team|date=2025-07-30|website=Malaysia Bangkit|language=en-US|access-date=2025-08-22}}</ref> Nabil mengesahkan beliau telah menerima surat tuntutan tersebut dan sedang meneliti kandungannya. Beliau menyatakan akan mendapatkan nasihat guaman sebelum menentukan tindakan seterusnya, serta menegaskan hak kebebasan bersuara dalam demokrasi.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://newswav.com/article/naib-ketua-amk-sahkan-terima-lod-daripada-fadhli-shaari-A2508_tPzjiH|title=Naib Ketua AMK sahkan terima LOD daripada Fadhli Shaari|date=Julai/Aug 2025|website=NewsWav|access-date=22 Ogos 2025}}</ref> Angkatan Muda [[Parti Keadilan Rakyat|KEADILAN]] (AMK) [[Selangor]] mengeluarkan kenyataan rasmi mengecam tindakan oleh [[Ahmad Fadhli Shaari|Fadhli Shaari]], menyifatkannya sebagai percubaan membungkam suara anak muda yang lantang. Timbalan Ketua AMK Selangor, Mohamad Shahrul Adnan, menegaskan bahawa kritikan adalah hak warganegara dan bukan jenayah. Beliau menambah bahawa AMK Selangor tetap berdiri teguh di belakang Nabil, dan menyeru rakyat Malaysia untuk menolak budaya politik ugutan.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://newswav.com/article/amk-selangor-kecam-tindakan-saman-rm1-juta-terhadap-nabil-halimi-A2508_MGVpQd|title=AMK Selangor kecam tindakan saman RM1 juta terhadap Nabil Halimi|date=Ogos 2025|website=NewsWav|access-date=22 Ogos 2025}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/742327/berita/politik/amk-selangor-kecam-tindakan-saman-rm1-juta-terhadap-nabil-halimi|title=AMK Selangor kecam tindakan saman RM1 juta terhadap Nabil Halimi|date=7 Ogos 2025|website=Sinar Harian|access-date=22 Ogos 2025}}</ref> === Isu KK Mart dan pertelagahan dengan Akmal Saleh === Pada Mac 2024, tercetus kontroversi apabila beberapa cawangan kedai serbaneka [[KK Super Mart|KK Mart]] menjadi sasaran boikot serta insiden serangan bom petrol<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2024/03/1229652/lagi-pasar-raya-kk-mart-kena-serang-molotov-cocktail|title=Lagi Pasar Raya KK Mart kena serang 'molotov cocktail'|last=Awang|first=Asrol|date=2024-03-30|website=Berita Harian|language=en|access-date=2025-08-29}}</ref>, berikutan [[Kontroversi stoking kalimah Allah 2024|penjualan stoking yang tertera kalimah Allah]] di salah satu cawangannya. Isu ini mendapat liputan meluas kerana dianggap menyentuh sensitiviti agama umat Islam di Malaysia.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/654420/berita/semasa/tular-jual-stoking-tertera-kalimah-allah-kk-super-mart-mohon-maaf|title=Tular jual stoking tertera kalimah ALLAH, KK Super Mart mohon maaf|last=MOHAMAD|first=SITI AISYAH|date=2024-03-14|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2025-08-29}}</ref> Ketua [[Pergerakan Pemuda UMNO|Pergerakan Pemuda UMNO Malaysia]], Dr. [[Muhamad Akmal Saleh]], lantang menggesa masyarakat memboikot rangkaian tersebut dan menyifatkan tindakan [[KK Super Mart|KK Mart]] sebagai tidak sensitif. Kenyataan beliau mencetuskan pelbagai reaksi, termasuk beberapa pihak yang mendakwa retorik sebegitu berpotensi membangkitkan ketegangan kaum dan agama.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2024/04/1232095/isu-boikot-kk-mart-akmal-mahu-terus-kekal-boikot|title=Isu boikot KK Mart: Akmal mahu terus kekal boikot|last=Muzamir|first=Muhammad Yusri|date=2024-04-05|website=Berita Harian|language=en|access-date=2025-08-29}}</ref> Dalam perkembangan itu, Nabil yang ketika itu merupakan Ketua Penerangan [[Parti Keadilan Rakyat|AMK]] Malaysia, tampil mengkritik tindakan Akmal.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2024/04/1230232/dr-akmal-kena-ambil-tanggungjawab-amk|title=Dr Akmal kena ambil tanggungjawab - AMK|last=Idris|first=Rohaniza|date=2024-04-01|website=Berita Harian|language=en|access-date=2025-08-29}}</ref> Beliau menegaskan bahawa isu keagamaan perlu ditangani dengan penuh tanggungjawab melalui siasatan pihak berkuasa, bukannya dimanipulasi sebagai modal politik.<ref>{{Citation|title=Akmal Saleh api apikan ketegangan kaum, kata Pemuda PKR|url=https://www.youtube.com/watch?v=fM_g6hWQgtE|date=2024-04-01|accessdate=2025-09-07|last=THE MALAYSIAN INSIGHT}}</ref> Nabil menyifatkan pendekatan Pemuda UMNO sebagai "melempar batu sembunyi tangan" kerana tidak mengambil kira kesan jangka panjang kepada keharmonian masyarakat.<ref>{{Cite web|url=https://malaysiagazette.com/2024/04/01/amk-mahu-dr-akmal-bertanggungjawab/|title=AMK mahu Dr Akmal bertanggungjawab|date=1 April 2024|website=Malaysia Gazette|access-date=29 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/701304|title=Pemuda PKR: Akmal, jangan baling batu sembunyi tangan|website=www.malaysiakini.com|url-status=live|access-date=2025-08-29}}</ref> === Kritikan terhadap pelantikan politik === Pada Mei 2025, Nabil tampil mempertahankan Setiausaha Politik Perdana Menteri, [[Muhammad Kamil Abdul Munim|Kamil Abdul Munim]], yang dikritik oleh [https://www.instagram.com/c4.center/?hl=en Pusat Membanteras Rasuah dan Kronisme (C4 Center)] kerana didakwa terlibat dalam amalan naungan dalam pelantikan politik. Beliau menegaskan bahawa seseorang itu tidak semestinya tidak layak hanya kerana terlibat dalam politik, dan menegaskan pentingnya asas merit dan kebertanggungjawaban dalam setiap pelantikan. Beliau turut menyeru agar reformasi institusi seperti Akta Pendanaan Politik dan pemulihan pilihan raya kerajaan tempatan dilaksanakan untuk menyokong tadbir urus yang lebih baik di peringkat akar umbi.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/744825|title=Pelantikan politik: Naib ketua Pemuda PKR balas kritikan C4|date=30 Mei 2025|website=Malaysiakini|access-date=29 Ogos 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/744812|title=PKR Youth vice-chief defends Kamil after C4 'hit'|date=2025-05-30|website=Malaysiakini|access-date=2025-08-29}}</ref> === Titah adendum dan kestabilan politik === Pada Januari 2025, [[Najib Razak]] diberi kebenaran oleh [[Mahkamah Rayuan Malaysia|Mahkamah Rayuan]] untuk mencabar kewujudan Titah Adendum yang kononnya membenarkan bekas Perdana Menteri itu menjalani baki hukuman penjara di bawah tahanan rumah. Menyikapi perkembangan ini, Nabil menyatakan bahawa keputusan tersebut mencerminkan ketelusan kerajaan dan kecekapan sistem perundangan negara. Beliau juga menasihati [[Barisan Nasional]] agar tidak terpengaruh oleh sentimen politik yang dimainkan oleh [[Perikatan Nasional]], dan menekankan bahawa kerjasama dalam [[Kerajaan perpaduan (Malaysia)|Kerajaan Perpaduan]] ([[Pakatan Harapan|PH]]–[[Barisan Nasional|BN]]) menyumbang kepada kestabilan ekonomi dan politik negara.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/705798/berita/politik/bn-usah-terpedaya-dengan-sentimen-politik-pn---amk|title=BN usah terpedaya dengan sentimen politik PN – AMK|date=7 January 2025|website=Sinar Harian|access-date=29 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://malaysiagazette.com/2025/01/07/keputusan-mahkamah-berpihak-kepada-najib-bukti-kerajaan-telus-amk/|title=Keputusan mahkamah berpihak kepada Najib bukti kerajaan telus – AMK|date=7 January 2025|website=MalaysiaGazette|access-date=29 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://newswav.com/article/bn-usah-terpedaya-dengan-sentimen-politik-pn-amk-A2501_5Ah9JZ|title=BN usah terpedaya dengan sentimen politik PN - AMK|date=7 January 2025|website=Newswav|access-date=29 August 2025}}</ref><ref>{{Citation|title=BN jangan terpedaya sentimen yang dimainkan pembangkang - AMK|url=https://www.youtube.com/watch?v=0J-eO9OM0Is|date=2025-01-07|accessdate=2025-09-07|last=KiniTV}}</ref> === Kerjasama dengan Bersih untuk agenda reformasi === Pada Februari 2024, semasa perhimpunan [[BERSIH]] di [[Tugu Negara]], mereka menuntut komitmen terhadap reformasi kerajaan, Ketua Penerangan AMK, Nabil Halimi menyuarakan sokongan terhadap usaha itu. Beliau menyeru supaya [[BERSIH]] tidak hanya berhimpun tetapi juga membantu kerajaan dalam usaha bersama mencapai matlamat [[Reformasi (Malaysia)|reformasi]], menggambarkan pentingnya kestabilan politik untuk pemulihan ekonomi dan reformasi berkesan.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/697403|title=Pemuda PKR mohon Bersih sokong usaha kembalikan kestabilan politik|date=27 February 2024|website=Malaysiakini|access-date=29 August 2025}}</ref><ref>{{Citation|title=PKR Youth calls on Bersih to assist govt in implementing reforms|url=https://www.youtube.com/watch?v=u0Qm4VzVS7g|date=2024-02-26|accessdate=2025-09-07|last=KiniTV}}</ref> Nabil berharap [[BERSIH]] dan kerajaan boleh bekerjasama “[[bagai aur dengan tebing]],” dan menekankan bahawa ketidaksamaan ekonomi dan ketidakadilan sosial boleh melemahkan cita-cita demokrasi yang diperjuangkan masyarakat sivil selama ini. Reformasi yang dilaksanakan oleh kerajaan seperti pelaksanaan sesi pertanyaan [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]] (PMQT), pelulusan perundangan anti-menghendap, pemansuhan hukuman mati mandatori dan pembentukan beberapa Jawatankuasa Khas Parlimen dipuji oleh beliau sebagai langkah positif ke arah penyusunan sistem yang lebih adil dan inklusif.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/651594/berita/semasa/bersih-akan-bantu-kerajaan-capai-agenda-reformasi|title=Bersih akan bantu kerajaan capai agenda reformasi|date=15 May 2025|website=Sinar Harian|access-date=29 August 2025}}</ref> == Rujukan == <references /> lb0iohafvltjm6h4l5kak3gsz9ewrml 0 1266149 7003951 6992724 2026-11-11T17:11:23Z Ceball1923 253738 7003951 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = Pilihan raya negeri Melaka 2018 | country = Melaka | type = legislative | ongoing = no | election_date = 9 Mei 2018 | previous_election = | previous_year = [[Pilihan raya negeri Melaka 2013|2013]] | previous_mps = Ahli Dewan Undangan Negeri, Parlimen Malaysia ke-13#Melaka | next_election = | next_year = [[Pilihan raya negeri Melaka 2021|2021]] | seats_for_election = Kesemua 28 kerusi [[Dewan Undangan Negeri Melaka]] | elected_mps = Ahli Dewan Undangan Negeri, Parlimen Malaysia ke-14#Melaka (2018-2021) | majority_seats = 15 | registered = 494,662 | turnout = 84.52% | image1 = Adly Zahari.png | image1_size = 100px | leader1 = [[Adly Zahari]] | leader_since1 = 30 Ogos 2017 | party1 = [[Parti Amanah Negara|AMANAH]] | alliance1 = [[Pakatan Harapan]] | colour1 = E21118 | leaders_seat1 = [[Bukit Katil (kawasan negeri)|Bukit Katil]] | last_election1 = 6 kerusi, 31.18% <br /> ''([[Pakatan Rakyat]]) '' | seats_needed1 = {{increase}} 12 | seats_before1 = 3 | seat_change1 = {{increase}}12 | seats1 = '''15''' | popular_vote1 = '''211,153''' | percentage1 = '''51.1%''' | swing1 = {{increase}}19.9pp | image2 = IdrisHaron (cropped3x4).jpg | image2_size = 100px | leader2 = [[Idris Haron]] | leader_since2 = 2013 | party2 = [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] | alliance2 = [[Barisan Nasional]] | color2 = 000080 | leaders_seat2 = [[Sungai Udang (kawasan negeri)|Sungai Udang]] | last_election2 = 21 kerusi, 53.31% | seats_needed2 = '''{{steady}} | seats_before2 = 21 | seat_change2 = {{decrease}}8 | seats2 = 13 | popular_vote2 = 156,318 | percentage2 = 37.8% | swing2 = {{decrease}}15.5pp | image3 = <span style="line-height:100px; vertical-align:center; text-align:center; color:{{party color|Gagasan Sejahtera}}; font-size:30px;"> '''GS'''</span> | image3_size = 150px | leader3 = [[Kamarudin Sedik]] | leader_since3 = 2015 | party3 = [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] | alliance3 = [[Gagasan Sejahtera]] | colour3 = 009000 | leaders_seat3 = [[Duyong (kawasan negeri)|Duyong]]<br />{{small|(hilang kerusi)}} | last_election3 = 1 kerusi, 14.98% <br /> ''([[Pakatan Rakyat]])'' | seats_needed3 = {{increase}} 14 | seats_before3 = 1 | seat_change3 = {{decrease}}1 | seats3 = 0 | popular_vote3 = 44,537 | percentage3 = 10.8% | swing3 = {{decrease}}4.2pp | title = [[Ketua Menteri Melaka|Ketua Menteri]] | before_election = [[Idris Haron]] | before_party = [[Barisan Nasional]] | after_election = [[Adly Zahari]] | after_party = [[Pakatan Harapan]] | map_image = | map_size = | map_caption = }} '''Pilihan raya negeri Melaka ke-14''' telah diadakan pada 9 Mei 2018 bagi memilih 28 orang ahli [[Dewan Undangan Negeri Melaka]], iaitu badan perundangan negeri [[Melaka]].<ref name=":8">{{Cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/malaysia-s-general-election-to-take-place-on-may-9-election-10122000|title=Malaysia's general election to take place on May 9: Election Commission|work=Channel NewsAsia|access-date=2018-04-10|language=en-US|archive-date=1 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001213228/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/malaysia-s-general-election-to-take-place-on-may-9-election-10122000|url-status=dead}}</ref> [[Dewan Undangan Negeri Melaka]] telah dibubarkan pada 7 April 2018 oleh [[Yang di-Pertua Negeri Melaka]] atas nasihat [[Ketua Menteri Melaka]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/news/politics/2018/04/354301/melaka-presents-letter-state-assemblys-dissolution-ec-nsttv|title=Melaka presents letter on state assembly's dissolution to EC [NSTTV] &#124; New Straits Times|website=NST Online}}</ref> Pilihan raya ini dikendalikan oleh [[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] (SPR) dan menggunakan sistem [[pemenang undi terbanyak|undi terbanyak]]. Penamaan calon berlangsung pada 28 April. Pada 9 Mei, sesi pengundian telah dijalankan di kesemua 28 kawasan DUN di seluruh Melaka; setiap kawasan memilih seorang ADUN untuk ke Dewan Undangan Negeri. Pilihan raya ini diadakan serentak dengan [[Pilihan raya umum Malaysia 2018]]. Dalam keputusan bersejarah, [[Barisan Nasional]] (BN), gabungan pemerintah di Melaka, telah ditumbangkan oleh [[Pakatan Harapan]] (PH). Sejak [[pilihan raya negeri Melaka 1955|pilihan raya negeri Melaka pertama]] pada 1955, BN atau pendahulunya [[Parti Perikatan]] tidak pernah kalah dalam pilihan raya negeri. PH memenangi 15 kerusi dalam pilihan raya ini sekali gus memperoleh majoriti mudah, manakala BN memenangi 13 kerusi. [[Adly Zahari]] daripada parti komponen PH iaitu [[Parti Amanah Negara|AMANAH]] mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri baharu pada 11 Mei 2018.<ref>{{cite web |author1=[[Bernama]] |title=Adly Zahari of Pakatan Harapan new Malacca CM |url=https://www.thesundaily.my/archive/adly-zahari-pakatan-harapan-new-malacca-cm-JUARCH546889 |website=thesundaily.my |publisher=The Sun (Malaysia) |access-date=30 Disember 2022 |date=11 Mei 2018}}</ref> == Latar belakang == Pilihan raya negeri yang akan datang merupakan pilihan raya negeri ke-14 di [[Melaka]] sejak kemerdekaan [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) pada tahun 1957. Pilihan raya negeri mesti diadakan dalam tempoh enam puluh hari selepas pembubaran. Sehubungan itu, [[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia|Suruhanjaya Pilihan Raya]] menetapkan 28 April sebagai hari penamaan calon dan 9 Mei sebagai hari pengundian.<ref name=":8" /> === Parti politik === [[Barisan Nasional|Barisan Nasional (BN)]], gabungan pemerintah di [[Melaka]], telah memerintah sejak penubuhannya dan diketuai oleh [[Ketua Menteri Melaka]] [[Idris Haron]]. BN dicabar oleh dua gabungan pembangkang, iaitu [[Pakatan Harapan]] (PH) dan [[Gagasan Sejahtera]] (GS). Gabungan PH dan GS masing-masing diketuai oleh Adly Zahari dan Kamarudin Sidek.<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/politik/pas-melaka-pertaruhkan-29-calon-untuk-pru-14-1.653729/kamarudin-sidek-mengetuai-barisan-calon-pas-melaka-bagi-pilihan-raya-umum-ke-14-pru-14-dalam-majli-1.653733|title=KAMARUDIN SIDEK mengetuai barisan calon Pas Melaka bagi Pilihan Raya Umum Ke-14 (PRU-14) dalam Majli|website=Utusan Online|access-date=5 Disember 2018}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="3" |Gabungan |- !Penyandang jawatan ! colspan="2" |Pembangkang |- |[[Barisan Nasional]] (BN) |[[File:Parti Keadilan Rakyat logo.svg|frameless|50x50px]] [[Pakatan Harapan]] (PH) |[[Gagasan Sejahtera]] (GS) |- | * [[File:UMNO (Malaysia).svg|frameless|45x45px]] [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) * [[File:Flag of the Malaysian Chinese Association.svg|frameless|45x45px]] [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) * [[File:Flag of the Malaysian Indian Congress.svg|frameless|45x45px]] [[Kongres India Malaysia]] (MIC) * [[File:Parti Gerakan Rakyat Malaysia Flag.svg|frameless|45x45px]] [[Parti Gerakan Rakyat Malaysia]] (Gerakan) | * [[File:Parti Amanah Negara Flag.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Amanah Negara]] (Amanah) * [[File:Parti Keadilan Rakyat logo.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) * [[Fail:Parti Pribumi Bersatu Malaysia Logo isolated.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (Bersatu) * [[File:Democratic Action Party Flag.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) | * [[File:PAS logo.svg|frameless|45x45px]] [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) |} == Calon pilihan raya == {| class="wikitable" ! rowspan="3" |No. ! rowspan="3" |Kawasan persekutuan ! rowspan="3" |No. ! rowspan="3" |Kawasan negeri ! rowspan="3" |Penyandang Ahli Dewan Undangan Negeri ! colspan="12" |Parti politik |- !colspan="2" | [[Barisan Nasional]] !colspan="2" |[[File:Parti Keadilan Rakyat logo.svg|frameless|50x50px]] [[Pakatan Harapan]]<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/politik/ppbm-bertanding-2-kerusi-parlimen-6-dun-di-melaka-1.650315|title=PPBM bertanding 2 kerusi Parlimen, 6 DUN di Melaka|first=Suffian Abu|last=Bakar|website=Utusan Online|access-date=5 Disember 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.malaymail.com/s/1622166/dap-going-for-one-parliamentary-eight-state-seats-in-melaka|title=DAP going for one parliamentary, eight state seats in Melaka |work= Malay Mail|date= 19 April 2018|access-date=5 Disember 2018}}</ref> !colspan="2" |[[File:PAS logo.svg|frameless|40x40px]] [[Gagasan Sejahtera]]<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/edisi/melaka-ns/pas-melaka-letak-lima-calon-parlimen-24-dun-1.824283|title=Pas Melaka letak lima calon Parlimen, 24 Dun|first=Amran|last=Ali|website=www.sinarharian.com.my|access-date=5 Disember 2018}}</ref> !colspan="2" |Parti lain/BEBAS<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/nasional/empat-bekas-pemimpin-dap-akan-bertanding-atas-tiket-bebas-1.651960|title=Empat bekas pemimpin DAP akan bertanding atas tiket bebas|first=Harith|last=Nizar|website=Utusan Online|access-date=5 Disember 2018}}</ref> |- |Nama Calon |colspan="1" |Parti |Nama Calon |colspan="1" |Parti |Nama Calon |colspan="1" |Parti |Nama Calon |colspan="1" |Parti |- | rowspan="5" |P134 | rowspan="5" |[[Masjid Tanah (kawasan persekutuan)|Masjid Tanah]] |N01 |[[Kuala Linggi (kawasan negeri)|Kuala Linggi]] |[[Ismail Othman]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Ismail Othman]] |rowspan="6" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Hasmorni Tamby |rowspan="2" bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Azmi Sambul |rowspan="10" bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' | colspan="2" rowspan="17" | {{centre|''Tiada''}} |- |N02 |[[Tanjung Bidara (kawasan negeri)|Tanjung Bidara]] |[[Md Rawi Mahmud]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Md Rawi Mahmud]] |Halim Bachik |Imran Abdul Rahman |- |N03 |[[Ayer Limau (kawasan negeri)|Ayer Limau]] |[[Amirudin Yusof]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Amirudin Yusof]] |Ruslin Hasan |rowspan="2" bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Jamarudin Ahmad |- |N04 |[[Lendu (kawasan negeri)|Lendu]] |[[Sulaiman Md Ali]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Sulaiman Md Ali]] |Riduan Affandi Abu Bakar |Arshad Mohamad Som |- |N05 |[[Taboh Naning (kawasan negeri)|Taboh Naning]] |[[Latipah Omar]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Latipah Omar]] |Zairi Suboh |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Asri Shaik Abdul Aziz |- | rowspan="5" |P135 | rowspan="5" |[[Alor Gajah (kawasan persekutuan)|Alor Gajah]] |N06 |[[Rembia (kawasan negeri)|Rembia]] |Norpipah Abdol ([[Barisan Nasional|BN]]) |Norpipah Abdol |[[Muhammad Jailani Khamis]] |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Mohammad Rashidi Abd Radzak |- |N07 |[[Gadek (kawasan negeri)|Gadek]] |M.S Mahadevan Sanacy ([[Barisan Nasional|BN]]) |P. Panirchelvam |bgcolor="{{Malaysian Indian Congress/meta/shading}}"|'''MIC''' |[[Saminathan Ganesan]] |bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' |Emransyah Ismail |- |N08 |[[Machap Jaya (kawasan negeri)|Machap Jaya]] ''(sebelum ini Machap)'' |[[Lai Meng Chong]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Koh Nai Kwong]] |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |[[Ginie Lim Siew Lin]] |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Wan Zahidi Wan Ismail |- |N09 |[[Durian Tunggal (kawasan negeri)|Durian Tunggal]] |Ab Wahab Ab Latip ([[Barisan Nasional|BN]]) |Ab Wahab Ab Latip |rowspan="5" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Mohd Sofi Abdul Wahab]] |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Mohsin Ibrahim |- |N10 |[[Asahan (kawasan negeri)|Asahan]] |[[Abdul Ghafar Atan]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Abdul Ghafar Atan]] |Zamzuri Ariffin |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Azlan Maddin |- | rowspan="4" |P136 | rowspan="4" |[[Tangga Batu (kawasan persekutuan)|Tangga Batu]] |N11 |[[Sungai Udang (kawasan negeri)|Sungai Udang]] |[[Idris Haron]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Idris Haron]] |Mohd Lokman Abdul Gani |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | colspan="2" rowspan="1" | {{centre|''Tiada''}} |- |N12 |[[Pantai Kundor (kawasan negeri)|Pantai Kundor]] |Ab Rahaman Ab Karim ([[Barisan Nasional|BN]]) |Nor Azman Hassan |Juhari Osman |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Abdul Halim Maidin |rowspan="7" bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' |- |N13 |[[Paya Rumput (kawasan negeri)|Paya Rumput]] |Sazali Muhd Din ([[Barisan Nasional|BN]]) |Abu Bakar Mohamad Diah |[[Mohd Rafiq Naizamohideen|Md Rafiq Naizamohideen]] |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Rafie Ahmad |- |N14 |[[Kelebang (kawasan negeri)|Kelebang]] |Lim Ban Hong ([[Barisan Nasional|BN]]) |Lim Ban Hong |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |Gue Teck |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Mohd Shafiq Ismail |- | rowspan="4" |P137 | rowspan="4" |[[Hang Tuah Jaya (kawasan persekutuan)|Hang Tuah Jaya]] |N15 |[[Pengkalan Batu (kawasan negeri)|Pengkalan Batu]] ''(sebelum ini Bachang)'' |Lim Jack Wong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |Chua Lian Chye |bgcolor="{{party color|Parti Gerakan Rakyat Malaysia}}"|'''GERAKAN''' |[[Norhizam Hassan Baktee]] |rowspan="2" bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' |Ramli Dalip |- |N16 |[[Ayer Keroh (kawasan negeri)|Ayer Keroh]] |[[Khoo Poay Tiong]] ([[Pakatan Harapan|PH]]) |Chua Kheng Hwa |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |[[Kerk Chee Yee]] |Sepri Rahman |- |N17 |[[Bukit Katil (kawasan negeri)|Bukit Katil]] ''(previously Bukit Baru)'' |Md Khalid Kassim ([[Gagasan Sejahtera|GS]]) |Yunus Hitam |rowspan="2" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Adli Zahari]] |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Muhamat Puhat Bedol |- |N18 |[[Ayer Molek (kawasan negeri)|Ayer Molek]] |Md. Yunos Husin ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Rahmad Mariman]] |Farhan Ibrahim |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Jantan Abdullah |Kamarolzaman Jidi |rowspan="5" bgcolor="{{Independent (politician)/meta/shading}}"|'''BEBAS''' |- | rowspan="5" |P138 | rowspan="5" |[[Kota Melaka (kawasan persekutuan)|Kota Melaka]] |N19 |[[Kesidang (kawasan negeri)|Kesidang]] |Chin Choong Seong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |Ng Choon Koon |rowspan="4" bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |Seah Shoo Chin |rowspan="4" bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | colspan="2" rowspan="2" | {{centre|''Tiada''}} |[[Goh Leong San]]¹ |- |N20 |[[Kota Laksamana (kawasan negeri)|Kota Laksamana]] |Lai Keun Ban ([[Pakatan Harapan|PH]]) |Melvia Chua Kew Wei |[[Low Chee Leong]] |[[Sim Tong Him]]¹ |- |N21 |[[Duyong (kawasan negeri)|Duyong]] |[[Goh Leong San]] ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |Lee Kiat Lee |Damian Yeo Shen Li |Kamarudin Sedik |bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' |Lim Jack Wong¹ |- |N22 |[[Bandar Hilir (kawasan negeri)|Bandar Hilir]] |[[Tey Kok Kiew]] ([[Pakatan Harapan|PH]]) |Shaun Lee Chong Leng |[[Tey Kok Kiew]] | colspan="2" rowspan="1" | {{centre|''Tiada''}} |Chin Choong Seong¹ |- |N23 |[[Telok Mas (kawasan negeri)|Telok Mas]] |Latiff Tamby Chik ([[Barisan Nasional|BN]]) |Abdul Razak Abdul Rahman |bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Noor Effandi Ahmad]] |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Rosazli Md Yasin |rowspan="6" bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' | colspan="2" rowspan="6" | {{centre|''Tiada''}} |- | rowspan="5" |P139 | rowspan="5" |[[Jasin (kawasan persekutuan)|Jasin]] |N24 |[[Bemban (kawasan negeri)|Bemban]] |Ng Choon Koon ([[Barisan Nasional|BN]]) |Koh Chin Han |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |[[Wong Fort Pin]] |bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' |Suhaimi Harun |- |N25 |[[Rim (kawasan negeri)|Rim]] |[[Ghazale Muhamad]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Ghazale Muhamad]] |rowspan="4" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Shamsul Iskandar Md. Akin]] |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Kintan Man |- |N26 |[[Serkam (kawasan negeri)|Serkam]] |[[Zaidi Attan]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Zaidi Attan]] |Nor Khairi Yusof |rowspan="2" bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Ahmad Bilal Rahudin |- |N27 |[[Merlimau (kawasan negeri)|Merlimau]] |[[Roslan Ahmad]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Roslan Ahmad]] |Yuhaizad Abdullah |Abd Malek Yusof |- |N28 |[[Sungai Rambai (kawasan negeri)|Sungai Rambai]] |[[Hasan Abd Rahman]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Hasan Abd Rahman]] |Azalina Abdul Rahman |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Zakariya Kasnin |} <small>'''Nota:''' ¹ Empat calon Bebas yang telah keluar daripada DAP Melaka untuk menubuhkan blok tidak rasmi Bebas bernama Liga Ke adil lan dan bertanding menggunakan simbol kunci.</small> <ref>{{cite news|url=http://www.thesundaily.my/news/2018/04/19/former-dap-malacca-leaders-form-justice-league|title=Former DAP Malacca leaders form Justice league|author=Kong See Hoh|work=[[The Sun (Malaysia)|The Sun Daily]]|date=19 April 2018|access-date=21 April 2018}}</ref> == Pendulum pilihan raya == Pilihan raya umum ke-14 menyaksikan sebanyak 15 kerusi kerajaan dan 13 kerusi pembangkang mengisi [[Dewan Undangan Negeri Melaka]]. Pihak kerajaan mempunyai 4 kerusi selamat dan 1 kerusi agak selamat, manakala pihak pembangkang hanya mempunyai 2 kerusi agak selamat. {{cot|Pilihan raya negeri Melaka 2018}} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''KERUSI KERAJAAN'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Marginal'''</span> |- | Gadek || Saminathan Ganesan || DAP || style="text-align:center;"| 42.47 |- | Telok Mas || Noor Effandi Ahmad || BERSATU || style="text-align:center;"| 44.57 |- | Bemban || Dr. Wong Fort Pin || DAP || style="text-align:center;"| 45.40 |- | Kelebang || Gue Teck || PKR || style="text-align:center;"| 45.58 |- | Durian Tunggal || Mohd. Sofi Abdul Wahab || AMANAH || style="text-align:center;"| 47.16 |- | Duyong || Damian Yeo Shen Li || DAP || style="text-align:center;"| 49.66 |- | Pengkalan Batu || Norhizam Hassan Baktee || DAP || style="text-align:center;"| 51.47 |- | Bukit Katil || Adly Zahari || AMANAH || style="text-align:center;"| 52.14 |- | Rembia || Muhammad Jailani Khamis || PKR || style="text-align:center;"| 52.37 |- | Machap Jaya || Ginie Lim Siew Lin || PKR || style="text-align:center;"| 52.66 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Agak selamat'''</span> |- | Paya Rumput || Mohd. Rafiq Naizamohideen || BERSATU || style="text-align:center;"| 56.30 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Selamat'''</span> |- | Ayer Keroh || Kerk Chee Yee || DAP || style="text-align:center;"| 65.31 |- | Kesidang || Seah Shoo Chin || DAP || style="text-align:center;"| 72.64 |- | Kota Laksamana || Low Chee Leong || DAP || style="text-align:center;"| 81.68 |- | Bandar Hilir || Tey Kok Kiew || DAP || style="text-align:center;"| 83.05 |} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''KERUSI BUKAN KERAJAAN'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Marginal'''</span> |- | Merlimau || Roslan Ahmad || UMNO || style="text-align:center;"| 45.38 |- | Pantai Kundor || Nor Azman Hassan || UMNO || style="text-align:center;"| 45.42 |- | Ayer Molek || Rahmad Mariman || UMNO || style="text-align:center;"| 45.56 |- | Asahan || Abdul Ghafar Atan || UMNO || style="text-align:center;"| 45.80 |- | Rim || Ghazale Muhamad || UMNO || style="text-align:center;"| 46.80 |- | Lendu || Sulaiman Md. Ali || UMNO || style="text-align:center;"| 46.87 |- | Taboh Naning || Latipah Omar || UMNO || style="text-align:center;"| 47.36 |- | Serkam || Zaidi Attan || UMNO || style="text-align:center;"| 47.46 |- | Sungai Rambai || Hasan Abd. Rahman || UMNO || style="text-align:center;"| 51.33 |- | Ayer Limau || Amiruddin Yusop || UMNO || style="text-align:center;"| 51.60 |- | Kuala Linggi || Ismail Othman || UMNO || style="text-align:center;"| 52.34 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Agak selamat'''</span> |- | Sungai Udang || Ir. Idris Haron || UMNO || style="text-align:center;"| 56.22 |- | Tanjung Bidara || Md. Rawi Mahmud || UMNO || style="text-align:center;"| 58.15 |} {{clear}} {{cob}} == Keputusan == {{Keputusan pilihan raya |alliance1=[[Pakatan Harapan]]|aspan1=5|party1=[[Parti Tindakan Demokratik]]|votes1=99637|seats1=8|sc1=+2 |party2=[[Parti Keadilan Rakyat]]|votes2=50861|seats2=3|sc2=+3 |party3=[[Parti Amanah Negara]]|votes3=32853|seats3=2|sc3=+2 |party4=[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]]|color4=#b20000|votes4=27802|seats4=2|sc4=+2 |atotal5=211153|aseats5=15|sc5=+9 |alliance6=[[Barisan Nasional]]|aspan6=5|party6=[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]]|votes6=111129|seats6=13|sc6=–4 |party7=[[Persatuan Cina Malaysia]]|color7=#0000FF|votes7=34633|seats7=0|sc7=–3 |party8=[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia]]|votes8=6471|seats8=0|sc8=0 |party9=[[Kongres India Malaysia]]|votes9=4085|seats9=0|sc9=–1 |atotal10=156318|aseats10=13|sc10=–8 |alliance11=[[Gagasan Sejahtera]]|aspan11=|party11=[[Parti Islam Se-Malaysia]]|votes11=44537|seats11=0|sc11=–1 |alliance12=Bebas|votes12=1148|seats12=0|sc12=0 |invalid=4956 |total_sc=0 |electorate=494662 |source=Malaysiakini Live,<ref>{{Cite web|url=https://live.malaysiakini.com/ge14/en/|title=【 GE14 】Malaysiakini Live Reports and Results|website=live.malaysiakini.com|language=en|access-date=2018-05-09}}</ref> UNDI,<ref>{{Cite web|url=http://live.undi.info|title=Undi.info Live|website=live.undi.info|access-date=2018-05-09}}</ref> Free Malaysia Today<ref>{{Cite web|url=https://ge14.freemalaysiatoday.com|title=Free Malaysia Today – GE14 Election Day|website=Free Malaysia Today|language=en|access-date=2018-05-09}}</ref> }} === Mengikut kawasan parlimen === [[Pakatan Harapan]] memenangi 4 daripada 6 kawasan parlimen. {|class=wikitable |- ! No. ! Kawasan persekutuan ! Barisan Nasional ! Gagasan Sejahtera ! Pakatan Harapan ! Ahli Parlimen |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P134 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Masjid Tanah (kawasan persekutuan)|Masjid Tanah]] | '''54.75%''' | 14.88% | 30.37% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Mas Ermieyati Samsudin]] |- align=center | rowspan=3 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P135''' | rowspan=3 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Alor Gajah (kawasan persekutuan)|Alor Gajah]]''' | rowspan=3|40.91% | rowspan=3|11.41% | rowspan=3|'''47.68%''' |- align=center | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Koh Nai Kwong]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Parlimen ke-13]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Mohd Redzuan Md Yusof]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Parlimen ke-14]]) |- align=center | rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P136''' | rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Tangga Batu (kawasan persekutuan)|Tangga Batu]]''' |rowspan=2 | 44.33% |rowspan=2 | 8.36% |rowspan=2 | '''47.31%''' | {{party shading/Barisan Nasional}}|Abu Bakar Mohamad Diah ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Parlimen ke-13]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Rusnah Aluai]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Parlimen ke-14]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P137''' | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Hang Tuah Jaya (kawasan persekutuan)|Hang Tuah Jaya]]''' | 34.61% | 13.21% | '''52.08%''' | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Shamsul Iskandar Md. Akin]] |- align=center |rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P138''' |rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Kota Melaka (kawasan persekutuan)|Kota Melaka]]''' |rowspan=2| 24.75% |rowspan=2 | 5.77% |rowspan=2 | '''68.47%''' | {{party shading/Independent}}|[[Sim Tong Him]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Parlimen ke-13]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Khoo Poay Tiong]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Parlimen ke-14]]) |- align=center ! rowspan=2 {{party shading/Barisan Nasional}}|P139 ! rowspan=2 {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Jasin (kawasan persekutuan)|Jasin]] | '''44.88%''' | 16.28% | 38.84% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Ahmad Hamzah]] |} === Kerusi yang bertukar tangan === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! scope="col" | No. ! scope="col" | Kerusi ! colspan="3" scope="col" | Parti Sebelum (2013) ! colspan="3" scope="col" | Parti Kini (2018) |- | N06 | {{flagicon|Malacca}} [[Rembia (kawasan negeri)|Rembia]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |- | N07 | {{flagicon|Malacca}} [[Gadek (kawasan negeri)|Gadek]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Kongres India Malaysia|MIC]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) |- | N08 | {{flagicon|Malacca}} [[Machap Jaya (kawasan negeri)|Machap Jaya]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |- | N09 | {{flagicon|Malacca}} [[Durian Tunggal (kawasan negeri)|Durian Tunggal]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) |- | N13 | {{flagicon|Malacca}} [[Paya Rumput (kawasan negeri)|Paya Rumput]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) |- | N14 | {{flagicon|Malacca}} [[Kelebang (kawasan negeri)|Kelebang]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |- | N17 | {{flagicon|Malacca}} [[Bukit Katil (kawasan negeri)|Bukit Katil]] | width="1" bgcolor="{{Gagasan Sejahtera/meta/shading}}" | | [[Gagasan Sejahtera]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) |- | N23 | {{flagicon|Malacca}} [[Telok Mas (kawasan negeri)|Telok Mas]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) |- | N24 | {{flagicon|Malacca}} [[Bemban (kawasan negeri)|Bemban]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) |} == Selepas pilihan raya == {{Lihat juga|Krisis politik Malaysia 2020|Pilihan raya negeri Melaka 2021}} Kerajaan negeri pimpinan Adly hanya bertahan selama 22 bulan, apabila berlakunya [[Krisis politik Malaysia 2020|krisis politik Malaysia 2020]] dan tindakan beberapa Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) melompat parti telah menyebabkan beliau meletakkan jawatan serta digantikan dengan kerajaan negeri baharu di bawah pimpinan BN melalui [[Sulaiman Md Ali]] pada Mac 2020. Kerajaan itu pula hanya bertahan selama 19 bulan sebelum satu lagi krisis perlembagaan mengakibatkan pembubaran DUN dan pilihan raya mengejut dipanggil oleh Sulaiman pada Oktober 2021. == Rujukan == {{reflist}} {{Pilihan raya Malaysia}} [[Kategori:Pilihan raya negeri Melaka]] [[Kategori:Pilihan raya 2018 di Malaysia|Melaka]] btzmhsy9dfkf3440iht3tb795lolxlm 7003952 7003951 2026-11-11T17:16:59Z Ceball1923 253738 /* Latar belakang */ 7003952 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = Pilihan raya negeri Melaka 2018 | country = Melaka | type = legislative | ongoing = no | election_date = 9 Mei 2018 | previous_election = | previous_year = [[Pilihan raya negeri Melaka 2013|2013]] | previous_mps = Ahli Dewan Undangan Negeri, Parlimen Malaysia ke-13#Melaka | next_election = | next_year = [[Pilihan raya negeri Melaka 2021|2021]] | seats_for_election = Kesemua 28 kerusi [[Dewan Undangan Negeri Melaka]] | elected_mps = Ahli Dewan Undangan Negeri, Parlimen Malaysia ke-14#Melaka (2018-2021) | majority_seats = 15 | registered = 494,662 | turnout = 84.52% | image1 = Adly Zahari.png | image1_size = 100px | leader1 = [[Adly Zahari]] | leader_since1 = 30 Ogos 2017 | party1 = [[Parti Amanah Negara|AMANAH]] | alliance1 = [[Pakatan Harapan]] | colour1 = E21118 | leaders_seat1 = [[Bukit Katil (kawasan negeri)|Bukit Katil]] | last_election1 = 6 kerusi, 31.18% <br /> ''([[Pakatan Rakyat]]) '' | seats_needed1 = {{increase}} 12 | seats_before1 = 3 | seat_change1 = {{increase}}12 | seats1 = '''15''' | popular_vote1 = '''211,153''' | percentage1 = '''51.1%''' | swing1 = {{increase}}19.9pp | image2 = IdrisHaron (cropped3x4).jpg | image2_size = 100px | leader2 = [[Idris Haron]] | leader_since2 = 2013 | party2 = [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] | alliance2 = [[Barisan Nasional]] | color2 = 000080 | leaders_seat2 = [[Sungai Udang (kawasan negeri)|Sungai Udang]] | last_election2 = 21 kerusi, 53.31% | seats_needed2 = '''{{steady}} | seats_before2 = 21 | seat_change2 = {{decrease}}8 | seats2 = 13 | popular_vote2 = 156,318 | percentage2 = 37.8% | swing2 = {{decrease}}15.5pp | image3 = <span style="line-height:100px; vertical-align:center; text-align:center; color:{{party color|Gagasan Sejahtera}}; font-size:30px;"> '''GS'''</span> | image3_size = 150px | leader3 = [[Kamarudin Sedik]] | leader_since3 = 2015 | party3 = [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] | alliance3 = [[Gagasan Sejahtera]] | colour3 = 009000 | leaders_seat3 = [[Duyong (kawasan negeri)|Duyong]]<br />{{small|(hilang kerusi)}} | last_election3 = 1 kerusi, 14.98% <br /> ''([[Pakatan Rakyat]])'' | seats_needed3 = {{increase}} 14 | seats_before3 = 1 | seat_change3 = {{decrease}}1 | seats3 = 0 | popular_vote3 = 44,537 | percentage3 = 10.8% | swing3 = {{decrease}}4.2pp | title = [[Ketua Menteri Melaka|Ketua Menteri]] | before_election = [[Idris Haron]] | before_party = [[Barisan Nasional]] | after_election = [[Adly Zahari]] | after_party = [[Pakatan Harapan]] | map_image = | map_size = | map_caption = }} '''Pilihan raya negeri Melaka ke-14''' telah diadakan pada 9 Mei 2018 bagi memilih 28 orang ahli [[Dewan Undangan Negeri Melaka]], iaitu badan perundangan negeri [[Melaka]].<ref name=":8">{{Cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/malaysia-s-general-election-to-take-place-on-may-9-election-10122000|title=Malaysia's general election to take place on May 9: Election Commission|work=Channel NewsAsia|access-date=2018-04-10|language=en-US|archive-date=1 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001213228/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/malaysia-s-general-election-to-take-place-on-may-9-election-10122000|url-status=dead}}</ref> [[Dewan Undangan Negeri Melaka]] telah dibubarkan pada 7 April 2018 oleh [[Yang di-Pertua Negeri Melaka]] atas nasihat [[Ketua Menteri Melaka]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/news/politics/2018/04/354301/melaka-presents-letter-state-assemblys-dissolution-ec-nsttv|title=Melaka presents letter on state assembly's dissolution to EC [NSTTV] &#124; New Straits Times|website=NST Online}}</ref> Pilihan raya ini dikendalikan oleh [[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] (SPR) dan menggunakan sistem [[pemenang undi terbanyak|undi terbanyak]]. Penamaan calon berlangsung pada 28 April. Pada 9 Mei, sesi pengundian telah dijalankan di kesemua 28 kawasan DUN di seluruh Melaka; setiap kawasan memilih seorang ADUN untuk ke Dewan Undangan Negeri. Pilihan raya ini diadakan serentak dengan [[Pilihan raya umum Malaysia 2018]]. Dalam keputusan bersejarah, [[Barisan Nasional]] (BN), gabungan pemerintah di Melaka, telah ditumbangkan oleh [[Pakatan Harapan]] (PH). Sejak [[pilihan raya negeri Melaka 1955|pilihan raya negeri Melaka pertama]] pada 1955, BN atau pendahulunya [[Parti Perikatan]] tidak pernah kalah dalam pilihan raya negeri. PH memenangi 15 kerusi dalam pilihan raya ini sekali gus memperoleh majoriti mudah, manakala BN memenangi 13 kerusi. [[Adly Zahari]] daripada parti komponen PH iaitu [[Parti Amanah Negara|AMANAH]] mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri baharu pada 11 Mei 2018.<ref>{{cite web |author1=[[Bernama]] |title=Adly Zahari of Pakatan Harapan new Malacca CM |url=https://www.thesundaily.my/archive/adly-zahari-pakatan-harapan-new-malacca-cm-JUARCH546889 |website=thesundaily.my |publisher=The Sun (Malaysia) |access-date=30 Disember 2022 |date=11 Mei 2018}}</ref> == Latar belakang == Pilihan raya sebelumnya telah diadakan pada 5 Mei 2013. Pilihan raya seterusnya mestilah diadakan setelah tamat tempoh penggal Dewan Undangan Negeri selama lima tahun, iaitu kira-kira pada Mei 2018. Pilihan raya negeri yang akan datang ini merupakan pilihan raya negeri ke-14 di [[Melaka]] sejak kemerdekaan [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) pada tahun 1957. Pilihan raya negeri mesti diadakan dalam tempoh enam puluh hari selepas pembubaran Dewan Undangan Negeri. Sehubungan itu, [[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia|Suruhanjaya Pilihan Raya]] menetapkan 28 April sebagai hari penamaan calon dan 9 Mei sebagai hari pengundian.<ref name=":8" /> === Parti politik === [[Barisan Nasional|Barisan Nasional (BN)]], gabungan pemerintah di [[Melaka]], telah memerintah sejak pilihan raya pertama negeri ini dan diketuai oleh [[Ketua Menteri Melaka]], [[Idris Haron]]. BN dicabar oleh dua gabungan pembangkang, iaitu [[Pakatan Harapan]] (PH) dan [[Gagasan Sejahtera]] (GS). Gabungan PH dan GS masing-masing diketuai oleh [[Adly Zahari]] dan [[Kamarudin Sedik]].<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/politik/pas-melaka-pertaruhkan-29-calon-untuk-pru-14-1.653729/kamarudin-sidek-mengetuai-barisan-calon-pas-melaka-bagi-pilihan-raya-umum-ke-14-pru-14-dalam-majli-1.653733|title=KAMARUDIN SIDEK mengetuai barisan calon Pas Melaka bagi Pilihan Raya Umum Ke-14 (PRU-14) dalam Majli|website=Utusan Online|access-date=5 Disember 2018}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="3" |Gabungan |- !Penyandang jawatan ! colspan="2" |Pembangkang |- |[[Barisan Nasional]] (BN) |[[File:Parti Keadilan Rakyat logo.svg|frameless|50x50px]] [[Pakatan Harapan]] (PH) |[[Gagasan Sejahtera]] (GS) |- | * [[File:UMNO (Malaysia).svg|frameless|45x45px]] [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) * [[File:Flag of the Malaysian Chinese Association.svg|frameless|45x45px]] [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) * [[File:Flag of the Malaysian Indian Congress.svg|frameless|45x45px]] [[Kongres India Malaysia]] (MIC) * [[File:Parti Gerakan Rakyat Malaysia Flag.svg|frameless|45x45px]] [[Parti Gerakan Rakyat Malaysia]] (Gerakan) | * [[File:Parti Amanah Negara Flag.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Amanah Negara]] (Amanah) * [[File:Parti Keadilan Rakyat logo.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) * [[Fail:Parti Pribumi Bersatu Malaysia Logo isolated.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (Bersatu) * [[File:Democratic Action Party Flag.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) | * [[File:PAS logo.svg|frameless|45x45px]] [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) |} == Calon pilihan raya == {| class="wikitable" ! rowspan="3" |No. ! rowspan="3" |Kawasan persekutuan ! rowspan="3" |No. ! rowspan="3" |Kawasan negeri ! rowspan="3" |Penyandang Ahli Dewan Undangan Negeri ! colspan="12" |Parti politik |- !colspan="2" | [[Barisan Nasional]] !colspan="2" |[[File:Parti Keadilan Rakyat logo.svg|frameless|50x50px]] [[Pakatan Harapan]]<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/politik/ppbm-bertanding-2-kerusi-parlimen-6-dun-di-melaka-1.650315|title=PPBM bertanding 2 kerusi Parlimen, 6 DUN di Melaka|first=Suffian Abu|last=Bakar|website=Utusan Online|access-date=5 Disember 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.malaymail.com/s/1622166/dap-going-for-one-parliamentary-eight-state-seats-in-melaka|title=DAP going for one parliamentary, eight state seats in Melaka |work= Malay Mail|date= 19 April 2018|access-date=5 Disember 2018}}</ref> !colspan="2" |[[File:PAS logo.svg|frameless|40x40px]] [[Gagasan Sejahtera]]<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/edisi/melaka-ns/pas-melaka-letak-lima-calon-parlimen-24-dun-1.824283|title=Pas Melaka letak lima calon Parlimen, 24 Dun|first=Amran|last=Ali|website=www.sinarharian.com.my|access-date=5 Disember 2018}}</ref> !colspan="2" |Parti lain/BEBAS<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/nasional/empat-bekas-pemimpin-dap-akan-bertanding-atas-tiket-bebas-1.651960|title=Empat bekas pemimpin DAP akan bertanding atas tiket bebas|first=Harith|last=Nizar|website=Utusan Online|access-date=5 Disember 2018}}</ref> |- |Nama Calon |colspan="1" |Parti |Nama Calon |colspan="1" |Parti |Nama Calon |colspan="1" |Parti |Nama Calon |colspan="1" |Parti |- | rowspan="5" |P134 | rowspan="5" |[[Masjid Tanah (kawasan persekutuan)|Masjid Tanah]] |N01 |[[Kuala Linggi (kawasan negeri)|Kuala Linggi]] |[[Ismail Othman]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Ismail Othman]] |rowspan="6" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Hasmorni Tamby |rowspan="2" bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Azmi Sambul |rowspan="10" bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' | colspan="2" rowspan="17" | {{centre|''Tiada''}} |- |N02 |[[Tanjung Bidara (kawasan negeri)|Tanjung Bidara]] |[[Md Rawi Mahmud]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Md Rawi Mahmud]] |Halim Bachik |Imran Abdul Rahman |- |N03 |[[Ayer Limau (kawasan negeri)|Ayer Limau]] |[[Amirudin Yusof]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Amirudin Yusof]] |Ruslin Hasan |rowspan="2" bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Jamarudin Ahmad |- |N04 |[[Lendu (kawasan negeri)|Lendu]] |[[Sulaiman Md Ali]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Sulaiman Md Ali]] |Riduan Affandi Abu Bakar |Arshad Mohamad Som |- |N05 |[[Taboh Naning (kawasan negeri)|Taboh Naning]] |[[Latipah Omar]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Latipah Omar]] |Zairi Suboh |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Asri Shaik Abdul Aziz |- | rowspan="5" |P135 | rowspan="5" |[[Alor Gajah (kawasan persekutuan)|Alor Gajah]] |N06 |[[Rembia (kawasan negeri)|Rembia]] |Norpipah Abdol ([[Barisan Nasional|BN]]) |Norpipah Abdol |[[Muhammad Jailani Khamis]] |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Mohammad Rashidi Abd Radzak |- |N07 |[[Gadek (kawasan negeri)|Gadek]] |M.S Mahadevan Sanacy ([[Barisan Nasional|BN]]) |P. Panirchelvam |bgcolor="{{Malaysian Indian Congress/meta/shading}}"|'''MIC''' |[[Saminathan Ganesan]] |bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' |Emransyah Ismail |- |N08 |[[Machap Jaya (kawasan negeri)|Machap Jaya]] ''(sebelum ini Machap)'' |[[Lai Meng Chong]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Koh Nai Kwong]] |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |[[Ginie Lim Siew Lin]] |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Wan Zahidi Wan Ismail |- |N09 |[[Durian Tunggal (kawasan negeri)|Durian Tunggal]] |Ab Wahab Ab Latip ([[Barisan Nasional|BN]]) |Ab Wahab Ab Latip |rowspan="5" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Mohd Sofi Abdul Wahab]] |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Mohsin Ibrahim |- |N10 |[[Asahan (kawasan negeri)|Asahan]] |[[Abdul Ghafar Atan]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Abdul Ghafar Atan]] |Zamzuri Ariffin |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Azlan Maddin |- | rowspan="4" |P136 | rowspan="4" |[[Tangga Batu (kawasan persekutuan)|Tangga Batu]] |N11 |[[Sungai Udang (kawasan negeri)|Sungai Udang]] |[[Idris Haron]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Idris Haron]] |Mohd Lokman Abdul Gani |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | colspan="2" rowspan="1" | {{centre|''Tiada''}} |- |N12 |[[Pantai Kundor (kawasan negeri)|Pantai Kundor]] |Ab Rahaman Ab Karim ([[Barisan Nasional|BN]]) |Nor Azman Hassan |Juhari Osman |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Abdul Halim Maidin |rowspan="7" bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' |- |N13 |[[Paya Rumput (kawasan negeri)|Paya Rumput]] |Sazali Muhd Din ([[Barisan Nasional|BN]]) |Abu Bakar Mohamad Diah |[[Mohd Rafiq Naizamohideen|Md Rafiq Naizamohideen]] |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Rafie Ahmad |- |N14 |[[Kelebang (kawasan negeri)|Kelebang]] |Lim Ban Hong ([[Barisan Nasional|BN]]) |Lim Ban Hong |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |Gue Teck |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Mohd Shafiq Ismail |- | rowspan="4" |P137 | rowspan="4" |[[Hang Tuah Jaya (kawasan persekutuan)|Hang Tuah Jaya]] |N15 |[[Pengkalan Batu (kawasan negeri)|Pengkalan Batu]] ''(sebelum ini Bachang)'' |Lim Jack Wong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |Chua Lian Chye |bgcolor="{{party color|Parti Gerakan Rakyat Malaysia}}"|'''GERAKAN''' |[[Norhizam Hassan Baktee]] |rowspan="2" bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' |Ramli Dalip |- |N16 |[[Ayer Keroh (kawasan negeri)|Ayer Keroh]] |[[Khoo Poay Tiong]] ([[Pakatan Harapan|PH]]) |Chua Kheng Hwa |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |[[Kerk Chee Yee]] |Sepri Rahman |- |N17 |[[Bukit Katil (kawasan negeri)|Bukit Katil]] ''(previously Bukit Baru)'' |Md Khalid Kassim ([[Gagasan Sejahtera|GS]]) |Yunus Hitam |rowspan="2" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Adli Zahari]] |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Muhamat Puhat Bedol |- |N18 |[[Ayer Molek (kawasan negeri)|Ayer Molek]] |Md. Yunos Husin ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Rahmad Mariman]] |Farhan Ibrahim |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Jantan Abdullah |Kamarolzaman Jidi |rowspan="5" bgcolor="{{Independent (politician)/meta/shading}}"|'''BEBAS''' |- | rowspan="5" |P138 | rowspan="5" |[[Kota Melaka (kawasan persekutuan)|Kota Melaka]] |N19 |[[Kesidang (kawasan negeri)|Kesidang]] |Chin Choong Seong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |Ng Choon Koon |rowspan="4" bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |Seah Shoo Chin |rowspan="4" bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | colspan="2" rowspan="2" | {{centre|''Tiada''}} |[[Goh Leong San]]¹ |- |N20 |[[Kota Laksamana (kawasan negeri)|Kota Laksamana]] |Lai Keun Ban ([[Pakatan Harapan|PH]]) |Melvia Chua Kew Wei |[[Low Chee Leong]] |[[Sim Tong Him]]¹ |- |N21 |[[Duyong (kawasan negeri)|Duyong]] |[[Goh Leong San]] ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |Lee Kiat Lee |Damian Yeo Shen Li |Kamarudin Sedik |bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' |Lim Jack Wong¹ |- |N22 |[[Bandar Hilir (kawasan negeri)|Bandar Hilir]] |[[Tey Kok Kiew]] ([[Pakatan Harapan|PH]]) |Shaun Lee Chong Leng |[[Tey Kok Kiew]] | colspan="2" rowspan="1" | {{centre|''Tiada''}} |Chin Choong Seong¹ |- |N23 |[[Telok Mas (kawasan negeri)|Telok Mas]] |Latiff Tamby Chik ([[Barisan Nasional|BN]]) |Abdul Razak Abdul Rahman |bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Noor Effandi Ahmad]] |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Rosazli Md Yasin |rowspan="6" bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' | colspan="2" rowspan="6" | {{centre|''Tiada''}} |- | rowspan="5" |P139 | rowspan="5" |[[Jasin (kawasan persekutuan)|Jasin]] |N24 |[[Bemban (kawasan negeri)|Bemban]] |Ng Choon Koon ([[Barisan Nasional|BN]]) |Koh Chin Han |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |[[Wong Fort Pin]] |bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' |Suhaimi Harun |- |N25 |[[Rim (kawasan negeri)|Rim]] |[[Ghazale Muhamad]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Ghazale Muhamad]] |rowspan="4" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Shamsul Iskandar Md. Akin]] |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Kintan Man |- |N26 |[[Serkam (kawasan negeri)|Serkam]] |[[Zaidi Attan]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Zaidi Attan]] |Nor Khairi Yusof |rowspan="2" bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Ahmad Bilal Rahudin |- |N27 |[[Merlimau (kawasan negeri)|Merlimau]] |[[Roslan Ahmad]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Roslan Ahmad]] |Yuhaizad Abdullah |Abd Malek Yusof |- |N28 |[[Sungai Rambai (kawasan negeri)|Sungai Rambai]] |[[Hasan Abd Rahman]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Hasan Abd Rahman]] |Azalina Abdul Rahman |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Zakariya Kasnin |} <small>'''Nota:''' ¹ Empat calon Bebas yang telah keluar daripada DAP Melaka untuk menubuhkan blok tidak rasmi Bebas bernama Liga Ke adil lan dan bertanding menggunakan simbol kunci.</small> <ref>{{cite news|url=http://www.thesundaily.my/news/2018/04/19/former-dap-malacca-leaders-form-justice-league|title=Former DAP Malacca leaders form Justice league|author=Kong See Hoh|work=[[The Sun (Malaysia)|The Sun Daily]]|date=19 April 2018|access-date=21 April 2018}}</ref> == Pendulum pilihan raya == Pilihan raya umum ke-14 menyaksikan sebanyak 15 kerusi kerajaan dan 13 kerusi pembangkang mengisi [[Dewan Undangan Negeri Melaka]]. Pihak kerajaan mempunyai 4 kerusi selamat dan 1 kerusi agak selamat, manakala pihak pembangkang hanya mempunyai 2 kerusi agak selamat. {{cot|Pilihan raya negeri Melaka 2018}} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''KERUSI KERAJAAN'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Marginal'''</span> |- | Gadek || Saminathan Ganesan || DAP || style="text-align:center;"| 42.47 |- | Telok Mas || Noor Effandi Ahmad || BERSATU || style="text-align:center;"| 44.57 |- | Bemban || Dr. Wong Fort Pin || DAP || style="text-align:center;"| 45.40 |- | Kelebang || Gue Teck || PKR || style="text-align:center;"| 45.58 |- | Durian Tunggal || Mohd. Sofi Abdul Wahab || AMANAH || style="text-align:center;"| 47.16 |- | Duyong || Damian Yeo Shen Li || DAP || style="text-align:center;"| 49.66 |- | Pengkalan Batu || Norhizam Hassan Baktee || DAP || style="text-align:center;"| 51.47 |- | Bukit Katil || Adly Zahari || AMANAH || style="text-align:center;"| 52.14 |- | Rembia || Muhammad Jailani Khamis || PKR || style="text-align:center;"| 52.37 |- | Machap Jaya || Ginie Lim Siew Lin || PKR || style="text-align:center;"| 52.66 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Agak selamat'''</span> |- | Paya Rumput || Mohd. Rafiq Naizamohideen || BERSATU || style="text-align:center;"| 56.30 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Selamat'''</span> |- | Ayer Keroh || Kerk Chee Yee || DAP || style="text-align:center;"| 65.31 |- | Kesidang || Seah Shoo Chin || DAP || style="text-align:center;"| 72.64 |- | Kota Laksamana || Low Chee Leong || DAP || style="text-align:center;"| 81.68 |- | Bandar Hilir || Tey Kok Kiew || DAP || style="text-align:center;"| 83.05 |} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''KERUSI BUKAN KERAJAAN'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Marginal'''</span> |- | Merlimau || Roslan Ahmad || UMNO || style="text-align:center;"| 45.38 |- | Pantai Kundor || Nor Azman Hassan || UMNO || style="text-align:center;"| 45.42 |- | Ayer Molek || Rahmad Mariman || UMNO || style="text-align:center;"| 45.56 |- | Asahan || Abdul Ghafar Atan || UMNO || style="text-align:center;"| 45.80 |- | Rim || Ghazale Muhamad || UMNO || style="text-align:center;"| 46.80 |- | Lendu || Sulaiman Md. Ali || UMNO || style="text-align:center;"| 46.87 |- | Taboh Naning || Latipah Omar || UMNO || style="text-align:center;"| 47.36 |- | Serkam || Zaidi Attan || UMNO || style="text-align:center;"| 47.46 |- | Sungai Rambai || Hasan Abd. Rahman || UMNO || style="text-align:center;"| 51.33 |- | Ayer Limau || Amiruddin Yusop || UMNO || style="text-align:center;"| 51.60 |- | Kuala Linggi || Ismail Othman || UMNO || style="text-align:center;"| 52.34 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Agak selamat'''</span> |- | Sungai Udang || Ir. Idris Haron || UMNO || style="text-align:center;"| 56.22 |- | Tanjung Bidara || Md. Rawi Mahmud || UMNO || style="text-align:center;"| 58.15 |} {{clear}} {{cob}} == Keputusan == {{Keputusan pilihan raya |alliance1=[[Pakatan Harapan]]|aspan1=5|party1=[[Parti Tindakan Demokratik]]|votes1=99637|seats1=8|sc1=+2 |party2=[[Parti Keadilan Rakyat]]|votes2=50861|seats2=3|sc2=+3 |party3=[[Parti Amanah Negara]]|votes3=32853|seats3=2|sc3=+2 |party4=[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]]|color4=#b20000|votes4=27802|seats4=2|sc4=+2 |atotal5=211153|aseats5=15|sc5=+9 |alliance6=[[Barisan Nasional]]|aspan6=5|party6=[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]]|votes6=111129|seats6=13|sc6=–4 |party7=[[Persatuan Cina Malaysia]]|color7=#0000FF|votes7=34633|seats7=0|sc7=–3 |party8=[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia]]|votes8=6471|seats8=0|sc8=0 |party9=[[Kongres India Malaysia]]|votes9=4085|seats9=0|sc9=–1 |atotal10=156318|aseats10=13|sc10=–8 |alliance11=[[Gagasan Sejahtera]]|aspan11=|party11=[[Parti Islam Se-Malaysia]]|votes11=44537|seats11=0|sc11=–1 |alliance12=Bebas|votes12=1148|seats12=0|sc12=0 |invalid=4956 |total_sc=0 |electorate=494662 |source=Malaysiakini Live,<ref>{{Cite web|url=https://live.malaysiakini.com/ge14/en/|title=【 GE14 】Malaysiakini Live Reports and Results|website=live.malaysiakini.com|language=en|access-date=2018-05-09}}</ref> UNDI,<ref>{{Cite web|url=http://live.undi.info|title=Undi.info Live|website=live.undi.info|access-date=2018-05-09}}</ref> Free Malaysia Today<ref>{{Cite web|url=https://ge14.freemalaysiatoday.com|title=Free Malaysia Today – GE14 Election Day|website=Free Malaysia Today|language=en|access-date=2018-05-09}}</ref> }} === Mengikut kawasan parlimen === [[Pakatan Harapan]] memenangi 4 daripada 6 kawasan parlimen. {|class=wikitable |- ! No. ! Kawasan persekutuan ! Barisan Nasional ! Gagasan Sejahtera ! Pakatan Harapan ! Ahli Parlimen |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P134 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Masjid Tanah (kawasan persekutuan)|Masjid Tanah]] | '''54.75%''' | 14.88% | 30.37% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Mas Ermieyati Samsudin]] |- align=center | rowspan=3 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P135''' | rowspan=3 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Alor Gajah (kawasan persekutuan)|Alor Gajah]]''' | rowspan=3|40.91% | rowspan=3|11.41% | rowspan=3|'''47.68%''' |- align=center | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Koh Nai Kwong]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Parlimen ke-13]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Mohd Redzuan Md Yusof]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Parlimen ke-14]]) |- align=center | rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P136''' | rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Tangga Batu (kawasan persekutuan)|Tangga Batu]]''' |rowspan=2 | 44.33% |rowspan=2 | 8.36% |rowspan=2 | '''47.31%''' | {{party shading/Barisan Nasional}}|Abu Bakar Mohamad Diah ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Parlimen ke-13]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Rusnah Aluai]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Parlimen ke-14]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P137''' | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Hang Tuah Jaya (kawasan persekutuan)|Hang Tuah Jaya]]''' | 34.61% | 13.21% | '''52.08%''' | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Shamsul Iskandar Md. Akin]] |- align=center |rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P138''' |rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Kota Melaka (kawasan persekutuan)|Kota Melaka]]''' |rowspan=2| 24.75% |rowspan=2 | 5.77% |rowspan=2 | '''68.47%''' | {{party shading/Independent}}|[[Sim Tong Him]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Parlimen ke-13]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Khoo Poay Tiong]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Parlimen ke-14]]) |- align=center ! rowspan=2 {{party shading/Barisan Nasional}}|P139 ! rowspan=2 {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Jasin (kawasan persekutuan)|Jasin]] | '''44.88%''' | 16.28% | 38.84% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Ahmad Hamzah]] |} === Kerusi yang bertukar tangan === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! scope="col" | No. ! scope="col" | Kerusi ! colspan="3" scope="col" | Parti Sebelum (2013) ! colspan="3" scope="col" | Parti Kini (2018) |- | N06 | {{flagicon|Malacca}} [[Rembia (kawasan negeri)|Rembia]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |- | N07 | {{flagicon|Malacca}} [[Gadek (kawasan negeri)|Gadek]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Kongres India Malaysia|MIC]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) |- | N08 | {{flagicon|Malacca}} [[Machap Jaya (kawasan negeri)|Machap Jaya]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |- | N09 | {{flagicon|Malacca}} [[Durian Tunggal (kawasan negeri)|Durian Tunggal]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) |- | N13 | {{flagicon|Malacca}} [[Paya Rumput (kawasan negeri)|Paya Rumput]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) |- | N14 | {{flagicon|Malacca}} [[Kelebang (kawasan negeri)|Kelebang]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |- | N17 | {{flagicon|Malacca}} [[Bukit Katil (kawasan negeri)|Bukit Katil]] | width="1" bgcolor="{{Gagasan Sejahtera/meta/shading}}" | | [[Gagasan Sejahtera]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) |- | N23 | {{flagicon|Malacca}} [[Telok Mas (kawasan negeri)|Telok Mas]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) |- | N24 | {{flagicon|Malacca}} [[Bemban (kawasan negeri)|Bemban]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) |} == Selepas pilihan raya == {{Lihat juga|Krisis politik Malaysia 2020|Pilihan raya negeri Melaka 2021}} Kerajaan negeri pimpinan Adly hanya bertahan selama 22 bulan, apabila berlakunya [[Krisis politik Malaysia 2020|krisis politik Malaysia 2020]] dan tindakan beberapa Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) melompat parti telah menyebabkan beliau meletakkan jawatan serta digantikan dengan kerajaan negeri baharu di bawah pimpinan BN melalui [[Sulaiman Md Ali]] pada Mac 2020. Kerajaan itu pula hanya bertahan selama 19 bulan sebelum satu lagi krisis perlembagaan mengakibatkan pembubaran DUN dan pilihan raya mengejut dipanggil oleh Sulaiman pada Oktober 2021. == Rujukan == {{reflist}} {{Pilihan raya Malaysia}} [[Kategori:Pilihan raya negeri Melaka]] [[Kategori:Pilihan raya 2018 di Malaysia|Melaka]] ru9gykyzgdsoej0td7pb3gj4v47rrjp 7004388 7003952 2026-11-12T10:50:15Z Ceball1923 253738 /* Keputusan */ 7004388 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = Pilihan raya negeri Melaka 2018 | country = Melaka | type = legislative | ongoing = no | election_date = 9 Mei 2018 | previous_election = | previous_year = [[Pilihan raya negeri Melaka 2013|2013]] | previous_mps = Ahli Dewan Undangan Negeri, Parlimen Malaysia ke-13#Melaka | next_election = | next_year = [[Pilihan raya negeri Melaka 2021|2021]] | seats_for_election = Kesemua 28 kerusi [[Dewan Undangan Negeri Melaka]] | elected_mps = Ahli Dewan Undangan Negeri, Parlimen Malaysia ke-14#Melaka (2018-2021) | majority_seats = 15 | registered = 494,662 | turnout = 84.52% | image1 = Adly Zahari.png | image1_size = 100px | leader1 = [[Adly Zahari]] | leader_since1 = 30 Ogos 2017 | party1 = [[Parti Amanah Negara|AMANAH]] | alliance1 = [[Pakatan Harapan]] | colour1 = E21118 | leaders_seat1 = [[Bukit Katil (kawasan negeri)|Bukit Katil]] | last_election1 = 6 kerusi, 31.18% <br /> ''([[Pakatan Rakyat]]) '' | seats_needed1 = {{increase}} 12 | seats_before1 = 3 | seat_change1 = {{increase}}12 | seats1 = '''15''' | popular_vote1 = '''211,153''' | percentage1 = '''51.1%''' | swing1 = {{increase}}19.9pp | image2 = IdrisHaron (cropped3x4).jpg | image2_size = 100px | leader2 = [[Idris Haron]] | leader_since2 = 2013 | party2 = [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] | alliance2 = [[Barisan Nasional]] | color2 = 000080 | leaders_seat2 = [[Sungai Udang (kawasan negeri)|Sungai Udang]] | last_election2 = 21 kerusi, 53.31% | seats_needed2 = '''{{steady}} | seats_before2 = 21 | seat_change2 = {{decrease}}8 | seats2 = 13 | popular_vote2 = 156,318 | percentage2 = 37.8% | swing2 = {{decrease}}15.5pp | image3 = <span style="line-height:100px; vertical-align:center; text-align:center; color:{{party color|Gagasan Sejahtera}}; font-size:30px;"> '''GS'''</span> | image3_size = 150px | leader3 = [[Kamarudin Sedik]] | leader_since3 = 2015 | party3 = [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] | alliance3 = [[Gagasan Sejahtera]] | colour3 = 009000 | leaders_seat3 = [[Duyong (kawasan negeri)|Duyong]]<br />{{small|(hilang kerusi)}} | last_election3 = 1 kerusi, 14.98% <br /> ''([[Pakatan Rakyat]])'' | seats_needed3 = {{increase}} 14 | seats_before3 = 1 | seat_change3 = {{decrease}}1 | seats3 = 0 | popular_vote3 = 44,537 | percentage3 = 10.8% | swing3 = {{decrease}}4.2pp | title = [[Ketua Menteri Melaka|Ketua Menteri]] | before_election = [[Idris Haron]] | before_party = [[Barisan Nasional]] | after_election = [[Adly Zahari]] | after_party = [[Pakatan Harapan]] | map_image = | map_size = | map_caption = }} '''Pilihan raya negeri Melaka ke-14''' telah diadakan pada 9 Mei 2018 bagi memilih 28 orang ahli [[Dewan Undangan Negeri Melaka]], iaitu badan perundangan negeri [[Melaka]].<ref name=":8">{{Cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/malaysia-s-general-election-to-take-place-on-may-9-election-10122000|title=Malaysia's general election to take place on May 9: Election Commission|work=Channel NewsAsia|access-date=2018-04-10|language=en-US|archive-date=1 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001213228/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/malaysia-s-general-election-to-take-place-on-may-9-election-10122000|url-status=dead}}</ref> [[Dewan Undangan Negeri Melaka]] telah dibubarkan pada 7 April 2018 oleh [[Yang di-Pertua Negeri Melaka]] atas nasihat [[Ketua Menteri Melaka]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/news/politics/2018/04/354301/melaka-presents-letter-state-assemblys-dissolution-ec-nsttv|title=Melaka presents letter on state assembly's dissolution to EC [NSTTV] &#124; New Straits Times|website=NST Online}}</ref> Pilihan raya ini dikendalikan oleh [[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] (SPR) dan menggunakan sistem [[pemenang undi terbanyak|undi terbanyak]]. Penamaan calon berlangsung pada 28 April. Pada 9 Mei, sesi pengundian telah dijalankan di kesemua 28 kawasan DUN di seluruh Melaka; setiap kawasan memilih seorang ADUN untuk ke Dewan Undangan Negeri. Pilihan raya ini diadakan serentak dengan [[Pilihan raya umum Malaysia 2018]]. Dalam keputusan bersejarah, [[Barisan Nasional]] (BN), gabungan pemerintah di Melaka, telah ditumbangkan oleh [[Pakatan Harapan]] (PH). Sejak [[pilihan raya negeri Melaka 1955|pilihan raya negeri Melaka pertama]] pada 1955, BN atau pendahulunya [[Parti Perikatan]] tidak pernah kalah dalam pilihan raya negeri. PH memenangi 15 kerusi dalam pilihan raya ini sekali gus memperoleh majoriti mudah, manakala BN memenangi 13 kerusi. [[Adly Zahari]] daripada parti komponen PH iaitu [[Parti Amanah Negara|AMANAH]] mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri baharu pada 11 Mei 2018.<ref>{{cite web |author1=[[Bernama]] |title=Adly Zahari of Pakatan Harapan new Malacca CM |url=https://www.thesundaily.my/archive/adly-zahari-pakatan-harapan-new-malacca-cm-JUARCH546889 |website=thesundaily.my |publisher=The Sun (Malaysia) |access-date=30 Disember 2022 |date=11 Mei 2018}}</ref> == Latar belakang == Pilihan raya sebelumnya telah diadakan pada 5 Mei 2013. Pilihan raya seterusnya mestilah diadakan setelah tamat tempoh penggal Dewan Undangan Negeri selama lima tahun, iaitu kira-kira pada Mei 2018. Pilihan raya negeri yang akan datang ini merupakan pilihan raya negeri ke-14 di [[Melaka]] sejak kemerdekaan [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) pada tahun 1957. Pilihan raya negeri mesti diadakan dalam tempoh enam puluh hari selepas pembubaran Dewan Undangan Negeri. Sehubungan itu, [[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia|Suruhanjaya Pilihan Raya]] menetapkan 28 April sebagai hari penamaan calon dan 9 Mei sebagai hari pengundian.<ref name=":8" /> === Parti politik === [[Barisan Nasional|Barisan Nasional (BN)]], gabungan pemerintah di [[Melaka]], telah memerintah sejak pilihan raya pertama negeri ini dan diketuai oleh [[Ketua Menteri Melaka]], [[Idris Haron]]. BN dicabar oleh dua gabungan pembangkang, iaitu [[Pakatan Harapan]] (PH) dan [[Gagasan Sejahtera]] (GS). Gabungan PH dan GS masing-masing diketuai oleh [[Adly Zahari]] dan [[Kamarudin Sedik]].<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/politik/pas-melaka-pertaruhkan-29-calon-untuk-pru-14-1.653729/kamarudin-sidek-mengetuai-barisan-calon-pas-melaka-bagi-pilihan-raya-umum-ke-14-pru-14-dalam-majli-1.653733|title=KAMARUDIN SIDEK mengetuai barisan calon Pas Melaka bagi Pilihan Raya Umum Ke-14 (PRU-14) dalam Majli|website=Utusan Online|access-date=5 Disember 2018}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="3" |Gabungan |- !Penyandang jawatan ! colspan="2" |Pembangkang |- |[[Barisan Nasional]] (BN) |[[File:Parti Keadilan Rakyat logo.svg|frameless|50x50px]] [[Pakatan Harapan]] (PH) |[[Gagasan Sejahtera]] (GS) |- | * [[File:UMNO (Malaysia).svg|frameless|45x45px]] [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) * [[File:Flag of the Malaysian Chinese Association.svg|frameless|45x45px]] [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) * [[File:Flag of the Malaysian Indian Congress.svg|frameless|45x45px]] [[Kongres India Malaysia]] (MIC) * [[File:Parti Gerakan Rakyat Malaysia Flag.svg|frameless|45x45px]] [[Parti Gerakan Rakyat Malaysia]] (Gerakan) | * [[File:Parti Amanah Negara Flag.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Amanah Negara]] (Amanah) * [[File:Parti Keadilan Rakyat logo.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) * [[Fail:Parti Pribumi Bersatu Malaysia Logo isolated.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (Bersatu) * [[File:Democratic Action Party Flag.svg|frameless|50x50px]] [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) | * [[File:PAS logo.svg|frameless|45x45px]] [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) |} == Calon pilihan raya == {| class="wikitable" ! rowspan="3" |No. ! rowspan="3" |Kawasan persekutuan ! rowspan="3" |No. ! rowspan="3" |Kawasan negeri ! rowspan="3" |Penyandang Ahli Dewan Undangan Negeri ! colspan="12" |Parti politik |- !colspan="2" | [[Barisan Nasional]] !colspan="2" |[[File:Parti Keadilan Rakyat logo.svg|frameless|50x50px]] [[Pakatan Harapan]]<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/politik/ppbm-bertanding-2-kerusi-parlimen-6-dun-di-melaka-1.650315|title=PPBM bertanding 2 kerusi Parlimen, 6 DUN di Melaka|first=Suffian Abu|last=Bakar|website=Utusan Online|access-date=5 Disember 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.malaymail.com/s/1622166/dap-going-for-one-parliamentary-eight-state-seats-in-melaka|title=DAP going for one parliamentary, eight state seats in Melaka |work= Malay Mail|date= 19 April 2018|access-date=5 Disember 2018}}</ref> !colspan="2" |[[File:PAS logo.svg|frameless|40x40px]] [[Gagasan Sejahtera]]<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/edisi/melaka-ns/pas-melaka-letak-lima-calon-parlimen-24-dun-1.824283|title=Pas Melaka letak lima calon Parlimen, 24 Dun|first=Amran|last=Ali|website=www.sinarharian.com.my|access-date=5 Disember 2018}}</ref> !colspan="2" |Parti lain/BEBAS<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/nasional/empat-bekas-pemimpin-dap-akan-bertanding-atas-tiket-bebas-1.651960|title=Empat bekas pemimpin DAP akan bertanding atas tiket bebas|first=Harith|last=Nizar|website=Utusan Online|access-date=5 Disember 2018}}</ref> |- |Nama Calon |colspan="1" |Parti |Nama Calon |colspan="1" |Parti |Nama Calon |colspan="1" |Parti |Nama Calon |colspan="1" |Parti |- | rowspan="5" |P134 | rowspan="5" |[[Masjid Tanah (kawasan persekutuan)|Masjid Tanah]] |N01 |[[Kuala Linggi (kawasan negeri)|Kuala Linggi]] |[[Ismail Othman]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Ismail Othman]] |rowspan="6" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Hasmorni Tamby |rowspan="2" bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Azmi Sambul |rowspan="10" bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' | colspan="2" rowspan="17" | {{centre|''Tiada''}} |- |N02 |[[Tanjung Bidara (kawasan negeri)|Tanjung Bidara]] |[[Md Rawi Mahmud]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Md Rawi Mahmud]] |Halim Bachik |Imran Abdul Rahman |- |N03 |[[Ayer Limau (kawasan negeri)|Ayer Limau]] |[[Amirudin Yusof]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Amirudin Yusof]] |Ruslin Hasan |rowspan="2" bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Jamarudin Ahmad |- |N04 |[[Lendu (kawasan negeri)|Lendu]] |[[Sulaiman Md Ali]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Sulaiman Md Ali]] |Riduan Affandi Abu Bakar |Arshad Mohamad Som |- |N05 |[[Taboh Naning (kawasan negeri)|Taboh Naning]] |[[Latipah Omar]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Latipah Omar]] |Zairi Suboh |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Asri Shaik Abdul Aziz |- | rowspan="5" |P135 | rowspan="5" |[[Alor Gajah (kawasan persekutuan)|Alor Gajah]] |N06 |[[Rembia (kawasan negeri)|Rembia]] |Norpipah Abdol ([[Barisan Nasional|BN]]) |Norpipah Abdol |[[Muhammad Jailani Khamis]] |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Mohammad Rashidi Abd Radzak |- |N07 |[[Gadek (kawasan negeri)|Gadek]] |M.S Mahadevan Sanacy ([[Barisan Nasional|BN]]) |P. Panirchelvam |bgcolor="{{Malaysian Indian Congress/meta/shading}}"|'''MIC''' |[[Saminathan Ganesan]] |bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' |Emransyah Ismail |- |N08 |[[Machap Jaya (kawasan negeri)|Machap Jaya]] ''(sebelum ini Machap)'' |[[Lai Meng Chong]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Koh Nai Kwong]] |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |[[Ginie Lim Siew Lin]] |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Wan Zahidi Wan Ismail |- |N09 |[[Durian Tunggal (kawasan negeri)|Durian Tunggal]] |Ab Wahab Ab Latip ([[Barisan Nasional|BN]]) |Ab Wahab Ab Latip |rowspan="5" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Mohd Sofi Abdul Wahab]] |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Mohsin Ibrahim |- |N10 |[[Asahan (kawasan negeri)|Asahan]] |[[Abdul Ghafar Atan]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Abdul Ghafar Atan]] |Zamzuri Ariffin |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Azlan Maddin |- | rowspan="4" |P136 | rowspan="4" |[[Tangga Batu (kawasan persekutuan)|Tangga Batu]] |N11 |[[Sungai Udang (kawasan negeri)|Sungai Udang]] |[[Idris Haron]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Idris Haron]] |Mohd Lokman Abdul Gani |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | colspan="2" rowspan="1" | {{centre|''Tiada''}} |- |N12 |[[Pantai Kundor (kawasan negeri)|Pantai Kundor]] |Ab Rahaman Ab Karim ([[Barisan Nasional|BN]]) |Nor Azman Hassan |Juhari Osman |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Abdul Halim Maidin |rowspan="7" bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' |- |N13 |[[Paya Rumput (kawasan negeri)|Paya Rumput]] |Sazali Muhd Din ([[Barisan Nasional|BN]]) |Abu Bakar Mohamad Diah |[[Mohd Rafiq Naizamohideen|Md Rafiq Naizamohideen]] |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Rafie Ahmad |- |N14 |[[Kelebang (kawasan negeri)|Kelebang]] |Lim Ban Hong ([[Barisan Nasional|BN]]) |Lim Ban Hong |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |Gue Teck |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Mohd Shafiq Ismail |- | rowspan="4" |P137 | rowspan="4" |[[Hang Tuah Jaya (kawasan persekutuan)|Hang Tuah Jaya]] |N15 |[[Pengkalan Batu (kawasan negeri)|Pengkalan Batu]] ''(sebelum ini Bachang)'' |Lim Jack Wong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |Chua Lian Chye |bgcolor="{{party color|Parti Gerakan Rakyat Malaysia}}"|'''GERAKAN''' |[[Norhizam Hassan Baktee]] |rowspan="2" bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' |Ramli Dalip |- |N16 |[[Ayer Keroh (kawasan negeri)|Ayer Keroh]] |[[Khoo Poay Tiong]] ([[Pakatan Harapan|PH]]) |Chua Kheng Hwa |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |[[Kerk Chee Yee]] |Sepri Rahman |- |N17 |[[Bukit Katil (kawasan negeri)|Bukit Katil]] ''(previously Bukit Baru)'' |Md Khalid Kassim ([[Gagasan Sejahtera|GS]]) |Yunus Hitam |rowspan="2" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Adli Zahari]] |bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Muhamat Puhat Bedol |- |N18 |[[Ayer Molek (kawasan negeri)|Ayer Molek]] |Md. Yunos Husin ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Rahmad Mariman]] |Farhan Ibrahim |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Jantan Abdullah |Kamarolzaman Jidi |rowspan="5" bgcolor="{{Independent (politician)/meta/shading}}"|'''BEBAS''' |- | rowspan="5" |P138 | rowspan="5" |[[Kota Melaka (kawasan persekutuan)|Kota Melaka]] |N19 |[[Kesidang (kawasan negeri)|Kesidang]] |Chin Choong Seong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |Ng Choon Koon |rowspan="4" bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |Seah Shoo Chin |rowspan="4" bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | colspan="2" rowspan="2" | {{centre|''Tiada''}} |[[Goh Leong San]]¹ |- |N20 |[[Kota Laksamana (kawasan negeri)|Kota Laksamana]] |Lai Keun Ban ([[Pakatan Harapan|PH]]) |Melvia Chua Kew Wei |[[Low Chee Leong]] |[[Sim Tong Him]]¹ |- |N21 |[[Duyong (kawasan negeri)|Duyong]] |[[Goh Leong San]] ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |Lee Kiat Lee |Damian Yeo Shen Li |Kamarudin Sedik |bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' |Lim Jack Wong¹ |- |N22 |[[Bandar Hilir (kawasan negeri)|Bandar Hilir]] |[[Tey Kok Kiew]] ([[Pakatan Harapan|PH]]) |Shaun Lee Chong Leng |[[Tey Kok Kiew]] | colspan="2" rowspan="1" | {{centre|''Tiada''}} |Chin Choong Seong¹ |- |N23 |[[Telok Mas (kawasan negeri)|Telok Mas]] |Latiff Tamby Chik ([[Barisan Nasional|BN]]) |Abdul Razak Abdul Rahman |bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Noor Effandi Ahmad]] |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Rosazli Md Yasin |rowspan="6" bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}"|'''PAS''' | colspan="2" rowspan="6" | {{centre|''Tiada''}} |- | rowspan="5" |P139 | rowspan="5" |[[Jasin (kawasan persekutuan)|Jasin]] |N24 |[[Bemban (kawasan negeri)|Bemban]] |Ng Choon Koon ([[Barisan Nasional|BN]]) |Koh Chin Han |bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' |[[Wong Fort Pin]] |bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' |Suhaimi Harun |- |N25 |[[Rim (kawasan negeri)|Rim]] |[[Ghazale Muhamad]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Ghazale Muhamad]] |rowspan="4" bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Shamsul Iskandar Md. Akin]] |bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Kintan Man |- |N26 |[[Serkam (kawasan negeri)|Serkam]] |[[Zaidi Attan]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Zaidi Attan]] |Nor Khairi Yusof |rowspan="2" bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Ahmad Bilal Rahudin |- |N27 |[[Merlimau (kawasan negeri)|Merlimau]] |[[Roslan Ahmad]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Roslan Ahmad]] |Yuhaizad Abdullah |Abd Malek Yusof |- |N28 |[[Sungai Rambai (kawasan negeri)|Sungai Rambai]] |[[Hasan Abd Rahman]] ([[Barisan Nasional|BN]]) |[[Hasan Abd Rahman]] |Azalina Abdul Rahman |bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Zakariya Kasnin |} <small>'''Nota:''' ¹ Empat calon Bebas yang telah keluar daripada DAP Melaka untuk menubuhkan blok tidak rasmi Bebas bernama Liga Ke adil lan dan bertanding menggunakan simbol kunci.</small> <ref>{{cite news|url=http://www.thesundaily.my/news/2018/04/19/former-dap-malacca-leaders-form-justice-league|title=Former DAP Malacca leaders form Justice league|author=Kong See Hoh|work=[[The Sun (Malaysia)|The Sun Daily]]|date=19 April 2018|access-date=21 April 2018}}</ref> == Pendulum pilihan raya == Pilihan raya umum ke-14 menyaksikan sebanyak 15 kerusi kerajaan dan 13 kerusi pembangkang mengisi [[Dewan Undangan Negeri Melaka]]. Pihak kerajaan mempunyai 4 kerusi selamat dan 1 kerusi agak selamat, manakala pihak pembangkang hanya mempunyai 2 kerusi agak selamat. {{cot|Pilihan raya negeri Melaka 2018}} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''KERUSI KERAJAAN'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Marginal'''</span> |- | Gadek || Saminathan Ganesan || DAP || style="text-align:center;"| 42.47 |- | Telok Mas || Noor Effandi Ahmad || BERSATU || style="text-align:center;"| 44.57 |- | Bemban || Dr. Wong Fort Pin || DAP || style="text-align:center;"| 45.40 |- | Kelebang || Gue Teck || PKR || style="text-align:center;"| 45.58 |- | Durian Tunggal || Mohd. Sofi Abdul Wahab || AMANAH || style="text-align:center;"| 47.16 |- | Duyong || Damian Yeo Shen Li || DAP || style="text-align:center;"| 49.66 |- | Pengkalan Batu || Norhizam Hassan Baktee || DAP || style="text-align:center;"| 51.47 |- | Bukit Katil || Adly Zahari || AMANAH || style="text-align:center;"| 52.14 |- | Rembia || Muhammad Jailani Khamis || PKR || style="text-align:center;"| 52.37 |- | Machap Jaya || Ginie Lim Siew Lin || PKR || style="text-align:center;"| 52.66 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Agak selamat'''</span> |- | Paya Rumput || Mohd. Rafiq Naizamohideen || BERSATU || style="text-align:center;"| 56.30 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Selamat'''</span> |- | Ayer Keroh || Kerk Chee Yee || DAP || style="text-align:center;"| 65.31 |- | Kesidang || Seah Shoo Chin || DAP || style="text-align:center;"| 72.64 |- | Kota Laksamana || Low Chee Leong || DAP || style="text-align:center;"| 81.68 |- | Bandar Hilir || Tey Kok Kiew || DAP || style="text-align:center;"| 83.05 |} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''KERUSI BUKAN KERAJAAN'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Marginal'''</span> |- | Merlimau || Roslan Ahmad || UMNO || style="text-align:center;"| 45.38 |- | Pantai Kundor || Nor Azman Hassan || UMNO || style="text-align:center;"| 45.42 |- | Ayer Molek || Rahmad Mariman || UMNO || style="text-align:center;"| 45.56 |- | Asahan || Abdul Ghafar Atan || UMNO || style="text-align:center;"| 45.80 |- | Rim || Ghazale Muhamad || UMNO || style="text-align:center;"| 46.80 |- | Lendu || Sulaiman Md. Ali || UMNO || style="text-align:center;"| 46.87 |- | Taboh Naning || Latipah Omar || UMNO || style="text-align:center;"| 47.36 |- | Serkam || Zaidi Attan || UMNO || style="text-align:center;"| 47.46 |- | Sungai Rambai || Hasan Abd. Rahman || UMNO || style="text-align:center;"| 51.33 |- | Ayer Limau || Amiruddin Yusop || UMNO || style="text-align:center;"| 51.60 |- | Kuala Linggi || Ismail Othman || UMNO || style="text-align:center;"| 52.34 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Agak selamat'''</span> |- | Sungai Udang || Ir. Idris Haron || UMNO || style="text-align:center;"| 56.22 |- | Tanjung Bidara || Md. Rawi Mahmud || UMNO || style="text-align:center;"| 58.15 |} {{clear}} {{cob}} == Keputusan == {{Keputusan pilihan raya |alliance1=[[Pakatan Harapan]]|aspan1=5|party1=[[Parti Tindakan Demokratik]]|votes1=99637|seats1=8|sc1=+2 |party2=[[Parti Keadilan Rakyat]]|votes2=50220|seats2=3|sc2=+3 |party3=[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]]|votes3=32107|seats3=2|sc3=Baharu |party4=[[Parti Amanah Negara]]|color4=#b20000|votes4=29189|seats4=2|sc4=Baharu |atotal5=211153|aseats5=15|sc5=+9 |alliance6=[[Barisan Nasional]]|aspan6=5|party6=[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]]|votes6=104270|seats6=13|sc6=–4 |party7=[[Persatuan Cina Malaysia]]|color7=#0000FF|votes7=41492|seats7=0|sc7=–3 |party8=[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia]]|votes8=6471|seats8=0|sc8=0 |party9=[[Kongres India Malaysia]]|votes9=4085|seats9=0|sc9=–1 |atotal10=156318|aseats10=13|sc10=–8 |alliance11=[[Gagasan Sejahtera]]|aspan11=|party11=[[Parti Islam Se-Malaysia]]|votes11=44537|seats11=0|sc11=–1 |alliance12=Bebas|votes12=1148|seats12=0|sc12=0 |invalid=7143 |total_sc=0 |electorate=494662 |source=[https://electiondata.my/elections/mlk/SE-14/ ElectionData.MY] }} === Mengikut kawasan parlimen === [[Pakatan Harapan]] memenangi 4 daripada 6 kawasan parlimen. {|class=wikitable |- ! No. ! Kawasan persekutuan ! Barisan Nasional ! Gagasan Sejahtera ! Pakatan Harapan ! Ahli Parlimen |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P134 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Masjid Tanah (kawasan persekutuan)|Masjid Tanah]] | '''54.75%''' | 14.88% | 30.37% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Mas Ermieyati Samsudin]] |- align=center | rowspan=3 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P135''' | rowspan=3 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Alor Gajah (kawasan persekutuan)|Alor Gajah]]''' | rowspan=3|40.91% | rowspan=3|11.41% | rowspan=3|'''47.68%''' |- align=center | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Koh Nai Kwong]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Parlimen ke-13]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Mohd Redzuan Md Yusof]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Parlimen ke-14]]) |- align=center | rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P136''' | rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Tangga Batu (kawasan persekutuan)|Tangga Batu]]''' |rowspan=2 | 44.33% |rowspan=2 | 8.36% |rowspan=2 | '''47.31%''' | {{party shading/Barisan Nasional}}|Abu Bakar Mohamad Diah ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Parlimen ke-13]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Rusnah Aluai]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Parlimen ke-14]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P137''' | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Hang Tuah Jaya (kawasan persekutuan)|Hang Tuah Jaya]]''' | 34.61% | 13.21% | '''52.08%''' | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Shamsul Iskandar Md. Akin]] |- align=center |rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''P138''' |rowspan=2 bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''[[Kota Melaka (kawasan persekutuan)|Kota Melaka]]''' |rowspan=2| 24.75% |rowspan=2 | 5.77% |rowspan=2 | '''68.47%''' | {{party shading/Independent}}|[[Sim Tong Him]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|Parlimen ke-13]]) |- align=center | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|[[Khoo Poay Tiong]] ([[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Parlimen ke-14]]) |- align=center ! rowspan=2 {{party shading/Barisan Nasional}}|P139 ! rowspan=2 {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Jasin (kawasan persekutuan)|Jasin]] | '''44.88%''' | 16.28% | 38.84% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Ahmad Hamzah]] |} === Kerusi yang bertukar tangan === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! scope="col" | No. ! scope="col" | Kerusi ! colspan="3" scope="col" | Parti Sebelum (2013) ! colspan="3" scope="col" | Parti Kini (2018) |- | N06 | {{flagicon|Malacca}} [[Rembia (kawasan negeri)|Rembia]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |- | N07 | {{flagicon|Malacca}} [[Gadek (kawasan negeri)|Gadek]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Kongres India Malaysia|MIC]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) |- | N08 | {{flagicon|Malacca}} [[Machap Jaya (kawasan negeri)|Machap Jaya]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |- | N09 | {{flagicon|Malacca}} [[Durian Tunggal (kawasan negeri)|Durian Tunggal]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) |- | N13 | {{flagicon|Malacca}} [[Paya Rumput (kawasan negeri)|Paya Rumput]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) |- | N14 | {{flagicon|Malacca}} [[Kelebang (kawasan negeri)|Kelebang]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |- | N17 | {{flagicon|Malacca}} [[Bukit Katil (kawasan negeri)|Bukit Katil]] | width="1" bgcolor="{{Gagasan Sejahtera/meta/shading}}" | | [[Gagasan Sejahtera]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) |- | N23 | {{flagicon|Malacca}} [[Telok Mas (kawasan negeri)|Telok Mas]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) |- | N24 | {{flagicon|Malacca}} [[Bemban (kawasan negeri)|Bemban]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) |} == Selepas pilihan raya == {{Lihat juga|Krisis politik Malaysia 2020|Pilihan raya negeri Melaka 2021}} Kerajaan negeri pimpinan Adly hanya bertahan selama 22 bulan, apabila berlakunya [[Krisis politik Malaysia 2020|krisis politik Malaysia 2020]] dan tindakan beberapa Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) melompat parti telah menyebabkan beliau meletakkan jawatan serta digantikan dengan kerajaan negeri baharu di bawah pimpinan BN melalui [[Sulaiman Md Ali]] pada Mac 2020. Kerajaan itu pula hanya bertahan selama 19 bulan sebelum satu lagi krisis perlembagaan mengakibatkan pembubaran DUN dan pilihan raya mengejut dipanggil oleh Sulaiman pada Oktober 2021. == Rujukan == {{reflist}} {{Pilihan raya Malaysia}} [[Kategori:Pilihan raya negeri Melaka]] [[Kategori:Pilihan raya 2018 di Malaysia|Melaka]] ha0w1oudqi00zzgabwyih66dui91xvq 0 1266291 7004394 6997750 2026-11-12T10:57:43Z Sayaanakmalaysia92 361790 /* Kutipan Tertinggi */ 7004394 wikitext text/x-wiki {{s-start}} {{succession box|title=[[Kollywood|Filem Tamil]]|before=[[Filem Tamil tahun 2025]]|after= [[Filem Tamil tahun 2027]]|years='''2026'''|}} {{s-end}} Ini ialah senarai filem [[bahasa Tamil]] filem yang diterbitkan di [[India]]. ==Kutipan Tertinggi== Senarai filem Tamil dengan kutipan tertinggi yang dikeluarkan pada 2025, mengikut hasil kasar box office seluruh dunia, adalah seperti berikut:' {| class="wikitable" |- | style="text-align:center; background:#ccc;"|'''#+''' | Menyiratkan bahawa filem itu berbilang bahasa dan angka kutipan kasar termasuk koleksi seluruh dunia bagi versi penggambaran serentak yang lain |} {| class="wikitable sortable" style="margin:auto; margin:auto;" |+Filem Tamil dengan kutipan tertinggi pada tahun 2026 |- ! Rank{{efn-lg|name="ro"|Diisih berdasarkan nilai terendah apabila angka dibentangkan sebagai julat, dan untuk nilai yang sama, item yang lebih lama diberi susunan yang lebih tinggi. }} ! Tajuk ! Syarikat Produksi ! Jumlah kutipan seluruh dunia ! class="unsortable"|Rujukan |- ! style="text-align:center;" |1 | style="text-align:left;background:#b6fcb6;" | ''[[Jailer 2]]'' |{{ubl|[[Sun Pictures]]}} | style="text-align: right;" |{{INR|750–755 crore}} |{{Efn|Hasil kutipan tayangan seluruh dunia bagi ''Jailer 2'' dilaporkan oleh ''[[Business Today (India)|Business Today]]'' mencecah ₹750 crore.<ref>{{Cite web |date=29 October 2026 |title='Jailer 2' box office collection day 14: Rajinikanth film tops ₹750 crore worldwide, beats Baahubali’s lifetime biz |url=https://www.businesstoday.in/trending/box-office/story/jailer-2-box-office-collection-day-14-rajinikanth-film-tops-rs750-crore-worldwide-beats-baahubalis-lifetime-biz-564431-2026-10-29}}</ref> dan ''[[The Indian Express]]''melaporkan jumlah kutipan dilaporkan sebanyak ₹755 crore.<ref>{{Cite web |date=29 October 2026 |title=Jailer 2 Box Office Collection Day 14 Live Update: Rajinikanth film earns Rs 755 cr, beats 2.0 to emerge as highest-grossing Tamil film in India |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jailer-2-box-office-collection-day-14-rajinikanths-film-rs-755-crore-worldwide-10940886/}}</ref>}} |- !2 | style="text-align:left;" | ''[[Jana Nayagan]]'' |[[KVN Productions]] | style="text-align: right;" |{{INR|320{{endash}}325 crore}} | style="text-align: center;" |{{efn|name=jananayagan|Jumlah kutipan seluruh dunia bagi ''Jana Nayagan'' dilaporkan sekitar ₹320 crore (''[[DNA India]]''<ref>{{cite web |title=Jana Nayagan OTT release date: When and where to watch Thalapathy Vijay's final film on ZEE5 from August 21 |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-jana-nayagan-ott-release-date-when-and-where-to-watch-thalapathy-vijay-final-film-zee5-august-21-3218682 |website=DNA India |access-date=24 August 2026}}</ref>) – ₹320.34 crore (''[[Deccan Chronicle]]''<ref>{{cite web |title=Jana Nayagan OTT release date: Here's when and where to watch Vijay's final film |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/jana-nayagan-ott-release-date-heres-when-and-where-to-watch-vijays-final-film-1980053 |website=Deccan Chronicle |date=18 August 2026 |access-date=24 August 2026}}</ref>) – ₹322.80 crore (''[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]''<ref>{{cite web |title=Jana Nayagan OTT release: When and where to watch Vijay's final film |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/jana-nayagan-ott-release-when-and-where-to-watch-vijays-final-film/cid/2175474 |website=The Telegraph |access-date=24 August 2026}}</ref>) – ₹325 crore (''[[News18 Malayalam]]''<ref>{{cite web |title=Thalapathy Vijay's Jana Nayagan worldwide collection |url=https://malayalam.news18.com/news/film/thalapathy-vijay-jana-nayagan-worldwide-collection-mm-785188.html |website=News18 Malayalam |date=14 August 2026 |access-date=17 August 2026}}</ref>)}} |- !3 | style="text-align:left;" |''[[Karuppu]]'' | [[Dream Warrior Pictures]] | style="text-align:right; " |{{INR|310{{endash}}315 crore}} | align="center" style="text-align: center;" | {{efn|name=karuppubo|Jumlah kutipan seluruh dunia bagi ''Karuppu'' dilaporkan sekitar ₹310 crore (''[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]''<ref>{{cite web |title='Jana Nayagan' crosses Rs 200 crore worldwide, Monday test crucial for Vijay's final film |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/jana-nayagan-crosses-rs-200-crore-worldwide-monday-test-crucial-for-vijays-final-film/cid/2171956 |website=[[The Telegraph (India)|The Telegraph]] |date=27 July 2026}}</ref>, ''[[Hindustan Times]]''<ref>{{cite web |title=Vishwanath and Sons first review out: Suriya delivers 'class apart' performance in 'wholesome film', says Karthi |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/vishwanath-and-sons-first-review-out-suriya-delivers-class-apart-performance-in-wholesome-film-says-karthi-101786690335661.html |website=Hindustan Times |date=14 August 2026}}</ref>) – ₹315 crore (''[[Network18 Group#Digital_Media|Moneycontrol]]''<ref>{{cite web |title=2026 First Half Box Office Report Card: From Dhurandhar 2's historic run to The Raja Saab's big misfire |url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/2026-first-half-box-office-report-card-from-dhurandhar-2-s-historic-run-to-the-raja-saab-s-big-misfire-article-13964240.html |website=Moneycontrol |date=2 July 2026}}</ref>)}} |- !4 | style="text-align:left;" | ''[[Vishwanath & Sons]]'' |Sithara Entertainments / Fortune Four Cinemas / Srikara Studios | style="text-align: right;" |{{INR|220–260 crore}} | style="text-align: center;" |{{efn|name=vishwanathsons|Jumlah kutipan seluruh dunia yang dilaporkan bagi ''Vishwanath & Sons'' adalah sekitar ₹200 crore (''[[Hindustan Times]]''<ref>{{cite web |title=Vishwanath and Sons OTT release date: When and where to watch Suriya and Mamitha Baiju hit ₹200 crore film on Netflix |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/vishwanath-and-sons-ott-release-date-when-and-where-to-watch-suriya-and-mamitha-baiju-hit-200-crore-film-netflix-101788854283484.html |website=Hindustan Times |date=8 September 2026}}</ref>, ''[[The Week (Indian magazine)|The Week]]''<ref>{{cite web |title=Vishwanath & Sons Netflix OTT release |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2026/09/08/vishwanath-sons-netflix-ott-release.html |website=The Week |date=8 September 2026}}</ref>) – ₹205.50 crore (''[[DNA India]]''<ref>{{cite web |title=Vishwanath and Sons OTT release date: When and where to watch Suriya-starrer blockbuster film with Mamitha Baiju on Netflix September 11 |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-vishwanath-and-sons-ott-release-date-when-and-where-to-watch-suriya-starrer-blockbuster-film-mamitha-baiju-netflix-september-11-3220092 |website=DNA India |date=8 September 2026}}</ref>) – ₹260 crore (''[[Outlook India]]''<ref>{{cite web |title=Vishwanath and Sons OTT release: When and where to watch Suriya's ₹260 crore hit |url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/south-cinema/vishwanath-and-sons-ott-release-when-and-where-to-watch-suriyas-260-crore-hit |website=Outlook India |date=8 September 2026 }}</ref>, ''[[Cinema Express]]''<ref>{{cite web |title=Vishwanath and Sons on OTT: Here is when and where Suriya, Mamitha Baiju film will release |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/08/vishwanath-and-sons-on-ott-here-is-when-and-where-suriya-mamitha-baiju-film-will-release |website=Cinema Express |date=8 September 2026}}</ref>)}} |- !5 | style="text-align:left;" | ''[[Mandaadi]]'' | [[RS Infotainment]] | style="text-align: right;" |{{INR|150 crore}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |date=16 September 2026 |title='மண்டாடி' - 'சர்தார் 2'.. பாக்ஸ் ஆபீஸில் அதிக வசூல் எது தெரியுமா|url=https://www.dailythanthi.com/cinema/cinemanews/mandadi-vs-sardar-2-do-you-know-which-one-grossed-more-at-the-box-office0|access-date=17 September 2026|language=ta|website=[[Dina Thanthi]]}}</ref> |- |- !6 | style="text-align:left;background:#b6fcb6;" | ''[[Scene]]'' | Zhagaram Studios / [[2D Entertainment]] | style="text-align: right;" |{{INR|116.65 crore}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite news |date=9 November 2026 |title=Scene box office collection Day 3: Suriya scores a Diwali blockbuster as film crosses Rs 100 crore mark worldwide |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/scene-box-office-collection-day-3-suriya-scores-a-diwali-blockbuster-as-film-crosses-rs-100-crore-mark-worldwide/articleshow/135668376.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261109055154/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/scene-box-office-collection-day-3-suriya-scores-a-diwali-blockbuster-as-film-crosses-rs-100-crore-mark-worldwide/articleshow/135668376.cms?from=mdr |archive-date=9 November 2026 |access-date=9 November 2026 |work=[[The Economic Times]]}}</ref> |- !7 | style="text-align:left;" | ''[[DC]]'' | [[Sun Pictures]] | style="text-align: right;" |{{INR|100 crore}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |last1=Hymavati |first1=Ravali |title=Lokesh Kanagaraj's DC Enters 100 Crore Club |url=https://www.thehansindia.com/cinema/lokesh-kanagarajs-dc-enters-100-crore-club-1112254 |website=Hans India |access-date=24 August 2026 |language=en |date=21 August 2026}}</ref> |- !8 | ''[[Blast]]'' | [[AGS Entertainment]] | style="text-align:right; " |{{INR|75 crore}} | style="text-align: center;" |<ref name="BlastCE">{{cite web |last1=M |first1=Narayani |title=Exclusive {{!}} Blast director Subash K Raj clears the air on rumours about his next with Vikram |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jul/02/exclusive-blast-director-subash-k-raj-clears-the-air-on-rumours-about-his-next-with-vikram |website=Cinema Express |access-date=20 July 2026 |language=en |date=2 July 2026}}</ref> |- !9 | ''[[Thaai Kizhavi]]'' | Passion Studios / [[Sivakarthikeyan|Sivakarthikeyan Productions]] | style="text-align: right;" |{{INR|72–81.7 crore}} | style="text-align: center;" |{{efn|''Thaai Kizhavi''{{'}}s reported worldwide grosses vary between ₹72 crore (''[[News18]]''<ref name="TKNews18">{{Cite web |date=23 March 2026 |title=Thaai Kizhavi OTT Release Update: When and Where to Watch Radikaa Sarathkumar's Blockbuster |url=https://www.news18.com/web-series-entertainment/thaai-kizhavi-ott-release-update-when-and-where-to-watch-radikaa-sarathkumars-blockbuster-aa-ws-l-9992422.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260324045736/https://www.news18.com/web-series-entertainment/thaai-kizhavi-ott-release-update-when-and-where-to-watch-radikaa-sarathkumars-blockbuster-aa-ws-l-9992422.html |archive-date=24 March 2026 |access-date=22 April 2026 |website=News18 |language=en}}</ref>) – ₹75 crore (''[[The Economic Times]]''<ref name="OTTdate">{{Cite news |date=31 March 2026 |title=Thaai Kizhavi OTT release date announced: When and where to watch Sivakarthikeyan, Radhika's Tamil blockbuster movie. Check language versions |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/thaai-kizhavi-ott-release-date-announced-when-and-where-to-watch-sivakarthikeyan-radhikas-tamil-blockbuster-movie-check-language-versions/articleshow/129914162.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260331040353/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/thaai-kizhavi-ott-release-date-announced-when-and-where-to-watch-sivakarthikeyan-radhikas-tamil-blockbuster-movie-check-language-versions/articleshow/129914162.cms?from=mdr |archive-date=31 March 2026 |access-date=31 March 2026 |work=[[The Economic Times]] |language=en}}</ref>) – ₹81.7 crore (''[[India Today]]''<ref name="TKIT">{{Cite web |last=Ponnappa |first=Sanjay |date=10 April 2026 |title=Small films, big wins: 7 South Indian hits that surprised in 2026 so far |url=https://www.indiatoday.in/movies/story/low-budget-south-indian-films-succeed-content-word-of-mouth-2026-2893996-2026-04-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411052920/https://www.indiatoday.in/movies/story/low-budget-south-indian-films-succeed-content-word-of-mouth-2026-2893996-2026-04-10 |archive-date=11 April 2026 |access-date=22 April 2026 |website=India Today |language=en}}</ref>).}} |- !10 |''[[Youth]]'' | Paarvaatha Entertainments / Street Boy Studios / Maali and Manvi Movie Makers | style="text-align: right;" |{{INR|70–82 crore}} | style="text-align: center;" |{{efn|''Idhayam Murali''{{'}}s reported worldwide grosses vary between ₹70 crore (''[[Filmfare]]''<ref name="YouthFF">{{cite web |title=Ken Karunaas' Youth Heads to OTT After Strong Theatrical Run {{!}} Filmfare.com |url=https://www.filmfare.com/news/south/ken-karunaas-youth-heads-to-ott-after-strong-theatrical-run-83086.html |website=Filmfare |access-date=22 April 2026 |language=en}}</ref>) – ₹81 crore (''[[Asianet News]]'' Tamil<ref name="YouthAN">{{cite web |title=OTTக்கு பார்சல் செய்யப்பட்ட யூத்... அதன் லைஃப் டைம் வசூல் எத்தனை கோடி தெரியுமா? |url=https://tamil.asianetnews.com/gallery/cinema/ken-karunas-youth-movie-ott-release-date-announced-here-its-lifetime-box-office-collection-g7zlu9n?photo=5 |website=Asianet News Tamil |access-date=22 April 2026 |language=ta}}</ref>) – ₹82 crore (''[[India Today]]''<ref name="YouthIT">{{cite web |title=Rishab Shetty reviews Youth, calls 24-year-old director Ken an asset to cinema |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rishab-shetty-praises-tamil-film-youth-for-its-heartfelt-tribute-to-parents-2898788-2026-04-20 |website=India Today |access-date=22 April 2026 |language=en |date=20 April 2026}}</ref>).}} |} ==Masuk Panggung== ===Januari=== * [[Parasakthi (filem 2026)|Parasakthi]] (Drama-Sejarah) - Jan 10 * [[Vaa Vaathiyaar]] (Adiwira-Komedi Fantasi) - Jan 14 * [[Thalaivar Thambi Thalaimaiyil]] (Satira Politik) - Jan 15 * Draupathi 2 (Aksi Sejarah) - Jan 23 * Hot Spot 2 Much (antologi) -Jan 23 * Jockey (Drama Sukan) -Jan 23 * Gandhi Talks (Filem senyap) -Jan 30 * Lockdown (Drama Debaran) -Jan 30 ===Februari=== * [[With Love]] (Romantis) - Feb 6 * Yogi Da (Aksi)- Feb 6 * Kaa – The Forest (Debaran petualangan) -Feb 13 * My Lord (Drama perundangan) -Feb 13 * Pookie (Komedi Romantis) - Feb 13 * Sweety Naughty Crazy (Komedi Dewasa) - Feb 13 * Aazhi (Debaran) - Feb 27 * Fourth Floor (Seram Psikologi) - Feb 27 * [[Thaai Kizhavi]] (Komedi Drama) - Feb 27 ===Mac=== * Mustafa Mustafa (Komedi) - Mac 6 * Vadam (Komedi Keluarga) - Mac 6 * Kadhal Reset Repeat (Komedi Muzikal) - Mac 6 * [[Youth]] (Komedi) - Mac 19<ref>{{Cite web |date=2026-01-13 |title=Youth 2026 |url=https://www.filmibeat.com/tamil/movies/youth-2026.html |access-date=2026-01-15 |website=filmibeat|language=en}}</ref> * [[Happy Raj]] (Komedi Romantik) - Mac 27 ===April=== * [[Love Insurance Kompany]] (Komedi Romantik-Fiksyen sains)- April 3<ref>{{Cite news |date=Love Insurance Kompany: After delays, Pradeep Ranganathan’s film to release on April 3, 2026? Vignesh Shivan drops hint|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/love-insurance-kompany-after-delays-pradeep-ranganathans-film-to-release-on-april-3-2026-vignesh-shivan-drops-hint-1401566|archive-date=10 February 2025 |access-date=2025-03-13 |work=Hindustan Times |language=en-us}}</ref> * TN 2026 (Komedi Politik) -April 10 * [[Mr. X]] (Thriller perisik) - April 17 * [[Kara]] (Filem Rompakan) -April 30 ===May=== * [[Krishnavataram Part 1: The Heart (Hridayam)]] (Filem Mitos) - May 7 * [[29 (filem)|29]] (Drama Romantik) - May 8 * [[Karuppu]] (Drama Aksi) - May 15<ref>{{Cite news |date=14 October 2024 |title=It's Official: Suriya's next with RJ Balaji |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/its-official-suriyas-next-with-rj-balaji/articleshow/114220124.cms |access-date=14 October 2024 |work=[[The Times of India]]}}</ref> * [[Blast]] (Komedi Aksi) - May 28 ===June=== * Parimala and Co (Drama Komedi) - June 5 * [[Double Occupancy]] (fantasi Komedi) -Jun 12 * Con City (Komedi Jenayah) -Jun 26 ===July=== * [[Gatta Kusthi 2]] (Komedi Sukan) -July 3 * [[Idhayam Murali]] (Romantik Remaja)- July 10 * Anbe Diana (Romantik Komedi) -July 17 * [[Jana Nayagan]]<ref>{{Cite news |date=2025-01-26 |title=Jana Nayagan: Vijay unveils title of his final film before entering politics, shares first look poster |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jana-nayagan-vijay-unveils-title-of-final-film-before-entering-politics-shares-first-look-poster-101737871288856.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250210142903/https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/jana-nayagan-vijay-unveils-title-of-final-film-before-entering-politics-shares-first-look-poster-101737871288856.html |archive-date=10 February 2025 |access-date=2025-03-13 |work=Hindustan Times |language=en-us}}</ref> (Aksi-Politik) - July 23 ===Ogos=== * [[DC]] (Aksi Romantik) -Ogos 7 * [[G.D.N]] (Biopik) - Ogos 7 * [[Vishwanath & Sons]] (Drama Romantik) - Ogos 14 * Magudam (Aksi) - Ogos 14 * [[Hi|Hi :)]] (Romantik Komedi) - Ogos 28 * Once More (Romantik Musikal) - Ogos 28 ===September=== * Immortal (Fantasi) -Sep 4 * [[Mandaadi]] (Drama Sukan) -Sep 10 * [[Sardar 2]] (Debaran) -Sep 10 * Sandakari (Romantik Komedi) -Sep 18 * Dorothy (Filem Inde) -Sep 25 * Meesaya Murukku 2 (Aksi Komedi) -Sep 25 ===Oktober=== * [[Baththa]] (Komedi Drama)-Okt 1 * Yezhu Kadal Yezhu Malai (Romatik) -Okt 1 * Sigma (Aksi) - Okt 2 * Anbil Avan (Aksi Romantik)- Okt 2 * [[Jailer 2]] (Aksi Komedi) -Okt 15 ===Nov=== * [[Scene]] (Aksi Komedi)- Nov 6 * [[Mookuthi Amman 2]] (Fantasi) - Nov 6 * Moonwalk (Filem Tarian) - Nov 6 * [[Om (Filem)|Om Chapter 1: Udhiran – The Blood Wood]] (Aksi) -Nov 20 * Sathyavan Savithiri (Drama perundangan) - Nov 20 ===Disember=== * Train (Aksi)- Dis 4 ===Akan ditayangkan (Tarikh belum diumumkan)=== * [[7/G Rainbow Colony 2]] (Romantik Remaja) * [[Benz]] (Adiwira) * [[Demonte Colony 3]] (Seram) -Sep 10 * [[Indian 3]] (Aksi) * Jio Jolliya Iruntha Oruthan (Komedi) * Kanchana 4 (Komedi Seram) * Mr. Bhaarath (Romantik Komedi) -Okt 1 * Legacy (Aksi) * Power House (Aksi) * Rage (Aksi Debran) * [[Server Sundaram]] (Komedi) * Slum Dog: 33 Temple Road (Aksi Debran) * Valai (Aksi) * Vettuvam (Fikesyen Sains) ==Tayangan Terus ke Platform Penstriman== {| class="wikitable" |+ Tayangan Terus ke Platform Penstriman |- ! Tarikh !! Filem !! Genre!! Platform Penstriman |- |Feb 20 || [[Lucky the Superstar]] || Komedi Kanak-Kanak || [[Disney+ Hotstar]] |- |Mac 16 || [[Made in Korea]] || Komedi Drama || [[Netflix]] |- |Mac 27 || [[Nee Frover]] || Drama Romantik || Netflix |- | Nov 6 || [[Nooru Kodi Vaanavil]] || Drama Romantik || [[ZEE5]] |} == Nota == {{notelist}}{{notelist-lg}} ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Senarai filem Tamil mengikut tahun|2026]] [[Kategori:Filem 2026|*]] [[Kategori:Filem Tamil tahun 2026|*]] 1giujajbkk7r2hrbgpxxhl8zytz014w 0 1269309 7004393 6955034 2026-11-12T10:57:37Z Whyiseverythingalreadyused 337957 7004393 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}} [[Fail:Salikin Sidek.jpg|thumb|'''Salikin Sidek'''|tengah]] '''Salikin Bin Hj Sidek''' (lahir 30 September 1960) merupakan seorang pereka fesyen Malaysia, ahli perniagaan, penulis dan penggiat pemuliharaan tekstil Malaysia yang terkenal dalam kepakarannya dalam busana tradisional Melayu menggubakan fabrik warisan seperti '''''Songket''', '''Batik''''' dan '''''[https://www.thestar.com.my/lifestyle/style/2024/06/08/malaysian-fashion-designer-uses-150-year-old-039limar039-fabric-in-new-collection Limar]'''.'' Dilahirkan di [[Daerah Kluang|Kluang]], [[Johor]]. Beliau ialah pengasas label jenama dan [https://www.bharian.com.my/bhplus-old/2015/08/72420/jubah-serban-tak-pinggir-busana-melayu butik '''''Salikin Sidek'''''] serta penulis buku '''''[https://www.karangkrafmall.com/variasi-busana-tradisional?srsltid=AfmBOoqCP1MF8kywEnEJ2SkA0T4NyPtlaRS6FtmTPL8BSCnTFSj3XNN6 Busana Tradisional] (2010)''', '''[https://emall.karangkraf.com/Shop/Book/b43644e1-05b8-486b-9cd9-8d66c2675498/variasi-busana-pengantin-melayu-tradisional Busana Pengatin Melayu Tradisional]''' '''(2011)''''' dan '''''[https://www.google.com.my/books/edition/Variasi_Kebaya_Kontemporari_Seniwati_Mel/atYlDQAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 Kebaya Kontemporari Seniwati Melayu]''' '''(2015).''''' Media Malaysia sering merujuknya sebagai " [https://www.thestar.com.my/business/sme/2014/05/20/designer-makes-a-name-for-himself-with-baju-melayu Raja Busana Tradisional] ", dan rekaan beliau pernah digayakan oleh banyak [https://majoriti.com.my/berita/2024/09/07/m-nasir-bella-astillah-azah-aziz-pernah-terima-sentuhan-rekaannya-salikin-sidek-terus-pertahan-busana-tradisi-melayu tokoh ternama] seperti [[M. Nasir|M.Nasir]], [[Bella Astillah]] serta Allahyarhamah [[Azah Aziz]]. Salikin turut menerima anugerah termasuk pengiktirafan dan aktif memperjuangkan pemeliharaan serta penghasilan semula tekstil warisan Melayu. Salikin juga banyak memperagakan [https://themalaysianreserve.com/2019/08/09/habib-jewels-celebrates-62nd-merdeka-at-suria-klcc/ koleksi] beliau di pelbagai acara dan majlis terkemuka seperti '''[[Minggu Fesyen Kuala Lumpur|Minggu Fesyen Kuala Lumpur (KLFW)]]''', Festival Fesyen KL (FFKL), Piala Seri Endon (PSE), Islamic Fashion Festival (IFF), Malaysia International Fashion Alliance (MIFA) dan sebagainya. '''Kerjaya''' Salikin Sidek ialah merupakan pemilik jenama dan butik Salikin Sidek yang menumpukan pada [https://www.bernama.com/radio/news.php?id=2305344 busana tradisional Melayu]. Beliau juga [https://majalahwm.com/the-big-aidilfitri-fashion-show/ menyediakan] [https://www.utusanborneo.com.my/2018/06/18/konsep-minimalis-pilihan-baju-raya-tahun-ini perkhidmatan dalam rekaan busana], fesyen pengantin, jahitan tempahan (Tailoring) serta pembuatan pakaian siap (Garment Manufacture). Beliau turut mengusahakan mereka pakaian seragam korporat rasmi. Kepakarannya merangkumi pakaian perkahwinan dan kostum teater memperlihatkan keluasan bakat beliau dalam menggabungkan tradisi dan kontemporari. Beberapa kajian akademik turut menyebut rekaannya dalam perbincangan mengenai evolusi baju kurung moden, yang menekankan keseimbangan antara inovasi dan identiti tradisi. Beliau juga menulis buku penerbitan [[Alaf 21]] iaitu '''''[https://www.karangkrafmall.com/variasi-busana-tradisional?srsltid=AfmBOoqCP1MF8kywEnEJ2SkA0T4NyPtlaRS6FtmTPL8BSCnTFSj3XNN6 Busana Tradisional (2010)]''''', [https://emall.karangkraf.com/Shop/Book/b43644e1-05b8-486b-9cd9-8d66c2675498/variasi-busana-pengantin-melayu-tradisional '''''Busana Pengatin Melayu Tradisional''''' '''''(2011)'''''] dan [https://www.karangkrafmall.com/variasi-kebaya-kontemporari-seniwati-melayu?srsltid=AfmBOooxidU5Z1g-wt-85y41rDzs6OHNe_85EoaCm_1FpMzjWcmBnXA5 '''Kebaya Kontemporari Seniwati Melayu''' '''''(2015).'''''] Salikin menekankan [https://dewanbudaya.jendeladbp.my/2022/03/25/1537/ pemeliharaan tekstil Melayu warisan] melalui usaha pemgumpulan pemuliharaan dan penghasilan semula fabrik sejarah seperti Limar. Beliau memberi penekanan terhadap cabaran teknikal seperti kesan haba dan penyimpanan yang salah boleh merosakkan fabrik halus. == Anugerah & Pengiktirafan == Salikin Sidek telah menerima antara beberapa anugerah sepanjang kerjayanya: {| class="wikitable" |+Beberapa Anugerah / Pengikitirafan !Tahun !Anugerah / Pengikitirafan !Penganjur |- |1995 |Anugerah Pereka Fesyen Malaysia |Persatuan Palang Merah di bawah naungan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong Tunku Jaafar dan Raja Permaisuri Agong |- |1995 |Pakaian Terbaik (Perarakan Hari Kebangsaan) |Sambutan Hari Kebangsaan Malaysia |- |1996 |Tempat Kedua, Pakaian Terbaik |YTL Group |- |1997 |Tempat Ketiga, Pakaian Terbaik |UNW |- |1998 |Johan, Pakaian Terbaik (Hari Kebangsaan) |Celcom |- |2006 |Pereka Jemputan Minggu Fesyen Kuala Lumpur |[https://www.tourism.gov.my/index.php/media/view/tourism-malaysia-hosts-klfw-2006 Tourism Malaysia] |} Terdapat juga pelbagai lagi [https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2012/12/08/jurusolek-artis-jangan-syok-sendiri--zulfazli anugerah] dan pengiktirafan beliau perolehi sepanjang kerjaya. ==== Sukarelawan COVID-19 ==== Sewaktu negara dilanda Pandemik Covid-19, [https://www.nona.my/biasanya-bulan-syaaban-pereka-fesyen-sibuk-jahit-baju-raya-tapi-tahun-ini-berbeza-salikin-sidek/ Salikin Sidek] bersama pereka-pereka fesyen lain [https://www.remaja.my/9-pereka-fesyen-ini-bantu-hasilkan-sut-ppe-bagi-frontliners-malaysia/ membantu] menghasilkan [https://www.sinarharian.com.my/article/77704/khas/covid-19/covidsinar-uiam-jahit-ppe pakaian PPE] kepada barisan frontliners negara. == Pertandingan Kemahiran Antarabangsa == Salikin turut mewakili Malaysia sebagai pakar juri dalam pertandingan teknologi fesyen di bawah WorldSkills Competition (WSC) dan ASEAN Skills Competition. {| class="wikitable" |+ !Tahun !Acara / Pertandingan !Peranan !Pencapaian / Pengikitirafan |- |2012 |ASEAN Skills Competition (Jakarta) |Ketua Pakar Teknologi Fesyen |Pingat Perak (Malaysia) |- |2013 |WorldSkills Competition (WSC) (Leipzig, Jerman) |Pakar Malaysia, Teknologi Fesyen |Medal of Excellence |- |2014 |ASEAN Skills Competition (Hanoi) |Pakar Malaysia Teknologi Fesyen |Pingat Emas (Malaysia) |} == Kehidupan Peribadi == Salikin Sidek berkahwin dengan Anita Anuar. Pasangan ini dikurniakan empat orang anak: # [https://www.instagram.com/ariqsalikin/ ariqsalikin] # Asila Sofea # Ajwa Saliha # Anis Syahira == Pautan Luar == Instagram [https://www.instagram.com/salikinsidek_official/ salikinsidek_official] [https://www.instagram.com/salikinsidek_rtw/ salikinsidek_rtw] Facebook [https://www.facebook.com/salikin.sidek.5 Salikin Sidek] [https://www.facebook.com/salisidek Salikin Sidek Full] ejixo30sfas0poo846bfw7zhtwidmxn 7004407 7004393 2026-11-12T11:27:02Z Whyiseverythingalreadyused 337957 7004407 wikitext text/x-wiki {{Db-g11}} '''Salikin Bin Hj Sidek''' (lahir 30 September 1960) merupakan seorang pereka fesyen Malaysia, ahli perniagaan, penulis dan penggiat pemuliharaan tekstil Malaysia yang terkenal dalam kepakarannya dalam busana tradisional Melayu menggubakan fabrik warisan seperti '''''Songket''', '''Batik''''' dan '''''[https://www.thestar.com.my/lifestyle/style/2024/06/08/malaysian-fashion-designer-uses-150-year-old-039limar039-fabric-in-new-collection Limar]'''.'' Dilahirkan di [[Daerah Kluang|Kluang]], [[Johor]]. Beliau ialah pengasas label jenama dan [https://www.bharian.com.my/bhplus-old/2015/08/72420/jubah-serban-tak-pinggir-busana-melayu butik '''''Salikin Sidek'''''] serta penulis buku '''''[https://www.karangkrafmall.com/variasi-busana-tradisional?srsltid=AfmBOoqCP1MF8kywEnEJ2SkA0T4NyPtlaRS6FtmTPL8BSCnTFSj3XNN6 Busana Tradisional] (2010)''', '''[https://emall.karangkraf.com/Shop/Book/b43644e1-05b8-486b-9cd9-8d66c2675498/variasi-busana-pengantin-melayu-tradisional Busana Pengatin Melayu Tradisional]''' '''(2011)''''' dan '''''[https://www.google.com.my/books/edition/Variasi_Kebaya_Kontemporari_Seniwati_Mel/atYlDQAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 Kebaya Kontemporari Seniwati Melayu]''' '''(2015).''''' Media Malaysia sering merujuknya sebagai " [https://www.thestar.com.my/business/sme/2014/05/20/designer-makes-a-name-for-himself-with-baju-melayu Raja Busana Tradisional] ", dan rekaan beliau pernah digayakan oleh banyak [https://majoriti.com.my/berita/2024/09/07/m-nasir-bella-astillah-azah-aziz-pernah-terima-sentuhan-rekaannya-salikin-sidek-terus-pertahan-busana-tradisi-melayu tokoh ternama] seperti [[M. Nasir|M.Nasir]], [[Bella Astillah]] serta Allahyarhamah [[Azah Aziz]]. Salikin turut menerima anugerah termasuk pengiktirafan dan aktif memperjuangkan pemeliharaan serta penghasilan semula tekstil warisan Melayu. Salikin juga banyak memperagakan [https://themalaysianreserve.com/2019/08/09/habib-jewels-celebrates-62nd-merdeka-at-suria-klcc/ koleksi] beliau di pelbagai acara dan majlis terkemuka seperti '''[[Minggu Fesyen Kuala Lumpur|Minggu Fesyen Kuala Lumpur (KLFW)]]''', Festival Fesyen KL (FFKL), Piala Seri Endon (PSE), Islamic Fashion Festival (IFF), Malaysia International Fashion Alliance (MIFA) dan sebagainya. '''Kerjaya''' Salikin Sidek ialah merupakan pemilik jenama dan butik Salikin Sidek yang menumpukan pada [https://www.bernama.com/radio/news.php?id=2305344 busana tradisional Melayu]. Beliau juga [https://majalahwm.com/the-big-aidilfitri-fashion-show/ menyediakan] [https://www.utusanborneo.com.my/2018/06/18/konsep-minimalis-pilihan-baju-raya-tahun-ini perkhidmatan dalam rekaan busana], fesyen pengantin, jahitan tempahan (Tailoring) serta pembuatan pakaian siap (Garment Manufacture). Beliau turut mengusahakan mereka pakaian seragam korporat rasmi. Kepakarannya merangkumi pakaian perkahwinan dan kostum teater memperlihatkan keluasan bakat beliau dalam menggabungkan tradisi dan kontemporari. Beberapa kajian akademik turut menyebut rekaannya dalam perbincangan mengenai evolusi baju kurung moden, yang menekankan keseimbangan antara inovasi dan identiti tradisi. Beliau juga menulis buku penerbitan [[Alaf 21]] iaitu '''''[https://www.karangkrafmall.com/variasi-busana-tradisional?srsltid=AfmBOoqCP1MF8kywEnEJ2SkA0T4NyPtlaRS6FtmTPL8BSCnTFSj3XNN6 Busana Tradisional (2010)]''''', [https://emall.karangkraf.com/Shop/Book/b43644e1-05b8-486b-9cd9-8d66c2675498/variasi-busana-pengantin-melayu-tradisional '''''Busana Pengatin Melayu Tradisional''''' '''''(2011)'''''] dan [https://www.karangkrafmall.com/variasi-kebaya-kontemporari-seniwati-melayu?srsltid=AfmBOooxidU5Z1g-wt-85y41rDzs6OHNe_85EoaCm_1FpMzjWcmBnXA5 '''Kebaya Kontemporari Seniwati Melayu''' '''''(2015).'''''] Salikin menekankan [https://dewanbudaya.jendeladbp.my/2022/03/25/1537/ pemeliharaan tekstil Melayu warisan] melalui usaha pemgumpulan pemuliharaan dan penghasilan semula fabrik sejarah seperti Limar. Beliau memberi penekanan terhadap cabaran teknikal seperti kesan haba dan penyimpanan yang salah boleh merosakkan fabrik halus. == Anugerah & Pengiktirafan == Salikin Sidek telah menerima antara beberapa anugerah sepanjang kerjayanya: {| class="wikitable" |+Beberapa Anugerah / Pengikitirafan !Tahun !Anugerah / Pengikitirafan !Penganjur |- |1995 |Anugerah Pereka Fesyen Malaysia |Persatuan Palang Merah di bawah naungan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong Tunku Jaafar dan Raja Permaisuri Agong |- |1995 |Pakaian Terbaik (Perarakan Hari Kebangsaan) |Sambutan Hari Kebangsaan Malaysia |- |1996 |Tempat Kedua, Pakaian Terbaik |YTL Group |- |1997 |Tempat Ketiga, Pakaian Terbaik |UNW |- |1998 |Johan, Pakaian Terbaik (Hari Kebangsaan) |Celcom |- |2006 |Pereka Jemputan Minggu Fesyen Kuala Lumpur |[https://www.tourism.gov.my/index.php/media/view/tourism-malaysia-hosts-klfw-2006 Tourism Malaysia] |} Terdapat juga pelbagai lagi [https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2012/12/08/jurusolek-artis-jangan-syok-sendiri--zulfazli anugerah] dan pengiktirafan beliau perolehi sepanjang kerjaya. ==== Sukarelawan COVID-19 ==== Sewaktu negara dilanda Pandemik Covid-19, [https://www.nona.my/biasanya-bulan-syaaban-pereka-fesyen-sibuk-jahit-baju-raya-tapi-tahun-ini-berbeza-salikin-sidek/ Salikin Sidek] bersama pereka-pereka fesyen lain [https://www.remaja.my/9-pereka-fesyen-ini-bantu-hasilkan-sut-ppe-bagi-frontliners-malaysia/ membantu] menghasilkan [https://www.sinarharian.com.my/article/77704/khas/covid-19/covidsinar-uiam-jahit-ppe pakaian PPE] kepada barisan frontliners negara. == Pertandingan Kemahiran Antarabangsa == Salikin turut mewakili Malaysia sebagai pakar juri dalam pertandingan teknologi fesyen di bawah WorldSkills Competition (WSC) dan ASEAN Skills Competition. {| class="wikitable" |+ !Tahun !Acara / Pertandingan !Peranan !Pencapaian / Pengikitirafan |- |2012 |ASEAN Skills Competition (Jakarta) |Ketua Pakar Teknologi Fesyen |Pingat Perak (Malaysia) |- |2013 |WorldSkills Competition (WSC) (Leipzig, Jerman) |Pakar Malaysia, Teknologi Fesyen |Medal of Excellence |- |2014 |ASEAN Skills Competition (Hanoi) |Pakar Malaysia Teknologi Fesyen |Pingat Emas (Malaysia) |} == Kehidupan Peribadi == Salikin Sidek berkahwin dengan Anita Anuar. Pasangan ini dikurniakan empat orang anak: # [https://www.instagram.com/ariqsalikin/ ariqsalikin] # Asila Sofea # Ajwa Saliha # Anis Syahira == Pautan Luar == Instagram [https://www.instagram.com/salikinsidek_official/ salikinsidek_official] [https://www.instagram.com/salikinsidek_rtw/ salikinsidek_rtw] Facebook [https://www.facebook.com/salikin.sidek.5 Salikin Sidek] [https://www.facebook.com/salisidek Salikin Sidek Full] 4p313qvz75pg51si3b70v7nd3ddgw0c 0 1272125 7004409 6701741 2026-11-12T11:29:37Z Sayaanakmalaysia92 361790 7004409 wikitext text/x-wiki {{Kotak info syarikat|name=Sun TV Network <Br/> சன் டிவி நெட்வொர்க்|logo=|logo_size=100px|caption=|image=SUN network office.JPG|image_caption=[[Murasoli Maran Towers|Ibu Pejabat Sun Network]]|type=[[Syarikat awam|Awam]]|traded_as={{BSE|532733}}<br />{{NSE|SUNTV}}|industry=konglomerat media”|foundation={{Start date and age|1993|04|14|df=yes}}|founder=[[Kalanithi Maran]]|location=[[Chennai]], [[Tamil Nadu]], India|key_people=[[Kalanithi Maran]] (Pengerusi)|products={{hlist|[[Penyiaran]]|[[Penerbit]]|[[radio]]|[[Portal web]] }}|revenue={{increase}} {{INRConvert|4282.10|c}} (FY24)<ref name="fy24"/>|operating_income={{increase}} {{INRConvert|2613.11|c}} (FY24)<ref name="fy24"/>|net_income={{increase}} {{INRConvert|1925.8|c}} (FY24)<ref name="fy24">{{cite news |title=Sun TV’s PAT increases by 9 per cent in Q4 FY24|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/sun-tvs-pat-increases-by-9-per-cent-in-q4-fy24/article68211825.ece |access-date=23 December 2024|work=The Hindu Businessline |date=24 May 2024 |language=en}}</ref>|assets={{increase}} {{INRConvert|11420.95|c}} (2024)<ref name="SunTVAnnualReport">{{cite web | url=https://www.suntv.in/pdf/AGM/2024/SunTV_Annual_Report_2023-24_Final.pdf| title= Annual Report 2024 | publisher=Sun TV Network | date=25 June 2024 | access-date= 23 December 2024}}</ref>|owner=|num_employees=1,048 (2024)<ref name="SunTVAnnualReport" />|parent=[[Sun Group]]|subsid=|homepage={{URL|http://www.suntv.in}}<br />{{URL|http://www.sunnetwork.in/}}}} '''Sun TV Network Limited''' ialah sebuah syarikat media dari I India yang beribu pejabat di [[Chennai]] . Ia adalah sebahagian daripada Sun Group dan telah ditubuhkan pada 14 April 1993 oleh Kalanithi Maran . Ia memiliki pelbagai saluran televisyen dan stesen radio dalam pelbagai bahasa. ==Perniagaan== === Produksi Filem === {{Main|Sun Pictures}} Sun Pictures ialah sebuah syarikat penerbitan dan pengedaran filem yang ditubuhkan pada tahun 2000. Ia adalah sebahagian daripada Rangkaian TV Sun. <ref name="Narasimhan">{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/entertainment/sun-tv-to-invest-around-rs-600-cr-in-movies-and-content-for-ott-platform-120111300383_1.html|title=Sun TV to invest around Rs 600 cr in movies and content for OTT platform|last=Narasimhan|first=T. E.|date=2020-11-13|access-date=2020-12-07|work=Business Standard India}}</ref> === Syarikat penerbitan televisyen === Sun Entertainment ialah sebuah syarikat penerbitan televisyen, yang mennerbitkan siri tv yang akan disiarkan di saluran milik Sun TV Network .Selain itu, mereka juga menghasilkan filem bajet kecil untuk Sun TV Direct TV Premier.<ref>{{Cite web|url=https://www.sunnetwork.in/tv-channel.aspx|title=Don't miss out on the ultimate entertainment experience - switch to Sun Network today. {{!}} www.sunnetwork.in|website=www.sunnetwork.in|access-date=2023-10-29}}</ref> === Platform OTT === {{Main|Sun NXT}} Sun NXT ialah platform penstriman audio/video dalam talian global ( [[Perkhidmatan media Over-The-Top]] ) yang dimiliki dan dikendalikan oleh Sun TV Network <ref name="Narasimhan">{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/entertainment/sun-tv-to-invest-around-rs-600-cr-in-movies-and-content-for-ott-platform-120111300383_1.html|title=Sun TV to invest around Rs 600 cr in movies and content for OTT platform|last=Narasimhan|first=T. E.|date=2020-11-13|access-date=2020-12-07|work=Business Standard India}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNarasimhan2020">Narasimhan, T. E. (13 November 2020). </cite></ref> === Saluran Televisyen === Sun TV Network pada masa ini memiliki dan mengendalikan 36 saluran TV (25 SD + 11 HD) merentas beberapa bahasa [[India Selatan|India]]&nbsp;– [[Bahasa Tamil|Tamil]], [[Bahasa Telugu|Telugu]], [[Bahasa Malayalam|Malayalam]], [[Bahasa Kannada|Kannada]], [[Bahasa Marathi|Marathi]], [[Bahasa Benggali|Bengali]] dan [[Bahasa Hindi|Hindi]] . {| class="wikitable sortable" !style="background:gold"|Saluran !style="background:gold"|Dilancarkan !style="background:gold"|Bahasa !style="background:gold"|Genre !style="background:gold"|SD/HD/4K !style="background:gold"|Nota |- | [[Sun TV (India)|Sun TV]] | 1993 | rowspan="7" | [[Bahasa Tamil|Tamil]] | Hiburan Umum | rowspan="3" |SD+HD | |- | [[KTV]] | 2001 | Saluran filem | |- | [[Sun Music]] | 2004 | Muzik | |- | [[Sun News]] | 2000 | Berita | rowspan="4" |SD | |- | [[Chutti TV]] | 2007 | Kanak-Kanak | |- | [[Adithya TV]] | 2009 | Saluran Komedi | |- | [[Sun Life]] | 2012 | Filem-filem klasik | |- | [[Gemini TV]] | 1995 | rowspan="6" | [[Bahasa Telugu|Telugu]] | Hiburan Umum | rowspan="3" |SD+HD | |- | Gemini Movies | 2000 | filem | |- | Gemini Music | 2005 | Muzik | |- | Kushi TV | rowspan="2"|2009 | Kanak-Kanak | rowspan="3" |SD | |- | Gemini Comedy | Komedi | |- | Gemini Life | 2012 | Filem-filem klasik | |- | [[Udaya TV]] | 1994 | rowspan="5" | [[Bahasa Kannada|Kannada]] | Hiburan Umum |SD+HD | |- | U2 | 2000 | Filem | rowspan="4" |SD | |- | Udaya Music | 2006 | Muzik | |- | Chintu TV | 2009 | Kanak-Kanak | |- | Udaya Comedy | 2010 | Komedi | |- | [[Surya TV]] | 1998 | rowspan="5" | [[Bahasa Malayalam| Malayalam]] | Hiburan Umum |SD+HD | |- | Surya Movies | 2017 | Filem | rowspan="4" |SD | |- | Kochu TV | 2011 | | |- | Surya Music | 2013 | Muzik | |- | Surya Comedy | 2017 | Komedi | |- | [[Sun Bangla]] | 2019 | [[Bahasa Bengali|Bengali]] | rowspan="3" |Hiburan Umum | rowspan="3" |SD+HD | |- | [[Sun Marathi]] | 2021 | [[Bahasa Marathi]] | |- |[[Sun NEO]] |2024 | [[Bahasa Hindi |Hindi]] | |} == Lihat juga == * Sun Kudumbam Viruthugal * Sunrisers Hyderabad * Sun Direct * Red FM, Suryan FM == Rujukan == {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Syarikat media India]] [[Kategori:Syarikat Media]] [[Kategori:Syarikat media]] [[Kategori:Syarikat media asia]] [[Kategori:Laman-laman dengan terjemahan-terjemahan yang belum disemak]] 6fzpmz7am4hio58pkwa9ivgbzxsh5a9 0 1278336 7004150 7001414 2026-11-12T06:22:10Z PSC2000 359232 7004150 wikitext text/x-wiki {{Infobox Anugerah | name = Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-38 | image = | description = [[Pelakon]], [[Penyanyi]], [[Pengacara]], [[juruhebah radio]], [[Pelawak]] | sponsor = | date = 12 Disember 2026 | location = | country = [[Malaysia]] | presenter = | host = | acts = | reward = | year = | holder = | website = {{url|https://www.abpbh.com.my/}} | network = [[TV3]] | runtime = 3 jam | ratings = | producer = | director = | most_awards = | most_nominations = | previous = [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37|ke-37]] | main = [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian|Anugerah Bintang Popular BH]] | next = [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-39|ke-39]] |nama=}} '''Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-38''' ialah anugerah yang diberikan buat penggiat seni hiburan di Malaysia dan dianjurkan oleh ''[[Berita Harian]]''. ==Penyampai Anugerah & Persembahan== == Calon == Berikut adalah senarai calon pemenang ABPBH ke-38, Pemenang ditandakan dalam '''teks tebal'''. === Kategori utama === {| class="wikitable" ! style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Kolaborasi/Duo/Berkumpulan Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Penyampai Radio Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Baharu Lelaki Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Baharu Wanita Popular |- | * [[Akim & The Majistret]] * [[Kumpulan Barbarik|Barbarik]] * [[KRU]] * [[A7PHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] * [[Dolla]] | * [[AG Azmeer]] * [[Nabil Ahmad]] * [[Azad Jasmin]] * [[Radin Amir Affendy|Radin]] * [[DJ Sonic Hussein]] | * [[A7PHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] * [[Ammar Haikal]] * [[Badron Munirah]] * [[Ezaidi Aziz]] * [[Gbril]] * Hadie Elfardie * [[Jamak Hussain|Hussain Jamilul]] * [[Imranul Effendy]] * [[Ryenald Guntabid]] * [[Zairi Aziz]] * [[Fariz Isqandar]] | * [[Fatimah Noryyah]] * [[Mhia Farhana|Mhia Firdaus]] * [[Arabella Ellen]] * [[Qistina Rania]] * [[Auni Yusri]] |- ! style="background:red; color:white; width:20%" |Penyanyi Lelaki Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Penyanyi Wanita Popular !style="background:red; color:white; width:20% |Aktor Pembantu Filem Popular !style="background:red; color:white; width:20% |Aktres Pembantu Filem Popular |- | * [[Ezly Syazwan]] * [[Sharul Kamal]] * [[Syamel]] * [[Khai Bahar]] * [[Hael Husaini]] | * [[Ummi Umairah]] * [[Auddra Zulkifli|Odda]] * [[Fatimah Noryyah]] * [[Viviana Zairi]] * [[Cik B]] | * [[Zairi Aziz]] * [[Amir Ahnaf]] * [[Nadhir Nasar]] * [[Adam Lee]] * [[Kamal Adli]] | * [[Kiky Hannah]] * [[Nelissa Nizam]] * [[Khatijah Tan]] * [[Heliza Helmi]] * [[Fasha Sandha]] |- ! style="background:red; color:white; width:20%" |Aktor Filem Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Aktres Filem Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Aktor Pembantu TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Aktres Pembantu TV Popular |- | * [[Idan Aedan]] * [[Fimie Don]] * [[Umar Shakur]] * [[Merah Muhaimin]] * [[Afdlin Shauki]] | * [[Puteri Rafasya]] * [[Jaja Iliyes]] * [[Amelia Henderson]] * [[Nabila Huda]] * [[Umie Aida|Datin Sri Umie Aida]] | * [[Izzy Reef]] * [[Fadlan Hazim]] * [[Nazrief Nazri]] * [[Nazim Othman]] * [[Zamarul Hisham]] | * [[Sera Melissa]] * [[Rasya Dean]] * [[Faye Kusairi]] * [[Zarynn Min]] * [[Dilla Ahmad]] |- ! style="background:red; color:white; width:20%" |Aktor TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" | Aktres TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Komedi Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Pengacara TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Atlet Popular |- | * [[Rafique Iskandar]] * [[Rykarl Iskandar]] * [[Meerqeen]] * [[Mierul Aiman]] * [[Ummar Dzariff]] | * [[Mhia Farhana|Mhia Firdaus]] * [[Erin CTJ]] * [[Puteri Aishah]] * [[Daiyan Trisha]] * [[Azira Shafinaz]] | * [[Jep Sepahtu]] * [[Joey Daud]] * [[Bell Ngasri]] * [[Ropie Cecupak|Ropie]] * [[Namie Smy|Namie]] | * [[Afieq Shazwan]] * [[Haziq Hussni]] * [[Izzue Islam]] * [[AC Mizal]] * [[Aznil Nawawi]] | * Qabil Irfan * [[Johan Ghazali]] * [[Muhd Azeem Fahmi]] * [[Arif Aiman]] * [[:en:Sharul Aimy|Sharul Aimy]] * Taj Izrin Aiman * [[Azizulhasni Awang]] * [[Goh Sze Fei]] & [[Nur Izzuddin Mohd Rumsani]] * Adeola Fay Robert * [[Nurul Izzah Izzati Mohd Asri]] |- |} ==Lihat juga== * [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] ==Catatan== ==Rujukan== ==Pautan luar== * {{Official website|www.abpbh.com.my}} {{ABPBH}} [[Kategori:Anugerah Bintang Popular Berita Harian|38]] jenphjcyriz25z16wppeurow8tc8pv2 7004153 7004150 2026-11-12T06:28:16Z PSC2000 359232 /* Kategori utama */ 7004153 wikitext text/x-wiki {{Infobox Anugerah | name = Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-38 | image = | description = [[Pelakon]], [[Penyanyi]], [[Pengacara]], [[juruhebah radio]], [[Pelawak]] | sponsor = | date = 12 Disember 2026 | location = | country = [[Malaysia]] | presenter = | host = | acts = | reward = | year = | holder = | website = {{url|https://www.abpbh.com.my/}} | network = [[TV3]] | runtime = 3 jam | ratings = | producer = | director = | most_awards = | most_nominations = | previous = [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37|ke-37]] | main = [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian|Anugerah Bintang Popular BH]] | next = [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-39|ke-39]] |nama=}} '''Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-38''' ialah anugerah yang diberikan buat penggiat seni hiburan di Malaysia dan dianjurkan oleh ''[[Berita Harian]]''. ==Penyampai Anugerah & Persembahan== == Calon == Berikut adalah senarai calon pemenang ABPBH ke-38, Pemenang ditandakan dalam '''teks tebal'''. === Kategori utama === {| class="wikitable" ! style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Kolaborasi/Duo/Berkumpulan Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Penyampai Radio Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Baharu Lelaki Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Baharu Wanita Popular |- | * [[Akim & The Majistret]] * [[Kumpulan Barbarik|Barbarik]] * [[KRU]] * [[A7PHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] * [[Dolla]] | * [[AG Azmeer]] * [[Nabil Ahmad]] * [[Azad Jasmin]] * [[Radin Amir Affendy|Radin]] * [[DJ Sonic Hussein]] | * [[A7PHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] * [[Ammar Haikal]] * [[Badron Munirah]] * [[Ezaidi Aziz]] * [[Gbril]] * Hadie Elfardie * [[Jamak Hussain|Hussain Jamilul]] * [[Imranul Effendy]] * [[Ryenald Guntabid]] * [[Zairi Aziz]] * [[Fariz Isqandar]] | * Amarra * [[Amylia Aidura]] * [[Anggrek Adenan]] * [[Azeva Natassha]] * [[Marsya Qistina]] * [[Nasuha Sulaiman]] * [[Auddra Zulkifli|Odda]] * [[Qistina Khaled]] * [[Sharmaine Alexander]] * [[Thalita Shuib]] |- ! style="background:red; color:white; width:20%" |Penyanyi Lelaki Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Penyanyi Wanita Popular !style="background:red; color:white; width:20% |Aktor Pembantu Filem Popular !style="background:red; color:white; width:20% |Aktres Pembantu Filem Popular |- | * [[Ezly Syazwan]] * [[Sharul Kamal]] * [[Syamel]] * [[Khai Bahar]] * [[Hael Husaini]] | * [[Ummi Umairah]] * [[Auddra Zulkifli|Odda]] * [[Fatimah Noryyah]] * [[Viviana Zairi]] * [[Cik B]] | * [[Zairi Aziz]] * [[Amir Ahnaf]] * [[Nadhir Nasar]] * [[Adam Lee]] * [[Kamal Adli]] | * [[Kiky Hannah]] * [[Nelissa Nizam]] * [[Khatijah Tan]] * [[Heliza Helmi]] * [[Fasha Sandha]] |- ! style="background:red; color:white; width:20%" |Aktor Filem Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Aktres Filem Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Aktor Pembantu TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Aktres Pembantu TV Popular |- | * [[Idan Aedan]] * [[Fimie Don]] * [[Umar Shakur]] * [[Merah Muhaimin]] * [[Afdlin Shauki]] | * [[Puteri Rafasya]] * [[Jaja Iliyes]] * [[Amelia Henderson]] * [[Nabila Huda]] * [[Umie Aida|Datin Sri Umie Aida]] | * [[Izzy Reef]] * [[Fadlan Hazim]] * [[Nazrief Nazri]] * [[Nazim Othman]] * [[Zamarul Hisham]] | * [[Sera Melissa]] * [[Rasya Dean]] * [[Faye Kusairi]] * [[Zarynn Min]] * [[Dilla Ahmad]] |- ! style="background:red; color:white; width:20%" |Aktor TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" | Aktres TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Komedi Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Pengacara TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Atlet Popular |- | * [[Rafique Iskandar]] * [[Rykarl Iskandar]] * [[Meerqeen]] * [[Mierul Aiman]] * [[Ummar Dzariff]] | * [[Mhia Farhana|Mhia Firdaus]] * [[Erin CTJ]] * [[Puteri Aishah]] * [[Daiyan Trisha]] * [[Azira Shafinaz]] | * [[Jep Sepahtu]] * [[Joey Daud]] * [[Bell Ngasri]] * [[Ropie Cecupak|Ropie]] * [[Namie Smy|Namie]] | * [[Afieq Shazwan]] * [[Haziq Hussni]] * [[Izzue Islam]] * [[AC Mizal]] * [[Aznil Nawawi]] | * Qabil Irfan * [[Johan Ghazali]] * [[Muhd Azeem Fahmi]] * [[Arif Aiman]] * [[:en:Sharul Aimy|Sharul Aimy]] * Taj Izrin Aiman * [[Azizulhasni Awang]] * [[Goh Sze Fei]] & [[Nur Izzuddin Mohd Rumsani]] * Adeola Fay Robert * [[Nurul Izzah Izzati Mohd Asri]] |- |} ==Lihat juga== * [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] ==Catatan== ==Rujukan== ==Pautan luar== * {{Official website|www.abpbh.com.my}} {{ABPBH}} [[Kategori:Anugerah Bintang Popular Berita Harian|38]] lstqb7msefltruspl4ylcb4l5qyjs47 7004155 7004153 2026-11-12T06:29:00Z PSC2000 359232 7004155 wikitext text/x-wiki {{Infobox Anugerah | name = Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-38 | image = | description = [[Pelakon]], [[Penyanyi]], [[Pengacara]], [[juruhebah radio]], [[Pelawak]] | sponsor = | date = 12 Disember 2026 | location = | country = [[Malaysia]] | presenter = | host = | acts = | reward = | year = | holder = | website = {{url|https://www.abpbh.com.my/}} | network = [[TV3]] | runtime = 3 jam | ratings = | producer = | director = | most_awards = | most_nominations = | previous = [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37|ke-37]] | main = [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian|Anugerah Bintang Popular BH]] | next = [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-39|ke-39]] |nama=}} '''Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-38''' ialah anugerah yang diberikan buat penggiat seni hiburan di Malaysia dan dianjurkan oleh ''[[Berita Harian]]''. ==Penyampai Anugerah & Persembahan== == Calon == Berikut adalah senarai calon pemenang ABPBH ke-38, Pemenang ditandakan dalam '''teks tebal'''. === Kategori utama === {| class="wikitable" ! style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Kolaborasi/Duo/Berkumpulan Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Penyampai Radio Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Baharu Lelaki Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Baharu Wanita Popular |- | * [[Akim & The Majistret]] * [[Kumpulan Barbarik|Barbarik]] * [[KRU]] * [[A7PHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] * [[Dolla]] | * [[AG Azmeer]] * [[Nabil Ahmad]] * [[Azad Jasmin]] * [[Radin Amir Affendy|Radin]] * [[DJ Sonic Hussein]] | * [[A7PHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] * [[Ammar Haikal]] * [[Badron Munirah]] * [[Ezaidi Aziz]] * [[Gbril]] * Hadie Elfardie * [[Jamak Hussain|Hussain Jamilul]] * [[Imranul Effendy]] * [[Ryenald Guntabid]] * [[Zairi Aziz]] * [[Fariz Isqandar]] | * Amarra * [[Amylia Aidura]] * [[Anggrek Adnan|Anggrek Adenan]] * [[Azeva Natassha]] * [[Marsya Qistina]] * [[Nasuha Sulaiman]] * [[Auddra Zulkifli|Odda]] * [[Qistina Khaled]] * [[Sharmaine Alexander]] * [[Thalita Shuib]] |- ! style="background:red; color:white; width:20%" |Penyanyi Lelaki Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Penyanyi Wanita Popular !style="background:red; color:white; width:20% |Aktor Pembantu Filem Popular !style="background:red; color:white; width:20% |Aktres Pembantu Filem Popular |- | * [[Ezly Syazwan]] * [[Sharul Kamal]] * [[Syamel]] * [[Khai Bahar]] * [[Hael Husaini]] | * [[Ummi Umairah]] * [[Auddra Zulkifli|Odda]] * [[Fatimah Noryyah]] * [[Viviana Zairi]] * [[Cik B]] | * [[Zairi Aziz]] * [[Amir Ahnaf]] * [[Nadhir Nasar]] * [[Adam Lee]] * [[Kamal Adli]] | * [[Kiky Hannah]] * [[Nelissa Nizam]] * [[Khatijah Tan]] * [[Heliza Helmi]] * [[Fasha Sandha]] |- ! style="background:red; color:white; width:20%" |Aktor Filem Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Aktres Filem Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Aktor Pembantu TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Aktres Pembantu TV Popular |- | * [[Idan Aedan]] * [[Fimie Don]] * [[Umar Shakur]] * [[Merah Muhaimin]] * [[Afdlin Shauki]] | * [[Puteri Rafasya]] * [[Jaja Iliyes]] * [[Amelia Henderson]] * [[Nabila Huda]] * [[Umie Aida|Datin Sri Umie Aida]] | * [[Izzy Reef]] * [[Fadlan Hazim]] * [[Nazrief Nazri]] * [[Nazim Othman]] * [[Zamarul Hisham]] | * [[Sera Melissa]] * [[Rasya Dean]] * [[Faye Kusairi]] * [[Zarynn Min]] * [[Dilla Ahmad]] |- ! style="background:red; color:white; width:20%" |Aktor TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" | Aktres TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Artis Komedi Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Pengacara TV Popular !style="background:red; color:white; width:20%" |Atlet Popular |- | * [[Rafique Iskandar]] * [[Rykarl Iskandar]] * [[Meerqeen]] * [[Mierul Aiman]] * [[Ummar Dzariff]] | * [[Mhia Farhana|Mhia Firdaus]] * [[Erin CTJ]] * [[Puteri Aishah]] * [[Daiyan Trisha]] * [[Azira Shafinaz]] | * [[Jep Sepahtu]] * [[Joey Daud]] * [[Bell Ngasri]] * [[Ropie Cecupak|Ropie]] * [[Namie Smy|Namie]] | * [[Afieq Shazwan]] * [[Haziq Hussni]] * [[Izzue Islam]] * [[AC Mizal]] * [[Aznil Nawawi]] | * Qabil Irfan * [[Johan Ghazali]] * [[Muhd Azeem Fahmi]] * [[Arif Aiman]] * [[:en:Sharul Aimy|Sharul Aimy]] * Taj Izrin Aiman * [[Azizulhasni Awang]] * [[Goh Sze Fei]] & [[Nur Izzuddin Mohd Rumsani]] * Adeola Fay Robert * [[Nurul Izzah Izzati Mohd Asri]] |- |} ==Lihat juga== * [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] ==Catatan== ==Rujukan== ==Pautan luar== * {{Official website|www.abpbh.com.my}} {{ABPBH}} [[Kategori:Anugerah Bintang Popular Berita Harian|38]] ov530xmkhxmo58v6udi3b58tphbfaq0 0 1278430 7003927 6857264 2026-11-11T14:31:58Z ~2026-60020-67 425108 /* Pelakon */ 7003927 wikitext text/x-wiki '''''Roti Canai Love Story''''' ialah sebuah telefilem drama Malaysia 2016 arahan Chen Yong Jiam. Ia dibintangi oleh [[Amerul Affendi]], [[Chelsia Ng]], [[Danish Hazriq (pelakon)|Danish Hazriq]], Angelene, [[Radhi Khalid]], [[Chew Kin Wah]] dan [[Fathil Dani]]. Telefilem ini bersiaran pada 26 Mei 2016 di [[Astro Citra]]. {{Infobox television | name = Roti Canai Love Story | genre = {{hlist|[[Drama]]|[[Jenayah]]|[[Persahabatan]]|[[Cinta|Percintaan]]}} | writer = | director = Chen Yong Jiam | starring = {{Plainlist| * [[Amerul Affendi]] * [[Chelsia Ng]] * [[Danish Hazriq (pelakon)|Danish Hazriq]] * Angelene * [[Radhi Khalid]] * [[Chew Kin Wah]] * [[Fathil Dani]] }} | company = Cube Film Sdn Bhd | country = {{flag|Malaysia}} | language = [[Bahasa Melayu]] | executive_producer = | producer = [[Michael Ang]] | runtime = 80 minit | channel = [[Astro Citra]] | picture_format = {{plainlist| * [[480i]] ([[Televisyen definisi biasa|SDTV]]) * [[1080i]] ([[Televisyen definisi tinggi|HDTV]]) }} | num_episodes = | num_seasons = | format_audio = [[Dolby Digital]] | first_aired = 26 Mei 2016 | last_aired = }} ==Sinopsis== Ahmad seorang kaya berusia sembilan tahun yang gemar makan roti canai. Ibu bapanya bagaimanapun tidak begitu mengambil berat tentang dia, dan dia tidak mempunyai kawan. Kehidupannya berubah apabila dia bertemu Mei, seorang rakan berusia sembilan tahun yang mendapat penghujung pendek kerana kewangan keluarganya. Ahmad dan Mei menyokong satu sama lain dan akhirnya menjadi kawan rapat. Pada suatu hari, sekumpulan samseng mengganggu keluarga Mei. Ahmad cuba membantu tetapi gagal, walaupun akhirnya mereka diselamatkan oleh penjual roti canai bernama Tayallan dan bapa Mei. Kedua-dua keluarga berubah dan mula menjaga anak mereka sendiri. 20 tahun kemudian, Ahmad dan Mei bertemu di kampung lama mereka untuk roti canai dan melawat semula lorong kenangan. ==Pelakon== * [[Amerul Affendi|'''Amerul Affendi''']] sebagai '''Ahmad''' * [[Chelsia Ng|'''Chelsia Ng''']] sebagai '''Mei''' * [[Danish Hazriq (pelakon)|'''Danish Hazriq''']] sebagai '''Ahmad (muda)''' * '''Angelene''' sebagai '''Mei (muda)''' * [[Radhi Khalid|'''Radhi Khalid''']] sebagai '''Anuar''' * [[Chew Kin Wah|'''Chew Kin Wah''']] sebagai '''Ah Long''' * [[Fathil Dani|'''Fathil Dani''']] sebagai '''Imam''' ==Rujukan== [[Kategori:Rancangan Astro Citra]] [[Kategori:Telefilem Melayu 2016]] 481qfizqf5gobqg555kdlf36easnukh 0 1280492 7003940 6998983 2026-11-11T15:04:29Z ~2026-60020-67 425108 /* Telefilem */ 7003940 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Fathil Dani]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1997 ! ''[[Azam]]'' | Ayub | Filem pertama |- | 2000 ! ''[[Anaknya Sazali]]'' | Dukun Aseh | |- | 2008 ! ''[[KAMI The Movie]]'' | Ayah Abu | |- | 2015 ! ''[[Kapsul]]'' | Tok Imam | |- | 2022 ! ''Cikgu VS Hantu'' | Cikgu Ahmad | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Mat Tudung Begins]]'' | Pak Kassim | |- ! ''[[Syaitan Munafik]]'' | Suami | |- | 2024 ! ''[[19 Puasa: Playboys of Plestik Hitam]]'' | YB Cip Budi | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1998 ! ''[[Cinderella (drama)|Cinderella]]'' | Penguam Nurul | [[TV3]] | Drama pertama |- | 1998–2002 ! ''[[Keris Hitam Bersepuh Emas]]'' | Jempol | [[TV1]] | |- | 1999 ! ''Kisah Benar'' (Musim 17) | Hassan | rowspan="3" | [[TV3]] | Episod: "Air" |- | 2000 ! ''Kisah Benar'' (Musim 19) | Ikmal | Episod: "Rezeki" |- | 2001 ! ''Kisah Benar'' (Musim 20) | Roslan | Episod: "Gila Kail" |- | 2002 ! ''Sapa Kata Tak Dan?'' | | [[TV1]] | |- | 2003 ! ''Mengejar Pelangi'' | | [[Astro Prima]] | |- | 2004 ! ''Kisah Benar'' (Musim 23) | Rahmat | rowspan="2" | [[TV3]] | Episod: "Boros" |- | 2006 ! ''[[Mya Zara]]'' | Pak Majid | Pelakon undangan |- | rowspan="2" | 2007 ! ''Dendam, Dosa dan Doa'' | | [[Astro Oasis]] | |- ! ''[[Susuk (musim 2)]]'' | Pak Haji | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2008 ! ''[[Akukah Tanggang (drama)|Akukah Tanggang]]'' | | |- | rowspan="6" | 2009 ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 11) | | rowspan="2" | [[TV2]] | Episod: "Julia Oh Julia" |- ! ''Ladang Pak Awang'' | Sahak | |- ! rowspan="2" | ''[[Keliwon]]'' (Musim 1) | Lebai Mahat | rowspan="3" | [[TV3]] | Episod: "Saka Harimau" |- | Ustaz Razali | Episod: "Anak Belaan" |- ! ''[[Keliwon]]'' (Musim 2) | Tok Aki | Episod: "Hantu Kubur" |- ! ''[[Ceplos]]'' | Pak Meon | [[TV9]] | |- | 2009–2011 ! ''[[Si Capik]]'' | Malik | rowspan="3" | [[TV2]] | |- | rowspan="6" | 2010 ! ''Tersahut''<ref>Budiey (15 Jun 2010). [https://www.budiey.com/rusdi-ramli-fathil-dani-dalam-drama-tersahut/ Rusdi Ramli, Fasha Sandha, Fathil Dani dalam drama Tersahut] Sensasi Selebriti. Dicapai pada 30 April 2014.</ref> | | |- ! ''Kau Laksana Bulan'' | Ayah Jenna | |- ! ''[[Noktah Erna]]'' | Mahfus | rowspan="5" | [[TV3]] | |- ! ''[[Janji Kekasih]]'' | Ramli | |- ! ''[[Laila Asyikin]]'' | Fuad | |- ! ''Mahabbah Delaila'' | Pak Mat | |- | 2010–2011 ! ''[[Saka Jentayu]]'' | Ustaz Hanafi | |- | rowspan="4" | 2011 ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 13) | Pak Su | [[TV2]] | Episod: "Azam" |- ! ''[[Juvana (drama)|Juvana]]'' | Bapa Gaban | rowspan="2" | [[TV3]] | Pelakon undangan |- ! ''[[Antara Maghrib Dan Isyak]]'' | Haji Seman | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 2) | Pak Wan | [[Astro Oasis]] | Episod: "Tak Bayar Zakat" |- | rowspan="4" | 2012 ! ''Cinta Alif Ba Ta'' | Idris | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''[[Pelangi Kasih (drama)|Pelangi Kasih]]'' | Osman | rowspan="7" | [[TV3]] | |- ! ''[[Takdir Qismah]]'' | Ustaz Hamdi | |- ! ''[[Bonda (drama)|Bonda]]'' | Haji Hamdan | |- | 2013 ! ''[[Sebenarnya, Saya Isteri Dia!]]'' | Tok Mi | Penampilan khas |- | 2013–2014 ! ''[[Menjinak Ombak]]'' | Imam Ismail | |- | rowspan="6" | 2014 ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 1) | Tok Ketua | Episod: "Man Kedekut" |- ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 2) | Bilal Moin | Episod: "Durian Oh Durian" |- ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 14) | Ustaz Ladin | [[TV2]] | Episod: "Mungkar" |- ! ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'' | Iqbal | [[TV3]] | |- ! ''[[Kalau Itu Jodoh Kita]]'' | Marwan | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 14) | Ustaz Shafie | [[TV2]] | Episod: "Doktrin" |- | 2014–2015 ! ''[[Istikharah Cinta]]'' | Bapa Airil | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2015 ! ''[[Ajaibnya Cinta]]'' | Ustaz Ariffin | |- | rowspan="2" | 2016 ! ''[[Sha & Shah]]'' | Datuk Shukri | [[Astro Ria]] | |- ! ''Hajah Heathrow Kembali'' | Pak Ramlan | [[TV3]] | |- | 2016–2017 ! ''[[Lara Aishah]]'' | Muiz | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''[[Miss Kapten Cikgu Waiz]]'' | Pak Megat | [[TV3]] | |- ! ''[[Saka Sisters]]'' | Tok Hitam | [[Astro Warna]] | |- | 2017–2018 ! ''[[Kisah Yang Hilang]]'' | | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2018 ! ''[[Lafazkan Kalimah Cintamu]]'' | Pak Hasan | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Tok Adi (drama)|Tok Adi]]'' | Taib | [[Astro Oasis]] | |- ! ''[[Cintaku di Bumi Izmir]]'' | Tok Ayah | [[Unifi TV]] | |- ! ''Waliuddin 2 Ringgit'' | Aziyan | [[TV2]] | |- | rowspan="3" | 2019 ! ''[[Pia (drama)|Pia]]'' | Pak Long | [[TV3]] | |- ! ''[[Suamiku Mr. Blind]]'' | Encik Ismail | [[Hypp Sensasi]] | |- ! ''Che Salmah Bintang Radio'' | Pak Ali | [[TV2]] | |- | 2020–2021 ! ''[[Hadiah Dari Tuhan]]'' | | [[TV3]] | Pelakon undangan |- | rowspan="3" | 2021 ! ''[[Bujang Haji]]'' | Bang Razak | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''[[Lockdown]]'' (Musim 1) | Ayah Alin | [[Astro Ria]] | |- ! ''Bila Hati Berbisik'' | Bahri | [[TV Okey]] | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Shakira (drama)|Shakira]]'' | Dani | [[TV3]] | |- ! ''Pekan Kecil Kampung Terpencil'' | Tok Ketua | [[TV1]] | |- ! ''[[Gerak Khas Undercover]]'' (Musim 2) | Pendakwah | [[TV3]] | Episod: "Hasutan" |- | rowspan="3" | 2023 ! ''[[Bukan Syurga Pilihan]]'' | Tahir | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Sut Putih]]'' | Mazlan | [[TV Okey]] | Episod 12: "Pembunuh Senyap" |- ! ''[[Kampung Mat Saleh]]'' | Penghulu Ali | [[TV3]] | |- | 2023–2024 ! ''[[Cempaka Melati]]'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Sekam Di Dada]]'' | Imam | [[TV3]] | |- ! ''[[Bias Cinta]]'' | Haji Idris | [[TV1]] | |- | rowspan="2" | 2026 ! ''[[Andai Itu Takdirnya (musim 2)|Andai Itu Takdirnya]]'' (Musim 2) | Encik Idris | [[Astro Ria]] | Menggantikan pelakon asal Allahyarham [[Kamal Bakar]] |- !''Mistik Bilik Mayat'' |Sufian |[[TV AlHijrah]] |Episod 8: "Pemaaf" |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2018 ! ''[[Mata Ketiga]]'' | Pak Deris | rowspan="2" | [[Tonton]] | Drama web pertama; pelakon undangan |- | 2024 ! ''[[Leha, Leya Lawa]]'' | Pak Bakar | |- | 2025 ! ''Micro'' | | [[RTMKlik]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable"style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2002 ! ''Tongkat Ali Lawan Bakawali'' | | VCD | Telefilem pertama |- ! ''Ketuk Ketampi'' | Bapa Azah | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2003 ! ''The Sangam Boys'' | A. Samah Ali | [[Astro Ria]] | |- ! ''Tiga Dara Pingitan'' | Encik Rahim | rowspan="3" | VCD | |- | 2004 ! ''Patung Puaka'' | | |- | 2008 ! ''Putar Alam'' | | |- | rowspan="2" | 2009 ! ''Ayam Goreng Comel'' | Yusuf | [[TV3]] | |- ! ''Selagi Ada Waktu'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="2" | 2011 ! ''Tangisan Langsuir'' | Pak Jalal | [[Astro Prima]] | |- ! ''Sumpah Anjasmoro'' | Ustaz Hasyim | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2012 ! ''Cikgu Kamala'' | Pak Mail | |- | rowspan="5" | 2015 ! ''Bibiku Maduku'' | Bapa Syarifah | [[TV1]] | |- ! ''[[7 Petola Cinta]]'' | Kamal | [[TV9]] | |- ! ''Member Superstar Balik Raya'' | Tok Salleh | [[Astro Ria]] | |- ! ''Di Bawah LangitMu Aku Berselawat'' | Pak Rahim | [[Astro Oasis]] | |- !''Aidil Dan Adha'' | | rowspan="2" |[[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''3 Kali Sayang'' | | |- !''Tiga Hari'' | |[[Suria (saluran TV)|Suria]] | |- ! ''[[Roti Canai Love Story (telefilem)|Roti Canai Love Story]]'' | Imam | [[Astro Citra]] | |- | 2017 ! ''Lembu Siapa'' | Pak Tam | [[TV2]] | |- | 2018 ! ''Jangan Disalahkan Takdir'' | Bapa Romi | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2019 ! ''[[Insan Terpilih (telefilem)|Insan Terpilih]]'' | Ustaz Zaki | |- | 2020 ! ''Anak Busut'' | | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="5" | 2023 ! ''Rajuk Rokiah'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Enjit-Enjit Semut (telefilem)|Enjit-Enjit Semut]]'' | Haji Wan Ismail | [[TV3]] | |- ! ''Nak Salam Boleh?'' | Pak Murad | [[TV1]] | |- ! ''Sekeping Muruku Sebuah Rindu'' | Haji Ahmad | [[TV2]] | |- ! ''Cenduai'' | Wak Kandar | [[Awesome TV]] | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''Perang Panjut Tujuh Likur'' | Maulud | [[TV1]] | |- ! ''Ramadan I Miss You'' | Sani | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''Sireh Pinang Mudo'' | Pak Maon | rowspan="2" | [[TV1]] | |- ! ''Sebalik Balik'' | Pak Jabar | |- | rowspan="2" | 2026 ! ''3 Andartu Cancel Raya'' | Pak Said | [[Astro Prima]] | |- ! ''Haji Gangster'' | | [[TV2]] | |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm11857392}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Fathil Dani]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Fathil Dani]] [[Kategori:Filemografi artis lelaki (lahir 1960-an)|Fathil Dani]] s5ma92xgoulon2hx995wflfecrexevu 0 1280973 7004376 7002271 2026-11-12T10:34:04Z Mrharth 414006 7004376 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = 30 and Wild |director = Felix Maxim Eller |starring = Jennifer Angersbach <br> Martin Armknecht p2kizp8j50l8hodwso8tqrgjrqylrbi 7004377 7004376 2026-11-12T10:35:07Z Mrharth 414006 Mrharth telah memindahkan laman [[30 and Wild]] ke [[Alpha Gang]]: menukar tajuk lama kepada tajuk baharu 7004376 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = 30 and Wild |director = Felix Maxim Eller |starring = Jennifer Angersbach <br> Martin Armknecht p2kizp8j50l8hodwso8tqrgjrqylrbi 7004389 7004377 2026-11-12T10:51:35Z Mrharth 414006 7004389 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Alpha Gang | image = | caption = | director = {{Plainlist| * [[David Zellner]] * Nathan Zellner }} | screenplay = David Zellner | producer = {{Plainlist| * David Zellner * Nathan Zellner * [[Cate Blanchett]] * Coco Francini * Ryan Zacarias * Gina Gammell * [[Andrea Bucko]] * [[Mary Aloe]] * Joshua Harris }} | starring = {{Plainlist| * [[Léa Seydoux]] * [[Dave Bautista]] * [[Kelvin Harrison Jr.]] * [[Lily-Rose Depp]] * [[Doona Bae]] * [[Riley Keough]] * Cate Blanchett * [[Chris Pine]] * [[Adria Arjona]] }} | cinematography = [[Mike Gioulakis]] | editing = {{Plainlist| * Daniel Tarr * David Zellner * Nathan Zellner }} | music = [[The Octopus Project]] | studio = {{Plainlist| * ZBi * [[Dirty Films]] * Fat City * Felix Culpa * Aloe Entertainment * Sugar Rush Pictures }} | distributor = | released = {{Film date|2026|9|5|Telluride}} | runtime = 109 minit<ref>{{cite web|title=Alpha Gang|website=[[Toronto International Film Festival]]|access-date=July 23, 2026|url=https://tiff.net/films/alpha-gang|archive-date=July 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260723183633/https://tiff.net/films/alpha-gang|url-status=live}}</ref> | country = {{Plainlist| * Amerika Syarikat * Australia }} | language = Inggeris | budget = | gross = }} '''''Alpha Gang''''' ialah sebuah filem [[filem komedi|komedi]] [[cereka sains]] 2026 arahan Nathan dan [[David Zellner]]. Barisan pelakonnya termasuklah [[Léa Seydoux]], [[Dave Bautista]], [[Kelvin Harrison Jr.]], [[Lily-Rose Depp]], [[Bae Doona]], [[Riley Keough]], [[Cate Blanchett]], [[Chris Pine]] dan [[Adria Arjona]]. Cerita ini mengisahkan sekumpulan makhluk asing humanoid yang tiba di Bumi, sambil menyamar sebagai geng penunggang motosikal, dengan matlamat untuk memusnahkan planet ini. Filem ini telah mengadakan tayangan perdana dunianya di Festival Filem Telluride ke-53 pada 5 September 2026. ==Sinopsis== Makhluk asing [[humanoid]] tiba di Bumi untuk memusnahkan tetapi mereka tidak lama kemudian mendapati diri mereka berkompromi dengan emosi manusia. ==Barisan pelakon== * [[Léa Seydoux]] sebagai Alpha One<ref name="VarietyReview">{{cite web |last1=Laffly |first1=Tomris |title=‘Alpha Gang’ Review: Cate Blanchett, Chris Pine and an All-Star Cast Play Space Aliens in David and Nathan Zellner’s Endearingly Goofy Sci-Fi Spoof |url=https://variety.com/2026/film/reviews/alpha-gang-review-1236854144/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=17 September 2026 |date=7 September 2026}}</ref> * [[Dave Bautista]] sebagai Alpha Two<ref name="VarietyReview"/> * [[Kelvin Harrison Jr.]] sebagai Alpha Three<ref name="VarietyReview"/> * [[Lily-Rose Depp]] sebagai Alpha Four<ref name="VarietyReview"/> * [[Bae Doona]] sebagai Alpha Five<ref name="VarietyReview"/> * [[Riley Keough]] sebagai Alpha Six<ref name="VarietyReview"/> * [[Cate Blanchett]] * [[Chris Pine]] * [[Adria Arjona]] ==Penerbitan== Telah diumumkan pada Jun 2020 bahawa [[David Zellner]] akan mengarah, bersama abangnya Nathan. [[Andrea Riseborough]], [[Jon Hamm]], [[Nicholas Hoult]], [[Charlotte Gainsbourg]], [[Mackenzie Davis]], [[Sofia Boutella]] dan [[Steven Yeun]] telah diumumkan untuk membintangi filem ini, dengan penggambaran dijangka bermula pada tahun 2021 di Eropah.<ref>{{cite web |title='Alpha Gan' Assembles With Jon Hamm, Andrea Riseborough, Nicholas Hoult Leading Ensemble – Cannes |url=https://deadline.com/2020/06/alpha-gang-andrea-riseborough-jon-hamm-nicholas-hoult-1202963397/ |website=[[Deadline Hollywood]] |access-date=18 June 2020 |date=June 18, 2020 |archive-date=29 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220629113208/https://deadline.com/2020/06/alpha-gang-andrea-riseborough-jon-hamm-nicholas-hoult-1202963397/ |url-status=live }}</ref> Projek ini telah terbengkalai sehingga Mei 2024, apabila diumumkan bahawa [[Cate Blanchett]] akan membintangi filem ini, dengan barisan pelakon yang diumumkan sebelum ini tidak lagi terlibat.<ref>{{cite web |last1=Keslassy |first1=Elsa |title=Cate Blanchett Joins Zellner Brothers' Alien Invasion Comedy 'Alpha Gang'; CAA Media Finance, MK2 Films to Launch Package at Cannes (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2024/film/global/cate-blanchett-zellner-brothers-alien-invasion-comedy-alpha-gang-caa-media-finance-mk2-films-1235995591/ |website=[[Variety (majalah)|Variety]] |access-date=8 May 2024 |date=May 8, 2024 |archive-date=8 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250108201524/https://variety.com/2024/film/global/cate-blanchett-zellner-brothers-alien-invasion-comedy-alpha-gang-caa-media-finance-mk2-films-1235995591/ |url-status=live }}</ref> Pada bulan Oktober, Yeun menyertai semula projek ini, dengan [[Channing Tatum]], [[Dave Bautista]], [[Léa Seydoux]], [[Zoë Kravitz]] dan [[Riley Keough]] ditambah kepada barisan pelakon, dan Mike Gioulakis dilantik sebagai jurugambar sinematografi.<ref>{{cite web |last1=Goodfellow |first1=Melanie |title=Channing Tatum, Dave Bautista, Steven Yeun, Zoë Kravitz, Léa Seydoux & Riley Keough Join Cate Blanchett In Zellner Brothers' Alpha Gang |url=https://deadline.com/2024/10/dave-bautista-steven-yeun-zoe-kravitz-lea-seydoux-riley-keough-channing-tatum-cate-blanchett-zellner-brothers-alpha-gang-1236160757/ |website=[[Deadline Hollywood]] |access-date=29 October 2024 |date=October 29, 2024 |archive-date=19 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250619061606/https://deadline.com/2024/10/dave-bautista-steven-yeun-zoe-kravitz-lea-seydoux-riley-keough-channing-tatum-cate-blanchett-zellner-brothers-alpha-gang-1236160757/ |url-status=live }}</ref> Produksi filem ini bermula di [[Budapest]] pada Jun 2025, dengan Tatum, Kravitz, dan Yeun meninggalkan filem itu, dan [[Chris Pine]], [[Lily-Rose Depp]], [[Adria Arjona]], [[Doona Bae]], dan [[Kelvin Harrison Jr.]] menyertai barisan pelakon.<ref>{{cite web |title=Zellner Brothers' "Alpha Gang" Recasts with Chris Pine and Lily-Rose Depp as Filming Kicks Off in Budapest |url=https://www.budapestreporter.com/zellner-brothers-alpha-gang-recasts-with-chris-pine-and-lily-rose-depp-as-filming-kicks-off-in-budapest/ |website=Budapest Reporter |access-date=30 June 2025 |date=June 15, 2025 |archive-date=16 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616015017/https://www.budapestreporter.com/zellner-brothers-alpha-gang-recasts-with-chris-pine-and-lily-rose-depp-as-filming-kicks-off-in-budapest/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=이강인, PSG 출국...파리 올림픽 준비 본격화 |url=https://www.spotvnews.co.kr/news/articleView.html?idxno=754629 |website=SPOTV News |publisher=스포티비뉴스 |date=2024-07-01 |access-date=2025-07-02 |language=ko}}</ref><ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=2025-07-15 |title=Chris Pine, Lily-Rose Depp, Kelvin Harrison Jr. & Doona Bae Join Zellner Brothers' Alien Invasion Comedy 'Alpha Gang' |url=https://deadline.com/2025/07/alpha-gang-movie-casts-chris-pine-lily-rose-depp-kelvin-harrison-jr-1236457143/ |access-date=2025-07-15 |website=Deadline |language=en-US |archive-date=2025-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724175947/https://deadline.com/2025/07/alpha-gang-movie-casts-chris-pine-lily-rose-depp-kelvin-harrison-jr-1236457143/ |url-status=live }}</ref> Penggambaran diteruskan di Podgarić, Croatia, di Monumen Revolusi Rakyat Moslavina, pada Julai 2025.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=Kod Garešnice se snima holivudski spektakl, glume Chris Pine i Cate Blanchett |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2689486 |access-date=2025-07-14 |website=[[Index.hr]] |language=hr}}</ref> ==Keluaran== ''Alpha Gang'' telah ditayangkan di Festival Filem Telluride ke-53 pada 5 September 2026.<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2026/film/awards/telluride-festival-lineup-2026-malkovich-huller-haigh-1236847866/|title=Telluride Festival Lineup: ‘The Debut,’ ‘Elsinore’ and ‘Tender Loving Care’ Set for Premieres, Tributes for John Malkovich, Sandra Hüller and Andrew Haigh|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|first=Clayton|last=Davis|date=September 3, 2026|access-date=September 3, 2026}}</ref> Ia juga telah ditayangkan di Festival Filem Antarabangsa Toronto pada 13 September.<ref>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=July 16, 2026 |title=TIFF Sets Special Presentations Including Riley Keough & Cate Blanchett Comedy 'Alpha Gang', Mahershala Ali's 'Your Mother Your Mother Your Mother' & More |url=https://deadline.com/2026/07/tiff-2026-cate-blanchett-riley-keough-mahershala-ali-1236983904/ |access-date=July 16, 2026 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=July 16, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260716143430/https://deadline.com/2026/07/tiff-2026-cate-blanchett-riley-keough-mahershala-ali-1236983904/ |url-status=live }}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|32321564}} [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2026]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Budapest]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Croatia]] 2m433lnrl4lnvnmyixxh4y83e33ryyd 0 1284385 7003932 7003624 2026-11-11T14:37:00Z Meiyezhuthu 425109 7003932 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Scene_poster.jpg | caption = Poster Filem | director = [[Jithu Madhavan]] | writer = Jithu Madhavan {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1 = Dialogues by | data1 = Dravid Selvam }} | producer = {{plainlist| *[[Suriya]] *[[Jyothika]] *Jaishree Damodaran }} | starring = {{Plainlist| * [[Suriya]] * [[Naslen]] * [[Nazriya Nazim]] }} | cinematography = Vineeth Augustian | editing = Ajmal Sabu | music = [[Sushin Shyam]] | studio = {{plainlist| *Zhagaram Studios *[[2D Entertainment]] }} | distributor = [[Scene#Pengedaran|Lihat Bawah]] | released = {{Film date|df=yes|2026|11|6}} | runtime = 149 minit | country = India | language = Tamil }} ''Scene''({{lang-ta|சீன்}}) ialah sebuah filem [[Aksi (genre)|aksi-komedi]] berbahasa [[Bahasa Tamil|Tamil]] tahun 2026 dari [[India]]<ref>{{Cite web |date=23 February 2026 |title=Aavesham director Jithu Madhavan says project with Suriya is a proper Tamil film |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/suriya-47-tamil-action-comedy-eccentric-police-team-nazriya-nazim-2873004-2026-02-23 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912080337/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/suriya-47-tamil-action-comedy-eccentric-police-team-nazriya-nazim-2873004-2026-02-23 |archive-date=12 September 2026 |access-date=11 September 2026 |website=[[India Today]]}}</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/suriya47-is-officially-titled-scene-suriya-plays-a-psycho-cop-with-900-criminals-in-his-record-set-to-clash-with-ranbir-kapoor-and-yashs-ramayana/articleshow/133974148.cms</ref>.Filem ini ditulis dan diarahkan oleh [[Jithu Madhavan]]<ref>https://www.imdb.com/title/tt38192494/</ref>.Diterbitkan oleh Zhagaram Studios dan [[2D Entertainment]], syarikat-syarikat yang baru ditubuhkan oleh [[Suriya]] dan [[Jyothika]].Filem ini juga akan menampilkan Suriya sebagai watak utama bersama-sama [[Naslen]] dan [[Nazriya Nazim]].<ref>https://www.thehindu.com/entertainment/movies/suriya-47-directed-by-jithu-madhavan-goes-on-floors-naslen-and-nazriya-to-co-star/article70368829.ece</ref> Filem ini diumumkan secara rasmi pada December 2025 dengan judul sementara ''Suriya 47''.Ia juga diumukan bahawa Suriya akan memainkan watak sebagau seorang [[pegawai polis]]. Penggambaran utama bermula pada bulan yang sama di [[Chennai]] dan [[Kerala]]. Judul rasmi filem ini diumumkan pada September 2026.Dilem ini menampilkan muzik ciptaan [[Sushin Shyam]], sinematografi oleh Vineeth Augustian dan suntingan oleh Ajmal Sabu. Filem ini merupakan penampilan sulung dalam industri [[Perfileman Tamil|perfileman Tamil]] bagi Jithu dan Nasleen. Filem ini ditayangkan di pawagam seluruh dunia pada 6 November 2026 semperna perayaan [[Deepavali]].Ia mencatat prestasi baik di pecah panggung, menjadi antara [[Filem_Tamil_tahun_2026#Kutipan_Tertinggi|filem tamil dengan kutipan tertinggi bagi tahun 2026]] == Premis == Inbaraj, seorang pegawai polis, terpaksa membuka semula satu kes yang tidak diselesaikannya beberapa tahun yang lalu. Kali ini, beliau perlu menyelesaikan kes tersebut dengan bantuan sebuah pasukan polis yang kucar-kacir dan sering menimbulkan masalah.<ref>{{Cite web |date=28 Oktober 2026 |title=Suriya's Scene mendapat sijil U/A menjelang tayangan pada 6 November |url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/suriyas-scene-gets-ua-certificate-ahead-of-november-6-release |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261029045138/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/suriyas-scene-gets-ua-certificate-ahead-of-november-6-release |archive-date=29 Oktober 2026 |access-date=29 Oktober 2026 |website=[[DT Next]]}}</ref> ==Barisan Pelakon== * [[Suriya]] sebagai [[Perkhidmatan Polis India|DSP]] Inbaraj * [[Naslen]] sebagai Eeswaran Joseph * [[Nazriya Nazim]] sebagai Maya * Anandraj * John Vijay * Rajpriyan sebagai [[Inspektor Jeneral|Inspektor]] Sibi * Mathialaghan == Produksi == === Pembangunan === Pada Jun 2025, pengarah filem [[Perfileman Malayalam|Malayalam]] , [[Jithu Madhavan]] mengesahkan bahawa beliau sedang berbincang dengan pelakon [[Suriya]] untuk mengarah filem ke-47nya sebagai pelakon utama. <ref name=":3" /> Projek itu berada di peringkat awal, dan Jithu tidak mendedahkan butiran lanjut. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/suriya-in-talks-with-aavesham-director-jithu-madhavan-for-his-next-reports/article69685759.ece|title='Suriya 47': Suriya in talks with 'Aavesham' director Jithu Madhavan for his next: reports|date=12 June 2025|access-date=10 September 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207130818/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/suriya-in-talks-with-aavesham-director-jithu-madhavan-for-his-next-reports/article69685759.ece|archive-date=7 December 2025|work=[[The Hindu]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.maalaimalar.com/cinema/cinemanews/update-released-regarding-suriya-47-786835|title=Suriya 47 குறித்து வெளியான அப்டேட்|date=11 September 2025|website=[[Maalai Malar]]|language=ta|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260912003629/https://www.maalaimalar.com/cinema/cinemanews/update-released-regarding-suriya-47-786835|archive-date=12 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> Filem ini menandakan penampilan sulungnya sebagai pengarah dalam pawagam Tamil. <ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2025/Jun/13/suriyas-upcoming-film-with-jithu-madhavan-is-under-discussion|title=Suriya's upcoming film with Jithu Madhavan is under discussion|last=Kumar|first=Akshay|date=12 June 2025|website=[[The New Indian Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212045115/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2025/Jun/13/suriyas-upcoming-film-with-jithu-madhavan-is-under-discussion|archive-date=12 December 2025|access-date=7 December 2025}}</ref> Dilaporkan bahawa Suriya akan melancarkan sebuah syarikat produksi baharu, dinamakan Zhagaram Studios, dengan projek itu bakal menjadi produksi pertamanya. <ref>{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Sep/30/suriyas-new-production-company|title=புதிய தயாரிப்பு நிறுவனம் துவங்கும் சூர்யா?|date=30 September 2025|website=[[Dinamani]]|language=Tamil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260912041228/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Sep/30/suriyas-new-production-company|archive-date=12 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> Kerja pra-produksi untuk filem ini bermula pada Ogos 2025, selepas penggambaran untuk filem ''[[Karuppu]]'' (2026) tamat<ref>{{Cite web|url=https://www.maalaimalar.com/cinema/cinemanews/suriya-47-suriya-in-aavesham-director-jithu-madhavans-direction-784648|title=Suriya 47:`ஆவேஷம்' இயக்குநர் ஜித்து மாதவன் இயக்கத்தில் சூர்யா|date=11 August 2025|website=[[Maalai Malar]]|language=ta|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913072234/https://www.maalaimalar.com/cinema/cinemanews/suriya-47-suriya-in-aavesham-director-jithu-madhavans-direction-784648|archive-date=13 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> dan siap menjelang Disember berikutnya. <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/south/news/south/suriya-47-begins-filming-as-jithu-madhavan-ushers-in-a-fresh-creative-team-79861.amp|title=Suriya 47 Begins Filming As Jithu Madhavan Ushers in a Fresh Creative Team|date=8 December 2025|website=[[Filmfare]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260911232105/https://www.filmfare.com/news/south/news/south/suriya-47-begins-filming-as-jithu-madhavan-ushers-in-a-fresh-creative-team-79861.amp|archive-date=11 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> === Pemilihan watak === Suriya memainkan watak polis berpangkat DSP dalam filem ini <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/south/news/south/suriyas-scene-gets-a-diwali-release-title-teaser-introduces-him-as-a-rebellious-cop-85867.amp|title=Suriya's Scene Gets a Diwali Release; Title Teaser Introduces Him As a Rebellious Cop|last=Panikker|first=Rohit|date=9 September 2026|website=[[Filmfare]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913072403/https://www.filmfare.com/news/south/news/south/suriyas-scene-gets-a-diwali-release-title-teaser-introduces-him-as-a-rebellious-cop-85867.amp|archive-date=13 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/suriya-sports-iconic-singam-moustache-fans-wonder-if-this-his-new-look-for-suriya47/articleshow/126802588.cms|title=Suriya sports iconic 'Singam' moustache; fans wonder if this his new look for #Suriya47|date=20 January 2026|access-date=19 September 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001002617/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/suriya-sports-iconic-singam-moustache-fans-wonder-if-this-his-new-look-for-suriya47/articleshow/126802588.cms|archive-date=1 October 2026|work=[[The Times of India]]}}</ref> Nazriya dan Naslen telah diumumkan secara rasmi sebagai sebahagian daripada barisan pelakon utama pada 7 Disember 2025. <ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Dec/08/tamilnews2025dec07suriya-47-helmed-by-jithu-madhavan-goes-on-floors|title=Suriya 47 helmed by Jithu Madhavan goes on floors|date=8 December 2025|website=[[The New Indian Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910175641/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Dec/08/tamilnews2025dec07suriya-47-helmed-by-jithu-madhavan-goes-on-floors|archive-date=10 September 2026|access-date=10 September 2026}}</ref> Anandaraj, Lal dan Raj Priyan kemudiannya disahkan memainkan peranan pembantu. <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/suriya-47-officially-titled-scene-to-clash-with-nitesh-tiwaris-ramayana-this-diwali/cid/2179234|title=Suriya 47 officially titled 'Scene', to clash with Nitesh Tiwari's 'Ramayana' this Diwali|date=10 September 2026|website=[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913151155/https://www.telegraphindia.com/entertainment/suriya-47-officially-titled-scene-to-clash-with-nitesh-tiwaris-ramayana-this-diwali/cid/2179234|archive-date=13 September 2026|access-date=28 October 2026}}</ref> === Penggambaran=== Penggambaran utama bermula pada Disember 2025. Nazriya menyertai produksi itu pada Mac 2026 <ref>{{Cite news|url=https://www.cinemaexpress.com/amp/story/malayalam/news/2026/Mar/05/nazriya-nazim-receives-warm-welcome-to-suriya-47-set-from-suriya-and-jyotika|title=Nazriya Nazim receives warm welcome to Suriya 47 set from Suriya and Jyotika|date=5 March 2026|access-date=20 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260628133155/https://www.cinemaexpress.com/amp/story/malayalam/news/2026/Mar/05/nazriya-nazim-receives-warm-welcome-to-suriya-47-set-from-suriya-and-jyotika|archive-date=28 June 2026|work=[[Cinema Express]]}}</ref> Nazriya dilaporkan memulakan bahagiannya dengan babak aksi di Chennai, yang dikoreografikan oleh Chethan D'Souza, dengan set yang dibina dalam VGN Cosmos di Avadi. <ref>{{Cite web|url=https://cinema.dinamalar.com/news/kollywood/nazriya-in-action-in-surya-47/136856|title=சூர்யா 47 படத்தில் ஆக் ஷனில் நஸ்ரியா|website=[[Dinamalar]]|language=ta|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913153537/https://cinema.dinamalar.com/news/kollywood/nazriya-in-action-in-surya-47/136856|archive-date=13 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> Dravid Selvam terlibat sepanjang penggambaran sebagai penulis dialog, dan berkata pada Julai 2026 bahawa dia telah bekerja di set penggambaran filem itu setiap hari. <ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jul/09/dravid-selvam-on-fahadh-faasil-only-he-asks-for-retakes-not-filmmakers|title=Dravid Selvam on Fahadh Faasil: 'Only he asks for retakes, not filmmakers...'|date=9 July 2026|website=[[Cinema Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260911081453/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jul/09/dravid-selvam-on-fahadh-faasil-only-he-asks-for-retakes-not-filmmakers|archive-date=11 September 2026|access-date=10 September 2026}}</ref> Penggambaran utama telah siap pada Julai 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Jul/16/suriya-47-shoot-finished|title=சூர்யா - 47 திரைப்படத்தின் படப்பிடிப்பு நிறைவு!|date=16 July 2026|website=[[Dinamani]]|language=Tamil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910175620/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Jul/16/suriya-47-shoot-finished|archive-date=10 September 2026|access-date=10 September 2026}}</ref> == Muzik == Runut bunyi bagi filem ini digubah oleh Sushin Shyam <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jun/29/sushin-shyam-on-composing-for-suriya-47-it-is-a-bit-challenging|title=Sushin Shyam on composing for Suriya 47: "It is a bit challenging..."|date=4 June 2026|website=[[Cinema Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913085521/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jun/29/sushin-shyam-on-composing-for-suriya-47-it-is-a-bit-challenging|archive-date=13 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/suriya-47-titled-scene-jithu-madhavan-diwali-release-date/156127655/amp|title=Suriya 47 titled Scene: Sushin Shyam reunites with Aavesham director Jithu Madhavan|date=10 September 2026|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914081404/https://mirchi.in/stories/music/suriya-47-titled-scene-jithu-madhavan-diwali-release-date/156127655/amp|archive-date=14 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> <ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Dec/08/tamilnews2025dec07suriya-47-helmed-by-jithu-madhavan-goes-on-floors|title=Suriya 47 helmed by Jithu Madhavan goes on floors|date=8 December 2025|website=[[The New Indian Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910175641/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Dec/08/tamilnews2025dec07suriya-47-helmed-by-jithu-madhavan-goes-on-floors|archive-date=10 September 2026|access-date=10 September 2026}}</ref> Hak audio telah diperoleh oleh Sony Music . <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/09/suriyas-next-with-aavesham-fame-jithu-madhavan-is-titled-scene-film-gets-diwali-release|title=Suriya's next with Aavesham-fame Jithu Madhavan is titled Scene; film gets Diwali release|date=6 September 2026|website=[[Cinema Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910035407/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/09/suriyas-next-with-aavesham-fame-jithu-madhavan-is-titled-scene-film-gets-diwali-release|archive-date=10 September 2026|access-date=9 September 2026}}</ref> Trek "Scenuke Scene" telah merupakan musik latar dalam teaser tajuk yang dikeluarkan pada 9 September 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.zoomtventertainment.com/south/suriya-jithu-madhavan-film-titled-scene-diwali-2026-release-article-156127348|title=Suriya's Next Project Officially Titled Scene, Diwali 2026 Release Confirmed|date=10 September 2026|website=[[Zoom (Indian TV channel)|Zoom]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260911235136/https://www.zoomtventertainment.com/south/suriya-jithu-madhavan-film-titled-scene-diwali-2026-release-article-156127348|archive-date=11 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> Single pertama "Aathi Iva Yarraa" telah dikeluarkan pada 8 Oktober 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/story/entertainment/cinema/suriyas-scene-makers-release-first-single-aathi-iva-yarraa|title=Suriya's Scene makers release first single Aathi Iva Yarraa|date=10 October 2026|website=[[DT Next]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261011140106/https://www.dtnext.in/story/entertainment/cinema/suriyas-scene-makers-release-first-single-aathi-iva-yarraa|archive-date=11 October 2026|access-date=11 October 2026}}</ref> Single kedua "Airplane" telah dikeluarkan pada 19 Oktober 2026. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/scene-song-aeroplane-after-aathi-iva-yarraa-suriya-blushes-for-nazriya-nazim-in-new-track-10928359/|title=Scene song Aeroplane: After Aathi Iva Yarraa, Suriya blushes for Nazriya Nazim in new track|date=19 October 2026|website=[[The Indian Express]]|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261020061054/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/scene-song-aeroplane-after-aathi-iva-yarraa-suriya-blushes-for-nazriya-nazim-in-new-track-10928359/|archive-date=20 October 2026|access-date=20 October 2026}}</ref> Trek "Killin' 'em" dipaparkan dalam trailer pendedahan watak Naslen sebagai Eeswaran yang dikeluarkan pada 23 Oktober 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/news/commentary/2026/oct/23/first-look-suriya-introduces-naslens-tamil-debut-as-eswaran-in-scene/96d70c690c5f9c8afe47516c1b032834|title=First look: Suriya introduces Naslen's Tamil debut as 'Eswaran' in Scene|date=23 October 2026|website=[[Rediff.com]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261029050901/https://www.rediff.com/news/commentary/2026/oct/23/first-look-suriya-introduces-naslens-tamil-debut-as-eswaran-in-scene/96d70c690c5f9c8afe47516c1b032834|archive-date=29 October 2026|access-date=23 October 2026}}</ref> Trek "Respectaa" dipaparkan dalam pendedahan watak Suriya sebagai Inbaraj yang dikeluarkan pada 27 Oktober 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.aninews.in/news/entertainment/hollywood/suriya8217s-scene-glimpse-out-actor-plays-jolly-cop-in-jithu-madhavan8217s-action-comedy20261027093705/|title=Suriya's 'Scene' glimpse out: Actor plays jolly cop in Jithu Madhavan's action-comedy|date=27 October 2026|website=[[Asian News International|ANI News]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261029050631/https://www.aninews.in/news/entertainment/hollywood/suriya8217s-scene-glimpse-out-actor-plays-jolly-cop-in-jithu-madhavan8217s-action-comedy20261027093705/|archive-date=29 October 2026|access-date=28 October 2026}}</ref> {{Track listing | extra_column = Penyanyi | title1 = Scenuke Scene | length1 = 1:08 | lyrics1 = Vaasi | extra1 = The Indian Choral Ensemble | title2 = Aathi Iva Yarraa | length2 = 3:07 | lyrics2 = Rajpriyan | extra2 = Rajpriyan | title3 = Aeroplane | length3 = 2:27 | lyrics3 = Rajpriyan | extra3 = [[Gana Bala]] | title4 = Killin' 'em | length4 = 1:34 | lyrics4 = [[Yung Raja]] | extra4 = Yung Raja | title5 = Respectaa | length5 = 2:05 | lyrics5 = Vaasi | extra5 = [[Arivu]] }} == Tayangan == === Pawagam === ''Scene'' ditayangkan di pawagam seluruh dunia pada 6 November 2026, sempena [[Deepavali]] . <ref name="IndiaToday">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/scene-suriya-turns-quirky-cop-in-director-jithu-madhavans-diwali-release-2990944-2026-09-09|title=Scene: Suriya turns quirky cop in director Jithu Madhavan's Diwali release|date=9 September 2026|website=[[India Today]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261022125456/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/scene-suriya-turns-quirky-cop-in-director-jithu-madhavans-diwali-release-2990944-2026-09-09|archive-date=22 October 2026|access-date=9 September 2026}}</ref> === Pengedaran === Sakthi Film Factory akan mengedarkan filem ''Scene'' di Tamil Nadu, <ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/tamilnadu-theatrical-rights-of-suriy-s-scene-snapped-by-sakthi-film-factory-articleshow-6x1yp25|title=ജിത്തു മാധവനും സൂര്യയും ഒന്നിക്കുന്ന സീൻ റിലീസിനൊരുങ്ങുന്നു; തമിഴ്‌നാട് വിതരണാവകാശം സ്വന്തമാക്കി ശക്തി ഫിലിം ഫാക്ടറി|date=19 October 2025|website=[[Asianet News]]|language=ml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261023065102/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/tamilnadu-theatrical-rights-of-suriy-s-scene-snapped-by-sakthi-film-factory-articleshow-6x1yp25|archive-date=23 October 2026|access-date=23 October 2026}}</ref> dan Sree Gokulam Movies ialah pengedar rasmi bagi negeriKerala. <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/02/suriya-jithu-madhavans-scene-finds-kerala-distributor|title=Suriya-Jithu Madhavan's Scene finds Kerala distributor|date=2 October 2026|website=[[Cinema Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014165849/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/02/suriya-jithu-madhavans-scene-finds-kerala-distributor|archive-date=14 October 2026|access-date=14 October 2026}}</ref> M Movies mengendalikan pengedaran pawagam filem ini di negeri [[Karnataka]] . <ref>{{Cite tweet|number=2113540950207402486|user=ZhagaramOffl|title=#SCENE Is Set for Karnataka! 💥|author=Zhagaram Studios|date=23 October 2026|access-date=22 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UoKw9|archive-date=29 October 2026}}</ref> Pengedaran di negeri [[Andhra Pradesh]] dan [[Telangana]] dikendalikan oleh NVR Cinema. <ref>{{Cite tweet|number=2113575102470381683|user=NVRCinema|title=#SCENE 🧨 Makes Its Way to AP & Telangana!|author=NVR Cinema|date=23 October 2026|access-date=14 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/R159s|archive-date=29 October 2026}}</ref> Hak pengedaran luar negara untuk filem itu, termasuk rantau GCC, <ref>{{Cite tweet|number=2110292690651029756|user=SceneTheMovie|title=GCC is gearing up for #SCENE ! 💥 Theatrical Release by @PharsFilm|author=Scene|date=14 October 2026|access-date=14 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/aHkW6|archive-date=29 October 2026}}</ref> telah diperoleh oleh Phars Films. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/suriya-47-suriya-and-jithu-madhavans-film-promises-to-be-a-highly-profitable-venture-pre-sold-rights-fetch-rs-70-crore/articleshow/125960574.cms|title='Suriya 47': Suriya and Jithu Madhavan's film promises to be a highly profitable venture, pre-sold rights fetch Rs 70 crore|date=14 December 2025|access-date=14 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261024000023/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/suriya-47-suriya-and-jithu-madhavans-film-promises-to-be-a-highly-profitable-venture-pre-sold-rights-fetch-rs-70-crore/articleshow/125960574.cms|archive-date=24 October 2026|work=[[The Times of India]]}}</ref> Pengedar lain untuk filem ini termasuk York Cinemas (Amerika Utara), <ref>{{Cite tweet|number=2112976680474329333|user=yorkcinemas|title=🔥 THE ONE. THE ONLY. SURYA! 🔥|author=York Cinemas|date=22 October 2026|access-date=22 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/to7pq|archive-date=29 October 2026}}</ref> Home Screen Entertainment ([[Australia]], [[New Zealand]], [[Papua New Guinea]], [[Fiji]], dan Singapura), <ref>{{Cite tweet|number=2112104417407418368|user=homescreenent|title=Ready for the 3rd winning streak, Anbaana Fans? 🔥❤️|author=Home Screen Entertainment|date=19 October 2026|access-date=22 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/vryOD|archive-date=29 October 2026}}</ref> MSK Cinemas Sdn Bhd (Malaysia), <ref>{{Cite tweet|number=2112832979387253139|user=mskcinemas|title=🔥 MALAYSIA RIGHTS BAGGED! MSK CINEMAS BRINGS SURIYA'S EXPLOSIVE #SCENE TO THE BIG SCREENS THIS DEEPAVALI! 🧨💥|author=MSK Cinemas Sdn Bhd|date=21 October 2026|access-date=22 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/JnmIa|archive-date=29 October 2026}}</ref> Ahimsa Entertainment (UK dan Eropah), <ref>{{Cite tweet|number=2112884260428509376|user=ahimsafilms|title=Suriya na, some of our happiest moments began with your name&nbsp;— and we're smiling all over again 🥹|author=Ahimsa Entertainment|date=21 October 2026|access-date=22 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/5PguN|archive-date=23 October 2026}}</ref> dan 180 Entertainment dan Getam Cine World (Perancis), <ref>{{Cite tweet|number=2113617600353619998|user=180entert|title=After Karuppu & Vishwanath and Sons ❤️‍🔥🇫🇷🔥 @180entert & @GetamCinemas are bringing #SCENE 🧨🧨🧨 to France! 🇫🇷 This Diwali, we’re going BIGGER than ever for our ONE & ONLY SURIYA ANNA! 👑❤️‍🔥 We’re ready to make this one unforgettable in French theatres! 💥❤️ 🇫🇷 PARIS TO ALL OF FRANCE&nbsp;— THIS DIWALI, THE SCENE IS OURS! 🔥👑🧨|author=180 Entertainment|date=23 October 2026|access-date=24 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/eB0GU|archive-date=29 October 2026}}</ref> dan Linus Media ( [[Benelux]] ). <ref>{{Cite tweet|number=2113671192380838098|user=LinusMediaNL|title=Gearing up for a #SCENE Diwali! 🧨|author=Linus Media|date=24 October 2026|access-date=24 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/iFZzD|archive-date=29 October 2026}}</ref> === Hak Platform Penstriman === Hak penstriman pasca-pawagam telah diperoleh oleh [[Netflix]] . <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/09/suriyas-next-with-aavesham-fame-jithu-madhavan-is-titled-scene-film-gets-diwali-release|title=Suriya's next with Aavesham-fame Jithu Madhavan is titled Scene; film gets Diwali release|date=6 September 2026|website=[[Cinema Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910035407/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/09/suriyas-next-with-aavesham-fame-jithu-madhavan-is-titled-scene-film-gets-diwali-release|archive-date=10 September 2026|access-date=9 September 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/suriya-47-ott-partner-plot-revealed-jithu-madhavan-naslen-suriya-nazriya-film-details/b763a7eca538|title=Suriya 47 OTT partner, plot revealed! Jithu Madhavan-Naslen film is all about...|last=Krishna|first=Gayathri|date=16 January 2026|website=[[OTTPlay]]|url-status=live|archive-url=http://web.archive.org/web/20260911114912/https://www.ottplay.com/news/suriya-47-ott-partner-plot-revealed-jithu-madhavan-naslen-suriya-nazriya-film-details/b763a7eca538|archive-date=11 September 2026|access-date=10 September 2026}}</ref> ==Rujukan== {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem bahasa Tamil]] [[Kategori:Filem Tamil tahun 2026]] [[Kategori:Filem India tahun 2026]] [[Kategori:Filem yang ditayangkan sempena Deepavali 2026]] pe6o0l6b0h42yerfqopr8h8opobap8m 7004391 7003932 2026-11-12T10:55:06Z Sayaanakmalaysia92 361790 /* Barisan Pelakon */ 7004391 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Scene_poster.jpg | caption = Poster Filem | director = [[Jithu Madhavan]] | writer = Jithu Madhavan {{Infobox | decat = yes | child = yes | label1 = Dialogues by | data1 = Dravid Selvam }} | producer = {{plainlist| *[[Suriya]] *[[Jyothika]] *Jaishree Damodaran }} | starring = {{Plainlist| * [[Suriya]] * [[Naslen]] * [[Nazriya Nazim]] }} | cinematography = Vineeth Augustian | editing = Ajmal Sabu | music = [[Sushin Shyam]] | studio = {{plainlist| *Zhagaram Studios *[[2D Entertainment]] }} | distributor = [[Scene#Pengedaran|Lihat Bawah]] | released = {{Film date|df=yes|2026|11|6}} | runtime = 149 minit | country = India | language = Tamil }} ''Scene''({{lang-ta|சீன்}}) ialah sebuah filem [[Aksi (genre)|aksi-komedi]] berbahasa [[Bahasa Tamil|Tamil]] tahun 2026 dari [[India]]<ref>{{Cite web |date=23 February 2026 |title=Aavesham director Jithu Madhavan says project with Suriya is a proper Tamil film |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/suriya-47-tamil-action-comedy-eccentric-police-team-nazriya-nazim-2873004-2026-02-23 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912080337/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/suriya-47-tamil-action-comedy-eccentric-police-team-nazriya-nazim-2873004-2026-02-23 |archive-date=12 September 2026 |access-date=11 September 2026 |website=[[India Today]]}}</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/suriya47-is-officially-titled-scene-suriya-plays-a-psycho-cop-with-900-criminals-in-his-record-set-to-clash-with-ranbir-kapoor-and-yashs-ramayana/articleshow/133974148.cms</ref>.Filem ini ditulis dan diarahkan oleh [[Jithu Madhavan]]<ref>https://www.imdb.com/title/tt38192494/</ref>.Diterbitkan oleh Zhagaram Studios dan [[2D Entertainment]], syarikat-syarikat yang baru ditubuhkan oleh [[Suriya]] dan [[Jyothika]].Filem ini juga akan menampilkan Suriya sebagai watak utama bersama-sama [[Naslen]] dan [[Nazriya Nazim]].<ref>https://www.thehindu.com/entertainment/movies/suriya-47-directed-by-jithu-madhavan-goes-on-floors-naslen-and-nazriya-to-co-star/article70368829.ece</ref> Filem ini diumumkan secara rasmi pada December 2025 dengan judul sementara ''Suriya 47''.Ia juga diumukan bahawa Suriya akan memainkan watak sebagau seorang [[pegawai polis]]. Penggambaran utama bermula pada bulan yang sama di [[Chennai]] dan [[Kerala]]. Judul rasmi filem ini diumumkan pada September 2026.Dilem ini menampilkan muzik ciptaan [[Sushin Shyam]], sinematografi oleh Vineeth Augustian dan suntingan oleh Ajmal Sabu. Filem ini merupakan penampilan sulung dalam industri [[Perfileman Tamil|perfileman Tamil]] bagi Jithu dan Nasleen. Filem ini ditayangkan di pawagam seluruh dunia pada 6 November 2026 semperna perayaan [[Deepavali]].Ia mencatat prestasi baik di pecah panggung, menjadi antara [[Filem_Tamil_tahun_2026#Kutipan_Tertinggi|filem tamil dengan kutipan tertinggi bagi tahun 2026]] == Premis == Inbaraj, seorang pegawai polis, terpaksa membuka semula satu kes yang tidak diselesaikannya beberapa tahun yang lalu. Kali ini, beliau perlu menyelesaikan kes tersebut dengan bantuan sebuah pasukan polis yang kucar-kacir dan sering menimbulkan masalah.<ref>{{Cite web |date=28 Oktober 2026 |title=Suriya's Scene mendapat sijil U/A menjelang tayangan pada 6 November |url=https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/suriyas-scene-gets-ua-certificate-ahead-of-november-6-release |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261029045138/https://www.dtnext.in/entertainment/cinema/suriyas-scene-gets-ua-certificate-ahead-of-november-6-release |archive-date=29 Oktober 2026 |access-date=29 Oktober 2026 |website=[[DT Next]]}}</ref> ==Barisan Pelakon== * [[Suriya]] sebagai [[Perkhidmatan Polis India|DSP]] Inbaraj "Inba" Irudhayaraj [[Perkhidmatan Polis India|IPS]] * [[Naslen]] sebagai Eeswaran Joseph * [[Nazriya Nazim]] sebagai Maya * Anandraj sebagai Irudhayaraj, Bapa Inba * Lal Sebagai Stephen * Rajpriyan sebagai [[Inspektor Jeneral|Inspektor]] Sibi * Suresh Mathiyalaga sebagai [[Inspektor Jeneral|Inspektor]] Vinoth * Gajaraj sebagai Manohar, Bapa Maya * Anuradha Sridhar sebagai Selvi Irudhayaraj, Ibu Inba ====Penampilan Khas ==== * [[Tovino Thomas]] sebagai Victor, pembunuh bersiri yang bernama Perfume Killer * [[Jyothika]] sebagai Imaginasi Inba tentang Maya == Produksi == === Pembangunan === Pada Jun 2025, pengarah filem [[Perfileman Malayalam|Malayalam]] , [[Jithu Madhavan]] mengesahkan bahawa beliau sedang berbincang dengan pelakon [[Suriya]] untuk mengarah filem ke-47nya sebagai pelakon utama. <ref name=":3" /> Projek itu berada di peringkat awal, dan Jithu tidak mendedahkan butiran lanjut. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/suriya-in-talks-with-aavesham-director-jithu-madhavan-for-his-next-reports/article69685759.ece|title='Suriya 47': Suriya in talks with 'Aavesham' director Jithu Madhavan for his next: reports|date=12 June 2025|access-date=10 September 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207130818/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/suriya-in-talks-with-aavesham-director-jithu-madhavan-for-his-next-reports/article69685759.ece|archive-date=7 December 2025|work=[[The Hindu]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.maalaimalar.com/cinema/cinemanews/update-released-regarding-suriya-47-786835|title=Suriya 47 குறித்து வெளியான அப்டேட்|date=11 September 2025|website=[[Maalai Malar]]|language=ta|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260912003629/https://www.maalaimalar.com/cinema/cinemanews/update-released-regarding-suriya-47-786835|archive-date=12 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> Filem ini menandakan penampilan sulungnya sebagai pengarah dalam pawagam Tamil. <ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2025/Jun/13/suriyas-upcoming-film-with-jithu-madhavan-is-under-discussion|title=Suriya's upcoming film with Jithu Madhavan is under discussion|last=Kumar|first=Akshay|date=12 June 2025|website=[[The New Indian Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251212045115/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2025/Jun/13/suriyas-upcoming-film-with-jithu-madhavan-is-under-discussion|archive-date=12 December 2025|access-date=7 December 2025}}</ref> Dilaporkan bahawa Suriya akan melancarkan sebuah syarikat produksi baharu, dinamakan Zhagaram Studios, dengan projek itu bakal menjadi produksi pertamanya. <ref>{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Sep/30/suriyas-new-production-company|title=புதிய தயாரிப்பு நிறுவனம் துவங்கும் சூர்யா?|date=30 September 2025|website=[[Dinamani]]|language=Tamil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260912041228/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2025/Sep/30/suriyas-new-production-company|archive-date=12 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> Kerja pra-produksi untuk filem ini bermula pada Ogos 2025, selepas penggambaran untuk filem ''[[Karuppu]]'' (2026) tamat<ref>{{Cite web|url=https://www.maalaimalar.com/cinema/cinemanews/suriya-47-suriya-in-aavesham-director-jithu-madhavans-direction-784648|title=Suriya 47:`ஆவேஷம்' இயக்குநர் ஜித்து மாதவன் இயக்கத்தில் சூர்யா|date=11 August 2025|website=[[Maalai Malar]]|language=ta|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913072234/https://www.maalaimalar.com/cinema/cinemanews/suriya-47-suriya-in-aavesham-director-jithu-madhavans-direction-784648|archive-date=13 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> dan siap menjelang Disember berikutnya. <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/south/news/south/suriya-47-begins-filming-as-jithu-madhavan-ushers-in-a-fresh-creative-team-79861.amp|title=Suriya 47 Begins Filming As Jithu Madhavan Ushers in a Fresh Creative Team|date=8 December 2025|website=[[Filmfare]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260911232105/https://www.filmfare.com/news/south/news/south/suriya-47-begins-filming-as-jithu-madhavan-ushers-in-a-fresh-creative-team-79861.amp|archive-date=11 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> === Pemilihan watak === Suriya memainkan watak polis berpangkat DSP dalam filem ini <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/south/news/south/suriyas-scene-gets-a-diwali-release-title-teaser-introduces-him-as-a-rebellious-cop-85867.amp|title=Suriya's Scene Gets a Diwali Release; Title Teaser Introduces Him As a Rebellious Cop|last=Panikker|first=Rohit|date=9 September 2026|website=[[Filmfare]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913072403/https://www.filmfare.com/news/south/news/south/suriyas-scene-gets-a-diwali-release-title-teaser-introduces-him-as-a-rebellious-cop-85867.amp|archive-date=13 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/suriya-sports-iconic-singam-moustache-fans-wonder-if-this-his-new-look-for-suriya47/articleshow/126802588.cms|title=Suriya sports iconic 'Singam' moustache; fans wonder if this his new look for #Suriya47|date=20 January 2026|access-date=19 September 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001002617/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/suriya-sports-iconic-singam-moustache-fans-wonder-if-this-his-new-look-for-suriya47/articleshow/126802588.cms|archive-date=1 October 2026|work=[[The Times of India]]}}</ref> Nazriya dan Naslen telah diumumkan secara rasmi sebagai sebahagian daripada barisan pelakon utama pada 7 Disember 2025. <ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Dec/08/tamilnews2025dec07suriya-47-helmed-by-jithu-madhavan-goes-on-floors|title=Suriya 47 helmed by Jithu Madhavan goes on floors|date=8 December 2025|website=[[The New Indian Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910175641/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Dec/08/tamilnews2025dec07suriya-47-helmed-by-jithu-madhavan-goes-on-floors|archive-date=10 September 2026|access-date=10 September 2026}}</ref> Anandaraj, Lal dan Raj Priyan kemudiannya disahkan memainkan peranan pembantu. <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/suriya-47-officially-titled-scene-to-clash-with-nitesh-tiwaris-ramayana-this-diwali/cid/2179234|title=Suriya 47 officially titled 'Scene', to clash with Nitesh Tiwari's 'Ramayana' this Diwali|date=10 September 2026|website=[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913151155/https://www.telegraphindia.com/entertainment/suriya-47-officially-titled-scene-to-clash-with-nitesh-tiwaris-ramayana-this-diwali/cid/2179234|archive-date=13 September 2026|access-date=28 October 2026}}</ref> === Penggambaran=== Penggambaran utama bermula pada Disember 2025. Nazriya menyertai produksi itu pada Mac 2026 <ref>{{Cite news|url=https://www.cinemaexpress.com/amp/story/malayalam/news/2026/Mar/05/nazriya-nazim-receives-warm-welcome-to-suriya-47-set-from-suriya-and-jyotika|title=Nazriya Nazim receives warm welcome to Suriya 47 set from Suriya and Jyotika|date=5 March 2026|access-date=20 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260628133155/https://www.cinemaexpress.com/amp/story/malayalam/news/2026/Mar/05/nazriya-nazim-receives-warm-welcome-to-suriya-47-set-from-suriya-and-jyotika|archive-date=28 June 2026|work=[[Cinema Express]]}}</ref> Nazriya dilaporkan memulakan bahagiannya dengan babak aksi di Chennai, yang dikoreografikan oleh Chethan D'Souza, dengan set yang dibina dalam VGN Cosmos di Avadi. <ref>{{Cite web|url=https://cinema.dinamalar.com/news/kollywood/nazriya-in-action-in-surya-47/136856|title=சூர்யா 47 படத்தில் ஆக் ஷனில் நஸ்ரியா|website=[[Dinamalar]]|language=ta|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913153537/https://cinema.dinamalar.com/news/kollywood/nazriya-in-action-in-surya-47/136856|archive-date=13 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> Dravid Selvam terlibat sepanjang penggambaran sebagai penulis dialog, dan berkata pada Julai 2026 bahawa dia telah bekerja di set penggambaran filem itu setiap hari. <ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jul/09/dravid-selvam-on-fahadh-faasil-only-he-asks-for-retakes-not-filmmakers|title=Dravid Selvam on Fahadh Faasil: 'Only he asks for retakes, not filmmakers...'|date=9 July 2026|website=[[Cinema Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260911081453/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jul/09/dravid-selvam-on-fahadh-faasil-only-he-asks-for-retakes-not-filmmakers|archive-date=11 September 2026|access-date=10 September 2026}}</ref> Penggambaran utama telah siap pada Julai 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Jul/16/suriya-47-shoot-finished|title=சூர்யா - 47 திரைப்படத்தின் படப்பிடிப்பு நிறைவு!|date=16 July 2026|website=[[Dinamani]]|language=Tamil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910175620/https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2026/Jul/16/suriya-47-shoot-finished|archive-date=10 September 2026|access-date=10 September 2026}}</ref> == Muzik == Runut bunyi bagi filem ini digubah oleh Sushin Shyam <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jun/29/sushin-shyam-on-composing-for-suriya-47-it-is-a-bit-challenging|title=Sushin Shyam on composing for Suriya 47: "It is a bit challenging..."|date=4 June 2026|website=[[Cinema Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913085521/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Jun/29/sushin-shyam-on-composing-for-suriya-47-it-is-a-bit-challenging|archive-date=13 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mirchi.in/stories/music/suriya-47-titled-scene-jithu-madhavan-diwali-release-date/156127655/amp|title=Suriya 47 titled Scene: Sushin Shyam reunites with Aavesham director Jithu Madhavan|date=10 September 2026|website=[[Radio Mirchi|Mirchi.in]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914081404/https://mirchi.in/stories/music/suriya-47-titled-scene-jithu-madhavan-diwali-release-date/156127655/amp|archive-date=14 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> <ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Dec/08/tamilnews2025dec07suriya-47-helmed-by-jithu-madhavan-goes-on-floors|title=Suriya 47 helmed by Jithu Madhavan goes on floors|date=8 December 2025|website=[[The New Indian Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910175641/https://www.newindianexpress.com/entertainment/entertainment-news/2025/Dec/08/tamilnews2025dec07suriya-47-helmed-by-jithu-madhavan-goes-on-floors|archive-date=10 September 2026|access-date=10 September 2026}}</ref> Hak audio telah diperoleh oleh Sony Music . <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/09/suriyas-next-with-aavesham-fame-jithu-madhavan-is-titled-scene-film-gets-diwali-release|title=Suriya's next with Aavesham-fame Jithu Madhavan is titled Scene; film gets Diwali release|date=6 September 2026|website=[[Cinema Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910035407/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/09/suriyas-next-with-aavesham-fame-jithu-madhavan-is-titled-scene-film-gets-diwali-release|archive-date=10 September 2026|access-date=9 September 2026}}</ref> Trek "Scenuke Scene" telah merupakan musik latar dalam teaser tajuk yang dikeluarkan pada 9 September 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.zoomtventertainment.com/south/suriya-jithu-madhavan-film-titled-scene-diwali-2026-release-article-156127348|title=Suriya's Next Project Officially Titled Scene, Diwali 2026 Release Confirmed|date=10 September 2026|website=[[Zoom (Indian TV channel)|Zoom]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260911235136/https://www.zoomtventertainment.com/south/suriya-jithu-madhavan-film-titled-scene-diwali-2026-release-article-156127348|archive-date=11 September 2026|access-date=11 September 2026}}</ref> Single pertama "Aathi Iva Yarraa" telah dikeluarkan pada 8 Oktober 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.dtnext.in/story/entertainment/cinema/suriyas-scene-makers-release-first-single-aathi-iva-yarraa|title=Suriya's Scene makers release first single Aathi Iva Yarraa|date=10 October 2026|website=[[DT Next]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261011140106/https://www.dtnext.in/story/entertainment/cinema/suriyas-scene-makers-release-first-single-aathi-iva-yarraa|archive-date=11 October 2026|access-date=11 October 2026}}</ref> Single kedua "Airplane" telah dikeluarkan pada 19 Oktober 2026. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/scene-song-aeroplane-after-aathi-iva-yarraa-suriya-blushes-for-nazriya-nazim-in-new-track-10928359/|title=Scene song Aeroplane: After Aathi Iva Yarraa, Suriya blushes for Nazriya Nazim in new track|date=19 October 2026|website=[[The Indian Express]]|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261020061054/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/scene-song-aeroplane-after-aathi-iva-yarraa-suriya-blushes-for-nazriya-nazim-in-new-track-10928359/|archive-date=20 October 2026|access-date=20 October 2026}}</ref> Trek "Killin' 'em" dipaparkan dalam trailer pendedahan watak Naslen sebagai Eeswaran yang dikeluarkan pada 23 Oktober 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/news/commentary/2026/oct/23/first-look-suriya-introduces-naslens-tamil-debut-as-eswaran-in-scene/96d70c690c5f9c8afe47516c1b032834|title=First look: Suriya introduces Naslen's Tamil debut as 'Eswaran' in Scene|date=23 October 2026|website=[[Rediff.com]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261029050901/https://www.rediff.com/news/commentary/2026/oct/23/first-look-suriya-introduces-naslens-tamil-debut-as-eswaran-in-scene/96d70c690c5f9c8afe47516c1b032834|archive-date=29 October 2026|access-date=23 October 2026}}</ref> Trek "Respectaa" dipaparkan dalam pendedahan watak Suriya sebagai Inbaraj yang dikeluarkan pada 27 Oktober 2026. <ref>{{Cite web|url=https://www.aninews.in/news/entertainment/hollywood/suriya8217s-scene-glimpse-out-actor-plays-jolly-cop-in-jithu-madhavan8217s-action-comedy20261027093705/|title=Suriya's 'Scene' glimpse out: Actor plays jolly cop in Jithu Madhavan's action-comedy|date=27 October 2026|website=[[Asian News International|ANI News]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261029050631/https://www.aninews.in/news/entertainment/hollywood/suriya8217s-scene-glimpse-out-actor-plays-jolly-cop-in-jithu-madhavan8217s-action-comedy20261027093705/|archive-date=29 October 2026|access-date=28 October 2026}}</ref> {{Track listing | extra_column = Penyanyi | title1 = Scenuke Scene | length1 = 1:08 | lyrics1 = Vaasi | extra1 = The Indian Choral Ensemble | title2 = Aathi Iva Yarraa | length2 = 3:07 | lyrics2 = Rajpriyan | extra2 = Rajpriyan | title3 = Aeroplane | length3 = 2:27 | lyrics3 = Rajpriyan | extra3 = [[Gana Bala]] | title4 = Killin' 'em | length4 = 1:34 | lyrics4 = [[Yung Raja]] | extra4 = Yung Raja | title5 = Respectaa | length5 = 2:05 | lyrics5 = Vaasi | extra5 = [[Arivu]] }} == Tayangan == === Pawagam === ''Scene'' ditayangkan di pawagam seluruh dunia pada 6 November 2026, sempena [[Deepavali]] . <ref name="IndiaToday">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/scene-suriya-turns-quirky-cop-in-director-jithu-madhavans-diwali-release-2990944-2026-09-09|title=Scene: Suriya turns quirky cop in director Jithu Madhavan's Diwali release|date=9 September 2026|website=[[India Today]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261022125456/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/scene-suriya-turns-quirky-cop-in-director-jithu-madhavans-diwali-release-2990944-2026-09-09|archive-date=22 October 2026|access-date=9 September 2026}}</ref> === Pengedaran === Sakthi Film Factory akan mengedarkan filem ''Scene'' di Tamil Nadu, <ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/tamilnadu-theatrical-rights-of-suriy-s-scene-snapped-by-sakthi-film-factory-articleshow-6x1yp25|title=ജിത്തു മാധവനും സൂര്യയും ഒന്നിക്കുന്ന സീൻ റിലീസിനൊരുങ്ങുന്നു; തമിഴ്‌നാട് വിതരണാവകാശം സ്വന്തമാക്കി ശക്തി ഫിലിം ഫാക്ടറി|date=19 October 2025|website=[[Asianet News]]|language=ml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261023065102/https://www.asianetnews.com/entertainment-news/tamilnadu-theatrical-rights-of-suriy-s-scene-snapped-by-sakthi-film-factory-articleshow-6x1yp25|archive-date=23 October 2026|access-date=23 October 2026}}</ref> dan Sree Gokulam Movies ialah pengedar rasmi bagi negeriKerala. <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/02/suriya-jithu-madhavans-scene-finds-kerala-distributor|title=Suriya-Jithu Madhavan's Scene finds Kerala distributor|date=2 October 2026|website=[[Cinema Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261014165849/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Oct/02/suriya-jithu-madhavans-scene-finds-kerala-distributor|archive-date=14 October 2026|access-date=14 October 2026}}</ref> M Movies mengendalikan pengedaran pawagam filem ini di negeri [[Karnataka]] . <ref>{{Cite tweet|number=2113540950207402486|user=ZhagaramOffl|title=#SCENE Is Set for Karnataka! 💥|author=Zhagaram Studios|date=23 October 2026|access-date=22 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/UoKw9|archive-date=29 October 2026}}</ref> Pengedaran di negeri [[Andhra Pradesh]] dan [[Telangana]] dikendalikan oleh NVR Cinema. <ref>{{Cite tweet|number=2113575102470381683|user=NVRCinema|title=#SCENE 🧨 Makes Its Way to AP & Telangana!|author=NVR Cinema|date=23 October 2026|access-date=14 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/R159s|archive-date=29 October 2026}}</ref> Hak pengedaran luar negara untuk filem itu, termasuk rantau GCC, <ref>{{Cite tweet|number=2110292690651029756|user=SceneTheMovie|title=GCC is gearing up for #SCENE ! 💥 Theatrical Release by @PharsFilm|author=Scene|date=14 October 2026|access-date=14 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/aHkW6|archive-date=29 October 2026}}</ref> telah diperoleh oleh Phars Films. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/suriya-47-suriya-and-jithu-madhavans-film-promises-to-be-a-highly-profitable-venture-pre-sold-rights-fetch-rs-70-crore/articleshow/125960574.cms|title='Suriya 47': Suriya and Jithu Madhavan's film promises to be a highly profitable venture, pre-sold rights fetch Rs 70 crore|date=14 December 2025|access-date=14 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261024000023/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/suriya-47-suriya-and-jithu-madhavans-film-promises-to-be-a-highly-profitable-venture-pre-sold-rights-fetch-rs-70-crore/articleshow/125960574.cms|archive-date=24 October 2026|work=[[The Times of India]]}}</ref> Pengedar lain untuk filem ini termasuk York Cinemas (Amerika Utara), <ref>{{Cite tweet|number=2112976680474329333|user=yorkcinemas|title=🔥 THE ONE. THE ONLY. SURYA! 🔥|author=York Cinemas|date=22 October 2026|access-date=22 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/to7pq|archive-date=29 October 2026}}</ref> Home Screen Entertainment ([[Australia]], [[New Zealand]], [[Papua New Guinea]], [[Fiji]], dan Singapura), <ref>{{Cite tweet|number=2112104417407418368|user=homescreenent|title=Ready for the 3rd winning streak, Anbaana Fans? 🔥❤️|author=Home Screen Entertainment|date=19 October 2026|access-date=22 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/vryOD|archive-date=29 October 2026}}</ref> MSK Cinemas Sdn Bhd (Malaysia), <ref>{{Cite tweet|number=2112832979387253139|user=mskcinemas|title=🔥 MALAYSIA RIGHTS BAGGED! MSK CINEMAS BRINGS SURIYA'S EXPLOSIVE #SCENE TO THE BIG SCREENS THIS DEEPAVALI! 🧨💥|author=MSK Cinemas Sdn Bhd|date=21 October 2026|access-date=22 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/JnmIa|archive-date=29 October 2026}}</ref> Ahimsa Entertainment (UK dan Eropah), <ref>{{Cite tweet|number=2112884260428509376|user=ahimsafilms|title=Suriya na, some of our happiest moments began with your name&nbsp;— and we're smiling all over again 🥹|author=Ahimsa Entertainment|date=21 October 2026|access-date=22 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/5PguN|archive-date=23 October 2026}}</ref> dan 180 Entertainment dan Getam Cine World (Perancis), <ref>{{Cite tweet|number=2113617600353619998|user=180entert|title=After Karuppu & Vishwanath and Sons ❤️‍🔥🇫🇷🔥 @180entert & @GetamCinemas are bringing #SCENE 🧨🧨🧨 to France! 🇫🇷 This Diwali, we’re going BIGGER than ever for our ONE & ONLY SURIYA ANNA! 👑❤️‍🔥 We’re ready to make this one unforgettable in French theatres! 💥❤️ 🇫🇷 PARIS TO ALL OF FRANCE&nbsp;— THIS DIWALI, THE SCENE IS OURS! 🔥👑🧨|author=180 Entertainment|date=23 October 2026|access-date=24 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/eB0GU|archive-date=29 October 2026}}</ref> dan Linus Media ( [[Benelux]] ). <ref>{{Cite tweet|number=2113671192380838098|user=LinusMediaNL|title=Gearing up for a #SCENE Diwali! 🧨|author=Linus Media|date=24 October 2026|access-date=24 October 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/iFZzD|archive-date=29 October 2026}}</ref> === Hak Platform Penstriman === Hak penstriman pasca-pawagam telah diperoleh oleh [[Netflix]] . <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/09/suriyas-next-with-aavesham-fame-jithu-madhavan-is-titled-scene-film-gets-diwali-release|title=Suriya's next with Aavesham-fame Jithu Madhavan is titled Scene; film gets Diwali release|date=6 September 2026|website=[[Cinema Express]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910035407/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2026/Sep/09/suriyas-next-with-aavesham-fame-jithu-madhavan-is-titled-scene-film-gets-diwali-release|archive-date=10 September 2026|access-date=9 September 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.ottplay.com/news/suriya-47-ott-partner-plot-revealed-jithu-madhavan-naslen-suriya-nazriya-film-details/b763a7eca538|title=Suriya 47 OTT partner, plot revealed! Jithu Madhavan-Naslen film is all about...|last=Krishna|first=Gayathri|date=16 January 2026|website=[[OTTPlay]]|url-status=live|archive-url=http://web.archive.org/web/20260911114912/https://www.ottplay.com/news/suriya-47-ott-partner-plot-revealed-jithu-madhavan-naslen-suriya-nazriya-film-details/b763a7eca538|archive-date=11 September 2026|access-date=10 September 2026}}</ref> ==Rujukan== {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem bahasa Tamil]] [[Kategori:Filem Tamil tahun 2026]] [[Kategori:Filem India tahun 2026]] [[Kategori:Filem yang ditayangkan sempena Deepavali 2026]] tov35vylt3exz01dz3l3ctuoqlqjoip 0 1285649 7004385 6961299 2026-11-12T10:44:51Z ~2026-55572-28 421644 7004385 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan, model, nyanyian dan pengacara [[Nora Danish]] dalam karier seninya. [[Fail:Nora_Danish_on_MeleTOP.jpg|thumb|Nora Danish]] ==Filem== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2005 ! ''[[Gila-Gila Pengantin Popular]]'' | Mala | Filem pertama |- | 2006 ! ''[[Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita]]'' | Dr. Lisa | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''[[Jangan Pandang Belakang Congkak 2]]'' | Seha | |- ! ''[[Cuti-Cuti Cinta]]'' | Eeva Eliana | |- | 2011 ! ''[[Seru (filem)|Seru]]'' | Yana | |- | 2012 ! ''[[Aku Terima Nikahnya]]'' | Arlisa | |- | rowspan="10" |2013 !Evolusi KL Drift 2 |Hawa | |- !Haq |Zura | |- !V3: Samseng Jalanan |Janet | |- ! ''[[Lagenda Budak Hostel]]'' | Seroja | |- ! ''Mencari Cinta'' | Myra | |- ! ''[[Dua Kalimah]]'' | Selena | |- ! ''[[Bencinta (filem)|Bencinta]]'' | Fathia | |- !Damping Malam |Ilyana | |- !Ngangkung |Hanizah | |- !Magika |Syahana | |- | rowspan="6" |2014 !Kongsi |Nura | |- !KL Gangster | rowspan="3" |Maya | |- ! ''[[Pengantin Malam]]'' | |- ! ''[[Cars 2]]'' | Alih suara BM |- ! ''[[Anak Jantan]]'' | rowspan="2" | Nara | |- !Keramat | |- | rowspan="13" |2015 !Adnan Sempit 2 |Myra | |- !Hantu Dalam Botol Kicap |Seha | |- !7 Petala Cinta |Manis | |- !PE3 |Mila | |- ! ''[[Gudang Kubur]]'' | Zarra | |- ! ''[[Hantu Bungkus Ikat Tepi]]'' | Mimie | |- ! ''[[Suami Aku Ustaz]]'' | Alisa | |- ! ''[[Jurassic World]]'' | Claire Dearing | Alih suara BM |- ! ''[[Suamiku Jatuh Dari Langit]]'' | Asyikin | |- ! ''[[Polis EVO]]'' | Anis | |- ! ''[[Chowrasta (filem)|Chowrasta]]'' | Hanizah | |- ! ''[[Isteri Untuk Dijual]]'' | Anabella | |- !Taikun |Tasha | |- | rowspan="4" |2016 !Ular |Azza | |- !Kisah Paling Gangster |Hana | |- !Tokan |Ayu | |- !Adnan Sempit 3 |Yana | |- | rowspan="7" |2017 !Kawan Aku Mati Dalam Rumah Sewa |Nisa | |- !Kelibat |Zahra | |- !Apokalips X |Nara | |- !Sniper |Maya | |- ! ''[[Surga yang Tak Dirindukan 2]]'' | Sheila | rowspan="2" | Filem Indonesia |- ! ''Warkop DKI Reborn: Jangkrik Boss! Part 2'' | Doktor Makmal |- !Rentap |Syuhada | |- | rowspan="3" |2018 !Keranda Tok Wan Terbang |Fiqah | |- ! ''[[Makrifat Cinta]]'' | Sofea | |- ! ''[[Bukan Cinta Malaikat]]'' | Dewi | Filem usahasama Malaysia-Indonesia |- | rowspan="3" |2019 !Langit Cinta |Ratna | |- !Volkswagen Kuning |Selena | |- !Munafik |Ustazah Maya | |- | rowspan="3" |2020 !Tombiruo: Penunggu Rimba |Elaina | |- !Kolestrol VS Cinta |Eva | |- ! ''[[Kelaster]]'' | Ain | |- | rowspan="3" |2021 !Paskal |Harlina | |- !Wheely |Mustika |Alih Suara BM |- !Polis Evo 2 |Aisyah | |- | rowspan="4" |2022 !Geran |Mia | |- ! ''[[7 Minggu Sebelum Kahwin]]'' | Syifa Hana | |- ! ''[[Kan Cheong]]'' | Ayu | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Pelayan Restoran | Penampilan khas |- | rowspan="3" | 2023 ! ''[[Sumpahan Malam Raya (filem 2023)|Sumpahan Malam Raya]]'' | Misha | |- ! ''[[Polis EVO 3]]'' | Anis | |- ! ''[[Sayu Yang Syukur]]'' | Liana | |- | 2024 ! ''Terkutuk'' | Mona | Filem Indonesia |- | rowspan="2" |2025 !Musyrik: Api Neraka Menantimu! |Dian | |- !Mechamato Movie |Anis |Alih Suara BM |- | rowspan="12" |2026 !Anwar: The Untold Story |Yati | |- !Coast Guard Malaysia: Ops Helang |Leftenan Maya | |- !5 Bomoh |Nia | |- !Didi & Friends The Movie |Sakinah | |- !Geng Sakau Vs. Hantu Ting Tong |Alia | |- !6 Jilake |Suria | |- !Ikatan Darah |Hanizah |Filem Malaysia |- !Megat & Maya X Mencari Cinta Movie: Kisah Cinta Pada Mereka | rowspan="5" |Nara | |- !Tarung: Unforgiven | |- !Escape | |- !The Keris | |- !Chelot | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2005–2008 ! ''[[Puteri (siri TV)|Puteri]]'' | Puteri Fara Nordin | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="3" | 2006 ! ''[[Gerak Khas]]'' | Fara | [[TV2]] | Episod: "Minah Reweng" |- ! ''[[Misi XX-Ray]] (Musim 1)'' | Anak Ezya | rowspan="2" | [[TV3]] | Episod 1 |- ! ''Ejen 016'' | | |- | 2007 ! ''Pendekar 5'' | Tun Fatimah | [[TV9]] | |- | rowspan="2" | 2008 ! ''[[Gaia (komedi)|Gaia]]'' (Musim 1) | rowspan="2" | Milla Carnella | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Gaia (komedi)|Gaia]]'' (Musim 2)'' | |- | rowspan="4" | 2009 ! ''[[Sumpah Bunian]]'' | Siti Hawa | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Keliwon]] (Musim 2)'' | Ayu | Episod: "Hantu Geweh" |- ! ''Gadis Cuci The Series'' | Nasha | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[3 Serumah]]'' (Musim 1) | Hanif | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''[[Arjuna (siri TV)|Arjuna]]'' | Cempaka | [[TV3]] | |- ! ''[[3 Serumah S2|3 Serumah]]'' (Musim 2) | Hanif | [[Astro Warna]] | |- | 2010–2011 ! ''[[Putera Katak]]'' | Tina | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="5" | 2011 ! ''[[Ana lu'lu]]'' | Ana Lu'lu | |- ! rowspan="2" | ''Mistik Alam Hitam'' | | rowspan="2" | [[Astro Ria]] & [[Astro Prima]] | Episod: "Berikan Ku Nyawa" |- | Normah / Hantu Pontianak | Episod: "Beranak Dalam Kubur" |- ! ''[[Khurafat The Series]]'' | Mastura | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Tentang Dhia]]'' | Nur Kamardhia (Dhia) | [[TV3]] | |- | 2012 ! ''[[Ariana Mikhail]]'' | Ariana | [[TV9]] | |- | 2013 ! ''[[Benci Vs Cinta]]'' | Alisa | [[Astro Ria]] | |- | 2015 ! ''[[Ajaibnya Cinta]]'' | rowspan="2" | Halimatun | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2015–2019 ! ''[[Mak Cun]]'' | |- | 2016 ! ''[[Rumi & Jawi]]'' | Sharon | [[Astro Prima]] | |- | 2018 ! ''[[Bahagia Bukan Bidaan]]'' | Ain Farhana/ Hana | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Imaan'' | Imaan | [[Astro Ria]] | |- ! ''Atin, Atan & Mak Cun'' | Halimatun | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2020 ! ''Sepenggal Puisi'' | Aisha | [[Astro Citra]] | Drama Malaysia-Indonesia |- ! ''Rumah Rara'' | Rafidah | [[Awesome TV]] | Drama Komedi di Awesome TV |- ! ''[[Bougainvillea (drama)|Bougainvillea]]'' | Mimie | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | 2021 ! ''[[Covid Oh Covid]]'' | Suhaila | |- | 2022 ! ''Puteri Reunion'' | Puteri Fara Nordin | |- | 2023 ! ''[[Nak Dengar Cerita Hantu?]]'' | Laila | [[DEGUP]] | Episod: "Saka" |- | 2024 ! ''[[Perang Nasi Dagang: Kelate VS Ganu]]'' | Mek La Chendering | [[Astro Warna]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Ombak Rindu The Series]]'' | Dr. Khadijah | [[Iflix]] | Drama web pertama; 1 episod |- | 2025 ! ''[[Langit Ke Tujuh]]'' | Kalsom | [[Tonton]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2003 ! ''Cinta KLCC'' | Farah | rowspan="3" | [[VCD]] | Telefilem pertama |- | 2004 ! ''Celak Pak Andam'' | Lisa | |- | 2005 ! ''Poyo'' | Norma | |- | 2008 ! ''[[Gaia The Movie]]'' | Milla Carnella | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2009 ! ''Gadis Cuci'' | Nasha | |- ! ''Sepat Ronggeng'' | Zaiton | rowspan="4" | [[TV3]] | |- | 2010 ! ''[[Madu Sorok]]'' | Nora | |- | rowspan="5" | 2012 ! ''Jujur Aku Dayus'' | Lisa | |- ! ''Maafkan Aku'' | Marya | |- ! ''Anak Ikan'' | Maria | [[Astro Prima]] | |- ! ''Panah Asmara'' | Adilla | [[TV1]] | |- ! ''Di Bawah Langitmu'' | Annur | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | 2013 ! ''Ijab Dan Qabul'' | Zarra | |- | 2014 ! ''Spain Uolls!'' | Halimatun | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''Cikgu Timah Sekolah Bandar'' | Timah | [[Astro Citra]] | |- ! ''Mak Cun Pi New York!'' | Halimatun | [[TV3]] | |- ! ''Lampu Merah'' | Nora | rowspan="6" | [[Astro Citra]] | |- | 2017 ! ''[[Kuntom (telefilem)|Kuntom]]'' | Kuntom | |- | 2018 ! ''Hingga Jumpa Lagi'' | Eva | |- | 2020 ! ''Puyah & Putat'' | Puyah | |- | 2021 ! ''6 Langkah Menghancurkan Ex-Boyfriend'' | Sha | |- | 2022 ! ''Survival 486'' | Syuhada | |- | 2024 ! ''Bakal Menantu Hajah Noraini'' | Kalsom | [[TV1]] | |- |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2023 ! ''Raya Heist'' | Nor | rowspan="2" | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- | 2024 ! ''Mustaqim'' | Bonsuli | |- | 2025 ! ''[[Saling Tak Terlihat]] | Safeera | rowspan="2" | UTV Usanita | |- | 2026 ! ''Fantasi Fiksi'' | | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2013 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2013]]'' | Juri Tetap | [[Astro Warna]] | |- | 2015 ! ''Sensasi BollyOne HD'' | Pengacara | [[Astro Prima]] & [[Astro Box Office BollyOne HD|Box Office BollyOne HD]] | |- | 2018 ! ''[[MeleTOP]]'' | Pengacara Jemputan | [[Astro Ria]] | |- | 2019 ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 1)|Muzikal Lawak Superstar]]'' (Musim 1) | Juri Tetap | rowspan="2" | [[Astro Warna]] | |- | 2020 ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2020]]'' | Melur | '''Artis Jemputan:''' Episod "Dendam Damak Dan Deli |- | 2021 ! ''Shopee 3.3 Supermarket Sale Show'' | Artis Jemputan | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2024 ! ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' | Pengacara Jemputan | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm3988830}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Nora Danish]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Nora Danish]] [[Kategori:Filemografi artis wanita (lahir 1980-an)|Nora Danish]] 8ldesgkp5abxgoj3i5y9cms4n326gx9 0 1285774 7003929 6981314 2026-11-11T14:32:45Z ~2026-60020-67 425108 /* Telefilem */ 7003929 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Chew Kin Wah]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2001 ! ''[[Snipers (filem 2001)|Snipers]]'' | Ah Wai | Filem pertama |- | 2005 ! ''[[Salon (filem)|Salon]]'' | Mr. Chin | |- | rowspan="3" | 2007 ! ''[[Sumolah]]'' | Pengadil Sumo II | |- ! ''[[1957: Hati Malaya]]'' | [[H. S. Lee]] | |- ! ''Blue Roof'' | | Filem pendek |- | 2008 ! ''[[Susuk (filem)|Susuk]]'' | Lee | |- | rowspan="2" | 2009 ! ''[[Setem (filem)|Setem]]'' | Piranha Lim | |- ! ''[[At the End of Daybreak]]'' | Bapa Ying | |- | 2010 ! ''[[Belukar (filem)|Belukar]]'' | TKO | |- | 2011 ! ''[[Kongsi (filem)|Kongsi]]'' | Jimmy | |- | rowspan="6" | 2012 ! ''[[Chantek]]'' | Sam O | |- ! ''[[Cinta Kura Kura]]'' | Mr. Lim | |- ! ''[[8 Jam]]'' | Ketua Ah Long | |- ! ''[[29 Februari (filem)|29 Februari]]'' | Encik. Ho | |- ! ''[[Hantu Kapcai]]'' | Mendiang Suami Aunty Mary | |- ! ''The Collector'' | Inspketor Lim | |- | rowspan="3" | 2013 ! ''[[Tanda Putera]]'' | Tan Chong Chor | |- ! ''[[Ular (filem)|Ular]]'' | JC | |- ! ''[[Kolumpo]]'' | Pelanggan Kedai Mamak 4 / DJ Radio | Penampilan khas |- | rowspan="4" | 2014 ! ''Take Me To Dinner'' | Allan | |- ! ''[[River of Exploding Durians]]'' | Bapa Ming | |- ! ''In Between Floors'' | Voice of God | |- ! ''[[Gila Baby]]'' | Ayahanda Sam | |- | rowspan="2" | 2015 ! ''[[Jejak Warriors]]'' | Foo Sai Yuk (bos pengawal stadium) | |- ! ''[[Bravo 5]]'' | Komander Lim Yatt | |- | rowspan="4" | 2016 ! ''[[Pekak (filem)|Pekak]]'' | Doktor | |- ! ''[[My Stupid Boss]]'' | Encik Kho | Filem Indonesia |- ! ''[[Interchange]]'' | Uncle Heng | |- ! ''[[Cek Toko Sebelah]]'' | Koh Afuk | Filem Indonesia |- | rowspan="3" | 2017 ! ''[[Kimchi Untuk Awak]]'' | Pak Dani | |- ! ''[[Surat Kecil untuk Tuhan (filem 2017)|Surat Kecil Untuk Tuhan]]'' | Bapa Martin | rowspan="2" | Filem Indonesia |- ! ''[[Susah Sinyal]]'' | Ko Chandra |- | rowspan="6" | 2018 ! ''[[Dukun (filem)|Dukun]]'' | Angus Lim | |- ! ''Terbang: Menembus Langit'' | Bapa Onggy | Filem Indonesia |- ! ''[[One, Two, Jaga]]'' | James | |- ! ''Dimsum Martabak'' | Koh Ah Yong | rowspan="2" | Filem Indonesia |- ! ''A Man Called Ahok'' | Kin Nam masa tua |- ! ''Orang Itu'' | Boss | |- | rowspan="4" | 2019 ! ''[[My Stupid Boss 2]]'' | Encik Kho | rowspan="3" | Filem Indonesia |- ! ''[[Bumi Manusia (filem)|Bumi Manusia]]'' | Babah Ah Tjong |- ! ''Susi Susanti: Love All'' | Tong Sin Fu |- ! ''[[Rise to Power: KLGU]]'' | Dato' Francis Tan | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Hantu Bonceng 2.0]]'' | Mr. Wong | |- ! ''[[Prebet Sapu]]'' | Penumpang Indonesia | |- | rowspan="5" | 2022 ! ''[[Kongsi Raya (filem)|Kongsi Raya]]'' | Long Feng | |- ! ''[[The Assistant (filem 2022)|The Assistant]]'' | Kuan | |- ! ''[[Juang]]'' | Encik Wu | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Pemandu Lori | Penampilan khas |- ! ''[[Cek Toko Sebelah 2]]'' | Koh Afuk | Filem Indonesia |- | 2023 ! ''[[Geng Sakau vs. Hantu Ting Tong]]'' | Uncle KK | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''Rain Town'' | Choo Kam Wah | |- ! ''Lubuk'' | | |- ! ''[[Baik Punya Ah Long]]'' | Ah Long | |- ! ''The Shadow Strays'' | Pengendali | Filem Indonesia |- | rowspan="5" | 2025 ! ''Perang Kota'' | Baba Tan | Filem Indonesia |- ! ''[[Gantung: Musketeer Code]]'' | | Penampilan khas |- ! ''[[Abah Saya, Uncle Mike]]'' | Mr. Tong | |- ! ''[[Semusim Lara]]'' | Uncle Lonny | |- ! ''Agak Laen: Menyala Pantiku!'' | Kok Acim | Filem Indonesia |- |} ==Drama== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1997–2003 ! ''[[Kopitiam (siri TV)|Kopitiam]]'' | Kee Tat | [[NTV7]] | Drama pertama |- | 2002 ! ''[[Astana Idaman]]'' (Musim 2) | Johnny Chen | [[Astro Ria]] | |- | 2004 ! ''Tragedi'' | Kok Meng | rowspan="2" | [[TV3]] | Episod: "Terjebak" |- | 2006 ! ''Ejen 016'' | Dr. Whisnu | |- | 2008 ! ''[[Ghost (Musim 1)]]'' | David Tan | [[8TV]] | |- | 2008–2009 ! ''[[Rona Roni Makaroni]]'' | Dato Sam | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2009 ! ''[[La Dolce Amira]]'' | Ayah Vee | rowspan="2" | [[TV3]] | rowspan="2" | Pelakon undangan |- ! ''[[Tower 13]]'' | |- ! ''Jongkang Jongkit'' | Tanaka Kima | [[Astro Warna]] | Pelakon pembantu dalam episod 1-26 - bersama [[Harun Salim Bachik]] dan [[Kazar Saisi|Kazar]] |- | 2010 ! ''A Gurls Wurld'' | Mr. Lee | [[Nine Network]] | 7 Episod |- | 2010–2011 ! ''[[Tiramisu (drama)|Tiramisu]]'' | Ah Leong | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2013 ! ''[[Love You Mr. Arrogant]]'' | Raymond | |- | 2013–2014 ! ''[[Bukan Kerana Aku Tak Cinta]]'' | Uncle Kwan | [[Astro Mustika HD]] | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Plan B (drama)|Plan B]]'' | Boon | [[TV3]] | Penampilan khas |- ! ''[[Kusinero Cinta]]'' | Chef Rio | [[Astro Mustika HD]] | |- | 2016–2017 ! ''[[Lara Aishah]]'' | Chacal | rowspan="2" | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''[[Dendam Aurora]]'' | Michael | |- ! ''[[Saka Sisters]]'' | Uncle Kung | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Mandatori (drama)|Mandatori]]'' | Kapten David | rowspan="2" | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- | 2018 ! ''[[Gantung The Series]]'' | Pengetua Sekolah | |- | 2019 ! ''[[Aurora Aisyah]]'' | Ah Chong | [[TV1]] | |- | 2020 ! ''[[The Bridge]]'' (Musim 2) | Wong Ping Chuan | [[HBO|HBO Asia]], [[Viu]] | |- | 2021 ! ''[[Scammer (musim 1)|Scammer]]'' (Musim 1) | Wong | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Legenda Puteri Qaseh]]'' | Tabib Chan Teik Tak | [[Astro Ceria]] | |- ! ''[[Riot!|Riot!: Rebel With A Cause]]'' | Richard | rowspan="2" | [[Astro Premier]] | |- | 2023–2024 ! ''[[Gamers Mangkuk]]'' | Uncle Wai | Pelakon undangan |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2016 ! ''Marco Polo'' (Musim 2) | Song Loyalist 1 | [[Netflix]] | 1 episod |- | 2018–2019 ! ''Cek Toko Sebelah: The Series'' | rowspan="3" | Koh Afuk | HOOQ | |- | 2019–2020 ! ''Cek Toko Sebelah: Babak Baru'' | HOOQ, [[Netflix]] | |- | 2022 ! ''Cek Toko Sebelah the Series: Ada Lawan Baru'' | [[Prime Video]] | |- | 2023 ! ''[[Metro Crimes Series: Siapa Lelaki Itu?]]'' | Teon Chai | [[Tonton]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2013 ! ''The Hong Kong Affair'' | Wai Jo | [[TVB]] | Telefilem pertama |- | rowspan="2" | 2014 ! ''Sebatang Pensil Sebiji Oren'' | Uncle Lim | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''Mentari Terbit Lagi'' | Simon | [[TV AlHijrah]] | |- | rowspan="4" | 2015 ! ''Rekah'' | Gun | [[TV2]] | |- ! ''Hidupku Solatku Matiku'' | Daniel Wong | [[Astro Oasis]] | |- !''Aku Kaya Raya Ni'' |Mr. Michael |[[Astro Maya HD]] | |- ! ''Gocoh'' | Mr. Wong | [[TV2]] | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''Rongples Rongtaim'' | Alan | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Roti Canai Love Story (telefilem)|Roti Canai Love Story]]'' | Ah Long | |- ! ''Lumpur Di Kerikil'' | Bakhtiar | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Hello Suria'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''Soul Mate Ke-2'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''Raya Dengan Cinta'' | Rashid | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''Lion Girl'' | David | |- | 2025 ! ''Pimpinku Ke Jannah'' | Wong | [[TV AlHijrah]] | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2008 ! ''[[Malaysiantalents.com]]'' | Dirinya sendiri | [[Tonton|Gua.com.my]] |- |} ==Teater== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 1984 ! ''Here & Now'' | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm0906207}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Chew Kin Wah]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Chew Kin Wah]] [[Kategori:Filemografi artis lelaki (lahir 1960-an)|Chew Kin Wah]] 89vl4a1rhhq8591entcv48u1aj2982b 0 1288312 7003870 6834938 2026-11-11T12:02:56Z Galangakbar 425091 /* */ penambahan nama seseorang 7003870 wikitext text/x-wiki Inda karane love alvin zahran {{Infobox watak animanga | name = Karane Inda | series = The 100 Girlfriends Who Really, Really, Really, Really, Really Love You | image = | caption = | kanji = 院田 唐音 | romaji = Inda Karane | jantina = Perempuan | umur = 15-16 | pekerjaan = Pelajar Sekolah Menengah Tinggi | pelakon_suara = [[Miyu Tomita]] }} '''Karane Inda''' ({{jpn|j=院田 唐音|r=Inda Karane}}) merupakan salah seorang watak utama dalam siri manga dan anime ''[[The 100 Girlfriends Who Really, Really, Really, Really, Really Love You]]''. Dia merupakan salah seorang daripada dua teman wanita pertama Rentarou Aijou (bersama-sama [[Hakari Hanazono]]) dan merupakan pelajar tahun pertama di Sekolah Menengah Tinggi Ohananomitsu dalam kelas 1-4. == Penampilan == Karane ialah seorang gadis remaja yang menarik dengan rambut pirang keemasan panjang yang mencecah bawah pinggulnya dan mata berwarna hazel. Dia biasanya mengikat rambutnya menjadi dua ekor kuda (pigtails) dengan ikatan reben hijau. Dia mempunyai tubuh yang langsing dan ketinggiannya sedikit rendah berbanding Rentarou. Karane mempunyai saiz dada yang sederhana, yang sering menyebabkan dia merasa cemburu terhadap ahli keluarga Rentarou yang lebih "berisi", terutamanya Hakari yang sering menggodanya tentang perkara tersebut. Di sekolah, dia cenderung berpakaian santai dengan membiarkan kolar bajunya terbuka, memakai kardigan coklat, stoking putih longgar (gaya ''kogal''), dan kasut loafer coklat. == Personaliti == Karane mempunyai personaliti yang lurus dan jujur, serta tidak takut untuk menyuarakan pendapatnya. Dia sangat mengambil berat tentang rakan-rakan dan keluarganya, dan sering mempertahankan mereka apabila mereka dalam bahaya atau sukar meluahkan keinginan mereka. Walau bagaimanapun, Karane ialah seorang watak ''[[tsundere]]'' yang melampau. Dia sering menyembunyikan perasaan sebenarnya, terutamanya terhadap Rentarou, dengan mengeluarkan kata-kata kasar atau melakukan keganasan fizikal (terutamanya apabila dia berasa malu). Walaupun bertubuh kecil, dia memiliki kekuatan fizikal yang luar biasa yang sering terserlah apabila dia berasa rimas atau malu. == Etimologi == Nama penuh Karane adalah rujukan kepada frasa stereotaip yang sering diucapkan oleh watak ''tsundere'' dalam bahasa Jepun: ''"Betsu ni anta no tame ni yattenain dakarane!"'' (Bukannya saya buat ini untuk awak atau apa-apa pun!). * '''Inda''' menggunakan kanji untuk "institusi" (院, ''in'') dan "sawah padi" (田, ''da''). * '''Karane''' menggunakan kanji untuk "China" (唐, ''kara'') dan "bunyi" (音, ''ne''). Tarikh lahirnya pada 9 September juga merupakan satu bentuk ''goroawase'' (permainan kata nombor) yang merujuk kepada akhiran kata "nain dakarane". == Trivia == * Karane merupakan ahli pertama dalam Keluarga Rentarou yang dilamar secara rasmi oleh Rentarou. * Dia sering memegang peranan sebagai ''tsukkomi'' (watak yang lurus/serius) dalam kumpulan apabila ahli lain melakukan tindakan konyol. * Sehingga Bab 180 di dalam manga, dia telah bercium dengan Rentarou sekurang-kurangnya 30 kali. * Hubungannya dengan Hakari sangat unik; walaupun mereka sering bertengkar, mereka sangat rapat dan telah bercium sebanyak 11 kali sehingga Bab 201. [[Kategori:Watak anime dan manga]] [[Kategori:Watak fiksyen dilancarkan pada 2019]] Penjelasan Perubahan/Terjemahan: Istilah "Tsundere": Dikekalkan kerana ia adalah istilah teknikal dalam peminat anime/manga di Malaysia yang tidak mempunyai terjemahan tepat dalam Bahasa Melayu. Goroawase: Ditulis sebagai "permainan kata nombor" untuk memberikan konteks kepada pembaca Bahasa Melayu. Kogal style: Dikekalkan sebagai rujukan subbudaya fesyen Jepun. Tsukkomi: Diterjemahkan sebagai watak yang lurus atau serius dalam konteks komedi. Struktur: Mengikut format standard Wikipedia dengan penggunaan "pautan dalaman" (seperti [[Manga]], [[Anime]]) untuk memudahkan navigasi. ivqtg25dvag11kbxh55bsq0p833pc44 0 1290700 7004313 6988400 2026-11-12T09:50:48Z Nik Ahmad Ridhwan 236046 /* Calon */ 7004313 wikitext text/x-wiki {{Pp-semi|small=yes}} {{Hatnote|Lihat juga [[Pilihan raya negeri Malaysia 2026]].}} {{Infobox election |election_name=Pilihan raya negeri Johor 2026 |country=Johor |type=legislative |ongoing=no |previous_election=Pilihan raya negeri Johor 2022 |previous_year=2022 |previous_mps=Dewan_Negeri_Johor_ke-15#Senarai_anggota |next_election= |next_year= |seats_for_election=Semua 56 kerusi dalam [[Dewan Undangan Negeri Johor]] |elected_mps=Dewan Negeri Johor ke-16 |majority_seats=29 |registered=2,727,926 ({{increase}} 7.38%) |turnout=69.57% ({{increase}} 14.65%) |election_date= 11 Julai 2026 |image1=Onn_Hafiz_2022.jpg |image1_size=150x150px |leader1='''[[Onn Hafiz Ghazi]]''' |leader_since1='''30 Jun 2018''' |party1='''[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]''' |alliance1='''[[Barisan Nasional]]''' |color1=000080 |leaders_seat1='''[[Machap (kawasan negeri)|Machap]]''' |last_election1='''40 kerusi, 43.11%''' |seats_needed1={{steady}} |seats_before1='''40''' |seat_change1= {{increase}}'''8''' |seats1='''48''' |popular_vote1='''1,118,559''' |percentage1='''59.7%''' |swing1={{increase}}'''16.6pp''' |image2=Maszlee Malik 2018 (cropped).jpg |colour2=ED1C24 |image2_size=150x150px |leader2=[[Maszlee Malik]] |leader_since2=22 Jun 2026 |party2=[[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] |alliance2=[[Pakatan Harapan]] |colour2=E21118 |leaders_seat2=[[Puteri Wangsa (kawasan negeri)|Puteri Wangsa]] <br/> {{#tag:ref|Beliau bukan penyandang di kerusi ini namun beliau bertanding di kerusi ini dan menang.|group=nota}} |last_election2=12 kerusi, 26.42% |seats_needed2={{increase}} 17 |seats_before2=12 |seat_change2={{decrease}}4 |seats2=8 |popular_vote2=611,983 |percentage2=32.6% |swing2={{increase}}6.2pp |image3=<span style="line-height:150px; vertical-align:center; text-align:center; color:{{party color|Perikatan Nasional}}; font-size:70px;"> '''PN'''</span> |colour3=031e61 |image3_size=150x150px |leader3=[[Sahruddin Jamal]] |leader_since3=16 Mei 2026 |party3=[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]] |alliance3=[[Perikatan Nasional]] |leaders_seat3=<s>[[Bukit Kepong (kawasan negeri)|Bukit Kepong]]</s> <br/> <small>''(hilang kerusi)''</small> |last_election3=3 kerusi, 24.04% |seats_needed3={{increase}} 26 |seats_before3=3 |seat_change3={{decrease}}3 |seats3=0 |popular_vote3=102,090 |percentage3=5.4% |swing3={{decrease}}18.6pp |title=[[Menteri Besar Johor|Menteri Besar]] |posttitle=[[Menteri Besar Johor|Menteri Besar]] selepas pilihan raya |before_election=[[Onn Hafiz Ghazi]] |before_party=[[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] |after_election=[[Onn Hafiz Ghazi]] |after_party=[[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] |map_image=2026 Johor state election results by constituency.svg |map_size=250px |map_caption=Keputusan mengikut kawasan pilihan raya }} '''Pilihan raya negeri Johor 2026''', secara rasmi '''Pilihan Raya Umum Dewan Negeri Johor ke-16''', ialah sebuah pilihan raya negeri di negeri [[Johor]], [[Malaysia]] yang telah diadakan pada 11 Julai 2026. Pilihan raya ini dianjurkan bagi memilih 56 orang ahli [[Dewan Negeri Johor]] (DNJ). Terdahulu, sidang DNJ telah dibubarkan pada 1 Jun 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/terkini-dun-johor-bubar-secara-rasmi-hari-ini|title=Onn Hafiz umum pembubaran DUN Johor, beri laluan PRN ke-16|date=2026-06-01|website=Astro Awani|language=ms|access-date=2026-06-12}}</ref> Kesemua 56 kerusi dalam Dewan Negeri Johor akan dipertandingkan. Pilihan raya ini akan menentukan sama ada kerajaan [[Barisan Nasional]] (BN) yang sedia ada di bawah [[Menteri Besar Johor|Menteri Besar]], Datuk [[Onn Hafiz Ghazi]] mengekalkan kuasa beliau atau gabungan pembangkang lain seperti [[Pakatan Harapan]] (PH) atau [[Perikatan Nasional]] (PN) akan memperoleh majoriti dan membentuk kerajaan. [[Barisan Nasional]] (BN) telah memenangi pilihan raya ini dengan majoriti besar dan memperoleh prestasi yang terbaik sejak 2008 dengan memenangi 48 kerusi dan juga berjaya merampas kerusi-kerusi tradisi milik [[Pakatan Harapan]] (PH) seperti [[Bukit Batu (kawasan negeri)|Bukit Batu]], [[Jementah (kawasan negeri)|Jementah]], [[Johor Jaya (kawasan negeri)|Johor Jaya]], [[Perling (kawasan negeri)|Perling]] dan [[Tangkak (kawasan negeri)|Tangkak]]. PH menghadapi kekalahan teruk dengan hanya hanya memenangi 8 kerusi dan berjaya merampas kerusi [[Puteri Wangsa (kawasan negeri)|Puteri Wangsa]] kembali daripada [[Ikatan Demokratik Malaysia]] (MUDA). [[Perikatan Nasional]] (PN) mengalami penyapuan bersih, di mana PN kehilangan semua kerusi di DUN, dengan pengerusi PN negeri dan bekas [[Menteri Besar Johor|Menteri Besar]] [[Sahruddin Jamal]] kehilangan kerusinya di [[Bukit Kepong (kawasan negeri)|Bukit Kepong]], sementara [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) tidak berjaya mengutip sebarang kerusi dalam DUN buat kali pertama sejak tahun 2004 yang mengakibatkan kehilangan kerusi tunggal dan kubu kuatnya, [[Maharani (kawasan negeri)|Maharani]] kepada [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) yang disandangnya oleh PAS sejak tahun 2008, 2013 dan 2022.<ref>{{Cite web |title=OFFICIAL: BN wins 48 seats, PH 8 |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2026/07/11/live-polling-ends-ph-and-bn-take-early-lead-in-several-seats |date=11 Julai 2026 |access-date=12 Julai 2026 |website=Free Malaysia Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Johor polls: BN sweeps 48 of 56 seats as PM Anwar’s PH cedes ground in southern state|url=https://www.channelnewsasia.com/asia/johor-state-election-results-barisan-nasional-6248056 |date=11 Julai 2026 |access-date=12 Julai 2026 |website=CNA |language=en}}</ref> Penyandang Menteri Besar [[Onn Hafiz Ghazi]] berjaya mengangkat sumpah sebagai [[Menteri Besar Johor]] semula di hadapan Pemangku Sultan Johor, [[Tunku Ismail ibni Sultan Ibrahim|Tunku Ismail Idris Abdul Majid Abu Bakar Iskandar Sultan Ibrahim Ismail]] keesokan harinya pada sekitar jam 4:30 petang. Berikutan keputusan pilihan raya ini, penganalisis politik mengulas bahawa terdapat penurunan sokongan yang berterusan oleh pengundi yang berbangsa bukan Melayu terhadap PH sebagai faktor penyumbang kepada kemenangan BN apabila parti komponen [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) dan [[Kongres India Malaysia]] (MIC), masing-masing berjaya memenangi 8 dan 4 kerusi. Penganalisis politik juga menegaskan bahawa reformasi politik yang perlahan dan prestasi yang lemah oleh Kerajaan Madani yang diketuai oleh PH telah menyebabkan rasa tidak puas hati dalam kalangan pengundi Cina dan India, serta orang Melayu bandar dan ''moderate'', yang dahulunya merupakan pangkalan sokongan bagi PH dan khususnya [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP). Penurunan sokongan oleh pengundi bukan Melayu juga telah menyebabkan kekalahan teruk bagi DAP pada [[Pilihan raya negeri Sabah 2025|pilihan raya negeri Sabah yang diadakan pada tahun 2025]] dan juga menyebabkan parti itu kehilangan semua kerusi yang dipertandingkan.<ref>{{Cite web |title=Analysts see growing non-Malay rejection of DAP, PH |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2026/07/12/analysts-see-growing-non-malay-rejection-of-dap-ph |date=12 Julai 2027 |access-date=12 Julai 2026 |website=Free Malaysia Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=What does BN’s landslide victory in Johor polls mean for PM Anwar, Malaysia’s political landscape?|url=https://www.channelnewsasia.com/asia/malaysia-johor-election-results-bn-ph-anwar-6248941 |date=12 Julai 2026 |access-date=12 Julai 2026 |website=CNA |language=en}}</ref> == Latar belakang == {{main|Pilihan raya negeri Johor 2022}} Pilihan raya negeri sebelumnya telah diadakan pada 12 Mac 2022 berikutan pembubaran Dewan Undangan Negeri ke-15. Gambungan [[Barisan Nasional]] (BN) telah memenangi pilihan raya tersebut dengan kemenangan supermajoriti dua pertiga, iaitu memperoleh 40 daripada 56 kerusi yang dipertandingkan. Pada 1 Jun 2026, [[Menteri Besar Johor]], Datuk [[Onn Hafiz Ghazi]] mengumumkan pembubaran Dewan Negeri Johor dalam satu sidang media khas di kediaman rasminya.<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/terkini-dun-johor-bubar-secara-rasmi-hari-ini|title=[TERKINI] DUN Johor bubar secara rasmi hari ini {{!}} Awani|date=2026-06-01|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-06-02}}</ref> Pembubaran ini telah mendapat perkenan pemangku raja Johor, [[Tunku Mahkota Ismail]]. [[Yang di-Pertua Dewan Negeri Johor]], [[Mohd Puad Zarkashi|Mohd Puad Zarkashi]] mengumumkan bahawa warta pembubaran telahpun diserahkan kepada [[Suruhanjaya Pilihan Raya]] Malaysia pada 2 Jun 2026.<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/prn-johor-speaker-serah-warta-pembubaran-dun-kepada-spr|title=PRN Johor: Speaker serah warta pembubaran DUN kepada SPR {{!}} Awani|date=2026-06-02|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-06-02}}</ref> == Sistem pilihan raya == {{main|Pilihan raya di Malaysia}} [[File:PRN Johor 2026 - 20260711 - C(064).jpg|thumb|Seorang pengundi sedang membuang undi di Sekolah Kebangsaan Tanjung Puteri pada hari PRN berlangsung.]] Pilihan raya di Malaysia dijalankan di peringkat persekutuan dan negeri. Pilihan raya persekutuan memilih ahli [[Dewan Rakyat]], salah satu dewan di [[Parlimen Malaysia|Parlimen]] (selain [[Dewan Negara]]), manakala pilihan raya negeri di setiap 13 negeri memilih ahli Dewan Undangan Negeri masing-masing. Memandangkan Malaysia mengikuti [[Sistem Westminster|sistem Westminster]], [[ketua kerajaan]] ([[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]] di peringkat persekutuan dan [[Ketua Kerajaan Negeri di Malaysia|Menteri Besar/Ketua Menteri/Premier]] di peringkat negeri) ialah seseorang yang memerintah dengan kepercayaan majoriti ahli dalam dewan perundangan masing masing – kebiasaannya ketua parti atau gabungan yang mempunyai majoriti kerusi dalam badan perundangan. Dewan Negeri Johor (DNJ) terdiri daripada 56 ahli, dikenali sebagai Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN), yang dipilih untuk penggal lima tahun. Setiap ADUN dipilih daripada kawasan pilihan raya negeri menggunakan sistem ''[[Pemenang undi terbanyak|first-past-the-post vote]]''; setiap kawasan pilihan raya negeri mengandungi lebih kurang bilangan pengundi yang sama. Jika satu parti mendapat majoriti kerusi, maka parti itu berhak untuk membentuk kerajaan, dengan ketua parti tersebut menjadi Ketua Menteri. Sekiranya berlaku [[Parlimen tergantung|parlimen tergantung]], di mana tiada satu parti pun memperoleh majoriti kerusi, kerajaan masih boleh membentuk melalui perjanjian pakatan atau; keyakinan dan bekalan dengan parti lain. Dalam amalan politik gabungan dan pakatan di Malaysia, dan khususnya di Johor, secara amnya berterusan antara pilihan raya, dan parti ahli biasanya tidak bertanding untuk kerusi yang sama. Umur mengundi minimum pada masa ini ialah 18 tahun.<ref>{{cite web|url=http://says.com/my/news/how-to-register-as-a-voter-in-malaysia|title=Here's The Fastest Way To Register As A Voter Before The Next Elections|author=Nandini Balakrishnan|publisher=Says.com|date=28 September 2016|access-date=28 Jun 2026|quote=''Qualifications needed to register as a voter in Malaysia:<br />a) A Malaysian citizen above the age of 21.<br />b) A resident of an election constituency.<br />c) Is not disqualified by any laws.''|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://juiceonline.com/a-young-malaysians-guide-to-the-election/|title=A Young Malaysian's Guide to the Election|publisher=Juice|date=30 Mac 2018|access-date=28 Jun 2026|quote=''You are not eligible to register if you are:<br />a) on the qualifying date, you are serving jail term or detained as a person of unsound mind.<br />b) before the qualifying date, you have been convicted or sentenced to death or serving a jail term of more than 12 months and you're still liable on the qualifying date.<br />c) found guilty under the Election Offences Act, 1954.<br />d) have a foreign citizenship (Malaysian citizenship law does not permit a Malaysian to carry dual citizenship).''|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Federal Gazette: Undi18, automatic voter registration to come into effect Dec 15 before Sabah polls|url=https://www.theborneopost.com/2021/12/01/federal-gazette-undi18-automatic-voter-registration-to-come-into-effect-dec-15-before-Sabah-polls/|access-date=28 Jun 2026|website=Borneo Post Online|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-12-01|title=Undi18 to come into force Dec 15, but might still be too late for S'wak|url=https://www.malaysiakini.com/news/601424|access-date=28 Jun 2026|website=Malaysiakini|language=en}}</ref> Pilihan raya yang dijalankan oleh [[Suruhanjaya Pilihan Raya]] (SPR) yang berada di bawah bidang kuasa [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia]] (JPM). Malaysia mengamalkan pendaftaran pengundi automatik (kepada warganegara Malaysia yang layak mengundi yang belum mendaftar sebelum ini). == Persediaan == === Parti-parti politik === [[Fail:PRN Johor 2026 - 20260711 - A(034).jpg|thumb|Bendera-bendera parti di kawasan [[Larkin (kawasan negeri)|Larkin]] pada hari mengundi, termasuk penampilan pertama [[Parti Bersama Malaysia]] selepas diambil alih oleh [[Rafizi Ramli]].]] [[Barisan Nasional]] (BN) dijangka akan mempertahankan mandat pemerintahannya, manakala [[Pakatan Harapan]] (PH) menyasarkan untuk mendapatkan semula pengaruh selepas kehilangan dari membentuk kerajaan pada tahun 2020. [[Perikatan Nasional]] (PN) juga mungkin akan meluaskan cabarannya di kawasan majoriti Melayu. Walaupun [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) pusat memutuskan hubungan politiknya dengan [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU), cawangan tempatan PAS di Johor memutuskan untuk meneruskan kerjasama dengan BERSATU di Johor.<ref>{{Cite web |last=Tan |first=Ben |date=2026-06-10 |title=Pesuruhjaya PAS Johor berkata hubungan dengan Bersatu masih mesra walaupun berpecah |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2026/06/10/johor-pas-commissioner-says-ties-with-bersatu-still-friendly-despite-split/223179 |access-date=28 Jun 2026 |website=Malay Mail |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mail |first=Malay |date=2026-06-10 |title=Annuar Musa: PAS akan bertemu dengan komponen Perikatan, selain Bersatu, mengenai hala tuju gabungan minggu ini |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2026/06/10/annuar-musa-pas-to-meet-with-perikatan-components-sans-bersatu-on-coalition-direction-this-week/223182 |access-date=28 Jun 2026 |website=Malay Mail |language=en}}</ref> Kedua-dua parti BERSATU dan PAS juga meneroka kerjasama di luar PN, dengan BERSATU dan MIPP merundingkan pakatan pilihan raya dengan bukan ahli parti politik dalam PN seperti [[Parti Pejuang Tanah Air]] (PEJUANG) dan [[Ikatan Demokratik Malaysia]] (MUDA),<ref>{{Petik web |date=2026-06-07 |title=Pakatan pilihan raya tiga hala Bersatu |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/06/07/bersatus-three-way-electoral-pact |access-date=28 Jun 2026 |website=The Star |language=en}}</ref> manakala PAS meminta kerjasama dengan [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia]] (BERJASA) dan [[Parti Bumiputera Perkasa Malaysia]] (PUTRA) dan membenarkan serpihan BERSATU milik Hamzah Zainudin, [[Parti Wawasan Negara]] (WAWASAN) bertanding di bawah PN.<ref>{{Cite web |last=Buang |first=Shakira |date=2026-06-10 |title=PAS Johor bayangkan pakatan pilihan raya dengan Umno |url=https://www.malaysiakini.com/news/777083 |access-date=28 Jun 2026 |website=Malaysiakini}}</ref><ref>{{Cite web |last=WAHID |first=ADILA SHARINNI |date=2026-06-13 |title=Parti Wawasan Negara bertanding PRN Johor, Negeri Sembilan |url=https://www.sinarharian.com.my/article/783690/berita/politik/parti-wawasan-negara-bertanding-prn-johor-negeri-sembilan |access-date=28 Jun 2026 |website=Sinar Harian }}</ref> Memandangkan semua rundingan bagi perntukan kerusi-kerusi DUN hampir tamat, semua parti kecuali WAWASAN akan bertanding di bawah PN.<ref>{{Cite web |title=“KEMPEN DIGERAKKAN UNTUK MENANGKAN CALON PN” - SANUSI |url=https://www.kedahonline.com/2026/06/kempen-digerakkan-untuk-menangkan-calon.html |access-date=28 Jun 2026 |website=Kedah Online}}</ref> GERAKAN memutuskan untuk menarik diri.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Wawasan, Gerakan tak sertai PRN Johor - Isyarat PN makin berantakan |url=https://www.malaysiakini.com/news/778200 |access-date=28 Jun 2026 |website=Malaysiakini}}</ref> BERJASA dan PUTRA memutuskan untuk tidak mengambil bahagian dalam pilihan raya kali ini.<ref>{{Cite web |date=2026-06-17 |title=State polls: Berjasa eyes 15 seats in Negri, chooses not to contest in Johor |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/06/17/state-polls-berjasa-eyes-15-seats-in-negri-chooses-not-to-contest-in-johor |access-date=28 Jun 2026 |website=The Star |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-24 |title=State polls: PUTRA tak jadi bertanding dalam PRN Johor|url=https://malaysiagazette.com/2026/06/24/putra-tak-jadi-bertanding-dalam-prn-johor/ |access-date=28 Jun 2026 |website=Malaysia Gazette |language=ms}}</ref> Timbalan Presiden PAS, [[Tuan Ibrahim Tuan Man]], kemudiannya menggesa penyokong PAS supaya mengundi BN di kerusi yang tidak ditandingi oleh PN, diikuti dengan kenyataan yang lebih menyeluruh daripada [[Abdul Hadi Awang]] supaya tidak mengundi PH.<ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2026-06-28 |title=PAS urges supporters to vote BN in non-PN seats |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2026/06/28/pas-urges-supporters-to-vote-bn-in-non-pn-seats |access-date=8 Julai 2026 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Awang |first=Abdul Hadi |title=Kenyataan Media PAS Pusat |url=https://www.facebook.com/abdulhadiawang/posts/pfbid023KFJJquaNcGUho7qynxCsakKiyi8eBPMd2fotcKx2T9XsXwqrt6x92VDbpSRqrVCl |website=Facebook|quote= (Kami) menyeru pengundi tidak memberikan undi kepada Pakatan Harapan, termasuk di kerusi yang menyaksikan pertembungan dua penjuru melibatkan Barisan Nasional dan Pakatan Harapan|access-date=8 Julai 2026}}</ref> Sementara itu, BERSATU tidak memberikan sebarang nasihat mengenai cara penyokong parti itu harus mengundi.<ref>{{Cite web |last=Chung |first=Nicholas |date=2026-07-01 |title=Bersatu voters could back PH out of spite for PAS, says analyst |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2026/07/01/bersatu-voters-could-back-ph-out-of-spite-for-pas-says-analyst |access-date=8 Julai 2026 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> MUDA akan mempertahankan kerusinya di Puteri Wangsa dan bertanding dengan [[Parti Sosialis Malaysia]] (PSM) di bawah Blok Progresif.<ref>{{Cite web |last=Mail |first=Malay |date=2026-06-02 |title=Johor election: Muda to defend Puteri Wangsa seat, field more young candidates |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2026/06/02/johor-election-muda-to-defend-puteri-wangsa-seat-field-more-young-candidates/222286 |access-date=2026-06-10 |website=Malay Mail |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-15 |title=Muda, PSM tubuh Blok Progresif untuk PRN Johor, Negeri Sembilan |url=https://www.malaysiakini.com/news/777477 |access-date=2026-06-15 |website=Malaysiakini}}</ref> Berpisah daripada PKR dan PH, [[Parti Bersama Malaysia]] (BERSAMA) yang diketuai oleh [[Rafizi Ramli]] menjadikan pilihan raya itu sebagai penampilan sulung dan persiapan untuk pilihan raya umum akan datang. Beliau juga menambah bahawa parti itu menolak sebarang rundingan untuk gabungan politik.<ref>{{Cite web |last=Majid |first=Azizi |date=2026-06-07 |title=PRN Johor: BERSAMA kekal pendirian tanding solo, sedia hilang deposit |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/06/1568121/prn-johor-bersama-kekal-pendirian-tanding-solo-sedia-hilang-deposit |access-date=2026-06-10 |website=Berita Harian |language=en}}</ref> [[Parti Rakyat Malaysia]] (PRM) pada mulanya ingin mengambil bahagian dalam PRN ini,<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=OMjJlShxSB4 |title=PRM's Biggest Gamble Yet: 150 Seats In GE16 {{!}} GoodCastNews |date=2026-06-14 |last=TheGoodCastShow |access-date=2026-06-26 |via=YouTube}}</ref> tetapi mereka membatalkan rancangan mereka untuk bertanding.<ref>{{Cite web |last=Team |first=Malaysiakini |date=2026-06-26 |title=SNAPSHOT {{!}} Petronas has enough fuel until August; PRM reverses plans to contest Johor polls |url=https://www.malaysiakini.com/news/778274 |access-date=2026-06-26 |website=Malaysiakini}}</ref> Pilihan raya ini juga akan menjadi penampilan pertama bagi [[Parti Orang Asli Malaysia]] (ASLI). Rundingan kerusi di kalangan parti pembangkang dijangka memainkan peranan utama dalam menentukan daya saing pada pilihan raya negeri kali ini. == Kawasan pilihan raya == [[File:DUN Johor 2020.svg|500px|thumb|centre|Peta kawasan pilihan raya di Johor yang menunjukkan kesemua 56 kawasan pilihan raya.]] == Komposisi sebelum pembubaran == {| style="width:40em;" |- style="text-align:center;" | colspan="3" style="color:{{party color|Barisan Nasional}};" |'''BN''' | colspan="3" style="color:{{party color|Pakatan Harapan}};" |'''PH''' | colspan="2" style="color:{{party color|Perikatan Nasional}};" |'''PN''' ! align="center" style="color:{{party color|Malaysian United Democratic Alliance}};" |MUDA |- style="text-align:center;" | colspan="3" style="background:{{party color|Barisan Nasional}}; color:white;width:50%;" |'''40''' | colspan="3" style="background:{{party color|Pakatan Harapan}}; color:white;width:50%;" |'''12''' | colspan="2" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}}; color:white;width:50%;" |'''3''' | rowspan="2" align="center" style="background:{{party color|Malaysian United Democratic Alliance}}; color:white;width:0.45%;" |'''1''' |- |- style="text-align:center;" | style="background:{{party color|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}}; color:white;width:33%;"|'''33''' | style="background:{{party color|Malaysian Chinese Association}}; color:white;width:8%;"|'''4''' | style="background:{{party color|Malaysian Indian Congress}}; color:white;width:6%;"|'''3''' | style="background:{{party color|Democratic Action Party}}; color:white;width:20%;"|'''10''' | style="background:{{party color|People's Justice Party (Malaysia)}}; color:white;width:2%;"|'''1''' | style="background:{{party color|National Trust Party (Malaysia)}}; color:white;width:2%;"|'''1''' | style="background:{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}; color:white;width:4%;"|'''2''' | style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia}}; color:white;width:2%;"|'''1''' |- style="text-align:center;" | style="color:{{party color|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}};"|'''UMNO''' | style="color:{{party color|Malaysian Chinese Association}};"|'''MCA''' | style="color:{{party color|Malaysian Indian Congress}};"|'''MIC''' | style="color:{{party color|Democratic Action Party}};"|'''DAP''' | style="color:{{party color|People's Justice Party (Malaysia)}};"|'''PKR''' | style="color:{{party color|National Trust Party (Malaysia)}};"|'''AMANAH''' | style="color:{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}};"|'''BERSATU''' | style="color:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia}};"|'''PAS''' ! align="center" style="color:#000000;" |MUDA |} == Tarikh penting == {| class="wikitable" |+Tarikh-tarikh penting pilihan raya negeri Johor 2026 !Tarikh !Kejadian |- | 1 Jun 2026 || Dewan Undangan Johor secara rasmi dibubarkan |- | 12 Jun 2026 || Keluaran Writ Pilihan Raya |- | 27 Jun 2026 || Hari penamaan calon |- | 27 Jun–10 Julai 2026 || Tempoh berkempen |- | 7–10 Julai 2026 || Hari pengundian awal untuk pengundi pos, luar negara dan pengundi awal |- | 11 Julai 2026|| Hari pengundian dan pengumuman keputusan |} == Slogan kempen == {| class="wikitable" |+ !Parti politik !Slogan |- |[[Pakatan Harapan]] |''Johor Ke Depan, Undi Harapan, Johor Untuk Semua'' |- |[[Barisan Nasional]] |''Maju Johor: Kestabilan Dikekalkan, Kemajuan Diteruskan'' |- | rowspan="2" |[[Perikatan Nasional]] |''Berkat, Prihatin, Sejahtera'', ''Jom Jaga Johor'' (PAS) |- |''Bersatu Demi Johor'' (BERSATU) |- |[[Ikatan Demokratik Malaysia]] |''Suara Kita'' |- |[[Parti Sosialis Malaysia]] |''Skudai Saksama'' {{Small|(N48 Skudai)}} |- |[[Parti Bersama Malaysia]] |''Ayuh Johor, Ayuh Bersama'' |} == Penyandang yang tidak akan bertanding == Ahli Dewan Undangan Negeri Johor ke-15 berikut tidak akan menyertai pilihan raya kali ini: {| class="wikitable" ! {{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan negeri}} ! Kawasan negeri ! ADUN yang berlepas ! Parti <br> politik ! Tarikh <br> disahkan ! Pertama kali <br> dipilih ! Sebab |- |N48 |[[Skudai (kawasan negeri)|Skudai]] |[[Marina Ibrahim]] | rowspan=5 {{party shading/PH}} |'''[[Pakatan Harapan|PH]]''' ('''[[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]''') |31 Mei 2026 |12 Mac 2022 |Tidak mahu bertanding semula |- |N28 |[[Mengkibol (kawasan negeri)|Mengkibol]] |[[Chew Chong Sin]] |13 Jun 2026 |9 Mei 2018 |rowspan="2"|Tidak mahu bertanding semula <br/> (Bakal bertanding kerusi Parlimen) |- |N42 |[[Johor Jaya (kawasan negeri)|Johor Jaya]] |[[Liow Cai Tung]] |20 Jun 2026 |rowspan="2"|5 Mei 2013 |- |N23 |[[Penggaram (kawasan negeri)|Penggaram]] |[[Gan Peck Cheng]] |rowspan="2"|22 Jun 2026 |Tidak mahu bertanding semula |- |N46 |[[Perling (kawasan negeri)|Perling]] |[[Liew Chin Tong]] |rowspan="5"|12 Mac 2022 |Digugurkan dari parti <br/> (Ahli Parlimen bagi [[Iskandar Puteri (kawasan persekutuan)|Iskandar Puteri]]) |- |N25 |[[Rengit (kawasan negeri)|Rengit]] |[[Mohd Puad Zarkashi]] | rowspan=9 {{party shading/Barisan Nasional}} |'''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]''') |17 Jun 2026 |Tidak mahu bertanding semula |- |N05 |[[Tenang (kawasan negeri)|Tenang]] |[[Haslinda Salleh]] |rowspan="10"|24 Jun 2026 | rowspan="6"|Digugurkan dari parti |- |N11 |[[Serom (kawasan negeri)|Serom]] |[[Khairin Nisa|Khairin Nisa Ismail]] |- |N14 |[[Bukit Naning (kawasan negeri)|Bukit Naning]] |[[Mohd Fuad Tukirin|Mohd Fuad Tukirin]] |- |N34 |[[Panti (kawasan negeri)|Panti]] |[[Hahasrin Hashim]] |rowspan="2"|9 Mei 2018 |- |N35 |[[Pasir Raja (kawasan negeri)|Pasir Raja]] |[[Rashidah Ismail]] |- |N40 |[[Tiram (kawasan negeri)|Tiram]] |[[Azizul Bachok]] |12 Mac 2022 |- |N53 |[[Benut (kawasan negeri)|Benut]] |[[Hasni Mohammad]] |8 Mac 2008 |Digugurkan dari parti <br/> (Ahli Parlimen bagi [[Simpang Renggam (kawasan persekutuan)|Simpang Renggam]]) |- |N56 |[[Kukup (kawasan negeri)|Kukup]] |[[Jefridin Atan]] |rowspan="2"|12 Mac 2022 |rowspan="4"|Digugurkan dari parti |- |N04 |[[Kemelah (kawasan negeri)|Kemelah]] |[[Saraswathy Nallathamby]] | rowspan=2 bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[ Kongres India Se-Malaysia|MIC]]''') |- |N31 |[[Kahang (kawasan negeri)|Kahang]] |[[Vidyananthan Ramanadhan]] |8 Mac 2008 |- |N15 |[[Maharani (kawasan negeri)|Maharani]] |[[Abdul Aziz Talib]] |bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|White|'''PN''' ('''PAS''')}} |25 Jun 2026 |rowspan="2"|12 Mac 2022 |- |N41 |[[Puteri Wangsa (kawasan negeri)|Puteri Wangsa]] |[[Amira Aisya Abdul Aziz]] |bgcolor={{Ikatan Demokratik Malaysia/meta/color}} | {{Font color|white|'''MUDA'''}} |20 Jun 2026 |Tidak mahu bertanding semula <br/> (Bakal bertanding kerusi parlimen) |} === Penyandang bertanding yang mewakili parti berbeza === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |{{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan negeri}} ! rowspan="2" |Kawasan negeri ! rowspan="2" |ADUN ! colspan="2" |Parti politik ! rowspan="2" |Pertama kali <br> dipilih |- !Bekas !Kini |- |N27 |[[Layang-Layang (kawasan negeri)|Layang-Layang]] |[[Abd Mutalip Abd Rahim]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|White|'''PN''' ('''BERSATU''')}} |5 Mei 2013 |- |N32 |[[Endau (kawasan negeri)|Endau]] |[[Alwiyah Talib]] | bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|White|'''PN''' ('''BERSATU''')}} | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') |9 Mei 2018 |} === Penyandang yang akan bertanding di kawasan pilihan raya yang berbeza === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |ADUN ! rowspan="2" |Parti politik ! colspan="2" |Kawasan negeri ! rowspan="2" |Pertama kali <br> dipilih |- !Bekas !Kini |- |[[Raven Kumar Krishnasamy]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''MIC''') |N33 [[Tenggaroh (kawasan negeri)|Tenggaroh]] |N04 [[Kemelah (kawasan negeri)|Kemelah]] |5 Mei 2013 |} === Penyandang yang tewas dalam pemilihan semula === {| class="wikitable" !{{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan negeri}} !Kawasan negeri !ADUN yang berlepas !Parti politik !Pertama kali <br/> dipilih |- |N02 |[[Jementah (kawasan negeri)|Jementah]] |[[Ng Kor Sim]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH (DAP)''' |12 Mac 2022 |- |N07 |[[Bukit Kepong (kawasan negeri)|Bukit Kepong]] |[[Sahruddin Jamal]] | bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|White|'''PN''' ('''BERSATU''')}} |9 Mei 2018 |- |N10 |[[Tangkak (kawasan negeri)|Tangkak]] |[[Ee Chin Li]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH (DAP)''' |5 Mei 2013 |- |N27 |[[Layang-Layang (kawasan negeri)|Layang-Layang]] |[[Abd Mutalip Abd Rahim]] | bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|White|'''PN (BERSATU)'''}} |5 Mei 2013{{#tag:ref|Sebelumnya, beliau merupakan ADUN bagi BN (UMNO).|group=nota}} |- |N51 |[[Bukit Batu (kawasan negeri)|Bukit Batu]] |[[Arthur Chiong Sen Sern]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH (PKR)''' |12 Mac 2022 |} == Calon == <div style="width: 100%; overflow:auto; border: 2px solid #5E5E5E"> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="white-space:nowrap;font-size:90%" ! rowspan="3" |{{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan persekutuan}} ! rowspan="3" |Kawasan <br/> persekutuan ! rowspan="3" |{{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan negeri}} ! rowspan="3" |Kawasan negeri ! rowspan="3" |Bilangan Pengundi ! rowspan="3" |Ahli Penyandang ! rowspan="3" |Gabungan Penyandang<br>(Parti) ! colspan="12" |Gabungan politik dan calon dan gabungan masing-masing |- ! colspan="2" |[[Barisan Nasional|Barisan Nasional (BN)]] ! colspan="2" |[[Pakatan Harapan|Pakatan Harapan (PH)]] ! colspan="2" |[[Perikatan Nasional|Perikatan Nasional (PN)]] ! colspan="2" |Blok Progresif (MUDA–PSM) ! colspan="2" |[[Parti Bersama Malaysia|Parti Bersama Malaysia (BERSAMA)]] ! colspan="2" | Lain-Lain |- !Nama calon !Parti !Nama calon !Parti !Nama calon !Parti !Nama calon !Parti !Nama calon !Parti !Nama calon !Parti |- | rowspan=2|P140 | rowspan=2|[[Segamat (kawasan persekutuan)|Segamat]] | N01 | [[Buloh Kasap (kawasan negeri)|Buloh Kasap]] |28,973 |[[Zahari Sarip]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Zahari Sarip]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Rozy Razit | bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' | | | | | | | | |- | N02 | [[Jementah (kawasan negeri)|Jementah]] | 41,137 | [[Ng Kor Sim]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''DAP''') | '''[[See Ann Giap]]''' | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' | [[Ng Kor Sim]] | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | Saifullah Abdul Wahab | bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}" |'''PAS''' | | | | | | |- | rowspan=2|P141 | rowspan=2|[[Sekijang (kawasan persekutuan)|Sekijang]] | N03 | [[Pemanis (kawasan negeri)|Pemanis]] |30,458 | [[Anuar Abd Manap]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Anuar Abd Manap]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Jalex Lee En Xiang | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Arvind | bgcolor="{{Parti Rakyat India Malaysia/meta/shading}}" |'''MIPP''' | | | | | | |- | N04 | [[Kemelah (kawasan negeri)|Kemelah]] |35,365 | [[Saraswati Nallathamby]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''MIC''') | '''[[Raven Kumar Krishnasamy]]''' | bgcolor="{{Malaysian Indian Congress/meta/shading}}" |'''MIC''' | Afif Hamid | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | Uzzair Ismail | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | rowspan=2|P142 | rowspan=2|[[Labis (kawasan persekutuan)|Labis]] | N05 | [[Tenang (kawasan negeri)|Tenang]] |22,616 | [[Haslinda Salleh]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Mohd Azahar Ibrahim]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Elia Nadira | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | Normala Sudirman | bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}" |'''PAS''' | | | | | Siti Aisyah binti Zobir | style="background-color:#DCDCDC; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BEBAS |- | N06 | [[Bekok (kawasan negeri)|Bekok]] |27,317 | [[Tan Chong]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''MCA''') | '''[[Tan Chong]]''' | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' | Tay Yok Jiuen | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | | | | | | | | |- | rowspan=2|P143 | rowspan=2|[[Pagoh (kawasan persekutuan)|Pagoh]] | N07 | [[Bukit Kepong (kawasan negeri)|Bukit Kepong]] |37,683 | [[Sahruddin Jamal]] | bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''BERSATU''')}} | '''Ahmad Syar'e Yusof''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Subramani Chami | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''PKR''' | [[Sahruddin Jamal]] | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | N08 | [[Bukit Pasir (kawasan negeri)|Bukit Pasir]] |34,142 | [[Mohamad Fazli Mohamad Salleh]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Mohamad Fazli Mohamad Salleh]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | [[Najib Lep]] | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | Idzhar Nasirruddin | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | rowspan=3|P144 | rowspan=3|[[Ledang (kawasan persekutuan)|Ledang]] | N09 | [[Gambir (kawasan negeri)|Gambir]] |30,326 | [[Sahrihan Jani]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Sahrihan Jani]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Mohd Nor Mohd Yusof | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' |Suraya Sulaiman | bgcolor="{{Parti Pejuang Tanah Air/meta/shading}}" |'''PEJUANG''' | | | | | | |- | N10 | [[Tangkak (kawasan negeri)|Tangkak]] |36,955 | [[Ee Chin Li]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''DAP''') | '''Haw Chin Teck''' | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}" |'''MCA''' | [[Ee Chin Li]] | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | | | | | | | | |- | N11 | [[Serom (kawasan negeri)|Serom]] |40,172 | [[Khairin Nisa Ismail]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''Nadirah Afiqah Abdull Rahim''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Ahmad Nazari | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | Mahfidz Omar | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | rowspan=3|P145 | rowspan=3|[[Bakri (kawasan persekutuan)|Bakri]] | N12 | [[Bentayan (kawasan negeri)|Bentayan]] |34,205 | [[Ng Yak Howe]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''DAP''') | Chua Lee Huat | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' | '''[[Ng Yak Howe]]''' | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | | | | | | | | |- | N13 | [[Simpang Jeram (kawasan negeri)|Simpang Jeram]] |41,975 | [[Nazri Abdul Rahman]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''AMANAH''') | Azman Ismail | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | '''Nazri Abdul Rahman''' | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | Arshed Yahya | bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}" |'''PAS''' | Ainie Haziqah Shafii | bgcolor="{{party color|Malaysian United Democratic Alliance}}" |{{Font color|White|'''MUDA'''}} | | | | |- | N14 | [[Bukit Naning (kawasan negeri)|Bukit Naning]] |23,002 | [[Mohd Fuad Tukirin]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''Mohd Ghazali Sabari''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | [[Md Ysahrudin Kusni|Md Ysahrudin Kurni]] | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | Mohd Radzi Amin | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | Iskandar Md Alias | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | Jeghanaathan | style="background-color:#DCDCDC; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BEBAS |- | rowspan=2|P146 | rowspan=2|[[Muar (kawasan persekutuan)|Muar]] | N15 | [[Maharani (kawasan negeri)|Maharani]] |40,040 | [[Abdul Aziz Talib]] | bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''PAS''')}} | '''Ashari Md.Sarip''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | [[Muhammad Taqiuddin Cheman]] | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | Mohd Anuar Hayan | bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}" |'''PAS''' | Muhd Amir Fiqri | bgcolor="{{party color|Malaysian United Democratic Alliance}}" |{{Font color|White|'''MUDA'''}} | | | | |- | N16 | [[Sungai Balang (kawasan negeri)|Sungai Balang]] |31,039 | [[Selamat Takim]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Selamat Takim]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | [[Soraya Badaruddin]] | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | Mohd Amin Sailan | bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}" |'''PAS''' | | | | | | |- | rowspan=2|P147 | rowspan=2|[[Parit Sulong (kawasan persekutuan)|Parit Sulong]] | N17 | [[Semerah (kawasan negeri)|Semerah]] |47,431 | [[Mohd Fared Mohd Khalid]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Mohd Fared Mohd Khalid]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Mohd Khuzzan Abu Bakar | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | Halim Othman Kepol | bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}" |'''PAS''' | | | | | | |- | N18 | [[Sri Medan (kawasan negeri)|Sri Medan]] |33,875 | [[Zulkurnain Kamisan]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Zulkurnain Kamisan]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Hishamuddin Misrin Ishak | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | Ahmad Rosdi Bahari | bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}" |'''PAS''' | | | | | | |- | rowspan=2|P148 | rowspan=2|[[Ayer Hitam (kawasan persekutuan)|Ayer Hitam]] | N19 | [[Yong Peng (kawasan negeri)|Yong Peng]] |34,023 | [[Ling Tian Soon]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''MCA''') | '''[[Ling Tian Soon]]''' | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}" |'''MCA''' | Yong Hui Yi | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | | | | | | | | |- | N20 | [[Semarang (kawasan negeri)|Semarang]] |28,753 | [[Samsolbari Jamali]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Samsolbari Jamali]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Ramli Abd Hamid | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | Syafiq Aziz | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | rowspan=2|P149 | rowspan=2|[[Sri Gading (kawasan persekutuan)|Sri Gading]] | N21 | [[Parit Yaani (kawasan negeri)|Parit Yaani]] |44,741 | [[Mohamad Najib Samuri]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''Mohamad Najib Samuri''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Md Ezam Taslim | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | | | | | | | | |- | N22 | [[Parit Raja (kawasan negeri)|Parit Raja]] |38,159 | [[Nor Rashidah Ramli]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Nor Rashidah Ramli]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Shazwan Dzainal Abidin | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | Mohd Maliki Rapiee | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | rowspan=3|P150 | rowspan=3|[[Batu Pahat (kawasan persekutuan)|Batu Pahat]] | N23 | [[Penggaram (kawasan negeri)|Penggaram]] |70,294 | [[Gan Peck Cheng]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''DAP''') | Boo Chin Liong | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}" |'''MCA''' | '''Felicia Poh Rui Ling''' | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | | | | | | | | |- | N24 | [[Senggarang (kawasan negeri)|Senggarang]] |38,576 | [[Mohd Yusla Ismail]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Mohd Yusla Ismail]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | [[Onn Abu Bakar]] | bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' | [[Mohd Rashid Hasnon]] | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | N25 | [[Rengit (kawasan negeri)|Rengit]] |27,608 | [[Mohd Puad Zarkashi]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''Mohd Zaidi Japar''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Mohamed Yazid | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | Syed Mohd Syed Alwi | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | rowspan=2|P151 | rowspan=2|[[Simpang Renggam (kawasan persekutuan)|Simpang Renggam]] | N26 | [[Machap (kawasan negeri)|Machap]] |35,206 | [[Onn Hafiz Ghazi]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Onn Hafiz Ghazi]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Nur Hafiz Roslan | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | | | | | | | | |- | N27 | [[Layang-Layang (kawasan negeri)|Layang-Layang]] |25,181 | [[Abd Mutalip Abd Rahim]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Chua Jian Boon]]''' | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}"|'''MCA''' | Guna Balakrishnan | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | [[Abd Mutalip Abd Rahim]] | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | rowspan=2|P152 | rowspan=2|[[Kluang (kawasan persekutuan)|Kluang]] | N28 | [[Mengkibol (kawasan negeri)|Mengkibol]] |68,457 | [[Chew Chong Sin]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''DAP''') | Yap Zhi Peng | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}" |'''MCA''' | '''Chu Poh Yee''' | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | | | | | | | | |- | N29 | [[Mahkota (kawasan negeri)|Mahkota]] |67,562 | [[Syed Hussien Syed Abdullah]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Syed Hussein Syed Abdullah]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Mohd Zuhan Mohd Zain | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | | | | | Abd Hamid Ali | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | | |- | rowspan=2|P153 | rowspan=2|{{Parlimen|Sembrong}} | N30 | [[Paloh (kawasan negeri)|Paloh]] |25,419 | [[Lee Ting Han]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''MCA''') | '''[[Lee Ting Han]]''' | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}" |'''MCA''' | Ruban Arumugam | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | Jeevakumar Dhayalan | bgcolor="{{Parti Rakyat India Malaysia/meta/shading}}" |'''MIPP''' | | | | | Kamaleswaren Ganabathi | style="background-color:#DCDCDC; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BEBAS |- | N31 | [[Kahang (kawasan negeri)|Kahang]] |29,814 | [[Vidyananthan Ramanadhan]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''MIC''') | '''Rugendran Vellayan''' | bgcolor="{{Malaysian Indian Congress/meta/shading}}" |'''MIC''' | Mohd Sabri | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | [[Mazlan Bujang]] | bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}" |'''PAS''' | | | | | | |- | rowspan=2|P154 | rowspan=2|[[Mersing (kawasan persekutuan)|Mersing]] | N32 | [[Endau (kawasan negeri)|Endau]] |28,767 | [[Alwiyah Talib]] | bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|white|'''PN''' ('''BERSATU''')}} | '''[[Alwiyah Talib]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Saiful Nizam Samat | bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' | Hasnul Hakimi Hussein | bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}" |'''PAS''' | | | | | Jati bin Awang | style="background-color:#8B4513; color:white; font-weight:bold; text-align:center;"|ASLI |- | N33 | [[Tenggaroh (kawasan negeri)|Tenggaroh]] |39,001 | [[Raven Kumar Krishnasamy]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''MIC''') | '''Mohd Youzaimi Yusof''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Md Yusof Dawam | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | Muhd Amerul Muhamad | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | rowspan=2|P155 | rowspan=2|[[Tenggara (kawasan persekutuan)|Tenggara]] | N34 | [[Panti (kawasan negeri)|Panti]] |41,407 | [[Hahasrin Hashim]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''Muhd Naqib Ghazali''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Ahmad Daniel | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | Mohd Alias Rasman | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | N35 | [[Pasir Raja (kawasan negeri)|Pasir Raja]] |29,818 | [[Rashidah Ismail]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Adham Baba]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Fakhruddin Moslim | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | Yuhanita Yunan | bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}" |'''PAS''' | | | | | | |- | rowspan=2|P156 | rowspan=2|[[Kota Tinggi (kawasan persekutuan)|Kota Tinggi]] | N36 | [[Sedili (kawasan negeri)|Sedili]] |29,090 | [[Muszaidi Makmor]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Muszaidi Makmor]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' |Amirul Huzni | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | [[Rasman Ithnain]] | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | N37 | [[Johor Lama (kawasan negeri)|Johor Lama]] |32,716 | [[Norlizah Noh]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Norlizah Noh]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Danish Rahman | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | Aisah Esa | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | rowspan=2|P157 | rowspan=2|[[Pengerang (kawasan persekutuan)|Pengerang]] | N38 | {{DUN|Penawar}} |31,112 | [[Fauziah Misri]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Fauziah Misri]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Mohd Sawaludin Salleh | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | Fairulnizar Rahmat | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | | | | |- | N39 | {{DUN|Tanjung Surat}} |26,943 | [[Aznan Tamin]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Aznan Tamin]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Faizul Abdul Ghani | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | | | | | | | | |- | rowspan=2|P158 | rowspan=2|[[Tebrau (kawasan persekutuan)|Tebrau]] | N40 | [[Tiram (kawasan negeri)|Tiram]] |117,496 | [[Azizul Bachok]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Abdul Halim Suleiman]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Nor Zulaila Abd Ghani | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | [[Khirul Muntanazar Ismail]] | bgcolor="{{Pan-Malaysian Islamic Party/meta/shading}}" |'''PAS''' | | | Harith Fakhrudin | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | | |- | N41 | {{DUN|Puteri Wangsa}} |128,723 | [[Amira Aisya Abdul Aziz]] | bgcolor="{{Ikatan Demokratik Malaysia/meta/color}}" |{{Font color|White|'''MUDA'''}} | [[Teow Chia Ling]] | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}" |'''MCA''' | '''[[Maszlee Malik]]''' | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''PKR''' | | | Rashifa Aljunied | bgcolor="{{party color|Malaysian United Democratic Alliance}}" |{{Font color|White|'''MUDA'''}} | Nicholas Paul Vincent | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | Wang Wee Siong | style="background-color:#DCDCDC; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BEBAS |- | rowspan=2|P159 | rowspan=2|[[Pasir Gudang (kawasan persekutuan)|Pasir Gudang]] | N42 | [[Johor Jaya (kawasan negeri)|Johor Jaya]] |97,685 | [[Liow Cai Tung]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''DAP''') | '''[[Chan San San]]''' | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}" |'''MCA''' | [[Lee Wern Yiing]] | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | | | | | Lau Yi Leong | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | HP Lim | style="background-color:#DCDCDC; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BEBAS |- | N43 | [[Permas (kawasan negeri)|Permas]] |113,963 | [[Baharudin Mohamed Taib]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Baharudin Mohamed Taib]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Sharon Teo | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |Vela | bgcolor="{{Parti Rakyat India Malaysia/meta/shading}}" |'''MIPP''' | | | Zamil Najwah | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | | |- | rowspan=2|P160 | rowspan=2|[[Johor Bahru (kawasan persekutuan)|Johor Bahru]] | N44 | [[Larkin (kawasan negeri)|Larkin]] |76,662 | [[Mohd Hairi Mad Shah]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Mohd Hairi Mad Shah]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | [[Suhaizan Kayat]] | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | | | | | Norsinah Abu | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | | |- | N45 | [[Stulang (kawasan negeri)|Stulang]] |60,029 | [[Andrew Chen Kah Eng]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''DAP''') | Bong Seng Heng | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}" |'''MCA''' | '''Andrew Chen Kah Eng''' | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | Lim Chin Eng | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" |'''BERSATU''' | | | Stanley Tan | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | | |- | rowspan=2|P161 | rowspan=2|[[Pulai (kawasan persekutuan)|Pulai]] | N46 | [[Perling (kawasan negeri)|Perling]] |109,992 | [[Liew Chin Tong]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''DAP''') | '''Pannir Selvam''' | bgcolor="{{Malaysian Indian Congress/meta/shading}}" |'''MIC''' | [[Tee Boon Tsong|Alan Tee Boon Tsong]] | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | | | | | Boo Wei Han | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | | |- | N47 | [[Kempas (kawasan negeri)|Kempas]] |64,244 | [[Ramlee Bohani]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Ramlee Bohani]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Faezuddin Puad | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | | | | | Salamahafifi Yusnaieny | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | | |- | rowspan=2|P162 | rowspan=2|[[Iskandar Puteri (kawasan persekutuan)|Iskandar Puteri]] | N48 | [[Skudai (kawasan negeri)|Skudai]] |106,805 | [[Marina Ibrahim]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''DAP''') | Tan Hiang Kee | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}" |'''MCA''' | '''[[Kartiyaini Jeyapalan]]''' | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | | | Amir Syafiq Ameer Soekre | bgcolor="{{party color|Socialist Party of Malaysia}}" |{{white|'''PSM'''}} | Eugene Chua | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | | |- | N49 | [[Kota Iskandar (kawasan negeri)|Kota Iskandar]] |132,579 | [[Pandak Ahmad]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Pandak Ahmad]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | [[Dzulkefly_Ahmad_(ahli_politik_Johor)|Dzulkefly Ahmad]] | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' |S Anna Pravina | bgcolor="{{Parti Rakyat India Malaysia/meta/shading}}" |'''MIPP''' | | | Sahrudin Omar | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | | |- | rowspan=3|P163 | rowspan=3|[[Kulai (kawasan persekutuan)|Kulai]] | N50 | {{DUN|Bukit Permai}} |44,819 | [[Mohd Jafni Md Shukor]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Mohd Jafni Md Shukor]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Mohamad Shafwan Ani | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' |M Lina Manoh | bgcolor="{{Parti Rakyat India Malaysia/meta/shading}}" |'''MIPP''' | | | Aidil Riduan | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | | |- | N51 | [[Bukit Batu (kawasan negeri)|Bukit Batu]] |49,963 | [[Arthur Chiong Sen Sern]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''PKR''') | '''Kumaran Ramakrishnan''' | bgcolor="{{Malaysian Indian Congress/meta/shading}}" |'''MIC''' | [[Arthur Chiong Sen Sern]] | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | | | Premanand Munusamy | bgcolor="{{party color|Malaysian United Democratic Alliance}}" |{{Font color|White|'''MUDA'''}} | Tamili Gopalakrishnan | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | Kamaruzaman bin Ali | style="background-color:#DCDCDC; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BEBAS |- | N52 | [[Senai (kawasan negeri)|Senai]] |66,635 | [[Wong Bor Yang]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH''' ('''DAP''') | Tai Chee Chee | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}" |'''MCA''' | '''[[Wong Bor Yang]]''' | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | | | | | Tew Chian How | style="background-color:#FFD700; color:black; font-weight:bold; text-align:center;"|BERSAMA | | |- | rowspan=2|P164 | rowspan=2|[[Pontian (kawasan persekutuan)|Pontian]] | N53 | [[Benut (kawasan negeri)|Benut]] |28,798 | [[Hasni Mohammad]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''Mohd Sumali Reduan''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Razak Ismail | bgcolor="{{National Trust Party (Malaysia)/meta/shading}}" |'''AMANAH''' | | | | | | | | |- | N54 | {{DUN|Pulai Sebatang}} |47,651 | [[Hasrunizah Hassan]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''[[Hasrunizah Hassan]]''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Haniff Hosman | bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' | | | | | | | | |- | rowspan=2|P165 | rowspan=2|[[Tanjung Piai (kawasan persekutuan)|Tanjung Piai]] | N55 | [[Pekan Nanas (kawasan negeri)|Pekan Nanas]] |37,556 | [[Tan Eng Meng]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''MCA''') | '''[[Tan Eng Meng]]''' | bgcolor="{{Malaysian Chinese Association/meta/shading}}" |'''MCA''' | Yeo Tung Siong | bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}" |'''DAP''' | | | | | | | | |- | N56 | [[Kukup (kawasan negeri)|Kukup]] |34,968 | [[Jefridin Atan]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''BN''' ('''UMNO''') | '''Md Israk Abdullah''' | bgcolor="{{United Malays National Organisation/meta/shading}}" |'''UMNO''' | Cheah Chee Hong | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"|'''PKR''' | | | | | | | | |- |} </div> === Statistik dan ringkasan === Seramai 172 calon telah dicalonkan dalam pilihan raya ini.<ref>{{Cite web |title=Facebook Suruhanjaya Pilihan Raya |url=https://www.facebook.com/share/1NNDxYT2ve/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Facebook Suruhanjaya Pilihan Raya |url=https://www.facebook.com/share/1EcZjP8XCd/}}</ref> ==== Pencalonan oleh parti dan calon bebas ==== {| class="wikitable" |+ !No. !Parti politik !Bilangan calon |- |'''1.''' |'''[[Barisan Nasional]] (BN)''' |'''56''' |- | |[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) |37 |- | |[[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) |15 |- | |[[Kongres India Malaysia]] (MIC) |4 |- |'''2.''' |'''[[Pakatan Harapan]] (PH)''' |'''56''' |- | | [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) | 20 |- | | [[Parti Amanah Negara]] (AMANAH) | 19 |- | | [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) |17 |- |'''3.''' |'''[[Perikatan Nasional]] (PN)''' |'''33''' |- | |[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU) |16 |- | |[[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) |11 |- | |[[Parti Rakyat India Malaysia]] (MIPP) |5 |- | |[[Parti Pejuang Tanah Air]] (PEJUANG) |1 |- |'''4.''' |'''[[Parti Bersama Malaysia]] (BERSAMA)''' |'''15''' |- |'''5.''' |[[Ahli politik bebas|'''Calon Bebas''']] |'''6''' |- |'''6.''' |'''[[Ikatan Demokratik Malaysia]] (MUDA)''' |'''4''' |- |'''7.''' |'''[[Parti Orang Asli Malaysia]] (ASLI)''' |'''1''' |- |'''8.''' |'''[[Parti Sosialis Malaysia]]''' '''(PSM)''' |'''1''' |} ==== Kerusi yang dipertandingkan oleh calon ==== {| class="wikitable" |+ !Bilangan calon !Bilangan kerusi <br/> yang dipertandingkan |- |Pertandingan 2 hala |14{{#tag:ref|N01 Buloh Kasap <br/> N06 Bekok <br/> N10 Tangkak <br/> N12 Bentayan <br/> N19 Yong Peng <br/> N21 Parit Yaani <br/> N23 Penggaram <br/> N26 Machap <br/> N28 Mengkibol <br/> N39 Tanjung Surat|group=nota}} |- |Pertandingan 3 hala |27{{#tag:ref|N02 Jementah <br/> N03 Pemanis <br/> N04 Kemelah <br/> N05 Tenang <br/> N07 Bukit Kepong <br/> N08 Bukit Pasir <br/> N09 Gambir <br/> N11 Serom <br/> N16 Sungai Balang <br/> N17 Semerah <br/> N18 Sri Medan <br/> N20 Semarang <br/> N22 Parit Raja <br/> N24 Senggarang <br/> N25 Rengit <br/> N27 Layang-Layang <br/> N29 Mahkota <br/> N31 Kahang <br/> N33 Tenggaroh <br/> N34 Panti <br/> N35 Pasir Raja <br/> N36 Sedili <br/> N37 Johor Lama <br/> N38 Penawar <br/> N42 Johor Jaya <br/> N44 Larkin <br/> N46 Perling <br/> N47 Kempas <br/> N52 Senai|group=nota}} |- |Pertandingan 4 hala |12{{#tag:ref|N13 Simpang Jeram <br/> N15 Maharani <br/> N30 Paloh <br/> N32 Endau <br/> N40 Tiram <br/> N43 Permas <br/> N45 Stulang <br/> N48 Skudai <br/> N49 Kota Iskandar <br/> N50 Bukit Permai <br/> N53 Benut <br/> N54 Pulai Sebatang <br/> N55 Pekan Nanas <br/> N56 Kukup|group=nota}} |- |Pertandingan 5 hala |3{{#tag:ref|N14 Bukit Naning <br/> N41 Puteri Wangsa <br/> N51 Bukit Batu|group=nota}} |} ==== Demografi calon ==== ===== Jantina ===== {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 300px;" |- bgcolor="#cccccc" ! Jantina !! Bilangan calon !! Peratusan (%) |- | align="left" | Lelaki || 138 || 80.2% |- | align="left" | Wanita || 34 || 19.8% |- ! Jumlah !! 172 !! 100% |} ===== Julat Umur ===== {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 300px;" |- bgcolor="#cccccc" ! Julat umur (tahun) !! Bilangan calon |- | 20 - 29 || 9 |- | 30 - 39 || 38 |- | style="background: #eef;" | '''40 - 49 (Tertinggi)''' || '''50''' |- | 50 - 59 || 48 |- | 60 dan ke atas || 27 |- ! Jumlah !! 172 |} ==== Demografi Pengundi ==== ===== Jantina ===== {| class="wikitable" style="text-align:center; ! Jantina !! Bilangan pengundi !! Peratusan (%) |- | style="text-align:left;" | Lelaki || 1,364,763 || 50.03% |- | style="text-align:left;" | Wanita || 1,363,163 || 49.97% |- style="font-weight:bold; background:#efefef;" | style="text-align:left;" | Jumlah || 2,727,926 || 100% |} ===== Julat Umur ===== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Julat umur (Tahun) !! Bilangan pengundi !! Peratusan (%) |- | style="text-align:left;" | 18 - 39 <br> || 1,297,931 || 47.6% |- | style="text-align:left;" | 40 dan ke atas || 1,429,995 || 52.4% |- style="font-weight:bold; background:#efefef;" | style="text-align:left;" | Jumlah || 2,727,926 || 100% |} <small> Nota: Data ini berdasarkan Daftar Pemilih Pilihan Raya (DPPR) terkini yang diwartakan secara rasmi oleh Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR). </small> == Tinjauan == {| class="wikitable" style=text-align:center |+ ! Tinjauan pendapat !! Tarikh dijalankan !! Saiz sampel !! [[Barisan Nasional|BN]] !! [[Pakatan Harapan|PH]] !! [[Perikatan Nasional|PN]] !! Lain-lain !! Utama !! Rujukan |- | Vodus Research || 15−29 Jun 2026 || 1,303 || bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''36%''' || 26% || 15% || 13% || bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''BN +13%''' ||<ref>{{cite web|url=https://vodus.com/article/bn-holds-edge-in-johor-election-forecast-31-seats-still-in-play|title=BN Holds Edge in Johor Election Forecast, 31 Seats Still in Play|date=1 Julai 2026|access-date=3 Julai 2026|language=en}}</ref> |- style="background:#e9e9e9;" |[[Pilihan raya negeri Johor 2022|Pilihan raya negeri 2026]] || 12 Mac 2022 || 2,539,606 ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''43.1%''' || 26.4% || 24.0% || 6.5% || bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''BN +16.7%''' || {{ndash}} |} == Keputusan == {{Utama|Keputusan pilihan raya negeri Johor 2026}} === Ringkasan === {{election table|title=Ringkasan keputusan pilihan raya negeri Johor pada 12 Julai 2026}}{{#invoke:PRN_Johor_2026|ringkasan}} === Komposisi di Dewan Undangan Negeri === [[Fail:Dewan_Negeri_Johor_2026.svg]] === Komposisi gabungan politik === {| style="width:100%; text-align:center; font-size:90%" | colspan="3" |<span style="color:{{party color|Barisan Nasional}};">{{small|'''Kerajaan <br/> Barisan Nasional (48)'''}}</span> | colspan="6" |<span style="color:{{party color|Pakatan Harapan}};">{{small|'''Pembangkang <br/> Pakatan Harapan (8)'''}}</span> |- style="height:0.5em" | colspan="3" align="center" style="background:{{party color|Barisan Nasional}};" | | colspan="6" align="center" style="background:{{party color|Pakatan Harapan}};" | |- style="color: white;" | colspan="3" style="background: {{party color|Barisan Nasional}};" |{{small|'''48'''}} | colspan="4" style="background: {{party color|Pakatan Harapan}};" |{{small|'''8'''}} |- | colspan="3" | <span style="color:{{party color|Barisan Nasional}};">{{small|'''Barisan Nasional'''}}</span> | colspan="4" | <span style="color:{{party color|Pakatan Harapan}};">{{small|'''Pakatan Harapan'''}}</span> |- |- style="height:0.5em" | colspan="3" align="center" style="background:{{party color|Barisan Nasional}};" | | colspan="4" align="center" style="background:{{party color|Pakatan Harapan}};" | |- style="color: white;" | style="width:58.93%; background: {{party color|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}};" |{{small|'''36'''}} | style="width:7.14%; background: {{party color|Malaysian Chinese Association}};" |{{small|'''8'''}} | style="width:5.36%; background: {{party color|Malaysian Indian Congress}};" |{{small|'''4'''}} | style="width:17.85%; background: {{party color|Democratic Action Party}};" |{{small|'''6'''}} | style="width:1.79%; background: {{party color|National Trust Party (Malaysia)}};" |{{small|'''1'''}} | style="width:1.79%; background:{{party color|People's Justice Party (Malaysia)}};" |{{small|'''1'''}} |- | <span style="color:{{party color|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}};">{{small|'''UMNO'''}}</span> | <span style="color:{{party color|Malaysian Chinese Association}};">{{small|'''MCA'''}}</span> | <span style="color:{{party color|Malaysian Indian Congress}};">{{small|'''MIC'''}}</span> | <span style="color:{{party color|Democratic Action Party}};">{{small|'''DAP'''}}</span> | <span style="color:{{party color|National Trust Party (Malaysia)}};">{{small|'''AMANAH'''}}</span> | <span style="color:{{party color|People's Justice Party (Malaysia)}};">{{small|'''PKR'''}}</span> |- | colspan="5" align="left"|{{small|'''Dewan Undangan Negeri Johor, 11 Julai 2026 (56 kerusi)'''}} |} === Mengikut kawasan persekutuan / parlimen === {| class="wikitable" |+ !{{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan persekutuan}} !Kawasan persekutuan !Barisan Nasional !Pakatan Harapan !Lain-lain !Ahli Parlimen |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P140 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Segamat (kawasan persekutuan)|Segamat]] | '''57.10%''' | 36.66% | 6.24% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Yuneswaran Ramaraj]] |- align=center ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|P141 ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Sekijang (kawasan persekutuan)|Sekijang]] | '''58.28%''' | 31.31% | 10.42% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Zaliha Mustafa]] |- align=center ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|P142 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Labis (kawasan persekutuan)|Labis]] | '''59.95%''' | 34.92% | 5.13% |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Pang Hok Liong]] |- align=center ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|P143 ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Pagoh (kawasan persekutuan)|Pagoh]] | '''59.56%''' | 21.96% | 18.48% | bgcolor="{{Perikatan Nasional/meta/shading}}"|{{Font color|white|Muhyiddin Yassin}} |- align=center ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|P144 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Ledang (kawasan persekutuan)|Ledang]] | '''59.12%''' | 33.54% | 7.34% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Syed Ibrahim Syed Noh]] |- align=center | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''P145''' | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''[[Bakri (kawasan persekutuan)|Bakri]]''' | 42.16% | '''46.07%''' | 11.77% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Tan Hong Pin]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P146 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Muar (kawasan persekutuan)|Muar]] | '''48.94%''' | 24.80% | 26.26% | bgcolor="black"| {{Font color|white|Syed Saddiq Syed Abdul Rahman}} |- align=center ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|P147 ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Parit Sulong (kawasan persekutuan)|Parit Sulong]] | '''70.69%''' | 15.95% | 13.36% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Noraini Ahmad]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P148 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Ayer Hitam (kawasan persekutuan)|Ayer Hitam]] | '''69.00%''' | 25.00% | 6.00% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Wee Ka Siong]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P149 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Sri Gading (kawasan persekutuan)|Sri Gading]] | '''65.42%''' | 30.24% | 4.34% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Aminolhuda Hassan]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P150 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Batu Pahat (kawasan persekutuan)|Batu Pahat]] | '''55.79%''' | 40.13% | 4.07% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Onn Abu Bakar]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P151 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Simpang Renggam (kawasan persekutuan)|Simpang Renggam]] | '''74.97%''' | 20.35% | 4.67% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Hasni Mohammad]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P152 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Kluang (kawasan persekutuan)|Kluang]] | '''56.12%''' | 42.15% | 1.74% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Wong Shu Qi]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P153 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Sembrong (kawasan persekutuan)|Sembrong]] | '''69.38%''' | 21.58% | 9.05% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Hishammuddin Hussein]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P154 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Mersing (kawasan persekutuan)|Mersing]] | '''64.99%''' | 11.72% | 23.30% | bgcolor="{{Perikatan Nasional/meta/shading}}"|{{Font color|white|Muhammad Islahuddin Abas}} |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P155 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Tenggara (kawasan persekutuan)|Tenggara]] | '''75.87%''' | 14.41% | 9.72% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Manndzri Nasib]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P156 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Kota Tinggi (kawasan persekutuan)|Kota Tinggi]] | '''82.43%''' | 7.38% | 10.19% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Mohamed Khaled Nordin]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P157 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Pengerang (kawasan persekutuan)|Pengerang]] | '''85.91%''' | 6.04% | 8.05% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Azalina Othman Said]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P158 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Tebrau (kawasan persekutuan)|Tebrau]] | '''50.77%''' | 37.49% | 11.74% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Jimmy Puah Wee Tse]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P159 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Pasir Gudang (kawasan persekutuan)|Pasir Gudang]] | '''59.67%''' | 34.59% | 5.73% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Hassan Abdul Karim]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P160 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Johor Bahru (kawasan persekutuan)|Johor Bahru]] | '''58.20%''' | 35.68% | 6.12% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Akmal Nasrullah Mohd Nasir]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P161 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Pulai (kawasan persekutuan)|Pulai]] | '''55.27%''' | 40.41% | 4.32% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Suhaizan Kayat]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P162 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Iskandar Puteri (kawasan persekutuan)|Iskandar Puteri]] | '''50.78%''' | 43.52% | 5.71% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Liew Chin Tong]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P163 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Kulai (kawasan persekutuan)|Kulai]] | '''51.88%''' | 43.72% | 4.40% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Teo Nie Ching]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P164 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Pontian (kawasan persekutuan)|Pontian]] | '''76.90%''' | 23.10% | – | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Ahmad Maslan]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P165 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Tanjung Piai (kawasan persekutuan)|Tanjung Piai]] | '''72.27%''' | 27.73% | – | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Wee Jeck Seng]] |} === Bilangan calon yang hilang deposit === {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Gabungan parti politik / Parti politik !Jumlah calon |- | rowspan="5" |[[Perikatan Nasional]] (PN) |[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU) |10{{#tag:ref|N14 Bukit Naning <br/> N20 Semarang <br/> N22 Parit Raja <br/> N24 Senggarang <br/> N25 Rengit <br/> N27 Layang-Layang <br/> N34 Panti <br/> N36 Sedili <br/> N37 Johor Lama <br/> N45 Stulang|group=nota}} |- |[[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) |5{{#tag:ref|N02 Jementah <br/> N05 Tenang <br/> N17 Semerah <br/> N35 Pasir Raja <br/> N40 Tiram|group=nota}} |- |[[ Parti Rakyat India Malaysia]] (MIPP) |5{{#tag:ref|N03 Pemanis <br/> N30 Paloh <br/> N43 Permas <br/> N49 Kota Iskandar <br/> N50 Bukit Permai|group=nota}} |- |[[Parti Pejuang Tanah Air]] (PEJUANG) |1{{#tag:ref|N09 Gambir|group=nota}} |- |''Jumlah'' |''21'' |- | colspan="2" |[[Parti Bersama Malaysia]] (BERSAMA) |15{{#tag:ref|N14 Bukit Naning <br/> N29 Mahkota <br/> N40 Tiram <br/> N41 Puteri Wangsa <br/> N42 Johor Jaya <br/> N43 Permas <br/> N44 Larkin <br/> N45 Stulang <br/> N46 Perling <br/> N47 Kempas <br/> N48 Skudai <br/> N49 Kota Iskandar <br/> N50 Bukit Permai <br/> N51 Bukit Batu <br/> N52 Senai|group=nota}} |- | rowspan="3" |[[Pakatan Harapan]] (PH) | [[People's Justice Party (Malaysia)|People's Justice Party]] (PKR) |4{{#tag:ref|N18 Sri Medan <br/> N33 Tenggaroh <br/> N37 Johor Lama <br/> N39 Tanjung Surat|group=nota}} |- | [[Parti Amanah Negara]] (AMANAH) |3{{#tag:ref|N20 Semarang <br/> N36 Sedili <br/> N38 Penawar|group=nota}} |- |''Jumlah'' |''7'' |- | colspan="2" |[[Ahli politik bebas|Bebas]] |6{{#tag:ref|N05 Tenang <br/> N14 Bukit Naning <br/> N30 Paloh <br/> N41 Puteri Wangsa <br/> N42 Johor Jaya <br/> N51 Bukit Batu|group=nota}} |- | colspan="2" |[[Ikatan Demokratik Malaysia]] (MUDA) |4{{#tag:ref|N13 Simpang Jeram <br/> N15 Maharani <br/> N41 Puteri Wangsa <br/> N51 Bukit Batu.|group=nota}} |- | colspan="2" |[[Parti Orang Asli Malaysia]] (ASLI) |1{{#tag:ref|N32 Endau|group=nota}} |- | colspan="2" |[[Parti Sosialis Malaysia]] (PSM) |1{{#tag:ref|N48 Skudai|group=nota}} |- | colspan="2" |'''Jumlah''' |'''55''' |} === Kawasan negeri yang bertukar parti politik === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! scope="col" | {{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan negeri}} ! scope="col" | Kawasan negeri ! colspan="2" scope="col" | Parti terdahulu (2022) ! colspan="2" scope="col" | Parti semasa (2026) |- | N02 | [[Jementah (kawasan negeri)|Jementah]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[Democratic Action Party|DAP]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[Malaysian Chinese Association|MCA]]) |- | N07 | [[Bukit Kepong (kawasan negeri)|Bukit Kepong]] | width="1" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}} | | [[Perikatan Nasional|PN]] ([[Malaysian United Indigenous Party|BERSATU]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[United Malays National Organisation|UMNO]]) |- | N10 | [[Tangkak (kawasan negeri)|Tangkak]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[Democratic Action Party|DAP]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[Malaysian Chinese Association|MCA]]) |- | N15 | [[Maharani (kawasan negeri)|Maharani]] | width="1" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}} | | [[Perikatan Nasional|PN]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[United Malays National Organisation|UMNO]]) |- | N27 | [[Layang-Layang (kawasan negeri)|Layang-Layang]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[United Malays National Organisation|UMNO]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[Malaysian Chinese Association|MCA]]) |- | N32 | [[Endau (kawasan negeri)|Endau]] | width="1" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}} | | [[Perikatan Nasional|PN]] ([[Malaysian United Indigenous Party|BERSATU]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[United Malays National Organisation|UMNO]]) |- | N33 | [[Tenggaroh (kawasan negeri)|Tenggaroh]] | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[Malaysian Indian Congress|MIC]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[United Malays National Organisation|UMNO]]) |- | N41 | [[Puteri Wangsa (kawasan negeri)|Puteri Wangsa]] | width="1" style="background:{{party color|Malaysian United Democratic Alliance}} | | [[Ikatan Demokratik Malaysia|MUDA]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[People's Justice Party (Malaysia)|PKR]]) |- | N42 | [[Johor Jaya (kawasan negeri)|Johor Jaya]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[Democratic Action Party|DAP]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[Malaysian Chinese Association|MCA]]) |- | N46 | [[Perling (kawasan negeri)|Perling]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[Democratic Action Party|DAP]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[Malaysian Indian Congress|MIC]]) |- | N51 | [[Bukit Batu (kawasan negeri)|Bukit Batu]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[People's Justice Party (Malaysia)|PKR]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[Malaysian Indian Congress|MIC]]) |- |} === Pendulum kawasan pilihan raya === {{cot|Pendulum pra pilihan raya}} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:blue;"|<span style="color:white;">'''Kerusi Kerajaan'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:blue;"|<span style="color:white;">'''Tipis'''</span> |- | Bukit Pasir || Mohamad Fadzli Mohamed Salleh || UMNO || style="text-align:center;"| 32.11 |- | Bukit Naning || Mohd. Fuad Tukirin || UMNO || style="text-align:center;"| 37.37 |- | Serom || Khairin-Nisa Ismail @ Md. On || UMNO || style="text-align:center;"| 37.56 |- | Parit Yaani || Mohamad Najib Samuri || UMNO || style="text-align:center;"| 38.56 |- | Kempas || Ramlee Bohani || UMNO || style="text-align:center;"| 38.92 |- | Tiram || Azizul Bachok || UMNO || style="text-align:center;"| 39.59 |- | Permas || Baharudin Mohamed Taib || UMNO || style="text-align:center;"| 40.74 |- | Kota Iskandar || Pandak Ahmad || UMNO || style="text-align:center;"| 40.79 |- | Kemelah || Saraswati Nallathamby || MIC || style="text-align:center;"| 41.13 |- | Larkin || Mohd. Hairi Mad Shah || UMNO || style="text-align:center;"| 41.77 |- | Tenang || Haslinda Salleh || UMNO || style="text-align:center;"| 44.91 |- | Semerah || Mohd. Fared Mohamed Khalid || UMNO || style="text-align:center;"| 44.93 |- | Senggarang || Mohd. Yusla Ismail || UMNO || style="text-align:center;"| 45.11 |- | Gambir || Sahrihan Jani || UMNO || style="text-align:center;"| 45.48 |- | Sungai Balang || Selamat Takim || UMNO || style="text-align:center;"| 45.57 |- | Mahkota || Sharifah Azizah Syed Zain || UMNO || style="text-align:center;"| 46.57 |- | Bukit Permai || Mohd. Jafni Md. Shukor || UMNO || style="text-align:center;"| 48.36 |- | Rengit || Dr. Mohd. Puad Zarkashi || UMNO || style="text-align:center;"| 48.91 |- | Tenggaroh || Raven Kumar S. Krishnasamy || MIC || style="text-align:center;"| 49.10 |- | Parit Raja || Nor Rashidah Ramli || UMNO || style="text-align:center;"| 49.57 |- | Pemanis || Anuar Abd. Manap || UMNO || style="text-align:center;"| 49.81 |- | Pekan Nanas || Tan Eng Meng || MCA || style="text-align:center;"| 50.49 |- | Pulai Sebatang || Hasrunizah Hassan || UMNO || style="text-align:center;"| 50.56 |- | Bekok || Tan Chong || MCA || style="text-align:center;"| 51.31 |- | Yong Peng || Ling Tian Soon || MCA || style="text-align:center;"| 51.90 |- | Layang-Layang || Abd. Mutalip Abd. Rahim || UMNO || style="text-align:center;"| 55.00 |- | Paloh || Lee Ting Han || MCA || style="text-align:center;"| 55.05 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:blue;"|<span style="color:white;">'''Hampir selamat'''</span> |- | Machap || Onn Hafiz Ghazi || UMNO || style="text-align:center;"| 56.64 |- | Buloh Kasap || Zahari Sarip || UMNO || style="text-align:center;"| 56.96 |- | Panti || Hahasrin Hashim || UMNO || style="text-align:center;"| 57.29 |- | Pasir Raja || Rashidah Ismail || UMNO || style="text-align:center;"| 58.21 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:blue;"|<span style="color:white;">'''Selamat'''</span> |- | Kukup || Jefridin Atan || UMNO || style="text-align:center;"| 60.37 |- | Sri Medan || Zulkurnain Kamisan || UMNO || style="text-align:center;"| 60.52 |- | Johor Lama || Norlizah Noh || UMNO || style="text-align:center;"| 60.56 |- | Sedili || Muszaide Makmor || UMNO || style="text-align:center;"| 62.25 |- | Kahang || Vidyanathan Ramanadhan || MIC || style="text-align:center;"| 62.69 |- | Benut || Ir. Hasni Mohammad || UMNO || style="text-align:center;"| 63.08 |- | Semarang || Samsol Bari Jamali || UMNO || style="text-align:center;"| 63.21 |- | Tanjung Surat || Aznan Tamin || UMNO || style="text-align:center;"| 66.97 |- | Penawar || Fauziah Misri || UMNO || style="text-align:center;"| 66.98 |- |} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Kerusi Pembangkang'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Tipis'''</span> |- | Maharani || Abdul Aziz Talib || PAS || style="text-align:center;"| 35.97 |- | Bukit Batu || Arthur Chiong Sen Sern || PKR || style="text-align:center;"| 39.20 |- | Tangkak || Eric Ee Chin Li || DAP || style="text-align:center;"| 40.03 |- | Jementah || Ng Kor Sim || DAP || style="text-align:center;"| 40.92 |- | Simpang Jeram || Salahuddin Ayub || AMANAH || style="text-align:center;"| 40.94 |- | Johor Jaya || Liow Cai Tung || DAP || style="text-align:center;"| 41.74 |- | Perling || Liew Chin Tong || DAP || style="text-align:center;"| 42.50 |- | Puteri Wangsa || Amira Aisya Abd. Aziz || MUDA || style="text-align:center;"| 43.22 |- | Bukit Kepong || Dr. Sahruddin Jamal || BERSATU || style="text-align:center;"| 44.27 |- | Stulang || Andrew Chen Kah Eng || DAP || style="text-align:center;"| 44.84 |- | Senai || Wong Bor Yang || DAP || style="text-align:center;"| 51.75 |- | Penggaram || Gan Peck Cheng || DAP || style="text-align:center;"| 53.67 |- | Endau || Alwiyah Talib || BERSATU || style="text-align:center;"| 55.48 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Hampir selamat'''</span> |- | Mengkibol || Chew Chong Sin || DAP || style="text-align:center;"| 57.50 |- | Skudai || Marina Ibrahim || DAP || style="text-align:center;"| 58.53 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Selamat'''</span> |- | Bentayan || Ng Yak Howe || DAP || style="text-align:center;"| 64.53 |- |} {{clear}} {{cob}} {{collapse top|Pendulum pasca pilihan raya}} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Kerusi Kerajaan'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Tipis'''</span> |- | Maharani || Ashari Md Sarip || UMNO || style="text-align:center;"| 38.93 |- | Jementah || See Ann Giap || MCA || style="text-align:center;"| 46.31 |- | Bukit Batu || Kumaran Ramakrishnan || MIC || style="text-align:center;"| 47.70 |- | Perling || Pannir Selvam Paliksina || MIC || style="text-align:center;"| 48.99 |- | Kemelah || Raven Kumar Krishnasamy || MIC || style="text-align:center;"| 50.62 |- | Endau || Alwiyah Talib || UMNO || style="text-align:center;"| 51.62 |- | Bukit Naning || Mohd Ghazali Sabari || UMNO || style="text-align:center;"| 52.85 |- | Johor Jaya || Chan San San || MCA || style="text-align:center;"| 53.55 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Hampir selamat'''</span> |- | Tenang || Mohd Azhar Ibrahim || UMNO || style="text-align:center;"| 56.23 |- | Tangkak || Haw Chin Teck || MCA || style="text-align:center;"| 56.41 |- | Bukit Pasir || Mohd Fazli Salleh || UMNO || style="text-align:center;"| 57.54 |- | Kota Iskandar || Pandak Ahmad || UMNO || style="text-align:center;"| 58.43 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Selamat'''</span> |- | Serom || Nadhirah Afiqah Abdull Rahim || UMNO || style="text-align:center;"| 60.03 |- | Tiram || Abdul Halim Suleiman || UMNO || style="text-align:center;"| 60.11 |- | Yong Peng || Ling Tian Soon || MCA || style="text-align:center;"| 60.16 |- | Senggarang || Yusla Ismail || UMNO || style="text-align:center;"| 60.56 |- | Sungai Balang || Selamat Takim || UMNO || style="text-align:center;"| 60.81 |- | Gambir || Sahrihan Jani || UMNO || style="text-align:center;"| 61.01 |- | Bukit Kepong || Ahmad Syari'e Yusof || UMNO || style="text-align:center;"| 61.42 |- | Parit Yaani || Najib Samuri || UMNO || style="text-align:center;"| 62.02 |- | Bekok || Tan Chong || MCA || style="text-align:center;"| 63.16 |- | Permas || Baharudin Mohamed Taib || UMNO || style="text-align:center;"| 64.77 |- | Kempas || Ramlee Bohani || UMNO || style="text-align:center;"| 65.22 |- | Paloh || Lee Ting Han || MCA || style="text-align:center;"| 66.40 |- | Mahkota || Syed Hussien Syed Abdullah || UMNO || style="text-align:center;"| 66.52 |- | Bukit Permai || Mohd Jafni Md Shukor || UMNO || style="text-align:center;"| 67.18 |- | Semerah || Mohd Fared Mohd Khalid || UMNO || style="text-align:center;"| 66.96 |- | Layang-Layang || Chua Jian Boon || MCA || style="text-align:center;"| 67.17 |- | Larkin || Mohd Hairi Mad Shah || UMNO || style="text-align:center;"| 67.47 |- | Pemanis || Anuar Abd Manap || UMNO || style="text-align:center;"| 68.12 |- | Parit Raja || Nor Rashidah Ramli || UMNO || style="text-align:center;"| 69.20 |- | Pulai Sebatang || Hasrunizah Hassan || UMNO || style="text-align:center;"| 70.49 |- | Kahang || Rugendran Vellayan || MIC || style="text-align:center;"| 71.74 |- | Buloh Kasap || Zahari Sarip || UMNO || style="text-align:center;"| 72.04 |- | Rengit || Zaidi Japar || UMNO || style="text-align:center;"| 72.06 |- | Pekan Nanas || Tan Eng Meng || MCA || style="text-align:center;"| 72.23 |- | Kukup || Md Israk Abdullah || UMNO || style="text-align:center;"| 72.31 |- | Tenggaroh || Mohd Youzaimi Yusof || UMNO || style="text-align:center;"| 74.58 |- | Pasir Raja || Adham Baba || UMNO || style="text-align:center;"| 74.90 |- | Sri Medan || Zulkurnain Kamisan || UMNO || style="text-align:center;"| 75.55 |- | Panti || Naqib Ghazali || UMNO || style="text-align:center;"| 76.55 |- | Semarang || Samsolbari Jamali || UMNO || style="text-align:center;"| 78.00 |- | Johor Lama || Norlizah Noh || UMNO || style="text-align:center;"| 79.89 |- | Machap || Onn Hafiz Ghazi || UMNO || style="text-align:center;"| 80.28 |- | Penawar || Fauziah Misri || UMNO || style="text-align:center;"| 82.12 |- | Sedili || Muszaide Makmor || UMNO || style="text-align:center;"| 85.18 |- | Benut || Mohd Sumali Reduan || UMNO || style="text-align:center;"| 86.89 |- | Tanjung Surat || Aznan Tamin || UMNO || style="text-align:center;"| 90.51 |- |} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Kerusi Pembangkang'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Tipis'''</span> |- | Simpang Jeram || Nazri Abd Rahman || AMANAH || style="text-align:center;"| 41.03 |- | Stulang || Andrew Chen Kah Eng || DAP || style="text-align:center;"| 47.32 |- | Puteri Wangsa || Maszlee Malik || PKR || style="text-align:center;"| 48.44 |- | Senai || Wong Bor Yang || DAP || style="text-align:center;"| 52.08 |- | Penggaram || Felica Poh Rui Ling || DAP || style="text-align:center;"| 54.61 |- | Mengkibol || Chu Poh Yee || DAP || style="text-align:center;"| 54.86 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Hampir selamat'''</span> |- | Skudai || Kartiyani Jeyapalan || DAP || style="text-align:center;"| 58.74 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Selamat'''</span> |- | Bentayan || Ng Yak Howe || DAP || style="text-align:center;"| 64.07 |- |} {{clear}} {{cob}} == Nota == {{Reflist|group=nota}} == Lihat juga == * [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026]] * [[Pilihan raya negeri Melaka 2026]] * [[Pilihan raya negeri Sarawak 2026]] == Rujukan == {{Reflist}} {{Pilihan raya Malaysia}} [[Kategori:Pilihan raya negeri di Johor]] [[Kategori:Pilihan raya 2026 di Malaysia]] 7evph550swj48w3psnu1m6l1f8jqbza 0 1290702 7004324 6998562 2026-11-12T09:56:24Z Nik Ahmad Ridhwan 236046 /* Calon */ 7004324 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|Lihat juga [[Pilihan raya negeri Malaysia 2026]]}} {{Infobox election | election_name = Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026 | country = Negeri Sembilan | type = legislative | ongoing = | previous_election = Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023 | previous_year = 2023 | previous_mps = [[Dewan Undangan Negeri, Negeri Sembilan ke-15|ADUN terdahulu]] | next_election = [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan ke-16]] | next_year = 2027 | elected_mps = Dewan Undangan Negeri, Negeri Sembilan ke-16 | opinion_polls = | registered = 889,490 ({{increase}} 2.92%) | turnout = 72.64% ({{increase}} 4.29%) | election_date = 1 Ogos 2026 | seats_for_election = Semua 36 kerusi dalam [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]] | majority_seats = 19 | image1 = {{Multiple candidates images|{{CSS image crop|Image = Mohamad Hasan Minister of Defense in 2023.jpg|bSize = 130|cWidth = 80|cHeight = 150|oTop = 0|oLeft = 25}}|{{CSS image crop|Image = Ustaz Fairuz (cropped).jpg|bSize = 130|cWidth = 80|cHeight = 150|oTop = 0|oLeft = 25}}}} | colour1 = 000080 | leader1 = [[Mohamad Hasan]]<br/>[[Mohd Fairuz Mohd Isa]] | party1 = [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]]<br>[[Parti Islam Se-Malaysia]] | leader_since1 = 25 Mac 2004<br/>17 Februari 2024 | alliance1 = [[Barisan Nasional]]<br/>[[Perikatan Nasional]] | leaders_seat1 = {{DUN|Rantau}}<br/>{{DUN|Serting}} | last_election1 = 17 kerusi, 41.64% | seats_before1 = 17 | seats_needed1 = {{increase}}2 | seats1 = '''25''' | seat_change1 = {{increase}}8 | popular_vote1 = '''357,474''' | percentage1 = '''56.00%''' | swing1 = {{increase}}14.36pp | image2 = Aminuddin Harun (August 2026).jpg | colour2 = E21118 | leader2 = [[Aminuddin Harun]] | party2 = [[Parti Keadilan Rakyat]] | alliance2 = [[Pakatan Harapan]] | leader_since2 = 30 Ogos 2017 | leaders_seat2 = {{DUN|Sikamat}}<br/>(''Bertanding di {{DUN|Linggi}} namun tewas'') | last_election2 = 17 kerusi, 38.66% | seats_before2 = 17 | seats_needed2 = {{increase}} 2 | seats2 = 11 | seat_change2 = {{decrease}} 6 | popular_vote2 = 256,386 | percentage2 = 40.16% | swing2 = {{increase}}1.50pp | image3 = <span style="line-height:150px; vertical-align:center; text-align:center; color:{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}; font-size:30px;"> '''IPR'''</span> | colour3 = F18A8E | leader3 = [[Mohamad Hanifah Abu Baker]] | party3 = [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] | alliance3 = BERSATU + | leader_since3 = 28 Januari 2024 | leaders_seat3 = {{DUN|Labu}} (''tewas'') | last_election3 = 2 kerusi, 18.25% | seats_before3 = 2 | seats_needed3 = {{increase}} 17 | seats3 = 0 | seats_after3 = 0 | seat_change3 = {{decrease}} 2 | popular_vote3 = 16,757 | percentage3 = 2.62% | swing3 = {{decrease}}15.63pp | map_image = {{switcher| [[File:2026 Negeri Sembilan state election by constituency.svg]] | Keputusan mengikut kawasan pilihan raya| [[File:2026 Negeri Sembilan state election results by constituency and margin.svg]]| Keputusan mengikut kawasan pilihan raya mengikut perbezaan undi}} | title = [[Menteri Besar Negeri Sembilan]] sebelum pilihan raya | posttitle = [[Menteri Besar Negeri Sembilan]] selepas pilihan raya | before_election = [[Aminuddin Harun]] | before_party = [[Pakatan Harapan|PH]]–[[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] | after_election = [[Ismail Lasim]] | after_party = [[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] | map_size = 0 | map_caption = 0 }} '''Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026''' ialah sebuah pilihan raya negeri di [[Negeri Sembilan]], [[Malaysia]] yang telah diadakan untuk memilih wakil-wakil [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]] (DUNS) pada 1 Ogos 2026. Pilihan raya ini dijangka akan dilakukan pada 1 Ogos 2026, melibatkan kesemua 36 kerusi Dewan Undangan Negeri Sembilan.<ref name="Hari">{{Cite news|title=Hari mengundi PRN Johor 11 Julai, Negeri Sembilan 1 Ogos|url=https://www.kosmo.com.my/2026/06/12/hari-mengundi-prn-johor-11-julai-negeri-sembilan-1-ogos/|last=Roslan|first=Mohd Ridzauddin|date=12 Jun 2026|newspaper=Kosmo|access-date=20 Jun 2026}}</ref> Pembubaran sidang Dewan Undangan Negeri Sembilan telah diumumkan Menteri Besar, [[Aminuddin Harun]] pada 4 Jun 2026, setelah ditandatangani oleh Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, [[Tuanku Muhriz]].<ref name="Bubar">{{Cite web |last=Zulkifli|first=Syamilah|date=2026-06-04 |title=DUN Negeri Sembilan bubar secara rasmi esok |url=https://www.sinarharian.com.my/article/782490/edisi/melaka-ns/dun-negeri-sembilan-bubar-secara-rasmi-esok |access-date=2026-06-06 |website=[[Sinar Harian]] |language=ms}}</ref> Kesemua 36 kerusi dalam Dewan Negeri Sembilan akan dipertandingkan. Pilihan raya ini akan menentukan sama ada kerajaan [[Pakatan Harapan]] (PH) yang sedia ada di bawah [[Menteri Besar Negeri Sembilan|Menteri Besar]], [[Aminuddin Harun]] mengekalkan kuasa beliau atau gabungan pembangkang lain seperti [[Barisan Nasional]] (BN) atau [[Perikatan Nasional]] (PN) akan memperoleh majoriti dan membentuk kerajaan. [[Barisan Nasional]] (BN) telah membuat satu pakatan pilihan raya tidak rasmi dengan [[Perikatan Nasional]] (PN) dan berjaya menumbangkan Kerajaan [[Pakatan Harapan]] (PH) yang telah menerajui Negeri Sembilan sejak [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2018]] Pilihan raya yang diadakan pada tahun 2018. Pakatan BN–PN ini juga berjaya memperoleh kemenangan besar dengan majoriti dua pertiga.<ref>{{Cite web |date=2026-08-01 |title=Anwar’s PH loses Negeri Sembilan, as BN claims win together with ally PN |url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/anwars-ph-loses-negeri-sembilan-as-bn-claims-win-together-with-ally-pn |access-date=5 Ogos 2026 |website=The Straits Times|language=en}}</ref> PH menghadapi kekalahan besar dengan kekalahan dua pemimpinnya iaitu Menteri Besar Aminuddin yang ditewaskan di [[Sikamat (kawasan negeri)|Sikamat]] untuk bertanding di kerusi [[Linggi (kawasan negeri)|Linggi]] yang dipegang BN dan tewas, manakala Setiausaha Agung parti komponen PH, [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) dan Menteri Pengangkutan Malaysia [[Anthony Loke]] kehilangan kerusinya di [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] buat kali pertama kepada parti komponen BN, [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) dalam apa yang digambarkan sebagai kekalahan yang amat memalukan.<ref>{{Cite web |date=1 Ogos 2026 |title=PRNNS: Loke falls in Chennah, but PH still retains control of non-Malay seats |url=https://www.thevibes.com/articles/news/125720/prnns-loke-falls-in-chennah-but-ph-still-retains-control-of-non-malay-seats |access-date=5 Ogos 2026 |website=The Vibes|language=en}}</ref> Sementara itu, [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU) yang memutuskan untuk bertanding secara bersendirian berikutan ketegangan yang berlaku sejak sekian lama dengan [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) dan menghadapi penghijrahanan ahlinya kepada parti baru, [[Parti Wawasan Negara]] (WAWASAN) yang ditubuhkan oleh [[Hamzah Zainudin]], mengalami kehilangan semua kerusi mereka di Dewan Undangan Negeri.<ref>{{Cite web |date=1 Ogos 2026 |title=PRNNS: Amanah, Bersatu draw blanks in Negeri Sembilan as incumbents fall |url=https://www.thevibes.com/articles/news/125725/prnns-amanah-bersatu-draw-blanks-in-negeri-sembilan-as-incumbents-fall |access-date=5 Ogos 2026 |website=The Vibes|language=en}}</ref> Penganalisis politik mengaitkan keputusan PRN ini dengan perubahan undi Melayu yang kuat dan [[Gelombang hijau|pengukuhan sokongan Melayu Islam terhadap pakatan BN–PN]]. Gesaan pakatan BN dan PN untuk mempertahankan identiti Melayu-Islam dan kuasa politik bergema dengan pengundi Melayu Islam,<ref>{{Cite web |title=PRN Negeri Sembilan 2026: Gelombang Melayu-Islam Meranapkan PH Di Negeri Sembilan – ILHAM Centre |url=https://ilhamcentre.my/report/prn-negeri-sembilan-2026-gelombang-melayu-islam-meranapkan-ph-di-negeri-sembilan/ |access-date=5 Ogos 2026|language=en-US}}</ref> sambil mengurangkan sokongan dan ketidakpuasan hati pengundi Melayu di kalangan pengundi PH yang tidak berpuas hati dengan dasar anti-bukan Melayu di bawah kerajaan perpaduan pimpinan PH yang diketuai oleh Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]].<ref>{{Cite web |date=2026-08-01 |title=PRNNS: Malay vote shift and BN-PN pact behind PH’s Negeri defeat, says analyst |url=https://www.thevibes.com/articles/news/125717/prnns-malay-vote-shift-and-bn-pas-pact-behind-phs-negeri-defeat-says-analyst |access-date=2026-08-02 |website=The Vibes|language=en}}</ref> PRN ini juga menandakan bahawa pengurangan undi yang berterusan bagi PH selepas kekalahan besarnya baru-baru ini dalam [[Pilihan raya negeri Sabah 2025]] dan [[Pilihan raya negeri Johor 2026]]. Satu hari selepas PRN diadakan, ADUN [[Juasseh (kawasan negeri)|Juasseh]] [[Ismail Lasim]] dilantik dan mengangkat sumpah di hadapan Tuanku Muhriz sebagai Menteri Besar Negeri Sembilan yang baru.<ref>{{Cite web |date=2026-08-02 |title= Ismail Lasim sworn in as Negeri Sembilan's 12th Menteri Besar|url=https://www.thevibes.com/articles/news/125739/ismail-lasim-sworn-in-as-negeri-sembilans-12th-menteri-besar |access-date=5 Ogos 2026 |website=The Vibes|language=en}}</ref> == Latar belakang == {{main|Krisis perlembagaan Negeri Sembilan 2026}} [[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|Pilihan raya sebelumnya]] telah diadakan pada 12 Ogos 2023, menyaksikan kemenangan besar gabungan [[Barisan Nasional]] dan [[Pakatan Harapan]] dengan jumlah 31 kerusi. Gabungan politik ini kemudiannya membentuk kerajaan campuran di Negeri Sembilan di bawah pimpinan [[Aminuddin Harun]] dengan majoriti lebih dua pertiga ahli Dewan Undangan Negeri. Sekitar April 2026, sebuah krisis perlembagaan dan adat telah tercetus di Negeri Sembilan melibatkan institusi [[Undang Yang Empat]] dan [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan|Yang di-Pertuan Besar]]. Susulan dari konflik ini, pada 20 April, Undang Yang Empat telah mendesak Aminuddin Harun untuk meletakkan jawatannya sebagai Menteri Besar, menuduhnya berbohong dalam menguruskan konflik itu dan tidak layak untuk meneruskan pentadbirannya.<ref>{{Cite news|title=Undang Negeri Sembilan: Aminuddin bohong, tak layak jadi MB|url=https://www.malaysiakini.com/news/773216|last=Alhadjri|first=Alyaa|date=21 April 2026|newspaper=Malaysiakini|access-date=20 Jun 2026|last2=Mohd|first2=Hariz}}</ref> Pada 23 April, sidang Dewan Undangan Negeri terpaksa ditangguhkan tanpa tempoh yang ditetapkan selepas Undang Yang Empat memboikot upacara pembukaan Dewan itu.<ref>{{Cite news|title=5 kerusi kosong, Undang boikot DUN|url=https://www.malaysiakini.com/news/773390|last=Mohd|first=Hariz|date=23 April 2026|newspaper=Malaysiakini|access-date=20 Jun 2026}}</ref> Konflik ini mula menjejaskan kestabilan kerajaan negeri apabila 14 ahli Dewan Undangan Negeri dari Barisan Nasional menarik sokongan mereka terhadap Aminuddin pada 27 April, mendakwanya gagal dalam mengendalikan krisis itu dan tidak menghormati institusi adat.<ref>{{Cite news|title=Semua 14 ADUN BN tarik sokongan, hilang kepercayaan kepada kepimpinan Aminuddin|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2026/04/1350915/semua-14-adun-bn-tarik-sokongan-hilang-kepercayaan-kepada-kepimpinan-aminuddin|last=Mohd Khalid|first=Mohammad Khairil Ashraf|date=27 April 2026|newspaper=Harian Metro|access-date=20 Jun 2026}}</ref> Hal ini menyebabkan kerajaan negeri di bawah pentadbiran Aminuddin kehilangan majoriti dan tidak dapat meneruskan pentadbiran. Namun, Aminuddin memberitahu sidang akhbar bahawa beliau akan kekal memegang jawatan buat sementara waktu, susulan pertemuan tergempar dengan Tuanku Muhriz bersama pemimpin [[Parti Tindakan Demokratik|DAP]] negeri.<ref>{{Cite news|title=Aminuddin kekal MB, pentadbiran Negeri Sembilan beroperasi sebagai 'kerajaan minoriti'|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/04/1538919/aminuddin-kekal-mb-pentadbiran-negeri-sembilan-beroperasi-sebagai|last=Parzi|first=Mohd Nasaruddin|date=27 April 2026|newspaper=Berita Harian|access-date=20 Jun 2026|last2=Jamil|first2=Mohd Amin}}</ref> Barisan Nasional pula mendakwa bahawa mereka telah berjaya mendapat majoriti mudah untuk membentuk kerajaan negeri yang baharu bersama sokongan dari lima wakil [[Perikatan Nasional]], dengan jumlah 19 kerusi berbanding 17 di pihak pembangkang.<ref>{{Cite news|title=UMNO-BN NS ada majoriti mudah bentuk kerajaan|url=https://www.sinarharian.com.my/article/777521/berita/politik/umno-bn-ns-ada-majoriti-mudah-bentuk-kerajaan|last=Zulkifli|first=Syamilah|date=27 April 2026|newspaper=Sinar Harian|access-date=20 Jun 2026}}</ref> Akhirnya pada malam 4 Jun, Aminuddin mengumumkan dalam satu sidang akhbar bahawa Dewan Undangan Negeri Sembilan akan dibubarkan bagi memberi laluan kepada pilihan raya. Sidang Dewan itu secara rasminya dibubarkan keesokan harinya pada 5 Jun, dengan perkenan dari Tuanku Muhriz.<ref name="Bubar"/> == Sistem pilihan raya == {{main|Pilihan raya di Malaysia}} [[Fail:PRN Negeri Sembilan ke-16 2026 (142) (cropped).JPG|thumb|Seorang petugas Suruhanjaya Pilihan Raya membantu seorang warga emas membuang undi pada hari mengundi.]] Pilihan raya di Malaysia dijalankan di peringkat persekutuan dan negeri. Pilihan raya persekutuan memilih ahli [[Dewan Rakyat]], salah satu dewan di [[Parlimen Malaysia|Parlimen]] (selain [[Dewan Negara]]), manakala pilihan raya negeri di setiap 13 negeri memilih ahli Dewan Undangan Negeri masing-masing. Memandangkan Malaysia mengikuti [[Sistem Westminster|sistem Westminster]], [[ketua kerajaan]] ([[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]] di peringkat persekutuan dan [[Ketua Kerajaan Negeri di Malaysia|Menteri Besar/Ketua Menteri/Premier]] di peringkat negeri) ialah seseorang yang memerintah dengan kepercayaan majoriti ahli dalam dewan perundangan masing masing – kebiasaannya ketua parti atau gabungan yang mempunyai majoriti kerusi dalam badan perundangan. Dewan Undangan Negeri Sembilan (DUNS) terdiri daripada 36 ahli, dikenali sebagai Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN), yang dipilih untuk penggal lima tahun. Setiap ADUN dipilih daripada kawasan pilihan raya negeri menggunakan sistem ''[[Pemenang undi terbanyak|first-past-the-post vote]]''; setiap kawasan pilihan raya negeri mengandungi lebih kurang bilangan pengundi yang sama. Jika satu parti mendapat majoriti kerusi, maka parti itu berhak untuk membentuk kerajaan, dengan ketua parti tersebut menjadi Ketua Menteri. Sekiranya berlaku [[Parlimen tergantung|parlimen tergantung]], di mana tiada satu parti pun memperoleh majoriti kerusi, kerajaan masih boleh membentuk melalui perjanjian pakatan atau; keyakinan dan bekalan dengan parti lain. Dalam amalan politik gabungan dan pakatan di Malaysia, dan khususnya di Johor, secara amnya berterusan antara pilihan raya, dan parti ahli biasanya tidak bertanding untuk kerusi yang sama. Umur mengundi minimum pada masa ini ialah 18 tahun.<ref>{{cite web|url=http://says.com/my/news/how-to-register-as-a-voter-in-malaysia|title=Here's The Fastest Way To Register As A Voter Before The Next Elections|author=Nandini Balakrishnan|publisher=Says.com|date=28 September 2016|access-date=16 Julai 2026|quote=''Qualifications needed to register as a voter in Malaysia:<br />a) A Malaysian citizen above the age of 21.<br />b) A resident of an election constituency.<br />c) Is not disqualified by any laws.''|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://juiceonline.com/a-young-malaysians-guide-to-the-election/|title=A Young Malaysian's Guide to the Election|publisher=Juice|date=30 Mac 2018|access-date=16 Julai 2026|quote=''You are not eligible to register if you are:<br />a) on the qualifying date, you are serving jail term or detained as a person of unsound mind.<br />b) before the qualifying date, you have been convicted or sentenced to death or serving a jail term of more than 12 months and you're still liable on the qualifying date.<br />c) found guilty under the Election Offences Act, 1954.<br />d) have a foreign citizenship (Malaysian citizenship law does not permit a Malaysian to carry dual citizenship).''|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Federal Gazette: Undi18, automatic voter registration to come into effect Dec 15 before Sabah polls|url=https://www.theborneopost.com/2021/12/01/federal-gazette-undi18-automatic-voter-registration-to-come-into-effect-dec-15-before-Sabah-polls/|access-date=16 Julai 2026|website=Borneo Post Online|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=12 Januari 2021|title=Undi18 to come into force Dec 15, but might still be too late for S'wak|url=https://www.malaysiakini.com/news/601424|access-date=16 Julai 2026|website=Malaysiakini|language=en}}</ref> Pilihan raya yang dijalankan oleh [[Suruhanjaya Pilihan Raya]] (SPR) yang berada di bawah bidang kuasa [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia]] (JPM). Malaysia mengamalkan pendaftaran pengundi automatik (kepada warganegara Malaysia yang layak mengundi yang belum mendaftar sebelum ini). == Persediaan == === Parti-parti politik === [[Pakatan Harapan]] (PH) dijangka akan mempertahankan mandat pemerintahannya dan menyasarkan untuk memenangi kerusi majoriti di DUN, manakala [[Barisan Nasional]] (BN) juga menyasarkan untuk membentuk kerajaan dengan sendirinya selepas kehilangan kuasa pada tahun 2018. Kedua-dua gabungan itu masing-masing telah memutuskan untuk meletakkan calon secara bebas dan bukannya pakatan pilihan raya bersama tidak seperti sebelumnya pada tahun 2023.<ref>{{Cite web |date=9 Jun 2026 |title=Zahid: BN to go solo in Negeri Sembilan after Pakatan lays claim to all 36 seats |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2026/06/09/zahid-bn-to-go-solo-in-negeri-sembilan-after-pakatan-lays-claim-to-all-36-seats/223149 |access-date=20 Julai 2026 |website=Malay Mail |language=en}}</ref> Walau bagaimanapun, BN telah menyatakan minatnya untuk membentuk pakatan politik yang baharu tetapi masih belum dinamakan kerana mereka hanya mengumumkan calon untuk 25 daripada 36 kawasan pilihan raya pada PRN kali ini.<ref>{{Cite web |date=2026-07-15 |title=BN bertanding 25 kerusi DUN Negeri Sembilan |url=https://www.malaysiakini.com/news/779815 |access-date=20 Julai 2026 |website=Malaysiakini}}</ref> [[Perikatan Nasional]] (PN) mengumumkan untuk bertanding di baki 11 kawasan pilihan raya yang tidak ditandingi oleh BN. Kerjasama antara [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) dan [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU) berada dalam ketidakpastian selepas keputusan PAS untuk memutuskan hubungan kerjasama politik dengan BERSATU pada 9 Jun 2026. BERSATU pada mulanya merancang untuk bertanding sekurang-kurangnya 15 kerusi di bawah PN,<ref>{{Cite web |last=SHAHARI |first=NAZARUDIN |last2=GHAZALI |first2=NOR SHAFIQAH MOHD |last3=GHAZALI |first3=NAZARUDIN SHAHARI dan NOR SHAFIQAH MOHD |date=10 Jun 2026 |title=Bersatu Negeri Sembilan tetap tanding guna platform PN |url=https://www.utusan.com.my/berita/2026/06/bersatu-negeri-sembilan-tetap-tanding-guna-platform-pn/ |access-date=20 Julai 2026 |website=Utusan Malaysia |language=ms-MY}}</ref> manakala PAS berkata tiada keputusan dibuat sama ada parti itu akan bertanding dalam PRN kali ini menggunakan logo PN.<ref>{{Cite web |date=10 Jun 2026 |title=Bersatu to contest Negeri Sembilan polls under PN banner despite PAS split |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2026/06/10/bersatu-to-contest-negeri-sembilan-polls-under-pn-banner-despite-pas-split |access-date=20 Julai 2026 |website=Free Malaysia Today |language=en}}</ref> BERSATU mengumumkan pada 15 Julai 2026 untuk bertanding di bawah simbolnya sendiri dan akan menjemput parti-parti politik lain untuk bertanding bersamanya walaupun mereka masih kekal dalam PN.<ref>{{Cite web |last=NIZAM |first=FITRI |date=15 Julai 2026 |title=Bersatu putuskan guna logo sendiri malam ini |url=https://www.utusan.com.my/nasional/2026/07/bersatu-putuskan-guna-logo-sendiri-malam-ini/ |access-date=2026-07-15 |website=Utusan Malaysia}}</ref> Parti politik serpihan BERSATU diketuai [[Hamzah Zainudin]] yang baru-baru ini dimasukkan secara rasmi ke dalam PN, [[Parti Wawasan Negara]] (WAWASAN) mengumumkan akan bertanding di bawah PN,<ref>{{Cite web |last=WAHID |first=ADILA SHARINNI |date=13 Jun 2026 |title=Parti Wawasan Negara bertanding PRN Johor, Negeri Sembilan |url=https://www.sinarharian.com.my/article/783690/berita/politik/parti-wawasan-negara-bertanding-prn-johor-negeri-sembilan |access-date=20 Julai 2026 |website=Sinar Harian}}</ref> manakala [[Parti Pejuang Tanah Air]] (PEJUANG) memutuskan untuk tidak menyertai PRN kali ini.<ref>{{Cite web |last=Parti Pejuang Tanahair |first= |date=16 Julai 2026 |title=KENYATAAN MEDIA |url=https://www.facebook.com/partipejuang/posts/pfbid021DvY9cq5aqJ2oyvjt3oodaoADpQGifrKEyB6kz35ukVhq7qGgpszuAEqBP2bkrZtl?__cft__[0]=AZaUoyzJiBm87qVBQhbV5sDIYmXW3DaOKiYevGqf3etBFHvL3I5XvTvMNuHnrZ-xt_yOrusv99Aym5cOpQhYjaBgmBl12f2bCGtff7GTQZFLPteLlJuWssF0p1DYXfksdWFnkBKxeSruM6wEqis1d5tRZNKdociPKRvEKd2tNcr3s-19b3ruRdT3LFIy_W9qZKQ1vCJBWLEps58V4QBFVaoX&__tn__=%2CO%2CP-R |website=Facebook |access-date= 20 Julai 2026}}</ref> Parti haluan kanan [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia]] (BERJASA) juga telah mengumumkan akan ada kemungkinan bagi parti ini untuk menyertai PRN ini dan membuat kerjasama politik dengan PAS, sekaligus meletakkan calon yang tidak bertanding secara langsung dengan PN.<ref>{{Cite web |last=BERJASA Malaysia |date=12 Jun 2026 |title=MAJLIS PELANCARAN JENTERA PILIHAN RAYA BERJASA NEGERI SEMBILAN |url=https://www.facebook.com/berjasa.my/posts/pfbid0Zwm6bPvge5KV3yscrQEa73jiCS6Y6WcLDbv3RCyQR2tidbkraShjGPdpVWH5ASiml |access-date=15 June 2026 |website=Facebook}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-17 |title=State polls: Berjasa eyes 15 seats in Negri, chooses not to contest in Johor |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/06/17/state-polls-berjasa-eyes-15-seats-in-negri-chooses-not-to-contest-in-johor |access-date=20 Julai 2026 |website=The Star |language=en}}</ref> [[Parti Bersepakat Hak Rakyat Malaysia]] (URIMAI) membuat penampilan sulungnya pada PRN kali ini dengan bertanding 2 kerusi di bawah simbol BERSATU.<ref>{{Cite web |last=Osman |first=Muhammad Azizul |date=17 Julai 2026 |title=Bersatu umum 22 calon PRN Negeri Sembilan, dua kerusi untuk Urimai |url=https://malaysiagazette.com/2026/07/17/bersatu-umum-22-calon-prn-negeri-sembilan-dua-kerusi-untuk-urimai/ |access-date=20 Julai 2026 |website=MalaysiaGazette |language=en-US}}</ref> [[Parti Bersama Malaysia]] (BERSAMA) yang diketuai oleh bekas timbalan presiden PKR [[Rafizi Ramli]], selepas beliau meninggalkan PKR dan PH, dijangka bertanding dalam pilihan raya ini sebagai penampilan sulung dan persediaan untuk pilihan raya umum akan datang. Beliau juga menambah bahawa parti politik ini menolak sebarang rundingan gabungan.<ref>{{Cite web |date=8 Jun 2026 |title=Bersama buka permohonan jadi calon pilihan raya |url=https://www.malaysiakini.com/news/776959 |access-date=20 Julai 2026 |website=Malaysiakini}}</ref> Pada 15 Julai 2026, beliau mengumumkan bahawa BERSAMA tidak akan bertanding dalam PRN kali ini dan menambah bahawa mereka mengambil kira isu semasa dan kekangan masa serta bagi memberi tumpuan kepada [[Pilihan raya negeri Melaka 2026|PRN Melaka yang akan datang]].<ref>{{Cite web |date=15 Julai 2026 |title=Bersama tidak bertanding di PRN Negeri Sembilan, fokus Melaka |url=https://www.malaysiakini.com/news/779793 |access-date=20 Julai 2026 |website=Malaysiakini}}</ref> [[Ikatan Demokratik Malaysia]] (MUDA) telah menyatakan bahawa mereka telah membentuk Blok Progresif bersama-sama dengan [[Parti Sosialis Malaysia]] (PSM) dan mereka juga terbuka kepada parti-parti progresif yang lain.<ref>{{Cite web |date=15 Jun 2026 |title=Muda, PSM tubuh Blok Progresif untuk PRN Johor, Negeri Sembilan |url=https://www.malaysiakini.com/news/777477 |access-date=20 Julai 2026 |website=Malaysiakini}}</ref> Pada 16 Julai 2026, MUDA telah megumumkan bahawa mereka tidak akan bertanding dalam PRN kali ini bagi memberi tumpuan kepada pengukuhan parti untuk [[Pilihan raya umum Malaysia seterusnya|PRU yang akan datang]] di samping menyokong kempen PSM dan [[Parti Orang Asli Malaysia]] (ASLI).<ref>{{Cite web |date=16 Jun 2026 |title=PRN Negeri Sembilan: MUDA tidak bertanding, fokus perkukuh parti hadapi PRU16 |url=https://www.astroawani.com/berita-politik/prn-negeri-sembilan-muda-tidak-bertanding-fokus-perkukuh-parti-hadapi-pru16 |access-date=20 Julai 2026 |website=[[Astro Awani]]}}</ref> [[Parti Rakyat Malaysia]] (PRM) membatalkan hasrat awalnya untuk menyertai PRN ini.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=OMjJlShxSB4 |title=PRM's Biggest Gamble Yet: 150 Seats In GE16 {{!}} GoodCastNews |date=14 Jun 2026 |last=TheGoodCastShow |access-date=20 Julai 2026 |via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite web |last=PartiRakyatMalaysiaRasmi |title=KENYATAAN MEDIA PARTI RAKYAT MALAYSIA (PRM) PENDIRIAN PRM MENGENAI PILIHAN RAYA NEGERI (PRN) NEGERI SEMBILAN KE-16 |url=https://www.facebook.com/partirakyatmalaysiarasmi/posts/pfbid0ockfQqvUo2jcdaurcB9WSm386wjhxqtMor2UmYfUxUZbLfKG2oTKk44sLvDYZXEQl |website=Facebook |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Rundingan kerusi di kalangan parti pembangkang dijangka memainkan peranan utama dalam menentukan daya saing pada pilihan raya negeri kali ini. == Kawasan pilihan raya == [[File:DUN N Sembilan 2020.svg|500px|thumb|centre|Peta kawasan pilihan raya Negeri Sembilan, memaparkan kesemua 36 kawasan.]] == Komposisi sebelum pembubaran == {| style="width:40em;" |- style="text-align:center;" | style="color:{{party color|Pakatan Harapan}};" colspan=3|'''PH''' | colspan="1" style="color:{{party color|Barisan Nasional}};" |'''BN''' | colspan="2" style="color:{{party color|Perikatan Nasional}};" |'''PN''' |- style="text-align:center;" | style="background:{{party color|Pakatan Harapan}}; color:white;width:47.4%;" colspan=3|'''17''' | colspan="1" style="background:{{party color|Barisan Nasional}}; color:white;width:38.8%;" |'''14''' | colspan="2" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}}; color:white;width:13.8%;" |'''5''' |- |- |- style="text-align:center;" | style="background:{{party color|Parti Tindakan Demokratik}}; color:white;width:30.5%;"|'''11''' | style="background:{{party color|Parti Keadilan Rakyat}}; color:white;width:13.8%;"|'''5''' | style="background:{{party color|Parti Amanah Negara}}; color:white;width:2.7%;"|'''1''' | style="background:{{party color|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}}; color:white;width:38.8%;"|'''14''' | style="background:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia}}; color:white;width:11.1%;"|'''3''' | style="background:{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}; color:white;width:2.7%;"|'''2''' |- style="text-align:center;" | style="color:{{party color|Parti Tindakan Demokratik}};"|'''DAP''' | style="color:{{party color|Parti Keadilan Rakyat}};"|'''PKR''' | style="color:{{party color|Parti Amanah Negara}};"|'''AMANAH''' | style="color:{{party color|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}};"|'''UMNO''' | style="color:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia}};"|'''PAS''' | style="color:{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}};"|'''BERSATU''' |} == Tarikh penting == {| class="wikitable" |+Tarikh-tarikh penting pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026 !Tarikh !Peristiwa |- | 5 Jun 2026 | Dewan Undangan Negeri Sembilan secara rasmi dibubarkan<ref name="Bubar"/> |- | 12 Jun 2026 | Pengeluaran Writ Pilihan Raya |- | 18 Julai 2026 | Hari penamaan calon |- | 18–31 Julai 2026 | Tempoh berkempen |- | 28–31 Julai 2026 | Hari pengundian awal untuk pengundi pos, luar negara dan pengundi awal |- | 1 Ogos 2026 | Hari pengundian dan pengumuman keputusan |- |} == Slogan kempen == {| class="wikitable" |+ !Parti !Slogan |- |[[Perikatan Nasional]] |''Nismilan Kito Jago'', ''Beradat Muafakat Berkat'' |- |[[Pakatan Harapan]] |''Kekal Harapan'' |- |[[Barisan Nasional]] |''BN Terus Mantap'', '' Stabil Maju Makmur'', ''Kita Gerak Bersama'' |- |[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] |''Bersatu Demi Nismilan'' |- |[[Blok Progresif]] |'' Lomah Dibelo, Sosah Dibantu'' |} == Penyandang yang tidak akan bertanding == Ahli Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan ke-15 berikut tidak akan menyertai pilihan raya kali ini: {| class="wikitable" ! {{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan negeri}} ! Kawasan negeri ! Penyandang ! Parti <br> politik ! Tarikh <br> disahkan ! Pertama kali <br> dipilih ! Sebab |- | N23 | {{DUN|Mambau}} | [[Yap Yew Weng]] | rowspan=3 {{party shading/PH}} |'''[[Pakatan Harapan|PH]]''' ('''[[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]''') | 1 Julai 2026 | 5 Mei 2013 | rowspan=2 |Tidak mahu bertanding semula |- | N24 | {{DUN|Seremban Jaya}} | [[Gunasekaren Palasamy]] | 10 Julai 2026 | rowspan=2 |8 Mac 2008 |- | N12 | {{DUN|Temiang}} | [[Ng Chin Tsai]] | 13 Julai 2026 | rowspan=3 |Digugurkan dari parti |- | N14 | {{DUN|Ampangan}} | [[Tengku Zamrah Tengku Sulaiman]] | {{party shading/PH}} |'''[[Pakatan Harapan|PH]]''' ('''[[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]''') | 14 Julai 2026 | 12 Ogos 2023 |- | N15 | {{DUN|Juasseh}} | [[Bibi Sharliza Mohd Khalid]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]''') | 15 Julai 2026 | 21 Mac 2004 |} === Penyandang bertanding yang mewakili parti berbeza === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |{{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan negeri}} ! rowspan="2" |Kawasan negeri ! rowspan="2" |Penyandang ! colspan="2" |Parti politik ! rowspan="2" |Pertama kali <br/> dipilih |- !Bekas !Kini |- |N20 |{{DUN|Labu}} |[[Mohamad Hanifah Abu Baker]] | bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|White|'''PN''' ('''BERSATU''')}} | bgcolor="{{Malaysian United Indigenous Party/meta/shading}}" | '''BERSATU''' | rowspan=2 |12 Ogos 2023 |- |N34 |{{DUN|Gemas}} |[[Ridzuan Ahmad]] | bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|White|'''PN''' ('''BERSATU''')}} | bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|White|'''PN''' ('''WAWASAN''')}} |} === Penyandang yang akan bertanding di kawasan pilihan raya yang berbeza === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Penyandang ! rowspan="2" |Parti politik ! colspan="2" |Kawasan negeri ! rowspan="2" |Pertama kali <br/> dipilih |- !Lama !Baru |- |[[Aminuddin Harun]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''[[Pakatan Harapan|PH]]''' ('''[[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]''') |N13 {{DUN|Sikamat}} |N32 {{DUN|Linggi}} |8 Mac 2008 |- |[[Ismail Lasim]] | bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" |'''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]''') |N17 {{DUN|Senaling}} |N15 {{DUN|Juasseh}} |29 November 1999 |} === Penyandang yang tewas dalam pemilihan semula === {| class="wikitable" !{{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan negeri}} !Kawasan negeri !ADUN yang berlepas !Parti politik !Pertama kali <br/> dipilih |- |N01 |[[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] |[[Anthony Loke Siew Fook]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH (DAP)''' |21 Mac 2004 |- |N04 |[[Klawang (kawasan negeri)|Klawang]] |[[Bakri Sawir]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH (AMANAH)''' |9 Mei 2018 |- |N13 |[[Sikamat (kawasan negeri)|Sikamat]] |[[Aminuddin Harun]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH (PKR)''' |8 Mac 2008 |- |N18 |[[Pilah (kawasan negeri)|Pilah]] |[[Noorzunita Begum Mohd Ibrahim]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH (PKR)''' | rowspan=2 |12 Ogos 2023 |- |N20 |[[Labu (kawasan negeri)|Labu]] |[[Mohamad Hanifah Abu Baker]] | bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}" |{{Font color|White|'''PN (BERSATU)'''}} |- |N36 |[[Repah (kawasan negeri)|Repah]] |[[Veerapan Superamaniam]] | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" |'''PH (DAP)''' |8 Mac 2008 |} == Calon == <div style="width: 100%; overflow:auto; border: 2px solid #5E5E5E"> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="white-space:nowrap;font-size:90%" ! rowspan="3" |{{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan persekutuan}} ! rowspan="3" |Kawasan<br>persekutuan ! rowspan="3" |{{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan negeri}} ! rowspan="3" |Kawasan negeri ! rowspan="3" |Bilangan<br>pengundi ! rowspan="3" |Ahli penyandang ! rowspan="3" |Gabungan penyandang<br>(Parti) ! colspan="14" |Gabungan politik dan calon serta parti masing-masing |- ! colspan="2" |[[Pakatan Harapan|Pakatan Harapan (PH)]] ! colspan="2" |[[Barisan Nasional|Barisan Nasional (BN)]] + [[Perikatan Nasional|Perikatan Nasional (PN)]] ! colspan="2" |[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU) ! colspan="2" |[[Blok Progresif]] ! colspan="4" |Lain-lain |- !Nama calon !Parti !Nama calon !Parti !Nama calon !Parti !Nama calon !Parti !Nama calon !Parti !Nama calon !Parti |- | rowspan="4"|P126 | rowspan="4"|{{Parlimen|Jelebu}} |N01 |{{DUN|Chennah}} |14,422 |[[Loke Siew Fook]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''DAP''') |[[Loke Siew Fook]] |bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}"|'''DAP''' |'''Siow Kong Choon''' |bgcolor="{{Persatuan Cina Malaysia/meta/shading}}"|'''MCA''' |colspan="2"|''Tidak bertanding'' |colspan="2" rowspan="6"|''Tidak bertanding'' | | | | |- |N02 |{{DUN|Pertang}} |12,873 |[[Jalaluddin Alias]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Mohd Umry Abdul Khois |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''[[Jalaluddin Alias]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Mohd Faizal Fadli Mohd Idrus |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N03 |{{DUN|Sungai Lui}} |19,684 |[[Mohd Razi Mohd Ali]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Zainal Fikri Abd Kadir |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''[[Mohd Razi Mohd Ali]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Nazrulhisham Abdul Mansor |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N04 |{{DUN|Klawang}} |13,355 |[[Bakri Sawir]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''AMANAH''') |[[Bakri Sawir]] |bgcolor="{{Parti Amanah Negara/meta/shading}}"|'''AMANAH''' |'''Danni Rais''' |bgcolor="{{color|National Vision Party (Malaysia)}};"|{{color|white|'''WAWASAN'''}} |Muhammad Adib Musa |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- | rowspan="4"|P127 | rowspan="4"|{{Parlimen|Jempol}} |N05 |{{DUN|Serting}} |30,599 |[[Mohd Fairuz Mohd Isa]] |bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}"|<span style="color:white;"><b>PN</b> (<b>PAS</b>)</span> |Yaacob Mahmood |bgcolor="{{Parti Amanah Negara/meta/shading}}"|'''AMANAH''' |'''[[Mohd Fairuz Mohd Isa]]''' |bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"|'''PAS''' |Mohd Noraffendy Mohd Saleh |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N06 |{{DUN|Palong}} |23,555 |[[Mustapha Nagoor]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Muhammad Zahin Zinal Abidin |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''[[Mustapha Nagoor]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Rebin Birham |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N07 |{{DUN|Jeram Padang}} |16,590 |[[Mohd Zaidy Abdul Kadir]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |[[Manivannan Gowindasamy]] |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''[[Mohd Zaidy Abdul Kadir]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Sri Sanjeevan Ramakrishnan |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Dayana Dal |style="background:#DB6B30;color:white;"|'''ASLI''' | | | | |- |N08 |{{DUN|Bahau}} |25,972 |[[Teo Kok Seong]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''DAP''') |'''[[Teo Kok Seong]]''' |bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}"|'''DAP''' |Chong Fui Ming |bgcolor="{{Persatuan Cina Malaysia/meta/shading}}"|'''MCA''' |colspan="2"|''Tidak bertanding'' |colspan = "2" rowspan="14"|''Tidak bertanding'' | | | | |- | rowspan="6"|P128 | rowspan="6"|{{Parlimen|Seremban}} |N09 |{{DUN|Lenggeng}} |28,880 |[[Mohd Asna Amin]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Zarinna Abu Zarin |bgcolor="{{Parti Amanah Negara/meta/shading}}"|'''AMANAH''' |'''[[Mohd Asna Amin]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Zool Amali Hussein |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N10 |{{DUN|Nilai}} |45,911 |[[Arul Kumar Jambunathan]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''DAP''') |'''[[Arul Kumar Jambunathan]]''' |bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}"|'''DAP''' |Lai Chien Kong |bgcolor="{{Persatuan Cina Malaysia/meta/shading}}"|'''MCA''' |V. Saravan Kumar Veerasamy |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |[[Zamani bin Ibrahim|Zamani Ibrahim]] |style="background:#800080; color:#FFFFFF;" | <span style="color:#FFFFFF;"><b>BERJASA</b></span> | Omar Mohd Isa | bgcolor="{{party color|Independent politician}}" |'''Bebas''' |- |N11 |{{DUN|Lobak}} |23,079 |[[Chew Seh Yong]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''DAP''') |'''[[Chew Seh Yong]]''' |bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}"|'''DAP''' |Kumar S. Paramasivam |bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"|'''PAS''' |colspan="2"|''Tidak bertanding'' | | | | |- |N12 |{{DUN|Temiang}} |12,947 |[[Ng Chin Tsai]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''DAP''') |'''Ho Weng Wah''' |bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}"|'''DAP''' |Leaw Kok Chan |bgcolor="{{Persatuan Cina Malaysia/meta/shading}}"|'''MCA''' |Fazly Hamid |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N13 |{{DUN|Sikamat}} |34,103 |[[Aminuddin Harun]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''PKR''') |Nor Azman Mohamad |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''Razali Abu Samah''' |bgcolor="{{color|National Vision Party (Malaysia)}}"|{{color|white|'''WAWASAN'''}} |[[Tun Faisal Ismail Aziz]] |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N14 |{{DUN|Ampangan}} |21,336 |[[Tengku Zamrah Tengku Sulaiman]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''PKR''') |Muhammad Nazri Kassim |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''[[Mohamad Rafie Abdul Malek]]''' |bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"|'''PAS''' |Noor'azah Harun |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- | rowspan="5"|P129 | rowspan="5"|{{Parlimen|Kuala Pilah}} |N15 |{{DUN|Juasseh}} |13,671 |[[Bibi Sharliza Mohd Khalid]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Mohd Aidil Abdullah |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''[[Ismail Lasim]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Mohd Zuhaimi Md Yusof |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N16 |{{DUN|Seri Menanti}} |10,105 |[[Muhammad Sufian Maradzi]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Mohd Kamarul Ariffin Mohd |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''[[Muhammad Sufian Maradzi]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Megat D. Shahriman Zaharudin |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N17 |{{DUN|Senaling}} |9,903 |[[Ismail Lasim]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Hanis Alimin |bgcolor="{{Parti Amanah Negara/meta/shading}}"|'''AMANAH''' |'''Qayyum Abd Jalil''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Mohd Izaffi Istear Khan |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N18 |{{DUN|Pilah}} |18,034 |[[Noorzunita Begum Mohd Ibrahim]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''PKR''') |[[Noorzunita Begum Mohd Ibrahim]] |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''Suzlyana Mahayuddin''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |colspan="2" rowspan="2"|''Tidak bertanding'' | | | | |- |N19 |{{DUN|Johol}} |12,331 |[[Saiful Yazan Sulaiman]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Mohd Zailan Munawar |bgcolor="{{Parti Amanah Negara/meta/shading}}"|'''AMANAH''' |'''[[Saiful Yazan Sulaiman]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' | | | | |- | rowspan="5"|P130 | rowspan="5"|{{Parlimen|Rasah}} |N20 |{{DUN|Labu}} |32,884 |[[Mohamad Hanifah Abu Baker]] |bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}"|<span style="color:white;"><b>PN</b> (<b>BERSATU</b>)</span> |Ahmad Faez Abdul Razak |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''Siti Nur Umaira Hasim''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |[[Mohamad Hanifah Abu Baker]] |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N21 |{{DUN|Bukit Kepayang}} |49,568 |[[Nicole Tan Lee Koon]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''DAP''') |'''[[Nicole Tan Lee Koon]]''' |bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}"|'''DAP''' |Lee Boon Shian |bgcolor="{{party color|Parti Gerakan Rakyat Malaysia}}"|'''GERAKAN''' |colspan="2"|''Tidak bertanding'' | | | | |- |N22 |{{DUN|Rahang}} |19,715 |[[Siau Meow Kong|Desmond Siau Meow Kong]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''DAP''') |[[Siau Meow Kong|'''Desmond Siau Meow Kong''']] |bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}"|'''DAP''' |Yap Siok Moy |bgcolor="{{Persatuan Cina Malaysia/meta/shading}}"|'''MCA''' |Tang Jay Son |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' |Tinagaran Subramaniam |bgcolor="{{party color|Parti Sosialis Malaysia}}"|<span style="color:white;"><b>PSM</b></span> | | | | |- |N23 |{{DUN|Mambau}} |30,346 |[[Yap Yew Weng]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''DAP''') |'''Lee Kai Yet''' |bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}"|'''DAP''' |Erik Michael |bgcolor="{{color|National Vision Party (Malaysia)}}"|{{color|white|'''WAWASAN'''}} |Sarawanan Nagayah |style="background:#FF0000;color:white;"|'''URIMAI''' |colspan="2" rowspan="14"|''Tidak bertanding'' | | | | |- |N24 |{{DUN|Seremban Jaya}} |33,015 |[[Gunasekaren Palasamy]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''DAP''') |'''Mugunthan Subramanian''' |bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}"|'''DAP''' |Thinalan T. Rajagopalu |bgcolor="{{Kongres India Malaysia/meta/shading}}"|'''MIC''' |Mahendran Ramasamy |style="background:#FF0000;color:white;"|'''URIMAI''' | | | | |- | rowspan="4"|P131 | rowspan="4"|{{Parlimen|Rembau}} |N25 |{{DUN|Paroi}} |64,998 |[[Kamarol Ridzuan Mohd Zain]] |bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}"|<span style="color:white;"><b>PN</b> (<b>PAS</b>)</span> |Ahmad Shahir Ahmad Shah |bgcolor="{{Parti Amanah Negara/meta/shading}}"|'''AMANAH''' |'''[[Kamarol Ridzuan Mohd Zain]]''' |bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"|'''PAS''' |Mohd Nazree Mohd Yunus |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N26 |{{DUN|Chembong}} |26,547 |[[Zaifulbahri Idris]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Danish Nazran Murad |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''[[Zaifulbahri Idris]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |colspan="2" rowspan="2"|''Tidak bertanding'' | | | | |- |N27 |{{DUN|Rantau}} |34,831 |[[Mohamad Hasan]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Azizul Hakim Mahdi |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''[[Mohamad Hasan]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' | | | | |- |N28 |{{DUN|Kota}} |16,744 |[[Suhaimi Aini]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Mohd Alif Ibrahim |bgcolor="{{Parti Amanah Negara/meta/shading}}"|'''AMANAH''' |'''[[Suhaimi Aini]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Akmal Noradzmi Abd. Rahim |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- | rowspan="5"|P132 | rowspan="5"|{{Parlimen|Port Dickson}} |N29 |{{DUN|Chuah}} |15,129 |[[Yew Boon Lye]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''PKR''') |'''[[Yew Boon Lye]]''' |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |Pau Jeou Ching |bgcolor="{{Persatuan Cina Malaysia/meta/shading}}"|'''MCA''' |colspan="2" rowspan="2"|''Tidak bertanding'' | | | | |- |N30 |{{DUN|Lukut}} |28,219 |[[Choo Ken Hwa]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''DAP''') |'''[[Choo Ken Hwa]]''' |bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}"|'''DAP''' |Sathes Kumar Nilameham |bgcolor="{{Parti Rakyat India Malaysia/meta/shading}}"|'''MIPP''' | Teo Seng Lee | bgcolor="{{party color|Independent politician}}" |'''Bebas''' | | |- |N31 |{{DUN|Bagan Pinang}} |27,451 |[[Abdul Fatah Zakaria]] |bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}"|<span style="color:white;"><b>PN</b> (<b>PAS</b>)</span> |Nasir Raman |bgcolor="{{Parti Amanah Negara/meta/shading}}"|'''AMANAH''' |'''[[Abdul Fatah Zakaria]]''' |bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"|'''PAS''' |Sheikh Junaidy Jamaludin |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N32 |{{DUN|Linggi}} |20,677 |[[Mohd Faizal Ramli]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |[[Aminuddin Harun]] |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''[[Mohd Faizal Ramli]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |Zamri Md. Said |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N33 |{{DUN|Sri Tanjung}} |19,590 |[[Rajasekaran Gunnasekaran]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''PKR''') |'''[[Rajasekaran Gunnasekaran]]''' |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |Achutan Alagan |bgcolor="{{Kongres India Malaysia/meta/shading}}"|'''MIC''' |Leevineshwaran Murugan |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | A. Saravanan | bgcolor="{{party color|Independent politician}}" |'''Bebas''' | Islah Wahyudi Zainudin | bgcolor="{{party color|Independent politician}}" |'''Bebas''' |- | rowspan="3"|P133 | rowspan="3"|{{Parlimen|Tampin}} |N34 |{{DUN|Gemas}} |29,600 |[[Ridzuan Ahmad]] |bgcolor="{{party color|Perikatan Nasional}}"|<span style="color:white;"><b>PN</b> (<b>BERSATU</b>)</span> |Siti Aishah Seman @ Othman |bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/shading}}"|'''PKR''' |'''[[Ridzuan Ahmad]]''' |bgcolor="{{color|National Vision Party (Malaysia)}}"|{{color|white|'''WAWASAN'''}} |Zolazrai Zolkapli |bgcolor="{{Parti Pribumi Bersatu Malaysia/meta/shading}}"|'''BERSATU''' | | | | |- |N35 |{{DUN|Gemencheh}} |24,916 |[[Suhaimizan Bizar]] |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"|'''BN''' ('''UMNO''') |Abd Latif A. Tambi |bgcolor="{{Parti Amanah Negara/meta/shading}}"|'''AMANAH''' |'''[[Suhaimizan Bizar]]''' |bgcolor="{{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu/meta/shading}}"|'''UMNO''' |colspan="2" rowspan="2"|''Tidak bertanding'' | | | | |- |N36 |{{DUN|Repah}} |27,910 |[[Veerapan Superamaniam]] |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''PH''' ('''DAP''') |[[Veerapan Superamaniam]] |bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}"|'''DAP''' |'''Koh Kim Swee''' |bgcolor="{{Persatuan Cina Malaysia/meta/shading}}"|'''MCA''' | | | | |} </div> === Statistik dan ringkasan === Seramai 103 calon telah dicalonkan dalam pilihan raya ini.<ref>{{Cite web |last=Ragu |first=Dineskumar |date=18 Julai 2026 |title=103 candidates vying for 36 seats in Negeri Sembilan polls |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2026/07/18/103-candidates-vying-for-36-seats-in-negeri-sembilan-polls |access-date=18 Julai 2026 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Senarai calon PRN Negeri Sembilan 2026 {{!}} Berita Harian |url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2026/07/1589875/senarai-calon-prn-negeri-sembilan-2026 |access-date=18 Julai 2026 |website=www.bharian.com.my}}</ref> ==== Pencalonan oleh parti politik dan calon bebas ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Parti politik !Bilangan calon |- | rowspan="4" |'''[[Pakatan Harapan]] (PH)''' |[[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) |16 |- |[[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) |11 |- |[[Parti Amanah Negara]] (AMANAH) |9 |- |'''Jumlah''' |'''36''' |- | rowspan="4" |'''[[Barisan Nasional]] (BN)''' |[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) |16 |- |[[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) |7 |- |[[Kongres India Malaysia]] (MIC) |2 |- |'''Jumlah''' |'''25''' |- | rowspan="3" |'''[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU+)''' |[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU) |22 |- |[[Parti Bersepakat Hak Rakyat Malaysia]] (URIMAI) |2 |- |'''Jumlah''' |'''24''' |- | rowspan="5" |'''[[Perikatan Nasional]] (PN)''' |[[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) |5 |- |[[Parti Wawasan Negara]] (WAWASAN) |4 |- |[[Parti Rakyat India Malaysia]] (MIPP) |1 |- |[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia]] (GERAKAN) |1 |- |'''Jumlah''' |'''11''' |- | colspan="2" |'''[[Ahli politik bebas|Calon Bebas]]''' |'''4''' |- |rowspan=3|'''[[Blok Progresif]]''' |[[Parti Orang Asli Malaysia]] (ASLI) |1 |- |[[Parti Sosialis Malaysia]] (PSM) |1 |- |'''Jumlah''' |'''2''' |- | colspan="2" |'''[[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia]] (BERJASA)''' |'''1''' |- | colspan="2" |'''Jumlah''' |'''103''' |} ==== Kerusi yang dipertandingkan oleh calon ==== {| class="wikitable" |+ !Bilangan calon !Bilangan kerusi <br/> yang dipertandingkan |- |Pertandingan 2 hala |11{{#tag:ref|N01 Chennah <br/> N08 Bahau <br/> N11 Lobak <br/> N18 Pilah <br/> N19 Johol <br/> N21 Bukit Kepayang <br/> N26 Chembong <br/> N27 Rantau <br/> N29 Chuah <br/> N35 Gemencheh <br/> N36 Repah|group=nota}} |- |Pertandingan 3 hala |21{{#tag:ref|N02 Pertang <br/> N03 Sungai Lui <br/> N04 Klawang <br/> N05 Serting <br/> N06 Palong <br/> N09 Lenggeng <br/> N12 Temiang <br/> N13 Sikamat <br/> N14 Ampangan <br/> N15 Juasseh <br/> N16 Seri Menanti <br/> N17 Senaling <br/> N20 Labu <br/> N23 Mambau <br/> N24 Seremban Jaya <br/> N25 Paroi <br/> N28 Kota <br/> N30 Lukut <br/> N31 Bagan Pinang <br/> N32 Linggi <br/> N34 Gemas|group=nota}} |- |Pertandingan 4 hala |2{{#tag:ref|N07 Jeram Padang <br/> N22 Rahang|group=nota}} |- |Pertandingan 5 hala |2{{#tag:ref|N10 Nilai <br/> N33 Sri Tanjung|group=nota}} |} ==== Demografi calon ==== ===== Jantina ===== {| class="wikitable" |+ !Jantina !Bilangan calon |- |Lelaki |94 |- |Wanita |9 |} ===== Julat umur ===== {| class="wikitable" |+ !Julat umur !Bilangan calon |- |20 - 29 |3 |- |30 - 39 |12 |- |40 - 49 |39 |- |50 - 59 |33 |- |60 dan ke atas |16 |} == Tinjauan == {| class="wikitable" style=text-align:center |+ ! Tinjauan pendapat !! Tarikh dijalankan !! Saiz sampel !! [[Pakatan Harapan|PH]] !! [[Barisan Nasional|BN]] !! [[Perikatan Nasional|PN]] !! Lain-lain !! Utama !! Rujukan |- | Ilham Centre || 18-30 Julai 2026 || 1002 || 25% || bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''61%''' || {{ndash}} || 14% || bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''BN +36%''' ||<ref>{{Cite web |title=PRN Negeri Sembilan 2026: Gelombang Melayu-Islam Meranapkan PH Di Negeri Sembilan – ILHAM Centre |url=https://ilhamcentre.my/report/prn-negeri-sembilan-2026-gelombang-melayu-islam-meranapkan-ph-di-negeri-sembilan/ |date=31 Julai 2026 |access-date=31 Julai 2026}}</ref> |- | Vodus Research || 9–21 Julai 2026 || 437 || bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | '''42%''' || bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''42%''' || 2% || 4% || {{ndash}} ||<ref>{{cite web|url=https://vodus.com/article/negeri-sembilan-2026:-ph-leads-the-vote-but-the-race-for-government-remains-open|title=Negeri Sembilan 2026: PH Leads the Vote, but the Race for Government Remains Open|date=22 Julai 2026|access-date=22 Julai 2026|language=en}}</ref> |- style="background:#e9e9e9;" |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2023|Pilihan raya negeri 2023]] || 12 Ogos 2023 || 590,826 ||bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | '''37.33%''' || 21.93% || 36.27% || 0.11% || bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | '''PH +1.06%''' || {{ndash}} |} == Keputusan == {{Utama|Keputusan pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026}} {{#invoke:PRN_Negeri Sembilan_2026|ringkasan}} === Komposisi di Dewan Undangan Negeri === [[Fail:DUN_Negeri_Sembilan_2026.svg]] === Komposisi gabungan politik === {| style="width:100%; text-align:center; font-size:90%" |- style="color: white; height:0.5em" | colspan="4" |<span style="color:{{party color|Barisan Nasional}};">{{small|'''Kerajaan Barisan Nasional + Perikatan Nasional (25)'''}}</span> | colspan="2" |<span style="color:{{party color|Pakatan Harapan}};">{{small|'''Pembangkang Pakatan Harapan (11)'''}}</span> |- style="height:0.5em" | colspan="4" align="center" style="background:{{party color|Barisan Nasional}};" | | colspan="2" align="center" style="background:{{party color|Pakatan Harapan}};" | |- style="color: white;" | colspan="2" style="background: {{party color|Barisan Nasional}};" |{{small|'''18'''}} | colspan="2" style="background: {{party color|Perikatan Nasional}};" |{{small|'''7'''}} | colspan="2" style="background: {{party color|Pakatan Harapan}};" |{{small|'''11'''}} |- | colspan="2" | <span style="color:{{party color|Barisan Nasional}};">{{small|'''Barisan Nasional'''}}</span> | colspan="2" | <span style="color:{{party color|Perikatan Nasional}};">{{small|'''Perikatan Nasional'''}}</span> | colspan="2" | <span style="color:{{party color|Pakatan Harapan}};">{{small|'''Pakatan Harapan'''}}</span> |- |- style="height:0.5em" | colspan="2" align="center" style="background:{{party color|Barisan Nasional}};" | | colspan="2" align="center" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}};" | | colspan="2" align="center" style="background:{{party color|Pakatan Harapan}};" | |- style="color: white;" | style="width:44.44%; background: {{party color|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}};" |{{small|'''16'''}} | style="width:5.56%; background: {{party color|Malaysian Chinese Association}};" |{{small|'''2'''}} | style="width:13.89%; background: {{party color|Parti Islam Se-Malaysia}};" |{{small|'''4'''}} | style="width:5.56%; background: {{party color|Malaysian Chinese Association}};" |{{small|'''3'''}} | style="width:25.00%; background: {{party color|Democratic Action Party}};" |{{small|'''9'''}} | style="width:5.56%; background: {{party color|People's Justice Party (Malaysia)}};" |{{small|'''2'''}} |- | <span style="color:{{party color|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}};">{{small|'''UMNO'''}}</span> | <span style="color:{{party color|Malaysian Chinese Association}};">{{small|'''MCA'''}}</span> | <span style="color:{{party color|Parti Islam Se-Malaysia}};">{{small|'''PAS'''}}</span> | <span style="color:bgcolor={{party color|National Vision Party (Malaysia)}};">{{small|'''WAWASAN'''}}</span> | <span style="color:{{party color|Democratic Action Party}};">{{small|'''DAP'''}}</span> | <span style="color:{{party color|People's Justice Party (Malaysia)}};">{{small|'''PKR'''}}</span> |- | colspan="6" align="left"|{{small|'''Dewan Undangan Negeri Sembilan, 1 Ogos 2026 (36 kerusi)'''}} |} === Mengikut kawasan persekutuan / parlimen === {| class="wikitable sortable" |+ !{{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan persekutuan}} !Kawasan persekutuan !Barisan Nasional + Perikatan Nasional !Pakatan Harapan !Lain-lain !Ahli Parlimen |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P126 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Jelebu (kawasan persekutuan)|Jelebu]] | '''64.63%''' | 32.59% | 2.78% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Jalaluddin Alias]] |- align=center ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|P127 ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Jempol (kawasan persekutuan)|Jempol]] | '''67.28%''' | 27.23% | 5.48% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Shamshulkahar Mohd Deli]] |- align=center | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''P128''' | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''[[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]]''' | 46.33% | '''46.74%''' | 5.13% |bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Anthony Loke Siew Fook]] |- align=center ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|P129 ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Kuala Pilah (kawasan persekutuan)|Kuala Pilah]] | '''66.30%''' | 30.95% | 2.76% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Adnan Abu Hassan]] |- align=center | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''P130''' | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|'''[[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]]''' | 35.01% | '''61.80%''' | 3.19% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Cha Kee Chin]] |- align=center ! {{party shading/Barisan Nasional}}|P131 ! {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Rembau (kawasan persekutuan)|Rembau]] | '''72.02%''' | 25.69% | 2.29% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Mohamad Hasan]] |- align=center ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|P132 ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Port Dickson (kawasan persekutuan)|Port Dickson]] | '''50.52%''' | 45.99% | 3.48% | bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}"|[[Aminuddin Harun]] |- align=center ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|P133 ! rowspan=1 {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Tampin (kawasan persekutuan)|Tampin]] | '''67.13%''' | 31.09% | 1.78% | {{party shading/Barisan Nasional}}|[[Mohd Isam Mohd Isa]] |- align=center |} === Bilangan calon yang hilang deposit === {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Gabungan parti politik / Parti politik !Jumlah calon |- | colspan="2" |[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU) |23{{#tag:ref|N02 Pertang <br/> N03 Sungai Lui <br/> N04 Klawang <br/> N05 Serting <br/> N06 Palong <br/> N09 Lenggeng <br/> N10 Nilai <br/> N12 Temiang <br/> N13 Sikamat <br/> N14 Ampangan <br/> N15 Juasseh <br/> N16 Seri Menanti <br/> N17 Senaling <br/> N20 Labu <br/> N22 Rahang <br/> N23 Mambau <br/> N24 Seremban Jaya <br/> N25 Paroi <br/> N28 Kota <br/> N31 Bagan Pinang <br/> N32 Linggi <br/> N33 Sri Tanjung <br/> N34 Gemas|group=nota}} |- | colspan="2" |[[Ahli politik bebas|Bebas]] |4{{#tag:ref|N10 Nilai <br/> N30 Lukut <br/> N33 Sri Tanjung|group=nota}} |- | rowspan="1" |[[Pakatan Harapan]] (PH) |[[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) |1{{#tag:ref|N06 Palong|group=nota}} |- | colspan="2" |[[Parti Orang Asli Malaysia]] (ASLI) |1{{#tag:ref|N07 Jeram Padang|group=nota}} |- | colspan="2" |[[Parti Sosialis Malaysia]] (PSM) |1{{#tag:ref|N22 Rahang|group=nota}} |- | colspan="2" |'''Jumlah''' |'''30''' |} === Kawasan negeri yang bertukar parti politik === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! scope="col" | {{abbr|No.|Nombor kawasan pilihan raya / kawasan negeri}} ! scope="col" | Kawasan negeri ! colspan="2" scope="col" | Parti terdahulu (2023) ! colspan="2" scope="col" | Parti semasa (2026) |- | N01 | [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[Democratic Action Party|DAP]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[Malaysian Chinese Association|MCA]]) |- | N02 | [[Klawang (kawasan negeri)|Klawang]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | width="1" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}} | | [[Perikatan Nasional|PN]] ([[Parti Wawasan Negara|WAWASAN]]) |- | N13 | [[Sikamat (kawasan negeri)|Sikamat]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[People's Justice Party (Malaysia)|PKR]]) | width="1" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}} | | [[Perikatan Nasional|PN]] ([[Parti Wawasan Negara|WAWASAN]]) |- | N14 | [[Ampangan (kawasan negeri)|Ampangan]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[People's Justice Party (Malaysia)|PKR]]) | width="1" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}} | | [[Perikatan Nasional|PN]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |- | N18 | [[Pilah (kawasan negeri)|Pilah]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[People's Justice Party (Malaysia)|PKR]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[United Malays National Organisation|UMNO]]) |- | N20 | [[Labu (kawasan negeri)|Labu]] | width="1" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}} | | [[Perikatan Nasional|PN]] ([[Malaysian United Indigenous Party|BERSATU]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[United Malays National Organisation|UMNO]]) |- | N34 | [[Gemas (kawasan negeri)|Gemas]] | width="1" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}} | | [[Perikatan Nasional|PN]] ([[Malaysian United Indigenous Party|BERSATU]]) | width="1" style="background:{{party color|Perikatan Nasional}} | | [[Perikatan Nasional|PN]] ([[Parti Wawasan Negara|WAWASAN]]) |- | N36 | [[Repah (kawasan negeri)|Repah]] | width="1" bgcolor="{{Pakatan Harapan/meta/shading}}" | | [[Pakatan Harapan|PH]] ([[Democratic Action Party|DAP]]) | width="1" bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | | [[Barisan Nasional|BN]] ([[Malaysian Chinese Association|MCA]]) |- |} === Pendulum kawasan pilihan raya === {{cot|Pendulum pra pilihan raya}} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Kerusi Kerajaan'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Tipis'''</span> |- | Ampangan || Tengku Zamrah Tengku Sulaiman || PKR || style="text-align:center;"| 40.75 |- | Juasseh || Bibi Sharliza Mohd Khalid || UMNO || style="text-align:center;"| 50.43 |- | Kota || Suhaimi Ain || UMNO || style="text-align:center;"| 50.58 |- | Lenggeng || Mohd Asna Amin || UMNO || style="text-align:center;"| 50.71 |- | Klawang || Bakri Sawir || AMANAH || style="text-align:center;"| 51.19 |- | Palong || Mustafa Nagoor || UMNO || style="text-align:center;"| 51.84 |- | Sungai Lui || Mohd. Razi Mohd. Ali || UMNO || style="text-align:center;"| 52.00 |- | Seri Menanti || Muhammad Sufian Maradzi || UMNO || style="text-align:center;"| 52.62 |- | Jeram Padang || Mohd Zaidy Abdul Kadir || UMNO || style="text-align:center;"| 53.39 |- | Pilah || Nur Zunita Begum Mohd Ibrahim || PKR || style="text-align:center;"| 54.75 |- | Sikamat || Aminuddin Harun || PKR || style="text-align:center;"| 54.82 |- | Senaling || Ismail Lasim || UMNO || style="text-align:center;"| 54.88 |- | Linggi || Mohd Faizal Ramli || UMNO || style="text-align:center;"| 55.14 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Hampir selamat'''</span> |- | Gemencheh || Suhaimizan Bizar || UMNO || style="text-align:center;"| 57.91 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Selamat'''</span> |- | Chennah || Anthony Loke Siew Fook || DAP || style="text-align:center;"| 61.49 |- | Chembong || Zaifulbahri Idris || UMNO || style="text-align:center;"| 61.92 |- | Johol || Saiful Yazan Sulaiman || UMNO || style="text-align:center;"| 62.29 |- | Temiang || Ng Chin Tsai || DAP || style="text-align:center;"| 63.50 |- | Sri Tanjung || Rajasekaran Gunasekaran || PKR || style="text-align:center;"| 66.01 |- | Nilai || Arul Kumar Jambunathan || DAP || style="text-align:center;"| 66.29 |- | Pertang || Jalaluddin Alias || UMNO || style="text-align:center;"| 66.45 |- | Repah || Veerapan Superamaniam || DAP || style="text-align:center;"| 67.43 |- | Rantau || Mohamad Hasan || UMNO || style="text-align:center;"| 71.75 |- | Rahang || Desmond Sian Meow Kong || DAP || style="text-align:center;"| 74.17 |- | Bahau || Teo Kok Seong || DAP || style="text-align:center;"| 77.18 |- | Lukut || Choo Ken Hwa || DAP || style="text-align:center;"| 79.36 |- | Seremban Jaya || Gunasekaren Palasamy || DAP || style="text-align:center;"| 79.60 |- | Bukit Kepayang || Nicole Tan Lee Koon || DAP || style="text-align:center;"| 80.77 |- | Chuah || Yew Boon Lye || PKR || style="text-align:center;"| 81.35 |- | Mambau || Yap Yew Weng || DAP || style="text-align:center;"| 88.28 |- | Lobak || Chew Seh Yong || DAP || style="text-align:center;"| 94.39 |} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Kerusi Pembangkang'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Tipis'''</span> |- | Serting || Mohd Fairuz Mohd Isa || PAS || style="text-align:center;"| 52.13 |- | Paroi || Kamarol Ridzuan Mohd Zain || PAS || style="text-align:center;"| 55.33 |- | Labu || Mohamad Hanifah Abu Baker || BERSATU || style="text-align:center;"| 53.78 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Hampir selamat'''</span> |- | Gemas || Ridzuan Ahmad || BERSATU || style="text-align:center;"| 57.73 |- | Bagan Pinang || Abdul Fatah Zakaria || PAS || style="text-align:center;"| 59.30 |- |} {{clear}} {{cob}} {{collapse top|Pendulum pasca pilihan raya}} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Kerusi Kerajaan'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Tipis'''</span> |- | Repah || Koh Kim Swee || MCA || style="text-align:center;"| 51.16 |- | Pilah || S Leza Md Yasin || UMNO || style="text-align:center;"| 52.82 |- | Chennah || John Siow Kong Choon || MCA || style="text-align:center;"| 53.20 |- | Klawang || Danni Rais || WAWASAN || style="text-align:center;"| 53.90 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Hampir selamat'''</span> |- | Labu || Siti Nur Umaira Hashim || UMNO || style="text-align:center;"| 56.56 |- | Sikamat || Razali Abu Samah || WAWASAN || style="text-align:center;"| 57.36 |- | Linggi || Mohd Faizal Ramli || UMNO || style="text-align:center;"| 58.24 |- | Jeram Padang || Mohd Zaidy Abdul Kadir || UMNO || style="text-align:center;"| 59.11 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:red;"|<span style="color:white;">'''Selamat'''</span> |- | Ampangan || Mohamad Rafie Abdul Malek || PAS || style="text-align:center;"| 61.45 |- | Paroi || Kamarol Ridzuan Mohd Zain || PAS || style="text-align:center;"| 64.98 |- | Juasseh || Zaifulbahri Idris || UMNO || style="text-align:center;"| 67.52 |- | Senaling || Mohamad Qayyum Abd Jalil || UMNO || style="text-align:center;"| 68.56 |- | Pertang || Jalaluddin Alias || UMNO || style="text-align:center;"| 68.08 |- | Lenggeng || Mohd Asna Amin || UMNO || style="text-align:center;"| 71.65 |- | Gemencheh || Suhaimizan Bizar || UMNO || style="text-align:center;"| 71.80 |- | Rantau || Mohamad Hasan || UMNO || style="text-align:center;"| 73.04 |- | Bagan Pinang || Abdul Fatah Zakaria || PAS || style="text-align:center;"| 74.49 |- | Johol || Saiful Yazan Sulaiman || UMNO || style="text-align:center;"| 74.51 |- | Seri Menanti || Muhammad Sufian Maradzi || UMNO || style="text-align:center;"| 75.53 |- | Serting || Mohd Fairuz Mohd Isa || PAS || style="text-align:center;"| 76.05 |- | Gemas || Ridzuan Ahmad || WAWASAN || style="text-align:center;"| 78.06 |- | Sungai Lui || Mohd Razi Mohd Ali || UMNO || style="text-align:center;"| 78.30 |- | Kota || Suhaimi Aini || UMNO || style="text-align:center;"| 78.58 |- | Chembong || Zaifulbahri Idris || UMNO || style="text-align:center;"| 83.48 |- | Palong || Mustapha Nagoor || UMNO || style="text-align:center;"| 87.94 |- |} {| class="toccolours" cellpadding="5" cellspacing="0" style="float:left; margin-right:.5em; margin-top:.4em; font-size:90%;" |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Kerusi Pembangkang'''</span> |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Tipis'''</span> |- | Nilai || Arul Kumar Jambunathan || DAP || style="text-align:center;"| 48.78 |- | Sri Tanjung || Rajasekaran Gunasekaran || PKR || style="text-align:center;"| 50.43 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Hampir selamat'''</span> |- | Temiang || Ho Weng Wah || DAP || style="text-align:center;"| 57.50 |- | Rahang || Desmond Sian Meow Kong || DAP || style="text-align:center;"| 59.03 |- | Bahau || Teo Kok Seong || DAP || style="text-align:center;"| 59.91 |- | colspan="4" style="text-align:center; background:brown;"|<span style="color:white;">'''Selamat'''</span> |- | Seremban Jaya || Mugunthan Subramanian || DAP || style="text-align:center;"| 61.70 |- | Chuah || Yew Boon Lye || PKR || style="text-align:center;"| 61.80 |- | Lukut || Choo Ken Hwa || DAP || style="text-align:center;"| 63.80 |- | Bukit Kepayang || Nicole Tan Lee Koon || DAP || style="text-align:center;"| 73.05 |- | Mambau || Yap Yew Weng || DAP || style="text-align:center;"| 78.01 |- | Lobak || Chew Seh Yong || DAP || style="text-align:center;"| 86.66 |- |} {{clear}} {{cob}} == Kesudahan dan analisis == [[Fail:Malam PRN Negeri Sembilan 2026 - Barisan Nasional (390).JPG|thumb|Suasana di Wisma Badan Perhubungan UMNO Negeri Sembilan pada malam selepas pilihan raya.]] PRN ini menyaksikan PH terus mengalami kekalahan kepada BN di peringkat negeri selepas kalah dalam [[Pilihan raya negeri Johor 2026|PRN Johor]] yang berlangsung tidak lama dahulu serta [[Pilihan raya negeri Sabah 2025|PRN Sabah]] pada tahun sebelumnya, dengan para penganalisis tertumpu kepada kegagalan PH dalam memikat rakyat, bukan sahaja semasa pilihan raya tetapi juga sepanjang pemerintahan selepas [[Pilihan raya umum Malaysia 2022|pilihan raya umum pada 2022]], di mana PH dinilai tidak memenuhi hasrat yang diingini rakyat.<ref>{{Cite news|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysia-keeps-voting-for-change-its-time-for-anwars-pakatan-harapan-to-deliver|title=Signal from Johor and Negeri Sembilan: PH needs to change|date=2026-08-02|newspaper=The Straits Times|access-date=2026-08-04|language=en|issn=0585-3923}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3362659/what-negeri-sembilan-loss-means-malaysian-pm-anwars-political-strategy|title=What Negeri Sembilan loss means for Malaysian PM Anwar’s political strategy|date=2026-08-02|website=South China Morning Post|language=en|access-date=2026-08-04}}</ref> Dalam sidang pada malam 3 Ogos, Anthony Loke mengesahkan untuk meletakkan jawatan sebagai ketua DAP Negeri Sembilan selepas 22 tahun dalam jawatan itu, sementera Jawatankuasa Eksekutif Pusat DAP terus menyokong Loke agar terus menjawat jawatan setiausaha agung.<ref>{{Cite web |date=2026-08-03 |title=Loke steps down as Negeri Sembilan DAP chief after Chennah defeat |url=https://www.thevibes.com/articles/news/125799/loke-steps-down-as-negeri-sembilan-dap-chief-after-chennah-defeat |access-date=2026-08-04 |website=The Vibes|language=en}}</ref> Berikutan kemenangan BN–PN, [[Ismail Lasim]] dipilih sebagai Menteri Besar selepas dilantik dan mengangkat sumpah pada 2 Ogos.<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/ismail-lasim-mulakan-tugas-sebagai-menteri-besar-negeri-sembilan|title=Ismail Lasim mulakan tugas sebagai Menteri Besar Negeri Sembilan {{!}} Awani|date=2026-08-04|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-08-04}}</ref> == Nota == {{Reflist|group=nota}} == Lihat juga == * [[Krisis perlembagaan Negeri Sembilan 2026]] * [[Pilihan raya negeri Johor 2026]] * [[Pilihan raya negeri Melaka 2026]] * [[Pilihan raya negeri Sarawak 2026]] == Rujukan == {{Reflist}} {{Pilihan raya Malaysia}} [[Kategori:Pilihan raya negeri di Negeri Sembilan]] [[Kategori:Pilihan raya 2026 di Malaysia]] 7a2d1apsa181ervs8ajd5mix6kdgks3 0 1292472 7003943 6997675 2026-11-11T15:26:06Z ~2026-60119-02 425117 /* */ 7003943 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = Danish Zamri | native_name = | image = | caption = | birth_name = Muhammad Danish bin Mohamad Zamri | birth_date = {{Birth year and age|2011}} | birth_place = {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = Danish | occupation = Pelakon | years_active = 2019–kini | education = | alma_mater = | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Muhammad Danish Bin Mohamad Zamri''' (lahir 2011) atau lebih dikenali sebagai '''Danish Zamri''' merupakan seorang [[Pelakon|pelakon kanak-kanak]] dan remaja [[Malaysia]]. Beliau mula dikenali secara meluas selepas membintangi watak utama sebagai Alias dalam filem drama air mata ''[[Memoir Seorang Guru]]'' (2024) di samping pelakon veteran Datuk [[Rosyam Nor]]. Beliau telah mendapat pengiktirafan dan tercalon sebagai “Pelakon Lelaki Harapan” dalam Anugerah Festival Filem Malaysia ke-33 menerusi karya Filem Memoir Seorang Guru ini. == Kerjaya == Danish memulakan kerjaya lakonannya seawal usia lapan tahun selepas mendapat inspirasi daripada rancangan televisyen kanak-kanak ''Salam Skuad''. Beliau mula melibatkan diri dalam pelbagai drama dan filem tempatan. Pada tahun 2023, beliau memegang watak sebagai Fakhri (waktu kecil) dalam siri drama premium popular ''[[Project: High Council]]''. Setahun kemudian, beliau mendapat pengiktirafan kritikal yang besar menerusi filem ''Memoir Seorang Guru'' (2024), sebuah filem adaptasi novel karya Azizi Haji Abdullah. Keberkesanan lakonannya sebagai Alias, seorang murid miskin yang gigih, mendapat pujian semua penonton dan pengkritik filem. Beliau juga dipilih untuk memegang watak Shamsir (waktu kecil) dalam filem aksi adiadias tempatan, ''Keluang Man'' yang ditayangkan pada tahun 2025. Terbaru, pada tahun 2026, beliau sekali lagi terlibat dalam drama dan filem siri pemium Astro Shaw iaitu “Kudrat 1968” yang akan ditayangkan bermula September 2026. == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="2" | 2024 ! ''[[Memoir Seorang Guru]]'' | Alias | Filem pertama |- ! ''[[Reversi]]'' | Anas (10 tahun) | |- | 2025 ! ''[[Keluang Man (filem)|Keluang Man]]'' | Shamsir (kecil) | |- | 2026 ! ''[[Kudrat 1968: High Council]]'' | Kuda (muda) | |- |} === Drama === {| class="wikitable " ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Anak Sena]]'' | Akar | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2023 ! ''[[Projek: High Council]]'' | Fakhri (kecil) | [[Astro Premier]] | |- | 2024 ! ''[[Luruhnya Bunga Cinta (musim 2)|Luruhnya Bunga Cinta]]'' (Musim 2) | | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2026 ! ''[[Kudrat 1968: High Council]]'' | Kuda (muda) | [[Astro Citra]] | 4 episod |- !''Mistik Bilik Mayat'' |Alim |[[TV AlHijrah]] |Episod 6: "Aniaya" |} == Rujukan == {{reflist}} {{rujukan}} == Pautan luar == * {{Instagram|danishzamri01}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon kanak-kanak lelaki Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 2011]] 9wauu9n9xkwqda5yjbksithzvrq1nlt 0 1292501 7004177 6951924 2026-11-12T07:05:45Z ~2026-59653-43 425192 /* Diskografi */ 7004177 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Amad Dayyan | image = | caption = | native_name = | birth_name = Ahmad Daiyan bin Saiful Anuar | birth_date = {{birth date and age|2012|3|17}} | birth_place = [[Kuala Lipis]], {{flag|Pahang}}, {{flag|Malaysia}} | other_names = Amad | occupation = Penyanyi | works = | title = | years_active = 2025–kini | education = | alma_mater = | spouse = | children = | mother = [[Siti Saerah]] | father = Saiful Anuar | module = {{Infobox musical artist| | embed = yes | background = solo_singer | genre = [[Muzik pop|Pop]] | instrument = [[Nyanyian|Vokal]] | label = | associated_acts = [[Thalita Shuib]]<br>[[Ara Aziz]]<br>[[Auddra Zulkifli]]<br>Hadie Elfardie<br>[[Ammar Haikal]]<br>[[Athalia Buswani]]<br>[[Marsya Qistina]]<br>[[Ummi Umairah]] }} }} '''Ahmad Daiyan Saiful Anuar''' atau lebih dikenali sebagai '''Amad Dayyan''' (lahir 17 Mac 2012) ialah seorang penyanyi lelaki [[Malaysia]]. ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada 17 Mac 2012 di [[Kuala Lipis]], [[Pahang]] & merupakan adik kepada [[Ummi Umairah]]. ==Diskografi== {| class="wikitable" |+Single ! Tahun ! Tajuk ! Catatan |- | 2025 ! ''Mendewasa'' | |- | 2026 ! ''Payungmu'' | |- |} {| class="wikitable" |+Kolaborasi ! Tahun ! Tajuk Lagu ! Duet ! Catatan |- | 2026 ! ''Rasa Raya'' | [[Thalita Shuib]] | |- |} == Filemografi == ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Talk To My Manager (musim 1)|Talk To My Manager 1]]'' | Peserta | [[Astro Ria]] | Tempat Keenam |- |} == Rujukan == {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Instagram|amaddayyan}} * {{TikTok|_amad88}} [[Kategori:Kelahiran 2012]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Pahang]] 9r0h43pjh1po1dk2iklwuxdvrtzv1qe 0 1293388 7004191 6891425 2026-11-12T07:26:08Z FREDDIE FRIERRY ANAK PILANG 425188 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 7004191 wikitext text/x-wiki '''Pusat Santuari Penyu Ma'Daerah''' merupakan sebuah kawasan perlindungan hidupan liar marin dan pusat penyelidikan konservasi penyu yang terletak di Kerteh, dalam Daerah Kemaman, Terengganu, Malaysia. Ditubuhkan melalui pakatan strategik antara Jabatan Perikanan Malaysia (myDOF), Tabung Alam Malaysia (WWF-Malaysia), dan sektor korporat (BP), pusat ini berfungsi sebagai model pengurusan pemuliharaan penyu yang berkesan serta hab kesedaran alam sekitar global.<ref>[https://www.discoveryterengganu.com/tempat/pusat-santuari-penyu-madaerah/ Pusat Santuari Penyu Ma’Daerah]</ref> ==Latar Belakang dan Kepentingan Geografi== Kawasan Ma'Daerah merangkumi pantai berpasir sepanjang 1.7 kilometer yang dikelilingi oleh struktur batuan pantai dan hutan bukit pantai yang belum terusik. Ciri geografi yang tersorok dan bebas daripada pencemaran cahaya yang ekstrem menjadikan pantai ini sebagai salah satu lokasi pendaratan utama bagi spesies Penyu Agar (Chelonia mydas) dan Penyu Karah (Eretmochelys imbricata) di pantai timur [[Semenanjung Malaysia]]. <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=H6PH2cKlfCo Ma' Daerah Turtle Sanctuary (Pusat Santuari Penyu Ma' Daerah), Terengganu, Malaysia]</ref> Bagi mengelakkan ancaman kepupusan akibat aktiviti mencuri telur penyu oleh penyelundup serta gangguan pemanduan kenderaan pantai, kawasan ini telah digazetkan sepenuhnya sebagai santuari larangan bagi aktiviti komersial tidak terkawal. Pengurusan tapak dikawal selia secara komprehensif oleh Cawangan Konservasi dan Perlindungan Perikanan Negeri Terengganu. ==Ciri-Ciri Menarik== Pusat Santuari Penyu Ma'Daerah menawarkan landskap penyelidikan berasaskan komuniti dan alam semula jadi yang unik: * Pusat Penetasan Dikawal Selia (Protected Hatchery): Santuari ini dilengkapi dengan tapak penetasan telur penyu yang dipagar khas bagi melindungi sarang daripada pemangsa semula jadi (seperti ketam, biawak, dan burung) serta penceroboh manusia. * Program Pelepasan Anak Penyu Berjadual: Pada musim kemuncak pendaratan dan penetasan (antara Mei hingga September setiap tahun), pusat ini menganjurkan program pelepasan anak penyu ke laut secara teratur. Program ini dibuka secara terhad kepada pendaftaran awam dan korporat bagi memupuk kesedaran sivik. * Kem Konservasi Pendidikan Awam: Dengan kerjasama WWF-Malaysia <ref>[https://www.wwf.org.my/ WWF-Malaysia</ref>, santuari ini mengendalikan kem pendidikan alam sekitar berkala untuk pelajar sekolah dan komuniti. Aktiviti merangkumi tugasan meronda pantai pada waktu malam, simulasi pengumpulan telur, dan pengenalan kepada Program Sekolah-Eko. * Pemerkasaan Komuniti Setempat (MEKAR): Keunikan utama santuari ini adalah penglibatan aktif Persatuan Khazanah Rakyat Ma'Daerah (MEKAR), iaitu sebuah pertubuhan komuniti penduduk tempatan yang bertindak sebagai renjer sukarela untuk meronda pantai dan menguruskan program pemuliharaan. Pencapaian Utama Sepanjang operasinya, Pusat Santuari Penyu Ma'Daerah telah melakar pelbagai pencapaian signifikan dalam pemuliharaan marin negara: * Sumbangan Besar Pemulihan Populasi: Melalui sokongan data Jabatan Perikanan Terengganu, ribuan sarang penyu berjaya diselamatkan setiap tahun. Secara keseluruhannya di Terengganu (termasuk impak operasi rangkaian Ma'Daerah), sebanyak 432,000 ekor anak penyu berjaya dilepaskan semula ke lautan dalam satu tahun kalendar. <ref>[https://trdi.my/index.php/kewujudan-madaerah-mampu-tambah-populasi-penyu Kewujudan Ma'daerah Mampu Tambah Populasi Penyu]</ref>Berdasarkan statistik ekologi, usaha pemuliharaan berskala besar ini memastikan sekurang-kurangnya 400 ekor penyu mencapai usia matang daripada setiap kitaran pelepasan bagi mengekalkan populasi pembiakan di pantai Terengganu. * Hab [[Tanggungjawab sosial korporat|Tanggungjawab Sosial Korporat]] (ESG): Santuari ini diiktiraf sebagai destinasi rujukan utama bagi pelaksanaan dasar Environment, Social & Governance (ESG) untuk syarikat gergasi Malaysia. Sebagai contoh, penglibatan agensi korporat seperti Roadcare (M) Sdn Bhd <ref>[https://roadcare.com.my/program-roadcare-biodiversiti-1-0-roadcare-cakne-penyu-pusat-santuari-penyu-ma-daerah-kerteh-terengganu/ Program Roadcare Biodiversiti 1.0 - Roadcare Cakne Penyu! Pusat Santuari Penyu Ma’ Daerah Kerteh, Terengganu]</ref> dalam program "Cakne Penyu" berjaya menyokong pelepasan lebih 1,300 ekor anak penyu dalam satu sesi program bersepadu. * Penerapan Kesedaran Ekosistem Sasaran: Melalui usaha bersepadu bersama WWF-Malaysia, pusat ini berjaya mentransformasikan minda penduduk tempatan daripada pengumpul telur komersial kepada pelindung khazanah marin, sekali gus mengurangkan kadar kecurian telur penyu di zon Kemaman ke tahap minimum. ==Impak dan Rumusan== Pusat Santuari Penyu Ma'Daerah bukan sekadar sebuah pusat pembiakan mekanikal, sebaliknya ia bertindak sebagai simbol kedaulatan perlindungan biodiversiti marin di Malaysia. Gabungan sokongan perundangan daripada Jabatan Perikanan Malaysia <ref>[https://www.dof.gov.my/perkhidmatan/taman-laut-pengurusan-sumber/pengurusan-taman-laut/ Pengurusan Taman Laut, Pusat Penyu dan Santuari]</ref>, sokongan saintifik daripada [WWF-Malaysia](https://www.wwf.org.my/ms/?24325/40-Pelajar-Raih-Pengalaman-Berharga-dalam-Konservasi-Penyu), serta kesedaran akar umbi komuniti MEKAR membuktikan bahawa kelestarian alam sekitar boleh dicapai menerusi kerjasama pelbagai sektor. Kejayaan pusat ini memastikan spesies penyu yang terancam mendapat peluang kedua untuk terus hidup demi keseimbangan ekosistem lautan dunia. ==Rujukan== * [https://www.dof.gov.my/perkhidmatan/taman-laut-pengurusan-sumber/pengurusan-taman-laut/ Jabatan Perikanan Malaysia. (2025). Pengurusan taman laut, pusat penyu dan santuari. Kementerian Pertanian dan Keterjaminan Makanan.] * [https://www.facebook.com/madaerahturtle/?locale=ms_MY Ma'Daerah Turtle Sanctuary. (2025). Profil maklumat pendaratan dan program pemuliharaan penyu. Portal Komuniti Ma'Daerah. ] * [https://roadcare.com.my/program-roadcare-biodiversiti-1-0-roadcare-cakne-penyu-pusat-santuari-penyu-ma-daerah-kerteh-terengganu/ Roadcare (M) Sdn. Bhd. (2024). Program Roadcare Biodiversiti 1.0: Roadcare cakne penyu Pusat Santuari Penyu Ma' Daerah Kerteh, Terengganu.] * [https://www.trdi.my/kewujudan-madaerah-mampu-tambah-populasi-penyu Urus Setia Penerangan Darul Iman (TRDI). (2022). Kewujudan Ma'daerah mampu tambah populasi penyu. Laporan Berita Kerajaan Negeri Terengganu.] * [https://www.wwf.org.my/ms/?24325/40-Pelajar-Raih-Pengalaman-Berharga-dalam-Konservasi-Penyu WWF-Malaysia. (2017). 40 Pelajar raih pengalaman berharga dalam konservasi penyu di Ma'Daerah. World Wide Fund for Nature.] 9t88iohfmpbzr850a7iiet0qjuqb4fv 0 1293520 7003939 6896497 2026-11-11T14:50:04Z Meiyezhuthu 425109 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 7003939 wikitext text/x-wiki '''Muhammed Ahmad Hamdan''' ialah seorang personaliti media, wartawan penyiaran, pengarang berita, dan penyampai berita televisyen Malaysia yang terkenal dalam landskap kewartawanan perniagaan dan ekonomi. Beliau kini berkhidmat di stesen [[TV3|Sistem Televisyen Malaysia Berhad]] (TV3) di bawah pengurusan Media Prima Berhad, di mana beliau merupakan antara salah seorang penyampai utama untuk program berita berbahasa Inggeris, Nightline. Di samping tugasan penyiaran televisyen, beliau juga memegang jawatan korporat penting sebagai Editor Berita bagi Business Times, iaitu segmen sisipan perniagaan di bawah akhbar New Straits Times. Kehadiran beliau dalam industri media cetak dan elektronik meletakkannya sebagai seorang pengamal media yang mempunyai pengaruh yang tersendiri dalam pelaporan isu-isu semasa negara. ==Pendidikan== Dari aspek latar belakang akademik, Muhammed Ahmad Hamdan mempunyai kelayakan pendidikan tinggi yang sangat kukuh dalam bidang komunikasi dan kewartawanan profesional. Beliau memulakan pengajian ijazah sarjana muda di Fakulti Komunikasi dan Pengajian Media (FKPM), [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM), sebuah institusi yang diiktiraf melahirkan ramai tokoh media terkemuka di Malaysia. Setelah menamatkan pengajian dan membina kerjaya awal, beliau kemudiannya melanjutkan pengajian ke peringkat yang lebih tinggi di luar negara. Beliau berjaya memperoleh ijazah sarjana dalam bidang kewartawanan perniagaan dan ekonomi dari Columbia University di [[Bandar Raya New York|bandar raya New York]], Amerika Syarikat, sebuah universiti terkemuka di bawah rangkaian Ivy League. Latihan akademik peringkat tinggi ini memberikan beliau kepakaran mendalam untuk menganalisis dan melaporkan isu kewangan global serta domestik dengan lebih holistik. ==Kehidupan peribadi== Kehidupan peribadi Muhammed Ahmad Hamdan mencerminkan personaliti media yang dekat dengan masyarakat serta mempunyai nilai empati yang tinggi. Beliau kini menetap di Subang Jaya, Selangor dan menjalani kehidupan harian sebagai seorang pengamal media yang komited. Pada Ogos 2023, nama beliau pernah menjadi tular di platform media sosial seperti TikTok selepas beliau melakukan satu kunjungan kejutan untuk bertemu dengan sepasang suami isteri di Batang Kali, Hulu Selangor. Pertemuan tersebut berlaku selepas adik kepada seorang mangsa korban pandemik Covid-19 menghantar mesej kepadanya, menyatakan bahawa wajah Muhammed Ahmad Hamdan mempunyai pelanduk dua serupa yang sangat mirip dengan arwah abang sulung mereka.<ref>[https://www.kosmo.com.my/2023/08/15/pembaca-berita-buat-kejutan-muka-iras-arwah-anak-sulung/ Kosmo!. (2023, Ogos 15). Pembaca berita buat kejutan, muka iras arwah anak sulung.]</ref> Kebaikan hati beliau yang meluangkan masa demi memberikan kelegaan emosi kepada keluarga asing tersebut menerima pujian meluas daripada masyarakat Malaysia. ==Kerjaya == Kerjaya profesional Muhammed Ahmad Hamdan dalam industri media bermula sejurus selepas beliau menamatkan latihan industri pada akhir tahun 2010, apabila beliau terus diambil bekerja sebagai Wartawan Penyiaran dan Penyampai Berita di Bernama TV. Sepanjang lebih daripada satu dekad pengelibatannya dalam dunia kewartawanan, beliau telah membina portfolio yang sangat meluas merentasi pelbagai organisasi media utama negara. Beliau pernah berkhidmat sebagai wartawan dan penulis bagi beberapa penerbitan terkemuka seperti The Edge Malaysia, akhbar New Straits Times, dan saluran televisyen NTV7. Kerjaya penyiaran beliau terus berkembang mantap bersama Media Prima Berhad, di mana beliau diberi kepercayaan mengendalikan slot berita Nightline di TV3, mengacarakan program bual bicara, serta bertindak sebagai moderator dalam pelbagai wacana kepimpinan ekonomi peringkat tinggi. ==Sumbangan == Sumbangan terbesar Muhammed Ahmad Hamdan terletak pada usahanya memartabatkan kualiti kewartawanan perniagaan dan ekonomi di Malaysia menerusi laporan dan analisis yang tajam. Sebagai Editor Berita di Business Times, beliau memainkan peranan penting dalam membentuk naratif berita korporat dan kewangan yang mendidik masyarakat. Kredibiliti beliau sebagai pengacara dan moderator juga membantu merapatkan jurang komunikasi antara pembuat dasar, ahli ekonomi, dan masyarakat umum dalam memahami dinamika pasaran semasa. Selain itu, dedikasi beliau dalam mengekalkan standard penyiaran yang berwibawa di TV3 menjadikannya contoh teladan kepada wartawan muda yang ingin mengkhusus dalam bidang pelaporan berita ekonomi yang kompleks. ==Rujukan== * [https://www.bharian.com.my/amp/hiburan/selebriti/2026/07/1585160/gabungan-pembaca-berita-lama-baharu-teruskan-kredibiliti-tv3-dan Berita Harian. (2026, Julai 9). Gabungan pembaca berita lama, baharu teruskan kredibiliti TV3 dan TV9.] * [https://www.hmetro.com.my/rap/rapextra/2026/07/1381038/gabungan-penyampai-berita-lama-dan-baharu-teruskan-wibawa-stesen-tv3 Harian Metro. (2026, Julai 8). Gabungan penyampai berita lama dan baharu teruskan wibawa stesen TV3.] * [https://www.kosmo.com.my/2023/08/15/pembaca-berita-buat-kejutan-muka-iras-arwah-anak-sulung/ Kosmo!. (2023, Ogos 15). Pembaca berita buat kejutan, muka iras arwah anak sulung.] * [https://my.linkedin.com/in/muhammedah (n.d.). Muhammed Ahmad Hamdan - Newsman.] * https://www.malaysiakini.com/news/700004 Malaysiakini. (2024, Mac 20). Penyampai berita disoal siasat isu surat dakwa polis kasar.] [[Kategori:Personaliti media]] kdurtx343p9ms1xi5ebjxobomc7gfxo 0 1293585 7004166 7003778 2026-11-12T06:44:02Z ~2026-59777-55 425189 /* Plot filem */ 7004166 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = Kudrat 1968: High Council | image = | caption = "Darah Kita Sama" | director = {{Plainlist| * [[Zulaikha Zakaria]] * [[Khairi Asyraff]] (bersama) }} | producer = {{Plainlist| * Mia Aynor * [[Raja Jastina Raja Arshad]] (eksekutif) * [[Nazir Razak]] (eksekutif bersama) * David Yap Maow Jun (eksekutif bersama) * Angela Chua An Qi (eksekutif bersama) * Esther Hau (eksekutif bersama) }} | writer = [[Zulaikha Zakaria]]<br>[[Anwari Ashraf]]<br>Luqman Sheikh Ghazali<br>Muqri Azlan<br>Natasha Azlan | based on = | starring = {{Plainlist| * [[Zarif Ghazzi]] * [[Mierul Aiman]] * [[Dai Fuad]] * [[Akmal Asyraf]] * [[Chech Harith]] * [[Evertts Gomes]] * [[Zamarul Hisham]] }} | music = | cinematography = Kurt Nadjmee | editor = Irwan Ahmad | studio = {{Plainlist| * [[Astro Shaw]] * Pasal Productions * ZAK Capital * Enotech Pictures * Pegasus Motion Pictures * HM Entertainment * [[Golden Screen Cinemas]] }} | distributor = [[Astro Shaw]]<ref name="a1"/> | num_episodes = 4 (episod) <br> 1 (filem) | first_aired = {{Start date|2026|09|11}} | last_aired = {{End date|2026|10|16}} (episod)<br>{{Start date|2026|10|29}} (filem) | berkaitan = {{plainlist| * ''[[Projek: High Council]]'' * ''[[Kahar: Kapla High Council]]'' }} | runtime = Episod: ~ 55 minit <br> Filem: 116 minit<ref name="gsc"/> | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] }}<!-- {{Infobox film | name = Kudrat 1968: High Council (filem) | image = | caption = Darah Kita Sama | director = {{Plainlist| * [[Zulaikha Zakaria]] * [[Khairi Asyraff]] (bersama) }} | producer = {{Plainlist| * Mia Aynor * [[Raja Jastina Raja Arshad]] (eksekutif) * [[Nazir Razak]] (eksekutif bersama) * David Yap Maow Jun (eksekutif bersama) * Angela Chua An Qi (eksekutif bersama) * Esther Hau (eksekutif bersama) }} | penulis = [[Zulaikha Zakaria]]<br>[[Anwari Ashraf]]<br>Luqman Sheikh Ghazali<br>Muqri Azlan<br>Natasha Azlan | starring = {{Plainlist| * [[Zarif Ghazzi]] * [[Mierul Aiman]] * [[Dai Fuad]] * [[Akmal Asyraf]] * [[Chech Harith]] * [[Evertts Gomes]] * [[Zamarul Hisham]] }} | music = | cinematography = Kurt Nadjmee | editor = Irwan Ahmad | studio = {{Plainlist| * [[Astro Shaw]] * Pasal Productions * ZAK Capital * Enotech Pictures * Pegasus Motion Pictures * HM Entertainment * [[Golden Screen Cinemas]] }} | distributor = [[Astro Shaw]] | released = {{Tarikh filem|2026|10|29|Malaysia}}<br/>{{Tarikh filem|2026|11|12|Singapura}} | runtime = 116 minit<ref name="gsc"/> | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = RM 12 juta (setakat 2&nbsp;November 2026)<ref name="tickets_2"/> }} --> '''''Kudrat 1968: High Council''''', atau juga dikenali dengan mudah sebagai '''''Kudrat 1968''''' merupakan sebuah siri drama dan filem persekolahan Malaysia 2026 arahan [[Zulaikha Zakaria]] dan [[Khairi Asyraff]] dan diterbitkan oleh [[Astro Shaw]]. Ia dibintangi oleh [[Zarif Ghazzi]], [[Mierul Aiman]], [[Dai Fuad]], [[Akmal Asyraf]], [[Chech Harith]], [[Evertts Gomes]], [[Zamarul Hisham]], dan [[Nabila Huda]].<ref name="castreveal">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/DbqOsTnzKyr/ |title=🚨OFFICIAL TEASER POSTER KUDRAT 1968🚨 |author=Astro Shaw |website=Instagram |date=2026-08-05 |access-date=2026-08-06 }}</ref> ''Kudrat 1968: High Council'' merupakan [[Prakuel|prekuel]] kepada siri drama ''[[Projek: High Council]]'' (2023), filem ''[[Kahar: Kapla High Council]]'' (2024) serta permulaan kepada [[Astro Shaw Cinematic Universe]]. Kudrat 1968: High Council ditayangkan dalam dua format iaitu siri drama berepisod dan filem di pawagam. Ia dikeluarkan secara format siri drama berepisod terlebih dahulu sebanyak 4 episod bermula 11 September 2026<ref name="teaser">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/DcYi4PmBUKJ/ |title=🚨TEASER TRAILER KUDRAT 1968🚨 |author=Astro Shaw |website=Instagram |date=2026-08-23 |access-date=2026-08-24 }}</ref><ref name="trailer">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/Dc03riEKy3Q/ |title=🔥KUDRAT 1968: HIGH COUNCIL OFFICIAL TRAILER🔥 |author=Astro Shaw |website=Instagram |date=2026-09-03 |access-date=2026-09-03 }}</ref> sehingga 16 Oktober,<ref name="perjalanan">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/Ddi6_45z6tl/ |title=‼️ PERHATIAN KEPADA SEMUA PELAJAR ‼️ |author=Astro Shaw |website=Instagram |date=2026-09-21 |access-date=2026-09-21 }}</ref> sebelum format filem dikeluarkan di pawagam bermula pada 29 Oktober 2026.<ref name="a1">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/Dae68uoRypm/ |title=Antara product-product yang bakal keluar tahun ni! |author=Astro Gempak |website=Instagram |date=2026-07-07 |access-date=2026-07-08}}</ref><ref name="gsc">{{Cite web |url=https://www.gsc.com.my/movie/kudrat-1968-high-council |title=Kudrat 1968: High Council |website=Golden Screen Cinemas |access-date=2026-10-15 }}</ref><ref name="tgv">{{Cite web |url=https://www.tgv.com.my/movie/kudrat-1968-high-council |title=Kudrat 1968: High Council |website=TGV Cinemas |access-date=2026-10-15 }}</ref> == Sinopsis == Abbas, yang diabaikan oleh ayahnya Ungku Deramat, memasuki KUDRAT dan berdepan dengan dunia yang mengagungkan darjat. Abbas harus pilih: untuk pertahankan legasi, atau menjatuhkannya.<!-- dari sooka --> === Plot siri === Pada asalnya Ungku Abbas menolak untuk memasuki KUDRAT, namun Ungku Abbas memasuki juga ke KUDRAT demi membantu adiknya, Fuad, namun kini berdepan dengan nama ayahnya yang diabaikan dulu, Ungku Deramat. Di KUDRAT, Ungku Abbas terperangkap dalam dunia persekolahan yang dibahagi darjat antara [[golongan bangsawan]] dan golongan rakyat jelata. === Plot filem === Dua minggu selepas Abdul Ghafar ("Pa") membunuh Mazli, KUDRAT dibuka semula selepas ditutup. Pengetuanya, Gerald B. Thompson, mengalami tekanan kuat daripada ibu bapa warga murid bangsawan yang iri hati kepada murid-murid marhaen yang dikira membawa kekacauan kepada KUDRAT yang memuncak dengan pembunuhan Mazli, terutamanya ibu bapa Pa, Datuk Aziz Zakaria, [[Menteri Dalam Negeri Malaysia|Menteri Dalam Negeri]], dan isterinya, Datin Maizun. Ketika itu, Inspektor Lim Boon Kiat bertindak membuat penyiasatannya secara sendiri untuk mengukuhkan bukti bahawa Mazli mati dibunuh berbanding secara tidak sengaja seperti yang telah diputuskan di mahkamah. Setelah menemui kejanggalan dalam kes, Inspektor Boon bertindak mengkuarantinkan KUDRAT dalam jagaan polis selepas mendapati kayu hoki yang digunakan Pa untuk membunuh Mazli yang sepatutnya disorok Rafizi ("Piji") telah hilang. Piji telah memindahkan semula kayu hoki yang ditanamnya ke tempat lain, dan enggan memberi kayu hoki itu kepada polis kerana berasa bahawa itu hanya akan memburukkan keadaan warga murid marhaen berikutan keistimewaan pengaruh elit keluarga Pa. Pa ketika disoal siasat Inspektor Boon mengaku dia memukul Mazli, tetapi dikatanya bertindak atas paksaan Piji, dan menyuruh polis untuk mengekori Piji. Pa dan Piji kemudiannya bersetuju untuk melakukan pertarungan gusti "pilihan raya" untuk menentukan ketua pelajar baharu KUDRAT. Pada malam pertarungan, Abbas mencari lalu menemui kayu hoki Pa di menara tangki air yang menjadi tempat berlindung Piji semasa kecil untuk dibawa kepada polis. Ketika pulang, Abbas mendapat tahu tentang "pilihan raya" dan menemui Pa baru sahaja mengalahkan Piji sekaligus menjadi ketua pelajar KUDRAT. Piji memaksa Abbas memberi kayu hoki kepadanya, tetapi ditemui juga oleh polis, membawa kepada penahanan kedua-dua Pa dan Piji. Inspektor Boon tiba-tiba digantung tugas sebagai polis. Sementara itu, ibu bapa Pa hadir ke KUDRAT dan menekan pihak pentadbir agar membuang semua murid marhaen. Dengan itu, Gerald mengumumkan kepada KUDRAT bahawa segala inisiatif terhadap murid marhaen dihentikan, dan murid-murid tersebut akan dibuang tidak lama lagi. Piji kemudiannya ditahan dan dibawa polis, dengan murid-murid marhaen berkumpul untuk membantah penahanan itu lalu bertukar menjadi rusuhan di seluruh dataran KUDRAT. Piji berjaya membebaskan diri dan memperoleh kayu hoki Pa, dan mengejar Pa yang sedang melarikan diri bersama ibu bapanya. Piji berjaya menghalangnya daripada menuruti ibu bapanya dengan kayu hoki itu lalu bertarung. Kayu hoki kemudiannya tertusuk Pa, dan dia sempat memanggil bondanya beberapa kali sebelum maut. Abbas yang menemui Piji sejurus itu mengejarnya ke sebuah gudang untuk cuba menenangkan Piji tetapi ditentang keras sehingga bertengkar. Pertembungan itu melemahkan lagi Piji yang telah pun cedera berat selepas melawan Pa, dan struktur gudang yang melemah akibat pertelingkahan itu runtuh menghempap Piji. Pada saat akhir, Piji berpesan kepada Abbas bahawa dia saja yang dapat memulihkan KUDRAT. Insiden itu menyebabkan bapa Pa meletak jawatan selaku menteri. Gerald pula meletak jawatan selaku pengetua KUDRAT lalu memberinya kepada Zainal Omar. Ketika lawatan oleh Perdana Menteri [[Abdul Razak Hussein|Tun Abdul Razak]], beliau memberi ucapan refleksi berkenaan insiden KUDRAT, dan mengumumkan inisiatif marhaen dipulihkan, tetapi KUDRAT dikuarantinkan selama setahun dan peperiksaan sijil MCE juga turut ditangguhkan selama setahun. Para murid mendirikan tugu peringatan kepada ketiga-tiga murid yang maut, dengan murid-murid kemudiannya bersefahaman untuk menetapkan Abbas sebagai ketua KUDRAT. Dalam babak pascakredit, pada zaman moden, pelajar KUDRAT, [[Kahar: Kapla High Council|Kahar]], menaiki kereta bersama dengan pemberi maklumat, [[Polis EVO|Mat Yam]], ke suatu tempat lalu berhenti sebelum Kahar pergi meninggalkannya. == Pelakon == === Pelakon utama === * [[Zarif Ghazzi|'''Zarif Ghazzi''']] sebagai '''Abbas @ Ungku Abbas bin Ungku Deramat''' - Kapla High Council KUDRAT pertama ** [[Rafique Iskandar|'''Rafique Iskandar''']] sebagai '''Abbas (kanak-kanak)''' ** [[Merah Muhaimin|'''Merah Muhaimin''']] sebagai '''Abbas (muda)''' * [[Mierul Aiman|'''Mierul Aiman''']] sebagai '''Kuda @ Tengku Uda bin Tengku Ali''' - Ketua The Council 1968 dan Ketua Pelajar KUDRAT ** [[Danish Zamri|'''Danish Zamri''']] sebagai '''Kuda (muda)''' * [[Dai Fuad|'''Dai Fuad''']] sebagai '''Pa @ Abdul Ghafar bin Aziz''' - Penolong Ketua Pelajar KUDRAT ** '''Adam Mikhail''' sebagai '''Pa (kanak-kanak)''' * [[Akmal Asyraf|'''Akmal Asyraf''']] sebagai '''Piji @ Rafizi bin Rashid''' ** '''Qusyairi Naqiudin''' sebagai '''Piji (kanak-kanak)''' * [[Chech Harith|'''Chech Harith''']] sebagai '''Mazli @ Mazli bin Maznan''' * [[Evertts Gomes|'''Evertts Gomes''']] sebagai '''Ghafar @ Tunku Ghafar bin Tunku Ja’afar''' === Pelakon pembantu === * [[Zamarul Hisham|'''Zamarul Hisham''']] sebagai '''Zainal Omar''' - Kawan kepada Ungku Deramat, bapa angkat kepada Abbas dan seorang cikgu yang mengajar sejarah * [[Nabila Huda|'''Nabila Huda''']] sebagai '''Nur Ridzuan''' – Ibu kepada Abbas dan Ad * [[Aziz M. Osman|'''Aziz M. Osman''']] sebagai '''Tengku Ali''' - Bapa kepada Kuda * [[Eizlan Yusof|'''Dato' Sri Eizlan Yusof''']] sebagai '''Datuk Aziz Zakaria''' - Menteri Dalam Negeri, juga bapa kepada Pa * '''Johnny Gillett''' sebagai '''Gerald Burgess Thompson''' - Pengetua KUDRAT * [[Balkisyh Semundur Khan|'''Balkisyh Khan''']] sebagai '''Zaiton''' - Ibu kepada Mazli * '''Jebat Zulfar''' sebagai '''Cad (Rashad Razali)''' * [[Aleza Shadan|'''Aleza Shadan''']] sebagai '''Jah''' - Ibu kepada Piji * [[Yasmin Hani|'''Yasmin Hani''']] sebagai '''Datin Maizun''' - Bonda kepada Pa * [[Sharul Kamal|'''Sharul Kamal''']] sebagai '''Sarjan Hassan''' * [[Umar Shakur|'''Umar Shakur''']] sebagai '''Ad @ Fuad bin Musa''' - Adik tiri kepada Abbas * '''Royce Iqram''' sebagai '''Adam Azlan''' * [[Fareez Fauzi|'''Fareez Fauzi''']] sebagai '''Sarjan Muza bin Mahmood''' * [[Fauzi Nawawi|'''Fauzi Nawawi''']] sebagai '''Inspektor Zubir bin Zaharin''' * '''Zarul Zaidee''' sebagai '''Ahmad Yunos''' * '''Mokhtar Mohsin''' sebagai '''Irwan Sarip''' * '''Nix Wong''' sebagai '''Tan Kiat Koon''' * [[Muzayyin Mahyuddin|'''Muzayyin Mahyuddin''']] sebagai '''Abu Yamin bin Abdul Zar''' * [[Amzar Airil|'''Amzar Airil''']] sebagai '''Raja Muqri''' * [[Danish Firdaus|'''Danish Firdaus''']] sebagai '''Alif''' * '''Dzul Hadziq''' sebagai '''Ad (muda)''' * [[Zaid Erakad|'''Zaid Erakad''']] sebagai '''Botak''' * [[Syafiq Irfan|'''Syafiq Irfan''']] sebagai '''Jais''' * '''Adam Muqrish''' sebagai '''Salleh''' * '''Danish Faizal''' sebagai '''Rahman''' * [[Anwari Ashraf|'''Anwari Ashraf''']] sebagai '''Doktor Dollah''' * '''Mia Aynor''' sebagai '''Litigator''' === Penampilan khas === * [[Rusdi Ramli|'''Rusdi Ramli''']] sebagai '''Ungku Deramat bin Ungku Ibrahim''' - Menteri Pendidikan dan Pengasas KUDRAT serta bapa kepada Abbas * [[Sadiq M. Jamil|'''Sadiq M. Jamil''']] sebagai '''Wan Daim''' * [[Aloy Paradoks|'''Aloy Paradoks''']] sebagai '''Acai''' * [[Christy Ng|'''Christy Ng''']] sebagai '''Suh Ying''' * [[Muhammad Fazziq Muqris Mohd Shariff|'''Fazziq Muqris''']] sebagai '''Raja Rafiq -''' Ketua The Council 1965 * [[Amir Ahnaf|'''Amir Ahnaf''']] sebagai '''Azam/Kahar''' * [[Douglas Lim|'''Douglas Lim''']] sebagai '''Inspektor Lim Boon Kiat''' * [[Nazir Razak|'''Nazir Razak''']] sebagai '''[[Tun Abdul Razak]]''' * '''The Bengap Brothers''' sebagai '''Wartawan Berita''' * [[Amerul Affendi|'''Amerul Affendi''']] sebagai '''Mat Yam''' == Episod == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:100%; line-height:20px; width:100%" |- ! style="background:#0A7E8C; color:#ffffff"| No. ! style="background:#0A7E8C; color:#ffffff"| Tajuk ! style="background:#0A7E8C; color:#ffffff"| Tarikh siaran |- ! 1 | "1968" | 11 September 2026<ref name="teaser"/><ref name="trailer"/> |- <!-- dari sooka --> | colspan="3" align="left" | Abbas memasuki KUDRAT untuk membantu adiknya, namun kini berdepan dengan nama ayahnya yang abaikannya dulu, Ungku Deramat. Di KUDRAT, Abbas terperangkap dalam dunia yang dibahagi oleh darjat. |- ! 2 | "Taat" | 18 September 2026<ref name="teaser"/><ref name="trailer"/> |- <!-- dari sooka --> | colspan="3" align="left" | Selepas pertuduhan Abbas terhadapnya, legasi Kuda makin rapuh, dan Kuda kini tercabar untuk mengekalkan pengaruhnya di KUDRAT. |- ! 3 | "Tabah" | 9 Oktober 2026{{Efn|Asalnya diandaikan untuk ditayangkan pada 25 September, sebelum digantikan dengan "sesi manifesto".<ref name="perjalanan"/>}} |- <!-- dari sooka --> | colspan="3" align="left" | Ketegangan di KUDRAT semakin teruk selepas Abbas mendedahkan salah laku Kuda. Kuda nekad bertindakbalas untuk kembalikan kuasanya, namun ini hanya membawa kepada akibat yang tidak diingini. |- ! 4 | "Teguh" | 16 Oktober 2026{{Efn|Asalnya diandaikan untuk ditayangkan pada 2 Oktober, sebelum digantikan dengan "sesi manifesto".<ref name="perjalanan"/>}} |- <!-- dari sooka --> | colspan="3" align="left" | Abbas kembali ke rumah yang menghantui memorinya, dan harus berdamai dengan kisah silamnya. |- ! 5 | (filem) | 29 Oktober 2026<ref name="gsc"/><ref name="tgv"/> |- <!-- dari GSC / TGV --> | colspan="3" align="left" | Apabila Abbas kembali ke KUDRAT, sekolah itu dikepung pihak berkuasa secara mengejut berikutan kematian seorang pelajar yang telah lama disembunyikan oleh pihak pengurusan. Ketegangan antara pelajar elit dan pelajar biasiswa semakin memuncak. Ketika Piji nekad untuk menjatuhkan Pa, Abbas dan Kuda pula berjuang untuk menegakkan keadilan, sekaligus membongkar rahsia gelap yang mengancam seluruh institusi tersebut. |} == Runut bunyi == ''Kudrat 1968: High Council'' telah dimuatkan dengan satu lagu tema bertajuk "Manifestasi" nyanyian [[Sharul Kamal]], dikeluarkan pada 4 September 2026 hasil ciptaan Sharul Kamal sendiri, Barr Hadif, dan Rudy Nastia serta dikeluarkan oleh [[Rocketfuel Entertainment]]. Lagu ini boleh distrim di semua platform digital.<ref>{{Cite url |url=https://open.spotify.com/track/08IHMRh92XGDUMPJARda5P |title=Manifestasi |publisher=[[Spotify]] |access-date=2026-09-22}}</ref> {{Track listing |title1=Manifestasi |music1=Sharul Kamal |writer1=Sharul Kamal, Barr Hadif, Rudy Nastia |length1=3:15 |note1=Sharul Kamal }} == Keluaran == === Tayangan === ''Kudrat 1968: High Council'' mula ditayangkan dalam format siri drama sebanyak 4 episod bermula 11 September 2026 sehingga 16 Oktober 2026 di Astro One, Sooka, dan Netflix Malaysia; sebelum ditayangkan dalam bentuk filem untuk episod kemuncaknya di seluruh pawagam Malaysia yang bermula tayangan pada 29 Oktober 2026.<ref name="teaser"/><ref name="trailer"/><ref>{{Cite web |url=https://www.netflix.com/my/title/82821244 |title=Kudrat 1968 di Netflix |url-status=live }}</ref><ref name="a1"/><ref name="perjalanan"/><ref name="gsc"/><ref name="tgv"/> Untuk filem, pembelian tiket boleh mula dibeli seawal 16 Oktober 2026.<ref name="advanceticket">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/Dejb9t5z1Rr/ |title=Kisah Kudrat belum lagi selesai. |author=Astro Shaw |website=Instagram |date=2026-10-16 |access-date=2026-10-29 }}</ref> ''Kudrat 1968: High Council'' telah mengadakan tayangan perdana eksklusif di [[TGV Cinemas|TGV]] [[Suria KLCC]] yang dinamakan "Malam Manifesto" pada Isnin, 26 Oktober 2026 untuk media dan penonton awam yang sempat membeli tiket khas tersebut,<ref name="moviepremiere">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/DevMUArOOLW/ |title=MALAM MANIFESTO KUDRAT 1968: FILM PREMIERE EXPERIENCE |author=Astro First |website=Instagram |date=2026-10-21 |access-date=2026-10-29 }}</ref> dan mula ditayangkan di seluruh pawagam Malaysia pada Rabu, 28 Oktober 2026 untuk tayangan awal.<ref name="tayanganawal">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/DemEY2xPoL_/ |title=SALAM WARGA MALAYSIA! BERITA BAIK! ‼️📢 |author=TGV Cinemas |website=Instagram |date=2026-10-17 |access-date=2026-10-29 }}</ref> Filem ini turut dijadualkan untuk bermula tayangan di [[Singapura]] pada 12 November 2026.<ref name="gvsg">{{Cite web |url=https://www.gv.com.sg/GVMovieDetails#/movie/4521 |title=Kudrat 1968: High Council |website=Golden Village |access-date=2026-10-30 }}</ref> === Kutipan === ''Kudrat 1968: High Council'' (filem) telah berjaya mengutip sebanyak [[Ringgit|RM]]3&nbsp;juta dalam penjualan tiket tempahan awal sebelum tayangan rasmi,<ref name="tickets_presale">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/De_4mQLTUno/ |title=🔥RM3 JUTA TEMPAHAN TIKET AWAL SEBELUM TAYANGAN RASMI🔥 |author=Astro Shaw |website=Instagram |date=2026-10-27 |access-date=2026-10-29 }}</ref> RM6.5&nbsp;juta selepas dua hari tayangan,<ref name="tickets_1">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/DfI-QNHzcSd/ |title=KUDRAT 1968 HIGH COUNCIL TERUS MENCIPTA FENOMENA! |author=Astro Shaw |website=Instagram |date=2026-10-31 |access-date=2026-11-02 }}</ref> dan RM12&nbsp;juta selepas empat hari tayangan.<ref name="tickets_2">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/DfORKv-zpsm/ |title=🔥 KUDRAT 1968 HIGH COUNCIL TERUS MENCIPTA FENOMENA! |author=Astro Shaw |website=Instagram |date=2026-11-02 |access-date=2026-11-02 }}</ref> <!-- === Ulasan === --> == Lihat juga == {{Lihat juga |Projek: High Council |Kahar: Kapla High Council }} == Catatan == {{Notelist}} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb tajuk|tt35052365}} * {{IMDb tajuk|tt49276988}} [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2026]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem aksi Malaysia]] [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia berbahasa Melayu 2026]] [[Kategori:Drama bahasa Melayu]] [[Kategori:Siri televisyen mengenai buli]] [[Kategori:Filem tentang kelas sosial]] qk76u5ijbrysh4gr5p3bvqexfgrxcvu 0 1293861 7003922 6898085 2026-11-11T14:17:58Z ~2026-45075-62 413312 7003922 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Amira Rafik | native_name = {{font color|green|اميره رفيق}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Nuramira binti Mohamed Rafik | birth_date = {{Birth date and age|2000|3|11|df=yes}} | birth_place = {{flag|Selangor}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = {{hlist|Pelakon|model|usahawan}} | years_active = 2023–kini | works = | known_for = Finalis ''[[Dewi Remaja|Hero Dewi Remaja 2023]]'' | education = Sarjana Muda Pengurusan Perniagaan | alma_mater = [[Universiti Pengurusan dan Sains]] (MSU) | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = Mohamed Rafik | parents = | relatives = | family = }} '''Nuramira Mohamed Rafik''' atau lebih dikenali sebagai '''Amira Rafik''' (lahir 11 Mac 2000) ialah seorang pelakon, model dan usahawan wanita [[Malaysia]]. Beliau adalah salah seorang bekas peserta [[Dewi Remaja]] 2023. ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada 11 Mac 2000 di [[Selangor]]. ==Kerjaya== Beliau adalah finalis program realiti pencarian [[Dewi Remaja]] 2023 dan mula aktif dalam bidang lakonan popular seperti ''[[Kelas Tahanan Cikgu Hiragi]]'' (2024), ''[[Kelas Belakang]]'' (2026) dan banyak lagi. ==Filemografi== {{Expand list}} ===Drama=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Kelas Tahanan Cikgu Hiragi]]'' | Cikgu Nora | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Mr Sweet Cik Marah'' | | [[TikTok]] | Drama pendek (Short drama) |- | rowspan="3" | 2026 ! ''[[Kelas Belakang]]'' | Melisa | [[Viu]] | Drama web Viu Original |- ! ''Kak Juriah Sayang Salleh'' | Rina | [[Sooka]] | Terbitan BamBam Studios |- ! ''Seikat Kasih'' | | | Drama menegak (Vertical drama) |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2025 ! ''Rapun'' | | [[Astro Ria]] | Telefilem pertama |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2023 ! ''[[Dewi Remaja|Hero Dewi Remaja 2023]]'' | Diri sendiri (Peserta) | [[Astro Ria]] | Finalis Top 16 |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm16583109}} * {{Instagram|amira_rafik}} * {{Tiktok|amirarafik}} {{Dewi Remaja}} [[Kategori:Kelahiran 2000]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peserta Dewi Remaja]] [[Kategori:Peragawati Malaysia]] [[Kategori:Usahawan Malaysia]] 3xkgpd3mkoulvg9htaz4jot61q8lj73 0 1294023 7004122 6996149 2026-11-12T04:14:52Z Normal rookie 279720 Membalikkan 2 suntingan oleh [[Special:Contributions/~2026-57165-80|~2026-57165-80]] ([[Perbincangan pengguna:~2026-57165-80|bincang]]) kepada semakan terakhir oleh Amirnoor9901 7004122 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berbahagia Dato' Seri]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SPMP (Perak)|SSNS|PMW|KMN}} | image = Wan Suraya Mohd Radzi at 37th Annual Global Fraud Conference, July, 13, 2026 26.jpg | caption = Wan Suraya pada 2026 | office = [[Ketua Audit Negara Malaysia]] | term_start = 13 Jun 2023 | term_end = | monarch = [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] {{small|(2024-kini)}} <br> [[Al-Sultan Abdullah]] {{small|(2023-2024)}} | primeminister = [[Anwar Ibrahim]] | predecessor = Nik Azman Nik Abdul Majid | successor = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1969|5|1}} | birth_place = Malaysia | death_date = | death_place = | occupation = | footnotes = | residence = | spouse = | children = | alma_mater = }} Dato' Seri '''Wan Suraya Wan Mohd Radzi''' (lahir 1 Mei 1969) merupakan [[Ketua Audit Negara Malaysia]] yang telah dilantik berkuatkuasa 13 Jun 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/06/1113371/wan-suraya-dilantik-ketua-audit-negara|title=Wan Suraya dilantik Ketua Audit Negara|website=[[Berita Harian]]|access-date=14 Julai 2026|date=12 Jun 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/pelantikan-wan-suraya-sebagai-ketua-audit-negara-sah-di-sisi-perlembagaan-fahmi-531179|title=Pelantikan Wan Suraya sebagai Ketua Audit Negara sah di sisi Perlembagaan - Fahmi|website=[[Astro Awani]]|access-date=14 Julai 2026|date=25 Julai 2025}}</ref> == Anugerah == * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|50px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (K.M.N.) (2014)<ref>{{cite web|url=https://www.istiadat.gov.my/wp-content/uploads/2020/08/9.-KMN-2014.pdf|title=Senarai Penerima Kesatria Mangku Negara Tahun 2014|website=www.istiadat.gov.my}}</ref> * {{flag|Wilayah Persekutuan}} ** [[Fail:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Knight Commander - PMW.svg|50px]] [[Panglima Mahkota Wilayah]] (P.M.W.) – '''Datuk''' (2019)<ref>{{cite web|url=https://www.jwp.gov.my//storage/article/Penerima-2019.pdf|title=Senarai Penerima DKBPWP Tahun 2019|website=www.istiadat.gov.my}}</ref> * {{flag|Perak}} ** [[File:MY-PERA Order of the Perak State Crown - Kn Grd Commander - SPMP.svg|50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Perak]] (S.P.M.P.) – '''Dato' Seri''' (2024)<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2024/11/1321703/syed-danial-ketuai-59-penerima-darjah-kebesaran-perak-hari-ini|title=Syed Danial ketuai 59 penerima darjah kebesaran Perak hari ini|publisher=[[Berita Harian]]|date=9 November 2024|access-date=14 Julai 2026}}</ref> * {{flag|Negeri Sembilan}} ** [[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - Knight Grand Companion ribbon BAR.svg|50px]] [[Darjah Seri Setia Negeri Sembilan]] (S.S.N.S.) – '''Dato' Seri''' (2026)<ref>{{cite news|url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2512166|title=Tunku Kecil Muda Dahului 532 Penerima Darjah Kebesaran, Bintang Dan Pingat Negeri Sembilan|publisher=[[Bernama]]|date=14 Januari 2026|access-date=14 Julai 2026}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas-bio}} [[Kategori:Kelahiran 1969]] brsll56n9fb0u8yucdp1oq37ohweafw 7004124 7004122 2026-11-12T04:15:27Z Normal rookie 279720 7004124 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berbahagia Dato' Seri]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SPMP (Perak)|SSNS|PMW|KMN}} | image = Wan Suraya Mohd Radzi at 37th Annual Global Fraud Conference, July, 13, 2026 26.jpg | caption = Wan Suraya pada 2026 | office = [[Ketua Audit Negara Malaysia]] | term_start = 13 Jun 2023 | term_end = | monarch = [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] {{small|(2024-kini)}} <br> [[Al-Sultan Abdullah]] {{small|(2023-2024)}} | primeminister = [[Anwar Ibrahim]] | predecessor = Nik Azman Nik Abdul Majid | successor = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1969|5|1}} | birth_place = Malaysia | death_date = | death_place = | occupation = | footnotes = | residence = | spouse = | children = | alma_mater = }} Dato' Seri '''Wan Suraya Wan Mohd Radzi''' (lahir 1 Mei 1969) merupakan [[Ketua Audit Negara Malaysia]] yang telah dilantik berkuatkuasa 13 Jun 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/06/1113371/wan-suraya-dilantik-ketua-audit-negara|title=Wan Suraya dilantik Ketua Audit Negara|website=[[Berita Harian]]|access-date=14 Julai 2026|date=12 Jun 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/pelantikan-wan-suraya-sebagai-ketua-audit-negara-sah-di-sisi-perlembagaan-fahmi-531179|title=Pelantikan Wan Suraya sebagai Ketua Audit Negara sah di sisi Perlembagaan - Fahmi|website=[[Astro Awani]]|access-date=14 Julai 2026|date=25 Julai 2025}}</ref> == Anugerah == * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|50px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (K.M.N.) (2014)<ref>{{cite web|url=https://www.istiadat.gov.my/wp-content/uploads/2020/08/9.-KMN-2014.pdf|title=Senarai Penerima Kesatria Mangku Negara Tahun 2014|website=www.istiadat.gov.my}}</ref> * {{flag|Wilayah Persekutuan}} ** [[Fail:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Knight Commander - PMW.svg|50px]] [[Panglima Mahkota Wilayah]] (P.M.W.) – '''Datuk''' (2019)<ref>{{cite web|url=https://www.jwp.gov.my//storage/article/Penerima-2019.pdf|title=Senarai Penerima DKBPWP Tahun 2019|website=www.istiadat.gov.my}}</ref> * {{flag|Negeri Sembilan}} ** [[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - Knight Grand Companion ribbon BAR.svg|50px]] [[Darjah Seri Setia Negeri Sembilan]] (S.S.N.S.) – '''Dato' Seri''' (2026)<ref>{{cite news|url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2512166|title=Tunku Kecil Muda Dahului 532 Penerima Darjah Kebesaran, Bintang Dan Pingat Negeri Sembilan|publisher=[[Bernama]]|date=14 Januari 2026|access-date=14 Julai 2026}}</ref> * {{flag|Perak}} ** [[File:MY-PERA Order of the Perak State Crown - Kn Grd Commander - SPMP.svg|50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Perak]] (S.P.M.P.) – '''Dato' Seri''' (2024)<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2024/11/1321703/syed-danial-ketuai-59-penerima-darjah-kebesaran-perak-hari-ini|title=Syed Danial ketuai 59 penerima darjah kebesaran Perak hari ini|publisher=[[Berita Harian]]|date=9 November 2024|access-date=14 Julai 2026}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas-bio}} [[Kategori:Kelahiran 1969]] 68azueu93twk0brbxc3l5dik4rkp78p 0 1294817 7004332 6998229 2026-11-12T10:05:55Z Adrian19980430 354963 7004332 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Kacau | image = | caption = | director = [[Muzzamer Rahman]] | screenplay = Nazim Masnawi | based_on = ''Kacau'' karya Ariff Adly | starring = {{plainlist| * [[Idan Aedan]] * [[Khayrisyah Kemal]] * [[Fimie Don]] * [[Sadiq M. Jamil]] * [[Nurel Baharin]] * [[Arfie Shah]] * Evanatie Sannie }} | cinematography = Hafiz Rashid | editing = Ariff Aiman Azahar | studio = {{plainlist| * Le Mediator Studio * Cineworks * Technica Studios }} | distributor = [[Astro Shaw]] | released = 12 November 2026 | country = Malaysia | language = Bahasa Melayu | runtime = 105 minit }} '''''Kacau''''' ialah sebuah filem seram psikologi Malaysia yang diarahkan oleh [[Muzzamer Rahman]]. Filem ini merupakan adaptasi daripada novel seram bertajuk sama karya Ariff Adly yang diterbitkan oleh Buku Fixi. Filem ini dijadualkan untuk ditayangkan di pawagam Malaysia pada 12 November 2026.<ref name="MalayMail">{{cite news |last=Patrick |first=Ian Jeremiah |title=Spirit of the Coin game sparks supernatural chaos in ‘Kacau’, out in cinemas Nov 12 (VIDEO) |url=https://www.malaymail.com/news/showbiz/2026/10/14/spirit-of-the-coin-game-sparks-supernatural-chaos-in-kacau-out-in-cinemas-nov-12/239009 |work=Malay Mail |date=14 Oktober 2026 |access-date=6 November 2026 }}</ref> Filem ini dibintangi oleh [[Idan Aedan]], [[Khayrisyah Kemal]], [[Fimie Don]], [[Sadiq M. Jamil]], [[Nurel Baharin]], [[Arfie Shah]] dan Evanatie Sannie. Ceritanya mengisahkan sekumpulan sahabat yang terperangkap dalam kejadian seram selepas bermain permainan ritual Spirit of the Coin di sebuah pusat beli-belah terbiar.<ref name="DBP">{{cite web |last=Ariffin |first=Raja Yusoff |title=Diadaptasi ke Layar Perak Bukti Kelarisan dan Populariti Kacau |url=https://dewansastera.jendeladbp.my/2026/11/05/23369/ |website=Dewan Sastera |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka |date=5 November 2026 |access-date=6 November 2026 }}</ref> == Sinopsis == Filem ini mengisahkan tujuh orang sahabat yang gemar memburu hantu sebagai aktiviti suka-suka. Kehidupan mereka berubah menjadi mimpi ngeri apabila mereka mengunjungi sebuah pusat beli-belah terbiar di Seremban dan mencuba permainan ritual Spirit of the Coin. Selepas permainan tersebut dilakukan, mereka mula mengalami kejadian luar biasa dan diganggu oleh entiti mistik bernama Malika. Seorang demi seorang daripada mereka menjadi mangsa gangguan tersebut. Ketika berusaha mencari jalan keluar dan menyelamatkan diri, mereka turut berhadapan dengan ketakutan, rasa bersalah serta rahsia yang tersembunyi dalam kalangan mereka sendiri.<ref name="MalayMail"/><ref name="DBP"/> == Pelakon == === Pelakon utama === {| class="wikitable" ! Pelakon ! Watak |- | [[Idan Aedan]] | Jimie |- | [[Khayrisyah Kemal]] | Wanie (Alwanie) |- | [[Fimie Don]] | Amat |- | [[Sadiq M. Jamil]] | Fiq |- | [[Nurel Baharin]] | Syida / Ieda |- | [[Arfie Shah]] | Ajim |- | [[Evanatie Sannie]] | Syira |} == Penerbitan == ''Kacau'' diterbitkan oleh Le Mediator Studio dengan kerjasama syarikat produksi lain, termasuk Cineworks dan Technica Studios. Filem ini diarahkan oleh Muzzamer Rahman, yang sebelum ini mengarahkan filem ''Prebet Sapu''.<ref name="MalayMail"/><ref name="DBP"/> Penggambaran filem ini berlangsung selama 25 hari di sekitar Kuala Lumpur dan Kedah. Skrip filem ini ditulis oleh Nazim Masnawi, manakala Hafiz Rashid terlibat dalam sinematografi dan Ariff Aiman Azahar dalam penyuntingan.<ref name="DBP"/> Menurut Muzzamer, adaptasi filem ini mengekalkan kira-kira 60 hingga 80 peratus jalan cerita novel asal, namun susunan kronologinya diubah bagi menyesuaikan penceritaan dengan format filem. Beliau turut menjelaskan bahawa filem ini mengangkat tema pengasingan bandar dan kebimbangan golongan muda ketika beralih ke alam dewasa.<ref name="DBP"/> == Novel asal == Filem ini diadaptasi daripada novel ''Kacau'' karya Ariff Adly yang diterbitkan oleh Buku Fixi pada tahun 2014. Novel tersebut merupakan karya bergenre seram yang mengandungi 328 halaman. Menurut laporan Dewan Sastera, novel berkenaan terus dicetak semula bagi memenuhi permintaan pembaca. Adaptasi filem ini turut mengekalkan sebahagian besar jalan cerita asal sambil melakukan perubahan terhadap susunan kronologi penceritaan.<ref name="DBP"/> == Pemasaran dan tayangan == Treler rasmi dan poster filem ''Kacau'' diperkenalkan pada 12 Oktober 2026 sebelum disebarkan melalui media sosial pada 13 Oktober 2026. Poster tersebut menampilkan entiti misteri yang mengancam tujuh watak utama dalam filem berkenaan.<ref name="MalayMail"/> Filem ini dijadualkan untuk ditayangkan di pawagam seluruh Malaysia pada 12 November 2026. Menurut laporan Malay Mail, filem tersebut telah memperoleh 80 lokasi tayangan di seluruh negara.<ref name="MalayMail"/> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb title|tt39306598}} * [https://www.malaymail.com/news/showbiz/2026/10/14/spirit-of-the-coin-game-sparks-supernatural-chaos-in-kacau-out-in-cinemas-nov-12/239009 Laporan Malay Mail mengenai filem ''Kacau''] * [https://dewansastera.jendeladbp.my/2026/11/05/23369/ Artikel Dewan Sastera mengenai adaptasi ''Kacau''] * [https://www.gsc.com.my/movie/kacau/ Maklumat filem ''Kacau'' di Golden Screen Cinemas] {{DEFAULTSORT:Kacau}} [[Kategori:Filem Malaysia]] [[Kategori:Filem seram]] [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem berbahasa Melayu]] [[Kategori:Filem yang berdasarkan novel]] 20q2ad54lacwhtl050edu9deo2tntky 0 1295405 7004159 7001778 2026-11-12T06:32:02Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004159 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat <br >Tuan]] | name = Siow Kong Choon | native_name = 萧康骏 | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DNS|PJK (Negeri Sembilan)|ADUN (Negeri Sembilan)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:MY-NEG Royal Family Order of Negeri Sembilan - DKNS.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-NEG Royal Family Order of Yamtuan Radin Sunnah - DKYR 2.svg|40px]]</div> | native_name_lang = zh | image = | width = | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1988|9|24|dm=yes}} | birth_place = [[Jelebu]], [[Negeri Sembilan]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | constituency_AM6 = {{DUN|Chennah}} | assembly6 = Negeri Sembilan | term_start6 = 1 Ogos 2026 | term_end6 = | constituency5 = Chennah | office5 = Ahli<br>[[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan]] | predecessor5 = [[Arul Kumar Jambunathan]]<br>{{small|(Pembangunan Kerajaan Tempatan, Perumahan)}}<br>[[Teo Kok Seong]]<br>{{small|(Hal Ehwal Bukan Islam)}} | term_start5 = 7 Ogos 2026 | term_end5 = 20 September 2026 | 1blankname5 = Portfolio | 1namedata5 = Pembangunan Kerajaan Tempatan, Perumahan dan Hal Ehwal Bukan Islam | 2blankname5 = Raja | 2namedata5 = [[Tuanku Muhriz]] | 3blankname5 = Menteri Besar | 3namedata5 = [[Ismail Lasim]] | predecessor6 = {{PH DAP}} [[Loke Siew Fook]] | successor6 = | majority6 = 668 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]]) | party = [[File:Flag of the Malaysian Chinese Association.svg|25px]] [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) | occupation = Ahli Politik | relations = | otherparty = [[File:Barisan Nasional.png|25px]] [[Barisan Nasional]] (BN) | spouse = | children = | website = | footnotes = }} [[Rujukan kehormat|Tuan]] '''Siow Kong Choon''' ({{Langx|zh|萧康骏同志}}; lahir 24 September 1988) ialah ahli politik Malaysia berketurunan Cina. Beliau kini berkhidmat sebagai ADUN {{DUN|Chennah}} mewakili [[Barisan Nasional]] (BN)-[[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) dan Ahli Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan (EXCO) portfolio Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Kerajaan Tempatan, Perumahan dan Hal Ehwal Bukan Islam sejak 2026. Pada peringkat parti, saudara Siow Kong Choon adalah Ahli Jawatankuasa Pemuda MCA Pusat, Ketua Pemuda [[Jawatankuasa Perhubungan Persatuan Cina Malaysia Negeri Sembilan|MCA Negeri Sembilan]] dan Ketua Pemuda MCA Bahagian Jelebu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2026/09/1647860/pembatalan-lantikan-exco-negeri-sembilan-diwartakan|title=Pembatalan lantikan EXCO Negeri Sembilan diwartakan {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2026-09-24}}</ref> == Kerjaya politik == Siow Kong Choon menyertai MCA pada tahun 2015.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://n9.chinapress.com.my/20260720/森美兰州选｜让真纳的人照顾真纳-萧康骏：输/|title=森美兰州选｜“让真纳的人照顾真纳 ” 萧康骏：输资源但不一定输民心 {{!}} 中國報 China Press|date=2026-07-20|website=[[China Press]]|language=zh-MY|url-status=live|access-date=2026-09-18}}</ref> Pada September 2026, jawatan beliau sebagai EXCO Negeri Sembilan sejak dilantik pada 7 Ogos 2026 terbatal setelah Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan Ke-9, Tuanku Muhriz membatalkan kesemua pelantikan EXCO Negeri Sembilan.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/09/1642219/tuanku-muhriz-batal-pelantikan-exco-kerajaan-negeri-sembilan-serta|title=Tuanku Muhriz batal pelantikan EXCO Kerajaan Negeri Sembilan serta-merta|last=BERNAMA|date=2026-09-21|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-09-20}}</ref> == Kontroversi krisis takhta Negeri Sembilan (2026) == === Ikrar taat setia dan penglibatan dalam keputusan penurunan takhta === Pada 7 Ogos 2026, Siow Kong Choon mengangkat dan menandatangani sumpah jawatan serta ikrar taat setia di hadapan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir, sebelum dilantik sebagai Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan (Exco). Ikrar tersebut merangkumi kesetiaan kepada Yang di-Pertuan Besar dan institusi diraja, pemeliharaan kedaulatan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan serta pengiktirafan terhadap kuasa Dewan Keadilan dan Undang Negeri Sembilan (DKU).<ref>{{cite news|url=https://prn.bernama.com/n9/berita/2611489/pembatalan-lantikan-10-exco-negeri-sembilan-diwartakan|title=Pembatalan Lantikan 10 Exco Negeri Sembilan Diwartakan|date=24 September 2026|work=Bernama}}</ref> Pada 15 September 2026, Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan mencapai keputusan secara sebulat suara berhubung proklamasi penurunan takhta Tuanku Muhriz bertarikh 19 April 2026. Barisan Exco kemudiannya mengeluarkan kenyataan pada 16 September yang mengiktiraf proklamasi tersebut sebagai sah serta mengiktiraf Tuanku Nadzaruddin Tuanku Ja'afar sebagai Yang di-Pertuan Besar yang baharu.<ref>{{cite news|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/terkini-proklamasi-turun-takhta-tuanku-muhriz-diputuskan-semua-exco-mb|title=Proklamasi turun takhta Tuanku Muhriz diputuskan semua Exco - MB|date=17 September 2026|work=Astro Awani}}</ref> === Dakwaan derhaka dan pelanggaran ikrar taat setia === Tindakan barisan Exco tersebut mencetuskan kontroversi berhubung kesetiaan kepada institusi diraja. Bekas Menteri Besar Negeri Sembilan, Aminuddin Harun, menyifatkan pengumuman pada 16 September 2026 sebagai suatu perbuatan "derhaka" terhadap Tuanku Muhriz. Beliau turut menggesa pihak berkuasa mengambil tindakan undang-undang terhadap ahli Exco yang terlibat.<ref>{{cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/885171-bekas-mb-pertahan-tuanku-muhriz-adun-ph-pertikai-kenyataan-exco|title=Bekas MB pertahan Tuanku Muhriz, Adun PH pertikai kenyataan Exco|date=16 September 2026|work=Malaysiakini}}</ref> Pada 17 September 2026, Jabatan Peguam Negara (AGC) menyatakan bahawa proklamasi bertarikh 19 April 2026 adalah tidak sah kerana tidak mematuhi kehendak mandatori Perkara 10 Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959. AGC turut menegaskan bahawa Menteri Besar dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri tidak mempunyai kuasa secara unilateral untuk menamatkan atau mengosongkan jawatan Yang di-Pertuan Besar.<ref>{{cite news|url=https://bernama.com/bm/am/news.php?id=2608605|title=Proklamasi Mengenai Kedudukan Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan Tidak Sah - AGC|date=17 September 2026|work=Bernama}}</ref> === Pembatalan pelantikan sebagai Exco === Pada 20 September 2026, Tuanku Muhriz membatalkan pelantikan Siow Kong Choon bersama sembilan ahli Exco yang lain. Menurut kenyataan Istana Negeri Sembilan, ahli-ahli Exco berkenaan telah memungkiri sumpah jawatan dan ikrar taat setia melalui tindakan serta kenyataan mereka pada 15 September 2026.<ref>{{cite news|url=https://bernama.com/radio/news.php?id=2609648|title=Tuanku Muhriz Batal Pelantikan Exco Kerajaan Negeri Sembilan Serta-Merta|date=21 September 2026|work=Bernama}}</ref> Pembatalan tersebut diwartakan pada 24 September 2026 dan berkuat kuasa mulai 20 September. Warta kerajaan secara khusus menyenaraikan Siow Kong Choon antara sepuluh bekas Exco yang pelantikannya dibatalkan kerana melanggar ikrar taat setia kepada Tuanku Muhriz. Pembatalan itu dibuat berdasarkan Perkara XXXVIII(5) Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.<ref>{{cite news|url=https://prn.bernama.com/n9/berita/2611489/pembatalan-lantikan-10-exco-negeri-sembilan-diwartakan|title=Pembatalan Lantikan 10 Exco Negeri Sembilan Diwartakan|date=24 September 2026|work=Bernama}}</ref> === Tindakan mahkamah === Pada Oktober 2026, Siow Kong Choon bersama sembilan bekas Exco lain memulakan tindakan undang-undang bagi mencabar kesahan pembatalan pelantikan mereka. Mereka mempertikaikan tafsiran peruntukan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan berhubung kuasa Yang di-Pertuan Besar untuk membatalkan pelantikan ahli Exco.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/en/news.php?id=2624687|title=Federal Court Sets Dec 16 Hearing For Negeri Sembilan Excos Dismissal Challenge|last=BERNAMA|date=2026-10-23|website=BERNAMA|language=en|access-date=2026-11-09}}</ref> Pada 2 November 2026, Mahkamah Tinggi Seremban membenarkan Dewan Keadilan dan Undang Negeri Sembilan menyertai prosiding tersebut sebagai defendan ketiga.<ref>{{cite news|url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2629169|title=DKU Dibenarkan Mencelah Saman Pemula Berhubung Isu Pembatalan Pelantikan Exco NS|date=2 November 2026|work=Bernama}}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]] |'''N01 [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]]''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Siow Kong Choon'''}} ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) | style="text-align:right;" |'''5,726''' |'''53.20%''' |{{Party shading/PH}} | |[[Loke Siew Fook]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | style="text-align:right;" |5,038 |46.80% |10,919 |688 |75.71% |} == Penghargaan == * {{flag|Negeri Sembilan}} ** [[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan.svg|50px]] Darjah Setia Negeri Sembilan (DNS) (2025)<ref name=CARIAN>{{cite web|url=https://ipingatns.ns.gov.my/carian_penerima_pingat_baru.php|title=CARIAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN / BINTANG / PINGAT TAHUN 2011 - SEMASA|website=ipingatns.ns.gov.my}}</ref> ** [[File:MY-NEG Meritorious Service Medal - PJK.svg|50px]] Pingat Jasa Kebaktian (PJK) (2017)<ref name=CARIAN></ref> ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Anggota Persatuan Cina Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-16]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] nzscm4otzd1infm3oss9mr71nmeqbq4 7004160 7004159 2026-11-12T06:33:42Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004160 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat <br >Tuan]] | name = Siow Kong Choon | native_name = 萧康骏 | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|DNS|PJK (Negeri Sembilan)|ADUN (Negeri Sembilan)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[Fail:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan.svg|40px]]<!-- -->[[Fail:MY-NEG Meritorious Service Medal - PJK.svg|40px]]</div> | native_name_lang = zh | image = | width = | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1988|9|24|dm=yes}} | birth_place = [[Jelebu]], [[Negeri Sembilan]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | constituency_AM6 = {{DUN|Chennah}} | assembly6 = Negeri Sembilan | term_start6 = 1 Ogos 2026 | term_end6 = | constituency5 = Chennah | office5 = Ahli<br>[[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan]] | predecessor5 = [[Arul Kumar Jambunathan]]<br>{{small|(Pembangunan Kerajaan Tempatan, Perumahan)}}<br>[[Teo Kok Seong]]<br>{{small|(Hal Ehwal Bukan Islam)}} | term_start5 = 7 Ogos 2026 | term_end5 = 20 September 2026 | 1blankname5 = Portfolio | 1namedata5 = Pembangunan Kerajaan Tempatan, Perumahan dan Hal Ehwal Bukan Islam | 2blankname5 = Raja | 2namedata5 = [[Tuanku Muhriz]] | 3blankname5 = Menteri Besar | 3namedata5 = [[Ismail Lasim]] | predecessor6 = {{PH DAP}} [[Loke Siew Fook]] | successor6 = | majority6 = 668 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]]) | party = [[File:Flag of the Malaysian Chinese Association.svg|25px]] [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) | occupation = Ahli Politik | relations = | otherparty = [[File:Barisan Nasional.png|25px]] [[Barisan Nasional]] (BN) | spouse = | children = | website = | footnotes = }} [[Rujukan kehormat|Tuan]] '''Siow Kong Choon''' ({{Langx|zh|萧康骏同志}}; lahir 24 September 1988) ialah ahli politik Malaysia berketurunan Cina. Beliau kini berkhidmat sebagai ADUN {{DUN|Chennah}} mewakili [[Barisan Nasional]] (BN)-[[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA) dan Ahli Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan (EXCO) portfolio Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Kerajaan Tempatan, Perumahan dan Hal Ehwal Bukan Islam sejak 2026. Pada peringkat parti, saudara Siow Kong Choon adalah Ahli Jawatankuasa Pemuda MCA Pusat, Ketua Pemuda [[Jawatankuasa Perhubungan Persatuan Cina Malaysia Negeri Sembilan|MCA Negeri Sembilan]] dan Ketua Pemuda MCA Bahagian Jelebu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2026/09/1647860/pembatalan-lantikan-exco-negeri-sembilan-diwartakan|title=Pembatalan lantikan EXCO Negeri Sembilan diwartakan {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2026-09-24}}</ref> == Kerjaya politik == Siow Kong Choon menyertai MCA pada tahun 2015.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://n9.chinapress.com.my/20260720/森美兰州选｜让真纳的人照顾真纳-萧康骏：输/|title=森美兰州选｜“让真纳的人照顾真纳 ” 萧康骏：输资源但不一定输民心 {{!}} 中國報 China Press|date=2026-07-20|website=[[China Press]]|language=zh-MY|url-status=live|access-date=2026-09-18}}</ref> Pada September 2026, jawatan beliau sebagai EXCO Negeri Sembilan sejak dilantik pada 7 Ogos 2026 terbatal setelah Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan Ke-9, Tuanku Muhriz membatalkan kesemua pelantikan EXCO Negeri Sembilan.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/09/1642219/tuanku-muhriz-batal-pelantikan-exco-kerajaan-negeri-sembilan-serta|title=Tuanku Muhriz batal pelantikan EXCO Kerajaan Negeri Sembilan serta-merta|last=BERNAMA|date=2026-09-21|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-09-20}}</ref> == Kontroversi krisis takhta Negeri Sembilan (2026) == === Ikrar taat setia dan penglibatan dalam keputusan penurunan takhta === Pada 7 Ogos 2026, Siow Kong Choon mengangkat dan menandatangani sumpah jawatan serta ikrar taat setia di hadapan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir, sebelum dilantik sebagai Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan (Exco). Ikrar tersebut merangkumi kesetiaan kepada Yang di-Pertuan Besar dan institusi diraja, pemeliharaan kedaulatan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan serta pengiktirafan terhadap kuasa Dewan Keadilan dan Undang Negeri Sembilan (DKU).<ref>{{cite news|url=https://prn.bernama.com/n9/berita/2611489/pembatalan-lantikan-10-exco-negeri-sembilan-diwartakan|title=Pembatalan Lantikan 10 Exco Negeri Sembilan Diwartakan|date=24 September 2026|work=Bernama}}</ref> Pada 15 September 2026, Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan mencapai keputusan secara sebulat suara berhubung proklamasi penurunan takhta Tuanku Muhriz bertarikh 19 April 2026. Barisan Exco kemudiannya mengeluarkan kenyataan pada 16 September yang mengiktiraf proklamasi tersebut sebagai sah serta mengiktiraf Tuanku Nadzaruddin Tuanku Ja'afar sebagai Yang di-Pertuan Besar yang baharu.<ref>{{cite news|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/terkini-proklamasi-turun-takhta-tuanku-muhriz-diputuskan-semua-exco-mb|title=Proklamasi turun takhta Tuanku Muhriz diputuskan semua Exco - MB|date=17 September 2026|work=Astro Awani}}</ref> === Dakwaan derhaka dan pelanggaran ikrar taat setia === Tindakan barisan Exco tersebut mencetuskan kontroversi berhubung kesetiaan kepada institusi diraja. Bekas Menteri Besar Negeri Sembilan, Aminuddin Harun, menyifatkan pengumuman pada 16 September 2026 sebagai suatu perbuatan "derhaka" terhadap Tuanku Muhriz. Beliau turut menggesa pihak berkuasa mengambil tindakan undang-undang terhadap ahli Exco yang terlibat.<ref>{{cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/885171-bekas-mb-pertahan-tuanku-muhriz-adun-ph-pertikai-kenyataan-exco|title=Bekas MB pertahan Tuanku Muhriz, Adun PH pertikai kenyataan Exco|date=16 September 2026|work=Malaysiakini}}</ref> Pada 17 September 2026, Jabatan Peguam Negara (AGC) menyatakan bahawa proklamasi bertarikh 19 April 2026 adalah tidak sah kerana tidak mematuhi kehendak mandatori Perkara 10 Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959. AGC turut menegaskan bahawa Menteri Besar dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri tidak mempunyai kuasa secara unilateral untuk menamatkan atau mengosongkan jawatan Yang di-Pertuan Besar.<ref>{{cite news|url=https://bernama.com/bm/am/news.php?id=2608605|title=Proklamasi Mengenai Kedudukan Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan Tidak Sah - AGC|date=17 September 2026|work=Bernama}}</ref> === Pembatalan pelantikan sebagai Exco === Pada 20 September 2026, Tuanku Muhriz membatalkan pelantikan Siow Kong Choon bersama sembilan ahli Exco yang lain. Menurut kenyataan Istana Negeri Sembilan, ahli-ahli Exco berkenaan telah memungkiri sumpah jawatan dan ikrar taat setia melalui tindakan serta kenyataan mereka pada 15 September 2026.<ref>{{cite news|url=https://bernama.com/radio/news.php?id=2609648|title=Tuanku Muhriz Batal Pelantikan Exco Kerajaan Negeri Sembilan Serta-Merta|date=21 September 2026|work=Bernama}}</ref> Pembatalan tersebut diwartakan pada 24 September 2026 dan berkuat kuasa mulai 20 September. Warta kerajaan secara khusus menyenaraikan Siow Kong Choon antara sepuluh bekas Exco yang pelantikannya dibatalkan kerana melanggar ikrar taat setia kepada Tuanku Muhriz. Pembatalan itu dibuat berdasarkan Perkara XXXVIII(5) Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.<ref>{{cite news|url=https://prn.bernama.com/n9/berita/2611489/pembatalan-lantikan-10-exco-negeri-sembilan-diwartakan|title=Pembatalan Lantikan 10 Exco Negeri Sembilan Diwartakan|date=24 September 2026|work=Bernama}}</ref> === Tindakan mahkamah === Pada Oktober 2026, Siow Kong Choon bersama sembilan bekas Exco lain memulakan tindakan undang-undang bagi mencabar kesahan pembatalan pelantikan mereka. Mereka mempertikaikan tafsiran peruntukan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan berhubung kuasa Yang di-Pertuan Besar untuk membatalkan pelantikan ahli Exco.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/en/news.php?id=2624687|title=Federal Court Sets Dec 16 Hearing For Negeri Sembilan Excos Dismissal Challenge|last=BERNAMA|date=2026-10-23|website=BERNAMA|language=en|access-date=2026-11-09}}</ref> Pada 2 November 2026, Mahkamah Tinggi Seremban membenarkan Dewan Keadilan dan Undang Negeri Sembilan menyertai prosiding tersebut sebagai defendan ketiga.<ref>{{cite news|url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2629169|title=DKU Dibenarkan Mencelah Saman Pemula Berhubung Isu Pembatalan Pelantikan Exco NS|date=2 November 2026|work=Bernama}}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]] |'''N01 [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]]''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Siow Kong Choon'''}} ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) | style="text-align:right;" |'''5,726''' |'''53.20%''' |{{Party shading/PH}} | |[[Loke Siew Fook]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | style="text-align:right;" |5,038 |46.80% |10,919 |688 |75.71% |} == Penghargaan == * {{flag|Negeri Sembilan}} ** [[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan.svg|50px]] Darjah Setia Negeri Sembilan (DNS) (2025)<ref name=CARIAN>{{cite web|url=https://ipingatns.ns.gov.my/carian_penerima_pingat_baru.php|title=CARIAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN / BINTANG / PINGAT TAHUN 2011 - SEMASA|website=ipingatns.ns.gov.my}}</ref> ** [[File:MY-NEG Meritorious Service Medal - PJK.svg|50px]] Pingat Jasa Kebaktian (PJK) (2017)<ref name=CARIAN></ref> ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Anggota Persatuan Cina Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-16]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] 2tnqs8ilfjwpb1z0zztvxkssmaudqkt 0 1295418 7004173 6964296 2026-11-12T06:59:14Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004173 wikitext text/x-wiki {{BLP unreferenced|date=Ogos 2026}}{{Malay name|Razali|Abu Samah|note=on}}{{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat Datuk]] | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|PSPP|DMSM|PPP|KMN|AAP}} P.P.S. {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PPA}} P.J.P.N. {{post-nominals|country=MYS|size=100%|ADUN (Negeri Sembilan)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[File:MY Darjah Kepahlawanan Pasukan Polis - PSPP.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Darjah Kepahlawanan Pasukan Polis - PPP.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|40px]]<!-- --><br >[[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Member - AAP.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Pingat Perkhidmatan Setia (Loyal Service Medal) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Pingat Perkhidmatan Am (General Service Medal) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Pingat Jasa Pahlawan Negara (National Hero Service Medal) ribbon.png|40px]]</div> | image = | caption = | office = Pelancongan, Kesenian, Kebudayaan dan Warisan | title = Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan]] | constituency_AM = {{DUN|Sikamat}}| | term_start = 8 Ogos 2026 | term_end = |||| | minister = {{BN UMNO}} [[Ismail Lasim]]| | 1blankname = 0| | 2blankname = 0| | 3blankname = Portfolio | 3namedata = Pelancongan, Kesenian, Kebudayaan dan Warisan|| | constituency = {{DUN|Sikamat}} | majority = 4,413 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]]) | office1 = Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]] | constituency_AM1 = {{DUN|Sikamat}} | term_start1 = 1 Ogos 2026 | term_end1 = 0 | predecessor1 = {{PH PKR}} [[Aminuddin Harun]] | successor1 = 0 | constituency1 = {{DUN|Sikamat}} | majority1 = 4,413 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]]) | office2 = timbalan ketua polis negeri melaka| | term_end2 = 0 | monarch2 = 0 | primeminister2 = 0 | minister2 = KDN; {{BN UMNO}} | governor2 = 0 | predecessor2 = 0 | successor2 = 0| | birth_date = 0 | birth_place = 0 | death_date = | death_place = | residence = 0|| | width = | height = 0 | party = {{flagicon image|Parti Wawasan Negara logo.svg}} [[Parti Wawasan Negara]] (WAWASAN) | otherparty = {{Logo kecil PN}} [[Perikatan Nasional]] (PN) | spouse = 0 | children = 0 | relations = 0 | occupation = Ahli Politik | website = 0 | module = 0 | footnotes = 9 }} Datuk '''Razali bin Abu Samah''' ialah ahli politik Malaysia berketurunan Melayu. Beliau kini berkhidmat sebagai ADUN {{DUN|Sikamat}} mewakili [[PN]]-[[Parti Wawasan Negara|WAWASAN]]. == Kerjaya politik == Pada September 2026, jawatan beliau sebagai EXCO Negeri Sembilan sejak dilantik pada 7 Ogos 2026 terbatal setelah Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan Ke-9, Tuanku Muhriz membatalkan kesemua pelantikan EXCO Negeri Sembilan.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/09/1642219/tuanku-muhriz-batal-pelantikan-exco-kerajaan-negeri-sembilan-serta|title=Tuanku Muhriz batal pelantikan EXCO Kerajaan Negeri Sembilan serta-merta|last=BERNAMA|date=2026-09-21|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-09-20}}</ref> ==Rujukan== [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota Parti Wawasan Negara]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-16]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] 9murmamsh3p6hrott3e84a6rv6hd3sp 7004175 7004173 2026-11-12T07:03:25Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004175 wikitext text/x-wiki {{BLP unreferenced|date=Ogos 2026}}{{Malay name|Razali|Abu Samah|note=on}}{{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]]<br >[[Datuk]] | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|PSPP|DMSM|PPP|KMN|AAP}} [[Pingat Perkhidmatan Setia|P.P.S.]] {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PPA}} P.J.P.N. {{post-nominals|country=MYS|size=100%|ADUN (Negeri Sembilan)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[File:MY Darjah Kepahlawanan Pasukan Polis - PSPP.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Darjah Kepahlawanan Pasukan Polis - PPP.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|40px]]<!-- --><br >[[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Member - AAP.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Pingat Perkhidmatan Setia (Loyal Service Medal) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Pingat Perkhidmatan Am (General Service Medal) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Pingat Jasa Pahlawan Negara (National Hero Service Medal) ribbon.png|40px]]</div> | image = | caption = | office = Pelancongan, Kesenian, Kebudayaan dan Warisan | title = Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan]] | constituency_AM = {{DUN|Sikamat}}| | term_start = 8 Ogos 2026 | term_end = |||| | minister = {{BN UMNO}} [[Ismail Lasim]]| | 1blankname = 0| | 2blankname = 0| | 3blankname = Portfolio | 3namedata = Pelancongan, Kesenian, Kebudayaan dan Warisan|| | constituency = {{DUN|Sikamat}} | majority = 4,413 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]]) | office1 = Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]] | constituency_AM1 = {{DUN|Sikamat}} | term_start1 = 1 Ogos 2026 | term_end1 = 0 | predecessor1 = {{PH PKR}} [[Aminuddin Harun]] | successor1 = 0 | constituency1 = {{DUN|Sikamat}} | majority1 = 4,413 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]]) | office2 = timbalan ketua polis negeri melaka| | term_end2 = 0 | monarch2 = 0 | primeminister2 = 0 | minister2 = KDN; {{BN UMNO}} | governor2 = 0 | predecessor2 = 0 | successor2 = 0| | birth_date = 0 | birth_place = 0 | death_date = | death_place = | residence = 0|| | width = | height = 0 | party = {{flagicon image|Parti Wawasan Negara logo.svg}} [[Parti Wawasan Negara]] (WAWASAN) | otherparty = {{Logo kecil PN}} [[Perikatan Nasional]] (PN) | spouse = 0 | children = 0 | relations = 0 | occupation = Ahli Politik | website = 0 | module = 0 | footnotes = 9 }} Datuk '''Razali bin Abu Samah''' ialah ahli politik Malaysia berketurunan Melayu. Beliau kini berkhidmat sebagai ADUN {{DUN|Sikamat}} mewakili [[PN]]-[[Parti Wawasan Negara|WAWASAN]]. == Kerjaya politik == Pada September 2026, jawatan beliau sebagai EXCO Negeri Sembilan sejak dilantik pada 7 Ogos 2026 terbatal setelah Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan Ke-9, Tuanku Muhriz membatalkan kesemua pelantikan EXCO Negeri Sembilan.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/09/1642219/tuanku-muhriz-batal-pelantikan-exco-kerajaan-negeri-sembilan-serta|title=Tuanku Muhriz batal pelantikan EXCO Kerajaan Negeri Sembilan serta-merta|last=BERNAMA|date=2026-09-21|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-09-20}}</ref> ==Rujukan== [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota Parti Wawasan Negara]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-16]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] hgxi8mawu8m4qmvaaawamjq6kor18yd 7004178 7004175 2026-11-12T07:06:02Z ~2026-59901-10 425187 /* */ 7004178 wikitext text/x-wiki {{BLP unreferenced|date=Ogos 2026}}{{Malay name|Razali|Abu Samah|note=on}}{{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]]<br >[[Datuk]] | honorific-suffix = {{small|{{post-nominals|country=MYS|size=100%|PSPP|DMSM|PPP|KMN|AAP}} [[Pingat Perkhidmatan Setia|P.P.S.]] {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PPA}} P.J.P.N. {{post-nominals|country=MYS|size=100%|ADUN (Negeri Sembilan)}}}}<br ><div style="display: inline-block; line-height: 0; word-spacing: -1ex; white-space: nowrap;"> <!-- -->[[File:MY Darjah Kepahlawanan Pasukan Polis - PSPP.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Darjah Kepahlawanan Pasukan Polis - PPP.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|40px]]<!-- --><br >[[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Member - AAP.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Pingat Perkhidmatan Setia (Loyal Service Medal) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Pingat Perkhidmatan Am (General Service Medal) ribbon.svg|40px]]<!-- -->[[File:MY Pingat Jasa Pahlawan Negara (National Hero Service Medal) ribbon.png|40px]]</div> | image = | caption = | office = Pelancongan, Kesenian, Kebudayaan dan Warisan | title = Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan]] | constituency_AM = {{DUN|Sikamat}}| | term_start = 8 Ogos 2026 | term_end = |||| | minister = {{BN UMNO}} [[Ismail Lasim]]| | 1blankname = 0| | 2blankname = 0| | 3blankname = Portfolio | 3namedata = Pelancongan, Kesenian, Kebudayaan dan Warisan|| | constituency = {{DUN|Sikamat}} | majority = 4,413 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]]) | office1 = Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]] | constituency_AM1 = {{DUN|Sikamat}} | term_start1 = 1 Ogos 2026 | term_end1 = 0 | predecessor1 = {{PH PKR}} [[Aminuddin Harun]] | successor1 = 0 | constituency1 = {{DUN|Sikamat}} | majority1 = 4,413 ([[Pilihan raya negeri Negeri Sembilan 2026|2026]]) | office2 = timbalan ketua polis negeri melaka| | term_end2 = 0 | monarch2 = 0 | primeminister2 = 0 | minister2 = KDN; {{BN UMNO}} | governor2 = 0 | predecessor2 = 0 | successor2 = 0| | birth_date = 0 | birth_place = 0 | death_date = | death_place = | residence = 0|| | width = | height = 0 | party = {{flagicon image|Parti Wawasan Negara logo.svg}} [[Parti Wawasan Negara]] (WAWASAN) | otherparty = {{Logo kecil PN}} [[Perikatan Nasional]] (PN) | spouse = 0 | children = 0 | relations = 0 | occupation = Ahli Politik | website = 0 | module = 0 | footnotes = 9 }} [[Datuk]] '''Razali bin Abu Samah''' ialah ahli politik Malaysia berketurunan Melayu. Beliau kini berkhidmat sebagai ADUN {{DUN|Sikamat}} mewakili [[PN]]-[[Parti Wawasan Negara|WAWASAN]]. == Kerjaya politik == Pada September 2026, jawatan beliau sebagai EXCO Negeri Sembilan sejak dilantik pada 7 Ogos 2026 terbatal setelah Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan Ke-9, Tuanku Muhriz membatalkan kesemua pelantikan EXCO Negeri Sembilan.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/09/1642219/tuanku-muhriz-batal-pelantikan-exco-kerajaan-negeri-sembilan-serta|title=Tuanku Muhriz batal pelantikan EXCO Kerajaan Negeri Sembilan serta-merta|last=BERNAMA|date=2026-09-21|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-09-20}}</ref> ==Rujukan== [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota Parti Wawasan Negara]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sembilan ke-16]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] k0sixpoqjwn6r1n5qh3zd74ab0ap5eg 3 1296860 7003966 6931684 2026-11-11T18:49:35Z S.Marchenko 404722 S.Marchenko telah memindahkan laman [[Perbincangan pengguna:Wiz KDDI]] ke [[Perbincangan pengguna:Renamed user 716afe0412a8fd2704ceea9095a946cb]] tanpa meninggalkan lencongan: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Wiz KDDI|Wiz KDDI]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 716afe0412a8fd2704ceea9095a946cb|Renamed user 716afe0412a8fd2704ceea9095a946cb]]" 6931684 wikitext text/x-wiki == Jemputan untuk menyertai pasukan sambutan ulang tahun Wikipedia Bahasa Melayu ke-25 == Salam sejahtera kepada pengguna aktif Wikipedia Bahasa Melayu, Wikipedia Bahasa Melayu '''bakal menyambut ulang tahun ke-25 pada tahun hadapan (2027)'''! Komuniti Wikipedia Bahasa Melayu dengan kerjasama Kumpulan Komuniti Pengguna Wikimedia Malaysia (WCUGM) sedang giat mencari sukarelawan untuk menyertai perancangan untuk Sambutan Jubli Perak Wikipedia Bahasa Melayu. Sekiranya anda berminat untuk menyertai pasukan kami, sila balas di laman [[Perbincangan Wikipedia:Jubli Perak]]. Kami mengalu-alukan penyertaan anda bagi menjayakan sambutan ulang tahun ke-25 tahun 2027. Sekian, [[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 06:11, 18 Ogos 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Hakimi97@mswiki yang menggunakan senarai di https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Pengguna:Hakimi97/Pengguna_aktif&oldid=6931180 --> iv4mx5ny3tze0rk4acmcnai27rt4iuk 0 1296960 7004211 7001988 2026-11-12T08:34:41Z Bistarif 339857 /* Pelakon Pembantu */ 7004211 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Tertulis Kita Sampai Syurga | image = | image_size = | image_alt = | caption = Poster rasmi drama | genre = [[Melodrama]]<br>[[Drama lipur lara|Drama]] | based on = '''[[Tertulis Kita Sampai Syurga|Tertulis Kita Sampai Syurga]]''' <br>karya Aalin Amily | developer = | writer = Aalin Amily | director = [[Along Kamaludin]] | creative_director = | presenter = | starring = {{Plainlist| * [[Shukri Yahaya]] * [[Qistina Khaled]] }} | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = Ryenald Guntabit & MelakaBoy | opentheme = "Gagal Setia" — Ryenald Guntabid | endtheme = "Gagal Setia" — Ryenald Guntabid | composer = Ryenald Guntabid & Wan Muazzam Faiz | language = [[Bahasa Melayu]] | num_episodes = 28 | list_episodes = | executive_producer = [[David Teo]] | producer = Jane Teo | editor = | country = [[Malaysia]] | cinematography = | camera = | runtime = 45 minit | company = [[Metrowealth Movies Production|Metrowealth (MIG)]] | distributor = | budget = | network = [[TV3 (Malaysia)|TV3]] <br> [[Tonton]] <br> | picture_format = [[1080i]] ([[Televisyen definisi tinggi|HDTV]]) | audio_format = [[Stereo]] | first_aired = 9 November 2026 | last_aired =Kini | preceded_by =[[Andai Masih Ada Maaf]] | followed_by = | related = | website = | production_website = }} '''''Tertulis Kita Sampai Syurga''''' merupakan sebuah drama televisyen Malaysia 2026 terbitan MIG Pictures Sdn Bhd yang diarahkan oleh [[Along Kamaludin]]. Ia dibintangi oleh [[Shukri Yahaya]] dan [[Qistina Khaled]]. Drama ini memulakan tayangan perdana di [[Slot Akasia]] pada 9 November 2026 menggantikan [[Andai Masih Ada Maaf]]. ==Sinopsis== Mengisahkan perjalanan seorang gadis remaja yang sosial dan sering memberontak, namun terpaksa menyesuaikan diri dengan kehidupan baharu sebagai isteri dan ibu, di samping berdepan pelbagai cabaran yang menguji ketabahan dirinya. Arya Darlina ([[Qistina Khaled]]) yang terpaksa menerima perkahwinan aturan keluarga bersama Luthfi Hakimi ([[Shukri Yahaya]]), seorang bapa tunggal yang tegas Hubungan mereka yang pada awalnya dingin mula bertukar menjadi sayang apabila Luthfi menyelamatkan Arya daripada gangguan seorang rakannya sendiri yang obses terhadap dirinya. Namun, kebahagiaan yang mula dibina tidak bertahan lama apabila hubungan mereka digugat oleh kecemburuan Shaza ([[Auni Yusri]]), sepupu Arya, serta dendam Fiona ([[Ramona Zamzam]]), bekas isteri Luthfi. Konflik yang semakin meruncing akhirnya membawa kepada sebuah tragedi apabila Fiona mengancam kehidupan keluarga baharu itu. Dihimpit kesedihan dan rasa bersalah, Arya dan Luthfi terpaksa berdepan ujian yang menguji kekuatan ikatan mereka. Mampukah cinta yang menyatukan mereka menjadi kekuatan untuk bangkit semula dan mencari kedamaian selepas segala yang berlaku? ==Pelakon== ===Pelakon Utama=== * [[Shukri Yahaya|'''Shukri Yahaya''']] sebagai '''Luthfi Hakimi''' * [[Qistina Khaled|'''Qistina Khaled''']] sebagai '''Arya Darlina''' ===Pelakon Pembantu=== * [[Ramona Zamzam|'''Ramona Zamzam''']] sebagai '''Fiona''' * [[Auni Yusri|'''Auni Yusri''']] sebagai '''Shaza''' * [[Muhsin Nadzli|'''Muhsin Nadzli''']] sebagai '''Naufal''' * '''Emily Elizabeth''' sebagai '''Melissa''' * '''Adra Azzahra''' sebagai '''Aesya''' * '''Maya Fathia''' sebagai '''Aura''' * [[Rahim Jailani|'''Rahim Jailani''']] sebagai '''Tuan Zahir''' * [[Ainina Ahmad B|'''Ainina Ahmad B''']] sebagai '''Puan Dahlia''' * '''Raff Roslee''' sebagai '''Rizal''' * '''[[Qaidah Marha]]''' sebagai '''Arya Darlina''' (flashback) 2ijxtrwl9wgy9bvtjg0c7ei9ytt4vf7 0 1300757 7003957 7001872 2026-11-11T17:58:54Z ~2026-59233-92 424634 /* */ 7003957 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Abigail London |birth_date = {{Birth date and age|2016|1|2}} |birth_place = {{Flagicon|USA}} [[Los Angeles]], [[California]], AS |occupation = Pelakon |years_active = 2023–kini }} '''Abigail London''' (lahir 2 Januari 2016) ialah pelakon Amerika Syarikat. ==Filemografi== ===Televisyen=== * ''Jimmy Kimmel Live!'' (2024) * ''The Shards'' (2026) ===Filem=== * ''The Lurking Fear'' (2023) * ''Origin'' (2023) * ''Asymmetry'' (2027) == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb nama|id=nm12474867}} {{Tunas-pelakon}} [[Kategori:Kelahiran 2016]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon television Amerika Syarikat]] [[Kategori: Pelakon filem Amerika Syarikat]] 6npxpy7opss6gi7d3ndbm62cqvkoz63 7004249 7003957 2026-11-12T09:07:05Z ~2026-59972-39 425203 /* */ 7004249 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Abigail London |birth_date = {{Birth date and age|2016|1|2}} |birth_place = {{Flagicon|USA}} [[Los Angeles]], [[California]], AS |occupation = [[Pelakon]] |years_active = 2023–kini }} '''Abigail London''' (lahir 2 Januari 2016) ialah pelakon Amerika Syarikat. ==Filemografi== ===Televisyen=== * ''Jimmy Kimmel Live!'' (2024) * ''The Shards'' (2026) ===Filem=== * ''The Lurking Fear'' (2023) * ''Origin'' (2023) * ''Asymmetry'' (2027) == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb nama|id=nm12474867}} {{Tunas-pelakon}} [[Kategori:Kelahiran 2016]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon television Amerika Syarikat]] [[Kategori: Pelakon filem Amerika Syarikat]] ki2bot7ap4r4q4olq5d0afpe5fowxew 0 1301029 7004228 6961246 2026-11-12T08:51:17Z Farishhamka 265298 +[[Kategori:Kelahiran 1931]]; +[[Kategori:Kematian 2026]]; +[[Kategori:Orang dari Switzerland]]; +[[Kategori:Ahli politik Switzerland]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 7004228 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Pierre de Chastonay | image = Pierre de Chastonay.jpg | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = Pierre Victor de Chastonay | birth_date = {{Birth date|df=y|1931|06|30}} | birth_place = Sierre, Valais, Switzerland | death_date = {{Death date and age|df=y|2026|09|14|1931|06|30}} | death_place = | other_names = | occupation = Peguam | years_active = | known_for = | notable_works = | education = University of Geneva<br/> University of Lorraine | party = | office = Ahli Majlis Kebangsaan Switzerland | term_start = 1 Disember 1975 | term_end = 29 November 1987 | office2 = Ahli Grand Council of Valais | term_start2 = Mac 1969 | term_end2 = 21 Mac 1977 }} '''Pierre Victor de Chastonay''' (20 Jun 1931 – 14 September 2026) merupakan seorang ahli politik Switzerland dari Parti Demokrat Kristian ([[Bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''Christian Democratic Party'' (PDC)).<ref>{{cite news |last=Gabbud|first=Jean-Yves|date=16 September 2026|title=Pierre de Chastonay, ancien président de Sierre et ancien conseiller national, est mort|url=https://www.lenouvelliste.ch/valais/valais-central/sierre-district/sierre-commune/pierre-de-chastonay-ancien-president-de-sierre-et-ancien-conseiller-national-est-mort-1514343|trans-title= |work=Le Nouvelliste|language=French|location= |publisher= |access-date=16 September 2026}}</ref> == Rujukan == [[Kategori:Kelahiran 1931]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Orang dari Switzerland]] [[Kategori:Ahli politik Switzerland]] 4vs7a3v0cmfj8a9esehys3tjzatvwiy 14 1302033 7004063 6973306 2026-11-12T02:21:23Z Mrfitrh 414376 Mrfitrh telah memindahkan laman [[Kategori:Filem British tahun 2026]] ke [[Kategori:Filem United Kingdom tahun 2026]]: sepatutnya united kingdom bukan british 6973306 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Filem British mengikut tahun]] jt7x2nj0kqdq0rseuuci09y5v5mdzvb 7004065 7004063 2026-11-12T02:21:47Z Mrfitrh 414376 7004065 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Filem United Kingdom mengikut tahun]] oxvpauc2c9p673ast0jc0h61jki95s1 0 1302083 7003908 7001507 2026-11-11T13:29:46Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7003908 wikitext text/x-wiki {{Short description|Musim Formula Satu yang sedang berlangsung}} {{pp-vandalism|small=yes}} {{Use dmy dates|date=March 2026}} {{F1 season | year = 2026 | champions = [[Senarai Juara Dunia Pemandu Formula Satu|Juara Dunia Pemandu]]: [[Kimi Antonelli]]<br>{{nowrap|[[Senarai Juara Pengeluar Dunia Formula Satu|Juara Pengeluar Dunia]]: [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]]}} | support_series = <br>[[Kejuaraan Formula 2 2026|Kejuaraan Formula 2]]<br>[[Kejuaraan Formula 3 FIA 2026|Kejuaraan Formula 3 FIA]]<br>[[Musim F1 Academy 2026|F1 Academy]]<br>[[Porsche Supercup 2026|Porsche Supercup]] | Current = 2026 | Previous = 2025 | Next = 2027 }} {{Multiple image | perrow = 3/2 | total_width = 400 | align = right | image1 = Kimi Antonelli at the 2025 US Grand Prix in Austin, TX (cropped).jpg | image2 = FIA F1 Austria 2026 Nr. 12 Antonelli (3).jpg | footer = [[Kimi Antonelli]] merupakan juara Kejohanan Pemandu Dunia serta memandu untuk [[Mercedes-Benz di Formula Satu|Mercedes]] iaitu pasukan yang memenangi Kejohanan Pengeluar Dunia buat kali kesembilan. }} '''Kejohanan Dunia Formula Satu FIA 2026''' ialah kejohanan perlumbaan permotoran untuk [[kereta Formula Satu]] dan merupakan edisi ke-77 [[Kejohanan Dunia Formula Satu]]. Kejohanan ini diiktiraf oleh [[Persekutuan Automobil Antarabangsa]] (FIA), badan induk [[sukan permotoran]] antarabangsa, sebagai kelas pertandingan tertinggi bagi [[kereta lumba roda terbuka]]. Kejohanan ini dipertandingkan melalui dua puluh tiga buah perlumbaan Grand Prix yang diadakan di seluruh dunia. Kejohanan musim 2026 bermula pada bulan Mac dan dijadualkan berakhir pada bulan Disember. Para pemandu dan pasukan bersaing untuk merebut gelaran [[Juara Dunia Pemandu]] dan [[Juara Dunia Pengeluar]] masing-masing. [[Lando Norris]] merupakan penyandang gelaran Juara Dunia Pemandu, manakala [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] merupakan penyandang gelaran Juara Dunia Pengeluar. Musim 2026 menampilkan perubahan peraturan yang besar, termasuk konfigurasi unit kuasa yang disemak semula dan aerodinamik aktif baharu, serta penyertaan pasukan kesebelas buat kali pertama sejak {{F1|2016}}. [[Audi in Formula One|Audi]], yang mengambil alih [[Sauber Motorsport|Sauber]] pada {{F1|2024}}, menyertai perlumbaan sebagai [[pasukan kilang]] dengan unit kuasa sendiri, manakala [[Cadillac in Formula One|Cadillac]] membuat penampilan sulung dalam kejuaraan ini menggunakan unit kuasa [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. [[Honda in Formula One|Honda]], melalui anak syarikatnya [[Honda Racing Corporation]], memeterai perjanjian eksklusif sebagai pasukan kilang bersama [[Aston Martin in Formula One|Aston Martin]] dan membekalkan unit kuasa sendiri kepada pasukan tersebut selepas menamatkan kerjasama dengan [[Red Bull Racing]]. [[Ford in Formula One|Ford]] kembali ke sukan ini buat kali pertama sejak {{F1|2004}} dengan menyokong [[Red Bull Powertrains]] dalam pembekalan unit kuasa kepada Red Bull Racing dan [[Racing Bulls]]. [[Renault in Formula One|Renault]] tidak lagi menjadi pembekal enjin memandangkan [[Alpine F1 Team|Alpine]] telah beralih kepada penggunaan unit kuasa Mercedes. == Penyertaan == Setiap pasukan dikehendaki menyenaraikan sekurang-kurangnya dua orang pemandu, seorang bagi setiap satu daripada dua buah kereta yang diwajibkan.<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss02_-_2024-12-11.pdf|title=2026 Formula One Sporting Regulations – Issue 2|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=11 Disember 2024|access-date=14 Disember 2024|archive-date=14 Disember 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214150533/https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss02_-_2024-12-11.pdf|url-status=live}}</ref> Semua pasukan bertanding menggunakan tayar yang dibekalkan oleh [[Pirelli]].<ref>{{cite news |title=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |date=10 Oktober 2023 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330165155/https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |archive-date=30 Mac 2024 |access-date=30 April 2024}}</ref> <div style="overflow-x: auto;"> {|class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" |+{{nowrap|Pasukan dan pemandu yang dikontrak untuk bertanding dalam Kejohanan Dunia 2026}} !scope="col" rowspan="2"|Pasukan !scope="col" rowspan="2"|[[List of Formula One constructors|Pengeluar]] ! rowspan="2" class="unsortable" |Casis ! rowspan="2" scope="col" nowrap |[[Formula One engines|Unit kuasa]] ! colspan="3" scope="col" class="unsortable" |Pemandu perlumbaan |- !scope="col" class="unsortable"|[[List of Formula One driver numbers|No.]] !scope="col" class="unsortable"|[[List of Formula One drivers|Nama pemandu]] !scope="col" class="unsortable"|Pusingan |- | data-sort-value="Alpine"| {{flagg|cnxa|France}}[[BWT (company)|BWT]] Alpine F1 Team<ref>{{cite press release|url=[https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/|title=BWT](https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/%7Ctitle=BWT) and Alpine F1 team combine forces in strategic partnership aimed at sustainability drive|publisher=BWT|date=11 February 2022|url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220211164813/https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/](https://web.archive.org/web/20220211164813/https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/) |archive-date=11 February 2022 |access-date=24 April 2024}}</ref> ! [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Alpine A526|A526]]<ref>{{cite news |last1=Forbes |first1=Gonzalo |title=Alpine already working in wind tunnel on 2026 |url=[https://www.autohebdof1.com/news/f1/alpine-already-working-in-wind-tunnel-on-2026.html](https://www.autohebdof1.com/news/f1/alpine-already-working-in-wind-tunnel-on-2026.html) |access-date=25 November 2025 |work=Auto Hebdo |date=8 January 2025}}</ref> | {{nowrap|[[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref name="RenaultShutdown">{{cite news|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl|title=Alpine](https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl%7Ctitle=Alpine) confirm they are to shut down works engine programme at the end of 2025|work=Formula 1|date=30 September 2024|url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240930161623/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl](https://web.archive.org/web/20240930161623/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl) |archive-date=30 September 2024 |access-date=30 September 2024}}</ref><ref name="AlpineMercedes">{{Cite news|date=12 November 2024|title=Alpine to use Mercedes power units and gearboxes from 2026 |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc](https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc) |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20241112114125/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc](https://web.archive.org/web/20241112114125/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc) |archive-date=12 November 2024 |access-date=12 November 2024}}</ref>}} |style="text-align:center"|10<br/>43 |{{flagg|cnxa|France}}[[Pierre Gasly]]<br/>{{nowrap|{{flagg|cnxa|Argentina}}[[Franco Colapinto]]}} | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Aston Martin"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Aston Martin [[Saudi Aramco|Aramco]] F1 Team<ref>{{Cite news|title=Honda to make full-scale F1 return in 2026 as they join forces with Aston Martin|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ](https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ) |date=24 May 2023 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240411163915/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ](https://web.archive.org/web/20240411163915/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ) |archive-date=11 April 2024 |access-date=5 July 2024}}</ref> ! [[Aston Martin in Formula One|Aston Martin Aramco]]-[[Honda in Formula One|Honda]] | [[Aston Martin AMR26|AMR26]]<ref>{{cite web |title=Jak Crawford to drive in maiden FP1 at Mexico City Grand Prix |url=[https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/jak-crawford-to-drive-in-maiden-fp1-at-mexico-city-grand-prix](https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/jak-crawford-to-drive-in-maiden-fp1-at-mexico-city-grand-prix) |website=Aston Martin F1 |access-date=25 November 2025}}</ref> | [[Honda V6 hybrid Formula One power unit|Honda RA626H]]<ref name="AstonHondaSky">{{cite news |title=Aston Martin confirm Honda as F1 engine partner from 2026 as Japanese manufacturer makes official return to sport |url=[https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport](https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport) |access-date=8 February 2024 |work=Sky Sports |date=24 May 2023 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230524092225/https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport](https://web.archive.org/web/20230524092225/https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport) |archive-date=24 May 2023}}</ref><ref>{{cite news |last=Vinel |first=Ben |date=20 January 2026 |title=Honda launches F1 2026 power unit in new partnership with Aston Martin |url=[https://www.motorsport.com/f1/news/honda-f1-2026-aston-martin-power-unit/10791254/](https://www.motorsport.com/f1/news/honda-f1-2026-aston-martin-power-unit/10791254/) |work=Motorsport |access-date=20 January 2026}}</ref> |style="text-align:center" |14<br/>18 |{{flagg|cnxa|Spain}}[[Fernando Alonso]]<br/>{{flagg|cnxa|Canada}}[[Lance Stroll]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Williams"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Atlassian]] Williams F1 Team<ref>{{cite news |last=Mann-Bryans |first=Mark |title=Record title sponsorship for Williams F1 as Atlassian deal announced |url=[https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069/](https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069/) |access-date=11 February 2025 |work=[[Autosport]] |date=11 February 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250211134608/https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069](https://web.archive.org/web/20250211134608/https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069) |archive-date=11 February 2025}}</ref><ref>{{cite press release|url=[https://www.williamsf1.com/evolution-of-an-icon](https://www.williamsf1.com/evolution-of-an-icon) |title=Evolution of an icon |work=Williams F1 Team |date=3 November 2025 |access-date=3 November 2025}}</ref> ![[Williams Racing|Atlassian Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Williams FW48|FW48]]<ref>{{cite web |title=2026 Pre-Season Testing Dates and Calendar Update Confirmed |url=[https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed](https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed) |website=Atlassian Williams Racing |access-date=25 November 2025 |archive-date=2 July 2025 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250702190343/https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed](https://web.archive.org/web/20250702190343/https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed) |url-status=live }}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref>{{cite news |last=Baldwin |first=Alan |editor-last1=Sarkar |editor-first1=Pritha |title=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |url=[https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/](https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/) |access-date=8 February 2024 |work=Reuters |date=8 January 2024}}</ref> |style="text-align:center"|23<br/>55 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Thailand}}[[Alexander Albon]]}}<br/>{{flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Audi"|{{flagg|cnxa|Germany}}Audi [[Revolut]] F1 Team<ref name="AudiExpands" /><ref>{{cite news |last1=van Denderen |first1=Ludo |title=Bad news for Swiss F1 fans: Audi opts for German national anthem |url=[https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html](https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html) |access-date=14 May 2024 |work=GPBlog |date=2 April 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250617061201/https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html](https://web.archive.org/web/20250617061201/https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html) |archive-date=17 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Noble |first=Jon |title= Audi reveals new title sponsor for its F1 debut |url= [https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut/](https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut/) |work=The Race |date= 30 July 2025 |access-date=30 July 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250730082205/https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut](https://web.archive.org/web/20250730082205/https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut) |archive-date=30 July 2025}}</ref> ! [[Audi in Formula One|Audi]] | [[Audi R26|R26]]<ref>{{Cite web |date=12 November 2025 |title=Audi reveals new concept livery for its F1 debut in 2026 |url=[https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-concept-livery-for-its-f1-debut-in-2026/](https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-concept-livery-for-its-f1-debut-in-2026/) |access-date=12 November 2025 |website=The Race}}</ref> | [[Audi V6 hybrid Formula One power unit|Audi AFR 26 Hybrid]]<ref name="AudiExpands">{{cite news |title=Audi expands commitment to Formula 1 with 100% takeover of Sauber |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw](https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw) |access-date=7 May 2024 |work=Formula 1 |date=8 March 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240322022125/https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw](https://web.archive.org/web/20240322022125/https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw) |archive-date=22 March 2024}}</ref> |style="text-align:center"|5<br/>27 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Brazil}}[[Gabriel Bortoleto]]}}<br/>{{flagg|cnxa|Germany}}[[Nico Hülkenberg]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Cadillac"|{{flagg|cnxa|United States}}Cadillac Formula 1 Team<ref name="Cadillac">{{Cite press release |title=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc](https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc) |access-date=25 November 2024|date=25 November 2024|work=Formula 1|url-status=live|archive-url=[https://web.archive.org/web/20241125183206/https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc|archive-date=25](https://web.archive.org/web/20241125183206/https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc%7Carchive-date=25) November 2024}}</ref><ref name="Cadillac GM">{{Cite press release |date=25 November 2024 |title=General Motors launches Cadillac Formula 1 Team and power unit |url=[https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html](https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html) |url-status=live |access-date=25 November 2024 |work=General Motors|archive-url=[https://web.archive.org/web/20241126112427/https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html|archive-date=26](https://web.archive.org/web/20241126112427/https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html%7Carchive-date=26) November 2024}}</ref><ref name="CadillacApproved">{{Cite news |title=Cadillac receive final approval to join F1 grid in 2026 |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN](https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN) |access-date=7 March 2025 |date=7 March 2025 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250307165811/https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN](https://web.archive.org/web/20250307165811/https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN) |archive-date=7 March 2025}}</ref> ! [[Cadillac in Formula One|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Cadillac MAC-26|MAC-26]]<ref>{{cite web |date=27 February 2026 |last=Gaillard |first=Fabien |title=Cadillac revela por fin el nombre de su primer coche de F1 que conducirá Checo Pérez |trans-title=Cadillac finally reveals the name of its first F1 car to be driven by Checo Pérez |url=[https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/](https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/) |website=motorsport.com |access-date=27 February 2026 |language=es |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260227164954/https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/](https://web.archive.org/web/20260227164954/https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/) |archive-date=27 February 2026 |url-status=live}}</ref> |[[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref name="Cadillac-Ferrari">{{Cite news|title=Ferrari enters a multi-year agreement with Andretti Formula Racing |url=[https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing](https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing) |date=10 December 2024 |access-date=10 December 2024 |work=Ferrari |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing](https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing) |archive-date=10 December 2024 }}</ref> |style="text-align:center"|11<br/>77 |{{Flagicon|MEX}} [[Sergio Pérez]]<br/>{{Flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Ferrari"|{{flagg|cnxa|Italy}}Scuderia Ferrari [[HP Inc.|HP]]<ref>{{cite press release |title=Ferrari and HP Announce a Title Partnership |url=[https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html](https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html) |work=HP |date=24 April 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240718101303/https://www.hp.com/us-en/newsroom/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html](https://web.archive.org/web/20240718101303/https://www.hp.com/us-en/newsroom/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html) |archive-date=18 July 2024 |access-date=24 April 2024}}</ref> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ferrari SF-26|SF-26]]<ref>{{cite news |last=Cleeren |first=Filip |date=9 January 2026 |title=Ferrari reveals name for pivotal 2026 F1 car |url=[https://motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-name-of-2026-f1-car/10788955/](https://motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-name-of-2026-f1-car/10788955/) |work=Motorsport |access-date=9 January 2026 }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> | [[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref name="TheRaceUntil2026">{{cite news |title=What engine every F1 team is using for 2026 rules |url=[https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/](https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/) |access-date=16 October 2025 |work=The Race |date=26 August 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250920181834/https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines](https://web.archive.org/web/20250920181834/https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines) |archive-date=20 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=SF-26, The New 2026 Ferrari Single-Seater |url=[https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/sf-26](https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/sf-26) |access-date=23 January 2026 |website=Ferrari}}</ref> |style="text-align:center"|16<br/>44 |{{flagg|cnxa|Monaco}}[[Charles Leclerc]]<br/>{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lewis Hamilton]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Haas"|{{flagg|cnxa|United States}}[[Toyota Gazoo Racing|TGR]] Haas F1 Team<ref name="Race HAAS TOYOTA">{{Cite web |date=4 December 2025 |last=Mitchell-Malm |first=Scott |title=Bigger Toyota deal prompts Haas rebrand for F1 2026 |url=[https://www.the-race.com/formula-1/bigger-toyota-deal-prompts-haas-rebrand-for-f1-2026/](https://www.the-race.com/formula-1/bigger-toyota-deal-prompts-haas-rebrand-for-f1-2026/) |access-date=4 December 2025 |website=The Race}}</ref> ! [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |[[Haas VF-26|VF-26]]<ref name="Race HAAS TOYOTA" /> | [[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref>{{Cite news|title=Haas to stick with Ferrari amid engine crisis|url=[http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|date=30](http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html%7Cdate=30) August 2020|access-date=30 August 2020|work=Grand Prix|archive-date=30 August 2020|archive-url=[https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|url-status=live](https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html%7Curl-status=live)}} </ref><ref>{{cite news |last=McDonagh |first=Connor |title=Haas extend Ferrari technical partnership until the end of 2028 F1 season |url=[https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season](https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season) |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240716124119/https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season](https://web.archive.org/web/20240716124119/https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season) |archive-date=16 July 2024 |access-date=16 July 2024 |work=Crash |date=16 July 2024}}</ref> |style="text-align:center"|31<br/>50<br/>51<br/>87 |{{flagg|cnxa|France}}[[Esteban Ocon]]<br/>{{flagg|cnxa|Japan}} [[Ryo Hirakawa]]<br/>{{flagg|cnxa|Brazil}} [[Rafael Câmara]]<br/>{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Oliver Bearman]] | align="center" nowrap|1–19<br/>19<br/>20<br/>1–20 |- | data-sort-value="McLaren"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}McLaren [[Mastercard]] F1 Team}}<ref>{{Cite news |last=Smith |first=Luke |date=27 August 2025 |title=Why McLaren F1 finally said yes to Mastercard after a decade without a title sponsor |url=[https://www.nytimes.com/athletic/6578523/2025/08/27/mclaren-mastercard-f1-title-sponsor/](https://www.nytimes.com/athletic/6578523/2025/08/27/mclaren-mastercard-f1-title-sponsor/) |url-access=registration |access-date=27 August 2025 |work=[[The New York Times]] |department=[[The Athletic]] |issn=0362-4331}}</ref> ! scope="row" nowrap | [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |[[McLaren MCL40|MCL40]]<ref>{{Cite Instagram |user=mclarenf1 |postid=DTzeD-ICARm |date=22 January 2026 |title=We can't wait to meet you |access-date=22 January 2026}}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref>{{Cite web |title=McLaren Formula 1 Team and Mercedes-Benz renew power unit agreement until 2030 |url=[https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/](https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/) |access-date=22 December 2025 |website=[[McLaren]] |date=24 November 2023 |archive-date=6 January 2026 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260106075930/https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/](https://web.archive.org/web/20260106075930/https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/) |url-status=live }}</ref> |style="text-align:center"|1<br/>81 |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lando Norris]]<br/>{{flagg|cnxa|Australia}}[[Oscar Piastri]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Mercedes"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Germany}}Mercedes-AMG [[Petronas]] F1 Team}}<ref>{{cite news |last=Noble |first=Jonathan |title=Mercedes signs early Petronas deal extension ahead of new F1 2026 rules |url=[https://us.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375423/](https://us.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375423/) |access-date=24 April 2024 |work=[[Motorsport.com]] |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220928082507/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375422/](https://web.archive.org/web/20220928082507/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375422/) |archive-date=28 September 2022 |date=28 September 2022}}</ref> ! [[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes]] | [[Mercedes W17|F1 W17]]<ref>{{cite news |last1=Mee |first1=Lydia |title=Mercedes announces W17 livery reveal date and 2026 F1 season launch event |url=[https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/](https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/) |access-date=5 January 2026 |work=Motorsport.com |archive-date=5 January 2026 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260105142744/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/](https://web.archive.org/web/20260105142744/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/) |url-status=live }}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref name="TheRaceUntil2026"/> |style="text-align:center"|12<br/>63 |{{flagicon image|Flag of Italy.svg}} [[Kimi Antonelli]]<br/>{{flagicon image|Flag of the United Kingdom.svg}} [[George Russell (racing driver)|George Russell]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Racing Bulls"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Visa Inc.|Visa]] [[Cash App]] Racing Bulls F1 Team}}<ref>{{cite news|access-date=25 January 2024|date=24 January 2024|title=AlphaTauri's new name for 2024 is confirmed|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J.html|work=Formula](https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J%7Cwork=Formula) 1|url-status=live|archive-url=[https://web.archive.org/web/20240319201242/https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J|archive-date=19](https://web.archive.org/web/20240319201242/https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J%7Carchive-date=19) March 2024}}</ref> ![[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |{{nowrap|[[Racing Bulls VCARB 03|VCARB 03]]<ref>{{cite web |title=Racing Bulls VCARB 03 livery reveal: British teenager Arvid Lindblad hails 'surreal moment' ahead of rookie F1 season |url=[https://www.skysports.com/f1/news/12433/13494645/racing-bulls-vcarb-03-livery-reveal-british-teenager-arvid-lindblad-hails-surreal-moment-ahead-of-rookie-f1-season](https://www.skysports.com/f1/news/12433/13494645/racing-bulls-vcarb-03-livery-reveal-british-teenager-arvid-lindblad-hails-surreal-moment-ahead-of-rookie-f1-season) |website=Sky Sports |access-date=16 January 2026 |date=16 January 2026}}</ref>}} | {{nowrap|[[Red Bull Ford V6 hybrid Formula One power unit|Red Bull Ford DM01]]<ref name="FordBull">{{Cite press release |date=3 February 2024 |title=Ford Returns To Formula 1; Strategic Partner To Oracle Red Bull Racing For 2026 Season And Beyond {{!}} Ford Media Center |url=[https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html](https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html) |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230204013314/https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html](https://web.archive.org/web/20230204013314/https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html) |archive-date=4 February 2023 |access-date=8 May 2024 |work=Ford |quote=Red Bull Ford will provide the power units for both the Oracle Red Bull Racing and Scuderia AlphaTauri teams from 2026 to at least 2030.}}</ref><ref name="F1 Mekies Engine">{{Cite web |title=Mekies expects 'struggles' amid Red Bull power unit project |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/bear-with-us-in-the-first-months-mekies-expecting-struggles-amid-challenge.6M3NWHmS1Wamy76dcM6sOD](https://www.formula1.com/en/latest/article/bear-with-us-in-the-first-months-mekies-expecting-struggles-amid-challenge.6M3NWHmS1Wamy76dcM6sOD) |access-date=16 January 2026 |website=Formula 1}}</ref>}} |style="text-align:center"|30<br/>22<br/>41 |{{flagicon image|Flag of New Zealand.svg}} [[Liam Lawson]]<br/>{{flagicon image|Flag of Japan.svg}} [[Yuki Tsunoda]]<br/>{{flagicon image|Flag of United Kingdom.svg}} [[Arvid Lindblad]] | align="center" nowrap|1–11, 15–20<br/>12–14<br/>1–20 |- | data-sort-value="Red Bull Racing"|{{flagg|cnxa|Austria}}[[Oracle Corporation|Oracle]] Red Bull Racing<ref>{{cite news |date=9 February 2022 |title=Red Bull name tech firm Oracle as title sponsor in $500m deal |url=[https://www.espn.com.au/f1/story/\_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal](https://www.espn.com.au/f1/story/_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal) |work=ESPN |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220209233955/https://www.espn.com.au/f1/story/\_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal](https://web.archive.org/web/20220209233955/https://www.espn.com.au/f1/story/_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal) |archive-date=9 February 2022 |access-date=16 October 2025}}</ref> !{{nowrap|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]}} |[[Red Bull Racing RB22|RB22]] | [[Red Bull Ford V6 hybrid Formula One power unit|Red Bull Ford DM01]]<ref name="FordBull" /><ref name="F1 Mekies Engine" /> |style="text-align:center"|3<br/>6<br/>30 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Max Verstappen]]}}<br/>{{flagicon image|Flag of France.svg}} [[Isack Hadjar]]<br/>{{flagicon image|Flag of New Zealand.svg}} [[Liam Lawson]] | align="center" nowrap|1–16<br/>1–11, 15–20<br/>12–14 |- |- | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" |'''Sumber:'''<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry|date=27 February 2026|title=2026 FIA Formula One World Championship – Entry List|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|access-date=6 March 2026|archive-date=1 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101024006/https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry|url-status=live}}</ref><ref name="entry lists">Official entry lists: *{{cite web|url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list_v2.pdf|title=2026 Australian Grand Prix – Entry List V2|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=6 March 2026|access-date=6 March 2026|last=Shetty|first=Nish|last2=Remmerie|first2=Matheiu|last3=Lamy|first3=Pedro|author-link3=Pedro Lamy|first4=Matthew|last4=Selley|format=PDF|archive-date=6 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306025302/https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list_v2.pdf|url-status=live}} *{{cite web|url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf|title=2026 Chinese Grand Prix – Entry List|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=13 March 2026|access-date=13 March 2026|last=Shetty|first=Nish|last2=Selley|first2=Matthew|last3=Lamy|first3=Pedro|first4=Zheng|last4=Honghai|format=PDF|author-link3=Pedro Lamy}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Zhou |first3=Xiaoxu |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Tsuge |first5=Kazuhiro |date=27 March 2026 |title=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=27 March 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Shetty|first=Nish |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Liuzzi |first3=Vitantonio |author-link3=Vitantonio Liuzzi |last4=Pence |first4=Steve |date=1 May 2026 |title=2026 Miami Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=1 May 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Demers |first4=Marcel |date=22 May 2026 |title=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=22 May 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Warwick |first3=Derek |author-link3=Derek Warwick |last4=Calmes |first4=Jean-François |date=5 June 2026 |title=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=5 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Aleknavičius |first3=Kipras |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=12 June 2026 |title=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=12 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Baquelaine |first2=Loïc |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Singer |first4=Wilhelm |date=26 June 2026 |title=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=26 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Remmerie |first3=Mathieu |last4=Lamy |first4=Pedro |author-link4=Pedro Lamy |last5=Norbury |first5=Richard |date=3 July 2026 |title=2026 British Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=3 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Orihuela |first3=Alfonso |last4=Lamy |first4=Pedro |author-link4=Pedro Lamy |last5=Bacquelaine |first5=Loïc |date=17 July 2026 |title=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=17 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly |first=Garry |author-link=Garry Connelly |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Mergulhao |first3=Richa |last4=Liuzzi |first4=Vitantonio |author-link4=Vitantonio Liuzzi |last5=Moni |first5=István |date=24 July 2026 |title=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=24 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Kunc |first3=Tomas |last4=Liuzzi |first4=Vitantonio |author-link4=Vitantonio Liuzzi |last5=Drinkenburg |first5=Stijn |date=21 August 2026 |title=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=21 August 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Liuzzi |first3=Vitantonio |author-link3=Vitantonio Liuzzi |last4=Arcangeli |first4=Iacopo |date=4 September 2026 |title=2026 Italian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=4 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Remmerie |first3=Mathieu |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=11 September 2026 |title=2026 Spanish Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=11 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Bacquelaine |first2=Loïc |last3=Julakidze |first3=Khatuna |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Solomin |first5=Danil |date=24 September 2026 |title=2026 Azerbaijan Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=24 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Al Hilli |first4=Mazen |date=2 October 2026 |title=2026 Bahrain Grand Prix in Malaysia – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_entry_list.pdf |access-date=2 October 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}}</ref> |} </div> === Pemandu sesi latihan bebas === Sebanyak empat kali sepanjang musim (dua kali bagi setiap kereta), setiap pasukan mesti menurunkan seorang pemandu yang tidak pernah bertanding dalam lebih daripada dua perlumbaan untuk mengambil bahagian dalam salah satu daripada dua sesi latihan bebas pertama pada hujung minggu Grand Prix.<ref>{{Cite web |date=5 August 2026 |title=2026 Formula One Regulations – Section B: Sporting Regulations – Issue 8 |url=[https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations\_-\_section_b_sporting\_-\_iss_08\_-\_2026-08-05_7.pdf](https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_08_-_2026-08-05_7.pdf) |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=2 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |language=en |format=PDF}}</ref>{{Rp|at=Article B1.7.3c}} [[Arvid Lindblad]]'s participation at the [[2026 Australian Grand Prix|Australian]] and [[2026 Chinese Grand Prix|Chinese]] Grands Prix fulfilled both of the required rookie sessions for his car at [[Racing Bulls]]. {| class="wikitable" style="font-size:85%" |+ {{nowrap|Pemandu yang mengambil bahagian dalam sesi latihan bebas pertama atau kedua}} !scope="col" rowspan="2"|[[Formula One#Constructors|Pengeluar]] ! colspan="3" scope="col" |Pemandu latihan |- !scope="col"|No. !scope="col" |Nama pemandu !nowrap|Pusingan |- ![[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|61 |nowrap|{{flagg|cnxa|Estonia}}[[Paul Aron]] | style="text-align:center"|11, 13 |- !nowrap|[[Aston Martin in Formula One|Aston Martin Aramco]]-[[Honda in Formula One|Honda]] | style="text-align:center" nowrap|34 |nowrap|{{flagg|cnxa|United States}}[[Jak Crawford]] | style="text-align:center" nowrap|3, 8, 10 |- !nowrap|[[Williams Racing|Atlassian Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center" nowrap|46 |nowrap|{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[Luke Browning]] | style="text-align:center" nowrap|7–8,{{efn|Walaupun pada asalnya disenaraikan untuk mengambil bahagian dalam sesi latihan pertama bagi [[Williams Racing|Williams]] di [[2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix|Barcelona-Catalunya Grand Prix]], [[Luke Browning]] tidak dapat menjalani sesi tersebut disebabkan oleh kegagalan elektrik pada keretanya.<ref>{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Aleknavičius |first3=Kipras |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=12 June 2026 |title=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |url=[https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix\_-\_entry_list.pdf](https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf) |access-date=12 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}}</ref><ref>{{Cite web |url=[https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix\_-\_free_practice_1_classification.pdf](https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_free_practice_1_classification.pdf) |title=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 – First Practice Session Classification |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=12 June 2026|access-date=14 June 2026}}</ref>}} 13 |- ![[Audi in Formula One|Audi]] | style="text-align:center"|97 |nowrap|{{flagg|cnxa|Estonia}}[[Paul Aron]] | style="text-align:center"|7–8 |- ![[Cadillac in Formula One|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|25 |{{flagg|cnxa|United States}}[[Colton Herta]] | style="text-align:center"|7, 11, 13 |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|38 |{{flagg|cnxa|Sweden}}[[Dino Beganovic]] | style="text-align:center"|7–8 |- ![[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|50 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ryo Hirakawa]] | style="text-align:center"|8, 11 |- ![[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|67 |nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Leonardo Fornaroli]] | style="text-align:center"|7, 11 |- ![[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes]] | style="text-align:center"|72 |nowrap|{{flagg|cnxa|Denmark}}[[Frederik Vesti]] | style="text-align:center"|7, 11 |- ![[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | style="text-align:center"|90 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ayumu Iwasa]] | style="text-align:center"|8 |- !nowrap|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | style="text-align:center"|36 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ayumu Iwasa]] | style="text-align:center"|7, 13 |- |- | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center"|'''Sumber:'''<ref name="entry lists" /> |} == Kalendar musim == [[File:Formula 1 all over the world-2026.svg|thumb|upright=1.3|Negara-negara yang dijadualkan menjadi tuan rumah [[senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] pada tahun 2026 ditandakan dengan warna hijau, manakala lokasi litar ditandakan dengan titik hitam. Negara yang pernah menjadi tuan rumah dipaparkan dalam warna kelabu gelap, dan litar bekas tuan rumah ditandakan dengan titik putih. Sempadan ''de facto'' turut dipaparkan.]] Kalendar 2026 pada asalnya merangkumi dua puluh empat Grand Prix, sama seperti dua musim sebelumnya.<ref name="Kalendar 2026">{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2026-season.YctbMZWqBvrgyddrnauo8|title=Formula 1 reveals calendar for 2026 season|work=Formula 1|date=10 June 2025|access-date=10 June 2025|archive-date=10 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610055338/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2026-season.YctbMZWqBvrgyddrnauo8|url-status=live}}</ref>[[Grand Prix Arab Saudi]] telah dibatalkan berikutan tercetusnya [[Perang Iran 2026]], sekali gus mengurangkan jumlah Grand Prix yang disahkan kepada dua puluh tiga. Grand Prix [[Grand Prix China|China]], [[Grand Prix Miami|Miami]], [[Grand Prix Kanada|Kanada]], [[Grand Prix British|British]], [[Grand Prix Belanda|Belanda]] dan [[Grand Prix Singapura|Singapura]] menggunakan [[Formula One racing#Sprint|format pecutan]]. <ref name="sprint">{{Cite news |title=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint Calendar |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |access-date=16 September 2025 |work=Formula 1}}</ref> {| class="sortable wikitable" style="font-size: 85%;" ! data-sort-type="number" |Pusingan ![[List of Formula One Grands Prix|Grand Prix]] ![[List of Formula One circuits|Litar]] ! class="unsortable" |Tarikh perlumbaan |- !1 |[[Grand Prix Australia]] |{{flagicon|AUS}} [[Litar Albert Park]], [[Melbourne]] |8 Mac |- !2 |[[Grand Prix China]] |{{flagicon|CHN}} [[Litar Antarabangsa Shanghai]], [[Shanghai]] |15 Mac |- !3 |[[Grand Prix Jepun]] |{{flagicon|JPN}} [[Litar Suzuka]], [[Suzuka, Mie|Suzuka]] |29 Mac |- !4 |[[Grand Prix Miami]] |nowrap|{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], [[Miami Gardens, Florida]] |3 Mei |- !5 |[[Grand Prix Kanada]] |{{flagicon|CAN}} [[Circuit Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] |24 Mei |- !6 |[[Grand Prix Monaco]] |{{flagicon|MON}} [[Circuit de Monaco]], [[Municipality of Monaco|Monaco]] |7 Jun |- !7 |nowrap|[[Grand Prix Barcelona-Catalunya]] |{{flagicon|ESP}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], [[Montmeló]] |14 Jun |- !8 |[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg, Styria|Spielberg]] |28 Jun |- !9 |[[Grand Prix Britain]] |{{flagicon|GBR}} [[Litar Silverstone]], [[Silverstone]] |5 Julai |- !10 |[[Grand Prix Belgium]] |{{flagicon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]] |19 Julai |- !11 |[[Grand Prix Hungary]] |{{flagicon|HUN}} [[Hungaroring]], [[Mogyoród]] |26 Julai |- !12 |[[Grand Prix Belanda]] |{{flagicon|NED}} [[Litar Zandvoort]], [[Zandvoort]] |23 Ogos |- !13 |[[Grand Prix Itali]] |{{flagicon|ITA}} [[Litar Monza]], [[Monza]] |6 September |- !14 |[[Grand Prix Sepanyol]] |{{flagicon|ESP}} [[Madring]], [[Madrid]] |13 September |- !15 |[[Grand Prix Azerbaijan]] |{{flagicon|AZE}} [[Litar Bandar Baku]], [[Baku]] |{{nowrap|26 September{{efn|Perlumbaan pada hari Sabtu.|name=Saturday race}}{{efn|Grand Prix Azerbaijan pada asalnya dijadualkan pada 27 September tetapi diawalkan sehari bagi memberi laluan kepada [[Remembrance Day (Azerbaijan)|Hari Peringatan]], susulan permintaan daripada penganjur dan pihak berkepentingan kerajaan yang berkaitan.<ref name="2026 calendar"/><ref name="test"/>}}}} |- !16 |[[Grand Prix Bahrain]] |{{flagicon|MYS}} [[Litar Antarabangsa Sepang]], [[Sepang]] |4 Oktober{{efn|Grand Prix Bahrain pada asalnya dijadualkan pada 12 April di [[Litar Antarabangsa Bahrain]] tetapi ditangguhkan dan dipindahkan ke [[Litar Antarabangsa Sepang]] di [[Malaysia]] susulan tercetusnya [[2026 Iran war|Perang Iran 2026]].<ref name=BahMalV1/><ref name=BahMalV2/>}} |- !17 |[[Grand Prix Singapura]] |{{flagicon|SIN}} [[Litar Jalan Teluk Marina]], [[Singapore]] |11 Oktober |- !18 |[[Grand Prix Amerika Syarikat]] |{{flagicon|USA}} [[Circuit of the Americas]], [[Austin, Texas]] |25 Oktober |- !19 |[[Grand Prix Bandar Raya Mexico]] |{{flagicon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Mexico City]] |1 November |- !20 |[[Grand Prix São Paulo]] |{{flagicon|BRA}} [[Litar Interlagos]], [[São Paulo]] |8 November |- !21 |[[Grand Prix Las Vegas]] |{{flagicon|USA}} [[Litar Las Vegas Strip]], [[Paradise, Nevada]] | nowrap="" |21 November{{efn|name=Saturday race}} |- !22 |[[Grand Prix Qatar]] |{{flagicon|QAT}} [[Litar Antarabangsa Lusail]], [[Lusail]] |29 November |- !23 |[[Grand Prix Abu Dhabi]] |{{flagicon|UAE}} [[Litar Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] |6 Disember |- ! colspan="4" |Sumber:<ref name="Kalendar 2026"/> |} == Rujukan == {{reflist}} cx5r7ks8crswdh48bmy0ewivvuvzy32 7004115 7003908 2026-11-12T04:04:18Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004115 wikitext text/x-wiki {{Short description|Musim Formula Satu yang sedang berlangsung}} {{pp-vandalism|small=yes}} {{Use dmy dates|date=March 2026}} {{F1 season | year = 2026 | champions = [[Senarai Juara Dunia Pemandu Formula Satu|Juara Dunia Pemandu]]: [[Kimi Antonelli]]<br>{{nowrap|[[Senarai Juara Pengeluar Dunia Formula Satu|Juara Pengeluar Dunia]]: [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]]}} | support_series = <br>[[Kejuaraan Formula 2 2026|Kejuaraan Formula 2]]<br>[[Kejuaraan Formula 3 FIA 2026|Kejuaraan Formula 3 FIA]]<br>[[Musim F1 Academy 2026|F1 Academy]]<br>[[Porsche Supercup 2026|Porsche Supercup]] | Current = 2026 | Previous = 2025 | Next = 2027 }} {{Multiple image | perrow = 3/2 | total_width = 400 | align = right | image1 = Kimi Antonelli at the 2025 US Grand Prix in Austin, TX (cropped).jpg | image2 = FIA F1 Austria 2026 Nr. 12 Antonelli (3).jpg | footer = [[Kimi Antonelli]] merupakan juara Kejohanan Pemandu Dunia serta memandu untuk [[Mercedes-Benz di Formula Satu|Mercedes]] iaitu pasukan yang memenangi Kejohanan Pengeluar Dunia buat kali kesembilan. }} '''Kejohanan Dunia Formula Satu FIA 2026''' ialah kejohanan perlumbaan permotoran untuk [[kereta Formula Satu]] dan merupakan edisi ke-77 [[Kejohanan Dunia Formula Satu]]. Kejohanan ini diiktiraf oleh [[Persekutuan Automobil Antarabangsa]] (FIA), badan induk [[sukan permotoran]] antarabangsa, sebagai kelas pertandingan tertinggi bagi [[kereta lumba roda terbuka]]. Kejohanan ini dipertandingkan melalui dua puluh tiga buah perlumbaan Grand Prix yang diadakan di seluruh dunia. Kejohanan musim 2026 bermula pada bulan Mac dan dijadualkan berakhir pada bulan Disember. Para pemandu dan pasukan bersaing untuk merebut gelaran [[Juara Dunia Pemandu]] dan [[Juara Dunia Pengeluar]] masing-masing. [[Lando Norris]] merupakan penyandang gelaran Juara Dunia Pemandu, manakala [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] merupakan penyandang gelaran Juara Dunia Pengeluar. Musim 2026 menampilkan perubahan peraturan yang besar, termasuk konfigurasi unit kuasa yang disemak semula dan aerodinamik aktif baharu, serta penyertaan pasukan kesebelas buat kali pertama sejak {{F1|2016}}. [[Audi dalam Formula Satu|Audi]], yang mengambil alih [[Sauber Motorsport|Sauber]] pada {{F1|2024}}, menyertai perlumbaan sebagai [[pasukan kilang]] dengan unit kuasa sendiri, manakala [[Cadillac dalam Formula Satu|Cadillac]] membuat penampilan sulung dalam kejuaraan ini menggunakan unit kuasa [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. [[Honda in Formula Safu|Honda]], melalui anak syarikatnya [[Honda Racing Corporation]], memeterai perjanjian eksklusif sebagai pasukan kilang bersama [[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] dan membekalkan unit kuasa sendiri kepada pasukan tersebut selepas menamatkan kerjasama dengan [[Red Bull Racing]]. [[Ford dalam Formula Satu|Ford]] kembali ke sukan ini buat kali pertama sejak {{F1|2004}} dengan menyokong [[Red Bull Powertrains]] dalam pembekalan unit kuasa kepada Red Bull Racing dan [[Racing Bulls]]. [[Renault dalam Formula Satu|Renault]] tidak lagi menjadi pembekal enjin memandangkan [[Alpine F1 Team|Alpine]] telah beralih kepada penggunaan unit kuasa Mercedes. == Penyertaan == Setiap pasukan dikehendaki menyenaraikan sekurang-kurangnya dua orang pemandu, seorang bagi setiap satu daripada dua buah kereta yang diwajibkan.<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss02_-_2024-12-11.pdf|title=2026 Formula One Sporting Regulations – Issue 2|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=11 Disember 2024|access-date=14 Disember 2024|archive-date=14 Disember 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214150533/https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss02_-_2024-12-11.pdf|url-status=live}}</ref> Semua pasukan bertanding menggunakan tayar yang dibekalkan oleh [[Pirelli]].<ref>{{cite news |title=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |date=10 Oktober 2023 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330165155/https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |archive-date=30 Mac 2024 |access-date=30 April 2024}}</ref> <div style="overflow-x: auto;"> {|class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" |+{{nowrap|Pasukan dan pemandu yang dikontrak untuk bertanding dalam Kejohanan Dunia 2026}} !scope="col" rowspan="2"|Pasukan !scope="col" rowspan="2"|[[List of Formula One constructors|Pengeluar]] ! rowspan="2" class="unsortable" |Casis ! rowspan="2" scope="col" nowrap |[[Formula One engines|Unit kuasa]] ! colspan="3" scope="col" class="unsortable" |Pemandu perlumbaan |- !scope="col" class="unsortable"|[[List of Formula One driver numbers|No.]] !scope="col" class="unsortable"|[[List of Formula One drivers|Nama pemandu]] !scope="col" class="unsortable"|Pusingan |- | data-sort-value="Alpine"| {{flagg|cnxa|France}}[[BWT (company)|BWT]] Alpine F1 Team<ref>{{cite press release|url=[https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/|title=BWT](https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/%7Ctitle=BWT) and Alpine F1 team combine forces in strategic partnership aimed at sustainability drive|publisher=BWT|date=11 February 2022|url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220211164813/https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/](https://web.archive.org/web/20220211164813/https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/) |archive-date=11 February 2022 |access-date=24 April 2024}}</ref> ! [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Alpine A526|A526]]<ref>{{cite news |last1=Forbes |first1=Gonzalo |title=Alpine already working in wind tunnel on 2026 |url=[https://www.autohebdof1.com/news/f1/alpine-already-working-in-wind-tunnel-on-2026.html](https://www.autohebdof1.com/news/f1/alpine-already-working-in-wind-tunnel-on-2026.html) |access-date=25 November 2025 |work=Auto Hebdo |date=8 January 2025}}</ref> | {{nowrap|[[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref name="RenaultShutdown">{{cite news|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl|title=Alpine](https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl%7Ctitle=Alpine) confirm they are to shut down works engine programme at the end of 2025|work=Formula 1|date=30 September 2024|url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240930161623/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl](https://web.archive.org/web/20240930161623/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl) |archive-date=30 September 2024 |access-date=30 September 2024}}</ref><ref name="AlpineMercedes">{{Cite news|date=12 November 2024|title=Alpine to use Mercedes power units and gearboxes from 2026 |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc](https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc) |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20241112114125/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc](https://web.archive.org/web/20241112114125/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc) |archive-date=12 November 2024 |access-date=12 November 2024}}</ref>}} |style="text-align:center"|10<br/>43 |{{flagg|cnxa|France}}[[Pierre Gasly]]<br/>{{nowrap|{{flagg|cnxa|Argentina}}[[Franco Colapinto]]}} | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Aston Martin"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Aston Martin [[Saudi Aramco|Aramco]] F1 Team<ref>{{Cite news|title=Honda to make full-scale F1 return in 2026 as they join forces with Aston Martin|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ](https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ) |date=24 May 2023 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240411163915/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ](https://web.archive.org/web/20240411163915/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ) |archive-date=11 April 2024 |access-date=5 July 2024}}</ref> ! [[Aston Martin in Formula One|Aston Martin Aramco]]-[[Honda in Formula One|Honda]] | [[Aston Martin AMR26|AMR26]]<ref>{{cite web |title=Jak Crawford to drive in maiden FP1 at Mexico City Grand Prix |url=[https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/jak-crawford-to-drive-in-maiden-fp1-at-mexico-city-grand-prix](https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/jak-crawford-to-drive-in-maiden-fp1-at-mexico-city-grand-prix) |website=Aston Martin F1 |access-date=25 November 2025}}</ref> | [[Honda V6 hybrid Formula One power unit|Honda RA626H]]<ref name="AstonHondaSky">{{cite news |title=Aston Martin confirm Honda as F1 engine partner from 2026 as Japanese manufacturer makes official return to sport |url=[https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport](https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport) |access-date=8 February 2024 |work=Sky Sports |date=24 May 2023 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230524092225/https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport](https://web.archive.org/web/20230524092225/https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport) |archive-date=24 May 2023}}</ref><ref>{{cite news |last=Vinel |first=Ben |date=20 January 2026 |title=Honda launches F1 2026 power unit in new partnership with Aston Martin |url=[https://www.motorsport.com/f1/news/honda-f1-2026-aston-martin-power-unit/10791254/](https://www.motorsport.com/f1/news/honda-f1-2026-aston-martin-power-unit/10791254/) |work=Motorsport |access-date=20 January 2026}}</ref> |style="text-align:center" |14<br/>18 |{{flagg|cnxa|Spain}}[[Fernando Alonso]]<br/>{{flagg|cnxa|Canada}}[[Lance Stroll]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Williams"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Atlassian]] Williams F1 Team<ref>{{cite news |last=Mann-Bryans |first=Mark |title=Record title sponsorship for Williams F1 as Atlassian deal announced |url=[https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069/](https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069/) |access-date=11 February 2025 |work=[[Autosport]] |date=11 February 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250211134608/https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069](https://web.archive.org/web/20250211134608/https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069) |archive-date=11 February 2025}}</ref><ref>{{cite press release|url=[https://www.williamsf1.com/evolution-of-an-icon](https://www.williamsf1.com/evolution-of-an-icon) |title=Evolution of an icon |work=Williams F1 Team |date=3 November 2025 |access-date=3 November 2025}}</ref> ![[Williams Racing|Atlassian Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Williams FW48|FW48]]<ref>{{cite web |title=2026 Pre-Season Testing Dates and Calendar Update Confirmed |url=[https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed](https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed) |website=Atlassian Williams Racing |access-date=25 November 2025 |archive-date=2 July 2025 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250702190343/https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed](https://web.archive.org/web/20250702190343/https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed) |url-status=live }}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref>{{cite news |last=Baldwin |first=Alan |editor-last1=Sarkar |editor-first1=Pritha |title=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |url=[https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/](https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/) |access-date=8 February 2024 |work=Reuters |date=8 January 2024}}</ref> |style="text-align:center"|23<br/>55 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Thailand}}[[Alexander Albon]]}}<br/>{{flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Audi"|{{flagg|cnxa|Germany}}Audi [[Revolut]] F1 Team<ref name="AudiExpands" /><ref>{{cite news |last1=van Denderen |first1=Ludo |title=Bad news for Swiss F1 fans: Audi opts for German national anthem |url=[https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html](https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html) |access-date=14 May 2024 |work=GPBlog |date=2 April 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250617061201/https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html](https://web.archive.org/web/20250617061201/https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html) |archive-date=17 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Noble |first=Jon |title= Audi reveals new title sponsor for its F1 debut |url= [https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut/](https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut/) |work=The Race |date= 30 July 2025 |access-date=30 July 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250730082205/https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut](https://web.archive.org/web/20250730082205/https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut) |archive-date=30 July 2025}}</ref> ! [[Audi in Formula One|Audi]] | [[Audi R26|R26]]<ref>{{Cite web |date=12 November 2025 |title=Audi reveals new concept livery for its F1 debut in 2026 |url=[https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-concept-livery-for-its-f1-debut-in-2026/](https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-concept-livery-for-its-f1-debut-in-2026/) |access-date=12 November 2025 |website=The Race}}</ref> | [[Audi V6 hybrid Formula One power unit|Audi AFR 26 Hybrid]]<ref name="AudiExpands">{{cite news |title=Audi expands commitment to Formula 1 with 100% takeover of Sauber |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw](https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw) |access-date=7 May 2024 |work=Formula 1 |date=8 March 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240322022125/https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw](https://web.archive.org/web/20240322022125/https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw) |archive-date=22 March 2024}}</ref> |style="text-align:center"|5<br/>27 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Brazil}}[[Gabriel Bortoleto]]}}<br/>{{flagg|cnxa|Germany}}[[Nico Hülkenberg]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Cadillac"|{{flagg|cnxa|United States}}Cadillac Formula 1 Team<ref name="Cadillac">{{Cite press release |title=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc](https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc) |access-date=25 November 2024|date=25 November 2024|work=Formula 1|url-status=live|archive-url=[https://web.archive.org/web/20241125183206/https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc|archive-date=25](https://web.archive.org/web/20241125183206/https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc%7Carchive-date=25) November 2024}}</ref><ref name="Cadillac GM">{{Cite press release |date=25 November 2024 |title=General Motors launches Cadillac Formula 1 Team and power unit |url=[https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html](https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html) |url-status=live |access-date=25 November 2024 |work=General Motors|archive-url=[https://web.archive.org/web/20241126112427/https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html|archive-date=26](https://web.archive.org/web/20241126112427/https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html%7Carchive-date=26) November 2024}}</ref><ref name="CadillacApproved">{{Cite news |title=Cadillac receive final approval to join F1 grid in 2026 |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN](https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN) |access-date=7 March 2025 |date=7 March 2025 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250307165811/https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN](https://web.archive.org/web/20250307165811/https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN) |archive-date=7 March 2025}}</ref> ! [[Cadillac in Formula One|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Cadillac MAC-26|MAC-26]]<ref>{{cite web |date=27 February 2026 |last=Gaillard |first=Fabien |title=Cadillac revela por fin el nombre de su primer coche de F1 que conducirá Checo Pérez |trans-title=Cadillac finally reveals the name of its first F1 car to be driven by Checo Pérez |url=[https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/](https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/) |website=motorsport.com |access-date=27 February 2026 |language=es |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260227164954/https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/](https://web.archive.org/web/20260227164954/https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/) |archive-date=27 February 2026 |url-status=live}}</ref> |[[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref name="Cadillac-Ferrari">{{Cite news|title=Ferrari enters a multi-year agreement with Andretti Formula Racing |url=[https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing](https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing) |date=10 December 2024 |access-date=10 December 2024 |work=Ferrari |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing](https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing) |archive-date=10 December 2024 }}</ref> |style="text-align:center"|11<br/>77 |{{Flagicon|MEX}} [[Sergio Pérez]]<br/>{{Flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Ferrari"|{{flagg|cnxa|Italy}}Scuderia Ferrari [[HP Inc.|HP]]<ref>{{cite press release |title=Ferrari and HP Announce a Title Partnership |url=[https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html](https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html) |work=HP |date=24 April 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240718101303/https://www.hp.com/us-en/newsroom/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html](https://web.archive.org/web/20240718101303/https://www.hp.com/us-en/newsroom/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html) |archive-date=18 July 2024 |access-date=24 April 2024}}</ref> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ferrari SF-26|SF-26]]<ref>{{cite news |last=Cleeren |first=Filip |date=9 January 2026 |title=Ferrari reveals name for pivotal 2026 F1 car |url=[https://motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-name-of-2026-f1-car/10788955/](https://motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-name-of-2026-f1-car/10788955/) |work=Motorsport |access-date=9 January 2026 }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> | [[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref name="TheRaceUntil2026">{{cite news |title=What engine every F1 team is using for 2026 rules |url=[https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/](https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/) |access-date=16 October 2025 |work=The Race |date=26 August 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250920181834/https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines](https://web.archive.org/web/20250920181834/https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines) |archive-date=20 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=SF-26, The New 2026 Ferrari Single-Seater |url=[https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/sf-26](https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/sf-26) |access-date=23 January 2026 |website=Ferrari}}</ref> |style="text-align:center"|16<br/>44 |{{flagg|cnxa|Monaco}}[[Charles Leclerc]]<br/>{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lewis Hamilton]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Haas"|{{flagg|cnxa|United States}}[[Toyota Gazoo Racing|TGR]] Haas F1 Team<ref name="Race HAAS TOYOTA">{{Cite web |date=4 December 2025 |last=Mitchell-Malm |first=Scott |title=Bigger Toyota deal prompts Haas rebrand for F1 2026 |url=[https://www.the-race.com/formula-1/bigger-toyota-deal-prompts-haas-rebrand-for-f1-2026/](https://www.the-race.com/formula-1/bigger-toyota-deal-prompts-haas-rebrand-for-f1-2026/) |access-date=4 December 2025 |website=The Race}}</ref> ! [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |[[Haas VF-26|VF-26]]<ref name="Race HAAS TOYOTA" /> | [[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref>{{Cite news|title=Haas to stick with Ferrari amid engine crisis|url=[http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|date=30](http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html%7Cdate=30) August 2020|access-date=30 August 2020|work=Grand Prix|archive-date=30 August 2020|archive-url=[https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|url-status=live](https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html%7Curl-status=live)}} </ref><ref>{{cite news |last=McDonagh |first=Connor |title=Haas extend Ferrari technical partnership until the end of 2028 F1 season |url=[https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season](https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season) |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240716124119/https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season](https://web.archive.org/web/20240716124119/https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season) |archive-date=16 July 2024 |access-date=16 July 2024 |work=Crash |date=16 July 2024}}</ref> |style="text-align:center"|31<br/>50<br/>51<br/>87 |{{flagg|cnxa|France}}[[Esteban Ocon]]<br/>{{flagg|cnxa|Japan}} [[Ryo Hirakawa]]<br/>{{flagg|cnxa|Brazil}} [[Rafael Câmara]]<br/>{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Oliver Bearman]] | align="center" nowrap|1–19<br/>19<br/>20<br/>1–20 |- | data-sort-value="McLaren"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}McLaren [[Mastercard]] F1 Team}}<ref>{{Cite news |last=Smith |first=Luke |date=27 August 2025 |title=Why McLaren F1 finally said yes to Mastercard after a decade without a title sponsor |url=[https://www.nytimes.com/athletic/6578523/2025/08/27/mclaren-mastercard-f1-title-sponsor/](https://www.nytimes.com/athletic/6578523/2025/08/27/mclaren-mastercard-f1-title-sponsor/) |url-access=registration |access-date=27 August 2025 |work=[[The New York Times]] |department=[[The Athletic]] |issn=0362-4331}}</ref> ! scope="row" nowrap | [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |[[McLaren MCL40|MCL40]]<ref>{{Cite Instagram |user=mclarenf1 |postid=DTzeD-ICARm |date=22 January 2026 |title=We can't wait to meet you |access-date=22 January 2026}}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref>{{Cite web |title=McLaren Formula 1 Team and Mercedes-Benz renew power unit agreement until 2030 |url=[https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/](https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/) |access-date=22 December 2025 |website=[[McLaren]] |date=24 November 2023 |archive-date=6 January 2026 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260106075930/https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/](https://web.archive.org/web/20260106075930/https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/) |url-status=live }}</ref> |style="text-align:center"|1<br/>81 |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lando Norris]]<br/>{{flagg|cnxa|Australia}}[[Oscar Piastri]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Mercedes"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Germany}}Mercedes-AMG [[Petronas]] F1 Team}}<ref>{{cite news |last=Noble |first=Jonathan |title=Mercedes signs early Petronas deal extension ahead of new F1 2026 rules |url=[https://us.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375423/](https://us.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375423/) |access-date=24 April 2024 |work=[[Motorsport.com]] |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220928082507/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375422/](https://web.archive.org/web/20220928082507/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375422/) |archive-date=28 September 2022 |date=28 September 2022}}</ref> ! [[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes]] | [[Mercedes W17|F1 W17]]<ref>{{cite news |last1=Mee |first1=Lydia |title=Mercedes announces W17 livery reveal date and 2026 F1 season launch event |url=[https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/](https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/) |access-date=5 January 2026 |work=Motorsport.com |archive-date=5 January 2026 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260105142744/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/](https://web.archive.org/web/20260105142744/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/) |url-status=live }}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref name="TheRaceUntil2026"/> |style="text-align:center"|12<br/>63 |{{flagicon image|Flag of Italy.svg}} [[Kimi Antonelli]]<br/>{{flagicon image|Flag of the United Kingdom.svg}} [[George Russell (racing driver)|George Russell]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Racing Bulls"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Visa Inc.|Visa]] [[Cash App]] Racing Bulls F1 Team}}<ref>{{cite news|access-date=25 January 2024|date=24 January 2024|title=AlphaTauri's new name for 2024 is confirmed|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J.html|work=Formula](https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J%7Cwork=Formula) 1|url-status=live|archive-url=[https://web.archive.org/web/20240319201242/https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J|archive-date=19](https://web.archive.org/web/20240319201242/https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J%7Carchive-date=19) March 2024}}</ref> ![[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |{{nowrap|[[Racing Bulls VCARB 03|VCARB 03]]<ref>{{cite web |title=Racing Bulls VCARB 03 livery reveal: British teenager Arvid Lindblad hails 'surreal moment' ahead of rookie F1 season |url=[https://www.skysports.com/f1/news/12433/13494645/racing-bulls-vcarb-03-livery-reveal-british-teenager-arvid-lindblad-hails-surreal-moment-ahead-of-rookie-f1-season](https://www.skysports.com/f1/news/12433/13494645/racing-bulls-vcarb-03-livery-reveal-british-teenager-arvid-lindblad-hails-surreal-moment-ahead-of-rookie-f1-season) |website=Sky Sports |access-date=16 January 2026 |date=16 January 2026}}</ref>}} | {{nowrap|[[Red Bull Ford V6 hybrid Formula One power unit|Red Bull Ford DM01]]<ref name="FordBull">{{Cite press release |date=3 February 2024 |title=Ford Returns To Formula 1; Strategic Partner To Oracle Red Bull Racing For 2026 Season And Beyond {{!}} Ford Media Center |url=[https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html](https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html) |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230204013314/https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html](https://web.archive.org/web/20230204013314/https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html) |archive-date=4 February 2023 |access-date=8 May 2024 |work=Ford |quote=Red Bull Ford will provide the power units for both the Oracle Red Bull Racing and Scuderia AlphaTauri teams from 2026 to at least 2030.}}</ref><ref name="F1 Mekies Engine">{{Cite web |title=Mekies expects 'struggles' amid Red Bull power unit project |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/bear-with-us-in-the-first-months-mekies-expecting-struggles-amid-challenge.6M3NWHmS1Wamy76dcM6sOD](https://www.formula1.com/en/latest/article/bear-with-us-in-the-first-months-mekies-expecting-struggles-amid-challenge.6M3NWHmS1Wamy76dcM6sOD) |access-date=16 January 2026 |website=Formula 1}}</ref>}} |style="text-align:center"|30<br/>22<br/>41 |{{flagicon image|Flag of New Zealand.svg}} [[Liam Lawson]]<br/>{{flagicon image|Flag of Japan.svg}} [[Yuki Tsunoda]]<br/>{{flagicon image|Flag of United Kingdom.svg}} [[Arvid Lindblad]] | align="center" nowrap|1–11, 15–20<br/>12–14<br/>1–20 |- | data-sort-value="Red Bull Racing"|{{flagg|cnxa|Austria}}[[Oracle Corporation|Oracle]] Red Bull Racing<ref>{{cite news |date=9 February 2022 |title=Red Bull name tech firm Oracle as title sponsor in $500m deal |url=[https://www.espn.com.au/f1/story/\_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal](https://www.espn.com.au/f1/story/_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal) |work=ESPN |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220209233955/https://www.espn.com.au/f1/story/\_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal](https://web.archive.org/web/20220209233955/https://www.espn.com.au/f1/story/_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal) |archive-date=9 February 2022 |access-date=16 October 2025}}</ref> !{{nowrap|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]}} |[[Red Bull Racing RB22|RB22]] | [[Red Bull Ford V6 hybrid Formula One power unit|Red Bull Ford DM01]]<ref name="FordBull" /><ref name="F1 Mekies Engine" /> |style="text-align:center"|3<br/>6<br/>30 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Max Verstappen]]}}<br/>{{flagicon image|Flag of France.svg}} [[Isack Hadjar]]<br/>{{flagicon image|Flag of New Zealand.svg}} [[Liam Lawson]] | align="center" nowrap|1–16<br/>1–11, 15–20<br/>12–14 |- |- | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" |'''Sumber:'''<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry|date=27 February 2026|title=2026 FIA Formula One World Championship – Entry List|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|access-date=6 March 2026|archive-date=1 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101024006/https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry|url-status=live}}</ref><ref name="entry lists">Official entry lists: *{{cite web|url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list_v2.pdf|title=2026 Australian Grand Prix – Entry List V2|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=6 March 2026|access-date=6 March 2026|last=Shetty|first=Nish|last2=Remmerie|first2=Matheiu|last3=Lamy|first3=Pedro|author-link3=Pedro Lamy|first4=Matthew|last4=Selley|format=PDF|archive-date=6 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306025302/https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list_v2.pdf|url-status=live}} *{{cite web|url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf|title=2026 Chinese Grand Prix – Entry List|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=13 March 2026|access-date=13 March 2026|last=Shetty|first=Nish|last2=Selley|first2=Matthew|last3=Lamy|first3=Pedro|first4=Zheng|last4=Honghai|format=PDF|author-link3=Pedro Lamy}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Zhou |first3=Xiaoxu |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Tsuge |first5=Kazuhiro |date=27 March 2026 |title=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=27 March 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Shetty|first=Nish |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Liuzzi |first3=Vitantonio |author-link3=Vitantonio Liuzzi |last4=Pence |first4=Steve |date=1 May 2026 |title=2026 Miami Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=1 May 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Demers |first4=Marcel |date=22 May 2026 |title=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=22 May 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Warwick |first3=Derek |author-link3=Derek Warwick |last4=Calmes |first4=Jean-François |date=5 June 2026 |title=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=5 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Aleknavičius |first3=Kipras |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=12 June 2026 |title=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=12 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Baquelaine |first2=Loïc |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Singer |first4=Wilhelm |date=26 June 2026 |title=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=26 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Remmerie |first3=Mathieu |last4=Lamy |first4=Pedro |author-link4=Pedro Lamy |last5=Norbury |first5=Richard |date=3 July 2026 |title=2026 British Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=3 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Orihuela |first3=Alfonso |last4=Lamy |first4=Pedro |author-link4=Pedro Lamy |last5=Bacquelaine |first5=Loïc |date=17 July 2026 |title=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=17 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly |first=Garry |author-link=Garry Connelly |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Mergulhao |first3=Richa |last4=Liuzzi |first4=Vitantonio |author-link4=Vitantonio Liuzzi |last5=Moni |first5=István |date=24 July 2026 |title=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=24 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Kunc |first3=Tomas |last4=Liuzzi |first4=Vitantonio |author-link4=Vitantonio Liuzzi |last5=Drinkenburg |first5=Stijn |date=21 August 2026 |title=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=21 August 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Liuzzi |first3=Vitantonio |author-link3=Vitantonio Liuzzi |last4=Arcangeli |first4=Iacopo |date=4 September 2026 |title=2026 Italian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=4 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Remmerie |first3=Mathieu |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=11 September 2026 |title=2026 Spanish Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=11 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Bacquelaine |first2=Loïc |last3=Julakidze |first3=Khatuna |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Solomin |first5=Danil |date=24 September 2026 |title=2026 Azerbaijan Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=24 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Al Hilli |first4=Mazen |date=2 October 2026 |title=2026 Bahrain Grand Prix in Malaysia – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_entry_list.pdf |access-date=2 October 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}}</ref> |} </div> === Pemandu sesi latihan bebas === Sebanyak empat kali sepanjang musim (dua kali bagi setiap kereta), setiap pasukan mesti menurunkan seorang pemandu yang tidak pernah bertanding dalam lebih daripada dua perlumbaan untuk mengambil bahagian dalam salah satu daripada dua sesi latihan bebas pertama pada hujung minggu Grand Prix.<ref>{{Cite web |date=5 August 2026 |title=2026 Formula One Regulations – Section B: Sporting Regulations – Issue 8 |url=[https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations\_-\_section_b_sporting\_-\_iss_08\_-\_2026-08-05_7.pdf](https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_08_-_2026-08-05_7.pdf) |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=2 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |language=en |format=PDF}}</ref>{{Rp|at=Article B1.7.3c}} [[Arvid Lindblad]]'s participation at the [[2026 Australian Grand Prix|Australian]] and [[2026 Chinese Grand Prix|Chinese]] Grands Prix fulfilled both of the required rookie sessions for his car at [[Racing Bulls]]. {| class="wikitable" style="font-size:85%" |+ {{nowrap|Pemandu yang mengambil bahagian dalam sesi latihan bebas pertama atau kedua}} !scope="col" rowspan="2"|[[Formula One#Constructors|Pengeluar]] ! colspan="3" scope="col" |Pemandu latihan |- !scope="col"|No. !scope="col" |Nama pemandu !nowrap|Pusingan |- ![[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|61 |nowrap|{{flagg|cnxa|Estonia}}[[Paul Aron]] | style="text-align:center"|11, 13 |- !nowrap|[[Aston Martin in Formula One|Aston Martin Aramco]]-[[Honda in Formula One|Honda]] | style="text-align:center" nowrap|34 |nowrap|{{flagg|cnxa|United States}}[[Jak Crawford]] | style="text-align:center" nowrap|3, 8, 10 |- !nowrap|[[Williams Racing|Atlassian Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center" nowrap|46 |nowrap|{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[Luke Browning]] | style="text-align:center" nowrap|7–8,{{efn|Walaupun pada asalnya disenaraikan untuk mengambil bahagian dalam sesi latihan pertama bagi [[Williams Racing|Williams]] di [[2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix|Barcelona-Catalunya Grand Prix]], [[Luke Browning]] tidak dapat menjalani sesi tersebut disebabkan oleh kegagalan elektrik pada keretanya.<ref>{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Aleknavičius |first3=Kipras |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=12 June 2026 |title=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |url=[https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix\_-\_entry_list.pdf](https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf) |access-date=12 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}}</ref><ref>{{Cite web |url=[https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix\_-\_free_practice_1_classification.pdf](https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_free_practice_1_classification.pdf) |title=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 – First Practice Session Classification |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=12 June 2026|access-date=14 June 2026}}</ref>}} 13 |- ![[Audi in Formula One|Audi]] | style="text-align:center"|97 |nowrap|{{flagg|cnxa|Estonia}}[[Paul Aron]] | style="text-align:center"|7–8 |- ![[Cadillac in Formula One|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|25 |{{flagg|cnxa|United States}}[[Colton Herta]] | style="text-align:center"|7, 11, 13 |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|38 |{{flagg|cnxa|Sweden}}[[Dino Beganovic]] | style="text-align:center"|7–8 |- ![[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|50 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ryo Hirakawa]] | style="text-align:center"|8, 11 |- ![[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|67 |nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Leonardo Fornaroli]] | style="text-align:center"|7, 11 |- ![[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes]] | style="text-align:center"|72 |nowrap|{{flagg|cnxa|Denmark}}[[Frederik Vesti]] | style="text-align:center"|7, 11 |- ![[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | style="text-align:center"|90 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ayumu Iwasa]] | style="text-align:center"|8 |- !nowrap|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | style="text-align:center"|36 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ayumu Iwasa]] | style="text-align:center"|7, 13 |- |- | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center"|'''Sumber:'''<ref name="entry lists" /> |} == Kalendar musim == [[File:Formula 1 all over the world-2026.svg|thumb|upright=1.3|Negara-negara yang dijadualkan menjadi tuan rumah [[senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] pada tahun 2026 ditandakan dengan warna hijau, manakala lokasi litar ditandakan dengan titik hitam. Negara yang pernah menjadi tuan rumah dipaparkan dalam warna kelabu gelap, dan litar bekas tuan rumah ditandakan dengan titik putih. Sempadan ''de facto'' turut dipaparkan.]] Kalendar 2026 pada asalnya merangkumi dua puluh empat Grand Prix, sama seperti dua musim sebelumnya.<ref name="Kalendar 2026">{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2026-season.YctbMZWqBvrgyddrnauo8|title=Formula 1 reveals calendar for 2026 season|work=Formula 1|date=10 June 2025|access-date=10 June 2025|archive-date=10 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610055338/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2026-season.YctbMZWqBvrgyddrnauo8|url-status=live}}</ref>[[Grand Prix Arab Saudi]] telah dibatalkan berikutan tercetusnya [[Perang Iran 2026]], sekali gus mengurangkan jumlah Grand Prix yang disahkan kepada dua puluh tiga. Grand Prix [[Grand Prix China|China]], [[Grand Prix Miami|Miami]], [[Grand Prix Kanada|Kanada]], [[Grand Prix British|British]], [[Grand Prix Belanda|Belanda]] dan [[Grand Prix Singapura|Singapura]] menggunakan [[Formula One racing#Sprint|format pecutan]]. <ref name="sprint">{{Cite news |title=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint Calendar |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |access-date=16 September 2025 |work=Formula 1}}</ref> {| class="sortable wikitable" style="font-size: 85%;" ! data-sort-type="number" |Pusingan ![[List of Formula One Grands Prix|Grand Prix]] ![[List of Formula One circuits|Litar]] ! class="unsortable" |Tarikh perlumbaan |- !1 |[[Grand Prix Australia]] |{{flagicon|AUS}} [[Litar Albert Park]], [[Melbourne]] |8 Mac |- !2 |[[Grand Prix China]] |{{flagicon|CHN}} [[Litar Antarabangsa Shanghai]], [[Shanghai]] |15 Mac |- !3 |[[Grand Prix Jepun]] |{{flagicon|JPN}} [[Litar Suzuka]], [[Suzuka, Mie|Suzuka]] |29 Mac |- !4 |[[Grand Prix Miami]] |nowrap|{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], [[Miami Gardens, Florida]] |3 Mei |- !5 |[[Grand Prix Kanada]] |{{flagicon|CAN}} [[Circuit Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] |24 Mei |- !6 |[[Grand Prix Monaco]] |{{flagicon|MON}} [[Circuit de Monaco]], [[Municipality of Monaco|Monaco]] |7 Jun |- !7 |nowrap|[[Grand Prix Barcelona-Catalunya]] |{{flagicon|ESP}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], [[Montmeló]] |14 Jun |- !8 |[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg, Styria|Spielberg]] |28 Jun |- !9 |[[Grand Prix Britain]] |{{flagicon|GBR}} [[Litar Silverstone]], [[Silverstone]] |5 Julai |- !10 |[[Grand Prix Belgium]] |{{flagicon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]] |19 Julai |- !11 |[[Grand Prix Hungary]] |{{flagicon|HUN}} [[Hungaroring]], [[Mogyoród]] |26 Julai |- !12 |[[Grand Prix Belanda]] |{{flagicon|NED}} [[Litar Zandvoort]], [[Zandvoort]] |23 Ogos |- !13 |[[Grand Prix Itali]] |{{flagicon|ITA}} [[Litar Monza]], [[Monza]] |6 September |- !14 |[[Grand Prix Sepanyol]] |{{flagicon|ESP}} [[Madring]], [[Madrid]] |13 September |- !15 |[[Grand Prix Azerbaijan]] |{{flagicon|AZE}} [[Litar Bandar Baku]], [[Baku]] |{{nowrap|26 September{{efn|Perlumbaan pada hari Sabtu.|name=Saturday race}}{{efn|Grand Prix Azerbaijan pada asalnya dijadualkan pada 27 September tetapi diawalkan sehari bagi memberi laluan kepada [[Remembrance Day (Azerbaijan)|Hari Peringatan]], susulan permintaan daripada penganjur dan pihak berkepentingan kerajaan yang berkaitan.<ref name="2026 calendar"/><ref name="test"/>}}}} |- !16 |[[Grand Prix Bahrain]] |{{flagicon|MYS}} [[Litar Antarabangsa Sepang]], [[Sepang]] |4 Oktober{{efn|Grand Prix Bahrain pada asalnya dijadualkan pada 12 April di [[Litar Antarabangsa Bahrain]] tetapi ditangguhkan dan dipindahkan ke [[Litar Antarabangsa Sepang]] di [[Malaysia]] susulan tercetusnya [[2026 Iran war|Perang Iran 2026]].<ref name=BahMalV1/><ref name=BahMalV2/>}} |- !17 |[[Grand Prix Singapura]] |{{flagicon|SIN}} [[Litar Jalan Teluk Marina]], [[Singapore]] |11 Oktober |- !18 |[[Grand Prix Amerika Syarikat]] |{{flagicon|USA}} [[Circuit of the Americas]], [[Austin, Texas]] |25 Oktober |- !19 |[[Grand Prix Bandar Raya Mexico]] |{{flagicon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Mexico City]] |1 November |- !20 |[[Grand Prix São Paulo]] |{{flagicon|BRA}} [[Litar Interlagos]], [[São Paulo]] |8 November |- !21 |[[Grand Prix Las Vegas]] |{{flagicon|USA}} [[Litar Las Vegas Strip]], [[Paradise, Nevada]] | nowrap="" |21 November{{efn|name=Saturday race}} |- !22 |[[Grand Prix Qatar]] |{{flagicon|QAT}} [[Litar Antarabangsa Lusail]], [[Lusail]] |29 November |- !23 |[[Grand Prix Abu Dhabi]] |{{flagicon|UAE}} [[Litar Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] |6 Disember |- ! colspan="4" |Sumber:<ref name="Kalendar 2026"/> |} == Rujukan == {{reflist}} k21r2nvh0m8cs7i5orv52zr8gmbqqow 7004125 7004115 2026-11-12T04:16:02Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004125 wikitext text/x-wiki {{Short description|Musim Formula Satu yang sedang berlangsung}} {{pp-vandalism|small=yes}} {{Use dmy dates|date=March 2026}} {{F1 season | year = 2026 | champions = [[Senarai Juara Dunia Pemandu Formula Satu|Juara Dunia Pemandu]]: [[Kimi Antonelli]]<br>{{nowrap|[[Senarai Juara Pengeluar Dunia Formula Satu|Juara Pengeluar Dunia]]: [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]]}} | support_series = <br>[[Kejuaraan Formula 2 2026|Kejuaraan Formula 2]]<br>[[Kejuaraan Formula 3 FIA 2026|Kejuaraan Formula 3 FIA]]<br>[[Musim F1 Academy 2026|F1 Academy]]<br>[[Porsche Supercup 2026|Porsche Supercup]] | Current = 2026 | Previous = 2025 | Next = 2027 }} {{Multiple image | perrow = 3/2 | total_width = 400 | align = right | image1 = Kimi Antonelli at the 2025 US Grand Prix in Austin, TX (cropped).jpg | image2 = FIA F1 Austria 2026 Nr. 12 Antonelli (3).jpg | footer = [[Kimi Antonelli]] merupakan juara Kejohanan Pemandu Dunia serta memandu untuk [[Mercedes-Benz di Formula Satu|Mercedes]] iaitu pasukan yang memenangi Kejohanan Pengeluar Dunia buat kali kesembilan. }} '''Kejohanan Dunia Formula Satu FIA 2026''' ialah kejohanan perlumbaan permotoran untuk [[kereta Formula Satu]] dan merupakan edisi ke-77 [[Kejohanan Dunia Formula Satu]]. Kejohanan ini diiktiraf oleh [[Persekutuan Automobil Antarabangsa]] (FIA), badan induk [[sukan permotoran]] antarabangsa, sebagai kelas pertandingan tertinggi bagi [[kereta lumba roda terbuka]]. Kejohanan ini dipertandingkan melalui dua puluh tiga buah perlumbaan Grand Prix yang diadakan di seluruh dunia. Kejohanan musim 2026 bermula pada bulan Mac dan dijadualkan berakhir pada bulan Disember. Para pemandu dan pasukan bersaing untuk merebut gelaran [[Juara Dunia Pemandu]] dan [[Juara Dunia Pengeluar]] masing-masing. [[Lando Norris]] merupakan penyandang gelaran Juara Dunia Pemandu, manakala [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] merupakan penyandang gelaran Juara Dunia Pengeluar. Musim 2026 menampilkan perubahan peraturan yang besar, termasuk konfigurasi unit kuasa yang disemak semula dan aerodinamik aktif baharu, serta penyertaan pasukan kesebelas buat kali pertama sejak {{F1|2016}}. [[Audi dalam Formula Satu|Audi]], yang mengambil alih [[Sauber Motorsport|Sauber]] pada {{F1|2024}}, menyertai perlumbaan sebagai [[pasukan kilang]] dengan unit kuasa sendiri manakala [[Cadillac dalam Formula Satu|Cadillac]] membuat penampilan sulung dalam kejuaraan ini menggunakan unit kuasa [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. [[Honda in Formula Safu|Honda]], melalui anak syarikatnya [[Honda Racing Corporation]], memeterai perjanjian eksklusif sebagai pasukan kilang bersama [[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] dan membekalkan unit kuasa sendiri kepada pasukan tersebut selepas menamatkan kerjasama dengan [[Red Bull Racing]]. [[Ford dalam Formula Satu|Ford]] kembali ke sukan ini buat kali pertama sejak {{F1|2004}} dengan menyokong [[Red Bull Powertrains]] dalam pembekalan unit kuasa kepada Red Bull Racing dan [[Racing Bulls]]. [[Renault dalam Formula Satu|Renault]] tidak lagi menjadi pembekal enjin memandangkan [[Alpine F1 Team|Alpine]] telah beralih kepada penggunaan unit kuasa Mercedes. == Penyertaan == Setiap pasukan dikehendaki menyenaraikan sekurang-kurangnya dua orang pemandu, seorang bagi setiap satu daripada dua buah kereta yang diwajibkan.<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss02_-_2024-12-11.pdf|title=2026 Formula One Sporting Regulations – Issue 2|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=11 Disember 2024|access-date=14 Disember 2024|archive-date=14 Disember 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214150533/https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss02_-_2024-12-11.pdf|url-status=live}}</ref> Semua pasukan bertanding menggunakan tayar yang dibekalkan oleh [[Pirelli]].<ref>{{cite news |title=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |date=10 Oktober 2023 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330165155/https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |archive-date=30 Mac 2024 |access-date=30 April 2024}}</ref> <div style="overflow-x: auto;"> {|class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" |+{{nowrap|Pasukan dan pemandu yang dikontrak untuk bertanding dalam Kejohanan Dunia 2026}} !scope="col" rowspan="2"|Pasukan !scope="col" rowspan="2"|[[List of Formula One constructors|Pengeluar]] ! rowspan="2" class="unsortable" |Casis ! rowspan="2" scope="col" nowrap |[[Formula One engines|Unit kuasa]] ! colspan="3" scope="col" class="unsortable" |Pemandu perlumbaan |- !scope="col" class="unsortable"|[[List of Formula One driver numbers|No.]] !scope="col" class="unsortable"|[[List of Formula One drivers|Nama pemandu]] !scope="col" class="unsortable"|Pusingan |- | data-sort-value="Alpine"| {{flagg|cnxa|France}}[[BWT (company)|BWT]] Alpine F1 Team<ref>{{cite press release|url=[https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/|title=BWT](https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/%7Ctitle=BWT) and Alpine F1 team combine forces in strategic partnership aimed at sustainability drive|publisher=BWT|date=11 February 2022|url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220211164813/https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/](https://web.archive.org/web/20220211164813/https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/) |archive-date=11 February 2022 |access-date=24 April 2024}}</ref> ! [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Alpine A526|A526]]<ref>{{cite news |last1=Forbes |first1=Gonzalo |title=Alpine already working in wind tunnel on 2026 |url=[https://www.autohebdof1.com/news/f1/alpine-already-working-in-wind-tunnel-on-2026.html](https://www.autohebdof1.com/news/f1/alpine-already-working-in-wind-tunnel-on-2026.html) |access-date=25 November 2025 |work=Auto Hebdo |date=8 January 2025}}</ref> | {{nowrap|[[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref name="RenaultShutdown">{{cite news|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl|title=Alpine](https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl%7Ctitle=Alpine) confirm they are to shut down works engine programme at the end of 2025|work=Formula 1|date=30 September 2024|url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240930161623/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl](https://web.archive.org/web/20240930161623/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl) |archive-date=30 September 2024 |access-date=30 September 2024}}</ref><ref name="AlpineMercedes">{{Cite news|date=12 November 2024|title=Alpine to use Mercedes power units and gearboxes from 2026 |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc](https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc) |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20241112114125/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc](https://web.archive.org/web/20241112114125/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc) |archive-date=12 November 2024 |access-date=12 November 2024}}</ref>}} |style="text-align:center"|10<br/>43 |{{flagg|cnxa|France}}[[Pierre Gasly]]<br/>{{nowrap|{{flagg|cnxa|Argentina}}[[Franco Colapinto]]}} | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Aston Martin"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Aston Martin [[Saudi Aramco|Aramco]] F1 Team<ref>{{Cite news|title=Honda to make full-scale F1 return in 2026 as they join forces with Aston Martin|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ](https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ) |date=24 May 2023 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240411163915/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ](https://web.archive.org/web/20240411163915/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ) |archive-date=11 April 2024 |access-date=5 July 2024}}</ref> ! [[Aston Martin in Formula One|Aston Martin Aramco]]-[[Honda in Formula One|Honda]] | [[Aston Martin AMR26|AMR26]]<ref>{{cite web |title=Jak Crawford to drive in maiden FP1 at Mexico City Grand Prix |url=[https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/jak-crawford-to-drive-in-maiden-fp1-at-mexico-city-grand-prix](https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/jak-crawford-to-drive-in-maiden-fp1-at-mexico-city-grand-prix) |website=Aston Martin F1 |access-date=25 November 2025}}</ref> | [[Honda V6 hybrid Formula One power unit|Honda RA626H]]<ref name="AstonHondaSky">{{cite news |title=Aston Martin confirm Honda as F1 engine partner from 2026 as Japanese manufacturer makes official return to sport |url=[https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport](https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport) |access-date=8 February 2024 |work=Sky Sports |date=24 May 2023 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230524092225/https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport](https://web.archive.org/web/20230524092225/https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport) |archive-date=24 May 2023}}</ref><ref>{{cite news |last=Vinel |first=Ben |date=20 January 2026 |title=Honda launches F1 2026 power unit in new partnership with Aston Martin |url=[https://www.motorsport.com/f1/news/honda-f1-2026-aston-martin-power-unit/10791254/](https://www.motorsport.com/f1/news/honda-f1-2026-aston-martin-power-unit/10791254/) |work=Motorsport |access-date=20 January 2026}}</ref> |style="text-align:center" |14<br/>18 |{{flagg|cnxa|Spain}}[[Fernando Alonso]]<br/>{{flagg|cnxa|Canada}}[[Lance Stroll]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Williams"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Atlassian]] Williams F1 Team<ref>{{cite news |last=Mann-Bryans |first=Mark |title=Record title sponsorship for Williams F1 as Atlassian deal announced |url=[https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069/](https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069/) |access-date=11 February 2025 |work=[[Autosport]] |date=11 February 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250211134608/https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069](https://web.archive.org/web/20250211134608/https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069) |archive-date=11 February 2025}}</ref><ref>{{cite press release|url=[https://www.williamsf1.com/evolution-of-an-icon](https://www.williamsf1.com/evolution-of-an-icon) |title=Evolution of an icon |work=Williams F1 Team |date=3 November 2025 |access-date=3 November 2025}}</ref> ![[Williams Racing|Atlassian Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Williams FW48|FW48]]<ref>{{cite web |title=2026 Pre-Season Testing Dates and Calendar Update Confirmed |url=[https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed](https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed) |website=Atlassian Williams Racing |access-date=25 November 2025 |archive-date=2 July 2025 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250702190343/https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed](https://web.archive.org/web/20250702190343/https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed) |url-status=live }}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref>{{cite news |last=Baldwin |first=Alan |editor-last1=Sarkar |editor-first1=Pritha |title=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |url=[https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/](https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/) |access-date=8 February 2024 |work=Reuters |date=8 January 2024}}</ref> |style="text-align:center"|23<br/>55 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Thailand}}[[Alexander Albon]]}}<br/>{{flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Audi"|{{flagg|cnxa|Germany}}Audi [[Revolut]] F1 Team<ref name="AudiExpands" /><ref>{{cite news |last1=van Denderen |first1=Ludo |title=Bad news for Swiss F1 fans: Audi opts for German national anthem |url=[https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html](https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html) |access-date=14 May 2024 |work=GPBlog |date=2 April 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250617061201/https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html](https://web.archive.org/web/20250617061201/https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html) |archive-date=17 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Noble |first=Jon |title= Audi reveals new title sponsor for its F1 debut |url= [https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut/](https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut/) |work=The Race |date= 30 July 2025 |access-date=30 July 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250730082205/https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut](https://web.archive.org/web/20250730082205/https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut) |archive-date=30 July 2025}}</ref> ! [[Audi in Formula One|Audi]] | [[Audi R26|R26]]<ref>{{Cite web |date=12 November 2025 |title=Audi reveals new concept livery for its F1 debut in 2026 |url=[https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-concept-livery-for-its-f1-debut-in-2026/](https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-concept-livery-for-its-f1-debut-in-2026/) |access-date=12 November 2025 |website=The Race}}</ref> | [[Audi V6 hybrid Formula One power unit|Audi AFR 26 Hybrid]]<ref name="AudiExpands">{{cite news |title=Audi expands commitment to Formula 1 with 100% takeover of Sauber |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw](https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw) |access-date=7 May 2024 |work=Formula 1 |date=8 March 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240322022125/https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw](https://web.archive.org/web/20240322022125/https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw) |archive-date=22 March 2024}}</ref> |style="text-align:center"|5<br/>27 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Brazil}}[[Gabriel Bortoleto]]}}<br/>{{flagg|cnxa|Germany}}[[Nico Hülkenberg]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Cadillac"|{{flagg|cnxa|United States}}Cadillac Formula 1 Team<ref name="Cadillac">{{Cite press release |title=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc](https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc) |access-date=25 November 2024|date=25 November 2024|work=Formula 1|url-status=live|archive-url=[https://web.archive.org/web/20241125183206/https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc|archive-date=25](https://web.archive.org/web/20241125183206/https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc%7Carchive-date=25) November 2024}}</ref><ref name="Cadillac GM">{{Cite press release |date=25 November 2024 |title=General Motors launches Cadillac Formula 1 Team and power unit |url=[https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html](https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html) |url-status=live |access-date=25 November 2024 |work=General Motors|archive-url=[https://web.archive.org/web/20241126112427/https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html|archive-date=26](https://web.archive.org/web/20241126112427/https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html%7Carchive-date=26) November 2024}}</ref><ref name="CadillacApproved">{{Cite news |title=Cadillac receive final approval to join F1 grid in 2026 |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN](https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN) |access-date=7 March 2025 |date=7 March 2025 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250307165811/https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN](https://web.archive.org/web/20250307165811/https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN) |archive-date=7 March 2025}}</ref> ! [[Cadillac in Formula One|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Cadillac MAC-26|MAC-26]]<ref>{{cite web |date=27 February 2026 |last=Gaillard |first=Fabien |title=Cadillac revela por fin el nombre de su primer coche de F1 que conducirá Checo Pérez |trans-title=Cadillac finally reveals the name of its first F1 car to be driven by Checo Pérez |url=[https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/](https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/) |website=motorsport.com |access-date=27 February 2026 |language=es |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260227164954/https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/](https://web.archive.org/web/20260227164954/https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/) |archive-date=27 February 2026 |url-status=live}}</ref> |[[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref name="Cadillac-Ferrari">{{Cite news|title=Ferrari enters a multi-year agreement with Andretti Formula Racing |url=[https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing](https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing) |date=10 December 2024 |access-date=10 December 2024 |work=Ferrari |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing](https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing) |archive-date=10 December 2024 }}</ref> |style="text-align:center"|11<br/>77 |{{Flagicon|MEX}} [[Sergio Pérez]]<br/>{{Flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Ferrari"|{{flagg|cnxa|Italy}}Scuderia Ferrari [[HP Inc.|HP]]<ref>{{cite press release |title=Ferrari and HP Announce a Title Partnership |url=[https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html](https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html) |work=HP |date=24 April 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240718101303/https://www.hp.com/us-en/newsroom/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html](https://web.archive.org/web/20240718101303/https://www.hp.com/us-en/newsroom/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html) |archive-date=18 July 2024 |access-date=24 April 2024}}</ref> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ferrari SF-26|SF-26]]<ref>{{cite news |last=Cleeren |first=Filip |date=9 January 2026 |title=Ferrari reveals name for pivotal 2026 F1 car |url=[https://motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-name-of-2026-f1-car/10788955/](https://motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-name-of-2026-f1-car/10788955/) |work=Motorsport |access-date=9 January 2026 }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> | [[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref name="TheRaceUntil2026">{{cite news |title=What engine every F1 team is using for 2026 rules |url=[https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/](https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/) |access-date=16 October 2025 |work=The Race |date=26 August 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250920181834/https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines](https://web.archive.org/web/20250920181834/https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines) |archive-date=20 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=SF-26, The New 2026 Ferrari Single-Seater |url=[https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/sf-26](https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/sf-26) |access-date=23 January 2026 |website=Ferrari}}</ref> |style="text-align:center"|16<br/>44 |{{flagg|cnxa|Monaco}}[[Charles Leclerc]]<br/>{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lewis Hamilton]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Haas"|{{flagg|cnxa|United States}}[[Toyota Gazoo Racing|TGR]] Haas F1 Team<ref name="Race HAAS TOYOTA">{{Cite web |date=4 December 2025 |last=Mitchell-Malm |first=Scott |title=Bigger Toyota deal prompts Haas rebrand for F1 2026 |url=[https://www.the-race.com/formula-1/bigger-toyota-deal-prompts-haas-rebrand-for-f1-2026/](https://www.the-race.com/formula-1/bigger-toyota-deal-prompts-haas-rebrand-for-f1-2026/) |access-date=4 December 2025 |website=The Race}}</ref> ! [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |[[Haas VF-26|VF-26]]<ref name="Race HAAS TOYOTA" /> | [[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref>{{Cite news|title=Haas to stick with Ferrari amid engine crisis|url=[http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|date=30](http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html%7Cdate=30) August 2020|access-date=30 August 2020|work=Grand Prix|archive-date=30 August 2020|archive-url=[https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|url-status=live](https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html%7Curl-status=live)}} </ref><ref>{{cite news |last=McDonagh |first=Connor |title=Haas extend Ferrari technical partnership until the end of 2028 F1 season |url=[https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season](https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season) |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240716124119/https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season](https://web.archive.org/web/20240716124119/https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season) |archive-date=16 July 2024 |access-date=16 July 2024 |work=Crash |date=16 July 2024}}</ref> |style="text-align:center"|31<br/>50<br/>51<br/>87 |{{flagg|cnxa|France}}[[Esteban Ocon]]<br/>{{flagg|cnxa|Japan}} [[Ryo Hirakawa]]<br/>{{flagg|cnxa|Brazil}} [[Rafael Câmara]]<br/>{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Oliver Bearman]] | align="center" nowrap|1–19<br/>19<br/>20<br/>1–20 |- | data-sort-value="McLaren"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}McLaren [[Mastercard]] F1 Team}}<ref>{{Cite news |last=Smith |first=Luke |date=27 August 2025 |title=Why McLaren F1 finally said yes to Mastercard after a decade without a title sponsor |url=[https://www.nytimes.com/athletic/6578523/2025/08/27/mclaren-mastercard-f1-title-sponsor/](https://www.nytimes.com/athletic/6578523/2025/08/27/mclaren-mastercard-f1-title-sponsor/) |url-access=registration |access-date=27 August 2025 |work=[[The New York Times]] |department=[[The Athletic]] |issn=0362-4331}}</ref> ! scope="row" nowrap | [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |[[McLaren MCL40|MCL40]]<ref>{{Cite Instagram |user=mclarenf1 |postid=DTzeD-ICARm |date=22 January 2026 |title=We can't wait to meet you |access-date=22 January 2026}}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref>{{Cite web |title=McLaren Formula 1 Team and Mercedes-Benz renew power unit agreement until 2030 |url=[https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/](https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/) |access-date=22 December 2025 |website=[[McLaren]] |date=24 November 2023 |archive-date=6 January 2026 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260106075930/https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/](https://web.archive.org/web/20260106075930/https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/) |url-status=live }}</ref> |style="text-align:center"|1<br/>81 |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lando Norris]]<br/>{{flagg|cnxa|Australia}}[[Oscar Piastri]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Mercedes"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Germany}}Mercedes-AMG [[Petronas]] F1 Team}}<ref>{{cite news |last=Noble |first=Jonathan |title=Mercedes signs early Petronas deal extension ahead of new F1 2026 rules |url=[https://us.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375423/](https://us.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375423/) |access-date=24 April 2024 |work=[[Motorsport.com]] |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220928082507/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375422/](https://web.archive.org/web/20220928082507/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375422/) |archive-date=28 September 2022 |date=28 September 2022}}</ref> ! [[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes]] | [[Mercedes W17|F1 W17]]<ref>{{cite news |last1=Mee |first1=Lydia |title=Mercedes announces W17 livery reveal date and 2026 F1 season launch event |url=[https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/](https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/) |access-date=5 January 2026 |work=Motorsport.com |archive-date=5 January 2026 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260105142744/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/](https://web.archive.org/web/20260105142744/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/) |url-status=live }}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref name="TheRaceUntil2026"/> |style="text-align:center"|12<br/>63 |{{flagicon image|Flag of Italy.svg}} [[Kimi Antonelli]]<br/>{{flagicon image|Flag of the United Kingdom.svg}} [[George Russell (racing driver)|George Russell]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Racing Bulls"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Visa Inc.|Visa]] [[Cash App]] Racing Bulls F1 Team}}<ref>{{cite news|access-date=25 January 2024|date=24 January 2024|title=AlphaTauri's new name for 2024 is confirmed|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J.html|work=Formula](https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J%7Cwork=Formula) 1|url-status=live|archive-url=[https://web.archive.org/web/20240319201242/https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J|archive-date=19](https://web.archive.org/web/20240319201242/https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J%7Carchive-date=19) March 2024}}</ref> ![[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |{{nowrap|[[Racing Bulls VCARB 03|VCARB 03]]<ref>{{cite web |title=Racing Bulls VCARB 03 livery reveal: British teenager Arvid Lindblad hails 'surreal moment' ahead of rookie F1 season |url=[https://www.skysports.com/f1/news/12433/13494645/racing-bulls-vcarb-03-livery-reveal-british-teenager-arvid-lindblad-hails-surreal-moment-ahead-of-rookie-f1-season](https://www.skysports.com/f1/news/12433/13494645/racing-bulls-vcarb-03-livery-reveal-british-teenager-arvid-lindblad-hails-surreal-moment-ahead-of-rookie-f1-season) |website=Sky Sports |access-date=16 January 2026 |date=16 January 2026}}</ref>}} | {{nowrap|[[Red Bull Ford V6 hybrid Formula One power unit|Red Bull Ford DM01]]<ref name="FordBull">{{Cite press release |date=3 February 2024 |title=Ford Returns To Formula 1; Strategic Partner To Oracle Red Bull Racing For 2026 Season And Beyond {{!}} Ford Media Center |url=[https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html](https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html) |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230204013314/https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html](https://web.archive.org/web/20230204013314/https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html) |archive-date=4 February 2023 |access-date=8 May 2024 |work=Ford |quote=Red Bull Ford will provide the power units for both the Oracle Red Bull Racing and Scuderia AlphaTauri teams from 2026 to at least 2030.}}</ref><ref name="F1 Mekies Engine">{{Cite web |title=Mekies expects 'struggles' amid Red Bull power unit project |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/bear-with-us-in-the-first-months-mekies-expecting-struggles-amid-challenge.6M3NWHmS1Wamy76dcM6sOD](https://www.formula1.com/en/latest/article/bear-with-us-in-the-first-months-mekies-expecting-struggles-amid-challenge.6M3NWHmS1Wamy76dcM6sOD) |access-date=16 January 2026 |website=Formula 1}}</ref>}} |style="text-align:center"|30<br/>22<br/>41 |{{flagicon image|Flag of New Zealand.svg}} [[Liam Lawson]]<br/>{{flagicon image|Flag of Japan.svg}} [[Yuki Tsunoda]]<br/>{{flagicon image|Flag of United Kingdom.svg}} [[Arvid Lindblad]] | align="center" nowrap|1–11, 15–20<br/>12–14<br/>1–20 |- | data-sort-value="Red Bull Racing"|{{flagg|cnxa|Austria}}[[Oracle Corporation|Oracle]] Red Bull Racing<ref>{{cite news |date=9 February 2022 |title=Red Bull name tech firm Oracle as title sponsor in $500m deal |url=[https://www.espn.com.au/f1/story/\_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal](https://www.espn.com.au/f1/story/_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal) |work=ESPN |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220209233955/https://www.espn.com.au/f1/story/\_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal](https://web.archive.org/web/20220209233955/https://www.espn.com.au/f1/story/_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal) |archive-date=9 February 2022 |access-date=16 October 2025}}</ref> !{{nowrap|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]}} |[[Red Bull Racing RB22|RB22]] | [[Red Bull Ford V6 hybrid Formula One power unit|Red Bull Ford DM01]]<ref name="FordBull" /><ref name="F1 Mekies Engine" /> |style="text-align:center"|3<br/>6<br/>30 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Max Verstappen]]}}<br/>{{flagicon image|Flag of France.svg}} [[Isack Hadjar]]<br/>{{flagicon image|Flag of New Zealand.svg}} [[Liam Lawson]] | align="center" nowrap|1–16<br/>1–11, 15–20<br/>12–14 |- |- | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" |'''Sumber:'''<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry|date=27 February 2026|title=2026 FIA Formula One World Championship – Entry List|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|access-date=6 March 2026|archive-date=1 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101024006/https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry|url-status=live}}</ref><ref name="entry lists">Official entry lists: *{{cite web|url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list_v2.pdf|title=2026 Australian Grand Prix – Entry List V2|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=6 March 2026|access-date=6 March 2026|last=Shetty|first=Nish|last2=Remmerie|first2=Matheiu|last3=Lamy|first3=Pedro|author-link3=Pedro Lamy|first4=Matthew|last4=Selley|format=PDF|archive-date=6 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306025302/https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list_v2.pdf|url-status=live}} *{{cite web|url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf|title=2026 Chinese Grand Prix – Entry List|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=13 March 2026|access-date=13 March 2026|last=Shetty|first=Nish|last2=Selley|first2=Matthew|last3=Lamy|first3=Pedro|first4=Zheng|last4=Honghai|format=PDF|author-link3=Pedro Lamy}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Zhou |first3=Xiaoxu |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Tsuge |first5=Kazuhiro |date=27 March 2026 |title=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=27 March 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Shetty|first=Nish |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Liuzzi |first3=Vitantonio |author-link3=Vitantonio Liuzzi |last4=Pence |first4=Steve |date=1 May 2026 |title=2026 Miami Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=1 May 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Demers |first4=Marcel |date=22 May 2026 |title=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=22 May 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Warwick |first3=Derek |author-link3=Derek Warwick |last4=Calmes |first4=Jean-François |date=5 June 2026 |title=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=5 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Aleknavičius |first3=Kipras |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=12 June 2026 |title=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=12 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Baquelaine |first2=Loïc |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Singer |first4=Wilhelm |date=26 June 2026 |title=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=26 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Remmerie |first3=Mathieu |last4=Lamy |first4=Pedro |author-link4=Pedro Lamy |last5=Norbury |first5=Richard |date=3 July 2026 |title=2026 British Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=3 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Orihuela |first3=Alfonso |last4=Lamy |first4=Pedro |author-link4=Pedro Lamy |last5=Bacquelaine |first5=Loïc |date=17 July 2026 |title=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=17 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly |first=Garry |author-link=Garry Connelly |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Mergulhao |first3=Richa |last4=Liuzzi |first4=Vitantonio |author-link4=Vitantonio Liuzzi |last5=Moni |first5=István |date=24 July 2026 |title=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=24 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Kunc |first3=Tomas |last4=Liuzzi |first4=Vitantonio |author-link4=Vitantonio Liuzzi |last5=Drinkenburg |first5=Stijn |date=21 August 2026 |title=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=21 August 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Liuzzi |first3=Vitantonio |author-link3=Vitantonio Liuzzi |last4=Arcangeli |first4=Iacopo |date=4 September 2026 |title=2026 Italian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=4 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Remmerie |first3=Mathieu |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=11 September 2026 |title=2026 Spanish Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=11 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Bacquelaine |first2=Loïc |last3=Julakidze |first3=Khatuna |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Solomin |first5=Danil |date=24 September 2026 |title=2026 Azerbaijan Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=24 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Al Hilli |first4=Mazen |date=2 October 2026 |title=2026 Bahrain Grand Prix in Malaysia – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_entry_list.pdf |access-date=2 October 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}}</ref> |} </div> === Pemandu sesi latihan bebas === Sebanyak empat kali sepanjang musim (dua kali bagi setiap kereta), setiap pasukan mesti menurunkan seorang pemandu yang tidak pernah bertanding dalam lebih daripada dua perlumbaan untuk mengambil bahagian dalam salah satu daripada dua sesi latihan bebas pertama pada hujung minggu Grand Prix.<ref>{{Cite web |date=5 August 2026 |title=2026 Formula One Regulations – Section B: Sporting Regulations – Issue 8 |url=[https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations\_-\_section_b_sporting\_-\_iss_08\_-\_2026-08-05_7.pdf](https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_08_-_2026-08-05_7.pdf) |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=2 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |language=en |format=PDF}}</ref>{{Rp|at=Article B1.7.3c}} [[Arvid Lindblad]]'s participation at the [[2026 Australian Grand Prix|Australian]] and [[2026 Chinese Grand Prix|Chinese]] Grands Prix fulfilled both of the required rookie sessions for his car at [[Racing Bulls]]. {| class="wikitable" style="font-size:85%" |+ {{nowrap|Pemandu yang mengambil bahagian dalam sesi latihan bebas pertama atau kedua}} !scope="col" rowspan="2"|[[Formula One#Constructors|Pengeluar]] ! colspan="3" scope="col" |Pemandu latihan |- !scope="col"|No. !scope="col" |Nama pemandu !nowrap|Pusingan |- ![[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|61 |nowrap|{{flagg|cnxa|Estonia}}[[Paul Aron]] | style="text-align:center"|11, 13 |- !nowrap|[[Aston Martin in Formula One|Aston Martin Aramco]]-[[Honda in Formula One|Honda]] | style="text-align:center" nowrap|34 |nowrap|{{flagg|cnxa|United States}}[[Jak Crawford]] | style="text-align:center" nowrap|3, 8, 10 |- !nowrap|[[Williams Racing|Atlassian Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center" nowrap|46 |nowrap|{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[Luke Browning]] | style="text-align:center" nowrap|7–8,{{efn|Walaupun pada asalnya disenaraikan untuk mengambil bahagian dalam sesi latihan pertama bagi [[Williams Racing|Williams]] di [[2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix|Barcelona-Catalunya Grand Prix]], [[Luke Browning]] tidak dapat menjalani sesi tersebut disebabkan oleh kegagalan elektrik pada keretanya.<ref>{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Aleknavičius |first3=Kipras |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=12 June 2026 |title=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |url=[https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix\_-\_entry_list.pdf](https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf) |access-date=12 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}}</ref><ref>{{Cite web |url=[https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix\_-\_free_practice_1_classification.pdf](https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_free_practice_1_classification.pdf) |title=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 – First Practice Session Classification |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=12 June 2026|access-date=14 June 2026}}</ref>}} 13 |- ![[Audi in Formula One|Audi]] | style="text-align:center"|97 |nowrap|{{flagg|cnxa|Estonia}}[[Paul Aron]] | style="text-align:center"|7–8 |- ![[Cadillac in Formula One|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|25 |{{flagg|cnxa|United States}}[[Colton Herta]] | style="text-align:center"|7, 11, 13 |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|38 |{{flagg|cnxa|Sweden}}[[Dino Beganovic]] | style="text-align:center"|7–8 |- ![[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|50 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ryo Hirakawa]] | style="text-align:center"|8, 11 |- ![[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|67 |nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Leonardo Fornaroli]] | style="text-align:center"|7, 11 |- ![[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes]] | style="text-align:center"|72 |nowrap|{{flagg|cnxa|Denmark}}[[Frederik Vesti]] | style="text-align:center"|7, 11 |- ![[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | style="text-align:center"|90 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ayumu Iwasa]] | style="text-align:center"|8 |- !nowrap|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | style="text-align:center"|36 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ayumu Iwasa]] | style="text-align:center"|7, 13 |- |- | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center"|'''Sumber:'''<ref name="entry lists" /> |} == Kalendar musim == [[File:Formula 1 all over the world-2026.svg|thumb|upright=1.3|Negara-negara yang dijadualkan menjadi tuan rumah [[senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] pada tahun 2026 ditandakan dengan warna hijau, manakala lokasi litar ditandakan dengan titik hitam. Negara yang pernah menjadi tuan rumah dipaparkan dalam warna kelabu gelap, dan litar bekas tuan rumah ditandakan dengan titik putih. Sempadan ''de facto'' turut dipaparkan.]] Kalendar 2026 pada asalnya merangkumi dua puluh empat Grand Prix, sama seperti dua musim sebelumnya.<ref name="Kalendar 2026">{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2026-season.YctbMZWqBvrgyddrnauo8|title=Formula 1 reveals calendar for 2026 season|work=Formula 1|date=10 June 2025|access-date=10 June 2025|archive-date=10 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610055338/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2026-season.YctbMZWqBvrgyddrnauo8|url-status=live}}</ref>[[Grand Prix Arab Saudi]] telah dibatalkan berikutan tercetusnya [[Perang Iran 2026]], sekali gus mengurangkan jumlah Grand Prix yang disahkan kepada dua puluh tiga. Grand Prix [[Grand Prix China|China]], [[Grand Prix Miami|Miami]], [[Grand Prix Kanada|Kanada]], [[Grand Prix British|British]], [[Grand Prix Belanda|Belanda]] dan [[Grand Prix Singapura|Singapura]] menggunakan [[Formula One racing#Sprint|format pecutan]]. <ref name="sprint">{{Cite news |title=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint Calendar |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |access-date=16 September 2025 |work=Formula 1}}</ref> {| class="sortable wikitable" style="font-size: 85%;" ! data-sort-type="number" |Pusingan ![[List of Formula One Grands Prix|Grand Prix]] ![[List of Formula One circuits|Litar]] ! class="unsortable" |Tarikh perlumbaan |- !1 |[[Grand Prix Australia]] |{{flagicon|AUS}} [[Litar Albert Park]], [[Melbourne]] |8 Mac |- !2 |[[Grand Prix China]] |{{flagicon|CHN}} [[Litar Antarabangsa Shanghai]], [[Shanghai]] |15 Mac |- !3 |[[Grand Prix Jepun]] |{{flagicon|JPN}} [[Litar Suzuka]], [[Suzuka, Mie|Suzuka]] |29 Mac |- !4 |[[Grand Prix Miami]] |nowrap|{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], [[Miami Gardens, Florida]] |3 Mei |- !5 |[[Grand Prix Kanada]] |{{flagicon|CAN}} [[Circuit Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] |24 Mei |- !6 |[[Grand Prix Monaco]] |{{flagicon|MON}} [[Circuit de Monaco]], [[Municipality of Monaco|Monaco]] |7 Jun |- !7 |nowrap|[[Grand Prix Barcelona-Catalunya]] |{{flagicon|ESP}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], [[Montmeló]] |14 Jun |- !8 |[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg, Styria|Spielberg]] |28 Jun |- !9 |[[Grand Prix Britain]] |{{flagicon|GBR}} [[Litar Silverstone]], [[Silverstone]] |5 Julai |- !10 |[[Grand Prix Belgium]] |{{flagicon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]] |19 Julai |- !11 |[[Grand Prix Hungary]] |{{flagicon|HUN}} [[Hungaroring]], [[Mogyoród]] |26 Julai |- !12 |[[Grand Prix Belanda]] |{{flagicon|NED}} [[Litar Zandvoort]], [[Zandvoort]] |23 Ogos |- !13 |[[Grand Prix Itali]] |{{flagicon|ITA}} [[Litar Monza]], [[Monza]] |6 September |- !14 |[[Grand Prix Sepanyol]] |{{flagicon|ESP}} [[Madring]], [[Madrid]] |13 September |- !15 |[[Grand Prix Azerbaijan]] |{{flagicon|AZE}} [[Litar Bandar Baku]], [[Baku]] |{{nowrap|26 September{{efn|Perlumbaan pada hari Sabtu.|name=Saturday race}}{{efn|Grand Prix Azerbaijan pada asalnya dijadualkan pada 27 September tetapi diawalkan sehari bagi memberi laluan kepada [[Remembrance Day (Azerbaijan)|Hari Peringatan]], susulan permintaan daripada penganjur dan pihak berkepentingan kerajaan yang berkaitan.<ref name="2026 calendar"/><ref name="test"/>}}}} |- !16 |[[Grand Prix Bahrain]] |{{flagicon|MYS}} [[Litar Antarabangsa Sepang]], [[Sepang]] |4 Oktober{{efn|Grand Prix Bahrain pada asalnya dijadualkan pada 12 April di [[Litar Antarabangsa Bahrain]] tetapi ditangguhkan dan dipindahkan ke [[Litar Antarabangsa Sepang]] di [[Malaysia]] susulan tercetusnya [[2026 Iran war|Perang Iran 2026]].<ref name=BahMalV1/><ref name=BahMalV2/>}} |- !17 |[[Grand Prix Singapura]] |{{flagicon|SIN}} [[Litar Jalan Teluk Marina]], [[Singapore]] |11 Oktober |- !18 |[[Grand Prix Amerika Syarikat]] |{{flagicon|USA}} [[Circuit of the Americas]], [[Austin, Texas]] |25 Oktober |- !19 |[[Grand Prix Bandar Raya Mexico]] |{{flagicon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Mexico City]] |1 November |- !20 |[[Grand Prix São Paulo]] |{{flagicon|BRA}} [[Litar Interlagos]], [[São Paulo]] |8 November |- !21 |[[Grand Prix Las Vegas]] |{{flagicon|USA}} [[Litar Las Vegas Strip]], [[Paradise, Nevada]] | nowrap="" |21 November{{efn|name=Saturday race}} |- !22 |[[Grand Prix Qatar]] |{{flagicon|QAT}} [[Litar Antarabangsa Lusail]], [[Lusail]] |29 November |- !23 |[[Grand Prix Abu Dhabi]] |{{flagicon|UAE}} [[Litar Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] |6 Disember |- ! colspan="4" |Sumber:<ref name="Kalendar 2026"/> |} == Rujukan == {{reflist}} 2nf38u1riai15z41f1qfrxnqn4ffxvt 7004310 7004125 2026-11-12T09:49:40Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004310 wikitext text/x-wiki {{Short description|Musim Formula Satu yang sedang berlangsung}} {{pp-vandalism|small=yes}} {{Use dmy dates|date=March 2026}} {{F1 season | year = 2026 | champions = [[Senarai Juara Dunia Pemandu Formula Satu|Juara Dunia Pemandu]]: [[Kimi Antonelli]]<br>{{nowrap|[[Senarai Juara Pengeluar Dunia Formula Satu|Juara Pengeluar Dunia]]: [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]]}} | support_series = <br>[[Kejuaraan Formula 2 2026|Kejuaraan Formula 2]]<br>[[Kejuaraan Formula 3 FIA 2026|Kejuaraan Formula 3 FIA]]<br>[[Musim F1 Academy 2026|F1 Academy]]<br>[[Porsche Supercup 2026|Porsche Supercup]] | Current = 2026 | Previous = 2025 | Next = 2027 }} {{Multiple image | perrow = 3/2 | total_width = 400 | align = right | image1 = Kimi Antonelli at the 2025 US Grand Prix in Austin, TX (cropped).jpg | image2 = FIA F1 Austria 2026 Nr. 12 Antonelli (3).jpg | footer = [[Kimi Antonelli]] merupakan juara Kejohanan Pemandu Dunia serta memandu untuk [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] iaitu pasukan yang memenangi Kejohanan Pengeluar Dunia buat kali kesembilan. }} '''Kejohanan Dunia Formula Satu FIA 2026''' ialah kejohanan perlumbaan permotoran untuk [[kereta Formula Satu]] dan merupakan edisi ke-77 [[Kejohanan Dunia Formula Satu]]. Kejohanan ini diiktiraf oleh [[Persekutuan Automobil Antarabangsa]] (FIA), badan induk [[sukan permotoran]] antarabangsa, sebagai kelas pertandingan tertinggi bagi [[kereta lumba roda terbuka]]. Kejohanan ini dipertandingkan melalui dua puluh tiga buah perlumbaan Grand Prix yang diadakan di seluruh dunia. Kejohanan musim 2026 bermula pada bulan Mac dan dijadualkan berakhir pada bulan Disember. Para pemandu dan pasukan bersaing untuk merebut gelaran [[Juara Dunia Pemandu]] dan [[Juara Dunia Pengeluar]] masing-masing. [[Lando Norris]] merupakan penyandang gelaran Juara Dunia Pemandu, manakala [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] merupakan penyandang gelaran Juara Dunia Pengeluar. Musim 2026 menampilkan perubahan peraturan yang besar, termasuk konfigurasi unit kuasa yang disemak semula dan aerodinamik aktif baharu, serta penyertaan pasukan kesebelas buat kali pertama sejak {{F1|2016}}. [[Audi dalam Formula Satu|Audi]], yang mengambil alih [[Sauber Motorsport|Sauber]] pada {{F1|2024}}, menyertai perlumbaan sebagai [[pasukan kilang]] dengan unit kuasa sendiri manakala [[Cadillac dalam Formula Satu|Cadillac]] membuat penampilan sulung dalam kejuaraan ini menggunakan unit kuasa [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]. [[Honda in Formula Safu|Honda]], melalui anak syarikatnya [[Honda Racing Corporation]], memeterai perjanjian eksklusif sebagai pasukan kilang bersama [[Aston Martin dalam Formula Satu|Aston Martin]] dan membekalkan unit kuasa sendiri kepada pasukan tersebut selepas menamatkan kerjasama dengan [[Red Bull Racing]]. [[Ford dalam Formula Satu|Ford]] kembali ke sukan ini buat kali pertama sejak {{F1|2004}} dengan menyokong [[Red Bull Powertrains]] dalam pembekalan unit kuasa kepada Red Bull Racing dan [[Racing Bulls]]. [[Renault dalam Formula Satu|Renault]] tidak lagi menjadi pembekal enjin memandangkan [[Alpine F1 Team|Alpine]] telah beralih kepada penggunaan unit kuasa Mercedes. == Penyertaan == Setiap pasukan dikehendaki menyenaraikan sekurang-kurangnya dua orang pemandu, seorang bagi setiap satu daripada dua buah kereta yang diwajibkan.<ref>{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss02_-_2024-12-11.pdf|title=2026 Formula One Sporting Regulations – Issue 2|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=11 Disember 2024|access-date=14 Disember 2024|archive-date=14 Disember 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214150533/https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss02_-_2024-12-11.pdf|url-status=live}}</ref> Semua pasukan bertanding menggunakan tayar yang dibekalkan oleh [[Pirelli]].<ref>{{cite news |title=Pirelli to continue as Formula 1's exclusive tyre supplier until 2027 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |date=10 Oktober 2023 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330165155/https://www.formula1.com/en/latest/article/pirelli-to-continue-as-formula-1s-exclusive-tyre-supplier-until-2027.7xJIxJyMe84N3p7k4iIMjK |archive-date=30 Mac 2024 |access-date=30 April 2024}}</ref> <div style="overflow-x: auto;"> {|class="wikitable sortable" style="font-size:85%;" |+{{nowrap|Pasukan dan pemandu yang dikontrak untuk bertanding dalam Kejohanan Dunia 2026}} !scope="col" rowspan="2"|Pasukan !scope="col" rowspan="2"|[[List of Formula One constructors|Pengeluar]] ! rowspan="2" class="unsortable" |Casis ! rowspan="2" scope="col" nowrap |[[Formula One engines|Unit kuasa]] ! colspan="3" scope="col" class="unsortable" |Pemandu perlumbaan |- !scope="col" class="unsortable"|[[List of Formula One driver numbers|No.]] !scope="col" class="unsortable"|[[List of Formula One drivers|Nama pemandu]] !scope="col" class="unsortable"|Pusingan |- | data-sort-value="Alpine"| {{flagg|cnxa|France}}[[BWT (company)|BWT]] Alpine F1 Team<ref>{{cite press release|url=[https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/|title=BWT](https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/%7Ctitle=BWT) and Alpine F1 team combine forces in strategic partnership aimed at sustainability drive|publisher=BWT|date=11 February 2022|url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220211164813/https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/](https://web.archive.org/web/20220211164813/https://www.bwt-wam.com/it/azienda/a-proposito-di-bwt/bwt-and-alpine-f1/) |archive-date=11 February 2022 |access-date=24 April 2024}}</ref> ! [[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Alpine A526|A526]]<ref>{{cite news |last1=Forbes |first1=Gonzalo |title=Alpine already working in wind tunnel on 2026 |url=[https://www.autohebdof1.com/news/f1/alpine-already-working-in-wind-tunnel-on-2026.html](https://www.autohebdof1.com/news/f1/alpine-already-working-in-wind-tunnel-on-2026.html) |access-date=25 November 2025 |work=Auto Hebdo |date=8 January 2025}}</ref> | {{nowrap|[[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref name="RenaultShutdown">{{cite news|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl|title=Alpine](https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl%7Ctitle=Alpine) confirm they are to shut down works engine programme at the end of 2025|work=Formula 1|date=30 September 2024|url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240930161623/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl](https://web.archive.org/web/20240930161623/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-confirm-they-are-to-shut-down-works-engine-programme-at-the-end-of.2Bcubn03U8oaIOMFVggZDl) |archive-date=30 September 2024 |access-date=30 September 2024}}</ref><ref name="AlpineMercedes">{{Cite news|date=12 November 2024|title=Alpine to use Mercedes power units and gearboxes from 2026 |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc](https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc) |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20241112114125/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc](https://web.archive.org/web/20241112114125/https://www.formula1.com/en/latest/article/alpine-to-use-mercedes-power-units-and-gearbox-from-2026.5jzzbQeHx7aPT3hoP5hRtc) |archive-date=12 November 2024 |access-date=12 November 2024}}</ref>}} |style="text-align:center"|10<br/>43 |{{flagg|cnxa|France}}[[Pierre Gasly]]<br/>{{nowrap|{{flagg|cnxa|Argentina}}[[Franco Colapinto]]}} | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Aston Martin"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}Aston Martin [[Saudi Aramco|Aramco]] F1 Team<ref>{{Cite news|title=Honda to make full-scale F1 return in 2026 as they join forces with Aston Martin|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ](https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ) |date=24 May 2023 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240411163915/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ](https://web.archive.org/web/20240411163915/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-honda-to-make-full-scale-f1-return-in-2026-as-they-join-forces-with.WlzHSedIbSrZpXEXdC5QQ) |archive-date=11 April 2024 |access-date=5 July 2024}}</ref> ! [[Aston Martin in Formula One|Aston Martin Aramco]]-[[Honda in Formula One|Honda]] | [[Aston Martin AMR26|AMR26]]<ref>{{cite web |title=Jak Crawford to drive in maiden FP1 at Mexico City Grand Prix |url=[https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/jak-crawford-to-drive-in-maiden-fp1-at-mexico-city-grand-prix](https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/jak-crawford-to-drive-in-maiden-fp1-at-mexico-city-grand-prix) |website=Aston Martin F1 |access-date=25 November 2025}}</ref> | [[Honda V6 hybrid Formula One power unit|Honda RA626H]]<ref name="AstonHondaSky">{{cite news |title=Aston Martin confirm Honda as F1 engine partner from 2026 as Japanese manufacturer makes official return to sport |url=[https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport](https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport) |access-date=8 February 2024 |work=Sky Sports |date=24 May 2023 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230524092225/https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport](https://web.archive.org/web/20230524092225/https://www.skysports.com/f1/news/12477/12887654/aston-martin-confirm-honda-as-f1-engine-partner-from-2026-as-japanese-manufacturer-makes-official-return-to-sport) |archive-date=24 May 2023}}</ref><ref>{{cite news |last=Vinel |first=Ben |date=20 January 2026 |title=Honda launches F1 2026 power unit in new partnership with Aston Martin |url=[https://www.motorsport.com/f1/news/honda-f1-2026-aston-martin-power-unit/10791254/](https://www.motorsport.com/f1/news/honda-f1-2026-aston-martin-power-unit/10791254/) |work=Motorsport |access-date=20 January 2026}}</ref> |style="text-align:center" |14<br/>18 |{{flagg|cnxa|Spain}}[[Fernando Alonso]]<br/>{{flagg|cnxa|Canada}}[[Lance Stroll]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Williams"|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Atlassian]] Williams F1 Team<ref>{{cite news |last=Mann-Bryans |first=Mark |title=Record title sponsorship for Williams F1 as Atlassian deal announced |url=[https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069/](https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069/) |access-date=11 February 2025 |work=[[Autosport]] |date=11 February 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250211134608/https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069](https://web.archive.org/web/20250211134608/https://www.autosport.com/f1/news/record-title-sponsorship-for-williams-f1-as-atlassian-deal-announced/10695069) |archive-date=11 February 2025}}</ref><ref>{{cite press release|url=[https://www.williamsf1.com/evolution-of-an-icon](https://www.williamsf1.com/evolution-of-an-icon) |title=Evolution of an icon |work=Williams F1 Team |date=3 November 2025 |access-date=3 November 2025}}</ref> ![[Williams Racing|Atlassian Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | [[Williams FW48|FW48]]<ref>{{cite web |title=2026 Pre-Season Testing Dates and Calendar Update Confirmed |url=[https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed](https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed) |website=Atlassian Williams Racing |access-date=25 November 2025 |archive-date=2 July 2025 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250702190343/https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed](https://web.archive.org/web/20250702190343/https://www.williamsf1.com/posts/6b16cc71-b1a3-457c-8801-26590ae0bcd3/2026-pre-season-testing-dates-and-calendar-update-confirmed) |url-status=live }}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref>{{cite news |last=Baldwin |first=Alan |editor-last1=Sarkar |editor-first1=Pritha |title=Williams F1 team to use Mercedes engines until at least 2030 |url=[https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/](https://www.reuters.com/sports/motor-sports/williams-f1-team-use-mercedes-engines-until-least-2030-2024-01-08/) |access-date=8 February 2024 |work=Reuters |date=8 January 2024}}</ref> |style="text-align:center"|23<br/>55 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Thailand}}[[Alexander Albon]]}}<br/>{{flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz Jr.]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Audi"|{{flagg|cnxa|Germany}}Audi [[Revolut]] F1 Team<ref name="AudiExpands" /><ref>{{cite news |last1=van Denderen |first1=Ludo |title=Bad news for Swiss F1 fans: Audi opts for German national anthem |url=[https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html](https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html) |access-date=14 May 2024 |work=GPBlog |date=2 April 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250617061201/https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html](https://web.archive.org/web/20250617061201/https://www.gpblog.com/en/news/audi-lets-sauber-race-under-german-flag.html) |archive-date=17 June 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Noble |first=Jon |title= Audi reveals new title sponsor for its F1 debut |url= [https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut/](https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut/) |work=The Race |date= 30 July 2025 |access-date=30 July 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250730082205/https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut](https://web.archive.org/web/20250730082205/https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-title-sponsor-for-its-f1-debut) |archive-date=30 July 2025}}</ref> ! [[Audi in Formula One|Audi]] | [[Audi R26|R26]]<ref>{{Cite web |date=12 November 2025 |title=Audi reveals new concept livery for its F1 debut in 2026 |url=[https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-concept-livery-for-its-f1-debut-in-2026/](https://www.the-race.com/formula-1/audi-reveals-new-concept-livery-for-its-f1-debut-in-2026/) |access-date=12 November 2025 |website=The Race}}</ref> | [[Audi V6 hybrid Formula One power unit|Audi AFR 26 Hybrid]]<ref name="AudiExpands">{{cite news |title=Audi expands commitment to Formula 1 with 100% takeover of Sauber |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw](https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw) |access-date=7 May 2024 |work=Formula 1 |date=8 March 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240322022125/https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw](https://web.archive.org/web/20240322022125/https://www.formula1.com/en/latest/article/audi-expands-commitment-to-formula-1-with-100-takeover-of-sauber.4g5fNv9jl03sw5btt4LuSw) |archive-date=22 March 2024}}</ref> |style="text-align:center"|5<br/>27 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Brazil}}[[Gabriel Bortoleto]]}}<br/>{{flagg|cnxa|Germany}}[[Nico Hülkenberg]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Cadillac"|{{flagg|cnxa|United States}}Cadillac Formula 1 Team<ref name="Cadillac">{{Cite press release |title=Statement on General Motors application to join FIA Formula One World Championship in 2026|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc](https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc) |access-date=25 November 2024|date=25 November 2024|work=Formula 1|url-status=live|archive-url=[https://web.archive.org/web/20241125183206/https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc|archive-date=25](https://web.archive.org/web/20241125183206/https://www.formula1.com/en/latest/article/statement-on-general-motors-application-to-join-fia-formula-one-world.69uoRF1uwHwXkr4efkpnhc%7Carchive-date=25) November 2024}}</ref><ref name="Cadillac GM">{{Cite press release |date=25 November 2024 |title=General Motors launches Cadillac Formula 1 Team and power unit |url=[https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html](https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html) |url-status=live |access-date=25 November 2024 |work=General Motors|archive-url=[https://web.archive.org/web/20241126112427/https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html|archive-date=26](https://web.archive.org/web/20241126112427/https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2024/nov/1125-f1.html%7Carchive-date=26) November 2024}}</ref><ref name="CadillacApproved">{{Cite news |title=Cadillac receive final approval to join F1 grid in 2026 |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN](https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN) |access-date=7 March 2025 |date=7 March 2025 |work=Formula 1 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250307165811/https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN](https://web.archive.org/web/20250307165811/https://www.formula1.com/en/latest/article/cadillac-receive-final-approval-to-join-formula-1-grid-in-2026-as-11th-team.1saxQLtLPc7k9TFl4eNrQN) |archive-date=7 March 2025}}</ref> ! [[Cadillac in Formula One|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Cadillac MAC-26|MAC-26]]<ref>{{cite web |date=27 February 2026 |last=Gaillard |first=Fabien |title=Cadillac revela por fin el nombre de su primer coche de F1 que conducirá Checo Pérez |trans-title=Cadillac finally reveals the name of its first F1 car to be driven by Checo Pérez |url=[https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/](https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/) |website=motorsport.com |access-date=27 February 2026 |language=es |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260227164954/https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/](https://web.archive.org/web/20260227164954/https://lat.motorsport.com/f1/news/cadillac-revela-nombre-primer-coche-f1-checo-perez/10800882/) |archive-date=27 February 2026 |url-status=live}}</ref> |[[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref name="Cadillac-Ferrari">{{Cite news|title=Ferrari enters a multi-year agreement with Andretti Formula Racing |url=[https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing](https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing) |date=10 December 2024 |access-date=10 December 2024 |work=Ferrari |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing](https://web.archive.org/web/20241210145151/https://www.ferrari.com/en-EN/corporate/articles/ferrari-enters-a-multi-year-agreement-with-andretti-formula-racing) |archive-date=10 December 2024 }}</ref> |style="text-align:center"|11<br/>77 |{{Flagicon|MEX}} [[Sergio Pérez]]<br/>{{Flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Ferrari"|{{flagg|cnxa|Italy}}Scuderia Ferrari [[HP Inc.|HP]]<ref>{{cite press release |title=Ferrari and HP Announce a Title Partnership |url=[https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html](https://press.hp.com/us/en/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html) |work=HP |date=24 April 2024 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240718101303/https://www.hp.com/us-en/newsroom/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html](https://web.archive.org/web/20240718101303/https://www.hp.com/us-en/newsroom/press-kits/2024/scuderia-ferrari-hp.html) |archive-date=18 July 2024 |access-date=24 April 2024}}</ref> ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[Ferrari SF-26|SF-26]]<ref>{{cite news |last=Cleeren |first=Filip |date=9 January 2026 |title=Ferrari reveals name for pivotal 2026 F1 car |url=[https://motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-name-of-2026-f1-car/10788955/](https://motorsport.com/f1/news/ferrari-reveals-name-of-2026-f1-car/10788955/) |work=Motorsport |access-date=9 January 2026 }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> | [[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref name="TheRaceUntil2026">{{cite news |title=What engine every F1 team is using for 2026 rules |url=[https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/](https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines/) |access-date=16 October 2025 |work=The Race |date=26 August 2025 |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20250920181834/https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines](https://web.archive.org/web/20250920181834/https://www.the-race.com/formula-1/2026-f1-team-engines) |archive-date=20 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=SF-26, The New 2026 Ferrari Single-Seater |url=[https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/sf-26](https://www.ferrari.com/en-EN/formula1/sf-26) |access-date=23 January 2026 |website=Ferrari}}</ref> |style="text-align:center"|16<br/>44 |{{flagg|cnxa|Monaco}}[[Charles Leclerc]]<br/>{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lewis Hamilton]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Haas"|{{flagg|cnxa|United States}}[[Toyota Gazoo Racing|TGR]] Haas F1 Team<ref name="Race HAAS TOYOTA">{{Cite web |date=4 December 2025 |last=Mitchell-Malm |first=Scott |title=Bigger Toyota deal prompts Haas rebrand for F1 2026 |url=[https://www.the-race.com/formula-1/bigger-toyota-deal-prompts-haas-rebrand-for-f1-2026/](https://www.the-race.com/formula-1/bigger-toyota-deal-prompts-haas-rebrand-for-f1-2026/) |access-date=4 December 2025 |website=The Race}}</ref> ! [[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |[[Haas VF-26|VF-26]]<ref name="Race HAAS TOYOTA" /> | [[Ferrari V6 hybrid Formula One power unit|Ferrari 067/6]]<ref>{{Cite news|title=Haas to stick with Ferrari amid engine crisis|url=[http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|date=30](http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html%7Cdate=30) August 2020|access-date=30 August 2020|work=Grand Prix|archive-date=30 August 2020|archive-url=[https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|url-status=live](https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html%7Curl-status=live)}} </ref><ref>{{cite news |last=McDonagh |first=Connor |title=Haas extend Ferrari technical partnership until the end of 2028 F1 season |url=[https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season](https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season) |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240716124119/https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season](https://web.archive.org/web/20240716124119/https://www.crash.net/f1/news/1052251/1/haas-extend-ferrari-technical-partnership-until-end-2028-f1-season) |archive-date=16 July 2024 |access-date=16 July 2024 |work=Crash |date=16 July 2024}}</ref> |style="text-align:center"|31<br/>50<br/>51<br/>87 |{{flagg|cnxa|France}}[[Esteban Ocon]]<br/>{{flagg|cnxa|Japan}} [[Ryo Hirakawa]]<br/>{{flagg|cnxa|Brazil}} [[Rafael Câmara]]<br/>{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Oliver Bearman]] | align="center" nowrap|1–19<br/>19<br/>20<br/>1–20 |- | data-sort-value="McLaren"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|United Kingdom}}McLaren [[Mastercard]] F1 Team}}<ref>{{Cite news |last=Smith |first=Luke |date=27 August 2025 |title=Why McLaren F1 finally said yes to Mastercard after a decade without a title sponsor |url=[https://www.nytimes.com/athletic/6578523/2025/08/27/mclaren-mastercard-f1-title-sponsor/](https://www.nytimes.com/athletic/6578523/2025/08/27/mclaren-mastercard-f1-title-sponsor/) |url-access=registration |access-date=27 August 2025 |work=[[The New York Times]] |department=[[The Athletic]] |issn=0362-4331}}</ref> ! scope="row" nowrap | [[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |[[McLaren MCL40|MCL40]]<ref>{{Cite Instagram |user=mclarenf1 |postid=DTzeD-ICARm |date=22 January 2026 |title=We can't wait to meet you |access-date=22 January 2026}}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref>{{Cite web |title=McLaren Formula 1 Team and Mercedes-Benz renew power unit agreement until 2030 |url=[https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/](https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/) |access-date=22 December 2025 |website=[[McLaren]] |date=24 November 2023 |archive-date=6 January 2026 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260106075930/https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/](https://web.archive.org/web/20260106075930/https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2023/mclaren-formula-1-team-and-mercedes-benz-renew-power-unit-agreement-until-2030/) |url-status=live }}</ref> |style="text-align:center"|1<br/>81 |{{flagg|cnxa|United Kingdom}}[[Lando Norris]]<br/>{{flagg|cnxa|Australia}}[[Oscar Piastri]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Mercedes"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Germany}}Mercedes-AMG [[Petronas]] F1 Team}}<ref>{{cite news |last=Noble |first=Jonathan |title=Mercedes signs early Petronas deal extension ahead of new F1 2026 rules |url=[https://us.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375423/](https://us.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375423/) |access-date=24 April 2024 |work=[[Motorsport.com]] |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220928082507/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375422/](https://web.archive.org/web/20220928082507/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-signs-early-petronas-deal-extension-ahead-of-new-f1-2026-rules/10375422/) |archive-date=28 September 2022 |date=28 September 2022}}</ref> ! [[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes]] | [[Mercedes W17|F1 W17]]<ref>{{cite news |last1=Mee |first1=Lydia |title=Mercedes announces W17 livery reveal date and 2026 F1 season launch event |url=[https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/](https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/) |access-date=5 January 2026 |work=Motorsport.com |archive-date=5 January 2026 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20260105142744/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/](https://web.archive.org/web/20260105142744/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-announces-w17-livery-reveal-date-and-2026-f1-season-launch-event/10788127/) |url-status=live }}</ref> | [[Mercedes V6 hybrid Formula One power unit|Mercedes-AMG F1 M17]]<ref name="TheRaceUntil2026"/> |style="text-align:center"|12<br/>63 |{{flagicon image|Flag of Italy.svg}} [[Kimi Antonelli]]<br/>{{flagicon image|Flag of the United Kingdom.svg}} [[George Russell (racing driver)|George Russell]] | align="center" nowrap|1–20<br/>1–20 |- | data-sort-value="Racing Bulls"|{{nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Visa Inc.|Visa]] [[Cash App]] Racing Bulls F1 Team}}<ref>{{cite news|access-date=25 January 2024|date=24 January 2024|title=AlphaTauri's new name for 2024 is confirmed|url=[https://www.formula1.com/en/latest/article.alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J.html|work=Formula](https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J%7Cwork=Formula) 1|url-status=live|archive-url=[https://web.archive.org/web/20240319201242/https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J|archive-date=19](https://web.archive.org/web/20240319201242/https://www.formula1.com/en/latest/article/alphatauri-rebrand-confirmed-for-2024-season-as-new-team-name-revealed.4xAWHWI66d5L9mFELLGb6J%7Carchive-date=19) March 2024}}</ref> ![[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] |{{nowrap|[[Racing Bulls VCARB 03|VCARB 03]]<ref>{{cite web |title=Racing Bulls VCARB 03 livery reveal: British teenager Arvid Lindblad hails 'surreal moment' ahead of rookie F1 season |url=[https://www.skysports.com/f1/news/12433/13494645/racing-bulls-vcarb-03-livery-reveal-british-teenager-arvid-lindblad-hails-surreal-moment-ahead-of-rookie-f1-season](https://www.skysports.com/f1/news/12433/13494645/racing-bulls-vcarb-03-livery-reveal-british-teenager-arvid-lindblad-hails-surreal-moment-ahead-of-rookie-f1-season) |website=Sky Sports |access-date=16 January 2026 |date=16 January 2026}}</ref>}} | {{nowrap|[[Red Bull Ford V6 hybrid Formula One power unit|Red Bull Ford DM01]]<ref name="FordBull">{{Cite press release |date=3 February 2024 |title=Ford Returns To Formula 1; Strategic Partner To Oracle Red Bull Racing For 2026 Season And Beyond {{!}} Ford Media Center |url=[https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html](https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html) |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230204013314/https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html](https://web.archive.org/web/20230204013314/https://media.ford.com/content/fordmedia/fna/us/en/news/2023/01/03/ford-returns-to-formula-1--strategic-partner-to-oracle-red-bull-.html) |archive-date=4 February 2023 |access-date=8 May 2024 |work=Ford |quote=Red Bull Ford will provide the power units for both the Oracle Red Bull Racing and Scuderia AlphaTauri teams from 2026 to at least 2030.}}</ref><ref name="F1 Mekies Engine">{{Cite web |title=Mekies expects 'struggles' amid Red Bull power unit project |url=[https://www.formula1.com/en/latest/article/bear-with-us-in-the-first-months-mekies-expecting-struggles-amid-challenge.6M3NWHmS1Wamy76dcM6sOD](https://www.formula1.com/en/latest/article/bear-with-us-in-the-first-months-mekies-expecting-struggles-amid-challenge.6M3NWHmS1Wamy76dcM6sOD) |access-date=16 January 2026 |website=Formula 1}}</ref>}} |style="text-align:center"|30<br/>22<br/>41 |{{flagicon image|Flag of New Zealand.svg}} [[Liam Lawson]]<br/>{{flagicon image|Flag of Japan.svg}} [[Yuki Tsunoda]]<br/>{{flagicon image|Flag of United Kingdom.svg}} [[Arvid Lindblad]] | align="center" nowrap|1–11, 15–20<br/>12–14<br/>1–20 |- | data-sort-value="Red Bull Racing"|{{flagg|cnxa|Austria}}[[Oracle Corporation|Oracle]] Red Bull Racing<ref>{{cite news |date=9 February 2022 |title=Red Bull name tech firm Oracle as title sponsor in $500m deal |url=[https://www.espn.com.au/f1/story/\_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal](https://www.espn.com.au/f1/story/_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal) |work=ESPN |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220209233955/https://www.espn.com.au/f1/story/\_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal](https://web.archive.org/web/20220209233955/https://www.espn.com.au/f1/story/_/id/33253423/red-bull-name-tech-firm-oracle-title-sponsor-500m-deal) |archive-date=9 February 2022 |access-date=16 October 2025}}</ref> !{{nowrap|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]}} |[[Red Bull Racing RB22|RB22]] | [[Red Bull Ford V6 hybrid Formula One power unit|Red Bull Ford DM01]]<ref name="FordBull" /><ref name="F1 Mekies Engine" /> |style="text-align:center"|3<br/>6<br/>30 |{{nowrap|{{flagg|cnxa|Netherlands}}[[Max Verstappen]]}}<br/>{{flagicon image|Flag of France.svg}} [[Isack Hadjar]]<br/>{{flagicon image|Flag of New Zealand.svg}} [[Liam Lawson]] | align="center" nowrap|1–16<br/>1–11, 15–20<br/>12–14 |- |- | colspan="7" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" |'''Sumber:'''<ref>{{cite web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry|date=27 February 2026|title=2026 FIA Formula One World Championship – Entry List|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|access-date=6 March 2026|archive-date=1 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101024006/https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2026/2026-fia-formula-one-world-championship-entry|url-status=live}}</ref><ref name="entry lists">Official entry lists: *{{cite web|url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list_v2.pdf|title=2026 Australian Grand Prix – Entry List V2|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=6 March 2026|access-date=6 March 2026|last=Shetty|first=Nish|last2=Remmerie|first2=Matheiu|last3=Lamy|first3=Pedro|author-link3=Pedro Lamy|first4=Matthew|last4=Selley|format=PDF|archive-date=6 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306025302/https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_australian_grand_prix_-_entry_list_v2.pdf|url-status=live}} *{{cite web|url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_chinese_grand_prix_-_entry_list.pdf|title=2026 Chinese Grand Prix – Entry List|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|date=13 March 2026|access-date=13 March 2026|last=Shetty|first=Nish|last2=Selley|first2=Matthew|last3=Lamy|first3=Pedro|first4=Zheng|last4=Honghai|format=PDF|author-link3=Pedro Lamy}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Zhou |first3=Xiaoxu |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Tsuge |first5=Kazuhiro |date=27 March 2026 |title=2026 Japanese Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_japanese_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=27 March 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Shetty|first=Nish |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Liuzzi |first3=Vitantonio |author-link3=Vitantonio Liuzzi |last4=Pence |first4=Steve |date=1 May 2026 |title=2026 Miami Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=1 May 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Demers |first4=Marcel |date=22 May 2026 |title=2026 Canadian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_canadian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=22 May 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Warwick |first3=Derek |author-link3=Derek Warwick |last4=Calmes |first4=Jean-François |date=5 June 2026 |title=2026 Monaco Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_monaco_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=5 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Aleknavičius |first3=Kipras |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=12 June 2026 |title=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=12 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Baquelaine |first2=Loïc |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Singer |first4=Wilhelm |date=26 June 2026 |title=2026 Austrian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_austrian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=26 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Geilhausen |first2=Tanja |last3=Remmerie |first3=Mathieu |last4=Lamy |first4=Pedro |author-link4=Pedro Lamy |last5=Norbury |first5=Richard |date=3 July 2026 |title=2026 British Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_british_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=3 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Orihuela |first3=Alfonso |last4=Lamy |first4=Pedro |author-link4=Pedro Lamy |last5=Bacquelaine |first5=Loïc |date=17 July 2026 |title=2026 Belgian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_belgian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=17 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly |first=Garry |author-link=Garry Connelly |last2=Selley |first2=Matthew |last3=Mergulhao |first3=Richa |last4=Liuzzi |first4=Vitantonio |author-link4=Vitantonio Liuzzi |last5=Moni |first5=István |date=24 July 2026 |title=2026 Hungarian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_hungarian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=24 July 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Kunc |first3=Tomas |last4=Liuzzi |first4=Vitantonio |author-link4=Vitantonio Liuzzi |last5=Drinkenburg |first5=Stijn |date=21 August 2026 |title=2026 Dutch Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_dutch_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=21 August 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Connelly|first=Garry|author-link=Garry Connelly|last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Liuzzi |first3=Vitantonio |author-link3=Vitantonio Liuzzi |last4=Arcangeli |first4=Iacopo |date=4 September 2026 |title=2026 Italian Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_italian_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=4 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Remmerie |first3=Mathieu |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=11 September 2026 |title=2026 Spanish Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_spanish_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=11 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Bacquelaine |first2=Loïc |last3=Julakidze |first3=Khatuna |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Solomin |first5=Danil |date=24 September 2026 |title=2026 Azerbaijan Grand Prix – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_azerbaijan_grand_prix_-_entry_list.pdf |access-date=24 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}} *{{Cite web |last=Ennser |first=Gerd |last2=Remmerie |first2=Mathieu |last3=Lamy |first3=Pedro |author-link3=Pedro Lamy |last4=Al Hilli |first4=Mazen |date=2 October 2026 |title=2026 Bahrain Grand Prix in Malaysia – Entry List |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_bahrain_grand_prix_in_malaysia_-_entry_list.pdf |access-date=2 October 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}}</ref> |} </div> === Pemandu sesi latihan bebas === Sebanyak empat kali sepanjang musim (dua kali bagi setiap kereta), setiap pasukan mesti menurunkan seorang pemandu yang tidak pernah bertanding dalam lebih daripada dua perlumbaan untuk mengambil bahagian dalam salah satu daripada dua sesi latihan bebas pertama pada hujung minggu Grand Prix.<ref>{{Cite web |date=5 August 2026 |title=2026 Formula One Regulations – Section B: Sporting Regulations – Issue 8 |url=[https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations\_-\_section_b_sporting\_-\_iss_08\_-\_2026-08-05_7.pdf](https://www.fia.com/system/files/documents/fia_2026_f1_regulations_-_section_b_sporting_-_iss_08_-_2026-08-05_7.pdf) |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=2 September 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |language=en |format=PDF}}</ref>{{Rp|at=Article B1.7.3c}} [[Arvid Lindblad]]'s participation at the [[2026 Australian Grand Prix|Australian]] and [[2026 Chinese Grand Prix|Chinese]] Grands Prix fulfilled both of the required rookie sessions for his car at [[Racing Bulls]]. {| class="wikitable" style="font-size:85%" |+ {{nowrap|Pemandu yang mengambil bahagian dalam sesi latihan bebas pertama atau kedua}} !scope="col" rowspan="2"|[[Formula One#Constructors|Pengeluar]] ! colspan="3" scope="col" |Pemandu latihan |- !scope="col"|No. !scope="col" |Nama pemandu !nowrap|Pusingan |- ![[Alpine F1 Team|Alpine]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|61 |nowrap|{{flagg|cnxa|Estonia}}[[Paul Aron]] | style="text-align:center"|11, 13 |- !nowrap|[[Aston Martin in Formula One|Aston Martin Aramco]]-[[Honda in Formula One|Honda]] | style="text-align:center" nowrap|34 |nowrap|{{flagg|cnxa|United States}}[[Jak Crawford]] | style="text-align:center" nowrap|3, 8, 10 |- !nowrap|[[Williams Racing|Atlassian Williams]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center" nowrap|46 |nowrap|{{flagg|cnxa|Great Britain}}[[Luke Browning]] | style="text-align:center" nowrap|7–8,{{efn|Walaupun pada asalnya disenaraikan untuk mengambil bahagian dalam sesi latihan pertama bagi [[Williams Racing|Williams]] di [[2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix|Barcelona-Catalunya Grand Prix]], [[Luke Browning]] tidak dapat menjalani sesi tersebut disebabkan oleh kegagalan elektrik pada keretanya.<ref>{{Cite web |last=Holter |first=Felix |last2=Corsmit |first2=Natalie |last3=Aleknavičius |first3=Kipras |last4=Warwick |first4=Derek |author-link4=Derek Warwick |last5=Domingo |first5=David |date=12 June 2026 |title=2026 Barcelona-Catalunya Grand Prix – Entry List |url=[https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix\_-\_entry_list.pdf](https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_entry_list.pdf) |access-date=12 June 2026 |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]}}</ref><ref>{{Cite web |url=[https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix\_-\_free_practice_1_classification.pdf](https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_barcelona-catalunya_grand_prix_-_free_practice_1_classification.pdf) |title=Formula 1 MSC Cruises Gran Premio de Barcelona-Catalunya 2026 – First Practice Session Classification |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=12 June 2026|access-date=14 June 2026}}</ref>}} 13 |- ![[Audi in Formula One|Audi]] | style="text-align:center"|97 |nowrap|{{flagg|cnxa|Estonia}}[[Paul Aron]] | style="text-align:center"|7–8 |- ![[Cadillac in Formula One|Cadillac]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|25 |{{flagg|cnxa|United States}}[[Colton Herta]] | style="text-align:center"|7, 11, 13 |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|38 |{{flagg|cnxa|Sweden}}[[Dino Beganovic]] | style="text-align:center"|7–8 |- ![[Haas F1 Team|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | style="text-align:center"|50 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ryo Hirakawa]] | style="text-align:center"|8, 11 |- ![[McLaren]]-[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] | style="text-align:center"|67 |nowrap|{{flagg|cnxa|Italy}}[[Leonardo Fornaroli]] | style="text-align:center"|7, 11 |- ![[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes]] | style="text-align:center"|72 |nowrap|{{flagg|cnxa|Denmark}}[[Frederik Vesti]] | style="text-align:center"|7, 11 |- ![[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | style="text-align:center"|90 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ayumu Iwasa]] | style="text-align:center"|8 |- !nowrap|[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | style="text-align:center"|36 |{{flagg|cnxa|Japan}}[[Ayumu Iwasa]] | style="text-align:center"|7, 13 |- |- | colspan="4" style="background-color:#EAECF0;text-align:center"|'''Sumber:'''<ref name="entry lists" /> |} == Kalendar musim == [[File:Formula 1 all over the world-2026.svg|thumb|upright=1.3|Negara-negara yang dijadualkan menjadi tuan rumah [[senarai Grand Prix Formula Satu|Grand Prix]] pada tahun 2026 ditandakan dengan warna hijau, manakala lokasi litar ditandakan dengan titik hitam. Negara yang pernah menjadi tuan rumah dipaparkan dalam warna kelabu gelap, dan litar bekas tuan rumah ditandakan dengan titik putih. Sempadan ''de facto'' turut dipaparkan.]] Kalendar 2026 pada asalnya merangkumi dua puluh empat Grand Prix, sama seperti dua musim sebelumnya.<ref name="Kalendar 2026">{{cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2026-season.YctbMZWqBvrgyddrnauo8|title=Formula 1 reveals calendar for 2026 season|work=Formula 1|date=10 June 2025|access-date=10 June 2025|archive-date=10 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610055338/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-reveals-calendar-for-2026-season.YctbMZWqBvrgyddrnauo8|url-status=live}}</ref>[[Grand Prix Arab Saudi]] telah dibatalkan berikutan tercetusnya [[Perang Iran 2026]], sekali gus mengurangkan jumlah Grand Prix yang disahkan kepada dua puluh tiga. Grand Prix [[Grand Prix China|China]], [[Grand Prix Miami|Miami]], [[Grand Prix Kanada|Kanada]], [[Grand Prix British|British]], [[Grand Prix Belanda|Belanda]] dan [[Grand Prix Singapura|Singapura]] menggunakan [[Formula One racing#Sprint|format pecutan]]. <ref name="sprint">{{Cite news |title=Formula 1 and FIA announce 2026 Sprint Calendar |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-and-fia-announce-2026-sprint-calendar.3PyLPAazrBNe8kQIS3wOfY |access-date=16 September 2025 |work=Formula 1}}</ref> {| class="sortable wikitable" style="font-size: 85%;" ! data-sort-type="number" |Pusingan ![[List of Formula One Grands Prix|Grand Prix]] ![[List of Formula One circuits|Litar]] ! class="unsortable" |Tarikh perlumbaan |- !1 |[[Grand Prix Australia]] |{{flagicon|AUS}} [[Litar Albert Park]], [[Melbourne]] |8 Mac |- !2 |[[Grand Prix China]] |{{flagicon|CHN}} [[Litar Antarabangsa Shanghai]], [[Shanghai]] |15 Mac |- !3 |[[Grand Prix Jepun]] |{{flagicon|JPN}} [[Litar Suzuka]], [[Suzuka, Mie|Suzuka]] |29 Mac |- !4 |[[Grand Prix Miami]] |nowrap|{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], [[Miami Gardens, Florida]] |3 Mei |- !5 |[[Grand Prix Kanada]] |{{flagicon|CAN}} [[Circuit Gilles Villeneuve]], [[Montreal]] |24 Mei |- !6 |[[Grand Prix Monaco]] |{{flagicon|MON}} [[Circuit de Monaco]], [[Municipality of Monaco|Monaco]] |7 Jun |- !7 |nowrap|[[Grand Prix Barcelona-Catalunya]] |{{flagicon|ESP}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], [[Montmeló]] |14 Jun |- !8 |[[Grand Prix Austria]] |{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg, Styria|Spielberg]] |28 Jun |- !9 |[[Grand Prix Britain]] |{{flagicon|GBR}} [[Litar Silverstone]], [[Silverstone]] |5 Julai |- !10 |[[Grand Prix Belgium]] |{{flagicon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]] |19 Julai |- !11 |[[Grand Prix Hungary]] |{{flagicon|HUN}} [[Hungaroring]], [[Mogyoród]] |26 Julai |- !12 |[[Grand Prix Belanda]] |{{flagicon|NED}} [[Litar Zandvoort]], [[Zandvoort]] |23 Ogos |- !13 |[[Grand Prix Itali]] |{{flagicon|ITA}} [[Litar Monza]], [[Monza]] |6 September |- !14 |[[Grand Prix Sepanyol]] |{{flagicon|ESP}} [[Madring]], [[Madrid]] |13 September |- !15 |[[Grand Prix Azerbaijan]] |{{flagicon|AZE}} [[Litar Bandar Baku]], [[Baku]] |{{nowrap|26 September{{efn|Perlumbaan pada hari Sabtu.|name=Saturday race}}{{efn|Grand Prix Azerbaijan pada asalnya dijadualkan pada 27 September tetapi diawalkan sehari bagi memberi laluan kepada [[Remembrance Day (Azerbaijan)|Hari Peringatan]], susulan permintaan daripada penganjur dan pihak berkepentingan kerajaan yang berkaitan.<ref name="2026 calendar"/><ref name="test"/>}}}} |- !16 |[[Grand Prix Bahrain]] |{{flagicon|MYS}} [[Litar Antarabangsa Sepang]], [[Sepang]] |4 Oktober{{efn|Grand Prix Bahrain pada asalnya dijadualkan pada 12 April di [[Litar Antarabangsa Bahrain]] tetapi ditangguhkan dan dipindahkan ke [[Litar Antarabangsa Sepang]] di [[Malaysia]] susulan tercetusnya [[2026 Iran war|Perang Iran 2026]].<ref name=BahMalV1/><ref name=BahMalV2/>}} |- !17 |[[Grand Prix Singapura]] |{{flagicon|SIN}} [[Litar Jalan Teluk Marina]], [[Singapore]] |11 Oktober |- !18 |[[Grand Prix Amerika Syarikat]] |{{flagicon|USA}} [[Circuit of the Americas]], [[Austin, Texas]] |25 Oktober |- !19 |[[Grand Prix Bandar Raya Mexico]] |{{flagicon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Mexico City]] |1 November |- !20 |[[Grand Prix São Paulo]] |{{flagicon|BRA}} [[Litar Interlagos]], [[São Paulo]] |8 November |- !21 |[[Grand Prix Las Vegas]] |{{flagicon|USA}} [[Litar Las Vegas Strip]], [[Paradise, Nevada]] | nowrap="" |21 November{{efn|name=Saturday race}} |- !22 |[[Grand Prix Qatar]] |{{flagicon|QAT}} [[Litar Antarabangsa Lusail]], [[Lusail]] |29 November |- !23 |[[Grand Prix Abu Dhabi]] |{{flagicon|UAE}} [[Litar Yas Marina]], [[Abu Dhabi]] |6 Disember |- ! colspan="4" |Sumber:<ref name="Kalendar 2026"/> |} == Rujukan == {{reflist}} 02epnin1r66gxxtnk61gp731t40b19m 0 1302596 7004232 6983213 2026-11-12T08:53:06Z Farishhamka 265298 +[[Kategori:Tunjuk perasaan 2026]]; +[[Kategori:Peristiwa di Sepanyol]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 7004232 wikitext text/x-wiki {{Rujukan}} {{Infobox civil conflict | subtitle = | part_of = | image = {{multiple image | total_width = 300 | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Concentració pel Decreto Maricarmen 20260928 06.jpg | alt1 = | image2 = Puerta-del-sol-2026-10-01-eneko-torres-peco-01.jpg | alt2 = | image3 = Protest encampment in Malaga-4.jpg | alt3 = | image4 = Madrid - Demonstration for the right to housing - Not one more Maricarmen - 260926 201020.jpg | alt4 = | image5 = Puerta-del-sol-2026-09-29-franklin-vasquez-soliz-02.jpg | alt5 = | image6 = Puerta-del-sol-2026-10-02-franklin-vasquez-soliz-06.jpg | alt6 = | image7 = Madrid-protest-2026-10-03-franklin-vasquez-soliz-07.jpg | alt7 = | image8 = Acampada del Sol-Camino del Congreso-15.jpg | alt8 = }} '''Dari atas ke bawah, dari kiri ke kanan:''' {{flatlist| * Demonstrasi di [[Barcelona]] * Kem protes di [[Madrid]] dan [[Málaga]] * Protes di Plaza de Cibeles * Penunjuk perasaan mengibarkan bendera merah * Protes dan kem di Puerta del Sol * Demonstrasi di Madrid pada 3 Oktober * Demonstrasi berhampiran Kongres Timbalan }} | date = 23 September 2026 – kini ({{Age in years, months, weeks and days|day1=23|month1=9|year1=2026|month2=|day2=|year2=}}) | coordinates = | causes = {{ulist | Krisis perumahan mampu milik | Krisis kos sara hidup | Spekulasi hartanah | Gangguan oleh tuan tanah | Gentrifikasi dan pelancongan berlebihan | Skandal perumahan yang melibatkan ahli politik (termasuk kontroversi ''penthouse'' Isabel Díaz Ayuso) | Kes bunuh diri Olga Matute selepas pengusiran | Pengusiran "Maricarmen" yang berusia 87 tahun }} | goals = {{ulist | Penguatkuasaan hak untuk mendapatkan perumahan | Akses kepada perumahan mampu milik | Perlindungan penyewa daripada amalan yang menindas dan kenaikan harga }} | methods = Demonstrasi politik, ketidakpatuhan sivil, penentangan sivil, protes duduk, aktivisme dalam talian, kem protes, protes memukul periuk | status = Sedang berlangsung * Maricarmen menawarkan diri untuk pulang ke rumah * Kerajaan Sepanyol meluluskan dua dekri-undang-undang, termasuk langkah-langkah bantuan perumahan * Parti Rakyat (PP), Vox dan Junts menolak rancangan kerajaan di parlimen melalui undian * Pilihan raya umum mengejut ditetapkan pada 29 November 2026 * Kerajaan Sepanyol meluluskan semula dua dekri yang sebelum ini ditolak, dengan langkah perlindungan yang dipertingkatkan untuk penyewa * Mogok umum dijadualkan pada 11 November * Kematian Maricarmen dua minggu selepas beliau diusir mencetuskan semula bantahan | injuries = 37 pegawai polis (sejak 5 Oktober 2026) | arrests = 21 (sejak 5 Oktober 2026) }} Satu siri protes bermula di Sepanyol susulan tindakan pengusiran berprofil tinggi pada 23 September 2026 terhadap seorang wanita berusia 87 tahun, María del Carmen "Maricarmen" Abascal; peristiwa ini sekali lagi menarik perhatian umum terhadap krisis perumahan mampu milik yang berlarutan di negara itu. Rasa tidak puas hati orang ramai mengenai isu perumahan sebenarnya telah memuncak akibat skandal pembelian ''penthouse'' mewah yang kontroversi oleh Ketua Kerajaan Wilayah Madrid, Isabel Díaz Ayuso, serta kes bunuh diri seorang wanita yang diusir di L'Hospitalet de Llobregat, Olga Matute, pada awal bulan September. Pada 26 September 2026, protes tersebut bertukar menjadi kem protes terancang di dataran Puerta del Sol, Madrid—satu tindakan yang sering dibandingkan dengan Gerakan 15-M pada tahun 2011. Situasi ini memaksa kerajaan Sepanyol di bawah pimpinan Perdana Menteri [[Pedro Sánchez]] untuk bersetuju dengan pakej bantuan kecemasan, termasuk larangan sementara terhadap pengusiran dan perlindungan lebih kukuh bagi penyewa di tengah-tengah kenaikan harga sewa yang mendadak. Para penunjuk perasaan menuntut penguatkuasaan hak untuk mendapatkan perumahan, akses kepada perumahan mampu milik, serta peningkatan perlindungan penyewa daripada penyalahgunaan kuasa oleh pemilik hartanah dan kenaikan harga sewenang-wenangnya. Walaupun mereka sangat mengkritik dasar perumahan pentadbiran Sepanyol—sama ada di peringkat kebangsaan, wilayah, mahupun tempatan, dan tanpa mengira fahaman politik—protes tersebut mendapat sokongan dan simpati daripada parti-parti politik berhaluan kiri (seperti parti pemerintah, Parti Sosialis Buruh Sepanyol dan Sumar), namun ditentang hebat oleh parti berhaluan kanan, Parti Rakyat (''People's Party'') dan Vox. Parti-parti ini, bersama-sama parti Bersama untuk Catalonia, telah menghalang pengesahan parlimen terhadap dua dekri undang-undang yang mengandungi langkah bantuan kerajaan Sepanyol pada 2 Oktober. Tindakan ini memarakkan lagi protes yang kemudiannya merebak ke pelbagai bandar di seluruh negara, diiringi seruan untuk mengadakan mogok umum bagi mempertahankan hak perumahan dan membantah spekulasi hartanah. Kegagalan dekri tersebut mendapat kelulusan parlimen mendorong Sánchez untuk mengumumkan pilihan raya umum mengejut pada 29 November 2026, serta meluluskan semula dekri-dekri tersebut dengan langkah perlindungan penyewa yang dipertingkatkan dan memaksa pengesahannya melalui suruhanjaya tetap sementara Kongres. Pada 7 Oktober 2026, Maricarmen meninggal dunia di hospital tempat beliau dibawa selepas diusir, dan kematiannya mencetuskan lebih banyak bantahan. ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Tunjuk perasaan 2026]] [[Kategori:Peristiwa di Sepanyol]] ay824kwpvjooz7kimyc0656ixcselym 0 1302820 7004411 6990365 2026-11-12T11:43:11Z Mrharth 414006 Mrharth telah memindahkan laman [[28 Summers]] ke [[Next Life (filem)]]: this page cannot be used 6990365 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = 28 Summers |director = Connor McCord |released = {{Film date|2026|5|29}} |runtime = 94 minit |country= }} '''Summers''' ialah filem [[bola sepak]] 2026. == Pautan luar== * {{IMDb tajuk|tt43279030}} [[Kategori:Filem 2026]] 7x6wqj95er09ou8z255w1k0gnzip27i 7004421 7004411 2026-11-12T11:54:36Z Mrharth 414006 7004421 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Next Life | image = | caption = | director = [[Drake Doremus]] | producer = {{Plainlist| * Drake Doremus * John Palfery Smith * Elika Portnoy * Gleb Fetisov * Ben Pugh * Kate Buckley * [[Emilia Clarke]] }} | writer = Drake Doremus | starring = {{Plainlist| * Emilia Clarke * [[Édgar Ramírez]] * [[Jack Farthing]] }} | music = [[Dan Romer]] | cinematography = Marianne Bakke | editing = Avner Shiloah | production_companies = {{Plainlist| * 42 * Mutressa Movies * Magical Thinking Pictures * Fetisoff Illusion }} | distributor = [[Vertigo Releasing]] (UK) | released = {{Film date|2026|6|5|[[Festival Filem Tribeca]]|2026|||UK}} | runtime = 112 minit | country = {{Plainlist| * Amerika Syarikat * United Kingdom * Cyprus }} | language = Inggeris | budget = }} '''''Next Life''''' ialah sebuah filem [[filem drama|drama]] [[filem romantik|romantik]] cereka sains 2026 yang ditulis dan diarahkan oleh [[Drake Doremus]] dan dibintangi oleh [[Emilia Clarke]], [[Édgar Ramírez]], dan [[Jack Farthing]]. ==Barisan pelakon== * [[Emilia Clarke]] sebagai Ivy * [[Jack Farthing]] sebagai Noah * [[Édgar Ramírez]] sebagai Diego * Femi Koleoso sebagai Femi * Molly Gromadzki sebagai Lara * Manuela Mora sebagai Sophia * Diana Noris Smith sebagai Tina * Triana Terry sebagai Katie ==Penerbitan== Filem ini ditulis dan diarahkan oleh [[Drake Doremus]] dan diterbitkan oleh 42, Mutressa dan Fetisoff Illusion. Elika Portnoy, Gleb Fetisov, Ben Pugh dan Kate Buckley merupakan penerbit bersama Doremus dan John Palfery Smith.<ref>{{Cite web |last=Stephan |first=Katcy |date=17 December 2024|title=Emilia Clarke, Edgar Ramirez and Jack Farthing to Star in Drake Doremus' 'Next Life' |url=https://variety.com/2024/film/news/next-life-emilia-clarke-edgar-ramirez-1236252162/ |access-date=21 February 2025|website=Variety}}</ref> Dan Romer menggubah skor untuk filem ini.<ref name="lewis"/> Barisan pelakon diketuai oleh [[Emilia Clarke]], [[Édgar Ramírez]] dan [[Jack Farthing]].<ref>{{cite web|url= https://theplaylist.net/next-life-emilia-clarke-edgar-ramirez-to-star-in-drake-doremus-new-film-20241218/ |website=The Playlist|accessdate=21 February 2025|title= 'Next Life': Emilia Clarke & Edgar Ramirez To Star In Drake Doremus' New Film|first=Charles|last=Barfield|date=December 18, 2024}}</ref> Filem ini menampilkan pemuzik Femi Koleoso dari kumpulan jazz British Ezra Collective dalam peranan lakonan pertama.<ref name="lewis"> {{cite web|website=Deadline Hollywood|accessdate=6 Nov 2025|url=https://deadline.com/2025/11/emilia-clarke-edgar-ramirez-movie-next-life-first-look-1236608856/|title=‘Next Life’: First Look At Emilia Clarke & Edgar Ramirez In Romantic Comedy-Drama; Rocket Science Boards For AFM|first= Andreas |last=Wiseman|date=November 6, 2025}}</ref> Penggambaran utama telah berlangsung di London pada Disember 2024.<ref>{{cite web|website=[[Screen Daily]]|url=https://www.screendaily.com/news/drake-doremuss-next-life-starring-emilia-clarke-edgar-ramirez-starts-filming-in-london/5200054.article|title=Drake Doremus's 'Next Life', starring Emilia Clarke, Edgar Ramirez, starts filming in London|first=Ben|last=Dalton|date=17 December 2024|accessdate=21 February 2025}}</ref> ==Keluaran== ''Next Life'' ditayangkan di [[Festival Filem Tribeca]] pada 5 Jun 2026.<ref>{{Cite web |title=Next Life - Tribeca |url=https://tribecafilm.com/films/next-life-2026 |access-date=April 17, 2026 |website=[[Tribeca Festival]]}}</ref> Pada Jun 2026, Vertigo Releasing memperoleh hak pengedaran UK dan Ireland, untuk keluaran lewat 2026.<ref>{{cite web|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|url=https://variety.com/2026/film/global/emilia-clarke-next-life-vertigo-releasing-1236762332/|title=Emilia Clarke Film 'Next Life' Snapped Up for U.K. and Ireland by Vertigo Releasing (EXCLUSIVE)|first=K.J.|last=Yossman|date=1 June 2026|accessdate=1 June 2026}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|tt35305106}} [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2026]] [[Kategori:Filem United Kingdom tahun 2026]] [[Kategori:Filem cereka sains Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem yang dirakam di London]] aszaaxor34mmnu68nzeqf4eu58sb58t 0 1303087 7004036 6999053 2026-11-11T23:50:01Z PSC2000 359232 7004036 wikitext text/x-wiki {{Pengesahan}} '''''Suamiku Anak Mak''''' merupakan sebuah drama televisyen Malaysia 2026 terbitan ''[[Suhan Movies & Trading]]'' yang diarahkan oleh '''Nur Ain Sharif'''. Ia dibintangi oleh [[Keith Foo]], [[Izzue Islam]], [[Emma Maembong]] dan [[Dian P. Ramlee]]. Drama ini memulakan tayangan perdana di [[Slot MegaDrama]], [[Astro Ria]] pada 26 Oktober 2026 menggantikan [[Sumpahan Mencintai]]. {{Infobox televisyen |tajuk=Suamiku Anak Mak |genre={{hlist|[[Drama]]|[[Cinta]]|[[Keluarga]]|[[Konflik]]|[[Penderitaan]]}} |berdasarkan= '''Suamiku Anak Mak'''<br>karya Hash Aulia |pencipta= |penulis= * Hafiz Abu Bakar * Baizura Kahar * Bainun Waheeda * Adib Zaini * Keen * Mike Alias |pengarah= Nur Ain Sharif |assistant_director= |dibintangi={{plainlist| * [[Keith Foo]] * [[Izzue Islam]] * [[Emma Maembong]] * [[Dian P. Ramlee]] }} |editor= |lagu_pembukaan="Selesa" - [[Hael Husaini]] |lagu_penutup= |company=[[Suhan Movies & Trading]] |editor=The Malayatv |negara=[[Malaysia]] |language=[[Bahasa Melayu|Melayu]] |production_manager= |penerbit_eksekutif= {{ublist|Julia Juhasu|Khairul Azhar|Nurlisa}} |executive_associate_producer= |associate_producer= |penerbit= {{ublist|[[Rosyam Nor|Datuk Rosyam Nor Shamsuddin]]|Datin Runika Mohd Yusof}} |runtime=49 minit |saluran={{ublist|[[Astro Ria]]<br>{{small|([[Slot MegaDrama]])}}|[[Astro Go]]|[[Sooka]]}} |format_audio=[[Dolby Digital]] |format_gambar={{ubl|[[480i]] ([[SDTV]])|[[1080i]] ([[HDTV]])}} |bil_episod=24 |mula_siaran=26 Oktober 2026 |tamat_siaran=Kini |preceded_by= [[Sumpahan Mencintai]] |followed_by= }} == Sinopsis == Mengisahkan tentang Zaraa (Emma Maeombong) yang berkahwin dengan Haris (Keith Foo) atas dasar cinta dan impian memiliki keluarga bahagia. Namun selepas berkahwin, Zaraa baru menyedari bahawa suaminya itu merupakan seorang "anak mak". Kehidupan rumah tangga mereka sering dicampuri oleh ibu Haris, Mak Leha yang sentiasa menjadi keutamaan suaminya. Konflik mula meruncing apabila Haris gagal bertindak adil dalam membahagikan tanggungjawab serta kasih sayang antara ibu dan isterinya, malah timbul juga syarat untuk mereka tinggal sebumbung bersama mak mentua. Apabila segala pengorbanan Zaraa tidak dihargai, dia terpaksa membuat pilihan besar sama ada mahu mempertahankan cintanya atau menjaga maruahnya sendiri. ==Pelakon== * [[Keith Foo]] sebagai Haris * [[Emma Maembong]] sebagai Zara * [[Dian P. Ramlee]] sebagai Mak Leha * [[Izzue Islam]] sebagai Ashraf * [[Ady Mohammad]] sebagai Kimi * [[Fara Nadiah]] sebagai Elly * [[Zulkifli Ismail]] sebagai Pak Leman * Elisa Chew sebagai Hani * [[Nadya Syahera]] sebagai Lina * [[Raja Azmi]] sebagai Rokiah * [[Mejelyna]] sebagai Alya * Nor Azliana sebagai Senah * Min Zahruh sebagai Norizan * Amyraz sebagai Siah * Nur Alya Batrisya sebagai Shiela * Wan Azwan sebagai Dato Hafiz * Wardina sebagai Anis * Aishah Sudin sebagai Makcik Normah ==Runut bunyi== * "Selesa" - [[Hael Husaini]] * "Haru Biru" - [[A7PHA (kumpulan muzik)|Alpha]] & [[Daiyan Trisha]] * "Andai" - [[Ranisha Faizul]] * "Mahkota Cinta" - [[A7PHA (kumpulan muzik)|Alpha]] * "Cuba Jadi Aku" - [[Nadeera Zaini]] * "Sia" - [[Qistina Khaled]] * "Takdirku" - [[Sufian Suhaimi]] * "Bukan Milikku" - [[Floor 88]] * "Melodi Terluka" - Ehin == Pautan luar == {{turutan-tv|stesen=[[Astro Ria]]|slot=[[Slot MegaDrama]], Isnin-Khamis, 10:00 malam|nama='''''Suamiku Anak Mak'''''|sebelum=''[[Sumpahan Mencintai]]''|selepas=''Simpan Saja Suamimu Itu''}} [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia 2026]] [[Kategori:Drama adaptasi novel di Malaysia]] t5jv4bgk11vdqs9b4xgbo2cgy0exb80 0 1303396 7004035 6989007 2026-11-11T23:46:08Z PSC2000 359232 /* */ 7004035 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Bayangan Dendam | genre = {{hlist|[[Drama]]|[[Konflik]]|[[Melodrama]]|[[Misteri]]|[[Ngeri]]|[[Dendam]]}} | based on = | writer = Naqibuno | director = [[Helmi Yusof]] | assistant_director = | starring = {{plainlist| * [[Nadhir Nasar]] * [[Erysha Emyra]] * [[Sophia Albarakbah]] }} | editor = Global Post | opentheme = | endtheme = | company = [[Global Station|Global Film Station Sdn Bhd]] | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | production_manager = | executive_producer = Dato [[Zaiton Muhd Jiwa]] | executive_associate_producer = | associate_producer = | producer = {{plainlist| * Zetty Alia Ramly * Zetty Adila Ramly }} | runtime = | channel = {{ublist|[[Viu]]|[[Hypp Sensasi|Sensasi]]}} | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = [[1080i]] ([[HDTV]]) | num_episodes = 12 | first_aired = 22 Oktober 2026 | last_aired = Kini }} '''''Bayangan Dendam''''' merupakan sebuah siri drama televisyen web Malaysia 2026 terbitan [[Global Station|Global Film Station]] yang diarahkan oleh [[Helmi Yusof]]. Ia dibintangi oleh [[Nadhir Nasar]], [[Erysha Emyra]] dan [[Sophia Albarakbah]]. Siri drama ini akan mula ditayangkan secara eksklusif di platform penstriman [[Viu]] pada 22 Oktober 2026. == Sinopsis == ==Pelakon== * [[Nadhir Nasar]] sebagai Farhan * [[Erysha Emyra]] sebagai Ariana * [[Sophia Albarakbah]] sebagai Melissa * [[Emelda Rosmila]] sebagai Hanim * [[Yusuf Bahrin]] sebagai Insp Daniel * [[Mia Nasir]] sebagai Azura * [[Faha Azhar]] sebagai Kpl Karim * [[Lan Siro]] sebagai Bujang 4hmxkyg63aohvjzm4yup1jzlrx2g601 0 1303397 7004034 6991451 2026-11-11T23:45:19Z PSC2000 359232 /* */ 7004034 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Wali Dalam Tangisan | genre = | based on = | writer = | director = {{ubl|[[Riza Baharudin]]|[[Jamal Khan]]}} | assistant_director = | starring = {{plainlist| * [[Jazmy Juma]] * [[Ezzanie Jasny]] * [[Haidar Hasanudin]] }} | editor = Global Post | opentheme = | endtheme = | company = [[Global Station|Global Film Station Sdn Bhd]] | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | production_manager = | executive_producer = Dato [[Zaiton Muhd Jiwa]] | executive_associate_producer = | associate_producer = | producer = {{plainlist| * Zetty Alia Ramly * Zetty Adila Ramly }} | runtime = | channel = {{ublist|[[Viu]]|[[Hypp Sensasi|Sensasi]]}} | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = [[1080i]] ([[HDTV]]) | num_episodes = 12 | first_aired = 19 November 2026 | last_aired = }} '''''Wali Dalam Tangisan''''' merupakan sebuah siri drama televisyen web Malaysia 2026 terbitan [[Global Station|Global Film Station]] yang diarahkan oleh [[Riza Baharudin]] dan [[Jamal Khan]]. Ia dibintangi oleh [[Jazmy Juma]], [[Ezzanie Jasny]], [[Haidar Hasanudin]]. Siri drama ini akan mula ditayangkan secara eksklusif di platform penstriman [[Viu]] pada 19 November 2026. ==Pelakon== * [[Jazmy Juma]] * [[Ezzanie Jasny]] * [[Haidar Hasanudin]] * [[Syad Mutalib]] kt02n6wd8psup3nnozb3uyh9nmr4zjq 7004245 7004034 2026-11-12T09:02:49Z Syariah10 368991 7004245 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Wali Dalam Tangisan | genre = | based on = | writer = | director = {{ubl|[[Riza Baharudin]]|[[Jamal Khan]]}} | assistant_director = | starring = {{plainlist| * [[Jazmy Juma]] * [[Ezzanie Jasny]] * [[Haidar Hasanudin]] * [[Syad Mutalib]] }} | editor = Global Post | opentheme = | endtheme = | company = [[Global Station|Global Film Station Sdn Bhd]] | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | production_manager = | executive_producer = Dato [[Zaiton Muhd Jiwa]] | executive_associate_producer = | associate_producer = | producer = {{plainlist| * Zetty Alia Ramly * Zetty Adila Ramly }} | runtime = | channel = {{ublist|[[Viu]]|[[Hypp Sensasi|Sensasi]]}} | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = [[1080i]] ([[HDTV]]) | num_episodes = 12 | first_aired = 19 November 2026 | last_aired = }} '''''Wali Dalam Tangisan''''' merupakan sebuah siri drama televisyen web Malaysia 2026 terbitan [[Global Station|Global Film Station]] yang diarahkan oleh [[Riza Baharudin]] dan [[Jamal Khan]]. Ia dibintangi oleh [[Jazmy Juma]], [[Ezzanie Jasny]], [[Haidar Hasanudin]] dan [[Syad Mutalib]]. Siri drama ini akan mula ditayangkan secara eksklusif di platform penstriman [[Viu]] pada 19 November 2026. ==Pelakon== * [[Jazmy Juma]] * [[Ezzanie Jasny]] * [[Haidar Hasanudin]] * [[Syad Mutalib]] f03vmmqwfku6kiuy4guf82zdfjkkhhl 7004274 7004245 2026-11-12T09:19:46Z PSC2000 359232 /* */ 7004274 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Wali Dalam Tangisan | genre = | based on = | writer = | director = {{ubl|[[Riza Baharudin]]|[[Jamal Khan]]}} | assistant_director = | starring = {{plainlist| * [[Jazmy Juma]] * [[Ezzanie Jasny]] * [[Haidar Hasanudin]] * [[Syad Mutalib]] }} | editor = Global Post | opentheme = | endtheme = "Cinta Terlarang" oleh [[Khai Bahar]] | company = [[Global Station|Global Film Station Sdn Bhd]] | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | production_manager = | executive_producer = Dato [[Zaiton Muhd Jiwa]] | executive_associate_producer = | associate_producer = | producer = {{plainlist| * Zetty Alia Ramly * Zetty Adila Ramly }} | runtime = | channel = {{ublist|[[Viu]]|[[Hypp Sensasi|Sensasi]]}} | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = [[1080i]] ([[HDTV]]) | num_episodes = 12 | first_aired = 19 November 2026 | last_aired = }} '''''Wali Dalam Tangisan''''' merupakan sebuah siri drama televisyen web Malaysia 2026 terbitan [[Global Station|Global Film Station]] yang diarahkan oleh [[Riza Baharudin]] dan [[Jamal Khan]]. Ia dibintangi oleh [[Jazmy Juma]], [[Ezzanie Jasny]], [[Haidar Hasanudin]] dan [[Syad Mutalib]]. Siri drama ini akan mula ditayangkan secara eksklusif di platform penstriman [[Viu]] pada 19 November 2026. ==Pelakon== * [[Jazmy Juma]] * [[Ezzanie Jasny]] * [[Haidar Hasanudin]] * [[Syad Mutalib]] 8z17v8z2idm7vovsfwax6otz7tfg2vz 1728 1303427 7004189 7000193 2026-11-12T07:24:54Z SNN95 111954 7004189 wikitext text/x-wiki {| width="100%" |- style="vertical-align:middle;" | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[File:WikiCereka-logo-vertical.svg|300px|WikiCereka]] |- style="vertical-align:middle;" | style="text-align:center;" | [[File:Hololive 2026 logo triangle.svg|150px|Hololive]]&emsp;&emsp;&emsp;&emsp;[[File:Critical Role logo, black 2017.png|150px|Critical Role]] |- style="vertical-align:middle;" | style="text-align:center;" | <big><big><big><big><big><big><big>𝐒𝐡𝐚𝐭𝐭𝐞𝐫𝐞𝐝 𝐋𝐞𝐠𝐞𝐧𝐝𝐬</big></big></big></big></big></big></big> |- | |} '''WikiCereka: Hololive x Critical Role''' ialah sebuah acara marasunting komuniti yang didedikasikan untuk mendokumentasikan ''[[Shattered Legends]]'', siri mini permainan peranan (''RPG'') kolaborasi rasmi enam episod antara [[Hololive Production]] dan [[Critical Role Productions]] sepanjang November ini. Mengambil inspirasi daripada dialog video promosi kempen ini—"''You ready for some Daggerheart?''"—acara ini menjemput para peminat VTuber dan pemain permainan papan berperanan (''tabletop RPG'') untuk bersama-sama mengarkibkan latar dunia (''lore'') rasmi bagi karya rentas silang (''crossover'') epik ini. Diketuai oleh ''Game Master'' [[Matthew Mercer]] menggunakan sistem permainan baharu ''[[Daggerheart]]'', ''[[Shattered Legends]]'' mengembangkan kanon dunia [[Exandria Unlimited|''Exandria'']] dengan meneroka kepulauan misteri yang dilitupi kabus tebal, iaitu ''Shattered Teeth''. Sepanjang acara ini, para peserta akan bergabung tenaga untuk mendokumentasikan karya cereka dan pengembaraan barisan pemain merentasi ekosistem Wikimedia. Fokus utama suntingan akan diberikan kepada watak-watak pemain dan setiap episod akan datang jika mendapat status berkepentingan. == Pelakon == {| class="wikitable" |- ! Kategori ! colspan="2" | enwiki atau wiki bahasa lain ! mswiki |- | style="font-style:italic;" | Game Master | colspan="2" | [[:en:Matthew_Mercer|Matthew Mercer]] | [[Matthew Mercer]] |- | ! Watak ! colspan="2" | Pelakon |- ! rowspan="5" | Pemain | Florence | [[:en:Marisha_Ray|Marisha Ray]] | style="vertical-align:middle;" | [[Marisha Ray]] |- | style="vertical-align:middle;" | Siliun "Sil" Faell | style="vertical-align:middle;" | Nerissa Ravencroft [<nowiki/>[[:zh:納瑞莎·雷文克羅夫特|zh]]] | style="vertical-align:middle;" | [[Nerissa Ravencroft]] |- | Kaz Oogod | [[:en:Mori_Calliope|Mori Calliope]] | [[Mori Calliope]] |- | Giryn | Gigi Murin [<nowiki/>[[:zh:琪琪·沐林|zh]]] | style="vertical-align:middle;" | [[Gigi Murin]] |- | Marchen "March" Rosemyne | Shiori Novella [<nowiki/>[[:zh:詩織·諾薇拉|zh]]] | [[Shiori Novella]] |} == Episod == ''[[Shattered Legends]]'' disiarkan di [https://www.youtube.com/@NerissaRavencroft YouTube Nerissa Ravencroft] pada setiap hari Jumaat jam 6:00 petang [[Waktu Piawai Pasifik|PT]] ([https://zonestamp.toolforge.org/1794621600 Sabtu, 11:00 pagi] [[Waktu Piawai Jepun|JST]]), bermula pada 13 November 2026. ''Rencana episod akan ditambah jika ada status kepentingan'' == Rencana yang berkaitan == Senarai rencana berikut merupakan rencana berkaitan dibawah setiap produksi. {| |- ! width="50%" | HOLOLIVE ! width="50%" | CRITICAL ROLE |- style="vertical-align:top;" | {| class="wikitable" |- ! Kategori/Kumpulan ! [[Wikipedia bahasa Inggeris|enwiki]] ! [[Wikipedia bahasa Melayu|mswiki]] |- | rowspan="3" | Ahli: Generasi 0 | [[:en:Tokino_Sora|Tokino Sora]] | [[Tokino Sora]] |- | Sakura_Miko|[[:en:Sakura_Miko|Sakura Miko]] | [[Sakura Miko]] |- | [[:en:Hoshimachi_Suisei|Hoshimachi Suisei]] | [[Hoshimachi Suisei]] |- | rowspan="3" | Ahli: Generasi 1 | [[:en:Akai_Haato|Akai Haato]] | [[Akai Haato]] |- | [[:en:Natsuiro_Matsuri|Natsuiro Matsuri]] | [[Natsuiro Matsuri]] |- | [[:en:Shirakami_Fubuki|Shirakami Fubuki]] | [[Shirakami Fubuki]] |- | rowspan="2" | Ahli: Generasi 2 | [[:en:Minato_Aqua|Minato Aqua]] | [[Minato Aqua]] |- | [[:en:Murasaki_Shion|Murasaki Shion]] | [[Murasaki Shion]] |- | rowspan="3" | Ahli: Hololive Gamers | [[:en:Shirakami_Fubuki|Shirakami Fubuki]] | [[Shirakami Fubuki]] |- | [[:en:Nekomata_Okayu|Nekomata Okayu]] | [[Nekomata Okayu]] |- | [[:en:Inugami_Korone|Inugami Korone]] | [[Inugami Korone]] |- | rowspan="3" | Ahli: Generasi 3 | [[:en:Usada_Pekora|Usada Pekora]] | [[Usada Pekora]] |- | [[:en:Shirogane_Noel|Shirogane Noel]] | [[Shirogane Noel]] |- | [[:en:Houshou_Marine|Houshou Marine]] | [[Houshou Marine]] |- | Ahli: Generasi 4 | [[:en:Amane_Kanata|Amane Kanata]] | [[Amane Kanata]] |- | rowspan="2" | Ahli: Generasi 5 | [[:en:Yukihana_Lamy|Yukihana Lamy]] | [[Yukihana Lamy]] |- | [[:en:Shishiro_Botan|Shishiro Botan]] | [[Shishiro Botan]] |- | rowspan="2" | Ahli: Secret Society HoloX | [[:en:Hakui_Koyori|Hakui Koyori]] | [[Hakui Koyori]] |- | [[:en:Sakamata_Chloe|Sakamata Chloe]] | [[Sakamata Chloe]] |- | rowspan="5" | Ahli: Myth | [[:en:Mori_Calliope|Mori Calliope]] | [[Mori Calliope]] |- | [[:en:Takanashi_Kiara|Takanashi Kiara]] | [[Takanashi Kiara]] |- | [[:en:Ninomae_Ina'nis|Ninomae Ina'nis]] | [[Ninomae Ina'nis]] |- | [[:en:Gawr_Gura|Gawr Gura]] | [[Gawr Gura]] |- | [[:en:Amelia_Watson_(streamer)|Amelia Watson]] | [[Amelia Watson (penstrim)|Amelia Watson]] |- | Ahli: Promise | [[:en:Hakos_Baelz|Hakos Baelz]] | [[Hakos Baelz]] |- | rowspan="3" | Ahli: ReGloss | [[:en:Otonose_Kanade|Otonose Kanade]] | [[Otonose Kanade]] |- | [[:en:Juufuutei_Raden|Juufuutei Raden]] | [[Juufuutei Raden]] |- | [[:en:Todoroki_Hajime|Todoroki Hajime]] | [[Todoroki Hajime]] |- | rowspan="6" | Media Rasmi: Muzik | [[:en:Blue_Journey|Blue Journey]] | [[Blue Journey]] |- | [[:en:Midnight_Grand_Orchestra|Midnight Grand Orchestra]] | [[Midnight Grand Orchestra]] |- | [[:en:Shinsei_Mokuroku|Shinsei Mokuroku]] | [[Shinsei Mokuroku]] |- | "[[:en:Bibbidiba|Bibbidiba]]" | "[[Bibbidiba]]" |- | "[[:en:Mō_Dō_Natte_mo_Ii_ya|Mō Dō Natte mo Ii ya]]" | "[[Mō Dō Natte mo Ii ya]]" |- | "[[:en:Go_Getters|Go-Getters]]" | "[[Go-Getters]]" |- | rowspan="3" | Media Rasmi: Lain-lain | [[:en:Hololive_Dreams|Hololive Dreams]] | [[Hololive Dreams]] |- | [[:en:Hololive:_Let's_Head_Out!|Hololive: Let's Head Out!]] | [[Hololive: Let's Head Out!]] |- | [[:en:HoloX_Meeting|HoloX Meeting]] | [[HoloX Meeting]] |- | rowspan="2" | Kandungan Peminat | [[:en:HoloCure_–_Save_the_Fans!|HoloCure – Save the Fans!]] | [[HoloCure – Save the Fans!]] |- | [[:en:Idol_Showdown|Idol Showdown]] | [[Idol Showdown]] |} | {| class="wikitable" |- ! Kategori ! enwiki ! mswiki |- | rowspan="3" | Utama | [[:en:Critical_Role|Critical Role]] | [[Critical Role]] |- | [[:en:Critical_Role_Productions|Critical Role Productions]] | [[Critical Role Productions]] |- | [[:en:Darrington_Press|Darrington Press]] | [[Darrington Press]] |- | Siri web | * [[:en:List_of_Critical_Role_episodes|Episodes]] ** [[:en:Critical_Role_campaign_one|campaign one]] ** [[:en:Critical_Role_campaign_two|campaign two]] ** [[:en:Critical_Role_campaign_three|campaign three]] ** [[:en:Critical_Role_campaign_four|campaign four]] * ''[[:en:Exandria_Unlimited|Exandria Unlimited]]'' | * [[Senarai episod Critical Role|Episod]] ** [[Critical Role kempen pertama|kempen pertama]] ** [[Critical Role kempen kedua|kempen kedua]] ** [[Critical Role kempen ketiga|kempen ketiga]] ** [[Critical Role kempen keempat|kempen keempat]] * ''[[Exandria Unlimited]]'' |- | Produk/Adaptasi | [[:en:Critical_Role–related_products|Critical Role–related products]] '''Animated series''' * ''[[:en:The_Legend_of_Vox_Machina|The Legend of Vox Machina]]'' ** [[:en:List_of_The_Legend_of_Vox_Machina_episodes|episodes]] ** [[:en:List_of_The_Legend_of_Vox_Machina_characters|characters]] * ''[[:en:The_Mighty_Nein|The Mighty Nein]]'' '''Comic books''' * ''[[:en:Critical_Role:_Vox_Machina_Origins|Vox Machina Origins]]'' * ''[[:en:Critical_Role:_The_Mighty_Nein_Origins|The Mighty Nein Origins]]'' '''''D&D'' sourcebooks''' * ''[[:en:Critical_Role:_Tal'Dorei_Campaign_Setting|Tal'Dorei Campaign Setting]]'' ** ''[[:en:Tal'Dorei_Campaign_Setting_Reborn|Reborn]]'' * ''[[:en:Explorer's_Guide_to_Wildemount|Explorer's Guide to Wildemount]]'' * ''[[:en:Critical_Role:_Call_of_the_Netherdeep|Call of the Netherdeep]]'' '''Novels''' * ''[[:en:Critical_Role:_Vox_Machina_–_Kith_&_Kin|Vox Machina – Kith & Kin]]'' * ''[[:en:Critical_Role:_The_Mighty_Nein_–_The_Nine_Eyes_of_Lucien|The Mighty Nein – The Nine Eyes of Lucien]]'' | [[Produk berkaitan Critical Role]] '''Siri animasi''' * ''[[The Legend of Vox Machina]]'' ** [[Senarai episod The Legend of Vox Machina|episod]] ** [[Senarai watak The Legend of Vox Machina|watak]] * ''[[The Mighty Nein]]'' '''Buku komik''' * ''[[Critical Role: Vox Machina Origins|Vox Machina Origins]]'' * ''[[Critical Role: The Mighty Nein Origins|The Mighty Nein Origins]]'' '''Buku sumber ''D&D''''' * ''[[Critical Role: Tal'Dorei Campaign Setting|Tal'Dorei Campaign Setting]]'' ** ''[[Tal'Dorei Campaign Setting Reborn|Reborn]]'' * ''[[Explorer's Guide to Wildemount]]'' * ''[[Critical Role: Call of the Netherdeep|Call of the Netherdeep]]'' '''Novel''' * ''[[Critical Role: Vox Machina – Kith & Kin|Vox Machina – Kith & Kin]]'' * ''[[Critical Role: The Mighty Nein – The Nine Eyes of Lucien|The Mighty Nein – The Nine Eyes of Lucien]]'' |- | Individu | [[:en:List_of_Critical_Role_cast_members|List of Critical Role cast members]] * [[:en:Laura_Bailey|Laura Bailey]] * [[:en:Taliesin_Jaffe|Taliesin Jaffe]] * [[:en:Ashley_Johnson|Ashley Johnson]] * [[:en:Matthew_Mercer|Matthew Mercer]] * [[:en:Liam_O'Brien|Liam O'Brien]] * [[:en:Marisha_Ray|Marisha Ray]] * [[:en:Sam_Riegel|Sam Riegel]] * [[:en:Travis_Willingham|Travis Willingham]] | [[Senarai ahli pelakon Critical Role]] * [[Laura Bailey]] * [[Taliesin Jaffe]] * [[Ashley Johnson]] * [[Matthew Mercer]] * [[Liam O'Brien]] * [[Marisha Ray]] * [[Sam Riegel]] * [[Travis Willingham]] |- | Berkaitan | * ''[[:en:Candela_Obscura|Candela Obscura]]'' * ''[[:en:Daggerheart|Daggerheart]]'' * ''[[:en:Dispatch_(video_game)|Dispatch (video game)]]'' * ''[[:en:Dungeons_&_Dragons|Dungeons & Dragons]]'' * [[:en:Geek_&_Sundry|Geek & Sundry]] * ''[[:en:Midst|Midst]]'' | * ''[[Candela Obscura]]'' * ''[[Daggerheart]]'' * ''[[Dispatch (permainan video)]]'' * ''[[Dungeons & Dragons]]'' * [[Geek & Sundry]] * ''[[Midst]]'' |} |} ==Daftar peserta== Sila tekan butang "Daftar" di pengepala atas. ==Hasil== * Jumlah peserta: * Jumlah suntingan: * Jumlah rencana dicipta: * Jumlah rencana disunting: == Pautan luar == * [https://hololive.hololivepro.com/en/special/23054/ Laman web rasmi acara kolaborasi ''RPG'' ini] * [https://critrole.com/hololive/ Maklumat lanjut berkenaan format permainan yang digunakan dalam kolabrasi ini] [[Kategori:Acara Wikipedia pada 2026]] lycbw5qprr8pghasnwu5ug3ljn4soo6 0 1303590 7004024 6987660 2026-11-11T22:44:05Z Muhammad Aliff1999 295485 Pengemasan 7004024 wikitext text/x-wiki {{Infobox cyclist | name = Ng Joo Pong | image = | caption = | full_name = Ng Joo Pong | nickname = Joe Ng | birth_date = 19 Jun 1946 | birth_place = [[Kuala Lumpur]], Selangor, Malayan Union | death_date = 21 Oktober 2026 | death_place = [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]], Kuala Lumpur | height = | weight = <!--| son = Ng Ming Keong, Eric--> | current_team = | disciplines = | role = | rider_type = | amateur_years1 = | amateur_team1 = | pro_years1 = | pro_team1 = | major_wins = }} '''Ng Joo Pong''' (19 Jun 1946 - 21 Oktober 2026) adalah seorang pelumba basikal Malaysia yang mewakili Malaysia di Sukan Olimpik Musim Panas 1964 dan 1968 serta Sukan Asia 1966.<ref>{{cite news |title=Love for cycling still strong despite freak accident |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103105017/http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |url-status=usurped |archive-date=3 November 2012 |work=[[New Straits Times]] |date=29 July 2009 |via=[[HighBeam Research]] |url-access=subscription |access-date=11 April 2010 }}</ref><ref name="sports-reference">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417214505/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |url-status=dead |archive-date=17 April 2020 |title=Ng Joo Pong Olympic Results |accessdate=22 August 2014 |work=sports-reference.com}}</ref> Kejayaan terbesarnya di peringkat antarabangsa besar adalah ketika dia berumur 19 tahun dan dipilih untuk mewakili Malaysia di Sukan Asia 1966 di Bangkok, di mana dia memenangi pingat emas individu dalam pertandingan berbasikal jarak jauh. Ini merupakan kejutan bagi komuniti berbasikal Asia kerana hampir tiada siapa pun, termasuk rakan sepasukannya, menjangka Malaysia akan memenangi sebarang pingat memandangkan dominasi Jepun dalam sukan ini di Asia untuk jangka masa panjang. Selain emas Ng, abangnya juga memenangi pingat emas, begitu juga seorang lagi pelumba basikal, Daud Ibrahim, yang memenangi pingat emas dalam acara berbasikal 1,600m. Beliau meninggal dunia pada 21 Oktober 2026 di [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]] selepas tekanan darah menurun ke paras bahaya.<ref>{{cite news |title='King of the Road' pergi buat selamanya |url=https://www.hmetro.com.my/arena/lain/2026/10/1426053/king-road-pergi-buat-selamanya |work=[[Harian Metro]] |date=21 Oktober 2026 |access-date=12 November 2026}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1946]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Ahli sukand dari Kuala Lumpur]] iesrpipg6cdzu8h3dh22vr7sifzhm6n 7004025 7004024 2026-11-11T22:44:24Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Rujukan */ 7004025 wikitext text/x-wiki {{Infobox cyclist | name = Ng Joo Pong | image = | caption = | full_name = Ng Joo Pong | nickname = Joe Ng | birth_date = 19 Jun 1946 | birth_place = [[Kuala Lumpur]], Selangor, Malayan Union | death_date = 21 Oktober 2026 | death_place = [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]], Kuala Lumpur | height = | weight = <!--| son = Ng Ming Keong, Eric--> | current_team = | disciplines = | role = | rider_type = | amateur_years1 = | amateur_team1 = | pro_years1 = | pro_team1 = | major_wins = }} '''Ng Joo Pong''' (19 Jun 1946 - 21 Oktober 2026) adalah seorang pelumba basikal Malaysia yang mewakili Malaysia di Sukan Olimpik Musim Panas 1964 dan 1968 serta Sukan Asia 1966.<ref>{{cite news |title=Love for cycling still strong despite freak accident |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103105017/http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |url-status=usurped |archive-date=3 November 2012 |work=[[New Straits Times]] |date=29 July 2009 |via=[[HighBeam Research]] |url-access=subscription |access-date=11 April 2010 }}</ref><ref name="sports-reference">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417214505/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |url-status=dead |archive-date=17 April 2020 |title=Ng Joo Pong Olympic Results |accessdate=22 August 2014 |work=sports-reference.com}}</ref> Kejayaan terbesarnya di peringkat antarabangsa besar adalah ketika dia berumur 19 tahun dan dipilih untuk mewakili Malaysia di Sukan Asia 1966 di Bangkok, di mana dia memenangi pingat emas individu dalam pertandingan berbasikal jarak jauh. Ini merupakan kejutan bagi komuniti berbasikal Asia kerana hampir tiada siapa pun, termasuk rakan sepasukannya, menjangka Malaysia akan memenangi sebarang pingat memandangkan dominasi Jepun dalam sukan ini di Asia untuk jangka masa panjang. Selain emas Ng, abangnya juga memenangi pingat emas, begitu juga seorang lagi pelumba basikal, Daud Ibrahim, yang memenangi pingat emas dalam acara berbasikal 1,600m. Beliau meninggal dunia pada 21 Oktober 2026 di [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]] selepas tekanan darah menurun ke paras bahaya.<ref>{{cite news |title='King of the Road' pergi buat selamanya |url=https://www.hmetro.com.my/arena/lain/2026/10/1426053/king-road-pergi-buat-selamanya |work=[[Harian Metro]] |date=21 Oktober 2026 |access-date=12 November 2026}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1946]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Ahli sukan dari Kuala Lumpur]] e2f085tletragd0m4zmoikaee9agz0m 7004026 7004025 2026-11-11T22:45:17Z Muhammad Aliff1999 295485 7004026 wikitext text/x-wiki {{Infobox cyclist | name = Ng Joo Pong | image = | caption = | full_name = Ng Joo Pong | nickname = Joe Ng | birth_date = 19 Jun 1946 | birth_place = [[Kuala Lumpur]], Selangor, Malayan Union | death_date = 21 Oktober 2026 | death_place = [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]], Kuala Lumpur | height = | weight = <!--| son = Ng Ming Keong, Eric--> | current_team = | disciplines = | role = | rider_type = | amateur_years1 = | amateur_team1 = | pro_years1 = | pro_team1 = | major_wins = }} '''Ng Joo Pong''' (19 Jun 1946 - 21 Oktober 2026) adalah seorang pelumba basikal Malaysia yang mewakili Malaysia di Sukan Olimpik Musim Panas 1964 dan 1968 serta Sukan Asia 1966.<ref>{{cite news |title=Love for cycling still strong despite freak accident |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103105017/http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |url-status=usurped |archive-date=3 November 2012 |work=[[New Straits Times]] |date=29 July 2009 |via=[[HighBeam Research]] |url-access=subscription |access-date=11 April 2010 }}</ref><ref name="sports-reference">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417214505/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |url-status=dead |archive-date=17 April 2020 |title=Ng Joo Pong Olympic Results |accessdate=22 August 2014 |work=sports-reference.com}}</ref> Kejayaan terbesarnya di peringkat antarabangsa besar adalah ketika dia berumur 19 tahun dan dipilih untuk mewakili Malaysia di Sukan Asia 1966 di Bangkok, di mana dia memenangi pingat emas individu dalam pertandingan berbasikal jarak jauh. Ini merupakan kejutan bagi komuniti berbasikal Asia kerana hampir tiada siapa pun, termasuk rakan sepasukannya, menjangka Malaysia akan memenangi sebarang pingat memandangkan dominasi Jepun dalam sukan ini di Asia untuk jangka masa panjang. Selain emas Ng, abangnya juga memenangi pingat emas, begitu juga seorang lagi pelumba basikal, Daud Ibrahim, yang memenangi pingat emas dalam acara berbasikal 1,600m. Beliau meninggal dunia pada 21 Oktober 2026 ketika menerima rawatan di [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]] selepas tekanan darah menurun ke paras bahaya.<ref>{{cite news |title='King of the Road' pergi buat selamanya |url=https://www.hmetro.com.my/arena/lain/2026/10/1426053/king-road-pergi-buat-selamanya |work=[[Harian Metro]] |date=21 Oktober 2026 |access-date=12 November 2026}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1946]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Ahli sukan dari Kuala Lumpur]] e3mxftg2htuiokeja3usxxv8wpq6knk 7004027 7004026 2026-11-11T22:47:24Z Muhammad Aliff1999 295485 7004027 wikitext text/x-wiki {{Infobox cyclist | name = Ng Joo Pong | image = | caption = | full_name = Ng Joo Pong | nickname = Joe Ng | birth_date = 19 Jun 1946 | birth_place = [[Kuala Lumpur]], Selangor, [[Kesatuan Malaya]] | death_date = 21 Oktober 2026 | death_place = [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]], Kuala Lumpur | height = | weight = <!--| son = Ng Ming Keong, Eric--> | current_team = | disciplines = | role = | rider_type = | amateur_years1 = | amateur_team1 = | pro_years1 = | pro_team1 = | major_wins = }} '''Ng Joo Pong''' (19 Jun 1946 - 21 Oktober 2026) adalah seorang pelumba basikal Malaysia yang mewakili Malaysia di Sukan Olimpik Musim Panas 1964 dan 1968 serta Sukan Asia 1966.<ref>{{cite news |title=Love for cycling still strong despite freak accident |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103105017/http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |url-status=usurped |archive-date=3 November 2012 |work=[[New Straits Times]] |date=29 July 2009 |via=[[HighBeam Research]] |url-access=subscription |access-date=11 April 2010 }}</ref><ref name="sports-reference">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417214505/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |url-status=dead |archive-date=17 April 2020 |title=Ng Joo Pong Olympic Results |accessdate=22 August 2014 |work=sports-reference.com}}</ref> Kejayaan terbesarnya di peringkat antarabangsa besar adalah ketika dia berumur 19 tahun dan dipilih untuk mewakili Malaysia di Sukan Asia 1966 di Bangkok, di mana dia memenangi pingat emas individu dalam pertandingan berbasikal jarak jauh. Ini merupakan kejutan bagi komuniti berbasikal Asia kerana hampir tiada siapa pun, termasuk rakan sepasukannya, menjangka Malaysia akan memenangi sebarang pingat memandangkan dominasi Jepun dalam sukan ini di Asia untuk jangka masa panjang. Selain emas Ng, abangnya juga memenangi pingat emas, begitu juga seorang lagi pelumba basikal, Daud Ibrahim, yang memenangi pingat emas dalam acara berbasikal 1,600m. Beliau meninggal dunia pada 21 Oktober 2026 ketika menerima rawatan di [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]] selepas tekanan darah menurun ke paras bahaya.<ref>{{cite news |title='King of the Road' pergi buat selamanya |url=https://www.hmetro.com.my/arena/lain/2026/10/1426053/king-road-pergi-buat-selamanya |work=[[Harian Metro]] |date=21 Oktober 2026 |access-date=12 November 2026}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1946]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Ahli sukan dari Kuala Lumpur]] i0bwn4n89si8e8vns0a15zifkrf2koe 7004028 7004027 2026-11-11T22:47:39Z Muhammad Aliff1999 295485 7004028 wikitext text/x-wiki {{Infobox cyclist | name = Ng Joo Pong | image = | caption = | full_name = Ng Joo Pong | nickname = Joe Ng | birth_date = 19 Jun 1946 | birth_place = [[Kuala Lumpur]], Selangor, [[Kesatuan Malaya]] | death_date = 21 Oktober 2026 | death_place = [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]], Kuala Lumpur, [[Malaysia]] | height = | weight = <!--| son = Ng Ming Keong, Eric--> | current_team = | disciplines = | role = | rider_type = | amateur_years1 = | amateur_team1 = | pro_years1 = | pro_team1 = | major_wins = }} '''Ng Joo Pong''' (19 Jun 1946 - 21 Oktober 2026) adalah seorang pelumba basikal Malaysia yang mewakili Malaysia di Sukan Olimpik Musim Panas 1964 dan 1968 serta Sukan Asia 1966.<ref>{{cite news |title=Love for cycling still strong despite freak accident |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103105017/http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |url-status=usurped |archive-date=3 November 2012 |work=[[New Straits Times]] |date=29 July 2009 |via=[[HighBeam Research]] |url-access=subscription |access-date=11 April 2010 }}</ref><ref name="sports-reference">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417214505/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |url-status=dead |archive-date=17 April 2020 |title=Ng Joo Pong Olympic Results |accessdate=22 August 2014 |work=sports-reference.com}}</ref> Kejayaan terbesarnya di peringkat antarabangsa besar adalah ketika dia berumur 19 tahun dan dipilih untuk mewakili Malaysia di Sukan Asia 1966 di Bangkok, di mana dia memenangi pingat emas individu dalam pertandingan berbasikal jarak jauh. Ini merupakan kejutan bagi komuniti berbasikal Asia kerana hampir tiada siapa pun, termasuk rakan sepasukannya, menjangka Malaysia akan memenangi sebarang pingat memandangkan dominasi Jepun dalam sukan ini di Asia untuk jangka masa panjang. Selain emas Ng, abangnya juga memenangi pingat emas, begitu juga seorang lagi pelumba basikal, Daud Ibrahim, yang memenangi pingat emas dalam acara berbasikal 1,600m. Beliau meninggal dunia pada 21 Oktober 2026 ketika menerima rawatan di [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]] selepas tekanan darah menurun ke paras bahaya.<ref>{{cite news |title='King of the Road' pergi buat selamanya |url=https://www.hmetro.com.my/arena/lain/2026/10/1426053/king-road-pergi-buat-selamanya |work=[[Harian Metro]] |date=21 Oktober 2026 |access-date=12 November 2026}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1946]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Ahli sukan dari Kuala Lumpur]] 0nttcdc2ktm10l014x5uaeff3naq9cu 7004029 7004028 2026-11-11T22:47:53Z Muhammad Aliff1999 295485 7004029 wikitext text/x-wiki {{Infobox cyclist | name = Ng Joo Pong | image = | caption = | full_name = Ng Joo Pong | nickname = Joe Ng | birth_date = 19 Jun 1946 | birth_place = [[Kuala Lumpur]], Selangor, [[Kesatuan Tanah Melayu]] | death_date = 21 Oktober 2026 | death_place = [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]], Kuala Lumpur, [[Malaysia]] | height = | weight = <!--| son = Ng Ming Keong, Eric--> | current_team = | disciplines = | role = | rider_type = | amateur_years1 = | amateur_team1 = | pro_years1 = | pro_team1 = | major_wins = }} '''Ng Joo Pong''' (19 Jun 1946 - 21 Oktober 2026) adalah seorang pelumba basikal Malaysia yang mewakili Malaysia di Sukan Olimpik Musim Panas 1964 dan 1968 serta Sukan Asia 1966.<ref>{{cite news |title=Love for cycling still strong despite freak accident |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103105017/http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |url-status=usurped |archive-date=3 November 2012 |work=[[New Straits Times]] |date=29 July 2009 |via=[[HighBeam Research]] |url-access=subscription |access-date=11 April 2010 }}</ref><ref name="sports-reference">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417214505/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |url-status=dead |archive-date=17 April 2020 |title=Ng Joo Pong Olympic Results |accessdate=22 August 2014 |work=sports-reference.com}}</ref> Kejayaan terbesarnya di peringkat antarabangsa besar adalah ketika dia berumur 19 tahun dan dipilih untuk mewakili Malaysia di Sukan Asia 1966 di Bangkok, di mana dia memenangi pingat emas individu dalam pertandingan berbasikal jarak jauh. Ini merupakan kejutan bagi komuniti berbasikal Asia kerana hampir tiada siapa pun, termasuk rakan sepasukannya, menjangka Malaysia akan memenangi sebarang pingat memandangkan dominasi Jepun dalam sukan ini di Asia untuk jangka masa panjang. Selain emas Ng, abangnya juga memenangi pingat emas, begitu juga seorang lagi pelumba basikal, Daud Ibrahim, yang memenangi pingat emas dalam acara berbasikal 1,600m. Beliau meninggal dunia pada 21 Oktober 2026 ketika menerima rawatan di [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]] selepas tekanan darah menurun ke paras bahaya.<ref>{{cite news |title='King of the Road' pergi buat selamanya |url=https://www.hmetro.com.my/arena/lain/2026/10/1426053/king-road-pergi-buat-selamanya |work=[[Harian Metro]] |date=21 Oktober 2026 |access-date=12 November 2026}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1946]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Ahli sukan dari Kuala Lumpur]] qu04le7sbe5v778g22j031rpg35u74s 7004030 7004029 2026-11-11T22:48:48Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Rujukan */ 7004030 wikitext text/x-wiki {{Infobox cyclist | name = Ng Joo Pong | image = | caption = | full_name = Ng Joo Pong | nickname = Joe Ng | birth_date = 19 Jun 1946 | birth_place = [[Kuala Lumpur]], Selangor, [[Kesatuan Tanah Melayu]] | death_date = 21 Oktober 2026 | death_place = [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]], Kuala Lumpur, [[Malaysia]] | height = | weight = <!--| son = Ng Ming Keong, Eric--> | current_team = | disciplines = | role = | rider_type = | amateur_years1 = | amateur_team1 = | pro_years1 = | pro_team1 = | major_wins = }} '''Ng Joo Pong''' (19 Jun 1946 - 21 Oktober 2026) adalah seorang pelumba basikal Malaysia yang mewakili Malaysia di Sukan Olimpik Musim Panas 1964 dan 1968 serta Sukan Asia 1966.<ref>{{cite news |title=Love for cycling still strong despite freak accident |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103105017/http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |url-status=usurped |archive-date=3 November 2012 |work=[[New Straits Times]] |date=29 July 2009 |via=[[HighBeam Research]] |url-access=subscription |access-date=11 April 2010 }}</ref><ref name="sports-reference">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417214505/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |url-status=dead |archive-date=17 April 2020 |title=Ng Joo Pong Olympic Results |accessdate=22 August 2014 |work=sports-reference.com}}</ref> Kejayaan terbesarnya di peringkat antarabangsa besar adalah ketika dia berumur 19 tahun dan dipilih untuk mewakili Malaysia di Sukan Asia 1966 di Bangkok, di mana dia memenangi pingat emas individu dalam pertandingan berbasikal jarak jauh. Ini merupakan kejutan bagi komuniti berbasikal Asia kerana hampir tiada siapa pun, termasuk rakan sepasukannya, menjangka Malaysia akan memenangi sebarang pingat memandangkan dominasi Jepun dalam sukan ini di Asia untuk jangka masa panjang. Selain emas Ng, abangnya juga memenangi pingat emas, begitu juga seorang lagi pelumba basikal, Daud Ibrahim, yang memenangi pingat emas dalam acara berbasikal 1,600m. Beliau meninggal dunia pada 21 Oktober 2026 ketika menerima rawatan di [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]] selepas tekanan darah menurun ke paras bahaya.<ref>{{cite news |title='King of the Road' pergi buat selamanya |url=https://www.hmetro.com.my/arena/lain/2026/10/1426053/king-road-pergi-buat-selamanya |work=[[Harian Metro]] |date=21 Oktober 2026 |access-date=12 November 2026}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1946]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Penunggang basikal lelaki Malaysia]] [[Kategori:Ahli sukan dari Kuala Lumpur]] 8qb3rhlbohij5udsr5zds5qb911pw1u 7004072 7004030 2026-11-12T02:50:43Z Countryball mys123 367530 7004072 wikitext text/x-wiki {{Infobox cyclist | name = Ng Joo Pong | image = | caption = | full_name = Ng Joo Pong | nickname = Joe Ng | birth_date = 19 Jun 1946 | birth_place = [[Kuala Lumpur]], Selangor, [[Kesatuan Tanah Melayu]] | death_date = 21 Oktober 2026 | death_place = [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]], Kuala Lumpur, [[Malaysia]] | height = | weight = <!--| son = Ng Ming Keong, Eric--> | current_team = | disciplines = | role = | rider_type = | amateur_years1 = | amateur_team1 = | pro_years1 = | pro_team1 = | major_wins = }} '''Ng Joo Pong''' ({{Lang-zh|黄裕鹏}}; 19 Jun 1946 – 21 Oktober 2026) ialah seorang pelumba basikal Malaysia yang mewakili Malaysia di [[Sukan Olimpik Musim Panas 1964]] dan [[Sukan Olimpik Musim Panas 1968|1968]] serta Sukan Asia 1966.<ref>{{cite news |title=Love for cycling still strong despite freak accident |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103105017/http://www.highbeam.com/doc/1P1-167390163.html |url-status=usurped |archive-date=3 November 2012 |work=[[New Straits Times]] |date=29 July 2009 |via=[[HighBeam Research]] |url-access=subscription |access-date=11 April 2010 }}</ref><ref name="sports-reference">{{cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417214505/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ng/ng-joo-pong-1.html |url-status=dead |archive-date=17 April 2020 |title=Ng Joo Pong Olympic Results |accessdate=22 August 2014 |work=sports-reference.com}}</ref> Kejayaan terbesarnya di peringkat antarabangsa besar adalah ketika dia berumur 19 tahun dan dipilih untuk mewakili Malaysia di Sukan Asia 1966 di Bangkok, di mana dia memenangi pingat emas individu dalam pertandingan berbasikal jarak jauh. Ini merupakan kejutan bagi komuniti berbasikal Asia kerana hampir tiada siapa pun, termasuk rakan sepasukannya, menjangka Malaysia akan memenangi sebarang pingat memandangkan dominasi Jepun dalam sukan ini di Asia untuk jangka masa panjang. Selain emas Ng, abangnya juga memenangi pingat emas, begitu juga seorang lagi pelumba basikal, Daud Ibrahim, yang memenangi pingat emas dalam acara berbasikal 1,600m. Beliau meninggal dunia pada 21 Oktober 2026 ketika menerima rawatan di [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]] selepas tekanan darah menurun ke paras bahaya.<ref>{{cite news |title='King of the Road' pergi buat selamanya |url=https://www.hmetro.com.my/arena/lain/2026/10/1426053/king-road-pergi-buat-selamanya |work=[[Harian Metro]] |date=21 Oktober 2026 |access-date=12 November 2026}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1946]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Penunggang basikal lelaki Malaysia]] [[Kategori:Ahli sukan dari Kuala Lumpur]] 6ql9pajtfu0c9ueptwwm56itzw9slxj 0 1303630 7004163 7003670 2026-11-12T06:38:46Z Xaviera415 425065 /* Senarai Peserta */ 7004163 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season | bgcolor = royalblue | season_name = Gegar Vaganza | season_number = 14 | image = Gegarvaganza.jpg | module1 = {{Infobox reality competition season | host = [[Nabil Ahmad]]<br>[[Rykarl Iskandar]] | judges = [[Ramli M. S.|Dato' Ramli MS]]<br>[[Hetty Koes Endang]]<br>[[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] | num_contestants = 13 | winner = | runner_up = | location = Auditorium MBSA, Shah Alam | label1 = Penaja Utama | data1 = }} | num_episodes = 12 | network = [[Astro Ria]]<br>[[Astro Prima]]<br>{{small|'''(Minggu 1 Sahaja)'''}} | first_aired = November 2027 | last_aired = | prev_season = [[Gegar Vaganza Fantasia]] | next_season = [[Gegar Vaganza (musim 15)|Musim 15]] }} '''''Gegar Vaganza''''' bagi musim yang keempatbelas bermula November 2027 dan setiap hari Ahad jam 9:00 malam. Pada musim ini, penaja utamanya ialah '''[[CelcomDigi]]''', penaja bersama ialah '''[[Adabi]]''' dan Uphamol, Sekali lagi penyanyi legenda [[Indonesia]], '''Hetty Koes Endang''' kembali sebagai juri tetap bersama '''Dato' Ramli MS''' dan bersama '''Datuk Syafinaz Selamat'''. Pengacara bagi musim ini ialah '''[[Nabil Ahmad]]''' dan '''[[Rykarl Iskandar]].''' == Senarai Peserta == {| class="wikitable" ! Bil. ! colspan="2" |Bintang GV ! Biodata Ringkas |- ! 1 ! colspan="2" |[[Sezairi Sezali]] | * Sezairi bin Sezali ** '''{{small|{{flagicon|Singapura}} Bukit Timah, Singapura}} |- |- ! 2 ! colspan="2" |[[Fakhrul Razi]] | * Muhammad Fakhrul Razi bin Ibrahim ** '''{{small|{{flagicon|Brunei Darussalam}} Bandar Seri Begawan, Brunei Darussalam}} |- ! 3 ! colspan="2" |[[Bella Nazari]] | * Mas Nabiella binti Nazari ** '''{{small|{{flagicon|Perlis}} Utan Aji, Perlis}} |- ! rowspan="2" |4 ! rowspan="2" |Hani & Zue ! Hani | * Hanisa binti Hasan ** '''{{small|{{flagicon|Kuala Lumpur}} Kuala Lumpur}} |- ! Zue | * Zuliana binti Mohd Eusoff ** '''{{small|{{flagicon|Kuala Lumpur}} Kuala Lumpur}} |- ! 5 ! colspan="2" |[[Stefan|Stefan William]] | * Steven William Umboh ** '''{{small|{{flagicon|Indonesia}} Indonesia}} |- ! 6 ! colspan="2" |[[Cita Citata]] | * Cita Rahayu ** '''{{small|{{flagicon|Indonesia}} Bandung, Indonesia}} |- ! 7 ! colspan="2" |[[Daus Eli]] | * Muhd Shahril Firdaus bin Eli ** '''{{small|{{flagicon|Sarawak}} Kuching, Sarawak}}''' |- ! 8 ! colspan="2" |[[Danell Lee Chieh Hun|Daniel Lee]] | * Daniel Lee Chee Hun ** '''{{small|{{flagicon|Kedah}} Changlun, Kedah}} |- ! 9 ! colspan="2" |[[Fiq Halim]] | * Mohammad Firdaus bin Abdul Halim ** '''{{small|{{flagicon|Sabah}} Sandakan, Sabah}} |- ! 10 ! colspan="2" |[[Tash Yong]] | * Nur Natasha Shazlia binti Rosli ** '''{{small|{{flagicon|Perlis}} Kangar, Perlis}} |- ! rowspan="2" |11 ! rowspan="2" |[[ZiaBella]] ! Zia | * Nurul Shazia binti Mohd Rozaini ** '''{{small|{{flagicon|Kedah}} Alor Setar, Kedah}} |- ! Bella | * Nurul Salsabila binti Mohd Rozaini ** '''{{small|{{flagicon|Kedah}} Alor Setar, Kedah}} |- ! 12 ! colspan="2" |[[Sufi Rashid]] | * Muhammad Sufi bin Rashid ** '''{{small|{{flagicon|Singapura}} Kallang, Singapura}} |- ! 13 ! colspan="2" |[[:id:Dedi Irawan|Dide Hijau Daun]] | * Dedi Irawan ** '''{{small|{{flagicon|Indonesia}} [[Lampung]], Indonesia}} |- |} == Ringkasan Konsert == === Minggu 1 : TBA === '''Tarikh Siaran : November 2027 {| class="wikitable" ! Nabil & Rykarl ! – |} {| class="wikitable" ! Peserta ! Lagu ! Markah |- |Tash Yong | | |- |Fiq Halim | | |- |Sezairi Sezali | | |- |Fakhrul Razi | | |- |Hani & Zue | | |- |ZiaBella | | |- |Cita Citata | | |- |Daniel Lee | | |- |Isyana Sarasvati | | |- |Stefan William | | |- |Sufi Rashid | | |- |Bella Nazari | | |- |Dide Hijau Daun | | |- |} * '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran == Carta Penyingkiran == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;" ! rowspan="2" | Kedudukan ! rowspan="2" | Peserta ! colspan="12" | Kedudukan Mingguan ! rowspan="2" | Purata |- !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!Akhir |- ! style="background:#8ab8e6;" |1 ! style="background:pink;" | TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |2 ! style="background:pink;" |TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |3 ! style="background:cyan;" |TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |4 ! style="background:cyan;" |TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |5 ! style="background:cyan;" |TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |6 ! style="background:cyan;" |TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |7 ! style="background:cyan;" |TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |8 ! style="background: cyan;" |TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |9 ! style="background:cyan;" |TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |10 ! style="background:cyan;" |TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |11 ! style="background:cyan;" |TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |12 ! style="background: pink;" |TBA | | | | | | | | | | | | | |- ! style="background:#8ab8e6;" |13 ! style="background:pink;" | TBA | | | | | | | | | | | | | |} <u>'''Minggu 1-11</u> :'''{{Color box|#41A317|border=darkgray}} Juara Mingguan :'''{{Color box|indianred|border=darkgray}} 2 Terbawah :'''{{Color box|red|border=darkgray}} Tersingkir '''<u>Akhir</u> :'''{{Color box|gold|border=darkgray}} Juara :'''{{Color box|silver|border=darkgray}} Naib Juara :'''{{Color box|#CD7F42|border=darkgray}} Tempat Ke-3 :'''{{Color box|limegreen|border=darkgray}} Finalis (Tempat Ke-4, Ke-5 dan Ke-6) == Lihat Juga == * [[Gegar Vaganza]] * [[Gegar Vaganza (musim 1)]] * [[Gegar Vaganza (musim 2)]] * [[Gegar Vaganza (musim 3)]] * [[Gegar Vaganza (musim 4)]] * [[Gegar Vaganza (musim 5)]] * [[Gegar Vaganza (musim 6)]] * [[Gegar Vaganza (musim 7)]] * [[Gegar Vaganza (musim 8)]] * [[Gegar Vaganza (musim 9)]] * [[Gegar Vaganza (musim 10)]] * [[Gegar Vaganza (musim 11)]] * [[Gegar Vaganza (musim 12)]] * [[Gegar Vaganza Fantasia]] == Rujukan == == Pautan Luar == {{Gegar Vaganza}} [[Kategori:Gegar Vaganza]] [[Kategori:Musim siri televisyen Malaysia]] 26y2xkyjobvjhioxs082cino4xba1yl 3 1303820 7003876 7003857 2026-11-11T12:13:45Z Hakimi97 122748 7003876 wikitext text/x-wiki == KemasKini Rencana == Rencana yang anda menambahkan teg db pada rencana [[Hakimi Noordin]] telahpun dipadam dan telah di kemaskini semula. [[Pengguna:Ahmadyarifan|Ahmadyarifan]] ([[Bincang pengguna:Ahmadyarifan|bincang]]) • أحمد يريفان 07:53, 25 Oktober 2026 (UTC) == Cadangan == Anda boleh cipta perbincangan untuk rencana [[Hakimi Noordin]] tersebut di [[Wikipedia:Permohonan memadam laman/Hakimi Noordin]],nanti penyelia akan semak. [[Pengguna:Ahmadyarifan|Ahmadyarifan]] ([[Bincang pengguna:Ahmadyarifan|bincang]]) • أحمد يريفان 08:33, 25 Oktober 2026 (UTC) == RENCANA YANG DICIPTA == Beberapa Rencana Yang Anda Cipta ialah Rencana yatim.Jadi ia layak menggunakan [[Templat:Orphan]] [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 13:51, 10 November 2026 (UTC) :Tuduhan tersebut adalah tidak benar dan tidak berasas. Saya hanya mengikuti garis panduan serta rujukan yang ditetapkan dalam buku panduan Wikipedia. :Sekiranya anda tidak berpuas hati dengan suntingan atau rencana yang saya hasilkan, sila kemukakan laporan kepada penyelia untuk semakan lanjut. Saya terbuka kepada penilaian berdasarkan dasar dan garis panduan Wikipedia, bukannya tuduhan tanpa asas. :Terima kasih. :{{Ping|aurora}} & {{ping|hakimi97}} sila note. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 13:56, 10 November 2026 (UTC) ::saya tidak membuat sebarang tuduhan terhadap anda.Tapi ianya memenuhi syarat Syarat penggunaan templat "{{Orphan}}" di Wikipedia: 1. Tiada rencana Wikipedia lain yang memaut kepada rencana tersebut. 2. Pautan masuk telah disemak terlebih dahulu. 3. Pautan daripada laman luar tidak dikira. 4. Templat perlu dibuang selepas rencana memperoleh pautan masuk yang sesuai. Tujuan: Mengenal pasti rencana yatim yang tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana Wikipedia lain.[[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:00, 10 November 2026 (UTC) :Berhenti berlagak seperti penyelia. Anda masih muda dan perlu lebih memahami dasar Wikipedia. Tambahan pula, terdapat isu berkaitan beberapa akaun boneka yang dikaitkan dengan anda. Sila fahami peraturan sebelum menilai suntingan orang lain. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:01, 10 November 2026 (UTC) ::Kalau anda tahu sangat peraturan di wikipedia kenapa padam templat tersebut,sedangkan ianya layak digunakan templte tersebut & saya hanya menambah templat tersebut kerana ianya memenuhi syarat,saya tidak pernah ingin mencari gaduh,dan saya rasa anda yang tidak berpuashati dengan saya. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:08, 10 November 2026 (UTC) ::@[[Pengguna:Kiahmanoje|Kiahmanoje]] ::Saya lebih terbuka kepada penggunaan templat {{More citations needed}} sekiranya terdapat kekurangan sumber. Namun, saya amat tidak bersetuju dengan peletakan templat yatim tersebut. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:09, 10 November 2026 (UTC) :::Saya sentiasa berpegang pada fakta, sumber yang boleh dipercayai dan dasar Wikipedia Bahasa Melayu dalam setiap suntingan saya <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:10, 10 November 2026 (UTC) ::::Jadi anda masih lagi tak faham syarat menggunakan template tersebut ianya tidak sama maksud dengan dengan [[templat:rujukan]] [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:13, 10 November 2026 (UTC) :::::Panduan dan syarat penggunaan templat "[[Templat:Orphan]]" di Wikipedia Bahasa Melayu :::::Templat "[[Templat:Orphan]]" digunakan untuk menandakan sesebuah rencana sebagai rencana yatim (Orphan Article). Rencana yatim bermaksud rencana yang tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana lain dalam Wikipedia. :::::Syarat penggunaan :::::1. Tiada pautan masuk daripada rencana lain ::::: ::::: Rencana tersebut tidak mempunyai pautan daripada mana-mana rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia. Contohnya, tiada rencana lain yang mempunyai pautan menuju ke rencana tersebut. :::::2. Periksa pautan masuk terlebih dahulu ::::: ::::: Sebelum meletakkan templat, penyunting perlu menyemak melalui fungsi Pautan ke laman ini (What links here) untuk memastikan sama ada terdapat rencana lain yang memaut kepada rencana berkenaan. :::::3. Pautan luar tidak dikira ::::: ::::: Pautan daripada laman web luar, seperti Google, Facebook, Instagram, portal berita atau laman rasmi, tidak dikira sebagai pautan masuk Wikipedia. :::::4. Pautan daripada rujukan tidak semestinya dikira ::::: ::::: Pautan sumber atau rujukan yang membawa pembaca ke laman web luar bukan pautan masuk daripada rencana Wikipedia. :::::5. Pastikan tiada pautan masuk yang sesuai sebelum meletakkan templat ::::: ::::: Jangan meletakkan templat hanya kerana rencana mempunyai sedikit pautan biru atau tidak mempunyai banyak pautan dalaman. Perkara yang dinilai ialah pautan masuk, bukannya jumlah pautan keluar. :::::Cara meletakkan templat :::::Jika semua syarat dipenuhi, masukkan kod berikut pada bahagian atas rencana: :::::"{{Orphan}}" :::::Bilakah templat perlu dibuang? :::::Templat ini boleh dibuang apabila sekurang-kurangnya satu rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia telah menambahkan pautan dalaman yang sesuai menuju ke rencana tersebut. :::::Perhatian: Templat "{{Orphan}}" ialah templat penyelenggaraan Wikipedia. Ia bukan amaran bahawa rencana akan dipadamkan, bukan hukuman kepada penyunting dan bukan tanda bahawa kandungan rencana tidak berkualiti. :::::Tujuan utama: Membantu menghubungkan rencana yang terasing dengan rencana lain supaya pembaca lebih mudah menemui dan menerokai kandungan Wikipedia. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:18, 10 November 2026 (UTC) ::::::{{ping|Tofeiku}}, {{ping|CyberTroopers}}, {{ping|Wiki Farazi}}, {{ping|Aurora}}, {{ping|Rulwarih}}, {{ping|Polar}}, {{ping|SNN95}} dan {{ping|Hakimi97}}, saya ingin memohon perhatian penyelia berhubung perkara ini kerana pengguna berkenaan masih berulang kali mempertikaikan suntingan saya dan meletakkan templat yang tidak saya persetujui, sedangkan saya percaya beliau masih belum memahami sepenuhnya syarat dan tujuan penggunaan templat tersebut, khususnya perbezaan antara templat rencana yatim dengan templat berkaitan kekurangan rujukan; saya sentiasa berpegang pada fakta, sumber yang boleh dipercayai dan dasar Wikipedia Bahasa Melayu serta terbuka menerima teguran yang berasas, namun agak ironis apabila pengguna yang mempunyai rekod isu pematuhan peraturan Wikipedia sendiri cuba mengajar pengguna lain tentang dasar tersebut, justeru saya berharap penyelia dapat menyemak perkara ini secara adil dan membantu mengelakkan pertikaian berterusan. Terima kasih. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:18, 10 November 2026 (UTC) :::::::Terima kasih atas maklum balas yang diberikan. :::::::Untuk menjelaskan perkara ini, templat "{{Orphan}}" dan templat berkaitan kekurangan rujukan mempunyai tujuan yang berbeza. :::::::Templat "{{Orphan}}" digunakan apabila sesebuah rencana tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia. Ia tidak berkaitan dengan jumlah rujukan, kualiti sumber atau bilangan pautan biru yang terdapat dalam kandungan rencana tersebut. :::::::Sebagai contoh, sesebuah rencana mungkin mempunyai banyak rujukan daripada portal berita yang dipercayai, tetapi masih boleh dikategorikan sebagai rencana yatim sekiranya tiada rencana Wikipedia lain yang memaut kepadanya. :::::::Sebaliknya, rencana yang mempunyai banyak pautan dalaman masih boleh mempunyai masalah kekurangan rujukan sekiranya dakwaan dalam kandungannya tidak disokong oleh sumber yang sesuai. :::::::Oleh itu, penilaian terhadap penggunaan "{{Orphan}}" perlu dibuat berdasarkan kewujudan pautan masuk, bukannya berdasarkan kecukupan rujukan. :::::::Saya juga berpandangan bahawa sebarang pertikaian berkaitan templat wajar diselesaikan melalui perbincangan berdasarkan dasar dan bukti yang boleh disemak, bukannya melalui andaian terhadap kefahaman atau rekod penyunting lain. :::::::Saya terbuka untuk menyemak semula suntingan sekiranya terdapat bukti bahawa templat tersebut digunakan secara tidak tepat. :::::::Terima kasih. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:25, 10 November 2026 (UTC) == November 2026 == <div class="user-block" style="min-height: 40px"> [[Image:Stop x nuvola.svg|40px|left|alt=Stop icon]] Anda telah '''[[Wikipedia:Polisi sekatan|disekat]]''' dari penyuntingan '''tanpa batas waktu''' kerana melanggar [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct Tatakelakuan Sejagat (UCoC)]. Jika anda rasa ada sebab-sebab yang baik mengapa anda perlu dinyahsekat, anda boleh [[:en:Wikipedia:Guide to appealing blocks|merayu menyahsekat]] dengan menambah teks berikut di bawah notis ini: <!-- Salin teks seperti yang tercatat di muka surat anda, tidak seperti yang di dalam mengedit kawasan ini. Tidak termasuk kod "tlx|". -->{{tlx|nyahsekat|2=sebab=''Sebab anda di sini &#126;&#126;&#126;&#126;''}}. Walau bagaimanapun, anda perlu membaca [[:en:Wikipedia:Guide to appealing blocks|panduan untuk rayuan sekatan]] terlebih dahulu.</div> &nbsp;<span style="padding-left:4px; padding-right:4px; background-color:blue; border:2px outset red;{{border-radius|1em 0em 1em 1em}}; padding-top:-3px; font-size:16px; font-family: impact;">[[Pengguna:SNN95|{{color|white|SNN95}}]] [[Fail:Letter.jpg|15px|link=Perbincangan Pengguna:SNN95]] [[Fail:LAPIZ.SVG|15px|link=Khas:Sumbangan/SNN95]]</span> 11:10, 11 November 2026 (UTC)</div> <!-- Template:uw-aoablock --> :Saya ingin memohon semakan semula terhadap sekatan tanpa batas waktu yang dikenakan ke atas akaun saya. :Saya menghormati Tatakelakuan Sejagat (UCoC) dan memahami kepentingan mengekalkan komunikasi yang berhemah dalam komuniti Wikipedia. Saya memohon maaf sekiranya terdapat kenyataan atau tindakan saya yang dianggap tidak sesuai. :Saya bersedia memperbaiki cara komunikasi dan memastikan sumbangan saya selepas ini lebih tertumpu kepada kandungan ensiklopedia, sumber yang boleh dipercayai dan perbincangan yang profesional. :Saya berharap pihak penyelia dapat mempertimbangkan rayuan ini secara adil serta memberi peluang kepada saya untuk meneruskan sumbangan secara konstruktif. :Terima kasih. :{{nyahsekat|sebab=Saya memohon semakan semula sekatan ini dan bersedia mematuhi Tatakelakuan Sejagat serta memperbaiki komunikasi saya dengan penyunting lain. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 11:33, 11 November 2026 (UTC)}} <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 11:33, 11 November 2026 (UTC) :: Maaf, saya tak berpendapat awak patut dinyahsekat. Saya sebelum ini pernah memberi amaran kepada awak di laman perbincangan saya sendiri untuk tidak melakukan suntingan mengganggu, tetapi anda kelihatannya masih mengganggu pengguna lain dengan membuat komen "Berhenti berlagak seperti penyelia. Anda masih muda dan perlu lebih memahami dasar Wikipedia", yang jelas melanggar Dasar Tatakelakuan Sejagat (UCoC). [[Pengguna:Hakimi97|محمد حكيمي ]] ([[Perbincangan pengguna:Hakimi97|bincang]]) 12:13, 11 November 2026 (UTC) dzxlontede94agl3va5ktk8ymep9jg4 7003879 7003876 2026-11-11T12:16:44Z Hakimi97 122748 7003879 wikitext text/x-wiki == KemasKini Rencana == Rencana yang anda menambahkan teg db pada rencana [[Hakimi Noordin]] telahpun dipadam dan telah di kemaskini semula. [[Pengguna:Ahmadyarifan|Ahmadyarifan]] ([[Bincang pengguna:Ahmadyarifan|bincang]]) • أحمد يريفان 07:53, 25 Oktober 2026 (UTC) == Cadangan == Anda boleh cipta perbincangan untuk rencana [[Hakimi Noordin]] tersebut di [[Wikipedia:Permohonan memadam laman/Hakimi Noordin]],nanti penyelia akan semak. [[Pengguna:Ahmadyarifan|Ahmadyarifan]] ([[Bincang pengguna:Ahmadyarifan|bincang]]) • أحمد يريفان 08:33, 25 Oktober 2026 (UTC) == RENCANA YANG DICIPTA == Beberapa Rencana Yang Anda Cipta ialah Rencana yatim.Jadi ia layak menggunakan [[Templat:Orphan]] [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 13:51, 10 November 2026 (UTC) :Tuduhan tersebut adalah tidak benar dan tidak berasas. Saya hanya mengikuti garis panduan serta rujukan yang ditetapkan dalam buku panduan Wikipedia. :Sekiranya anda tidak berpuas hati dengan suntingan atau rencana yang saya hasilkan, sila kemukakan laporan kepada penyelia untuk semakan lanjut. Saya terbuka kepada penilaian berdasarkan dasar dan garis panduan Wikipedia, bukannya tuduhan tanpa asas. :Terima kasih. :{{Ping|aurora}} & {{ping|hakimi97}} sila note. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 13:56, 10 November 2026 (UTC) ::saya tidak membuat sebarang tuduhan terhadap anda.Tapi ianya memenuhi syarat Syarat penggunaan templat "{{Orphan}}" di Wikipedia: 1. Tiada rencana Wikipedia lain yang memaut kepada rencana tersebut. 2. Pautan masuk telah disemak terlebih dahulu. 3. Pautan daripada laman luar tidak dikira. 4. Templat perlu dibuang selepas rencana memperoleh pautan masuk yang sesuai. Tujuan: Mengenal pasti rencana yatim yang tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana Wikipedia lain.[[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:00, 10 November 2026 (UTC) :Berhenti berlagak seperti penyelia. Anda masih muda dan perlu lebih memahami dasar Wikipedia. Tambahan pula, terdapat isu berkaitan beberapa akaun boneka yang dikaitkan dengan anda. Sila fahami peraturan sebelum menilai suntingan orang lain. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:01, 10 November 2026 (UTC) ::Kalau anda tahu sangat peraturan di wikipedia kenapa padam templat tersebut,sedangkan ianya layak digunakan templte tersebut & saya hanya menambah templat tersebut kerana ianya memenuhi syarat,saya tidak pernah ingin mencari gaduh,dan saya rasa anda yang tidak berpuashati dengan saya. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:08, 10 November 2026 (UTC) ::@[[Pengguna:Kiahmanoje|Kiahmanoje]] ::Saya lebih terbuka kepada penggunaan templat {{More citations needed}} sekiranya terdapat kekurangan sumber. Namun, saya amat tidak bersetuju dengan peletakan templat yatim tersebut. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:09, 10 November 2026 (UTC) :::Saya sentiasa berpegang pada fakta, sumber yang boleh dipercayai dan dasar Wikipedia Bahasa Melayu dalam setiap suntingan saya <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:10, 10 November 2026 (UTC) ::::Jadi anda masih lagi tak faham syarat menggunakan template tersebut ianya tidak sama maksud dengan dengan [[templat:rujukan]] [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:13, 10 November 2026 (UTC) :::::Panduan dan syarat penggunaan templat "[[Templat:Orphan]]" di Wikipedia Bahasa Melayu :::::Templat "[[Templat:Orphan]]" digunakan untuk menandakan sesebuah rencana sebagai rencana yatim (Orphan Article). Rencana yatim bermaksud rencana yang tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana lain dalam Wikipedia. :::::Syarat penggunaan :::::1. Tiada pautan masuk daripada rencana lain ::::: ::::: Rencana tersebut tidak mempunyai pautan daripada mana-mana rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia. Contohnya, tiada rencana lain yang mempunyai pautan menuju ke rencana tersebut. :::::2. Periksa pautan masuk terlebih dahulu ::::: ::::: Sebelum meletakkan templat, penyunting perlu menyemak melalui fungsi Pautan ke laman ini (What links here) untuk memastikan sama ada terdapat rencana lain yang memaut kepada rencana berkenaan. :::::3. Pautan luar tidak dikira ::::: ::::: Pautan daripada laman web luar, seperti Google, Facebook, Instagram, portal berita atau laman rasmi, tidak dikira sebagai pautan masuk Wikipedia. :::::4. Pautan daripada rujukan tidak semestinya dikira ::::: ::::: Pautan sumber atau rujukan yang membawa pembaca ke laman web luar bukan pautan masuk daripada rencana Wikipedia. :::::5. Pastikan tiada pautan masuk yang sesuai sebelum meletakkan templat ::::: ::::: Jangan meletakkan templat hanya kerana rencana mempunyai sedikit pautan biru atau tidak mempunyai banyak pautan dalaman. Perkara yang dinilai ialah pautan masuk, bukannya jumlah pautan keluar. :::::Cara meletakkan templat :::::Jika semua syarat dipenuhi, masukkan kod berikut pada bahagian atas rencana: :::::"{{Orphan}}" :::::Bilakah templat perlu dibuang? :::::Templat ini boleh dibuang apabila sekurang-kurangnya satu rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia telah menambahkan pautan dalaman yang sesuai menuju ke rencana tersebut. :::::Perhatian: Templat "{{Orphan}}" ialah templat penyelenggaraan Wikipedia. Ia bukan amaran bahawa rencana akan dipadamkan, bukan hukuman kepada penyunting dan bukan tanda bahawa kandungan rencana tidak berkualiti. :::::Tujuan utama: Membantu menghubungkan rencana yang terasing dengan rencana lain supaya pembaca lebih mudah menemui dan menerokai kandungan Wikipedia. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:18, 10 November 2026 (UTC) ::::::{{ping|Tofeiku}}, {{ping|CyberTroopers}}, {{ping|Wiki Farazi}}, {{ping|Aurora}}, {{ping|Rulwarih}}, {{ping|Polar}}, {{ping|SNN95}} dan {{ping|Hakimi97}}, saya ingin memohon perhatian penyelia berhubung perkara ini kerana pengguna berkenaan masih berulang kali mempertikaikan suntingan saya dan meletakkan templat yang tidak saya persetujui, sedangkan saya percaya beliau masih belum memahami sepenuhnya syarat dan tujuan penggunaan templat tersebut, khususnya perbezaan antara templat rencana yatim dengan templat berkaitan kekurangan rujukan; saya sentiasa berpegang pada fakta, sumber yang boleh dipercayai dan dasar Wikipedia Bahasa Melayu serta terbuka menerima teguran yang berasas, namun agak ironis apabila pengguna yang mempunyai rekod isu pematuhan peraturan Wikipedia sendiri cuba mengajar pengguna lain tentang dasar tersebut, justeru saya berharap penyelia dapat menyemak perkara ini secara adil dan membantu mengelakkan pertikaian berterusan. Terima kasih. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:18, 10 November 2026 (UTC) :::::::Terima kasih atas maklum balas yang diberikan. :::::::Untuk menjelaskan perkara ini, templat "{{Orphan}}" dan templat berkaitan kekurangan rujukan mempunyai tujuan yang berbeza. :::::::Templat "{{Orphan}}" digunakan apabila sesebuah rencana tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia. Ia tidak berkaitan dengan jumlah rujukan, kualiti sumber atau bilangan pautan biru yang terdapat dalam kandungan rencana tersebut. :::::::Sebagai contoh, sesebuah rencana mungkin mempunyai banyak rujukan daripada portal berita yang dipercayai, tetapi masih boleh dikategorikan sebagai rencana yatim sekiranya tiada rencana Wikipedia lain yang memaut kepadanya. :::::::Sebaliknya, rencana yang mempunyai banyak pautan dalaman masih boleh mempunyai masalah kekurangan rujukan sekiranya dakwaan dalam kandungannya tidak disokong oleh sumber yang sesuai. :::::::Oleh itu, penilaian terhadap penggunaan "{{Orphan}}" perlu dibuat berdasarkan kewujudan pautan masuk, bukannya berdasarkan kecukupan rujukan. :::::::Saya juga berpandangan bahawa sebarang pertikaian berkaitan templat wajar diselesaikan melalui perbincangan berdasarkan dasar dan bukti yang boleh disemak, bukannya melalui andaian terhadap kefahaman atau rekod penyunting lain. :::::::Saya terbuka untuk menyemak semula suntingan sekiranya terdapat bukti bahawa templat tersebut digunakan secara tidak tepat. :::::::Terima kasih. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:25, 10 November 2026 (UTC) == November 2026 == <div class="user-block" style="min-height: 40px"> [[Image:Stop x nuvola.svg|40px|left|alt=Stop icon]] Anda telah '''[[Wikipedia:Polisi sekatan|disekat]]''' dari penyuntingan '''tanpa batas waktu''' kerana melanggar [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct Tatakelakuan Sejagat (UCoC)]. Jika anda rasa ada sebab-sebab yang baik mengapa anda perlu dinyahsekat, anda boleh [[:en:Wikipedia:Guide to appealing blocks|merayu menyahsekat]] dengan menambah teks berikut di bawah notis ini: <!-- Salin teks seperti yang tercatat di muka surat anda, tidak seperti yang di dalam mengedit kawasan ini. Tidak termasuk kod "tlx|". -->{{tlx|nyahsekat|2=sebab=''Sebab anda di sini &#126;&#126;&#126;&#126;''}}. Walau bagaimanapun, anda perlu membaca [[:en:Wikipedia:Guide to appealing blocks|panduan untuk rayuan sekatan]] terlebih dahulu.</div> &nbsp;<span style="padding-left:4px; padding-right:4px; background-color:blue; border:2px outset red;{{border-radius|1em 0em 1em 1em}}; padding-top:-3px; font-size:16px; font-family: impact;">[[Pengguna:SNN95|{{color|white|SNN95}}]] [[Fail:Letter.jpg|15px|link=Perbincangan Pengguna:SNN95]] [[Fail:LAPIZ.SVG|15px|link=Khas:Sumbangan/SNN95]]</span> 11:10, 11 November 2026 (UTC)</div> <!-- Template:uw-aoablock --> :Saya ingin memohon semakan semula terhadap sekatan tanpa batas waktu yang dikenakan ke atas akaun saya. :Saya menghormati Tatakelakuan Sejagat (UCoC) dan memahami kepentingan mengekalkan komunikasi yang berhemah dalam komuniti Wikipedia. Saya memohon maaf sekiranya terdapat kenyataan atau tindakan saya yang dianggap tidak sesuai. :Saya bersedia memperbaiki cara komunikasi dan memastikan sumbangan saya selepas ini lebih tertumpu kepada kandungan ensiklopedia, sumber yang boleh dipercayai dan perbincangan yang profesional. :Saya berharap pihak penyelia dapat mempertimbangkan rayuan ini secara adil serta memberi peluang kepada saya untuk meneruskan sumbangan secara konstruktif. :Terima kasih. :{{nyahsekat|sebab=Saya memohon semakan semula sekatan ini dan bersedia mematuhi Tatakelakuan Sejagat serta memperbaiki komunikasi saya dengan penyunting lain. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 11:33, 11 November 2026 (UTC)}} <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 11:33, 11 November 2026 (UTC) :: Maaf, saya tak berpendapat awak patut dinyahsekat. Saya sebelum ini pernah memberi amaran kepada awak di laman perbincangan saya sendiri untuk tidak melakukan suntingan mengganggu, tetapi anda kelihatannya masih mengganggu pengguna lain dengan mengetag penyelia secara bertubi-tubi (pada pendapat saya seperti spam), serta membuat komen "Berhenti berlagak seperti penyelia. Anda masih muda dan perlu lebih memahami dasar Wikipedia", yang jelas melanggar Dasar Tatakelakuan Sejagat (UCoC). Lagipun, rencana yang anda cipta juga tidak membantu Wikipedia Bahasa Melayu kerana menggunakan kosa kata yang bukan berbahasa Melayu (contoh "bergraduat") merentasi begitu banyak rencana yang anda ciptakan, dan sebagainya. [[Pengguna:Hakimi97|محمد حكيمي ]] ([[Perbincangan pengguna:Hakimi97|bincang]]) 12:13, 11 November 2026 (UTC) ada37ec710k01aq8vg4ddcqbox9t7mn 7003880 7003879 2026-11-11T12:17:03Z NusaEditor 422121 /* November 2026 */ Balas 7003880 wikitext text/x-wiki == KemasKini Rencana == Rencana yang anda menambahkan teg db pada rencana [[Hakimi Noordin]] telahpun dipadam dan telah di kemaskini semula. [[Pengguna:Ahmadyarifan|Ahmadyarifan]] ([[Bincang pengguna:Ahmadyarifan|bincang]]) • أحمد يريفان 07:53, 25 Oktober 2026 (UTC) == Cadangan == Anda boleh cipta perbincangan untuk rencana [[Hakimi Noordin]] tersebut di [[Wikipedia:Permohonan memadam laman/Hakimi Noordin]],nanti penyelia akan semak. [[Pengguna:Ahmadyarifan|Ahmadyarifan]] ([[Bincang pengguna:Ahmadyarifan|bincang]]) • أحمد يريفان 08:33, 25 Oktober 2026 (UTC) == RENCANA YANG DICIPTA == Beberapa Rencana Yang Anda Cipta ialah Rencana yatim.Jadi ia layak menggunakan [[Templat:Orphan]] [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 13:51, 10 November 2026 (UTC) :Tuduhan tersebut adalah tidak benar dan tidak berasas. Saya hanya mengikuti garis panduan serta rujukan yang ditetapkan dalam buku panduan Wikipedia. :Sekiranya anda tidak berpuas hati dengan suntingan atau rencana yang saya hasilkan, sila kemukakan laporan kepada penyelia untuk semakan lanjut. Saya terbuka kepada penilaian berdasarkan dasar dan garis panduan Wikipedia, bukannya tuduhan tanpa asas. :Terima kasih. :{{Ping|aurora}} & {{ping|hakimi97}} sila note. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 13:56, 10 November 2026 (UTC) ::saya tidak membuat sebarang tuduhan terhadap anda.Tapi ianya memenuhi syarat Syarat penggunaan templat "{{Orphan}}" di Wikipedia: 1. Tiada rencana Wikipedia lain yang memaut kepada rencana tersebut. 2. Pautan masuk telah disemak terlebih dahulu. 3. Pautan daripada laman luar tidak dikira. 4. Templat perlu dibuang selepas rencana memperoleh pautan masuk yang sesuai. Tujuan: Mengenal pasti rencana yatim yang tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana Wikipedia lain.[[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:00, 10 November 2026 (UTC) :Berhenti berlagak seperti penyelia. Anda masih muda dan perlu lebih memahami dasar Wikipedia. Tambahan pula, terdapat isu berkaitan beberapa akaun boneka yang dikaitkan dengan anda. Sila fahami peraturan sebelum menilai suntingan orang lain. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:01, 10 November 2026 (UTC) ::Kalau anda tahu sangat peraturan di wikipedia kenapa padam templat tersebut,sedangkan ianya layak digunakan templte tersebut & saya hanya menambah templat tersebut kerana ianya memenuhi syarat,saya tidak pernah ingin mencari gaduh,dan saya rasa anda yang tidak berpuashati dengan saya. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:08, 10 November 2026 (UTC) ::@[[Pengguna:Kiahmanoje|Kiahmanoje]] ::Saya lebih terbuka kepada penggunaan templat {{More citations needed}} sekiranya terdapat kekurangan sumber. Namun, saya amat tidak bersetuju dengan peletakan templat yatim tersebut. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:09, 10 November 2026 (UTC) :::Saya sentiasa berpegang pada fakta, sumber yang boleh dipercayai dan dasar Wikipedia Bahasa Melayu dalam setiap suntingan saya <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:10, 10 November 2026 (UTC) ::::Jadi anda masih lagi tak faham syarat menggunakan template tersebut ianya tidak sama maksud dengan dengan [[templat:rujukan]] [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:13, 10 November 2026 (UTC) :::::Panduan dan syarat penggunaan templat "[[Templat:Orphan]]" di Wikipedia Bahasa Melayu :::::Templat "[[Templat:Orphan]]" digunakan untuk menandakan sesebuah rencana sebagai rencana yatim (Orphan Article). Rencana yatim bermaksud rencana yang tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana lain dalam Wikipedia. :::::Syarat penggunaan :::::1. Tiada pautan masuk daripada rencana lain ::::: ::::: Rencana tersebut tidak mempunyai pautan daripada mana-mana rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia. Contohnya, tiada rencana lain yang mempunyai pautan menuju ke rencana tersebut. :::::2. Periksa pautan masuk terlebih dahulu ::::: ::::: Sebelum meletakkan templat, penyunting perlu menyemak melalui fungsi Pautan ke laman ini (What links here) untuk memastikan sama ada terdapat rencana lain yang memaut kepada rencana berkenaan. :::::3. Pautan luar tidak dikira ::::: ::::: Pautan daripada laman web luar, seperti Google, Facebook, Instagram, portal berita atau laman rasmi, tidak dikira sebagai pautan masuk Wikipedia. :::::4. Pautan daripada rujukan tidak semestinya dikira ::::: ::::: Pautan sumber atau rujukan yang membawa pembaca ke laman web luar bukan pautan masuk daripada rencana Wikipedia. :::::5. Pastikan tiada pautan masuk yang sesuai sebelum meletakkan templat ::::: ::::: Jangan meletakkan templat hanya kerana rencana mempunyai sedikit pautan biru atau tidak mempunyai banyak pautan dalaman. Perkara yang dinilai ialah pautan masuk, bukannya jumlah pautan keluar. :::::Cara meletakkan templat :::::Jika semua syarat dipenuhi, masukkan kod berikut pada bahagian atas rencana: :::::"{{Orphan}}" :::::Bilakah templat perlu dibuang? :::::Templat ini boleh dibuang apabila sekurang-kurangnya satu rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia telah menambahkan pautan dalaman yang sesuai menuju ke rencana tersebut. :::::Perhatian: Templat "{{Orphan}}" ialah templat penyelenggaraan Wikipedia. Ia bukan amaran bahawa rencana akan dipadamkan, bukan hukuman kepada penyunting dan bukan tanda bahawa kandungan rencana tidak berkualiti. :::::Tujuan utama: Membantu menghubungkan rencana yang terasing dengan rencana lain supaya pembaca lebih mudah menemui dan menerokai kandungan Wikipedia. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:18, 10 November 2026 (UTC) ::::::{{ping|Tofeiku}}, {{ping|CyberTroopers}}, {{ping|Wiki Farazi}}, {{ping|Aurora}}, {{ping|Rulwarih}}, {{ping|Polar}}, {{ping|SNN95}} dan {{ping|Hakimi97}}, saya ingin memohon perhatian penyelia berhubung perkara ini kerana pengguna berkenaan masih berulang kali mempertikaikan suntingan saya dan meletakkan templat yang tidak saya persetujui, sedangkan saya percaya beliau masih belum memahami sepenuhnya syarat dan tujuan penggunaan templat tersebut, khususnya perbezaan antara templat rencana yatim dengan templat berkaitan kekurangan rujukan; saya sentiasa berpegang pada fakta, sumber yang boleh dipercayai dan dasar Wikipedia Bahasa Melayu serta terbuka menerima teguran yang berasas, namun agak ironis apabila pengguna yang mempunyai rekod isu pematuhan peraturan Wikipedia sendiri cuba mengajar pengguna lain tentang dasar tersebut, justeru saya berharap penyelia dapat menyemak perkara ini secara adil dan membantu mengelakkan pertikaian berterusan. Terima kasih. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:18, 10 November 2026 (UTC) :::::::Terima kasih atas maklum balas yang diberikan. :::::::Untuk menjelaskan perkara ini, templat "{{Orphan}}" dan templat berkaitan kekurangan rujukan mempunyai tujuan yang berbeza. :::::::Templat "{{Orphan}}" digunakan apabila sesebuah rencana tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia. Ia tidak berkaitan dengan jumlah rujukan, kualiti sumber atau bilangan pautan biru yang terdapat dalam kandungan rencana tersebut. :::::::Sebagai contoh, sesebuah rencana mungkin mempunyai banyak rujukan daripada portal berita yang dipercayai, tetapi masih boleh dikategorikan sebagai rencana yatim sekiranya tiada rencana Wikipedia lain yang memaut kepadanya. :::::::Sebaliknya, rencana yang mempunyai banyak pautan dalaman masih boleh mempunyai masalah kekurangan rujukan sekiranya dakwaan dalam kandungannya tidak disokong oleh sumber yang sesuai. :::::::Oleh itu, penilaian terhadap penggunaan "{{Orphan}}" perlu dibuat berdasarkan kewujudan pautan masuk, bukannya berdasarkan kecukupan rujukan. :::::::Saya juga berpandangan bahawa sebarang pertikaian berkaitan templat wajar diselesaikan melalui perbincangan berdasarkan dasar dan bukti yang boleh disemak, bukannya melalui andaian terhadap kefahaman atau rekod penyunting lain. :::::::Saya terbuka untuk menyemak semula suntingan sekiranya terdapat bukti bahawa templat tersebut digunakan secara tidak tepat. :::::::Terima kasih. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:25, 10 November 2026 (UTC) == November 2026 == <div class="user-block" style="min-height: 40px"> [[Image:Stop x nuvola.svg|40px|left|alt=Stop icon]] Anda telah '''[[Wikipedia:Polisi sekatan|disekat]]''' dari penyuntingan '''tanpa batas waktu''' kerana melanggar [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct Tatakelakuan Sejagat (UCoC)]. Jika anda rasa ada sebab-sebab yang baik mengapa anda perlu dinyahsekat, anda boleh [[:en:Wikipedia:Guide to appealing blocks|merayu menyahsekat]] dengan menambah teks berikut di bawah notis ini: <!-- Salin teks seperti yang tercatat di muka surat anda, tidak seperti yang di dalam mengedit kawasan ini. Tidak termasuk kod "tlx|". -->{{tlx|nyahsekat|2=sebab=''Sebab anda di sini &#126;&#126;&#126;&#126;''}}. Walau bagaimanapun, anda perlu membaca [[:en:Wikipedia:Guide to appealing blocks|panduan untuk rayuan sekatan]] terlebih dahulu.</div> &nbsp;<span style="padding-left:4px; padding-right:4px; background-color:blue; border:2px outset red;{{border-radius|1em 0em 1em 1em}}; padding-top:-3px; font-size:16px; font-family: impact;">[[Pengguna:SNN95|{{color|white|SNN95}}]] [[Fail:Letter.jpg|15px|link=Perbincangan Pengguna:SNN95]] [[Fail:LAPIZ.SVG|15px|link=Khas:Sumbangan/SNN95]]</span> 11:10, 11 November 2026 (UTC)</div> <!-- Template:uw-aoablock --> :Saya ingin memohon semakan semula terhadap sekatan tanpa batas waktu yang dikenakan ke atas akaun saya. :Saya menghormati Tatakelakuan Sejagat (UCoC) dan memahami kepentingan mengekalkan komunikasi yang berhemah dalam komuniti Wikipedia. Saya memohon maaf sekiranya terdapat kenyataan atau tindakan saya yang dianggap tidak sesuai. :Saya bersedia memperbaiki cara komunikasi dan memastikan sumbangan saya selepas ini lebih tertumpu kepada kandungan ensiklopedia, sumber yang boleh dipercayai dan perbincangan yang profesional. :Saya berharap pihak penyelia dapat mempertimbangkan rayuan ini secara adil serta memberi peluang kepada saya untuk meneruskan sumbangan secara konstruktif. :Terima kasih. :{{nyahsekat|sebab=Saya memohon semakan semula sekatan ini dan bersedia mematuhi Tatakelakuan Sejagat serta memperbaiki komunikasi saya dengan penyunting lain. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 11:33, 11 November 2026 (UTC)}} <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 11:33, 11 November 2026 (UTC) :: Maaf, saya tak berpendapat awak patut dinyahsekat. Saya sebelum ini pernah memberi amaran kepada awak di laman perbincangan saya sendiri untuk tidak melakukan suntingan mengganggu, tetapi anda kelihatannya masih mengganggu pengguna lain dengan mengetag penyelia secara bertubi-tubi (pada pendapat saya seperti spam), serta membuat komen "Berhenti berlagak seperti penyelia. Anda masih muda dan perlu lebih memahami dasar Wikipedia", yang jelas melanggar Dasar Tatakelakuan Sejagat (UCoC). Lagipun, rencana yang anda cipta juga tidak membantu Wikipedia Bahasa Melayu kerana menggunakan kosa kata yang bukan berbahasa Melayu (contoh "bergraduat") merentasi begitu banyak rencana yang anda ciptakan, dan sebagainya. [[Pengguna:Hakimi97|محمد حكيمي ]] ([[Perbincangan pengguna:Hakimi97|bincang]]) 12:13, 11 November 2026 (UTC) :::Baik, saya memohon maaf kepada semua penyunting sekiranya kata-kata atau tindakan saya sebelum ini telah menyinggung perasaan sesiapa. :::Terima kasih kepada semua yang telah membimbing dan memberi peluang kepada saya untuk menyumbang kepada Wikipedia Bahasa Melayu. :::Saya menghormati keputusan komuniti dan menghargai segala pengalaman serta kerjasama sepanjang berada di sini. :::Saya mengucapkan selamat maju jaya kepada semua penyunting Wikipedia Malaysia. Semoga komuniti ini terus berkembang dengan baik. :::Terima kasih semua. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 12:17, 11 November 2026 (UTC) oeljoarj1enh9yyqnlxaxnrxw00v1wt 7003915 7003880 2026-11-11T13:43:44Z NDG 364642 /* November 2026 */ Balas 7003915 wikitext text/x-wiki == KemasKini Rencana == Rencana yang anda menambahkan teg db pada rencana [[Hakimi Noordin]] telahpun dipadam dan telah di kemaskini semula. [[Pengguna:Ahmadyarifan|Ahmadyarifan]] ([[Bincang pengguna:Ahmadyarifan|bincang]]) • أحمد يريفان 07:53, 25 Oktober 2026 (UTC) == Cadangan == Anda boleh cipta perbincangan untuk rencana [[Hakimi Noordin]] tersebut di [[Wikipedia:Permohonan memadam laman/Hakimi Noordin]],nanti penyelia akan semak. [[Pengguna:Ahmadyarifan|Ahmadyarifan]] ([[Bincang pengguna:Ahmadyarifan|bincang]]) • أحمد يريفان 08:33, 25 Oktober 2026 (UTC) == RENCANA YANG DICIPTA == Beberapa Rencana Yang Anda Cipta ialah Rencana yatim.Jadi ia layak menggunakan [[Templat:Orphan]] [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 13:51, 10 November 2026 (UTC) :Tuduhan tersebut adalah tidak benar dan tidak berasas. Saya hanya mengikuti garis panduan serta rujukan yang ditetapkan dalam buku panduan Wikipedia. :Sekiranya anda tidak berpuas hati dengan suntingan atau rencana yang saya hasilkan, sila kemukakan laporan kepada penyelia untuk semakan lanjut. Saya terbuka kepada penilaian berdasarkan dasar dan garis panduan Wikipedia, bukannya tuduhan tanpa asas. :Terima kasih. :{{Ping|aurora}} & {{ping|hakimi97}} sila note. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 13:56, 10 November 2026 (UTC) ::saya tidak membuat sebarang tuduhan terhadap anda.Tapi ianya memenuhi syarat Syarat penggunaan templat "{{Orphan}}" di Wikipedia: 1. Tiada rencana Wikipedia lain yang memaut kepada rencana tersebut. 2. Pautan masuk telah disemak terlebih dahulu. 3. Pautan daripada laman luar tidak dikira. 4. Templat perlu dibuang selepas rencana memperoleh pautan masuk yang sesuai. Tujuan: Mengenal pasti rencana yatim yang tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana Wikipedia lain.[[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:00, 10 November 2026 (UTC) :Berhenti berlagak seperti penyelia. Anda masih muda dan perlu lebih memahami dasar Wikipedia. Tambahan pula, terdapat isu berkaitan beberapa akaun boneka yang dikaitkan dengan anda. Sila fahami peraturan sebelum menilai suntingan orang lain. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:01, 10 November 2026 (UTC) ::Kalau anda tahu sangat peraturan di wikipedia kenapa padam templat tersebut,sedangkan ianya layak digunakan templte tersebut & saya hanya menambah templat tersebut kerana ianya memenuhi syarat,saya tidak pernah ingin mencari gaduh,dan saya rasa anda yang tidak berpuashati dengan saya. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:08, 10 November 2026 (UTC) ::@[[Pengguna:Kiahmanoje|Kiahmanoje]] ::Saya lebih terbuka kepada penggunaan templat {{More citations needed}} sekiranya terdapat kekurangan sumber. Namun, saya amat tidak bersetuju dengan peletakan templat yatim tersebut. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:09, 10 November 2026 (UTC) :::Saya sentiasa berpegang pada fakta, sumber yang boleh dipercayai dan dasar Wikipedia Bahasa Melayu dalam setiap suntingan saya <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:10, 10 November 2026 (UTC) ::::Jadi anda masih lagi tak faham syarat menggunakan template tersebut ianya tidak sama maksud dengan dengan [[templat:rujukan]] [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:13, 10 November 2026 (UTC) :::::Panduan dan syarat penggunaan templat "[[Templat:Orphan]]" di Wikipedia Bahasa Melayu :::::Templat "[[Templat:Orphan]]" digunakan untuk menandakan sesebuah rencana sebagai rencana yatim (Orphan Article). Rencana yatim bermaksud rencana yang tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana lain dalam Wikipedia. :::::Syarat penggunaan :::::1. Tiada pautan masuk daripada rencana lain ::::: ::::: Rencana tersebut tidak mempunyai pautan daripada mana-mana rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia. Contohnya, tiada rencana lain yang mempunyai pautan menuju ke rencana tersebut. :::::2. Periksa pautan masuk terlebih dahulu ::::: ::::: Sebelum meletakkan templat, penyunting perlu menyemak melalui fungsi Pautan ke laman ini (What links here) untuk memastikan sama ada terdapat rencana lain yang memaut kepada rencana berkenaan. :::::3. Pautan luar tidak dikira ::::: ::::: Pautan daripada laman web luar, seperti Google, Facebook, Instagram, portal berita atau laman rasmi, tidak dikira sebagai pautan masuk Wikipedia. :::::4. Pautan daripada rujukan tidak semestinya dikira ::::: ::::: Pautan sumber atau rujukan yang membawa pembaca ke laman web luar bukan pautan masuk daripada rencana Wikipedia. :::::5. Pastikan tiada pautan masuk yang sesuai sebelum meletakkan templat ::::: ::::: Jangan meletakkan templat hanya kerana rencana mempunyai sedikit pautan biru atau tidak mempunyai banyak pautan dalaman. Perkara yang dinilai ialah pautan masuk, bukannya jumlah pautan keluar. :::::Cara meletakkan templat :::::Jika semua syarat dipenuhi, masukkan kod berikut pada bahagian atas rencana: :::::"{{Orphan}}" :::::Bilakah templat perlu dibuang? :::::Templat ini boleh dibuang apabila sekurang-kurangnya satu rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia telah menambahkan pautan dalaman yang sesuai menuju ke rencana tersebut. :::::Perhatian: Templat "{{Orphan}}" ialah templat penyelenggaraan Wikipedia. Ia bukan amaran bahawa rencana akan dipadamkan, bukan hukuman kepada penyunting dan bukan tanda bahawa kandungan rencana tidak berkualiti. :::::Tujuan utama: Membantu menghubungkan rencana yang terasing dengan rencana lain supaya pembaca lebih mudah menemui dan menerokai kandungan Wikipedia. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:18, 10 November 2026 (UTC) ::::::{{ping|Tofeiku}}, {{ping|CyberTroopers}}, {{ping|Wiki Farazi}}, {{ping|Aurora}}, {{ping|Rulwarih}}, {{ping|Polar}}, {{ping|SNN95}} dan {{ping|Hakimi97}}, saya ingin memohon perhatian penyelia berhubung perkara ini kerana pengguna berkenaan masih berulang kali mempertikaikan suntingan saya dan meletakkan templat yang tidak saya persetujui, sedangkan saya percaya beliau masih belum memahami sepenuhnya syarat dan tujuan penggunaan templat tersebut, khususnya perbezaan antara templat rencana yatim dengan templat berkaitan kekurangan rujukan; saya sentiasa berpegang pada fakta, sumber yang boleh dipercayai dan dasar Wikipedia Bahasa Melayu serta terbuka menerima teguran yang berasas, namun agak ironis apabila pengguna yang mempunyai rekod isu pematuhan peraturan Wikipedia sendiri cuba mengajar pengguna lain tentang dasar tersebut, justeru saya berharap penyelia dapat menyemak perkara ini secara adil dan membantu mengelakkan pertikaian berterusan. Terima kasih. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 14:18, 10 November 2026 (UTC) :::::::Terima kasih atas maklum balas yang diberikan. :::::::Untuk menjelaskan perkara ini, templat "{{Orphan}}" dan templat berkaitan kekurangan rujukan mempunyai tujuan yang berbeza. :::::::Templat "{{Orphan}}" digunakan apabila sesebuah rencana tidak mempunyai pautan masuk daripada rencana lain dalam ruang nama utama Wikipedia. Ia tidak berkaitan dengan jumlah rujukan, kualiti sumber atau bilangan pautan biru yang terdapat dalam kandungan rencana tersebut. :::::::Sebagai contoh, sesebuah rencana mungkin mempunyai banyak rujukan daripada portal berita yang dipercayai, tetapi masih boleh dikategorikan sebagai rencana yatim sekiranya tiada rencana Wikipedia lain yang memaut kepadanya. :::::::Sebaliknya, rencana yang mempunyai banyak pautan dalaman masih boleh mempunyai masalah kekurangan rujukan sekiranya dakwaan dalam kandungannya tidak disokong oleh sumber yang sesuai. :::::::Oleh itu, penilaian terhadap penggunaan "{{Orphan}}" perlu dibuat berdasarkan kewujudan pautan masuk, bukannya berdasarkan kecukupan rujukan. :::::::Saya juga berpandangan bahawa sebarang pertikaian berkaitan templat wajar diselesaikan melalui perbincangan berdasarkan dasar dan bukti yang boleh disemak, bukannya melalui andaian terhadap kefahaman atau rekod penyunting lain. :::::::Saya terbuka untuk menyemak semula suntingan sekiranya terdapat bukti bahawa templat tersebut digunakan secara tidak tepat. :::::::Terima kasih. [[Pengguna:Kiahmanoje|🅺🅸🅰🅷🅼🅰🅽🅾🅹🅴]] 14:25, 10 November 2026 (UTC) == November 2026 == <div class="user-block" style="min-height: 40px"> [[Image:Stop x nuvola.svg|40px|left|alt=Stop icon]] Anda telah '''[[Wikipedia:Polisi sekatan|disekat]]''' dari penyuntingan '''tanpa batas waktu''' kerana melanggar [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct Tatakelakuan Sejagat (UCoC)]. Jika anda rasa ada sebab-sebab yang baik mengapa anda perlu dinyahsekat, anda boleh [[:en:Wikipedia:Guide to appealing blocks|merayu menyahsekat]] dengan menambah teks berikut di bawah notis ini: <!-- Salin teks seperti yang tercatat di muka surat anda, tidak seperti yang di dalam mengedit kawasan ini. Tidak termasuk kod "tlx|". -->{{tlx|nyahsekat|2=sebab=''Sebab anda di sini &#126;&#126;&#126;&#126;''}}. Walau bagaimanapun, anda perlu membaca [[:en:Wikipedia:Guide to appealing blocks|panduan untuk rayuan sekatan]] terlebih dahulu.</div> &nbsp;<span style="padding-left:4px; padding-right:4px; background-color:blue; border:2px outset red;{{border-radius|1em 0em 1em 1em}}; padding-top:-3px; font-size:16px; font-family: impact;">[[Pengguna:SNN95|{{color|white|SNN95}}]] [[Fail:Letter.jpg|15px|link=Perbincangan Pengguna:SNN95]] [[Fail:LAPIZ.SVG|15px|link=Khas:Sumbangan/SNN95]]</span> 11:10, 11 November 2026 (UTC)</div> <!-- Template:uw-aoablock --> :Saya ingin memohon semakan semula terhadap sekatan tanpa batas waktu yang dikenakan ke atas akaun saya. :Saya menghormati Tatakelakuan Sejagat (UCoC) dan memahami kepentingan mengekalkan komunikasi yang berhemah dalam komuniti Wikipedia. Saya memohon maaf sekiranya terdapat kenyataan atau tindakan saya yang dianggap tidak sesuai. :Saya bersedia memperbaiki cara komunikasi dan memastikan sumbangan saya selepas ini lebih tertumpu kepada kandungan ensiklopedia, sumber yang boleh dipercayai dan perbincangan yang profesional. :Saya berharap pihak penyelia dapat mempertimbangkan rayuan ini secara adil serta memberi peluang kepada saya untuk meneruskan sumbangan secara konstruktif. :Terima kasih. :{{nyahsekat|sebab=Saya memohon semakan semula sekatan ini dan bersedia mematuhi Tatakelakuan Sejagat serta memperbaiki komunikasi saya dengan penyunting lain. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 11:33, 11 November 2026 (UTC)}} <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 11:33, 11 November 2026 (UTC) :: Maaf, saya tak berpendapat awak patut dinyahsekat. Saya sebelum ini pernah memberi amaran kepada awak di laman perbincangan saya sendiri untuk tidak melakukan suntingan mengganggu, tetapi anda kelihatannya masih mengganggu pengguna lain dengan mengetag penyelia secara bertubi-tubi (pada pendapat saya seperti spam), serta membuat komen "Berhenti berlagak seperti penyelia. Anda masih muda dan perlu lebih memahami dasar Wikipedia", yang jelas melanggar Dasar Tatakelakuan Sejagat (UCoC). Lagipun, rencana yang anda cipta juga tidak membantu Wikipedia Bahasa Melayu kerana menggunakan kosa kata yang bukan berbahasa Melayu (contoh "bergraduat") merentasi begitu banyak rencana yang anda ciptakan, dan sebagainya. [[Pengguna:Hakimi97|محمد حكيمي ]] ([[Perbincangan pengguna:Hakimi97|bincang]]) 12:13, 11 November 2026 (UTC) :::Baik, saya memohon maaf kepada semua penyunting sekiranya kata-kata atau tindakan saya sebelum ini telah menyinggung perasaan sesiapa. :::Terima kasih kepada semua yang telah membimbing dan memberi peluang kepada saya untuk menyumbang kepada Wikipedia Bahasa Melayu. :::Saya menghormati keputusan komuniti dan menghargai segala pengalaman serta kerjasama sepanjang berada di sini. :::Saya mengucapkan selamat maju jaya kepada semua penyunting Wikipedia Malaysia. Semoga komuniti ini terus berkembang dengan baik. :::Terima kasih semua. <span style="color:#2563EB;">— [[Pengguna:NusaEditor|NusaEditor]]</span> <span style="color:#9333EA;">✦ [[Perbincangan pengguna:NusaEditor|bincang]]</span> 12:17, 11 November 2026 (UTC) ::::@[[Pengguna:Hakimi97|Hakimi97]] @[[Pengguna:SNN95|SNN95]] FYI: Kiahmanoje was confirmed per CU and locked [[Pengguna:NDG|NDG]] ([[Perbincangan pengguna:NDG|bincang]]) 13:43, 11 November 2026 (UTC) tdqzj7ppkj9szni5lpg8xfi1zatl9c6 0 1304409 7004198 6995645 2026-11-12T07:47:25Z SNN95 111954 7004198 wikitext text/x-wiki {{Penerangan ringkas|Siri web Dungeons & Dragons Amerika}} {{Kegunaan lain}} {{Use mdy dates|date=Julai 2022}} {{Infobox television | image = Critical Role logo, black 2017.png | image_alt = Logo Critical Role berwarna hitam. Mendatar dan di tengah ialah teks "Critical Role"; menegak dan di tengah ialah bayang siluet sebilah pedang, yang membahagikan elemen teks tersebut, menggantikan huruf 'T' dalam perkataan 'critical', dan menembusi huruf 'O' untuk 'role'. Mengelilingi teks ialah garis luar dadu dua puluh muka, berlatarkan peta antik lukisan tangan. | caption = | genre = {{ubl|[[Fantasi]]|[[Permainan langsung]]}} | creator = | based_on = {{ubil|[[Dungeons & Dragons edisi ke-5|''Dungeons & Dragons'' edisi ke-5]]}} | starring = {{ubil|[[Matthew Mercer]]<!-- INFOBOX: Please only link once per MOS:DUPLINK -->|[[Ashley Johnson]]|[[Travis Willingham]]|[[Laura Bailey]]|[[Liam O'Brien]]|[[Taliesin Jaffe]]|[[Marisha Ray]]|Orion Acaba<!-- Acaba is included per MOS:TVCAST; see talk page FAQ for more details -->|[[Sam Riegel]]|[[Brennan Lee Mulligan]]|Luis Carazo|[[Robbie Daymond]]|[[Aabria Iyengar]]|Whitney Moore|Alexander Ward}} | theme_music_composer = {{ubil|[[Jason C. Miller]]|Colm McGuinness|Sean Feica|Peter Habib}} | open_theme = {{ubil|"Critical Role Theme Song" ({{Abbr|K1|kempen 1}})|"Critical Role Too" ({{Abbr|K2|kempen 2, episod 1–43}})|"Your Turn to Roll" ({{Abbr|K2|kempen 2, episod 44–141}})|"It's Thursday Night" ({{Abbr|K3|kempen 3}})}} | end_theme = {{ubil|"Twin Elms" ({{Abbr|K1|kempen 1}})|"Welcome to Wildemount" ({{Abbr|K2|kempen 2}})|"Welcome to Marquet" ({{Abbr|K3|kempen 3}})}} | country = Amerika Syarikat | language = Bahasa Inggeris | num_episodes = {{#statements:P1113|from=Q22079668}}<!-- WikiData episode count --> | list_episodes = Senarai episod Critical Role | producer = | location = [[Los Angeles]], [[California]] | runtime = 180–300 minit<ref name="ComicBook.com-2021a">{{Cite web|date=September 23, 2021|title=Critical Role to Make Campaign 3 Announcement Next Week|url=https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-campaign-3-announcement-september-30/|access-date=September 24, 2021|website=ComicBook|archive-date=September 23, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923234542/https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-campaign-3-announcement-september-30/|url-status=live}}</ref> | company = {{ubil|[[Geek & Sundry]] (2015–18)|[[Critical Role Productions]] (2018–kini)}} | network = {{hlist|[[Twitch (perkhidmatan)|Twitch]]|[[YouTube]]}} | first_aired = {{Start date|2015|3|12}} | last_aired = kini | network2 = [[Legendary Entertainment#Legendary Digital Networks|Alpha]] | first_aired2 = {{Start date|2016|11|3}} | last_aired2 = {{End date|2019|2|21}} | network3 = [[Beacon (perkhidmatan penstriman)|Beacon]] | first_aired3 = {{Start date|2024|5|9}} | last_aired3 = kini | related = {{collapsible list|titlestyle=text-align:center|liststyle=text-align:center|title={{nobold|[[Produk berkaitan Critical Role|Beberapa produk]]}} |'''Rancangan susulan (Aftershows)'''|''[[Talks Machina]]'' (2016–2021)|''4-Sided Dive'' (2022–2024)|''Critical Role Cooldown'' (2024–kini) |'''Adaptasi & terbitan turunan'''| ''[[Exandria Unlimited]]'' (2021–2025)|''[[The Legend of Vox Machina]]'' (2022–kini)|''[[The Mighty Nein]]'' (2025–kini) |'''Lain-lain'''|''Critical Recap'' (2018–2019)|''Crit Recap Animated'' (2020–2022)|''Critical Role Abridged'' (2024–kini)}} }} '''''Critical Role''''' ialah sebuah [[siri web]] Amerika di mana sekumpulan [[Pelakon suara|pelakon suara]] profesional bermain ''[[Dungeons & Dragons]]''. Rancangan ini mula disiarkan pada pertengahan [[Kempen (permainan main peranan)|kempen]] pertama barisan pelakon tersebut pada bulan Mac 2015. [[Critical Role (kempen pertama)|Kempen pertama]] berakhir pada Oktober 2017 selepas 115 episod, dan [[Critical Role kempen kedua|kempen kedua]] bermula pada Januari 2018 lalu berakhir pada Jun 2021 selepas 141 episod. Sejumlah episod tunggal (''one-shots'') telah disiarkan pada waktu [[Hiatus (televisyen)|rehat (hiatus)]] di antara kedua-dua kempen tersebut. Selepas kempen kedua selesai, siri terhad [[Terbitan turunan (media)|terbitan turunan]] ''[[Exandria Unlimited]]'' telah disiarkan dari Jun 2021 hingga Ogos 2021. [[Critical Role (kempen ketiga)|Kempen ketiga]] telah disiarkan dari 21 Oktober 2021 hingga 6 Februari 2025 dengan 121 episod. [[Critical Role kempen keempat|Kempen keempat]] pula ditayangkan pada 2 Oktober 2025. Tiga kempen pertama menampilkan [[Matthew Mercer]] sebagai [[Dungeon Master]] rancangan itu dan berlatarkan tetapan kempen [[Exandria]]; manakala [[Brennan Lee Mulligan]] dari ''[[Dimension 20]]'' merupakan Tuan Permainan untuk kempen keempat yang berlatarkan tetapan Aramán rekaan Mulligan. Siri ini disiarkan pada setiap hari Khamis pada jam 19:00 [[Zon Waktu Pasifik|PT]] di saluran [[Twitch (perkhidmatan)|Twitch]] dan [[YouTube]] Critical Role serta perkhidmatan penstriman [[Beacon (perkhidmatan penstriman)|Beacon]], dengan video atas permintaan (VOD) tersedia untuk pelanggan Beacon, YouTube, dan Twitch sejurus selepas siaran di platform masing-masing. VOD tersebut disediakan untuk tontonan awam di laman web rasmi Critical Role dan dimuat naik ke saluran YouTube mereka pada hari Isnin selepas penstriman langsung berkenaan. Sebelum berlakunya [[Pandemik COVID-19]], rancangan ini disiarkan secara langsung, tetapi telah mula diprarakam sejak kembalinya bersiaran untuk episod 100 kempen kedua. Barisan pelakon ini memiliki [[harta intelek]] daripada rancangan ini, dan rancangan ini juga meminjamkan namanya kepada studio yang dimiliki oleh barisan pelakon tersebut—[[Critical Role Productions]]. Studio ini telah menerbitkan ''Critical Role'' sejak 2018. Sejumlah [[Produk berkaitan Critical Role|karya berlesen]] berasaskan rancangan tersebut telah dikeluarkan, seperti beberapa buah buku komik dan dua panduan [[Tetapan kempen Dungeons & Dragons#Exandria|tetapan kempen]] rasmi. ''[[The Legend of Vox Machina]]'', sebuah siri animasi berdasarkan kempen pertama ''Critical Role'', ditayangkan pada 28 Januari 2022 di [[Amazon Prime Video]]. ''[[The Mighty Nein]]'', siri animasi berdasarkan kempen kedua, ditayangkan pada 19 November 2025. == Latar belakang == ''Critical Role'' ialah sebuah rancangan penstriman milik pencipta di mana barisan pelakon bermain sebuah [[Kempen (permainan main peranan)|kempen]] ''[[Dungeons & Dragons]]'' yang berterusan, yang pada awalnya menampilkan [[Matthew Mercer]] sebagai [[Dungeon Master]] bagi rancangan itu untuk pemain barisan pelakon.<ref name="ICv2-2018">{{cite news|last1=Bunge|first1=Nicole|date=June 18, 2018|title='Critical Role' Goes Solo|work=[[ICv2]]|url=https://icv2.com/articles/news/view/40677/critical-role-goes-solo|access-date=July 27, 2019|archive-date=July 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727190044/https://icv2.com/articles/news/view/40677/critical-role-goes-solo|url-status=live}}</ref> Kempen pertama kumpulan ini bermula dua tahun sebelum siri ini bermula sebagai permainan ''[[Dungeons & Dragons edisi ke-4|Dungeons & Dragons]]'' edisi ke-4 yang dipermudahkan dan dimainkan sekali sahaja (''one-off'') sempena hari lahir [[Liam O'Brien]].<ref>[[Matthew Mercer]]{{'s}} statements on first game: * {{cite tweet|last=Mercer|first=Matthew|date=November 19, 2015|title=The veeeery(sic) first session was very simplified 4E combat rules (we had new players), so we used he sheets/color coding|user=matthewmercer|number=667457335917342720|access-date=September 23, 2017}} * {{cite tweet|last=Mercer|first=Matthew|date=November 19, 2015|title= It was very simplified 4E for just combat abilities. We converted to full Pathfinder right after.|user=matthewmercer|number=667457335917342720|access-date=September 23, 2017}}</ref><ref name="Destructoid-2016">{{cite news |last=Furniss |first=Zack |date=February 26, 2016 |title=Inside Critical Role: The Live D&D show led by voices you might recognize |url=https://www.destructoid.com/inside-critical-role-the-live-d-d-show-led-by-voices-you-might-recognize-342464.phtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816193727/https://www.destructoid.com/inside-critical-role-the-live-d-d-show-led-by-voices-you-might-recognize-342464.phtml |archive-date=August 16, 2016 |access-date=January 12, 2018 |work=[[Destructoid]]}}</ref> Pada masa itu O'Brien bertindak sebagai pengarah suara bagi Mercer dalam ''[[Resident Evil 6]]''. Mercer telah menggalakkan O'Brien sejak sekian lama untuk menyertai satu permainan, namun O'Brien telah menolak sehingga ke tahap itu kerana anaknya yang baru lahir. Dia akhirnya bersetuju untuk mengadakan permainan tersebut bersempena dengan hari lahirnya, dan sebahagian besar barisan pelakon telah hadir pada sesi pertama itu.<ref name="Destructoid-2016" /> Para pemain sangat menikmati permainan tersebut sehingga mereka terus memainkannya sambil bertukar kepada set peraturan ''[[Permainan Main Peranan Pathfinder|Pathfinder]]''.<ref name="Polygon-2016">{{cite news|last=Kuchera|first=Ben|date=January 11, 2016|title=How the Voices Behind Your Favorite Games and Shows Are Re-Inventing Live D&D|work=[[Polygon (tapak web)|Polygon]]|url=http://www.polygon.com/features/2016/1/11/10589378/how-the-voices-behind-your-favorite-games-and-shows-are-re-inventing|access-date=January 12, 2016|archive-date=January 11, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160111194501/http://www.polygon.com/features/2016/1/11/10589378/how-the-voices-behind-your-favorite-games-and-shows-are-re-inventing|url-status=live}}</ref><ref name="ComicBook.com-2016">{{cite news|last=Burlingame|first=Russ|date=September 29, 2016|title=With Critical Role, Geek & Sundry Score A Hit By Bringing Friends Together For D&D|work=ComicBook|url=https://comicbook.com/popculturenow/news/critical-role-cast-score-a-hit/|access-date=May 31, 2022|archive-date=May 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531215504/https://comicbook.com/popculturenow/news/critical-role-cast-score-a-hit/|url-status=live}}</ref><ref name="TVWeb">{{cite news|last=Gallagher|first=Brian|date=August 2016|title=Critical Role Cast Talk D&D, World Building & Stranger Things|work=MovieWeb|url=https://movieweb.com/critical-role-interview-ashley-johnson-matthew-mercer/|access-date=June 1, 2022|archive-date=June 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601060101/https://movieweb.com/critical-role-interview-ashley-johnson-matthew-mercer/|url-status=live}}</ref><ref name="Game Informer-2016">{{cite magazine|last=Shea|first=Brian|date=December 22, 2016|title=How Popular Voice Actors Took A D&D Game Global With Critical Role|magazine=[[Game Informer]]|url=https://www.gameinformer.com/b/features/archive/2016/12/22/how-popular-voice-actors-took-dungeons-and-dragons-game-global-with-critical-role.aspx|access-date=December 22, 2016|archive-date=December 22, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222183336/http://www.gameinformer.com/b/features/archive/2016/12/22/how-popular-voice-actors-took-dungeons-and-dragons-game-global-with-critical-role.aspx|url-status=live}}</ref> O'Brien bercakap dengan [[Ashley Johnson]] ketika mereka berdua sedang mengusahakan ''[[The Last of Us (permainan video)|The Last of Us]]'', dan menjemputnya ke sesi kedua kempen tersebut.<ref>{{cite web |last1=Sheehan |first1=Gavin |title='Critical Role' Is About To Throw A Nat 100 On Episodes |url=https://bleedingcool.com/games/critical-role-about-to-throw-a-nat-100-on-episodes/ |website=bleedingcool.com |language=en |date=7 June 2017}}</ref> Permainan di rumah (''home-game'') ini berlangsung selama dua tahun, dengan barisan pelakon bertemu lebih kurang sekali bagi setiap enam minggu dan bermain sehingga 8 jam pada satu-satu masa.<ref name="World of Critical Role">{{cite book |last1=Marsham |first1=Liz |title=The World of Critical Role |pages=9–26}}</ref> Selepas [[Felicia Day]] mendengar tentang permainan rumah peribadi itu daripada Johnson, dia mendekati kumpulan tersebut untuk bermain permainan itu dalam format penstriman langsung untuk [[Geek & Sundry]]. Versi yang dicadangkan oleh pihak G&S meminta para pemain bertukar kepada permainan video bagi menyelesaikan sebarang pertempuran. Mercer menentang perkara ini, dan sebaliknya lebih suka untuk terus bermain di atas meja (''tabletop'') seperti kelaziman kumpulannya sebelum ini. Para pemain juga berikrar untuk menghentikan rancangan itu jika ia menjejaskan keseronokan mereka terhadap permainan tersebut.<ref name ="World of Critical Role"/> Geek & Sundry akhirnya mengacarakan rancangan itu sehinggalah ke bulan Februari 2019.<ref name="ComicBook.com-2016" /><ref name="Game Informer-2016" /> Bagi menyelaraskan corak permainan untuk rancangan tersebut, watak-watak di dalam permainan ini telah ditukar daripada peraturan ''Pathfinder'' kepada ''[[Dungeons & Dragons edisi ke-5|Dungeons & Dragons]]'' edisi ke-5 sebelum siri web ini mula disiarkan pada 12 Mac 2015.<ref name="Bleeding Cool-2017">{{cite news|last=Sheehan|first=Gavin|date=June 8, 2017|title='Critical Role' Is About To Throw A Nat 100 On Episodes|work=[[Bleeding Cool]]|url=https://www.bleedingcool.com/2017/06/07/critical-role-about-to-throw-a-nat-100-on-episodes/|access-date=June 8, 2017|archive-date=June 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170611191044/https://www.bleedingcool.com/2017/06/07/critical-role-about-to-throw-a-nat-100-on-episodes/|url-status=}}</ref><ref name="CRTalksAtGoogle">{{cite web|date=December 17, 2018|title=Travis Willingham, Marisha Ray, and Matthew Mercer: "Critical Role" Talks at Google|url=https://www.youtube.com/watch?v=_kTJxgNCdw4&t=37m00s|access-date=December 19, 2018|website=YouTube|archive-date=August 6, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806131553/https://www.youtube.com/watch?v=_kTJxgNCdw4&t=37m00s|url-status=live}}</ref> Pada awalnya terdapat lapan orang pemain barisan pelakon; namun Orion Acaba meninggalkan rancangan ini selepas episod 27 kempen pertama.<ref name="Slate Magazine-2016">{{cite news |url=https://slate.com/culture/2016/02/critical-role-is-flat-out-great-tv-even-if-you-don-t-care-about-dungeons-and-dragons.html |title=The Dungeons & Dragons Web Series Critical Role Is Flat-Out Great TV |work=Slate Magazine |last1=Teitman |first1=Ryan |date=February 22, 2016 |access-date=May 14, 2019 |archive-date=May 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514123556/https://slate.com/culture/2016/02/critical-role-is-flat-out-great-tv-even-if-you-don-t-care-about-dungeons-and-dragons.html |url-status=live }}</ref><ref name="Tor-2021">{{Cite web|last=Duncan|first=Emily A.|date=March 9, 2021|title=An Introduction to Critical Role: Prepare Your Emotions|url=https://www.tor.com/2021/03/09/an-introduction-to-critical-role-podcast/|access-date=March 10, 2021|website=Tor|archive-date=October 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008183914/https://www.tor.com/2021/03/09/an-introduction-to-critical-role-podcast/|url-status=live}}</ref> Wataknya, Tiberius, telah muncul dalam tujuh isu pertama siri komik prekuel ''[[Critical Role: Vox Machina Origins]]''.<ref name="ComicBook.com-2019">{{Cite web|last=Hoffer|first=Christian|date=July 10, 2019|title=Critical Role: Vox Machina Origins II #1 Review: Capturing the Spirit of the Beloved D&D Web Series|url=https://comicbook.com/comics/news/critical-role-vox-machina-origins-ii-1-review-dark-horse/|access-date=September 3, 2020|website=ComicBook|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626181801/https://comicbook.com/comics/news/critical-role-vox-machina-origins-ii-1-review-dark-horse/|url-status=live}}</ref><ref name="WWAC-2019">{{Cite web|date=July 10, 2019|title=Critical Role: Vox Machina Origins is a Critical Success|url=https://womenwriteaboutcomics.com/2019/07/critical-role-vox-machina-origins-is-a-critical-success/|access-date=May 1, 2021|website=WWAC|archive-date=December 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201082112/https://womenwriteaboutcomics.com/2019/07/critical-role-vox-machina-origins-is-a-critical-success/|url-status=live}}</ref> Para peminat rancangan ini digelar sebagai "Critters". Nama itu telah dicadangkan oleh O'Brien semasa sesi soal jawab pada akhir episod 10 kempen pertama, yang mendapat sambutan meluas di ruangan sembang pada masa itu.<ref name="Destructoid-2016" /><ref>{{Cite episode |title=K'Varn Revealed |url=https://www.youtube.com/watch?v=AvnaMU7Dr-E |access-date=August 23, 2022 |series=Critical Role |network=Geek & Sundry |date=September 2, 2015 |season=1 |number=10}} [https://web.archive.org/web/20220823235702/https://www.youtube.com/watch?v=AvnaMU7Dr-E Diarkibkan] daripada yang asli pada 23 Ogos 2022.</ref><ref name="ComicBook.com-2023">{{Cite web |last=Hoffer |first=Christian |date=March 12, 2023 |title=Critical Role Celebrates 8th Anniversary |url=https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-8th-anniversary-campaign-3-first-episode-birthday/ |access-date=March 12, 2023 |website=[[ComicBook.com]] |language=en |archive-date=March 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230312221352/https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-8th-anniversary-campaign-3-first-episode-birthday/ |url-status=live }}</ref> <!-- Terjemahan ini merujuk kepada panduan "Wiki format Malay translation". --> == Syarikat dan studio Critical Role == {{Utama|Critical Role Productions}} Syarikat Critical Role, iaitu [[Critical Role Productions|Critical Role Productions LLC]], telah diperbadankan pada tahun 2015.<ref>{{cite web|title=CRITICAL ROLE PRODUCTIONS, LLC|url=https://opencorporates.com/companies/us_ca/201512810264|access-date=September 23, 2019|website=[[OpenCorporates]]}}</ref> {{Setakat|2019}}, [[Travis Willingham]] ialah [[ketua pegawai eksekutif]],<ref name="Variety-2019b">{{cite news |url=https://variety.com/2019/digital/news/critical-role-record-breaking-kickstarter-vox-machina-1203158561/ |title=Critical Role Team, After Record-Breaking Fan Crowdfunding Response, Vows to Make 'The Best Goddamn Cartoon Anyone Has Ever Seen' |work=[[Variety (majalah)|Variety]] |last=Spangler |first=Todd |date=March 8, 2019 |access-date=March 29, 2019 |archive-date=March 29, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329151728/https://variety.com/2019/digital/news/critical-role-record-breaking-kickstarter-vox-machina-1203158561/ |url-status=live }}</ref> [[Matthew Mercer]] ialah [[ketua pegawai kreatif]],<ref name="Webby19">{{Cite web |title=Critical Role |url=https://www.webbyawards.com/winners/2019/video/video-series-channels/games/critical-role/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423155028/https://www.webbyawards.com/winners/2019/video/video-series-channels/games/critical-role/ |archive-date=April 23, 2019 |access-date=April 23, 2019 |publisher=The Webby Awards}}</ref> Marisha Ray ialah [[pengarah kreatif]],<ref>{{cite news|date=March 17, 2019|title=Watch ECCC: Critical Role cast talks about the animated series and reads a new scene|work=Syfy Wire|url=https://www.syfy.com/syfywire/watch-eccc-critical-role-cast-talks-about-the-animated-series-and-reads-a-new-scene|access-date=April 7, 2019|archive-date=April 7, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407140050/https://www.syfy.com/syfywire/watch-eccc-critical-role-cast-talks-about-the-animated-series-and-reads-a-new-scene|url-status=live}}</ref> Ed Lopez ialah [[ketua pegawai operasi]],<ref name="Webby19" /> Rachel Romero ialah [[naib presiden kanan]] pemasaran,<ref name="Webby19" /> dan Ben Van Der Fluit ialah [[naib presiden]] pembangunan perniagaan.<ref name="Webby19" /> Pada Jun 2018, Critical Role melancarkan saluran Twitch dan YouTubenya sendiri, dengan ahli pelakon [[Marisha Ray]] diumumkan sebagai pengarah kreatif francais tersebut.<ref name="ComicBook.com-2018">{{cite news |last=Hoffer |first=Christian |date=June 18, 2018 |title=Critical Role Teases New Content With Opening of New Studio, Twitch and Youtube Channel |url=https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-new-studio-content/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220614141315/https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-new-studio-content/ |archive-date=June 14, 2022 |access-date=June 1, 2022 |website=[[ComicBook.com]]}}</ref> Syarikat itu juga berpindah ke ruang studio mereka sendiri pada tahun 2018 dan mula menerbitkan rancangan baharu di saluran Twitch dan YouTube mereka.<ref name="CR Press Release-2018">{{cite web |url=https://critrole.com/an-important-announcement-regarding-critical-role/ |title=An Important Announcement Regarding Critical Role |publisher=Critical Role |first=Rachel |last=Romero |date=June 18, 2018 |access-date=April 13, 2019 |archive-date=March 27, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327161533/https://critrole.com/an-important-announcement-regarding-critical-role/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|date=June 19, 2018|title=Critical Role separates from Geek & Sundry to create new shows|url=https://www.tabletopgaming.co.uk/news/critical-role-separates-from-geek-sundry-to-create-new-shows/|access-date=June 27, 2020|website=Tabletop Gaming|archive-date=November 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109005942/https://www.tabletopgaming.co.uk/news/critical-role-separates-from-geek-sundry-to-create-new-shows|url-status=live}}</ref><ref name="ComicBook.com-2018" /><ref>{{Cite web|last=Phillips|first=Jevon|date=November 6, 2019|title=They started out playing Dungeons & Dragons. Now they're coming to Amazon Prime|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2019-11-06/amazon-prime-critical-role-vox-machina|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191119050025/https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2019-11-06/amazon-prime-critical-role-vox-machina|archive-date=November 19, 2019|access-date=June 27, 2020|website=Los Angeles Times}}</ref> [[Pembinaan set|Set]] untuk ''Critical Role'' dan ''[[Critical Role Productions#Talks Machina|Talks Machina]]'' telah berpindah dari studio [[Legendary Entertainment|Legendary Digital Network]] ke studio milik Critical Role sendiri pada Julai 2018.<ref name="CR Press Release-2018" /> Pada bulan Februari 2019, Critical Role telah memuktamadkan pemisahannya daripada Geek & Sundry dan Legendary Digital Networks, dengan siaran langsung rancangan syarikat tersebut dan [[Video atas permintaan|video atas permintaan]] (VOD) disiarkan secara eksklusif di saluran-saluran Critical Role.<ref name="CR Broadcast Updates-2019" /> Critical Role turut mengambil alih tanggungjawab penerbitan untuk ''Critical Role'' dan ''Talks Machina'' selepas berpisah dengan Legendary Digital Networks.<ref name="ICv2-2018" /><ref>{{Cite web|last=Thomas|first=Jeremy|date=February 19, 2019|title=D&D Streaming Series Critical Role Leaves Geek & Sundry, Moves to Its Own Channel|url=http://411mania.com/games/dd-streaming-series-critical-role-leaves-geek-sundry-moves-to-its-own-channel/|access-date=June 27, 2020|website=411MANIA|archive-date=October 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012084418/https://411mania.com/games/dd-streaming-series-critical-role-leaves-geek-sundry-moves-to-its-own-channel/|url-status=dead}}</ref> Beberapa "episod legasi" (buat masa ini keseluruhan Kempen 1, 19 episod pertama Kempen 2, serta episod rancangan perbincangan rasmi ''Talks Machina'' yang sepadan dengannya) kekal tersedia di arkib Geek & Sundry di YouTube dan Twitch,<ref name="CR Broadcast Updates-2019">{{cite web|last=Romero|first=Rachel|date=February 19, 2019|title=Critical Role and Talks Machina broadcast updates|url=https://critrole.com/critical-role-talks-machina-broadcast-updates/|access-date=February 24, 2019|publisher=Critical Role|archive-date=February 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190224173850/https://critrole.com/critical-role-talks-machina-broadcast-updates/|url-status=dead}}</ref> walaupun beberapa episod lama ''Critical Role'' dan ''Talks Machina'' sedang dipadamkan dari saluran Geek and Sundry dan dimuat naik semula ke saluran rasmi Critical Role sejak tahun 2019 sebagai sebahagian daripada proses pemindahan berterusan kandungan lama ke saluran milik pencipta.<ref>{{Cite web|last=Willingham|first=Travis|date=December 20, 2019|title=End of 2019 Fireside Chat|url=https://www.youtube.com/watch?v=lLEuog9UDXs&t|access-date=June 30, 2020|website=YouTube|publisher=Critical Role|archive-date=September 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200901031920/https://www.youtube.com/watch?v=lLEuog9UDXs&t|url-status=live}}</ref>{{rp|0:45}} Pada 4 Mac 2019, Critical Role melancarkan kempen [[Kickstarter]] untuk mengumpul dana bagi animasi berdurasi 22 minit yang dipanggil ''Critical Role: The Legend of Vox Machina Animated Special''.<ref>{{cite web|title=Critical Role: The Legend of Vox Machina Animated Special|url=https://www.kickstarter. com/projects/criticalrole/critical-role-the-legend-of-vox-machina-animated-s|access-date=March 4, 2019|website=Kickstarter|archive-date=July 10, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710005427/https://www.kickstarter.com/projects/criticalrole/critical-role-the-legend-of-vox-machina-animated-s|url-status=live}}</ref><ref name="CNBC-2019">{{Cite news|last=Whitten|first=Sarah|date=March 4, 2019|title=Critical Role fans finance Dungeons & Dragons Kickstarter in an hour|publisher=[[CNBC]]|url=https://www.cnbc.com/2019/03/04/critical-role-fans-finance-dungeons--dragons-kickstarter-in-an-hour.html|access-date=March 5, 2019|archive-date=March 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190304215848/https://www.cnbc.com/2019/03/04/critical-role-fans-finance-dungeons--dragons-kickstarter-in-an-hour.html|url-status=live}}</ref> Jumlah akhir yang berjaya dikumpulkan oleh Kickstarter tersebut apabila ia ditutup pada 19 April 2019, ialah sebanyak $11.3 juta yang mana telah menukarkan rancangan istimewa animasi yang disasarkan sebelum ini kepada sebuah siri animasi sebanyak sepuluh episod.<ref>{{Cite web|date=April 19, 2019|title=Update #16: THANK YOU.|url=https://www.kickstarter.com/projects/criticalrole/critical-role-the-legend-of-vox-machina-animated-s/posts/2484630|access-date=April 19, 2019|website=Kickstarter|series=Critical Role: The Legend of Vox Machina Animated Special|archive-date=April 19, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419071818/https://www.kickstarter.com/projects/criticalrole/critical-role-the-legend-of-vox-machina-animated-s/posts/2484630|url-status=live}}</ref><ref name="Variety-2019a">{{cite web|last=Spangler|first=Todd|date=November 5, 2019|title=Amazon Orders Two Seasons of Critical Role's Animated D&D Series|url=https://variety.com/2019/digital/news/critical-role-amazon-prime-video-legend-of-vox-machina-1203388522/|access-date=November 5, 2019|work=[[Variety (majalah)|Variety]]|archive-date=January 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210103130959/https://variety.com/2019/digital/news/critical-role-amazon-prime-video-legend-of-vox-machina-1203388522/|url-status=live}}</ref> Apabila kempen itu ditutup, ia merupakan salah satu projek yang paling pantas dibiayai dalam sejarah Kickstarter, dan merupakan projek Kickstarter yang paling banyak mendapat pembiayaan untuk projek TV dan filem.<ref>{{cite news|last1=Spangler|first1=Todd|date=March 5, 2019|title=Critical Role Expands 'Vox Machina' Animated D&D Special to 88 Minutes, Tops $4.3 Million Raised in One Day|work=[[Variety (majalah)|Variety]]|url=https://variety.com/2019/digital/news/critical-role-vox-machina-88-minutes-kickstarter-funding-1203155446/|access-date=March 5, 2019|archive-date=March 6, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306003458/https://variety.com/2019/digital/news/critical-role-vox-machina-88-minutes-kickstarter-funding-1203155446/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dornbush|first1=Jonathon|date=March 7, 2019|title=Update: Critical Role Kickstarter Breaks Record, Reveals Episode Plans|work=[[IGN]]|url=https://www.ign.com/articles/2019/04/05/critical-role-dd-kickstarter-hits-5-million-animated-special-will-now-be-a-series|access-date=March 9, 2019|archive-date=April 6, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406025059/https://www.ign.com/articles/2019/04/05/critical-role-dd-kickstarter-hits-5-million-animated-special-will-now-be-a-series|url-status=live}}</ref> Pada bulan November 2019, [[Amazon Prime Video]] mengumumkan bahawa mereka telah memperoleh hak penstriman kepada ''[[The Legend of Vox Machina]]'', dan telah menempah 14 episod tambahan (dua episod tambahan untuk musim 1 dan musim kedua yang mengandungi 12 episod).<ref name="Variety-2019a" /> Projek ini pada asalnya dijadualkan untuk ditayangkan pada akhir 2020, namun pada bulan Jun 2020, telah diumumkan bahawa tarikh tayangan perdananya tidak dapat dipenuhi berikutan [[pandemik COVID-19]].<ref>{{cite news|last1=Hoffer|first1=Christian|title=Critical Role Confirms Animated Series Delayed Due to COVID-19|publisher=comicbook.com|url=https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-animated-series-delay-covid-19/|access-date=June 27, 2020|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626023356/https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-animated-series-delay-covid-19/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=June 15, 2020|title=Critical Role's "The Legend Of Vox Machina" Delayed|url=https://www.thathashtagshow.com/2020/06/15/critical-roles-the-legend-of-vox-machina-delayed/|access-date=May 4, 2021|website=That Hashtag Show|archive-date=December 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201082113/https://www.thathashtagshow.com/2020/06/15/critical-roles-the-legend-of-vox-machina-delayed/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Francisco|first=Eric|date=November 18, 2020|title=Critical Role: 2020 "turned everything on its head" for the D&D phenomenon|url=https://www.inverse.com/entertainment/world-of-critical-role|access-date=May 4, 2021|website=Inverse|archive-date=December 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201082111/https://www.inverse.com/entertainment/world-of-critical-role|url-status=live}}</ref> ''The Legend of Vox Machina'' mula ditayangkan pada 28 Januari 2022.<ref>{{Cite magazine|last=Romano|first=Nick|date=December 20, 2021|title='The Legend of Vox Machina' sets earlier premiere date with new clip|url=https://ew.com/tv/the-legend-of-vox-machina-2022-premiere-door-lock-video/|access-date=December 20, 2021|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=January 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124203518/https://ew.com/tv/the-legend-of-vox-machina-2022-premiere-door-lock-video/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Hall|first=Charlie|date=December 20, 2021|title=Critical Role animated series will premiere earlier than expected|url=https://www.polygon.com/22846929/critical-role-animated-series-premiere-date-legend-of-vox-machina|access-date=December 21, 2021|website=Polygon|archive-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221005643/https://www.polygon.com/22846929/critical-role-animated-series-premiere-date-legend-of-vox-machina|url-status=live}}</ref> ''Mighty Nein'', sebuah siri animasi berdasarkan kempen kedua, telah diumumkan pada bulan Januari 2023 dan kemudiannya ditayangkan di Amazon Prime Video.<ref name="Gizmodo-2023"/> [[Kebocoran data Twitch 2021|Satu kebocoran data Twitch pada bulan Oktober 2021]] telah mendedahkan bahawa Critical Role adalah antara syarikat yang meraih pendapatan tertinggi di Twitch;<ref name="BBC News-2021">{{Cite news|date=October 6, 2021|title=Twitch confirms massive data breach-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/technology-58817658|access-date=October 6, 2021|quote=Some versions shared online point to well known streamers, including Dungeons & Dragons channel CriticalRole, Canadian xQC and American Summit1g, as being among the top earners.|archive-date=October 6, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006182125/https://www.bbc.com/news/technology-58817658|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Grayson|first=Nathan|date=October 6, 2021|title=Massive Twitch hack reveals streamers' pay, with top stars making millions|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/video-games/2021/10/06/twitch-hack-pay-xqc-pokimane-summit1g/|access-date=October 6, 2021|quote=The highest paid Twitch channel of all is not an individual, but rather a collective; "Critical Role," a long-running tabletop role-playing show, is listed as having been paid $9,626,712.16 since 2019. For some in the tabletop role-playing community, this has been cause for reflection.|archive-date=October 6, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006191030/https://www.washingtonpost.com/video-games/2021/10/06/twitch-hack-pay-xqc-pokimane-summit1g/|url-status=live}}</ref> syarikat itu menerima jumlah pembayaran langsung sebanyak $9,626,712 antara September 2019 dan September 2021 daripada Twitch dalam bentuk [[pendapatan kasar]] untuk langganan dan hasil iklan.<ref>{{Cite web|last=Biazzi|first=Leonardo|date=October 6, 2021|title=CriticalRole, xQc, summit1g, and Tfue among the highest earners on Twitch, according to leak|url=https://dotesports.com/streaming/news/criticalrole-xqc-summit1g-and-tfue-among-the-highest-earners-on-twitch-according-to-leak|access-date=October 6, 2021|website=[[Dot Esports]]|quote=The money could refer to subscription, ad revenue, and bits these channels gathered during the period. Critical Role tops the chart with a direct payout of $9,626,712, followed by xQc with $8,454,427.|archive-date=October 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211007015408/https://dotesports.com/streaming/news/criticalrole-xqc-summit1g-and-tfue-among-the-highest-earners-on-twitch-according-to-leak|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=October 6, 2021|title=Twitch hacker leaks entire source code and streamers' incomes for the past three years|work=[[MarketWatch]]|url=https://www.marketwatch.com/story/reported-twitch-hacker-leaks-entire-source-code-and-streamers-incomes-for-the-past-three-years-11633533597|access-date=October 6, 2021|quote=The leaked data does apparently reveal just how much money popular Twitch streamers are earning directly from Twitch. Some 81 have been paid more than $1 million by Twitch since August 2019, likely from subscriptions and advertising revenue, according to the leaked documents. Topping the list is Critical Role, which streams Dungeons & Dragons sessions, which has scored more than $9.6 million from Twitch payouts in the past two years, according to the leaked documents.|archive-date=October 6, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006153725/https://www.marketwatch.com/story/reported-twitch-hacker-leaks-entire-source-code-and-streamers-incomes-for-the-past-three-years-11633533597|url-status=live}}</ref><ref name="Business Insider-2021">{{Cite web|last=Espinosa|first=Michael|date=October 9, 2021|title=A Twitch channel known for 'Dungeons and Dragons' earned over $9 million in the last 2 years, the highest payout listed in the data leak|url=https://www.businessinsider.com/twitch-channel-critical-role-was-top-earning-channel-in-leak-2021-10|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009055706/https://www.businessinsider.com/twitch-channel-critical-role-was-top-earning-channel-in-leak-2021-10|archive-date=October 9, 2021|access-date=October 9, 2021|website=Business Insider}}</ref> ''[[BBC News]]'' mengulas bahawa senarai pembayaran ini berkemungkinan besar tidak "mengambil kira cukai yang dibayar ke atas pendapatan" dan bahawa "banyak, jika tidak semua, penstrim teratas ini secara efektifnya merupakan operasi media berskala besar, dengan pekerja dan perbelanjaan perniagaan mereka sendiri – lantas angka tersebut tidak mewakili 'gaji bawa pulang' bagi mereka yang tersenarai".<ref name="BBC News-2021" /> ''[[Business Insider]]'' telah menekankan bahawa "Critical Role telah berkembang menjadi sebuah syarikat media yang sepenuhnya.{{nbsp}}[...] Halaman [[LinkedIn]] miliknya menyenaraikan para pekerja dalam pelbagai peranan termasuk pemasaran, pembangunan perniagaan, fotografi, penyuntingan, dan juga seorang individu yang bertanggungjawab untuk menjejaki kisah (''lore'') atau butiran di dalam dunia fantasinya".<ref name="Business Insider-2021" /> Berkenaan potensi impak [[Mogok SAG-AFTRA 2023|mogok SAG-AFTRA 2023]] terhadap rancangan tersebut, pihak Critical Role menyatakan: {{blockquote|Kami menyokong sepenuhnya mogok ini dan berdiri teguh bersama rakan pelakon kami. Buat masa ini, jadual keluaran kami tidak terjejas dengan mogok tersebut, namun kami akan terus menilai dan mengambil langkah-langkah yang sewajarnya jika ia terkesan pada masa hadapan.<ref>{{Cite web |last=Hall |first=Charlie |date=2023-07-14 |title=Actors' strike will likely have no impact on your favorite actual play series |url=https://www.polygon.com/23795078/actors-strike-sag-aftra-critical-role-actual-play-production-stops |access-date=2023-07-14 |website=Polygon |language=en-US |archive-date=July 22, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230722182514/https://www.polygon.com/23795078/actors-strike-sag-aftra-critical-role-actual-play-production-stops |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Hoffer |first=Christian |date=July 14, 2023 |title=Critical Role Releases Statement on Actors' Strike |url=https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-sag-aftra-strike-release-schedule/ |access-date=July 14, 2023 |website=[[ComicBook.com]] |language=en |archive-date=July 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719033856/https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-sag-aftra-strike-release-schedule/ |url-status=live }}</ref>}} [[Critical Role kempen keempat|Kempen keempat]] Critical Role mula ditayangkan pada 2 Oktober 2025. Ia menampilkan [[Brennan Lee Mulligan]] sebagai [[Dungeon Master]] dan sebuah dunia baharu "di luar tetapan Exandria kebiasaannya".<ref name="Variety-2025">{{Cite web |last=Maas |first=Jennifer |date=August 2, 2025 |title=Critical Role Sets Brennan Lee Mulligan as Game Master for Next Core Campaign as He Signs New Three-Year Deal With Dropout (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2025/digital/news/critical-role-brennan-lee-mulligan-campaign-4-1236477230/ |access-date=August 2, 2025 |website=[[Variety (majalah)|Variety]] |language=en-US}}</ref><ref name="Business Insider-2025">{{Cite web |last=Teh |first=Cheryl |date=August 2, 2025 |title=Critical Role's Matt Mercer is giving up control of a core pillar of the crew's booming business |url=https://www.businessinsider.com/critical-role-campaign-four-matt-mercer-brennan-lee-mulligan-2025-7 |access-date=August 2, 2025 |website=[[Business Insider]] |language=en-US}}</ref> ''[[Rolling Stone]]'' menyatakan bahawa "penyertaan Mulligan merupakan satu perkara yang besar, namun tidaklah terlalu mengejutkan" memandangkan latar belakang Mulligan sebagai "seorang Tuan Permainan yang cukup mapan" yang telah mencipta siri "kejayaan gergasi" iaitu ''[[Dimension 20]]'' di samping ulasan Mercer sebelum ini mengenai peralihannya kelak "kepada peranan '[[Professor X]]' sebagai seorang mentor kepada generasi pencerita yang seterusnya dan bukannya kekal menjadi wajah jenama tersebut untuk selama-lamanya".<ref name="Rolling Stone-2025b">{{Cite magazine |last=Cruz |first=Christopher |date=August 2, 2025 |title=Critical Role Announces Their Next Campaign With New Game Master Brennan Lee Mulligan |url=https://www.rollingstone.com/culture/rs-gaming/critical-role-reveals-campaign-game-master-brennan-lee-mulligan-1235398003/ |access-date=August 2, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |language=en-US}}</ref> Kempen keempat ini menampilkan penambahan barisan pemain pelakon – selain barisan pelakon asal ''Critical Role'' yang kembali sebagai pemain, Luis Carazo, [[Robbie Daymond]], [[Aabria Iyengar]], Whitney Moore dan Alexander Ward turut menyertai barisan pelakon utama. Selepas episod awal kempen tersebut, para pemain telah dipecahkan kepada tiga kumpulan dengan minat naratif dan gaya permainan yang berbeza dalam struktur gaya [[Istilah permainan main peranan#West Marches|West Marches]]{{efn|name=West Marches}}.<ref name="Wargamer 2025a" /><ref name="Popverse-2025">{{Cite web |last=DeArmitt |first=Grant |date=August 21, 2025 |title=Critical Role smashes the mold for Campaign 4, with 3 tables, 13 cast members, and a whole new (non-Exandrian!) setting |url=https://www.thepopverse.com/gaming-critical-role-campaign-4-cast-setting-release-date-araman-west-marches-brennan-lee-mulligan-matt-mercer/ |access-date=August 21, 2025 |website=[[Popverse]] |language=en}}</ref><ref name="Variety 2025b" /> === Beacon === {{Utama|Beacon (perkhidmatan penstriman)}} Pada bulan Mei 2024, Critical Role Productions telah melancarkan perkhidmatan penstriman langganan butik mereka iaitu Beacon dengan siaran ''Critical Role'' dan VOD tersedia kepada pelanggan platform tersebut. Mereka mengumumkan barisan pengaturcaraan baharu untuk Beacon termasuklah rancangan yang berkaitan dengan siri utamanya – ''Critical Role Cooldown'' dan ''Critical Role Abridged''. ''Critical Role Cooldown'', yang tersedia secara eksklusif di Beacon, ialah sebuah [[rancangan susulan]] serta-merta dengan barisan pelakon masih berada di meja yang disiarkan selepas berakhirnya setiap episod ''Critical Role'', manakala ''Critical Role Abridged'', yang tersedia untuk [[akses awal]] di platform tersebut, meringkaskan dan memperkemaskan rancangan ''Critical Role'' kepada episod berdurasi 60–90 minit yang bermula dengan Kempen Ketiga.<ref name="Polygon-2024">{{Cite web |last=McWhertor |first=Michael |date=May 9, 2024 |title=Critical Role launches its own subscription service, Beacon |url=https://www.polygon.com/24152976/critical-role-beacon-subscription-membership |access-date=May 10, 2024 |website=Polygon |language=en-US}}</ref><ref name="ComicBook.com-2024a">{{Cite web |last=Hoffer |first=Christian |date=May 9, 2024 |title=Critical Role Launches Paid Streaming Platform Called Beacon |url=https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-beacon-streaming-service-membership/ |access-date=May 10, 2024 |website=[[ComicBook.com]] |language=en}}</ref><ref name="Game Rant-2024">{{Cite web |last=Law |first=Eric |date=May 9, 2024 |title=Critical Role Announces New Streaming Service, Premium Shows, and More |url=https://gamerant.com/critical-role-beacon-streaming-service-premium-shows-dungeons-and-dragons/ |access-date=May 10, 2024 |website=[[Game Rant]] |language=en}}</ref> Cheryl Teh daripada ''Business Insider'' menyatakan bahawa "Beacon pada asasnya memberikan pengalaman yang sama seperti apa yang mereka dapat dengan langganan Twitch kepada orang ramai — iaitu akses segera kepada VOD penstriman langsung mereka, tetapi dengan beberapa faedah tambahan".<ref>{{Cite web |last=Teh |first=Cheryl |date=May 9, 2024 |title=Critical Role is expanding its nerd empire. One longtime partner is about to be left in the dust. |url=https://www.businessinsider.com/critical-role-beacon-subscription-service-twitch-membership-2024-5 |access-date=May 10, 2024 |website=[[Business Insider]] |language=en-US}}</ref> == Lihat juga == * ''[[HarmonQuest]]'' * ''[[The Adventure Zone]]'' * ''[[Dimension 20]]'' == Nota == {{notelist}} == Rujukan == {{Reflist|30em}} == Pautan luar == {{Commons category}} * {{official website|http://www.critrole.com}} * [https://web.archive.org/web/20150616233257/https://geekandsundry.com/shows/critical-role/ ''Critical Role''] di Geek & Sundry * {{IMDb title|4834232}} {{Critical Role}} {{Dungeons & Dragons franchise media}} {{TwitchNav}} {{Podcast platform links|Q109341430}} [[Kategori:Siri YouTube 2010-an]] [[Kategori:Penampilan sulung siri web 2015]] [[Kategori:Penampilan sulung audio siar 2017]] [[Kategori:Siri YouTube 2020-an]] [[Kategori:Audio siar permainan langsung]] [[Kategori:Siri web permainan langsung]] [[Kategori:Siri web bukan cereka Amerika]] [[Kategori:Audio siar audio]] [[Kategori:Critical Role| ]] [[Kategori:Permainan langsung Dungeons & Dragons]] [[Kategori:Audio siar fantasi]] [[Kategori:Karya yang diadaptasi menjadi rancangan televisyen]] 76hnxnbitt6r3t3u2lg42122q8tgrfk 0 1304412 7004400 6995835 2026-11-12T11:04:00Z Mrharth 414006 Mrharth telah memindahkan laman [[Murder Mouse]] ke [[Monitor (filem)]]: this page cannot be used and change to become new one 6995835 wikitext text/x-wiki {{Sedang dibina}} {{Infobox film |name = Murder Mouse |director = [[Kjell Dokkvarr]] |starring = Kaitlyn Jackson |released = {{Film date|2026|11|1}} |runtime = 88 minit |country = [[Amerika Syarikat]] }} '''Murder Mouse''' ialah filem 2026. [[Kategori:Filem 2026]] 40xamgz0xps5y5hqrjp2kwowwon1z7a 7004405 7004400 2026-11-12T11:16:03Z Mrharth 414006 7004405 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | director = {{Plainlist| * Matt Black * Ryan Polly }} | producer = {{Plainlist| * Marty Bowen * [[Wyck Godfrey]] * Isaac Klausner * John Fischer * [[Adrián Guerra]] }} | writer = {{Plainlist| * Matt Black * Ryan Polly }} | starring = {{Plainlist| * [[Brittany O'Grady]] * [[Taz Skylar]] * [[Viveik Kalra]] }} | music = [[Federico Jusid]] | cinematography = Philip Lozano | editing = Guillermo de la Cal | studio = {{Plainlist| * [[Temple Hill Entertainment]] * Nostromo Pictures }} | distributor = [[Searchlight Pictures]] | released = {{Film date|2026|3|12|SXSW|2027|4|16|AS}} | runtime = 88 minit | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris }} '''''Monitor''''' ialah sebuah [[filem seram]] Amerika Syarikat tahun 2026 yang ditulis dan diarahkan oleh Matt Black dan Ryan Polly. Ia dibintangi oleh [[Brittany O'Grady]], [[Taz Skylar]] dan [[Viveik Kalra]]. ''Monitor'' telah ditayangkan buat kali pertama di Festival Filem & TV South by Southwest 2026 pada 12 Mac 2026 dan ia akan dikeluarkan di Amerika Syarikat pada 16 April 2027 oleh [[Searchlight Pictures]]. ==Sinopsis== Apabila sekumpulan moderator media sosial menemui video yang sangat mengganggu, mereka mesti terselamat daripada entiti jahat yang mula memburu mereka satu persatu dengan satu tujuan: untuk melarikan diri dari skrin.<ref name=":1" /> ==Barisan pelakon== * [[Brittany O'Grady]] sebagai Maggie * [[Taz Skylar]] sebagai Isaac * [[Viveik Kalra]] sebagai Sariq * Ines Høysæter Asserson sebagai Faye * Gunner Willis sebagai Gunner * [[Sara Alexander]] sebagai Claudia * Camila Bejarano Wahlgren sebagai Hazel * John De Luca sebagai Anggota Polis * Adam Underhill sebagai Cliff ==Penerbitan== Pada November 2024, dilaporkan bahawa Matt Black dan Ryan Polly akan menulis dan mengarah filem seram bertajuk ''Monitor''.<ref name=":1">{{cite web |url=https://deadline.com/2024/11/smile-producers-temple-hill-next-horror-movie-in-the-shape-of-monitor-protagonist-launching-for-afm-1236163956/ |website=[[Deadline Hollywood]] |accessdate=April 15, 2026 |title='Smile' Producers Temple Hill Line Up Next Horror Movie In The Shape Of 'Monitor'; Protagonist Launching For AFM |first=Andreas |last=Wiseman |date=November 1, 2024}}</ref> Penggambaran utama bermula pada 10 Mac 2025, di [[Barcelona]] dan [[Kepulauan Canaria]], apabila [[Brittany O'Grady]], [[Taz Skylar]], [[Viveik Kalra]], Ines Høysæter Asserson, Gunner Willis, Sara Alexander, dan Camila Bejarano Wahlgren melengkapkan barisan pelakon.<ref>{{cite web |url=https://deadline.com/2025/02/brittany-ogrady-temple-hill-horror-monitor-shooting-march-barcelona-1236279027/ |website=[[Deadline Hollywood]] |accessdate=April 15, 2026 |title=Brittany O'Grady To Star In Temple Hill Horror 'Monitor' As Cameras Ready For March Shoot; Pre-Sales Revealed — EFM |first=Andreas |last=Wiseman |date=February 5, 2025}}</ref> ==Keluaran== Tayangan perdana ''Monitor'' di bahagian Midnighter di Festival Filem & TV South by Southwest 2026 pada 12 Mac 2026.<ref>{{cite web |url=https://schedule.sxsw.com/films/2241454 |website=[[South by Southwest]] |accessdate=April 15, 2026 |title=Monitor - SXSW}}</ref> Pada April 2026, [[Searchlight Pictures]] memperoleh hak pengedaran filem itu di AS, UK dan Asia Tenggara, merancang untuk menayangkannya pada tahun 2027.<ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/horror-film-monitor-picked-up-by-searchlight-1236565384/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |accessdate=April 15, 2026 |title=SXSW Horror Film 'Monitor' Picked Up by Searchlight Pictures |first=Borys |last=Kit |date=April 15, 2026}}</ref> Pada Jun 2026, di Podcast Act Two, Black dan Polly mendedahkan bahawa filem itu akan ditayangkan di pawagam di Amerika Syarikat pada 30 April 2027. Pada Ogos 2026, tarikh tayangan filem itu telah ditangguhkan dua minggu kepada 16 April 2027.<ref>{{Cite web |last=Saperstein |first=Pat |date=August 17, 2026 |title=Ryan Gosling's 'Ghost Rider' Sets Release Date; Third Marvel Movie on 2028 Calendar |url=https://variety.com/2026/film/news/ryan-gosling-ghost-rider-third-marvel-movie-2028-1236836635/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817195844/https://variety.com/2026/film/news/ryan-gosling-ghost-rider-third-marvel-movie-2028-1236836635/ |archive-date=August 17, 2026 |access-date=August 17, 2026 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|tt34383418}} [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2026]] [[Kategori:Filem seram Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Barcelona]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Kepulauan Canaria]] [[Kategori:Filem terbitan Temple Hill Entertainment]] c6pb408raspsl51s7da2jbcp6pq207v 0 1304811 7003884 7003646 2026-11-11T12:25:34Z Azizrfi.17 394673 7003884 wikitext text/x-wiki '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' ialah album secara langsung pertama oleh penyanyi Malaysia, [[Siti Nurhaliza]]. Ia dikeluarkan pada tahun 1999 oleh syarikat rakaman [[Suria Records]], yang mana beliau melakukan konsert live tepat pada tarikh 30 Oktober 1999 di [[Stadium Putra|Stadium Putra Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Album ini beliau menyanyikan lagu-lagu secara langsung di panggung berupa lagu-lagu medley pilihan hit beliau daripada album sebelumnya seperti ''[[Siti Nurhaliza (album 1996)|Siti Nurhaliza I]]'', ''[[Siti Nurhaliza (album 1997)|Siti Nurhaliza II]]'', [[Cindai (album)|''Cindai'']], ''[[Adiwarna]]'', dan ''[[Pancawarna]].''<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Live|url=https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live|date=1999|accessdate=9 November 2026|language=en}}</ref>{{Kotak info album|type=live|name=''Konsert Live Siti Nurhaliza''|artist=[[Siti Nurhaliza]]|released=1999|recorded=30 Oktober 1999|tempat=[[Malaysia]]|genre=Pelbagai|Bahasa=[[Melayu]]|next_album=''[[Konsert Mega Siti Nurhaliza (album)|Konsert Mega Siti Nurhaliza]]''|Chronology=album langsung [[Siti Nurhaliza]]|This album='''''Konsert Live Siti Nurhaliza'''''|year=1999|next_year=2001|cover=[[Fail:Bsrcd00-23478a.jpg|thumb]]|label=[[Suria Records]]}} {{Album ratings | rev1 = ''[[Discogs]]'' | rev1Score = {{Rating|5|5}}<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Live|url=https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live|date=1999|accessdate=9 November 2026|language=en}}</ref> |rev2=''[[Berita Harian]]'' |rev2score={{Rating|2|5}}<ref name="HM - Ulasan Album3">{{cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45480362?pos=4&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513880775%3Aresultset|title=(Ulasan album)|date=2 February 2000|work=[[Harian Metro]]|accessdate=22 December 2017|author=Saniboey}}</ref> |rev3=''[[New Straits Times]]'' |rev3Score={{Rating|2.5|5}}<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref>}} == Ringkasan == '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' merupakan konsert solo pertama Siti Nurhaliza dalam kerjaya muzik beliau sejak kemunculan sulungnya selepas memenangi Bintang HMI anjuran [[RTM]] pada 1995. Solekan beliau untuk konsert pertamanya disediakan oleh Nurul Shukor.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3294640/persiapan-rapi-siti|title=Persiapan rapi Siti|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=19 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Kos konsert ini dilaporkan berjumlah RM2 juta.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2388350/konsert-solo-siti-rm2-juta|title=Konsert solo Siti RM2 juta|author=Hardi Effendi Yaacob|publisher=[[Berita Harian]]|date=5 Julai 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Berlangsung pada 30 Oktober 1999, [[Siti Nurhaliza]] mengorak langkah besar apabila menjayakan konsert pertama beliau yang bertaraf nasional. Konsert ini berlangsung di Stadium Putra [[Bukit Jalil]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3295096/malam-penentuan|title=Malam penentuan|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=30 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Dalam konsert ini, Siti mempersembahkan 26 buah lagu, termasuk tribute buat Sudirman.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3304035/20-lagu-bergema|title=20 lagu bergema|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=27 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Konsert yang memakan masa dua jam ini mendapat tajaan dari [[Pepsi]], berikutan Siti merupakan jurucakap untuk Pepsi ketika itu.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3296817/siti-janjikan-kejutan|title=Siti janjikan kejutan|author=Roslen Fadzil|publisher=[[Harian Metro]]|date=29 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Siti juga turut menjemput kanak-kanak kurang upaya untuk turut serta mempersembahkan dua buah lagu secara medley. Selain itu, Siti turut menyelitkan beberapa gimik yang cukup berkesan termasuk memainkan instrumen muzik dengan memakai baju bergemerlapan, menggunakan baju pendarflour, dan sebagainya.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3294886/aneka-fesyen-siti|title=Aneka fesyen Siti|author=Roslen Fadzil|publisher=[[Harian Metro]]|date=2 November 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Walaupun konsert pertama ini kurang mendapat sambutan (lebih 10,000 orang yang hadir), Siti tetap cekal dan bertabah, dan akan terus menjayakan konsert-konsert yang lebih besar dimasa akan datang. {{quote|Dahulu Siti pernah memasang angan-angan untuk membuat konsert sebelum usia 21 tahun dan alhamdulillah angan-angan itu berjaya menjadi kenyataan di usia Siti 20 tahun}} &mdash; Siti Nurhaliza semasa konsert pertamanya. == Senarai runut == ===Disc 1=== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = [[Engkau Bagaikan Permata]] | note1 = | writer1 = Sham Amir Hussain | lyrics1 = | music1 = | extra1 = Helen Yap | length1 = | title2 = Lagu Ku Di Hatimu | note2 = | writer2 = Siti Nurhaliza | lyrics2 = | music2 = | extra2 = Salman | length2 = | title3 = Jawapan Di Persimpangan | note3 = | writer3 = Othman Zainuddin | lyrics3 = | music3 = | extra3 = Adnan Abu Hassan | length3 = | title4 = Antara Waktu dan Usia | note4 = | writer4 = Hani MJ | lyrics4 = | music4 = | extra4 = Adnan Abu Hassan | length4 = | title5 = [[Wajah Kekasih]] | note5 = | writer5 = Hani MJ | lyrics5 = Hani MJ | music5 = | extra5 = Adnan Abu Hassan | length5 = | title6 = [[Kau Kekasihku]] | note6 = | writer6 = Alam Maya | lyrics6 = | music6 = | extra6 = Ajai | length6 = | title7 = Sendiri | note7 = | writer7 = Baiduri | lyrics7 = Baiduri | music7 = | extra7 = LY | length7 = | title8 = Langkah Di Persada | note8 = | writer8 = Rickie Koes | lyrics8 = Rickie Koes | music8 = | extra8 = Tisya | length8 = | title9 = [[Jerat Percintaan]] | note9 = | writer9 = Othman Zainuddin<br>Hani MJ | lyrics9 = | music9 = | extra9 = Adnan Abu Hassan | length9 = | title10 = [[Purnama Merindu]] | note10 = | writer10 = Lukhman S. | lyrics10 = | music10 = | extra10 = Ameer | length10 = | title11 = [[Nian di Hati]] | writer11 = Azam Dungun | extra11 = Azmeer | title12 = Dir | writer12 = Habsah Hassan | extra12 = Azmi Hassim | title13 = [[Pelangi Petang]] | writer13 = Sudirman Arshad | extra13 = Kassim Masdor | title14 = [[Balik Kampung]] | writer14 = Sudirman Arshad | extra14 = Sudirman Arshad | title15 = Basikal Tua | writer15 = Siti Zaleha Hassim | extra15 = Sudirman Arshad | title16 = [[Salam Terakhir]] | writer16 = Habsah Hassan | extra16 = Manan Ngah |total_length=}} == Tenaga kerja == * '''Penerbit Eksekutif:''' Tan Su Loke * '''Pengarah Muzik:''' [[Ramli M.S.]] * '''Penyelaras Produksi:''' Jason Foo * '''A&R Koordinator:''' Zulkefli Majid * '''Pengurus Promosi:''' Bard * '''Unit Promosi:''' Ariffin, Riz, Rahayu & Sabariah(Singapura) * '''Rakaman Live:''' King Studio * '''Jurutera Rakaman Live:''' C.L Toh * '''Juru Adun:''' Wong, [[Ramli M.S.]] * '''Penganjur:''' DWI Events Sdn.Bhd/Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn.Bhd * '''Pemuzik:''' [[Fauzi Marzuki]] (Gitar Utama), Aji (Gitar Kedua), Pacai (Bass), Gary Gideon (Ehsan Zijian - Drum), Steve Thornton (Ehsan LP - Percussion), [[Ramli M.S.]] (Keyboard), [[Aubrey Suwito]] (Piano) * '''Pemuzik Tradisional:''' [[Pak Ngah]] & Swakarya * '''Suara Latar:''' SWARA * '''Jurusolek:''' Nurul * '''Mastering:''' Genesis Mastering Lab Sdn.Bhd * '''Konsep Cover:''' AS Design & Print * '''Label:''' [[Suria Records]] == Label syarikat == == Ulasan kritis == {{Quote box|width=350px|align=left|quote="Ini adalah kes menggabungkan semuanya tanpa menapis hiasan yang tidak perlu. Sudah tentu, tiada siapa boleh menyalahkan suara Siti atau iringan serta susunan yang mantap (yang kedengaran lebih baik daripada versi album studio). Ia menampilkan ramai pemuzik terkenal Malaysia termasuk [[Ramli M.S.|Ramli M.S.]], [[Aubrey Suwito]], Pacai, [[Gary Gideon]], [[Fauzi Marzuki]], serta [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] dan kru Swakarya beliau, tetapi tidak dapat dielakkan rasa sedikit "keliru" dengan campuran berat yang disajikan dalam album ini. Terdapat banyak bahagian yang boleh disunting untuk menjadikan album ini lebih kemas, seperti ucapan panjang lebar yang hanya membuktikan pengalaman terhad Siti dalam mengendalikan penonton besar. Markah juga sedikit merosot apabila seseorang menyedari (terutamanya di kalangan mereka yang tidak menghadiri konsert) bahawa kebanyakan lagu yang dinyanyikan dengan terbaik oleh Siti adalah medley. Lagu-lagu mantap seperti "''[[Kau Kekasihku]]''", "''Usah Di Ragui''" (yang ini kedengaran sangat baik dengan hanya piano), "''[[Diari Hatimu]]''" dan "''[[Jerat Percintaan]]''" sepatutnya dinyanyikan sepenuhnya. Sorotan utama produksi ini muncul semasa segmen penghormatan kepada Sudirman apabila Siti menyanyikan (sekali lagi dalam medley) beberapa lagu hit Sudir yang tidak dapat dilupakan. Interpretasinya terhadap Pelangi Petang dan Salam Terakhir sememangnya menghayati dan berkesan sehingga membuatkan orang merasakan lagu-lagu itu juga boleh dipersembahkan sepenuhnya. Ah, sudahlah... Bagaimanapun, album ini masih menjadi peringatan yang baik bagi mereka yang tidak menghadiri konsert itu tentang apa yang mereka terlepas (atau tidak)." |source=Zainal Abdul Kadir mereview album ''Konsert Live Siti Nurhaliza''.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref>}} Album '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' menerima ulasan yang bercampur-campur daripada pengkritik muzik pada masa pelancarannya. Konsert ini diterima dengan baik oleh pengkritik dan beliau dipuji kerana vokal dan persembahannya. Seorang pengkritik dari ''[[Utusan Malaysia]]'' mengulas, "tidak disangkal lagi, pada malam itu, Siti menggunakan sepenuh kelebihan vokalnya dalam persembahan yang mantap dan bertenaga." Hey dari ''[[Berita Harian]]'' di dalam ulasannya menyebut, "Jika diberi peluang sedikit masa lagi, pasti Siti Nurhaliza Taruddin mampu meletak diri sebagai penghibur serba boleh."<ref name="BH - Konsert solo">{{Cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/28518467?pos=21&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513696712%3Aresultset|title=Konsert solo pertama Siti Nurhaliza hebat|author=Hey|first=|date=2 November 1999|work=[[Berita Harian]]|language=|trans-title=|archive-url=|archive-date=|accessdate=19 December 2017}}</ref> Konsert 'Live' Siti Nurhaliza juga dipilih oleh Marina Abdul Ghani dari ''[[The Malay Mail]]'' sebagai salah satu konsert terbaik tahun ini. Saniboey dalam ulasan dua bintangnya untuk ''[[Harian Metro]]'' mengulas, <nowiki>''</nowiki>Tiada pertikaian mengenai vokal Siti yang amat baik, namun bunyi dan kualiti yang lemah nyata merosakkan keindahan album ini".<ref name="HM - Ulasan Album3">{{cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45480362?pos=4&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513880775%3Aresultset|title=(Ulasan album)|date=2 February 2000|work=[[Harian Metro]]|accessdate=22 December 2017|author=Saniboey}}</ref>. Zainal Alam Kadir, dalam ulasan untuk ruangan ''Homespins'', memberikan penarafan dua setengah daripada lima bintang dan menyifatkan album ini sebagai satu naskhah yang memuatkan keseluruhan persembahan secara total tanpa tapisan elemen yang tidak perlu. Dari sudut vokal dan instrumentasi, pihak pengkritik memberikan pujian tinggi kepada mutu suara [[Siti Nurhaliza]] serta kekemasan susunan muzik barisan pemuzik iringan promien tanah air—seperti [[Ramli M. S.|Ramli M.S.]], [[Aubrey Suwito]], Pacai, [[Gary Gideon]], [[Fauzi Marzuki]], [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]], serta kru Swakarya. Malah, sebahagian susunan muzik dalam versi langsung ini dinilai jauh lebih baik dan bertenaga berbanding versi rakaman studio asal.<ref name=":1" /> Walau bagaimanapun, album ini tidak terlepas daripada kritikan struktur. Penerbitan album langsung ini disifatkan agak mengelirukan (atau ''confused'') kerana kepadatan adunan elemen muziknya yang sarat. Antara kelemahan ketara yang dibangkitkan termasuklah: * Penyertaan salutasi yang panjang, yang mana Penyertaan ucapan atau salutasi pentas yang panjang tidak disunting keluar dalam versi album. Pengkritik berpendapat hal ini secara tidak langsung mendedahkan pengalaman Siti yang masih terhad pada ketika itu dalam mengendalikan interaksi di atas pentas berskala besar.<ref name=":1" /> * Pengalaman pendengar yang mana album ini dianggap kurang memberikan impak maksima kepada golongan pendengar awam yang tidak menghadiri konsert tersebut secara fizikal, terutamanya apabila mendengar rangkaian lagu medley yang menjadi signatur persembahan beliau. Beberapa seleksi lagu utama seperti "''[[Kau Kekasihku]]''", "''Usah Di Ragui''" (yang dipuji kerana sentuhan minimalis piano), "''[[Diari Hatimu]]''", dan "''[[Jerat Percintaan]]''" dinyatakan lebih baik sekiranya disampaikan secara penuh berbanding persembahan medley.<ref name=":1" /> Secara keseluruhannya, pengkritik tetap merumuskan album ini sebagai sebuah naskhah peringatan yang baik untuk para peminat bagi mengimbas kembali momen konsert solo pertama dalam kerjaya seni Siti Nurhaliza.<ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref> == Kedudukan carta == '''Album''' {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col"| Carta (1999) ! scope="col"| Kedudukan tertinggi<br/>carta |- ![[Malaysia]]<br>([[RIM|Carta RIM]]) |style="text-align:center;"|3<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=4lRIAAAAIBAJ&pg=PA34&dq=Konsert+Siti+Nurhaliza&article_id=2539,803590&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjs_u32tfeXAxUk8DgGHaybJTYQ6AF6BAgLEAM|title=Hisham Harun's Hit List|last=Hisham Harun|publisher=[[New Straits Times]]|year=23 Februari 2000|pages=34|language=en}}</ref> |- ![[Malaysia]]<br>(10 Album Tempatan Paling Laris) |style="text-align:center;"|3<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=4lRIAAAAIBAJ&pg=PA34&dq=Konsert+Siti+Nurhaliza&article_id=2539,803590&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjs_u32tfeXAxUk8DgGHaybJTYQ6AF6BAgLEAM|title=Hisham Harun's Hit List|last=Hisham Harun|publisher=[[New Straits Times]]|year=23 Februari 2000|pages=34|language=en}}</ref> |- |} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable" |+ !Negara !Tarikh dikeluarkan !Format !Label |- ! rowspan="3" |[[Malaysia]] |1999 |[[Cakera padat|CD]] & [[VCD]] | rowspan="3" |[[Suria Records]] |- |2005 |[[Cakera padat|CD]] & [[VCD]] |- |20 September 2013 |[[Muat turun digital]] |- |} == Lihat juga == * ''[[Konsert Live Siti Nurhaliza]]'' == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live%3Fsrsltid%3DAYCX9vJLK3p4hDsqKasM6PHrp0HkmUBlrpBw27OnIV0aNDVltu6I_QVm&ved=2ahUKEwiF1Imk1PmXAxUjXGwGHdPtK2oQFnoECGAQAQ&usg=AOvVaw1Ds0pQZdKALnJrJ0Tr8tKz Konsert Live Siti Nurhaliza] - [[Discogs]] * [https://youtube.com/playlist?list=PLsLtdsnrdaiJ_Fdp051gdEqy2bzPzlALS&si=QFHNJm0D8-RbCGxI Konsert Live Siti Nurhaliza] - [[YouTube]] h9tcqa407j0iz2v7rt3tchu5r66xpo4 7003889 7003884 2026-11-11T12:39:57Z Azizrfi.17 394673 /* Senarai runut */ 7003889 wikitext text/x-wiki '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' ialah album secara langsung pertama oleh penyanyi Malaysia, [[Siti Nurhaliza]]. Ia dikeluarkan pada tahun 1999 oleh syarikat rakaman [[Suria Records]], yang mana beliau melakukan konsert live tepat pada tarikh 30 Oktober 1999 di [[Stadium Putra|Stadium Putra Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Album ini beliau menyanyikan lagu-lagu secara langsung di panggung berupa lagu-lagu medley pilihan hit beliau daripada album sebelumnya seperti ''[[Siti Nurhaliza (album 1996)|Siti Nurhaliza I]]'', ''[[Siti Nurhaliza (album 1997)|Siti Nurhaliza II]]'', [[Cindai (album)|''Cindai'']], ''[[Adiwarna]]'', dan ''[[Pancawarna]].''<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Live|url=https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live|date=1999|accessdate=9 November 2026|language=en}}</ref>{{Kotak info album|type=live|name=''Konsert Live Siti Nurhaliza''|artist=[[Siti Nurhaliza]]|released=1999|recorded=30 Oktober 1999|tempat=[[Malaysia]]|genre=Pelbagai|Bahasa=[[Melayu]]|next_album=''[[Konsert Mega Siti Nurhaliza (album)|Konsert Mega Siti Nurhaliza]]''|Chronology=album langsung [[Siti Nurhaliza]]|This album='''''Konsert Live Siti Nurhaliza'''''|year=1999|next_year=2001|cover=[[Fail:Bsrcd00-23478a.jpg|thumb]]|label=[[Suria Records]]}} {{Album ratings | rev1 = ''[[Discogs]]'' | rev1Score = {{Rating|5|5}}<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Live|url=https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live|date=1999|accessdate=9 November 2026|language=en}}</ref> |rev2=''[[Berita Harian]]'' |rev2score={{Rating|2|5}}<ref name="HM - Ulasan Album3">{{cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45480362?pos=4&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513880775%3Aresultset|title=(Ulasan album)|date=2 February 2000|work=[[Harian Metro]]|accessdate=22 December 2017|author=Saniboey}}</ref> |rev3=''[[New Straits Times]]'' |rev3Score={{Rating|2.5|5}}<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref>}} == Ringkasan == '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' merupakan konsert solo pertama Siti Nurhaliza dalam kerjaya muzik beliau sejak kemunculan sulungnya selepas memenangi Bintang HMI anjuran [[RTM]] pada 1995. Solekan beliau untuk konsert pertamanya disediakan oleh Nurul Shukor.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3294640/persiapan-rapi-siti|title=Persiapan rapi Siti|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=19 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Kos konsert ini dilaporkan berjumlah RM2 juta.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2388350/konsert-solo-siti-rm2-juta|title=Konsert solo Siti RM2 juta|author=Hardi Effendi Yaacob|publisher=[[Berita Harian]]|date=5 Julai 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Berlangsung pada 30 Oktober 1999, [[Siti Nurhaliza]] mengorak langkah besar apabila menjayakan konsert pertama beliau yang bertaraf nasional. Konsert ini berlangsung di Stadium Putra [[Bukit Jalil]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3295096/malam-penentuan|title=Malam penentuan|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=30 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Dalam konsert ini, Siti mempersembahkan 26 buah lagu, termasuk tribute buat Sudirman.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3304035/20-lagu-bergema|title=20 lagu bergema|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=27 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Konsert yang memakan masa dua jam ini mendapat tajaan dari [[Pepsi]], berikutan Siti merupakan jurucakap untuk Pepsi ketika itu.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3296817/siti-janjikan-kejutan|title=Siti janjikan kejutan|author=Roslen Fadzil|publisher=[[Harian Metro]]|date=29 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Siti juga turut menjemput kanak-kanak kurang upaya untuk turut serta mempersembahkan dua buah lagu secara medley. Selain itu, Siti turut menyelitkan beberapa gimik yang cukup berkesan termasuk memainkan instrumen muzik dengan memakai baju bergemerlapan, menggunakan baju pendarflour, dan sebagainya.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3294886/aneka-fesyen-siti|title=Aneka fesyen Siti|author=Roslen Fadzil|publisher=[[Harian Metro]]|date=2 November 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Walaupun konsert pertama ini kurang mendapat sambutan (lebih 10,000 orang yang hadir), Siti tetap cekal dan bertabah, dan akan terus menjayakan konsert-konsert yang lebih besar dimasa akan datang. {{quote|Dahulu Siti pernah memasang angan-angan untuk membuat konsert sebelum usia 21 tahun dan alhamdulillah angan-angan itu berjaya menjadi kenyataan di usia Siti 20 tahun}} &mdash; Siti Nurhaliza semasa konsert pertamanya. == Senarai runut == ===Disc 1=== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = [[Engkau Bagaikan Permata]] | note1 = | writer1 = Sham Amir Hussain | lyrics1 = | music1 = | extra1 = Helen Yap | length1 = | title2 = Lagu Ku Di Hatimu | note2 = | writer2 = Siti Nurhaliza | lyrics2 = | music2 = | extra2 = Salman | length2 = | title3 = Jawapan Di Persimpangan | note3 = | writer3 = Othman Zainuddin | lyrics3 = | music3 = | extra3 = Adnan Abu Hassan | length3 = | title4 = Antara Waktu dan Usia | note4 = | writer4 = Hani MJ | lyrics4 = | music4 = | extra4 = Adnan Abu Hassan | length4 = | title5 = [[Wajah Kekasih]] | note5 = | writer5 = Hani MJ | lyrics5 = Hani MJ | music5 = | extra5 = Adnan Abu Hassan | length5 = | title6 = [[Kau Kekasihku]] | note6 = | writer6 = Alam Maya | lyrics6 = | music6 = | extra6 = Ajai | length6 = | title7 = Sendiri | note7 = | writer7 = Baiduri | lyrics7 = Baiduri | music7 = | extra7 = LY | length7 = | title8 = Langkah Di Persada | note8 = | writer8 = Rickie Koes | lyrics8 = Rickie Koes | music8 = | extra8 = Tisya | length8 = | title9 = [[Jerat Percintaan]] | note9 = | writer9 = Othman Zainuddin<br>Hani MJ | lyrics9 = | music9 = | extra9 = Adnan Abu Hassan | length9 = | title10 = [[Purnama Merindu]] | note10 = | writer10 = Lukhman S. | lyrics10 = | music10 = | extra10 = Ameer | length10 = | title11 = [[Nian di Hati]] | writer11 = Azam Dungun | extra11 = Azmeer | title12 = Dir | writer12 = Habsah Hassan | extra12 = Azmi Hassim | title13 = [[Pelangi Petang]] | writer13 = Sudirman Arshad | extra13 = Kassim Masdor | title14 = [[Balik Kampung]] | writer14 = Sudirman Arshad | extra14 = Sudirman Arshad | title15 = Basikal Tua | writer15 = Siti Zaleha Hassim | extra15 = Sudirman Arshad | title16 = [[Salam Terakhir]] | writer16 = Habsah Hassan | extra16 = Manan Ngah |total_length=}} ===Disc 2=== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = Usah di Ragui | extra1 = Zul Mahat | writer1 = Habsah Hassan | title2 = [[Diari Hatimu]] | extra2 = Ferdi Khalid NS | writer2 = Ferdi Khalid NS | title3 = [[Joget Berhibur]] | extra3 = [[Rahim Jantan]] | writer3 = [[Siso]] | title4 = [[Cindai (lagu)|Cindai]] | extra4 = [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] | writer4 = [[Hairul Anuar Harun]] | title5 = [[Satu Cinta Dua Jiwa]] | extra5 = [[Azlan Abu Hassan]] | writer5 = Ucu | title6 = Kini Kau Di Sisi | extra6 = Helen Yap | writer6 = Hani MJ | title7 = [[Bisikan Asmara]] | extra7 = Helen Yap | writer7 = Amran Omar | title8 = [[Aku Cinta Padamu]] | extra8 = [[LY]] | writer8 = Baiduri | title9 = Mahligai Asmara | extra9 = [[Adnan Abu Hassan]] | writer9 = Hani MJ | title10 = Aku Cinta Padamu | note10 = ''Chorus'' | extra10 = [[LY]] | writer10 = [[Baiduri]]}} == Tenaga kerja == * '''Penerbit Eksekutif:''' Tan Su Loke * '''Pengarah Muzik:''' [[Ramli M.S.]] * '''Penyelaras Produksi:''' Jason Foo * '''A&R Koordinator:''' Zulkefli Majid * '''Pengurus Promosi:''' Bard * '''Unit Promosi:''' Ariffin, Riz, Rahayu & Sabariah(Singapura) * '''Rakaman Live:''' King Studio * '''Jurutera Rakaman Live:''' C.L Toh * '''Juru Adun:''' Wong, [[Ramli M.S.]] * '''Penganjur:''' DWI Events Sdn.Bhd/Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn.Bhd * '''Pemuzik:''' [[Fauzi Marzuki]] (Gitar Utama), Aji (Gitar Kedua), Pacai (Bass), Gary Gideon (Ehsan Zijian - Drum), Steve Thornton (Ehsan LP - Percussion), [[Ramli M.S.]] (Keyboard), [[Aubrey Suwito]] (Piano) * '''Pemuzik Tradisional:''' [[Pak Ngah]] & Swakarya * '''Suara Latar:''' SWARA * '''Jurusolek:''' Nurul * '''Mastering:''' Genesis Mastering Lab Sdn.Bhd * '''Konsep Cover:''' AS Design & Print * '''Label:''' [[Suria Records]] == Label syarikat == == Ulasan kritis == {{Quote box|width=350px|align=left|quote="Ini adalah kes menggabungkan semuanya tanpa menapis hiasan yang tidak perlu. Sudah tentu, tiada siapa boleh menyalahkan suara Siti atau iringan serta susunan yang mantap (yang kedengaran lebih baik daripada versi album studio). Ia menampilkan ramai pemuzik terkenal Malaysia termasuk [[Ramli M.S.|Ramli M.S.]], [[Aubrey Suwito]], Pacai, [[Gary Gideon]], [[Fauzi Marzuki]], serta [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] dan kru Swakarya beliau, tetapi tidak dapat dielakkan rasa sedikit "keliru" dengan campuran berat yang disajikan dalam album ini. Terdapat banyak bahagian yang boleh disunting untuk menjadikan album ini lebih kemas, seperti ucapan panjang lebar yang hanya membuktikan pengalaman terhad Siti dalam mengendalikan penonton besar. Markah juga sedikit merosot apabila seseorang menyedari (terutamanya di kalangan mereka yang tidak menghadiri konsert) bahawa kebanyakan lagu yang dinyanyikan dengan terbaik oleh Siti adalah medley. Lagu-lagu mantap seperti "''[[Kau Kekasihku]]''", "''Usah Di Ragui''" (yang ini kedengaran sangat baik dengan hanya piano), "''[[Diari Hatimu]]''" dan "''[[Jerat Percintaan]]''" sepatutnya dinyanyikan sepenuhnya. Sorotan utama produksi ini muncul semasa segmen penghormatan kepada Sudirman apabila Siti menyanyikan (sekali lagi dalam medley) beberapa lagu hit Sudir yang tidak dapat dilupakan. Interpretasinya terhadap Pelangi Petang dan Salam Terakhir sememangnya menghayati dan berkesan sehingga membuatkan orang merasakan lagu-lagu itu juga boleh dipersembahkan sepenuhnya. Ah, sudahlah... Bagaimanapun, album ini masih menjadi peringatan yang baik bagi mereka yang tidak menghadiri konsert itu tentang apa yang mereka terlepas (atau tidak)." |source=Zainal Abdul Kadir mereview album ''Konsert Live Siti Nurhaliza''.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref>}} Album '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' menerima ulasan yang bercampur-campur daripada pengkritik muzik pada masa pelancarannya. Konsert ini diterima dengan baik oleh pengkritik dan beliau dipuji kerana vokal dan persembahannya. Seorang pengkritik dari ''[[Utusan Malaysia]]'' mengulas, "tidak disangkal lagi, pada malam itu, Siti menggunakan sepenuh kelebihan vokalnya dalam persembahan yang mantap dan bertenaga." Hey dari ''[[Berita Harian]]'' di dalam ulasannya menyebut, "Jika diberi peluang sedikit masa lagi, pasti Siti Nurhaliza Taruddin mampu meletak diri sebagai penghibur serba boleh."<ref name="BH - Konsert solo">{{Cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/28518467?pos=21&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513696712%3Aresultset|title=Konsert solo pertama Siti Nurhaliza hebat|author=Hey|first=|date=2 November 1999|work=[[Berita Harian]]|language=|trans-title=|archive-url=|archive-date=|accessdate=19 December 2017}}</ref> Konsert 'Live' Siti Nurhaliza juga dipilih oleh Marina Abdul Ghani dari ''[[The Malay Mail]]'' sebagai salah satu konsert terbaik tahun ini. Saniboey dalam ulasan dua bintangnya untuk ''[[Harian Metro]]'' mengulas, <nowiki>''</nowiki>Tiada pertikaian mengenai vokal Siti yang amat baik, namun bunyi dan kualiti yang lemah nyata merosakkan keindahan album ini".<ref name="HM - Ulasan Album3">{{cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45480362?pos=4&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513880775%3Aresultset|title=(Ulasan album)|date=2 February 2000|work=[[Harian Metro]]|accessdate=22 December 2017|author=Saniboey}}</ref>. Zainal Alam Kadir, dalam ulasan untuk ruangan ''Homespins'', memberikan penarafan dua setengah daripada lima bintang dan menyifatkan album ini sebagai satu naskhah yang memuatkan keseluruhan persembahan secara total tanpa tapisan elemen yang tidak perlu. Dari sudut vokal dan instrumentasi, pihak pengkritik memberikan pujian tinggi kepada mutu suara [[Siti Nurhaliza]] serta kekemasan susunan muzik barisan pemuzik iringan promien tanah air—seperti [[Ramli M. S.|Ramli M.S.]], [[Aubrey Suwito]], Pacai, [[Gary Gideon]], [[Fauzi Marzuki]], [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]], serta kru Swakarya. Malah, sebahagian susunan muzik dalam versi langsung ini dinilai jauh lebih baik dan bertenaga berbanding versi rakaman studio asal.<ref name=":1" /> Walau bagaimanapun, album ini tidak terlepas daripada kritikan struktur. Penerbitan album langsung ini disifatkan agak mengelirukan (atau ''confused'') kerana kepadatan adunan elemen muziknya yang sarat. Antara kelemahan ketara yang dibangkitkan termasuklah: * Penyertaan salutasi yang panjang, yang mana Penyertaan ucapan atau salutasi pentas yang panjang tidak disunting keluar dalam versi album. Pengkritik berpendapat hal ini secara tidak langsung mendedahkan pengalaman Siti yang masih terhad pada ketika itu dalam mengendalikan interaksi di atas pentas berskala besar.<ref name=":1" /> * Pengalaman pendengar yang mana album ini dianggap kurang memberikan impak maksima kepada golongan pendengar awam yang tidak menghadiri konsert tersebut secara fizikal, terutamanya apabila mendengar rangkaian lagu medley yang menjadi signatur persembahan beliau. Beberapa seleksi lagu utama seperti "''[[Kau Kekasihku]]''", "''Usah Di Ragui''" (yang dipuji kerana sentuhan minimalis piano), "''[[Diari Hatimu]]''", dan "''[[Jerat Percintaan]]''" dinyatakan lebih baik sekiranya disampaikan secara penuh berbanding persembahan medley.<ref name=":1" /> Secara keseluruhannya, pengkritik tetap merumuskan album ini sebagai sebuah naskhah peringatan yang baik untuk para peminat bagi mengimbas kembali momen konsert solo pertama dalam kerjaya seni Siti Nurhaliza.<ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref> == Kedudukan carta == '''Album''' {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col"| Carta (1999) ! scope="col"| Kedudukan tertinggi<br/>carta |- ![[Malaysia]]<br>([[RIM|Carta RIM]]) |style="text-align:center;"|3<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=4lRIAAAAIBAJ&pg=PA34&dq=Konsert+Siti+Nurhaliza&article_id=2539,803590&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjs_u32tfeXAxUk8DgGHaybJTYQ6AF6BAgLEAM|title=Hisham Harun's Hit List|last=Hisham Harun|publisher=[[New Straits Times]]|year=23 Februari 2000|pages=34|language=en}}</ref> |- ![[Malaysia]]<br>(10 Album Tempatan Paling Laris) |style="text-align:center;"|3<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=4lRIAAAAIBAJ&pg=PA34&dq=Konsert+Siti+Nurhaliza&article_id=2539,803590&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjs_u32tfeXAxUk8DgGHaybJTYQ6AF6BAgLEAM|title=Hisham Harun's Hit List|last=Hisham Harun|publisher=[[New Straits Times]]|year=23 Februari 2000|pages=34|language=en}}</ref> |- |} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable" |+ !Negara !Tarikh dikeluarkan !Format !Label |- ! rowspan="3" |[[Malaysia]] |1999 |[[Cakera padat|CD]] & [[VCD]] | rowspan="3" |[[Suria Records]] |- |2005 |[[Cakera padat|CD]] & [[VCD]] |- |20 September 2013 |[[Muat turun digital]] |- |} == Lihat juga == * ''[[Konsert Live Siti Nurhaliza]]'' == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live%3Fsrsltid%3DAYCX9vJLK3p4hDsqKasM6PHrp0HkmUBlrpBw27OnIV0aNDVltu6I_QVm&ved=2ahUKEwiF1Imk1PmXAxUjXGwGHdPtK2oQFnoECGAQAQ&usg=AOvVaw1Ds0pQZdKALnJrJ0Tr8tKz Konsert Live Siti Nurhaliza] - [[Discogs]] * [https://youtube.com/playlist?list=PLsLtdsnrdaiJ_Fdp051gdEqy2bzPzlALS&si=QFHNJm0D8-RbCGxI Konsert Live Siti Nurhaliza] - [[YouTube]] p6ksommdl5xrzito6nv7ovw3vw347go 7003891 7003889 2026-11-11T12:41:26Z Azizrfi.17 394673 /* Senarai runut */ 7003891 wikitext text/x-wiki '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' ialah album secara langsung pertama oleh penyanyi Malaysia, [[Siti Nurhaliza]]. Ia dikeluarkan pada tahun 1999 oleh syarikat rakaman [[Suria Records]], yang mana beliau melakukan konsert live tepat pada tarikh 30 Oktober 1999 di [[Stadium Putra|Stadium Putra Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Album ini beliau menyanyikan lagu-lagu secara langsung di panggung berupa lagu-lagu medley pilihan hit beliau daripada album sebelumnya seperti ''[[Siti Nurhaliza (album 1996)|Siti Nurhaliza I]]'', ''[[Siti Nurhaliza (album 1997)|Siti Nurhaliza II]]'', [[Cindai (album)|''Cindai'']], ''[[Adiwarna]]'', dan ''[[Pancawarna]].''<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Live|url=https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live|date=1999|accessdate=9 November 2026|language=en}}</ref>{{Kotak info album|type=live|name=''Konsert Live Siti Nurhaliza''|artist=[[Siti Nurhaliza]]|released=1999|recorded=30 Oktober 1999|tempat=[[Malaysia]]|genre=Pelbagai|Bahasa=[[Melayu]]|next_album=''[[Konsert Mega Siti Nurhaliza (album)|Konsert Mega Siti Nurhaliza]]''|Chronology=album langsung [[Siti Nurhaliza]]|This album='''''Konsert Live Siti Nurhaliza'''''|year=1999|next_year=2001|cover=[[Fail:Bsrcd00-23478a.jpg|thumb]]|label=[[Suria Records]]}} {{Album ratings | rev1 = ''[[Discogs]]'' | rev1Score = {{Rating|5|5}}<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Live|url=https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live|date=1999|accessdate=9 November 2026|language=en}}</ref> |rev2=''[[Berita Harian]]'' |rev2score={{Rating|2|5}}<ref name="HM - Ulasan Album3">{{cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45480362?pos=4&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513880775%3Aresultset|title=(Ulasan album)|date=2 February 2000|work=[[Harian Metro]]|accessdate=22 December 2017|author=Saniboey}}</ref> |rev3=''[[New Straits Times]]'' |rev3Score={{Rating|2.5|5}}<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref>}} == Ringkasan == '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' merupakan konsert solo pertama Siti Nurhaliza dalam kerjaya muzik beliau sejak kemunculan sulungnya selepas memenangi Bintang HMI anjuran [[RTM]] pada 1995. Solekan beliau untuk konsert pertamanya disediakan oleh Nurul Shukor.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3294640/persiapan-rapi-siti|title=Persiapan rapi Siti|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=19 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Kos konsert ini dilaporkan berjumlah RM2 juta.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2388350/konsert-solo-siti-rm2-juta|title=Konsert solo Siti RM2 juta|author=Hardi Effendi Yaacob|publisher=[[Berita Harian]]|date=5 Julai 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Berlangsung pada 30 Oktober 1999, [[Siti Nurhaliza]] mengorak langkah besar apabila menjayakan konsert pertama beliau yang bertaraf nasional. Konsert ini berlangsung di Stadium Putra [[Bukit Jalil]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3295096/malam-penentuan|title=Malam penentuan|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=30 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Dalam konsert ini, Siti mempersembahkan 26 buah lagu, termasuk tribute buat Sudirman.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3304035/20-lagu-bergema|title=20 lagu bergema|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=27 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Konsert yang memakan masa dua jam ini mendapat tajaan dari [[Pepsi]], berikutan Siti merupakan jurucakap untuk Pepsi ketika itu.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3296817/siti-janjikan-kejutan|title=Siti janjikan kejutan|author=Roslen Fadzil|publisher=[[Harian Metro]]|date=29 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Siti juga turut menjemput kanak-kanak kurang upaya untuk turut serta mempersembahkan dua buah lagu secara medley. Selain itu, Siti turut menyelitkan beberapa gimik yang cukup berkesan termasuk memainkan instrumen muzik dengan memakai baju bergemerlapan, menggunakan baju pendarflour, dan sebagainya.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3294886/aneka-fesyen-siti|title=Aneka fesyen Siti|author=Roslen Fadzil|publisher=[[Harian Metro]]|date=2 November 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Walaupun konsert pertama ini kurang mendapat sambutan (lebih 10,000 orang yang hadir), Siti tetap cekal dan bertabah, dan akan terus menjayakan konsert-konsert yang lebih besar dimasa akan datang. {{quote|Dahulu Siti pernah memasang angan-angan untuk membuat konsert sebelum usia 21 tahun dan alhamdulillah angan-angan itu berjaya menjadi kenyataan di usia Siti 20 tahun}} &mdash; Siti Nurhaliza semasa konsert pertamanya. == Senarai runut == ===Disc 1=== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = [[Engkau Bagaikan Permata]] | note1 = | writer1 = Sham Amir Hussain | lyrics1 = | music1 = | extra1 = Helen Yap | length1 = | title2 = Lagu Ku Di Hatimu | note2 = | writer2 = Siti Nurhaliza | lyrics2 = | music2 = | extra2 = Salman | length2 = | title3 = Jawapan Di Persimpangan | note3 = | writer3 = Othman Zainuddin | lyrics3 = | music3 = | extra3 = Adnan Abu Hassan | length3 = | title4 = Antara Waktu dan Usia | note4 = | writer4 = Hani MJ | lyrics4 = | music4 = | extra4 = Adnan Abu Hassan | length4 = | title5 = [[Wajah Kekasih]] | note5 = | writer5 = Hani MJ | lyrics5 = Hani MJ | music5 = | extra5 = Adnan Abu Hassan | length5 = | title6 = [[Kau Kekasihku]] | note6 = | writer6 = Alam Maya | lyrics6 = | music6 = | extra6 = Ajai | length6 = | title7 = Sendiri | note7 = | writer7 = Baiduri | lyrics7 = Baiduri | music7 = | extra7 = LY | length7 = | title8 = Langkah Di Persada | note8 = | writer8 = Rickie Koes | lyrics8 = Rickie Koes | music8 = | extra8 = Tisya | length8 = | title9 = [[Jerat Percintaan]] | note9 = | writer9 = Othman Zainuddin<br>Hani MJ | lyrics9 = | music9 = | extra9 = Adnan Abu Hassan | length9 = | title10 = [[Purnama Merindu]] | note10 = | writer10 = Lukhman S. | lyrics10 = | music10 = | extra10 = Ameer | length10 = | title11 = [[Nian di Hati]] | writer11 = Azam Dungun | extra11 = Azmeer | title12 = Dir | writer12 = Habsah Hassan | extra12 = Azmi Hassim | title13 = [[Pelangi Petang]] | writer13 = Sudirman Arshad | extra13 = Kassim Masdor | title14 = [[Balik Kampung]] | writer14 = Sudirman Arshad | extra14 = Sudirman Arshad | title15 = Basikal Tua | writer15 = Siti Zaleha Hassim | extra15 = Sudirman Arshad | title16 = [[Salam Terakhir]] | writer16 = Habsah Hassan | extra16 = Manan Ngah |total_length=}} ===Disc 2=== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = Usah di Ragui | extra1 = Zul Mahat | writer1 = Habsah Hassan | title2 = [[Diari Hatimu]] | extra2 = Ferdi Khalid NS | writer2 = Ferdi Khalid NS | title3 = [[Joget Berhibur]] | extra3 = [[Rahim Jantan]] | writer3 = [[Siso]] | title4 = [[Cindai (lagu)|Cindai]] | extra4 = [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] | writer4 = [[Hairul Anuar Harun]] | title5 = [[Satu Cinta Dua Jiwa]] | extra5 = [[Azlan Abu Hassan]] | writer5 = Ucu | title6 = Kini Kau Di Sisi | extra6 = Helen Yap | writer6 = Hani MJ | title7 = [[Bisikan Asmara]] | extra7 = Helen Yap | writer7 = Amran Omar | title8 = [[Aku Cinta Padamu]] | extra8 = [[LY]] | writer8 = [[Baiduri]] | title9 = Mahligai Asmara | extra9 = [[Adnan Abu Hassan]] | writer9 = Hani MJ | title10 = Aku Cinta Padamu | note10 = ''Chorus'' | extra10 = [[LY]] | writer10 = [[Baiduri]]}} == Tenaga kerja == * '''Penerbit Eksekutif:''' Tan Su Loke * '''Pengarah Muzik:''' [[Ramli M.S.]] * '''Penyelaras Produksi:''' Jason Foo * '''A&R Koordinator:''' Zulkefli Majid * '''Pengurus Promosi:''' Bard * '''Unit Promosi:''' Ariffin, Riz, Rahayu & Sabariah(Singapura) * '''Rakaman Live:''' King Studio * '''Jurutera Rakaman Live:''' C.L Toh * '''Juru Adun:''' Wong, [[Ramli M.S.]] * '''Penganjur:''' DWI Events Sdn.Bhd/Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn.Bhd * '''Pemuzik:''' [[Fauzi Marzuki]] (Gitar Utama), Aji (Gitar Kedua), Pacai (Bass), Gary Gideon (Ehsan Zijian - Drum), Steve Thornton (Ehsan LP - Percussion), [[Ramli M.S.]] (Keyboard), [[Aubrey Suwito]] (Piano) * '''Pemuzik Tradisional:''' [[Pak Ngah]] & Swakarya * '''Suara Latar:''' SWARA * '''Jurusolek:''' Nurul * '''Mastering:''' Genesis Mastering Lab Sdn.Bhd * '''Konsep Cover:''' AS Design & Print * '''Label:''' [[Suria Records]] == Label syarikat == == Ulasan kritis == {{Quote box|width=350px|align=left|quote="Ini adalah kes menggabungkan semuanya tanpa menapis hiasan yang tidak perlu. Sudah tentu, tiada siapa boleh menyalahkan suara Siti atau iringan serta susunan yang mantap (yang kedengaran lebih baik daripada versi album studio). Ia menampilkan ramai pemuzik terkenal Malaysia termasuk [[Ramli M.S.|Ramli M.S.]], [[Aubrey Suwito]], Pacai, [[Gary Gideon]], [[Fauzi Marzuki]], serta [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] dan kru Swakarya beliau, tetapi tidak dapat dielakkan rasa sedikit "keliru" dengan campuran berat yang disajikan dalam album ini. Terdapat banyak bahagian yang boleh disunting untuk menjadikan album ini lebih kemas, seperti ucapan panjang lebar yang hanya membuktikan pengalaman terhad Siti dalam mengendalikan penonton besar. Markah juga sedikit merosot apabila seseorang menyedari (terutamanya di kalangan mereka yang tidak menghadiri konsert) bahawa kebanyakan lagu yang dinyanyikan dengan terbaik oleh Siti adalah medley. Lagu-lagu mantap seperti "''[[Kau Kekasihku]]''", "''Usah Di Ragui''" (yang ini kedengaran sangat baik dengan hanya piano), "''[[Diari Hatimu]]''" dan "''[[Jerat Percintaan]]''" sepatutnya dinyanyikan sepenuhnya. Sorotan utama produksi ini muncul semasa segmen penghormatan kepada Sudirman apabila Siti menyanyikan (sekali lagi dalam medley) beberapa lagu hit Sudir yang tidak dapat dilupakan. Interpretasinya terhadap Pelangi Petang dan Salam Terakhir sememangnya menghayati dan berkesan sehingga membuatkan orang merasakan lagu-lagu itu juga boleh dipersembahkan sepenuhnya. Ah, sudahlah... Bagaimanapun, album ini masih menjadi peringatan yang baik bagi mereka yang tidak menghadiri konsert itu tentang apa yang mereka terlepas (atau tidak)." |source=Zainal Abdul Kadir mereview album ''Konsert Live Siti Nurhaliza''.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref>}} Album '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' menerima ulasan yang bercampur-campur daripada pengkritik muzik pada masa pelancarannya. Konsert ini diterima dengan baik oleh pengkritik dan beliau dipuji kerana vokal dan persembahannya. Seorang pengkritik dari ''[[Utusan Malaysia]]'' mengulas, "tidak disangkal lagi, pada malam itu, Siti menggunakan sepenuh kelebihan vokalnya dalam persembahan yang mantap dan bertenaga." Hey dari ''[[Berita Harian]]'' di dalam ulasannya menyebut, "Jika diberi peluang sedikit masa lagi, pasti Siti Nurhaliza Taruddin mampu meletak diri sebagai penghibur serba boleh."<ref name="BH - Konsert solo">{{Cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/28518467?pos=21&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513696712%3Aresultset|title=Konsert solo pertama Siti Nurhaliza hebat|author=Hey|first=|date=2 November 1999|work=[[Berita Harian]]|language=|trans-title=|archive-url=|archive-date=|accessdate=19 December 2017}}</ref> Konsert 'Live' Siti Nurhaliza juga dipilih oleh Marina Abdul Ghani dari ''[[The Malay Mail]]'' sebagai salah satu konsert terbaik tahun ini. Saniboey dalam ulasan dua bintangnya untuk ''[[Harian Metro]]'' mengulas, <nowiki>''</nowiki>Tiada pertikaian mengenai vokal Siti yang amat baik, namun bunyi dan kualiti yang lemah nyata merosakkan keindahan album ini".<ref name="HM - Ulasan Album3">{{cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45480362?pos=4&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513880775%3Aresultset|title=(Ulasan album)|date=2 February 2000|work=[[Harian Metro]]|accessdate=22 December 2017|author=Saniboey}}</ref>. Zainal Alam Kadir, dalam ulasan untuk ruangan ''Homespins'', memberikan penarafan dua setengah daripada lima bintang dan menyifatkan album ini sebagai satu naskhah yang memuatkan keseluruhan persembahan secara total tanpa tapisan elemen yang tidak perlu. Dari sudut vokal dan instrumentasi, pihak pengkritik memberikan pujian tinggi kepada mutu suara [[Siti Nurhaliza]] serta kekemasan susunan muzik barisan pemuzik iringan promien tanah air—seperti [[Ramli M. S.|Ramli M.S.]], [[Aubrey Suwito]], Pacai, [[Gary Gideon]], [[Fauzi Marzuki]], [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]], serta kru Swakarya. Malah, sebahagian susunan muzik dalam versi langsung ini dinilai jauh lebih baik dan bertenaga berbanding versi rakaman studio asal.<ref name=":1" /> Walau bagaimanapun, album ini tidak terlepas daripada kritikan struktur. Penerbitan album langsung ini disifatkan agak mengelirukan (atau ''confused'') kerana kepadatan adunan elemen muziknya yang sarat. Antara kelemahan ketara yang dibangkitkan termasuklah: * Penyertaan salutasi yang panjang, yang mana Penyertaan ucapan atau salutasi pentas yang panjang tidak disunting keluar dalam versi album. Pengkritik berpendapat hal ini secara tidak langsung mendedahkan pengalaman Siti yang masih terhad pada ketika itu dalam mengendalikan interaksi di atas pentas berskala besar.<ref name=":1" /> * Pengalaman pendengar yang mana album ini dianggap kurang memberikan impak maksima kepada golongan pendengar awam yang tidak menghadiri konsert tersebut secara fizikal, terutamanya apabila mendengar rangkaian lagu medley yang menjadi signatur persembahan beliau. Beberapa seleksi lagu utama seperti "''[[Kau Kekasihku]]''", "''Usah Di Ragui''" (yang dipuji kerana sentuhan minimalis piano), "''[[Diari Hatimu]]''", dan "''[[Jerat Percintaan]]''" dinyatakan lebih baik sekiranya disampaikan secara penuh berbanding persembahan medley.<ref name=":1" /> Secara keseluruhannya, pengkritik tetap merumuskan album ini sebagai sebuah naskhah peringatan yang baik untuk para peminat bagi mengimbas kembali momen konsert solo pertama dalam kerjaya seni Siti Nurhaliza.<ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref> == Kedudukan carta == '''Album''' {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col"| Carta (1999) ! scope="col"| Kedudukan tertinggi<br/>carta |- ![[Malaysia]]<br>([[RIM|Carta RIM]]) |style="text-align:center;"|3<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=4lRIAAAAIBAJ&pg=PA34&dq=Konsert+Siti+Nurhaliza&article_id=2539,803590&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjs_u32tfeXAxUk8DgGHaybJTYQ6AF6BAgLEAM|title=Hisham Harun's Hit List|last=Hisham Harun|publisher=[[New Straits Times]]|year=23 Februari 2000|pages=34|language=en}}</ref> |- ![[Malaysia]]<br>(10 Album Tempatan Paling Laris) |style="text-align:center;"|3<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=4lRIAAAAIBAJ&pg=PA34&dq=Konsert+Siti+Nurhaliza&article_id=2539,803590&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjs_u32tfeXAxUk8DgGHaybJTYQ6AF6BAgLEAM|title=Hisham Harun's Hit List|last=Hisham Harun|publisher=[[New Straits Times]]|year=23 Februari 2000|pages=34|language=en}}</ref> |- |} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable" |+ !Negara !Tarikh dikeluarkan !Format !Label |- ! rowspan="3" |[[Malaysia]] |1999 |[[Cakera padat|CD]] & [[VCD]] | rowspan="3" |[[Suria Records]] |- |2005 |[[Cakera padat|CD]] & [[VCD]] |- |20 September 2013 |[[Muat turun digital]] |- |} == Lihat juga == * ''[[Konsert Live Siti Nurhaliza]]'' == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live%3Fsrsltid%3DAYCX9vJLK3p4hDsqKasM6PHrp0HkmUBlrpBw27OnIV0aNDVltu6I_QVm&ved=2ahUKEwiF1Imk1PmXAxUjXGwGHdPtK2oQFnoECGAQAQ&usg=AOvVaw1Ds0pQZdKALnJrJ0Tr8tKz Konsert Live Siti Nurhaliza] - [[Discogs]] * [https://youtube.com/playlist?list=PLsLtdsnrdaiJ_Fdp051gdEqy2bzPzlALS&si=QFHNJm0D8-RbCGxI Konsert Live Siti Nurhaliza] - [[YouTube]] 259076216p3sqo8ox14cqmuew549vn7 7003893 7003891 2026-11-11T12:43:31Z Azizrfi.17 394673 /* Senarai runut */ 7003893 wikitext text/x-wiki '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' ialah album secara langsung pertama oleh penyanyi Malaysia, [[Siti Nurhaliza]]. Ia dikeluarkan pada tahun 1999 oleh syarikat rakaman [[Suria Records]], yang mana beliau melakukan konsert live tepat pada tarikh 30 Oktober 1999 di [[Stadium Putra|Stadium Putra Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Album ini beliau menyanyikan lagu-lagu secara langsung di panggung berupa lagu-lagu medley pilihan hit beliau daripada album sebelumnya seperti ''[[Siti Nurhaliza (album 1996)|Siti Nurhaliza I]]'', ''[[Siti Nurhaliza (album 1997)|Siti Nurhaliza II]]'', [[Cindai (album)|''Cindai'']], ''[[Adiwarna]]'', dan ''[[Pancawarna]].''<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Live|url=https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live|date=1999|accessdate=9 November 2026|language=en}}</ref>{{Kotak info album|type=live|name=''Konsert Live Siti Nurhaliza''|artist=[[Siti Nurhaliza]]|released=1999|recorded=30 Oktober 1999|tempat=[[Malaysia]]|genre=Pelbagai|Bahasa=[[Melayu]]|next_album=''[[Konsert Mega Siti Nurhaliza (album)|Konsert Mega Siti Nurhaliza]]''|Chronology=album langsung [[Siti Nurhaliza]]|This album='''''Konsert Live Siti Nurhaliza'''''|year=1999|next_year=2001|cover=[[Fail:Bsrcd00-23478a.jpg|thumb]]|label=[[Suria Records]]}} {{Album ratings | rev1 = ''[[Discogs]]'' | rev1Score = {{Rating|5|5}}<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Live|url=https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live|date=1999|accessdate=9 November 2026|language=en}}</ref> |rev2=''[[Berita Harian]]'' |rev2score={{Rating|2|5}}<ref name="HM - Ulasan Album3">{{cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45480362?pos=4&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513880775%3Aresultset|title=(Ulasan album)|date=2 February 2000|work=[[Harian Metro]]|accessdate=22 December 2017|author=Saniboey}}</ref> |rev3=''[[New Straits Times]]'' |rev3Score={{Rating|2.5|5}}<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref>}} == Ringkasan == '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' merupakan konsert solo pertama Siti Nurhaliza dalam kerjaya muzik beliau sejak kemunculan sulungnya selepas memenangi Bintang HMI anjuran [[RTM]] pada 1995. Solekan beliau untuk konsert pertamanya disediakan oleh Nurul Shukor.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3294640/persiapan-rapi-siti|title=Persiapan rapi Siti|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=19 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Kos konsert ini dilaporkan berjumlah RM2 juta.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2388350/konsert-solo-siti-rm2-juta|title=Konsert solo Siti RM2 juta|author=Hardi Effendi Yaacob|publisher=[[Berita Harian]]|date=5 Julai 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Berlangsung pada 30 Oktober 1999, [[Siti Nurhaliza]] mengorak langkah besar apabila menjayakan konsert pertama beliau yang bertaraf nasional. Konsert ini berlangsung di Stadium Putra [[Bukit Jalil]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3295096/malam-penentuan|title=Malam penentuan|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=30 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Dalam konsert ini, Siti mempersembahkan 26 buah lagu, termasuk tribute buat Sudirman.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3304035/20-lagu-bergema|title=20 lagu bergema|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=27 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Konsert yang memakan masa dua jam ini mendapat tajaan dari [[Pepsi]], berikutan Siti merupakan jurucakap untuk Pepsi ketika itu.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3296817/siti-janjikan-kejutan|title=Siti janjikan kejutan|author=Roslen Fadzil|publisher=[[Harian Metro]]|date=29 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Siti juga turut menjemput kanak-kanak kurang upaya untuk turut serta mempersembahkan dua buah lagu secara medley. Selain itu, Siti turut menyelitkan beberapa gimik yang cukup berkesan termasuk memainkan instrumen muzik dengan memakai baju bergemerlapan, menggunakan baju pendarflour, dan sebagainya.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3294886/aneka-fesyen-siti|title=Aneka fesyen Siti|author=Roslen Fadzil|publisher=[[Harian Metro]]|date=2 November 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Walaupun konsert pertama ini kurang mendapat sambutan (lebih 10,000 orang yang hadir), Siti tetap cekal dan bertabah, dan akan terus menjayakan konsert-konsert yang lebih besar dimasa akan datang. {{quote|Dahulu Siti pernah memasang angan-angan untuk membuat konsert sebelum usia 21 tahun dan alhamdulillah angan-angan itu berjaya menjadi kenyataan di usia Siti 20 tahun}} &mdash; Siti Nurhaliza semasa konsert pertamanya. == Senarai runut == ===Disc 1=== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = [[Engkau Bagaikan Permata]] | note1 = | writer1 = Sham Amir Hussain | lyrics1 = | music1 = | extra1 = Helen Yap | length1 = | title2 = Lagu Ku Di Hatimu | note2 = | writer2 = Siti Nurhaliza | lyrics2 = | music2 = | extra2 = Salman | length2 = | title3 = Jawapan Di Persimpangan | note3 = | writer3 = Othman Zainuddin | lyrics3 = | music3 = | extra3 = [[Adnan Abu Hassan]] | length3 = | title4 = Antara Waktu dan Usia | note4 = | writer4 = Hani MJ | lyrics4 = | music4 = | extra4 = [[Adnan Abu Hassan]] | length4 = | title5 = [[Wajah Kekasih]] | note5 = | writer5 = Hani MJ | lyrics5 = Hani MJ | music5 = | extra5 = [[Adnan Abu Hassan]] | length5 = | title6 = [[Kau Kekasihku]] | note6 = | writer6 = Alam Maya | lyrics6 = | music6 = | extra6 = Ajai | length6 = | title7 = Sendiri | note7 = | writer7 = [[Baiduri]] | lyrics7 = [[Baiduri]] | music7 = | extra7 = LY | length7 = | title8 = Langkah Di Persada | note8 = | writer8 = Rickie Koes | lyrics8 = Rickie Koes | music8 = | extra8 = Tisya | length8 = | title9 = [[Jerat Percintaan]] | note9 = | writer9 = Othman Zainuddin<br>Hani MJ | lyrics9 = | music9 = | extra9 = [[Adnan Abu Hassan]] | length9 = | title10 = [[Purnama Merindu]] | note10 = | writer10 = Lukhman S. | lyrics10 = | music10 = | extra10 = [[Azmeer]] | length10 = | title11 = [[Nian di Hati]] | writer11 = Azam Dungun | extra11 = [[Azmeer]] | title12 = Dir | writer12 = [[Habsah Hassan]] | extra12 = Azmi Hassim | title13 = [[Pelangi Petang]] | writer13 = [[Sudirman Arshad]] | extra13 = Kassim Masdor | title14 = [[Balik Kampung]] | writer14 = [[Sudirman Arshad]] | extra14 = [[Sudirman Arshad]] | title15 = Basikal Tua | writer15 = Siti Zaleha Hassim | extra15 = [[Sudirman Arshad]] | title16 = [[Salam Terakhir]] | writer16 = [[Habsah Hassan]] | extra16 = [[Manan Ngah]] |total_length=}} ===Disc 2=== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = Usah di Ragui | extra1 = Zul Mahat | writer1 = Habsah Hassan | title2 = [[Diari Hatimu]] | extra2 = Ferdi Khalid NS | writer2 = Ferdi Khalid NS | title3 = [[Joget Berhibur]] | extra3 = [[Rahim Jantan]] | writer3 = [[Siso]] | title4 = [[Cindai (lagu)|Cindai]] | extra4 = [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] | writer4 = [[Hairul Anuar Harun]] | title5 = [[Satu Cinta Dua Jiwa]] | extra5 = [[Azlan Abu Hassan]] | writer5 = Ucu | title6 = Kini Kau Di Sisi | extra6 = Helen Yap | writer6 = Hani MJ | title7 = [[Bisikan Asmara]] | extra7 = Helen Yap | writer7 = Amran Omar | title8 = [[Aku Cinta Padamu]] | extra8 = [[LY]] | writer8 = [[Baiduri]] | title9 = Mahligai Asmara | extra9 = [[Adnan Abu Hassan]] | writer9 = Hani MJ | title10 = Aku Cinta Padamu | note10 = ''Chorus'' | extra10 = [[LY]] | writer10 = [[Baiduri]]}} == Tenaga kerja == * '''Penerbit Eksekutif:''' Tan Su Loke * '''Pengarah Muzik:''' [[Ramli M.S.]] * '''Penyelaras Produksi:''' Jason Foo * '''A&R Koordinator:''' Zulkefli Majid * '''Pengurus Promosi:''' Bard * '''Unit Promosi:''' Ariffin, Riz, Rahayu & Sabariah(Singapura) * '''Rakaman Live:''' King Studio * '''Jurutera Rakaman Live:''' C.L Toh * '''Juru Adun:''' Wong, [[Ramli M.S.]] * '''Penganjur:''' DWI Events Sdn.Bhd/Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn.Bhd * '''Pemuzik:''' [[Fauzi Marzuki]] (Gitar Utama), Aji (Gitar Kedua), Pacai (Bass), Gary Gideon (Ehsan Zijian - Drum), Steve Thornton (Ehsan LP - Percussion), [[Ramli M.S.]] (Keyboard), [[Aubrey Suwito]] (Piano) * '''Pemuzik Tradisional:''' [[Pak Ngah]] & Swakarya * '''Suara Latar:''' SWARA * '''Jurusolek:''' Nurul * '''Mastering:''' Genesis Mastering Lab Sdn.Bhd * '''Konsep Cover:''' AS Design & Print * '''Label:''' [[Suria Records]] == Label syarikat == == Ulasan kritis == {{Quote box|width=350px|align=left|quote="Ini adalah kes menggabungkan semuanya tanpa menapis hiasan yang tidak perlu. Sudah tentu, tiada siapa boleh menyalahkan suara Siti atau iringan serta susunan yang mantap (yang kedengaran lebih baik daripada versi album studio). Ia menampilkan ramai pemuzik terkenal Malaysia termasuk [[Ramli M.S.|Ramli M.S.]], [[Aubrey Suwito]], Pacai, [[Gary Gideon]], [[Fauzi Marzuki]], serta [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] dan kru Swakarya beliau, tetapi tidak dapat dielakkan rasa sedikit "keliru" dengan campuran berat yang disajikan dalam album ini. Terdapat banyak bahagian yang boleh disunting untuk menjadikan album ini lebih kemas, seperti ucapan panjang lebar yang hanya membuktikan pengalaman terhad Siti dalam mengendalikan penonton besar. Markah juga sedikit merosot apabila seseorang menyedari (terutamanya di kalangan mereka yang tidak menghadiri konsert) bahawa kebanyakan lagu yang dinyanyikan dengan terbaik oleh Siti adalah medley. Lagu-lagu mantap seperti "''[[Kau Kekasihku]]''", "''Usah Di Ragui''" (yang ini kedengaran sangat baik dengan hanya piano), "''[[Diari Hatimu]]''" dan "''[[Jerat Percintaan]]''" sepatutnya dinyanyikan sepenuhnya. Sorotan utama produksi ini muncul semasa segmen penghormatan kepada Sudirman apabila Siti menyanyikan (sekali lagi dalam medley) beberapa lagu hit Sudir yang tidak dapat dilupakan. Interpretasinya terhadap Pelangi Petang dan Salam Terakhir sememangnya menghayati dan berkesan sehingga membuatkan orang merasakan lagu-lagu itu juga boleh dipersembahkan sepenuhnya. Ah, sudahlah... Bagaimanapun, album ini masih menjadi peringatan yang baik bagi mereka yang tidak menghadiri konsert itu tentang apa yang mereka terlepas (atau tidak)." |source=Zainal Abdul Kadir mereview album ''Konsert Live Siti Nurhaliza''.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref>}} Album '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' menerima ulasan yang bercampur-campur daripada pengkritik muzik pada masa pelancarannya. Konsert ini diterima dengan baik oleh pengkritik dan beliau dipuji kerana vokal dan persembahannya. Seorang pengkritik dari ''[[Utusan Malaysia]]'' mengulas, "tidak disangkal lagi, pada malam itu, Siti menggunakan sepenuh kelebihan vokalnya dalam persembahan yang mantap dan bertenaga." Hey dari ''[[Berita Harian]]'' di dalam ulasannya menyebut, "Jika diberi peluang sedikit masa lagi, pasti Siti Nurhaliza Taruddin mampu meletak diri sebagai penghibur serba boleh."<ref name="BH - Konsert solo">{{Cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/28518467?pos=21&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513696712%3Aresultset|title=Konsert solo pertama Siti Nurhaliza hebat|author=Hey|first=|date=2 November 1999|work=[[Berita Harian]]|language=|trans-title=|archive-url=|archive-date=|accessdate=19 December 2017}}</ref> Konsert 'Live' Siti Nurhaliza juga dipilih oleh Marina Abdul Ghani dari ''[[The Malay Mail]]'' sebagai salah satu konsert terbaik tahun ini. Saniboey dalam ulasan dua bintangnya untuk ''[[Harian Metro]]'' mengulas, <nowiki>''</nowiki>Tiada pertikaian mengenai vokal Siti yang amat baik, namun bunyi dan kualiti yang lemah nyata merosakkan keindahan album ini".<ref name="HM - Ulasan Album3">{{cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45480362?pos=4&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513880775%3Aresultset|title=(Ulasan album)|date=2 February 2000|work=[[Harian Metro]]|accessdate=22 December 2017|author=Saniboey}}</ref>. Zainal Alam Kadir, dalam ulasan untuk ruangan ''Homespins'', memberikan penarafan dua setengah daripada lima bintang dan menyifatkan album ini sebagai satu naskhah yang memuatkan keseluruhan persembahan secara total tanpa tapisan elemen yang tidak perlu. Dari sudut vokal dan instrumentasi, pihak pengkritik memberikan pujian tinggi kepada mutu suara [[Siti Nurhaliza]] serta kekemasan susunan muzik barisan pemuzik iringan promien tanah air—seperti [[Ramli M. S.|Ramli M.S.]], [[Aubrey Suwito]], Pacai, [[Gary Gideon]], [[Fauzi Marzuki]], [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]], serta kru Swakarya. Malah, sebahagian susunan muzik dalam versi langsung ini dinilai jauh lebih baik dan bertenaga berbanding versi rakaman studio asal.<ref name=":1" /> Walau bagaimanapun, album ini tidak terlepas daripada kritikan struktur. Penerbitan album langsung ini disifatkan agak mengelirukan (atau ''confused'') kerana kepadatan adunan elemen muziknya yang sarat. Antara kelemahan ketara yang dibangkitkan termasuklah: * Penyertaan salutasi yang panjang, yang mana Penyertaan ucapan atau salutasi pentas yang panjang tidak disunting keluar dalam versi album. Pengkritik berpendapat hal ini secara tidak langsung mendedahkan pengalaman Siti yang masih terhad pada ketika itu dalam mengendalikan interaksi di atas pentas berskala besar.<ref name=":1" /> * Pengalaman pendengar yang mana album ini dianggap kurang memberikan impak maksima kepada golongan pendengar awam yang tidak menghadiri konsert tersebut secara fizikal, terutamanya apabila mendengar rangkaian lagu medley yang menjadi signatur persembahan beliau. Beberapa seleksi lagu utama seperti "''[[Kau Kekasihku]]''", "''Usah Di Ragui''" (yang dipuji kerana sentuhan minimalis piano), "''[[Diari Hatimu]]''", dan "''[[Jerat Percintaan]]''" dinyatakan lebih baik sekiranya disampaikan secara penuh berbanding persembahan medley.<ref name=":1" /> Secara keseluruhannya, pengkritik tetap merumuskan album ini sebagai sebuah naskhah peringatan yang baik untuk para peminat bagi mengimbas kembali momen konsert solo pertama dalam kerjaya seni Siti Nurhaliza.<ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref> == Kedudukan carta == '''Album''' {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col"| Carta (1999) ! scope="col"| Kedudukan tertinggi<br/>carta |- ![[Malaysia]]<br>([[RIM|Carta RIM]]) |style="text-align:center;"|3<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=4lRIAAAAIBAJ&pg=PA34&dq=Konsert+Siti+Nurhaliza&article_id=2539,803590&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjs_u32tfeXAxUk8DgGHaybJTYQ6AF6BAgLEAM|title=Hisham Harun's Hit List|last=Hisham Harun|publisher=[[New Straits Times]]|year=23 Februari 2000|pages=34|language=en}}</ref> |- ![[Malaysia]]<br>(10 Album Tempatan Paling Laris) |style="text-align:center;"|3<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=4lRIAAAAIBAJ&pg=PA34&dq=Konsert+Siti+Nurhaliza&article_id=2539,803590&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjs_u32tfeXAxUk8DgGHaybJTYQ6AF6BAgLEAM|title=Hisham Harun's Hit List|last=Hisham Harun|publisher=[[New Straits Times]]|year=23 Februari 2000|pages=34|language=en}}</ref> |- |} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable" |+ !Negara !Tarikh dikeluarkan !Format !Label |- ! rowspan="3" |[[Malaysia]] |1999 |[[Cakera padat|CD]] & [[VCD]] | rowspan="3" |[[Suria Records]] |- |2005 |[[Cakera padat|CD]] & [[VCD]] |- |20 September 2013 |[[Muat turun digital]] |- |} == Lihat juga == * ''[[Konsert Live Siti Nurhaliza]]'' == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live%3Fsrsltid%3DAYCX9vJLK3p4hDsqKasM6PHrp0HkmUBlrpBw27OnIV0aNDVltu6I_QVm&ved=2ahUKEwiF1Imk1PmXAxUjXGwGHdPtK2oQFnoECGAQAQ&usg=AOvVaw1Ds0pQZdKALnJrJ0Tr8tKz Konsert Live Siti Nurhaliza] - [[Discogs]] * [https://youtube.com/playlist?list=PLsLtdsnrdaiJ_Fdp051gdEqy2bzPzlALS&si=QFHNJm0D8-RbCGxI Konsert Live Siti Nurhaliza] - [[YouTube]] m7lljcbfyvamm5vzqwrbs9xv0c9v9i2 7003953 7003893 2026-11-11T17:19:51Z Azizrfi.17 394673 7003953 wikitext text/x-wiki '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' ialah album secara langsung pertama oleh penyanyi Malaysia, [[Siti Nurhaliza]].<ref name=":2" /> Ia dikeluarkan pada tahun 1999 oleh syarikat rakaman [[Suria Records]]<ref name=":2" />, yang mana beliau melakukan konsert live tepat pada tarikh 30 Oktober 1999 di [[Stadium Putra|Stadium Putra Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]].<ref name=":2" /> Album ini beliau menyanyikan lagu-lagu secara langsung di panggung berupa lagu-lagu medley pilihan hit beliau daripada album sebelumnya seperti ''[[Siti Nurhaliza (album 1996)|Siti Nurhaliza I]]'', ''[[Siti Nurhaliza (album 1997)|Siti Nurhaliza II]]'', [[Cindai (album)|''Cindai'']], ''[[Adiwarna]]'', dan ''[[Pancawarna]].''<ref name=":2">{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Live|url=https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live|date=1999|accessdate=9 November 2026|language=en}}</ref>{{Kotak info album|type=live|name=''Konsert Live Siti Nurhaliza''|artist=[[Siti Nurhaliza]]|released=1999|recorded=30 Oktober 1999|tempat=[[Malaysia]]|genre=Pelbagai|Bahasa=[[Melayu]]|next_album=''[[Konsert Mega Siti Nurhaliza (album)|Konsert Mega Siti Nurhaliza]]''|Chronology=album langsung [[Siti Nurhaliza]]|This album='''''Konsert Live Siti Nurhaliza'''''|year=1999|next_year=2001|cover=[[Fail:Bsrcd00-23478a.jpg|thumb]]|label=[[Suria Records]]}} {{Album ratings | rev1 = ''[[Discogs]]'' | rev1Score = {{Rating|5|5}}<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Live|url=https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live|date=1999|accessdate=9 November 2026|language=en}}</ref> |rev2=''[[Berita Harian]]'' |rev2score={{Rating|2|5}}<ref name="HM - Ulasan Album3">{{cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45480362?pos=4&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513880775%3Aresultset|title=(Ulasan album)|date=2 February 2000|work=[[Harian Metro]]|accessdate=22 December 2017|author=Saniboey}}</ref> |rev3=''[[New Straits Times]]'' |rev3Score={{Rating|2.5|5}}<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref>}} == Ringkasan == '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' merupakan konsert solo pertama Siti Nurhaliza dalam kerjaya muzik beliau sejak kemunculan sulungnya selepas memenangi Bintang HMI anjuran [[RTM]] pada 1995. Solekan beliau untuk konsert pertamanya disediakan oleh Nurul Shukor.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3294640/persiapan-rapi-siti|title=Persiapan rapi Siti|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=19 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Kos konsert ini dilaporkan berjumlah RM2 juta.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2388350/konsert-solo-siti-rm2-juta|title=Konsert solo Siti RM2 juta|author=Hardi Effendi Yaacob|publisher=[[Berita Harian]]|date=5 Julai 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Berlangsung pada 30 Oktober 1999, [[Siti Nurhaliza]] mengorak langkah besar apabila menjayakan konsert pertama beliau yang bertaraf nasional. Konsert ini berlangsung di Stadium Putra [[Bukit Jalil]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3295096/malam-penentuan|title=Malam penentuan|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=30 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Dalam konsert ini, Siti mempersembahkan 26 buah lagu, termasuk tribute buat Sudirman.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3304035/20-lagu-bergema|title=20 lagu bergema|author=Sani Salleh|publisher=[[Harian Metro]]|date=27 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Konsert yang memakan masa dua jam ini mendapat tajaan dari [[Pepsi]], berikutan Siti merupakan jurucakap untuk Pepsi ketika itu.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3296817/siti-janjikan-kejutan|title=Siti janjikan kejutan|author=Roslen Fadzil|publisher=[[Harian Metro]]|date=29 Oktober 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Siti juga turut menjemput kanak-kanak kurang upaya untuk turut serta mempersembahkan dua buah lagu secara medley. Selain itu, Siti turut menyelitkan beberapa gimik yang cukup berkesan termasuk memainkan instrumen muzik dengan memakai baju bergemerlapan, menggunakan baju pendarflour, dan sebagainya.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3294886/aneka-fesyen-siti|title=Aneka fesyen Siti|author=Roslen Fadzil|publisher=[[Harian Metro]]|date=2 November 1999|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Walaupun konsert pertama ini kurang mendapat sambutan (lebih 10,000 orang yang hadir), Siti tetap cekal dan bertabah, dan akan terus menjayakan konsert-konsert yang lebih besar dimasa akan datang. {{quote|Dahulu Siti pernah memasang angan-angan untuk membuat konsert sebelum usia 21 tahun dan alhamdulillah angan-angan itu berjaya menjadi kenyataan di usia Siti 20 tahun}} &mdash; Siti Nurhaliza semasa konsert pertamanya. == Senarai runut == ===Disc 1=== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = [[Engkau Bagaikan Permata]] | note1 = | writer1 = Sham Amir Hussain | lyrics1 = | music1 = | extra1 = Helen Yap | length1 = | title2 = Lagu Ku Di Hatimu | note2 = | writer2 = Siti Nurhaliza | lyrics2 = | music2 = | extra2 = Salman | length2 = | title3 = Jawapan Di Persimpangan | note3 = | writer3 = Othman Zainuddin | lyrics3 = | music3 = | extra3 = [[Adnan Abu Hassan]] | length3 = | title4 = Antara Waktu dan Usia | note4 = | writer4 = Hani MJ | lyrics4 = | music4 = | extra4 = [[Adnan Abu Hassan]] | length4 = | title5 = [[Wajah Kekasih]] | note5 = | writer5 = Hani MJ | lyrics5 = Hani MJ | music5 = | extra5 = [[Adnan Abu Hassan]] | length5 = | title6 = [[Kau Kekasihku]] | note6 = | writer6 = Alam Maya | lyrics6 = | music6 = | extra6 = Ajai | length6 = | title7 = Sendiri | note7 = | writer7 = [[Baiduri]] | lyrics7 = [[Baiduri]] | music7 = | extra7 = LY | length7 = | title8 = Langkah Di Persada | note8 = | writer8 = Rickie Koes | lyrics8 = Rickie Koes | music8 = | extra8 = Tisya | length8 = | title9 = [[Jerat Percintaan]] | note9 = | writer9 = Othman Zainuddin<br>Hani MJ | lyrics9 = | music9 = | extra9 = [[Adnan Abu Hassan]] | length9 = | title10 = [[Purnama Merindu]] | note10 = | writer10 = Lukhman S. | lyrics10 = | music10 = | extra10 = [[Azmeer]] | length10 = | title11 = [[Nian di Hati]] | writer11 = Azam Dungun | extra11 = [[Azmeer]] | title12 = Dir | writer12 = [[Habsah Hassan]] | extra12 = Azmi Hassim | title13 = [[Pelangi Petang]] | writer13 = [[Sudirman Arshad]] | extra13 = Kassim Masdor | title14 = [[Balik Kampung]] | writer14 = [[Sudirman Arshad]] | extra14 = [[Sudirman Arshad]] | title15 = Basikal Tua | writer15 = Siti Zaleha Hassim | extra15 = [[Sudirman Arshad]] | title16 = [[Salam Terakhir]] | writer16 = [[Habsah Hassan]] | extra16 = [[Manan Ngah]] |total_length=}} ===Disc 2=== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = Usah di Ragui | extra1 = Zul Mahat | writer1 = Habsah Hassan | title2 = [[Diari Hatimu]] | extra2 = Ferdi Khalid NS | writer2 = Ferdi Khalid NS | title3 = [[Joget Berhibur]] | extra3 = [[Rahim Jantan]] | writer3 = [[Siso]] | title4 = [[Cindai (lagu)|Cindai]] | extra4 = [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] | writer4 = [[Hairul Anuar Harun]] | title5 = [[Satu Cinta Dua Jiwa]] | extra5 = [[Azlan Abu Hassan]] | writer5 = Ucu | title6 = Kini Kau Di Sisi | extra6 = Helen Yap | writer6 = Hani MJ | title7 = [[Bisikan Asmara]] | extra7 = Helen Yap | writer7 = Amran Omar | title8 = [[Aku Cinta Padamu]] | extra8 = [[LY]] | writer8 = [[Baiduri]] | title9 = Mahligai Asmara | extra9 = [[Adnan Abu Hassan]] | writer9 = Hani MJ | title10 = Aku Cinta Padamu | note10 = ''Chorus'' | extra10 = [[LY]] | writer10 = [[Baiduri]]}} == Tenaga kerja == * '''Penerbit Eksekutif:''' Tan Su Loke * '''Pengarah Muzik:''' [[Ramli M.S.]] * '''Penyelaras Produksi:''' Jason Foo * '''A&R Koordinator:''' Zulkefli Majid * '''Pengurus Promosi:''' Bard * '''Unit Promosi:''' Ariffin, Riz, Rahayu & Sabariah(Singapura) * '''Rakaman Live:''' King Studio * '''Jurutera Rakaman Live:''' C.L Toh * '''Juru Adun:''' Wong, [[Ramli M.S.]] * '''Penganjur:''' DWI Events Sdn.Bhd/Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn.Bhd * '''Pemuzik:''' [[Fauzi Marzuki]] (Gitar Utama), Aji (Gitar Kedua), Pacai (Bass), Gary Gideon (Ehsan Zijian - Drum), Steve Thornton (Ehsan LP - Percussion), [[Ramli M.S.]] (Keyboard), [[Aubrey Suwito]] (Piano) * '''Pemuzik Tradisional:''' [[Pak Ngah]] & Swakarya * '''Suara Latar:''' SWARA * '''Jurusolek:''' Nurul * '''Mastering:''' Genesis Mastering Lab Sdn.Bhd * '''Konsep Cover:''' AS Design & Print * '''Label:''' [[Suria Records]] == Label syarikat == == Ulasan kritis == {{Quote box|width=350px|align=left|quote="Ini adalah kes menggabungkan semuanya tanpa menapis hiasan yang tidak perlu. Sudah tentu, tiada siapa boleh menyalahkan suara Siti atau iringan serta susunan yang mantap (yang kedengaran lebih baik daripada versi album studio). Ia menampilkan ramai pemuzik terkenal Malaysia termasuk [[Ramli M.S.|Ramli M.S.]], [[Aubrey Suwito]], Pacai, [[Gary Gideon]], [[Fauzi Marzuki]], serta [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] dan kru Swakarya beliau, tetapi tidak dapat dielakkan rasa sedikit "keliru" dengan campuran berat yang disajikan dalam album ini. Terdapat banyak bahagian yang boleh disunting untuk menjadikan album ini lebih kemas, seperti ucapan panjang lebar yang hanya membuktikan pengalaman terhad Siti dalam mengendalikan penonton besar. Markah juga sedikit merosot apabila seseorang menyedari (terutamanya di kalangan mereka yang tidak menghadiri konsert) bahawa kebanyakan lagu yang dinyanyikan dengan terbaik oleh Siti adalah medley. Lagu-lagu mantap seperti "''[[Kau Kekasihku]]''", "''Usah Di Ragui''" (yang ini kedengaran sangat baik dengan hanya piano), "''[[Diari Hatimu]]''" dan "''[[Jerat Percintaan]]''" sepatutnya dinyanyikan sepenuhnya. Sorotan utama produksi ini muncul semasa segmen penghormatan kepada Sudirman apabila Siti menyanyikan (sekali lagi dalam medley) beberapa lagu hit Sudir yang tidak dapat dilupakan. Interpretasinya terhadap Pelangi Petang dan Salam Terakhir sememangnya menghayati dan berkesan sehingga membuatkan orang merasakan lagu-lagu itu juga boleh dipersembahkan sepenuhnya. Ah, sudahlah... Bagaimanapun, album ini masih menjadi peringatan yang baik bagi mereka yang tidak menghadiri konsert itu tentang apa yang mereka terlepas (atau tidak)." |source=Zainal Abdul Kadir mereview album ''Konsert Live Siti Nurhaliza''.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref>}} Album '''''Konsert Live Siti Nurhaliza''''' menerima ulasan yang bercampur-campur daripada pengkritik muzik pada masa pelancarannya. Konsert ini diterima dengan baik oleh pengkritik dan beliau dipuji kerana vokal dan persembahannya. Seorang pengkritik dari ''[[Utusan Malaysia]]'' mengulas, "tidak disangkal lagi, pada malam itu, Siti menggunakan sepenuh kelebihan vokalnya dalam persembahan yang mantap dan bertenaga." Hey dari ''[[Berita Harian]]'' di dalam ulasannya menyebut, "Jika diberi peluang sedikit masa lagi, pasti Siti Nurhaliza Taruddin mampu meletak diri sebagai penghibur serba boleh."<ref name="BH - Konsert solo">{{Cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/28518467?pos=21&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513696712%3Aresultset|title=Konsert solo pertama Siti Nurhaliza hebat|author=Hey|first=|date=2 November 1999|work=[[Berita Harian]]|language=|trans-title=|archive-url=|archive-date=|accessdate=19 December 2017}}</ref> Konsert 'Live' Siti Nurhaliza juga dipilih oleh Marina Abdul Ghani dari ''[[The Malay Mail]]'' sebagai salah satu konsert terbaik tahun ini. Saniboey dalam ulasan dua bintangnya untuk ''[[Harian Metro]]'' mengulas, <nowiki>''</nowiki>Tiada pertikaian mengenai vokal Siti yang amat baik, namun bunyi dan kualiti yang lemah nyata merosakkan keindahan album ini".<ref name="HM - Ulasan Album3">{{cite web|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45480362?pos=4&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1513880775%3Aresultset|title=(Ulasan album)|date=2 February 2000|work=[[Harian Metro]]|accessdate=22 December 2017|author=Saniboey}}</ref>. Zainal Alam Kadir, dalam ulasan untuk ruangan ''Homespins'', memberikan penarafan dua setengah daripada lima bintang dan menyifatkan album ini sebagai satu naskhah yang memuatkan keseluruhan persembahan secara total tanpa tapisan elemen yang tidak perlu. Dari sudut vokal dan instrumentasi, pihak pengkritik memberikan pujian tinggi kepada mutu suara [[Siti Nurhaliza]] serta kekemasan susunan muzik barisan pemuzik iringan promien tanah air—seperti [[Ramli M. S.|Ramli M.S.]], [[Aubrey Suwito]], Pacai, [[Gary Gideon]], [[Fauzi Marzuki]], [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]], serta kru Swakarya. Malah, sebahagian susunan muzik dalam versi langsung ini dinilai jauh lebih baik dan bertenaga berbanding versi rakaman studio asal.<ref name=":1" /> Walau bagaimanapun, album ini tidak terlepas daripada kritikan struktur. Penerbitan album langsung ini disifatkan agak mengelirukan (atau ''confused'') kerana kepadatan adunan elemen muziknya yang sarat. Antara kelemahan ketara yang dibangkitkan termasuklah: * Penyertaan salutasi yang panjang, yang mana Penyertaan ucapan atau salutasi pentas yang panjang tidak disunting keluar dalam versi album. Pengkritik berpendapat hal ini secara tidak langsung mendedahkan pengalaman Siti yang masih terhad pada ketika itu dalam mengendalikan interaksi di atas pentas berskala besar.<ref name=":1" /> * Pengalaman pendengar yang mana album ini dianggap kurang memberikan impak maksima kepada golongan pendengar awam yang tidak menghadiri konsert tersebut secara fizikal, terutamanya apabila mendengar rangkaian lagu medley yang menjadi signatur persembahan beliau. Beberapa seleksi lagu utama seperti "''[[Kau Kekasihku]]''", "''Usah Di Ragui''" (yang dipuji kerana sentuhan minimalis piano), "''[[Diari Hatimu]]''", dan "''[[Jerat Percintaan]]''" dinyatakan lebih baik sekiranya disampaikan secara penuh berbanding persembahan medley.<ref name=":1" /> Secara keseluruhannya, pengkritik tetap merumuskan album ini sebagai sebuah naskhah peringatan yang baik untuk para peminat bagi mengimbas kembali momen konsert solo pertama dalam kerjaya seni Siti Nurhaliza.<ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=-VRIAAAAIBAJ&pg=PA30&dq=Konsert+Live+Siti+Nurhaliza&article_id=4032,2858481&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjx9oS56PiXAxVGXmwGHTcyPUMQ6AF6BAgREAM|title=Homespins by Zainal Abdul Kadir|last=Zainal Abdul Kadir|publisher=[[New Straits Times]]|year=14 Februari 2000|pages=30|language=en}}</ref> == Kedudukan carta == '''Album''' {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col"| Carta (1999) ! scope="col"| Kedudukan tertinggi<br/>carta |- ![[Malaysia]]<br>([[RIM|Carta RIM]]) |style="text-align:center;"|3<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=4lRIAAAAIBAJ&pg=PA34&dq=Konsert+Siti+Nurhaliza&article_id=2539,803590&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjs_u32tfeXAxUk8DgGHaybJTYQ6AF6BAgLEAM|title=Hisham Harun's Hit List|last=Hisham Harun|publisher=[[New Straits Times]]|year=23 Februari 2000|pages=34|language=en}}</ref> |- ![[Malaysia]]<br>(10 Album Tempatan Paling Laris) |style="text-align:center;"|3<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.id/books?id=4lRIAAAAIBAJ&pg=PA34&dq=Konsert+Siti+Nurhaliza&article_id=2539,803590&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjs_u32tfeXAxUk8DgGHaybJTYQ6AF6BAgLEAM|title=Hisham Harun's Hit List|last=Hisham Harun|publisher=[[New Straits Times]]|year=23 Februari 2000|pages=34|language=en}}</ref> |- |} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable" |+ !Negara !Tarikh dikeluarkan !Format !Label |- ! rowspan="3" |[[Malaysia]] |1999<ref name=":2" /> |[[Cakera padat|CD]] & [[VCD]] | rowspan="3" |[[Suria Records]] |- |2005<ref name=":2" /> |[[Cakera padat|CD]] & [[VCD]] |- |20 September 2013 |[[Muat turun digital]] |- |} == Lihat juga == * ''[[Konsert Live Siti Nurhaliza]]'' == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [https://www.discogs.com/release/7213972-Siti-Nurhaliza-Konsert-Live%3Fsrsltid%3DAYCX9vJLK3p4hDsqKasM6PHrp0HkmUBlrpBw27OnIV0aNDVltu6I_QVm&ved=2ahUKEwiF1Imk1PmXAxUjXGwGHdPtK2oQFnoECGAQAQ&usg=AOvVaw1Ds0pQZdKALnJrJ0Tr8tKz Konsert Live Siti Nurhaliza] - [[Discogs]] * [https://youtube.com/playlist?list=PLsLtdsnrdaiJ_Fdp051gdEqy2bzPzlALS&si=QFHNJm0D8-RbCGxI Konsert Live Siti Nurhaliza] - [[YouTube]] gjfh1jfpzcamod6p6wklwy27aurckc7 0 1304841 7004074 7000106 2026-11-12T02:51:50Z Mrharth 414006 7004074 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | director = [[Robert Eggers]] | writer = {{Plainlist| * Robert Eggers * [[Sjón]] }} | producer = {{Plainlist| * [[Tim Bevan]] * [[Eric Fellner]] * Garrett Bird * Robert Eggers * Sjón }} | starring = {{Plainlist| * [[Aaron Taylor-Johnson]] * [[Willem Dafoe]] * [[Lily-Rose Depp]] }} | cinematography = [[Jarin Blaschke]] | editing = Louise Ford | music = [[Robin Carolan]] | studio = {{Plainlist| * [[Focus Features]] * [[Working Title Films]] * [[Chris Columbus (filmmaker)|Maiden Voyage Pictures]] }} | distributor = {{Plainlist| * Focus Features (AS) * [[Universal Pictures]] (antarabangsa) }} | released = {{Film date|2026|12|25|AS|2027|1|1|UK}} | runtime = 120 minit<ref>{{Cite web |date=November 11, 2026 |title=''Werwulf'' (18) |url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/58E126C8005AE0FB |access-date=November 11, 2026 |website=[[Irish Film Classification Office]] |language=en}}</ref> | country = {{Plainlist| * United Kingdom * Amerika Syarikat }} | language = [[Bahasa Inggeris Pertengahan|Inggeris Pertengahan]]<ref>{{cite web |last=Breznican |first=Anthony |title=Robert Eggers' Werwulf: First Look at Aaron Taylor-Johnson's Werewolf Movie |url=https://www.esquire.com/uk/culture/film/a71724710/robert-eggers-werwulf-first-look/ |website=[[Esquire (majalah)|Esquire]] |access-date=June 25, 2026 |date=June 25, 2026}}</ref> | budget = | gross = }} '''''Werwulf''''' ialah sebuah filem seram rakyat gotik akan datang arahan [[Robert Eggers]], yang menulis skrip bersama [[Sjón]]. Filem ini dibintangi oleh [[Aaron Taylor-Johnson]], [[Willem Dafoe]], dan [[Lily-Rose Depp]]. Berlatarkan [[England]] abad ke-14, filem ini mengikuti sebuah bandar yang dihantui oleh seekor binatang buas yang mengancam keselamatan seorang lelaki dan keluarganya. Berikutan kejayaan kritikal dan komersial filem ''[[Nosferatu (filem 2024)|Nosferatu]]'' (2024) arahan Eggers, [[Focus Features]] mengumumkan filem Eggers seterusnya yang ditetapkan untuk tayangan Disember 2026. Pemilihan pelakon telah diumumkan pada bulan Julai, dengan Taylor-Johnson, Dafoe, Depp dan [[Ralph Ineson]] kembali untuk bekerjasama dengan Eggers. Penggambaran utama bermula pada September 2025 dan berlangsung sehingga Januari 2026, berlangsung di Sky Studios Elstree dan merentasi beberapa lokasi di England dan [[Wales]]. ''Werwulf'' dijadualkan ditayangkan di Amerika Syarikat oleh Focus Features pada 25 Disember 2026, dan oleh [[Universal Pictures]] di United Kingdom pada 1 Januari 2027. ==Barisan pelakon== * [[Aaron Taylor-Johnson]] sebagai Man ** Vidal Arzoni sebagai the Man as a youth * [[Lily-Rose Depp]] sebagai Woman * [[Willem Dafoe]] sebagai Old Hunter * [[Ralph Ineson]] sebagai One-Eyed Hunter * Jack Morris sebagai Young Hunter * [[Ned Dennehy]] sebagai Friar * [[Bodhi Rae Breathnach]] sebagai the farmer's daughter * Hector Byker sebagai the farmer’s son * Jan Bijvoet sebagai Priest * Ritchi Edwards * Valeriia Karaman sebagai a feral woman * Hannah Harpin * [[Kate Dickie]] ==Keluaran== ''Werwulf'' dijadualkan ditayangkan di Amerika Syarikat oleh Focus Features pada 25 Disember 2026, dan oleh Universal Pictures di United Kingdom pada 1 Januari 2027.<ref name="THR" /> Pada April 2026, rakaman pertama daripada filem itu telah didedahkan semasa pembentangan Universal dan Focus Features di [[CinemaCon]] 2026 di Las Vegas.<ref>{{Cite web |last=Lattanzio |first=Ryan |last2=Welk |first2=Brian |date=2026-04-16 |title='Werwulf' Tease: Robert Eggers' 13th-Century Horror Movie Haunts CinemaCon with First Footage |url=https://www.indiewire.com/news/breaking-news/werwulf-first-footage-cinemacon-1235189286/ |access-date=2026-04-19 |website=IndieWire |language=en-US}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|tt35514120}} [[Kategori:Filem yang belum dikeluarkan]] [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2026]] [[Kategori:Filem United Kingdom tahun 2026]] [[Kategori:Filem arahan Robert Eggers]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Wales]] 2hste584kehh5pbzp72i3p7ak4z7bk7 0 1304915 7003898 7003793 2026-11-11T12:54:48Z ~2026-59773-84 425099 "tab" 7003898 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kejadian penembakan beramai-ramai di Kraków, Poland}} {{Current|date=November 2026|2=penembakan terkini}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox civilian attack | name = Penembakan Kraków 2026 | image = 2026 Krakow shooting CCTV1.png | image_size = 265 | caption = Imej pegun [[Kamera litar tertutup|CCTV]] yang memaparkan kereta pelaku sejurus sebelum melepaskan tembakan | location = [[Dataran Utama, Kraków]], Poland | date = {{start date and age|2026|11|07|df=y}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-caption = | coordinates = {{Coord|50|03|46|N|19|56|12.8|E|display=inline,title}} | time = {{Circa|15:00}} | time_begin = | time_end = | time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]], [[UTC+01:00]] | target = | type = {{hlist|[[Penembakan beramai-ramai]]|[[penembakan dari kenderaan]]|[[pembunuh liar]]|[[tembak-menembak]]|[[familisid]]|[[pembunuhan beramai-ramai]]}} | weapons = [[Raifal separa automatik]] Diamondback DB-15 *[[Pistol separa automatik]] [[Walther P99]] *Pistol separa automatik [[Glock]] *Beberapa [[Raifal perkhidmatan|senjata gaya tentera]] | fatalities = 9{{efn|6 di Dataran Utama dan 3 di rumah suspek di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]}} | injuries = 16 (termasuk suspek) | perpetrators = | verdict = | charges = | convictions = | accused = Michał Oksiński | defenders = Dua anggota pasukan polis [[Wilayah Poland Kecil|Poland Kecil]]{{Force plural}} | motive = Sedang disiasat; pihak berkuasa mengesan pengaruh sayap kanan ekstrem. }} [[Fail:Updated-krk-shootmap.png|thumb|Laluan penyerang]] Pada 7 November 2026, satu kejadian [[penembakan beramai-ramai]] berlaku di Dataran Utama di [[Kraków]], Poland. Seorang lelaki bersenjatakan [[Raifal jenis AR-15|raifal jenis AR-15]] melepaskan tembakan dari dalam keretanya semasa memandu melalui Dataran Utama tersebut, mengakibatkan sekurang-kurangnya enam orang terkorban dan lebih daripada enam belas orang lagi cedera, sebelum dia sendiri ditembak dan dicederakan oleh pihak polis dalam satu insiden berbalas tembakan. Susulan kejadian itu, polis menemui mayat tiga orang ahli keluarga suspek di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. ==Kejadian penembakan== [[Fail:Sukiennice and Main Market Square Krakow Poland.JPG|thumb|[[Dataran Utama, Kraków|Dataran Utama Kraków]] pada 2012]] Bapa, ibu, dan saudara perempuan suspek telah ditembak, bersama dengan dua ekor kucing di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Mayat mereka ditemui selepas kejadian tembakan di Kraków.<ref name="TVN24-1">{{cite web |title=W domu zamachowca są nieżywi ludzie, to członkowie rodziny sprawcy |url=https://tvn24.pl/polska/strzelanina-w-krakowie-donald-tusk-w-domu-zamachowca-sa-niezywi-ludzie-st9328153 |website=TVN24 |publisher=TVN |access-date=7 November 2026 |language=pl|trans-title=Terdapat orang mati di dalam rumah penyerang; mereka ialah ahli keluarga pelaku tersebut.}}</ref><ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1">{{Cite web |title=Polish gunman who killed 6 people in Krakow has 'ultranationalistic' views, authorities say |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5|date=8 November 2026|access-date=8 November 2026|website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref><ref name="BH">{{cite news |title=6 maut serangan tembakan di Poland |work = [[AFP]] |publisher=[[Berita Harian]] |date=8 November 2026 |accessdate=9 November 2026 |url=https://www.bharian.com.my/dunia/eropah/2026/11/1704890/6-maut-serangan-tembakan-di-poland}}</ref> Pada 7 November 2026, sekitar jam 15:00 [[Waktu Eropah Tengah|CET]], sebuah kereta [[hacbek]] [[Subaru Corporation|Subaru]] berwarna hitam dengan nombor pendaftaran dari Ostrowiec Świętokrzyski telah memasuki Dataran Utama di Kraków. Kereta tersebut memasuki dataran itu dari arah Jalan Sławkowska.<ref name="TVN24">{{Cite web |url=https://tvn24.pl/krakow/krakow-strzelanina-na-rynku-st9327846 |title=Kraków. Strzelanina na rynku, są zabici i ranni |date=7 November 2026 |work=TVN24 |language=pl |access-date=7 November 2026|last1=Winiarska|first1=Anna|first2=Filip|last2=Czerwiński}}</ref> Penyerang melepaskan tembakan ke arah orang ramai dari dalam kereta tersebut,<ref name="TheIndependentInfo">{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |title=Krakow shooting latest: At least five dead and a dozen injured after gunman opens fire in main square |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |work=The Independent |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> dengan bunyi tembakan kedengaran selama lebih daripada seminit.<ref name="auto-2" /> Suspek memakai kelengkapan taktikal ala tentera dan menggunakan raifal jenis AR-15 semasa serangan itu berlaku..<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting latest: Gunman in military gear shot by police after killing five using 'army-style' rifle |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |access-date=7 November 2026 |work=The Independent}}</ref><ref name="Russello2026-1">{{Cite web |last=Russello |first=Fabio |date=7 November 2026 |title=Mass shooting in downtown Krakow: what we know about the 24-year-old in camouflage who opened fire with an AR-15 |url=https://en.lasicilia.it/news/italy-world/3088381/mass-shooting-in-downtown-krakow-what-we-know-about-the-24-year-old-in-camouflage-who-opened-fire-with-an-ar-15.html |access-date=7 November 2026 |website=La Sicilia}}</ref> Panggilan kecemasan pertama dibuat kira-kira 15 saat selepas pukul 15:00. Unit-unit polis pertama tiba di lokasi kejadian dalam masa kurang daripada tiga minit. Menurut [[TVN24]], 1,146 anggota polis, 62 [[paramedik]], dan 24 anggota bomba telah dikerahkan susulan kejadian tembakan tersebut.<ref name="TVN24-1" /> Seorang pemandu [[trem]] melaporkan bahawa pada pukul 15:05,<ref>{{cite web |url=https://natemat.pl/674701,strzaly-w-centrum-krakowa-5-osob-nie-zyje-szef-mswia-jedzie-na-miejsce |website=[[NaTemat.pl]] |language=pl |date=7 November 2026 |title=Strzały w centrum Krakowa, 5 osób nie żyje. Szef MSWiA jedzie na miejsce |first=Karolina |last=Kurek}}</ref> kenderaannya telah ditembak oleh seorang lelaki bersenjata dari dalam kereta berhampiran Dataran Utama.<ref name="AP_News2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Gunman opens fire from car in Krakow Main Square, killing five |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref> Cermin tingkap di bahagian pemandu pecah, namun tiada kecederaan dilaporkan berlaku di dalam trem tersebut. Akibatnya, banyak laluan trem mengalami gangguan.<ref>{{Cite web |title=Strzały na rynku w Krakowie, sześć osób nie żyje. Ostrzelano też tramwaj linii 1, rozbita szyba w kabinie motorniczego |url=https://transinfo.pl/infotram/strzaly-na-rynku-w-krakowie-piec-osob-nie-zyje-ostrzelano-tez-tramwaj-linii-1-rozbita-szyba-w-kabinie-motorniczego/ |access-date=7 November 2026 |website=TransInfo |language=pl-PL|date=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Atak w centrum Krakowa. W pobliżu Rynku ostrzelano tramwaj MPK |trans-title=Attack in central Krakow. An MPK tram was shot at near the Market Square. |url=https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/atak-w-centrum-krakowa-w-poblizu-rynku-ostrzelano-tramwaj-mpk-155199.html |access-date=8 November 2026 |work=Rynek Kolejowy |language=pl}}</ref> Penyerang itu kemudian memandu di sepanjang sisi timur Dataran Utama dan melepaskan beberapa das tembakan lagi di sudut Jalan Sienna, menyebabkan seorang individu cedera..<ref name="rmf_1">{{cite web |url=https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-strzelanina-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-zabici-i-ranni,nIdn,1025257 |website=[[RMF FM]] |language=pl |title=Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Są zabici i ranni |first=Malwina |last=Zaborowska |date=7 November 2026}}</ref> Selepas itu, suspek memandu keretanya ke arah selatan dari dataran tersebut, menyusuri [[Jalan Grodzka]],<ref name="rmf_1"/> dengan kelajuan tinggi sambil dikejar oleh pihak polis.<ref name="auto-2">{{Cite web |last1=Brown|first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |date=7 November 2026 |title=Footage shows car being chased by police at speed |url= https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3Ab7ca3673-102c-42b7-beb8-284fd640e1eb#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref> Kejar-mengejar itu melalui Dataran Semua Orang Kudus dan Dataran St. Mary Magdalene.<ref name="rmf_1"/> [[Fail:2026 Krakow shooting CCTV.webp|thumb|Imej pegun CCTV yang menunjukkan kejadian berbalas tembakan antara lelaki bersenjata itu dengan dua anggota polis|280x280px]] Suspek ditangkap kira-kira {{Convert|1|km|abbr=on}} di selatan dataran tersebut,<ref name="auto-2" /> sekitar pukul 15:20.<ref name="newsweek_1">{{cite web |url=https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/makabryczne-odkrycie-w-domu-sprawcy-ataku-na-rynku-w-krakowie-oto-co-o-nim-wiemy/2qh0qbr |website=[[Newsweek]] |language=pl |title=Atak na Rynku w Krakowie. Rusza śledztwo, broń w mieszkaniu zamachowca [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] |date=8 November 2026}}</reF> Semasa penangkapan, beliau berbalas tembakan dengan dua anggota polis yang memintasnya, menyebabkan kedua-dua anggota tersebut cedera; salah seorang anggota yang cedera bangkit lalu membalas tembakan, melumpuhkan suspek dan menamatkan kejadian serangan itu..<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Five killed in shooting in main square of Polish city of Krakow, police say |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-kiled-least-10-injured-shooting-polish-city-krakow-tvn24-reports-2026-11-07/ |access-date=7 November 2026 |work=Reuters|last1=Porzycki|first1=Jakub|last2=Badohal|first2=Karl|first3=Marek|last3=Strzelecki}}</ref> Kedua-dua anggota polis mengalami kecederaan akibat tembakan di bahagian dada, manakala suspek pula ditembak di beberapa bahagian badan, termasuk abdomen, paha, dan dada.<ref name="bbc_1"/> ==Mangsa== Di dataran tersebut, empat wanita dan dua lelaki terkorban: empat mangsa merupakan warganegara Poland, seorang warga Britain, dan seorang lagi warga Austria.<ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=Zamach w Krakowie. Wojewoda przekazał informacje o szóstej z ofiar |url=https://wiadomosci.onet.pl/krakow/obcokrajowcy-wsrod-ofiar-ataku-w-krakowie-wojewoda-przekazuje-nowe-informacje/1km2815 |access-date=2026-11-08 |website=wiadomosci.onet.pl |language=pl}}</ref> Enam belas orang mengalami kecederaan, termasuk dua anggota polis.<ref>{{Cite news |last1=Freeman |first1=Florence |last2=Moreau |first2=Emer |date=7 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108152836/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |archive-date=2026-11-08 |access-date=8 November 2026 |work=[[BBC]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rp.pl/przestepczosc/art45459221-strzaly-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-ofiary-trwa-akcja-sluzb |title=Strzały na Rynku Głównym w Krakowie. Są ofiary, trwa akcja służb |date=7 November 2026 |work=Rzeczpospolita |access-date=7 November 2026|last=Michalak|first=Ada}}</ref><ref name="CiobanuDazioZawrzel2026-1">{{Cite web |last1=Ciobanu |first1=Claudia |last2=Dazio |first2=Stephanie |last3=Zawrzel |first3=Beata |date=7 November 2026 |title=Gunman who killed 6 people in Krakow was fascinated with far-right views, minister says |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref> Setakat 8 November 2026, kedua-dua anggota polis yang cedera itu telah sedar daripada koma..<ref name="NBCNewsKrakow2026">{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/world/europe/krakow-shooting-killed-6-motivated-far-right-views-rcna608080 |title=Kraków shooting that killed 6 was motivated by far-right views, authorities say |website=NBC News |language=en |access-date=8 November 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=What to know about the shooting in the Polish city of Krakow that killed 6 people |url=https://apnews.com/article/poland-krakow-shooting-dead-guns-7f0f816ff970e37557130bd74fd92939 |access-date=2026-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Kumpulan hak asasi haiwan OTOZ Animals menyatakan bahawa penyerang tersebut turut menembak dan mencederakan dua ekor kuda, dengan salah seekor daripadanya terkena tembakan pada bahagian kaki.<ref>{{cite web | title=Poland stunned as suspect with far-right views kills 6 in Kraków mass shooting &#124; CNN | work=CNN | url=https://edition.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl }}</ref> ==Suspek== Suspek lelaki itu,<ref name="KellyKrakow2026-1" /> seorang warganegara Poland (28 Julai 2002 - 9 November 2026) berusia 24 tahun<ref name="Ziółkowska-1">{{cite web |last1=Ziółkowska |first1=Kamila |title=Sprawca strzelaniny w Krakowie. "To 24-letni Michał O., jest tokarzem" |url=https://polskieradio24.pl/polska/nieoficjalne-ustalenia-o-sprawcy-zamachu-w-krakowie-wiadomo-kim-jest-michal-o |website=Polskie Radio 24 |publisher=Polskie Radio S.A. |access-date=7 November 2026|date=7 November 2026|language=pl}}</ref><ref name="BH" /> dari [[Ostrowiec Świętokrzyski]],<ref name="TVN24-1" /><ref name="Ziółkowska-1" /><ref>{{cite news |last=Ziętek |first=Aleksandra |title=Klub strzelecki wydał oświadczenie w sprawie zamachowca z Krakowa |work=Onet |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163650/https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> pernah bekerja sebagai pengendali mesin pelarik ([[Jurumesin|jurumesin]]) setelah memperoleh kelayakan profesional daripada sebuah [[sekolah vokasional]] tempatan.<ref name="newsweek_1"/><ref>{{cite news |last=Zemsta |first=Elżbieta |title=Kim jest zamachowiec z Krakowa? Wiemy skąd pochodzi i co służby robiły na jego rodzinnej posesji |work=Echo Dnia |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url = https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163136/https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Menurut jiran-jirannya, dia seorang yang pendiam dan jarang bergaul dengan penduduk di kawasan kejiranannya. Seorang bekas rakan sekolah mendakwa bahawa semasa zaman persekolahan, dia sering melukis babak-babak ganas, termasuk imej orang digantung serta penyerang bersenjata yang menyasarkan sekolah. Rakan tersebut turut menyifatkan dia sebagai seorang yang mengasingkan diri daripada pergaulan sosial.<ref>{{cite news |last1=Hansson |first1=Malin |last2=Bratell |first2=Johan |title=Michal Oksiński pekas ut för dådet i Krakow |trans-title=Michal Oksiński identified as suspect in Krakow attack |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/orden-om-utpekade-michal-o-i-krakow-marklig/ |work=Expressen |date=2026-11-08 |language=sv}}</ref> Suspek mempunyai dua pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya di bawah permit sukan, dan beliau sering berlatih dalam [[sukan menembak]] di kelab Świt di [[Starachowice]]. Bapanya pula mempunyai 11 pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya, dan merupakan ahli kelab sukan yang sama.<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Kim jest sprawca ataku w Krakowie? Nowe ustalenia ws. Michała O. |trans-title=Who is the perpetrator of the Krakow attack? New findings regarding Michał O. |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-kim-jest-sprawca-ataku-w-krakowie-nowe-ustalenia-ws-michala,nId,23570646 |access-date=8 November 2026 |work=Interia Wydarzenia |language=pl}}</ref><ref name="kielce">{{cite news|access-date=2026-11-08 |archive-date=8 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108164048/https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |date=8 November 2026 |lang=pl |title=Świt Starachowice wydał oświadczenie. Klub odniósł się do zamachowca z Krakowa |url=https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |url-status=live |work=[[Telewizja Polska]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Jadczak |first=Szymon |title=Nowe informacje o zamachowcu z Krakowa. Miał pozwolenie na broń, trenował w klubie |work=[[Wirtualna Polska]] |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-url=https://web.archive.org/web/20261107204022/https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-date=7 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Sebuah almari logam yang mengandungi tujuh pucuk senjata api—terdiri daripada [[senjata api tangan]] dan [[Senapang panjang|senapang panjang]] panjang—ditemui di kediaman keluarga tersebut.<ref>{{cite news |title=Nowe informacje ws. tragedii. Policjanci ujawnili, co znaleźli w domu zamachowca |work=[[Wprost]] |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://www.wprost.pl/kraj/12495622/nowe-informacje-ws-tragedii-wiadomo-kim-sa-ofiary-z-domu-zamachowca.html}}</ref> Suspek ditembak dan dicederakan oleh pihak polis semasa penangkapannya.<ref name="AP_News2026-1" /> Dia memakai [[Pakaian tempur|pakaian seragam ala tentera]], [[Baju kalis peluru|jaket kalis peluru]] buatan China<ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1" />, serta membawa karbin AR-15 keluaran syarikat Amerika, Diamondback Firearms, yang dilengkapi dengan [[Alat bidik|alat bidik optik]].<ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1" /><ref>{{cite news |title=Strzelanina w Krakowie: sprawca użył karabinka samopowtarzalnego AR-15 |trans-title=Shooting in Kraków: perpetrator used an AR-15 semi-automatic rifle |url=https://radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/strzelanina-w-krakowie-sprawca-uzyl-karabinka-samopowtarzalnego-ar-15/187446 |work=Radio Kraków |language=pl}}</ref> Dia juga mempunyai beberapa senjata lain di dalam keretanya, termasuk [[Walther P99|pistol P99]], [[Glock|pistol Glock]], dan senjata-senjata ala tentera.<ref>{{cite news |last=Smith |first=Emily |title=British national injured in Krakow mass shooting|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/08/gunman-polish-mass-shooting-military-cadet/ |work=The Telegraph |date=8 November 2026}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last1=Bosotti |first1=Rorey |last2=Kelly |first2=Kieran |last3=Hancock |first3=Sam |last4=Mis|first4=Magda |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: Five killed, police say |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A816b7c42-6961-4a36-b4bc-204c9984befa#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref><ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1">{{cite news |title=Atak w Krakowie. Nowe informacje o uzbrojeniu zamachowca: 700-900 strzałów na minutę |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-11-07/zamach-w-krakowie-nowe-informacje-o-uzbrojeniu-sprawcy/ |work=Polsat News |date=7 November 2026 |author=Anna Nicz / PAP |language=pl}}</ref> ==Siasatan== Lelaki bersenjata itu dibawa ke hospital di bawah kawalan polis dan kini sedang dalam proses pemulihan.<ref name="Telegraph">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/07/five-dead-in-krakow-shooting/ |title=Five dead in Kraków shooting |date=7 November 2026 |work=The Daily Telegraph |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> Pihak polis menyatakan bahawa mereka tidak sedang mencari suspek lain.<ref name="Telegraph" /> Polis telah merampas senjata dan peluru.<ref name="auto" /> Dataran tersebut telah ditutup oleh pihak polis.<ref>{{Cite news|title= In pictures: Square remains shut as police guard Main Market Square |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A6af6cd82-134b-4350-99e8-2516eeb87136#post|work=BBC News|date=7 November 2026}}</ref> Pihak pendakwa menyatakan bahawa para penyiasat menganggap serangan tersebut sebagai satu insiden keganasan.<ref name="BH" /> Menteri Dalam Negeri, [[Marcin Kierwiński]], telah bertolak ke Kraków;<ref name="TVN24" /> beliau menyifatkan suspek sebagai seorang "[[Ultranasionalis|ultranasionalis]]",<ref name="bbc_1">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cmd7q15drwgeo |website=[[BBC]] |language=en |date=8 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |first1=Florence |last1=Freeman |first2=Emer |last2=Moreau}}</ref> serta menyatakan bahawa segala petunjuk menunjukkan suspek mendapat inspirasi daripada "ideologi sayap kanan ekstrem"<ref name="BH" /> dan mempunyai "pandangan yang sangat radikal".<ref>{{Cite news|title= After Kraków rampage leaves 6 dead, 3 more bodies found at suspect's home|url= https://www.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl|work=CNN|date=8 November 2026|last1=Reck|first1=Charlotte|last2=Kent|first2=Lauren|last3=Stockwell|first3=Billy|last4=Zdanowicz|first4=Christina|access-date=8 November 2026}}</ref> ==Reaksi== Pasca kejadian pada 7 November, Datuk Bandar Kraków, [[Łukasz Gibała]], mengisytiharkan tempoh berkabung di bandar itu sehingga 11 November.<ref name="Wright2026-1">{{Cite news|title= Mourning period declared in Poland's Kraków as shooter kills six|url= https://tvpworld.com/96360064/krakow-mayor-gibala-declares-mourning-period-as-6-die-in-shooting|work=TVP World|date=8 November 2026|last=Wright|first=Helen|access-date=8 November 2026}}</ref> Presiden Poland, [[Karol Nawrocki]], mengisytiharkan [[Hari berkabung negara|hari berkabung negara]] bagi 8–9 November dan bendera dikibarkan separuh tiang.<ref name="Wright2026-1" /><ref>{{Cite web |last=Tekin |first=Ezra |date=2026-11-08 |title=Poland declares 2 days of national mourning after deadly shooting in Krakow |url=https://aa.com.tr/en/europe/poland-declares-2-days-of-national-mourning-after-deadly-shooting-in-krakow/4115626 |access-date=2026-11-08 |website=Anadolu Agency}}</ref> Bandar [[Warsaw]]<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Footage 'shows bodies at home of suspect in Krakow mass shooting' |url=https://www.hampshirechronicle.co.uk/news/national/26708803.footage-shows-bodies-home-suspect-krakow-mass-shooting/ |access-date=7 November 2026 |work=Hampshire Chronicle|agency=PA News Agency}}</ref> dan [[Wrocław]] mengumumkan pelaksanaan langkah keselamatan yang lebih ketat sebagai tindak balas terhadap serangan tersebut.<ref name="KellyKrakow2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: At least six killed and about a dozen injured |url=https://www.bbc.com/news/live/cq3dj1xv02vyt |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref> Perdana Menteri Poland [[Donald Tusk]] menyifatkan kejadian tembakan itu sebagai "tragis" dalam satu hantaran di media sosial.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/11/07/world/europe/krakow-poland-shooting.html |title=Gunman Opens Fire in Krakow, Killing at Least 5, Polish Police Say |date=7 November 2026 |last=Barragán |first=Carlos |work=The New York Times |access-date=7 November 2026}}</ref> Beliau juga menyifatkan kejadian tersebut sebagai "perbuatan keganasan".<ref>{{Cite news|date=7 November 2026|title= Gunman 'fascinated by far-right' kills six in Krakow, Poland|url= https://www.afp.com/en/gunman-fascinated-far-right-kills-six-krakow-poland|work=Agence France-Presse|access-date=8 November 2026}}</ref> Ramai ahli politik dan pegawai antarabangsa mengutuk kejadian tembakan itu, termasuk pemimpin-pemimpin dunia seperti Presiden Parlimen Eropah [[Roberta Metsola]], diplomat kanan [[Kaja Kallas]], pemimpin negara [[Volodymyr Zelenskyy]], dan [[Anwar Ibrahim]]. Terdapat juga pernyataan solidariti daripada kedutaan [[Amerika Syarikat]], [[Emiriah Arab Bersatu]], dan [[Kuwait]].<ref>{{Cite web|publisher=Telewizja Polska S.A |title=World leaders send messages of support to Poland after Krakow shooting |url=https://tvpworld.com/96359098/zelenskyy-world-leaders-condemn-shooting-in-polish-city-krakow |access-date=8 November 2026 |website=tvpworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt |title=British citizen among six killed in Poland mass shooting, police say |date=7 November 2026 |website=BBC News |publisher=BBC |accessdate=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thesun.my/news/anwar-expresses-solidarity-with-poland-after-deadly-krakow-shooting/ |title=Anwar expresses solidarity with Poland after deadly Kraków shooting |date=8 November 2026 |publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]] |work=Bernama |accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name=yaffaps1>{{Cite web|url=https://yaffaps.com/en/page-140965.html|title=Palestinian Foreign Ministry Offers Condolences to Poland Over Kraków Shooting Victims - Yaffa News Network|website=yaffaps.com|accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name="UAE_and_Kuwait_express_solidarity_with_Poland_after_deadly_shooting2026-1" >{{Cite web|url=https://sana.sy/en/international/2357078/|title=UAE and Kuwait express solidarity with Poland after deadly shooting|date=8 November 2026|accessdate=8 November 2026|language=en}}</ref> ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kraków shooting, 2026}} [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Poland]] [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Eropah pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Poland pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Eropah pada November 2026]] [[Kategori:2026 di Poland]] [[Kategori:Kematian akibat senjata api di Poland]] [[Kategori:Tembak-menembak]] [[Kategori:Familisid]] houk8fsj244dteavw3fbi7geb5twenf 7003949 7003898 2026-11-11T17:03:09Z Lorena Hail 425127 breivik sjö = hijo de puta 7003949 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kejadian penembakan beramai-ramai di Kraków, Poland}} {{Current|date=November 2026|2=penembakan terkini}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox civilian attack | name = Penembakan Kraków 2026 | image = 2026 Krakow shooting CCTV1.png | image_size = 265 | caption = Imej pegun [[Kamera litar tertutup|CCTV]] yang memaparkan kereta pelaku sejurus sebelum melepaskan tembakan | location = [[Dataran Utama, Kraków]], Poland | date = {{start date and age|2026|11|07|df=y}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-caption = | coordinates = {{Coord|50|03|46|N|19|56|12.8|E|display=inline,title}} | time = {{Circa|15:00}} | time_begin = | time_end = | time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]], [[UTC+01:00]] | target = | type = {{hlist|[[Penembakan beramai-ramai]]|[[penembakan dari kenderaan]]|[[pembunuh liar]]|[[tembak-menembak]]|[[familisid]]|[[pembunuhan beramai-ramai]]}} | weapons = [[Raifal separa automatik]] Diamondback DB-15 *[[Pistol separa automatik]] [[Walther P99]] *Pistol separa automatik [[Glock]] *Beberapa [[Raifal perkhidmatan|senjata gaya tentera]] | fatalities = 9{{efn|6 di Dataran Utama dan 3 di rumah suspek di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]}} | injuries = 16 (termasuk suspek) | perpetrators = | verdict = | charges = | convictions = | accused = Michał Oksiński | defenders = Dua anggota pasukan polis [[Wilayah Poland Kecil|Poland Kecil]]{{Force plural}} | motive = Sedang disiasat; pihak berkuasa mengesan pengaruh sayap kanan ekstrem. }} [[Fail:Updated-krk-shootmap.png|thumb|Laluan penyerang]] Pada 7 November 2026, satu kejadian [[penembakan beramai-ramai]] berlaku di Dataran Utama di [[Kraków]], Poland. Seorang lelaki bersenjatakan [[Raifal jenis AR-15|raifal jenis AR-15]] melepaskan tembakan dari dalam keretanya semasa memandu melalui Dataran Utama tersebut, mengakibatkan sekurang-kurangnya enam orang terkorban dan lebih daripada enam belas orang lagi cedera, sebelum dia sendiri ditembak dan dicederakan oleh pihak polis dalam satu insiden berbalas tembakan. Susulan kejadian itu, polis menemui mayat tiga orang ahli keluarga suspek di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. ==Kejadian penembakan== [[Fail:Sukiennice and Main Market Square Krakow Poland.JPG|thumb|[[Dataran Utama, Kraków|Dataran Utama Kraków]] pada 2012]] Bapa, ibu, dan saudara perempuan suspek telah ditembak, bersama dengan dua ekor kucing di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Mayat mereka ditemui selepas kejadian tembakan di Kraków.<ref name="TVN24-1">{{cite web |title=W domu zamachowca są nieżywi ludzie, to członkowie rodziny sprawcy |url=https://tvn24.pl/polska/strzelanina-w-krakowie-donald-tusk-w-domu-zamachowca-sa-niezywi-ludzie-st9328153 |website=TVN24 |publisher=TVN |access-date=7 November 2026 |language=pl|trans-title=Terdapat orang mati di dalam rumah penyerang; mereka ialah ahli keluarga pelaku tersebut.}}</ref><ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1">{{Cite web |title=Polish gunman who killed 6 people in Krakow has 'ultranationalistic' views, authorities say |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5|date=8 November 2026|access-date=8 November 2026|website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref><ref name="BH">{{cite news |title=6 maut serangan tembakan di Poland |work = [[AFP]] |publisher=[[Berita Harian]] |date=8 November 2026 |accessdate=9 November 2026 |url=https://www.bharian.com.my/dunia/eropah/2026/11/1704890/6-maut-serangan-tembakan-di-poland}}</ref> Pada 7 November 2026, sekitar jam 15:00 [[Waktu Eropah Tengah|CET]], sebuah kereta [[hacbek]] [[Subaru Corporation|Subaru]] berwarna hitam dengan nombor pendaftaran dari Ostrowiec Świętokrzyski telah memasuki Dataran Utama di Kraków. Kereta tersebut memasuki dataran itu dari arah Jalan Sławkowska.<ref name="TVN24">{{Cite web |url=https://tvn24.pl/krakow/krakow-strzelanina-na-rynku-st9327846 |title=Kraków. Strzelanina na rynku, są zabici i ranni |date=7 November 2026 |work=TVN24 |language=pl |access-date=7 November 2026|last1=Winiarska|first1=Anna|first2=Filip|last2=Czerwiński}}</ref> Penyerang melepaskan tembakan ke arah orang ramai dari dalam kereta tersebut,<ref name="TheIndependentInfo">{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |title=Krakow shooting latest: At least five dead and a dozen injured after gunman opens fire in main square |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |work=The Independent |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> dengan bunyi tembakan kedengaran selama lebih daripada seminit.<ref name="auto-2" /> Suspek memakai kelengkapan taktikal ala tentera dan menggunakan raifal jenis AR-15 semasa serangan itu berlaku..<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting latest: Gunman in military gear shot by police after killing five using 'army-style' rifle |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |access-date=7 November 2026 |work=The Independent}}</ref><ref name="Russello2026-1">{{Cite web |last=Russello |first=Fabio |date=7 November 2026 |title=Mass shooting in downtown Krakow: what we know about the 24-year-old in camouflage who opened fire with an AR-15 |url=https://en.lasicilia.it/news/italy-world/3088381/mass-shooting-in-downtown-krakow-what-we-know-about-the-24-year-old-in-camouflage-who-opened-fire-with-an-ar-15.html |access-date=7 November 2026 |website=La Sicilia}}</ref> Panggilan kecemasan pertama dibuat kira-kira 15 saat selepas pukul 15:00. Unit-unit polis pertama tiba di lokasi kejadian dalam masa kurang daripada tiga minit. Menurut [[TVN24]], 1,146 anggota polis, 62 [[paramedik]], dan 24 anggota bomba telah dikerahkan susulan kejadian tembakan tersebut.<ref name="TVN24-1" /> Seorang pemandu [[trem]] melaporkan bahawa pada pukul 15:05,<ref>{{cite web |url=https://natemat.pl/674701,strzaly-w-centrum-krakowa-5-osob-nie-zyje-szef-mswia-jedzie-na-miejsce |website=[[NaTemat.pl]] |language=pl |date=7 November 2026 |title=Strzały w centrum Krakowa, 5 osób nie żyje. Szef MSWiA jedzie na miejsce |first=Karolina |last=Kurek}}</ref> kenderaannya telah ditembak oleh seorang lelaki bersenjata dari dalam kereta berhampiran Dataran Utama.<ref name="AP_News2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Gunman opens fire from car in Krakow Main Square, killing five |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref> Cermin tingkap di bahagian pemandu pecah, namun tiada kecederaan dilaporkan berlaku di dalam trem tersebut. Akibatnya, banyak laluan trem mengalami gangguan.<ref>{{Cite web |title=Strzały na rynku w Krakowie, sześć osób nie żyje. Ostrzelano też tramwaj linii 1, rozbita szyba w kabinie motorniczego |url=https://transinfo.pl/infotram/strzaly-na-rynku-w-krakowie-piec-osob-nie-zyje-ostrzelano-tez-tramwaj-linii-1-rozbita-szyba-w-kabinie-motorniczego/ |access-date=7 November 2026 |website=TransInfo |language=pl-PL|date=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Atak w centrum Krakowa. W pobliżu Rynku ostrzelano tramwaj MPK |trans-title=Attack in central Krakow. An MPK tram was shot at near the Market Square. |url=https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/atak-w-centrum-krakowa-w-poblizu-rynku-ostrzelano-tramwaj-mpk-155199.html |access-date=8 November 2026 |work=Rynek Kolejowy |language=pl}}</ref> Penyerang itu kemudian memandu di sepanjang sisi timur Dataran Utama dan melepaskan beberapa das tembakan lagi di sudut Jalan Sienna, menyebabkan seorang individu cedera..<ref name="rmf_1">{{cite web |url=https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-strzelanina-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-zabici-i-ranni,nIdn,1025257 |website=[[RMF FM]] |language=pl |title=Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Są zabici i ranni |first=Malwina |last=Zaborowska |date=7 November 2026}}</ref> Selepas itu, suspek memandu keretanya ke arah selatan dari dataran tersebut, menyusuri [[Jalan Grodzka]],<ref name="rmf_1"/> dengan kelajuan tinggi sambil dikejar oleh pihak polis.<ref name="auto-2">{{Cite web |last1=Brown|first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |date=7 November 2026 |title=Footage shows car being chased by police at speed |url= https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3Ab7ca3673-102c-42b7-beb8-284fd640e1eb#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref> Kejar-mengejar itu melalui Dataran Semua Orang Kudus dan Dataran St. Mary Magdalene.<ref name="rmf_1"/> [[Fail:2026 Krakow shooting CCTV.webp|thumb|Imej pegun CCTV yang menunjukkan kejadian berbalas tembakan antara lelaki bersenjata itu dengan dua anggota polis|280x280px]] Suspek ditangkap kira-kira {{Convert|1|km|abbr=on}} di selatan dataran tersebut,<ref name="auto-2" /> sekitar pukul 15:20.<ref name="newsweek_1">{{cite web |url=https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/makabryczne-odkrycie-w-domu-sprawcy-ataku-na-rynku-w-krakowie-oto-co-o-nim-wiemy/2qh0qbr |website=[[Newsweek]] |language=pl |title=Atak na Rynku w Krakowie. Rusza śledztwo, broń w mieszkaniu zamachowca [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] |date=8 November 2026}}</reF> Semasa penangkapan, beliau berbalas tembakan dengan dua anggota polis yang memintasnya, menyebabkan kedua-dua anggota tersebut cedera; salah seorang anggota yang cedera bangkit lalu membalas tembakan, melumpuhkan suspek dan menamatkan kejadian serangan itu..<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Five killed in shooting in main square of Polish city of Krakow, police say |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-kiled-least-10-injured-shooting-polish-city-krakow-tvn24-reports-2026-11-07/ |access-date=7 November 2026 |work=Reuters|last1=Porzycki|first1=Jakub|last2=Badohal|first2=Karl|first3=Marek|last3=Strzelecki}}</ref> Kedua-dua anggota polis mengalami kecederaan akibat tembakan di bahagian dada, manakala suspek pula ditembak di beberapa bahagian badan, termasuk abdomen, paha, dan dada.<ref name="bbc_1"/> ==Mangsa== Di dataran tersebut, empat wanita dan dua lelaki terkorban: empat mangsa merupakan warganegara Poland, seorang warga Britain, dan seorang lagi warga Austria.<ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=Zamach w Krakowie. Wojewoda przekazał informacje o szóstej z ofiar |url=https://wiadomosci.onet.pl/krakow/obcokrajowcy-wsrod-ofiar-ataku-w-krakowie-wojewoda-przekazuje-nowe-informacje/1km2815 |access-date=2026-11-08 |website=wiadomosci.onet.pl |language=pl}}</ref> Enam belas orang mengalami kecederaan, termasuk dua anggota polis.<ref>{{Cite news |last1=Freeman |first1=Florence |last2=Moreau |first2=Emer |date=7 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108152836/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |archive-date=2026-11-08 |access-date=8 November 2026 |work=[[BBC]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rp.pl/przestepczosc/art45459221-strzaly-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-ofiary-trwa-akcja-sluzb |title=Strzały na Rynku Głównym w Krakowie. Są ofiary, trwa akcja służb |date=7 November 2026 |work=Rzeczpospolita |access-date=7 November 2026|last=Michalak|first=Ada}}</ref><ref name="CiobanuDazioZawrzel2026-1">{{Cite web |last1=Ciobanu |first1=Claudia |last2=Dazio |first2=Stephanie |last3=Zawrzel |first3=Beata |date=7 November 2026 |title=Gunman who killed 6 people in Krakow was fascinated with far-right views, minister says |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref> Setakat 8 November 2026, kedua-dua anggota polis yang cedera itu telah sedar daripada koma..<ref name="NBCNewsKrakow2026">{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/world/europe/krakow-shooting-killed-6-motivated-far-right-views-rcna608080 |title=Kraków shooting that killed 6 was motivated by far-right views, authorities say |website=NBC News |language=en |access-date=8 November 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=What to know about the shooting in the Polish city of Krakow that killed 6 people |url=https://apnews.com/article/poland-krakow-shooting-dead-guns-7f0f816ff970e37557130bd74fd92939 |access-date=2026-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Kumpulan hak asasi haiwan OTOZ Animals menyatakan bahawa penyerang tersebut turut menembak dan mencederakan dua ekor kuda, dengan salah seekor daripadanya terkena tembakan pada bahagian kaki.<ref>{{cite web | title=Poland stunned as suspect with far-right views kills 6 in Kraków mass shooting &#124; CNN | work=CNN | url=https://edition.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl }}</ref> ==Suspek== Suspek lelaki itu,<ref name="KellyKrakow2026-1" /> seorang warganegara Poland berusia 24 tahun<ref name="Ziółkowska-1">{{cite web |last1=Ziółkowska |first1=Kamila |title=Sprawca strzelaniny w Krakowie. "To 24-letni Michał O., jest tokarzem" |url=https://polskieradio24.pl/polska/nieoficjalne-ustalenia-o-sprawcy-zamachu-w-krakowie-wiadomo-kim-jest-michal-o |website=Polskie Radio 24 |publisher=Polskie Radio S.A. |access-date=7 November 2026|date=7 November 2026|language=pl}}</ref><ref name="BH" /> dari [[Ostrowiec Świętokrzyski]],<ref name="TVN24-1" /><ref name="Ziółkowska-1" /><ref>{{cite news |last=Ziętek |first=Aleksandra |title=Klub strzelecki wydał oświadczenie w sprawie zamachowca z Krakowa |work=Onet |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163650/https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> pernah bekerja sebagai pengendali mesin pelarik ([[Jurumesin|jurumesin]]) setelah memperoleh kelayakan profesional daripada sebuah [[sekolah vokasional]] tempatan.<ref name="newsweek_1"/><ref>{{cite news |last=Zemsta |first=Elżbieta |title=Kim jest zamachowiec z Krakowa? Wiemy skąd pochodzi i co służby robiły na jego rodzinnej posesji |work=Echo Dnia |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url = https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163136/https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Menurut jiran-jirannya, dia seorang yang pendiam dan jarang bergaul dengan penduduk di kawasan kejiranannya. Seorang bekas rakan sekolah mendakwa bahawa semasa zaman persekolahan, dia sering melukis babak-babak ganas, termasuk imej orang digantung serta penyerang bersenjata yang menyasarkan sekolah. Rakan tersebut turut menyifatkan dia sebagai seorang yang mengasingkan diri daripada pergaulan sosial.<ref>{{cite news |last1=Hansson |first1=Malin |last2=Bratell |first2=Johan |title=Michal Oksiński pekas ut för dådet i Krakow |trans-title=Michal Oksiński identified as suspect in Krakow attack |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/orden-om-utpekade-michal-o-i-krakow-marklig/ |work=Expressen |date=2026-11-08 |language=sv}}</ref> Suspek mempunyai dua pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya di bawah permit sukan, dan beliau sering berlatih dalam [[sukan menembak]] di kelab Świt di [[Starachowice]]. Bapanya pula mempunyai 11 pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya, dan merupakan ahli kelab sukan yang sama.<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Kim jest sprawca ataku w Krakowie? Nowe ustalenia ws. Michała O. |trans-title=Who is the perpetrator of the Krakow attack? New findings regarding Michał O. |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-kim-jest-sprawca-ataku-w-krakowie-nowe-ustalenia-ws-michala,nId,23570646 |access-date=8 November 2026 |work=Interia Wydarzenia |language=pl}}</ref><ref name="kielce">{{cite news|access-date=2026-11-08 |archive-date=8 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108164048/https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |date=8 November 2026 |lang=pl |title=Świt Starachowice wydał oświadczenie. Klub odniósł się do zamachowca z Krakowa |url=https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |url-status=live |work=[[Telewizja Polska]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Jadczak |first=Szymon |title=Nowe informacje o zamachowcu z Krakowa. Miał pozwolenie na broń, trenował w klubie |work=[[Wirtualna Polska]] |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-url=https://web.archive.org/web/20261107204022/https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-date=7 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Sebuah almari logam yang mengandungi tujuh pucuk senjata api—terdiri daripada [[senjata api tangan]] dan [[Senapang panjang|senapang panjang]] panjang—ditemui di kediaman keluarga tersebut.<ref>{{cite news |title=Nowe informacje ws. tragedii. Policjanci ujawnili, co znaleźli w domu zamachowca |work=[[Wprost]] |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://www.wprost.pl/kraj/12495622/nowe-informacje-ws-tragedii-wiadomo-kim-sa-ofiary-z-domu-zamachowca.html}}</ref> Suspek ditembak dan dicederakan oleh pihak polis semasa penangkapannya.<ref name="AP_News2026-1" /> Dia memakai [[Pakaian tempur|pakaian seragam ala tentera]], [[Baju kalis peluru|jaket kalis peluru]] buatan China<ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1" />, serta membawa karbin AR-15 keluaran syarikat Amerika, Diamondback Firearms, yang dilengkapi dengan [[Alat bidik|alat bidik optik]].<ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1" /><ref>{{cite news |title=Strzelanina w Krakowie: sprawca użył karabinka samopowtarzalnego AR-15 |trans-title=Shooting in Kraków: perpetrator used an AR-15 semi-automatic rifle |url=https://radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/strzelanina-w-krakowie-sprawca-uzyl-karabinka-samopowtarzalnego-ar-15/187446 |work=Radio Kraków |language=pl}}</ref> Dia juga mempunyai beberapa senjata lain di dalam keretanya, termasuk [[Walther P99|pistol P99]], [[Glock|pistol Glock]], dan senjata-senjata ala tentera.<ref>{{cite news |last=Smith |first=Emily |title=British national injured in Krakow mass shooting|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/08/gunman-polish-mass-shooting-military-cadet/ |work=The Telegraph |date=8 November 2026}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last1=Bosotti |first1=Rorey |last2=Kelly |first2=Kieran |last3=Hancock |first3=Sam |last4=Mis|first4=Magda |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: Five killed, police say |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A816b7c42-6961-4a36-b4bc-204c9984befa#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref><ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1">{{cite news |title=Atak w Krakowie. Nowe informacje o uzbrojeniu zamachowca: 700-900 strzałów na minutę |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-11-07/zamach-w-krakowie-nowe-informacje-o-uzbrojeniu-sprawcy/ |work=Polsat News |date=7 November 2026 |author=Anna Nicz / PAP |language=pl}}</ref> ==Siasatan== Lelaki bersenjata itu dibawa ke hospital di bawah kawalan polis dan kini sedang dalam proses pemulihan.<ref name="Telegraph">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/07/five-dead-in-krakow-shooting/ |title=Five dead in Kraków shooting |date=7 November 2026 |work=The Daily Telegraph |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> Pihak polis menyatakan bahawa mereka tidak sedang mencari suspek lain.<ref name="Telegraph" /> Polis telah merampas senjata dan peluru.<ref name="auto" /> Dataran tersebut telah ditutup oleh pihak polis.<ref>{{Cite news|title= In pictures: Square remains shut as police guard Main Market Square |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A6af6cd82-134b-4350-99e8-2516eeb87136#post|work=BBC News|date=7 November 2026}}</ref> Pihak pendakwa menyatakan bahawa para penyiasat menganggap serangan tersebut sebagai satu insiden keganasan.<ref name="BH" /> Menteri Dalam Negeri, [[Marcin Kierwiński]], telah bertolak ke Kraków;<ref name="TVN24" /> beliau menyifatkan suspek sebagai seorang "[[Ultranasionalis|ultranasionalis]]",<ref name="bbc_1">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cmd7q15drwgeo |website=[[BBC]] |language=en |date=8 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |first1=Florence |last1=Freeman |first2=Emer |last2=Moreau}}</ref> serta menyatakan bahawa segala petunjuk menunjukkan suspek mendapat inspirasi daripada "ideologi sayap kanan ekstrem"<ref name="BH" /> dan mempunyai "pandangan yang sangat radikal".<ref>{{Cite news|title= After Kraków rampage leaves 6 dead, 3 more bodies found at suspect's home|url= https://www.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl|work=CNN|date=8 November 2026|last1=Reck|first1=Charlotte|last2=Kent|first2=Lauren|last3=Stockwell|first3=Billy|last4=Zdanowicz|first4=Christina|access-date=8 November 2026}}</ref> ==Reaksi== Pasca kejadian pada 7 November, Datuk Bandar Kraków, [[Łukasz Gibała]], mengisytiharkan tempoh berkabung di bandar itu sehingga 11 November.<ref name="Wright2026-1">{{Cite news|title= Mourning period declared in Poland's Kraków as shooter kills six|url= https://tvpworld.com/96360064/krakow-mayor-gibala-declares-mourning-period-as-6-die-in-shooting|work=TVP World|date=8 November 2026|last=Wright|first=Helen|access-date=8 November 2026}}</ref> Presiden Poland, [[Karol Nawrocki]], mengisytiharkan [[Hari berkabung negara|hari berkabung negara]] bagi 8–9 November dan bendera dikibarkan separuh tiang.<ref name="Wright2026-1" /><ref>{{Cite web |last=Tekin |first=Ezra |date=2026-11-08 |title=Poland declares 2 days of national mourning after deadly shooting in Krakow |url=https://aa.com.tr/en/europe/poland-declares-2-days-of-national-mourning-after-deadly-shooting-in-krakow/4115626 |access-date=2026-11-08 |website=Anadolu Agency}}</ref> Bandar [[Warsaw]]<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Footage 'shows bodies at home of suspect in Krakow mass shooting' |url=https://www.hampshirechronicle.co.uk/news/national/26708803.footage-shows-bodies-home-suspect-krakow-mass-shooting/ |access-date=7 November 2026 |work=Hampshire Chronicle|agency=PA News Agency}}</ref> dan [[Wrocław]] mengumumkan pelaksanaan langkah keselamatan yang lebih ketat sebagai tindak balas terhadap serangan tersebut.<ref name="KellyKrakow2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: At least six killed and about a dozen injured |url=https://www.bbc.com/news/live/cq3dj1xv02vyt |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref> Perdana Menteri Poland [[Donald Tusk]] menyifatkan kejadian tembakan itu sebagai "tragis" dalam satu hantaran di media sosial.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/11/07/world/europe/krakow-poland-shooting.html |title=Gunman Opens Fire in Krakow, Killing at Least 5, Polish Police Say |date=7 November 2026 |last=Barragán |first=Carlos |work=The New York Times |access-date=7 November 2026}}</ref> Beliau juga menyifatkan kejadian tersebut sebagai "perbuatan keganasan".<ref>{{Cite news|date=7 November 2026|title= Gunman 'fascinated by far-right' kills six in Krakow, Poland|url= https://www.afp.com/en/gunman-fascinated-far-right-kills-six-krakow-poland|work=Agence France-Presse|access-date=8 November 2026}}</ref> Ramai ahli politik dan pegawai antarabangsa mengutuk kejadian tembakan itu, termasuk pemimpin-pemimpin dunia seperti Presiden Parlimen Eropah [[Roberta Metsola]], diplomat kanan [[Kaja Kallas]], pemimpin negara [[Volodymyr Zelenskyy]], dan [[Anwar Ibrahim]]. Terdapat juga pernyataan solidariti daripada kedutaan [[Amerika Syarikat]], [[Emiriah Arab Bersatu]], dan [[Kuwait]].<ref>{{Cite web|publisher=Telewizja Polska S.A |title=World leaders send messages of support to Poland after Krakow shooting |url=https://tvpworld.com/96359098/zelenskyy-world-leaders-condemn-shooting-in-polish-city-krakow |access-date=8 November 2026 |website=tvpworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt |title=British citizen among six killed in Poland mass shooting, police say |date=7 November 2026 |website=BBC News |publisher=BBC |accessdate=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thesun.my/news/anwar-expresses-solidarity-with-poland-after-deadly-krakow-shooting/ |title=Anwar expresses solidarity with Poland after deadly Kraków shooting |date=8 November 2026 |publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]] |work=Bernama |accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name=yaffaps1>{{Cite web|url=https://yaffaps.com/en/page-140965.html|title=Palestinian Foreign Ministry Offers Condolences to Poland Over Kraków Shooting Victims - Yaffa News Network|website=yaffaps.com|accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name="UAE_and_Kuwait_express_solidarity_with_Poland_after_deadly_shooting2026-1" >{{Cite web|url=https://sana.sy/en/international/2357078/|title=UAE and Kuwait express solidarity with Poland after deadly shooting|date=8 November 2026|accessdate=8 November 2026|language=en}}</ref> ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kraków shooting, 2026}} [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Poland]] [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Eropah pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Poland pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Eropah pada November 2026]] [[Kategori:2026 di Poland]] [[Kategori:Kematian akibat senjata api di Poland]] [[Kategori:Tembak-menembak]] [[Kategori:Familisid]] ptkgm40anp0uyx1gis5wr7cloqmsqyd 7003950 7003949 2026-11-11T17:04:15Z NDG 364642 Suntingan oleh [[Special:Contributions/Lorena Hail|Lorena Hail]] ([[User talk:Lorena Hail|perbincangan]]) dikembalikan kepada semakan terdahulu oleh [[User:~2026-59773-84|~2026-59773-84]] 7003898 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kejadian penembakan beramai-ramai di Kraków, Poland}} {{Current|date=November 2026|2=penembakan terkini}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox civilian attack | name = Penembakan Kraków 2026 | image = 2026 Krakow shooting CCTV1.png | image_size = 265 | caption = Imej pegun [[Kamera litar tertutup|CCTV]] yang memaparkan kereta pelaku sejurus sebelum melepaskan tembakan | location = [[Dataran Utama, Kraków]], Poland | date = {{start date and age|2026|11|07|df=y}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-caption = | coordinates = {{Coord|50|03|46|N|19|56|12.8|E|display=inline,title}} | time = {{Circa|15:00}} | time_begin = | time_end = | time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]], [[UTC+01:00]] | target = | type = {{hlist|[[Penembakan beramai-ramai]]|[[penembakan dari kenderaan]]|[[pembunuh liar]]|[[tembak-menembak]]|[[familisid]]|[[pembunuhan beramai-ramai]]}} | weapons = [[Raifal separa automatik]] Diamondback DB-15 *[[Pistol separa automatik]] [[Walther P99]] *Pistol separa automatik [[Glock]] *Beberapa [[Raifal perkhidmatan|senjata gaya tentera]] | fatalities = 9{{efn|6 di Dataran Utama dan 3 di rumah suspek di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]}} | injuries = 16 (termasuk suspek) | perpetrators = | verdict = | charges = | convictions = | accused = Michał Oksiński | defenders = Dua anggota pasukan polis [[Wilayah Poland Kecil|Poland Kecil]]{{Force plural}} | motive = Sedang disiasat; pihak berkuasa mengesan pengaruh sayap kanan ekstrem. }} [[Fail:Updated-krk-shootmap.png|thumb|Laluan penyerang]] Pada 7 November 2026, satu kejadian [[penembakan beramai-ramai]] berlaku di Dataran Utama di [[Kraków]], Poland. Seorang lelaki bersenjatakan [[Raifal jenis AR-15|raifal jenis AR-15]] melepaskan tembakan dari dalam keretanya semasa memandu melalui Dataran Utama tersebut, mengakibatkan sekurang-kurangnya enam orang terkorban dan lebih daripada enam belas orang lagi cedera, sebelum dia sendiri ditembak dan dicederakan oleh pihak polis dalam satu insiden berbalas tembakan. Susulan kejadian itu, polis menemui mayat tiga orang ahli keluarga suspek di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. ==Kejadian penembakan== [[Fail:Sukiennice and Main Market Square Krakow Poland.JPG|thumb|[[Dataran Utama, Kraków|Dataran Utama Kraków]] pada 2012]] Bapa, ibu, dan saudara perempuan suspek telah ditembak, bersama dengan dua ekor kucing di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Mayat mereka ditemui selepas kejadian tembakan di Kraków.<ref name="TVN24-1">{{cite web |title=W domu zamachowca są nieżywi ludzie, to członkowie rodziny sprawcy |url=https://tvn24.pl/polska/strzelanina-w-krakowie-donald-tusk-w-domu-zamachowca-sa-niezywi-ludzie-st9328153 |website=TVN24 |publisher=TVN |access-date=7 November 2026 |language=pl|trans-title=Terdapat orang mati di dalam rumah penyerang; mereka ialah ahli keluarga pelaku tersebut.}}</ref><ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1">{{Cite web |title=Polish gunman who killed 6 people in Krakow has 'ultranationalistic' views, authorities say |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5|date=8 November 2026|access-date=8 November 2026|website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref><ref name="BH">{{cite news |title=6 maut serangan tembakan di Poland |work = [[AFP]] |publisher=[[Berita Harian]] |date=8 November 2026 |accessdate=9 November 2026 |url=https://www.bharian.com.my/dunia/eropah/2026/11/1704890/6-maut-serangan-tembakan-di-poland}}</ref> Pada 7 November 2026, sekitar jam 15:00 [[Waktu Eropah Tengah|CET]], sebuah kereta [[hacbek]] [[Subaru Corporation|Subaru]] berwarna hitam dengan nombor pendaftaran dari Ostrowiec Świętokrzyski telah memasuki Dataran Utama di Kraków. Kereta tersebut memasuki dataran itu dari arah Jalan Sławkowska.<ref name="TVN24">{{Cite web |url=https://tvn24.pl/krakow/krakow-strzelanina-na-rynku-st9327846 |title=Kraków. Strzelanina na rynku, są zabici i ranni |date=7 November 2026 |work=TVN24 |language=pl |access-date=7 November 2026|last1=Winiarska|first1=Anna|first2=Filip|last2=Czerwiński}}</ref> Penyerang melepaskan tembakan ke arah orang ramai dari dalam kereta tersebut,<ref name="TheIndependentInfo">{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |title=Krakow shooting latest: At least five dead and a dozen injured after gunman opens fire in main square |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |work=The Independent |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> dengan bunyi tembakan kedengaran selama lebih daripada seminit.<ref name="auto-2" /> Suspek memakai kelengkapan taktikal ala tentera dan menggunakan raifal jenis AR-15 semasa serangan itu berlaku..<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting latest: Gunman in military gear shot by police after killing five using 'army-style' rifle |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |access-date=7 November 2026 |work=The Independent}}</ref><ref name="Russello2026-1">{{Cite web |last=Russello |first=Fabio |date=7 November 2026 |title=Mass shooting in downtown Krakow: what we know about the 24-year-old in camouflage who opened fire with an AR-15 |url=https://en.lasicilia.it/news/italy-world/3088381/mass-shooting-in-downtown-krakow-what-we-know-about-the-24-year-old-in-camouflage-who-opened-fire-with-an-ar-15.html |access-date=7 November 2026 |website=La Sicilia}}</ref> Panggilan kecemasan pertama dibuat kira-kira 15 saat selepas pukul 15:00. Unit-unit polis pertama tiba di lokasi kejadian dalam masa kurang daripada tiga minit. Menurut [[TVN24]], 1,146 anggota polis, 62 [[paramedik]], dan 24 anggota bomba telah dikerahkan susulan kejadian tembakan tersebut.<ref name="TVN24-1" /> Seorang pemandu [[trem]] melaporkan bahawa pada pukul 15:05,<ref>{{cite web |url=https://natemat.pl/674701,strzaly-w-centrum-krakowa-5-osob-nie-zyje-szef-mswia-jedzie-na-miejsce |website=[[NaTemat.pl]] |language=pl |date=7 November 2026 |title=Strzały w centrum Krakowa, 5 osób nie żyje. Szef MSWiA jedzie na miejsce |first=Karolina |last=Kurek}}</ref> kenderaannya telah ditembak oleh seorang lelaki bersenjata dari dalam kereta berhampiran Dataran Utama.<ref name="AP_News2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Gunman opens fire from car in Krakow Main Square, killing five |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref> Cermin tingkap di bahagian pemandu pecah, namun tiada kecederaan dilaporkan berlaku di dalam trem tersebut. Akibatnya, banyak laluan trem mengalami gangguan.<ref>{{Cite web |title=Strzały na rynku w Krakowie, sześć osób nie żyje. Ostrzelano też tramwaj linii 1, rozbita szyba w kabinie motorniczego |url=https://transinfo.pl/infotram/strzaly-na-rynku-w-krakowie-piec-osob-nie-zyje-ostrzelano-tez-tramwaj-linii-1-rozbita-szyba-w-kabinie-motorniczego/ |access-date=7 November 2026 |website=TransInfo |language=pl-PL|date=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Atak w centrum Krakowa. W pobliżu Rynku ostrzelano tramwaj MPK |trans-title=Attack in central Krakow. An MPK tram was shot at near the Market Square. |url=https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/atak-w-centrum-krakowa-w-poblizu-rynku-ostrzelano-tramwaj-mpk-155199.html |access-date=8 November 2026 |work=Rynek Kolejowy |language=pl}}</ref> Penyerang itu kemudian memandu di sepanjang sisi timur Dataran Utama dan melepaskan beberapa das tembakan lagi di sudut Jalan Sienna, menyebabkan seorang individu cedera..<ref name="rmf_1">{{cite web |url=https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-strzelanina-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-zabici-i-ranni,nIdn,1025257 |website=[[RMF FM]] |language=pl |title=Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Są zabici i ranni |first=Malwina |last=Zaborowska |date=7 November 2026}}</ref> Selepas itu, suspek memandu keretanya ke arah selatan dari dataran tersebut, menyusuri [[Jalan Grodzka]],<ref name="rmf_1"/> dengan kelajuan tinggi sambil dikejar oleh pihak polis.<ref name="auto-2">{{Cite web |last1=Brown|first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |date=7 November 2026 |title=Footage shows car being chased by police at speed |url= https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3Ab7ca3673-102c-42b7-beb8-284fd640e1eb#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref> Kejar-mengejar itu melalui Dataran Semua Orang Kudus dan Dataran St. Mary Magdalene.<ref name="rmf_1"/> [[Fail:2026 Krakow shooting CCTV.webp|thumb|Imej pegun CCTV yang menunjukkan kejadian berbalas tembakan antara lelaki bersenjata itu dengan dua anggota polis|280x280px]] Suspek ditangkap kira-kira {{Convert|1|km|abbr=on}} di selatan dataran tersebut,<ref name="auto-2" /> sekitar pukul 15:20.<ref name="newsweek_1">{{cite web |url=https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/makabryczne-odkrycie-w-domu-sprawcy-ataku-na-rynku-w-krakowie-oto-co-o-nim-wiemy/2qh0qbr |website=[[Newsweek]] |language=pl |title=Atak na Rynku w Krakowie. Rusza śledztwo, broń w mieszkaniu zamachowca [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] |date=8 November 2026}}</reF> Semasa penangkapan, beliau berbalas tembakan dengan dua anggota polis yang memintasnya, menyebabkan kedua-dua anggota tersebut cedera; salah seorang anggota yang cedera bangkit lalu membalas tembakan, melumpuhkan suspek dan menamatkan kejadian serangan itu..<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Five killed in shooting in main square of Polish city of Krakow, police say |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-kiled-least-10-injured-shooting-polish-city-krakow-tvn24-reports-2026-11-07/ |access-date=7 November 2026 |work=Reuters|last1=Porzycki|first1=Jakub|last2=Badohal|first2=Karl|first3=Marek|last3=Strzelecki}}</ref> Kedua-dua anggota polis mengalami kecederaan akibat tembakan di bahagian dada, manakala suspek pula ditembak di beberapa bahagian badan, termasuk abdomen, paha, dan dada.<ref name="bbc_1"/> ==Mangsa== Di dataran tersebut, empat wanita dan dua lelaki terkorban: empat mangsa merupakan warganegara Poland, seorang warga Britain, dan seorang lagi warga Austria.<ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=Zamach w Krakowie. Wojewoda przekazał informacje o szóstej z ofiar |url=https://wiadomosci.onet.pl/krakow/obcokrajowcy-wsrod-ofiar-ataku-w-krakowie-wojewoda-przekazuje-nowe-informacje/1km2815 |access-date=2026-11-08 |website=wiadomosci.onet.pl |language=pl}}</ref> Enam belas orang mengalami kecederaan, termasuk dua anggota polis.<ref>{{Cite news |last1=Freeman |first1=Florence |last2=Moreau |first2=Emer |date=7 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108152836/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |archive-date=2026-11-08 |access-date=8 November 2026 |work=[[BBC]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rp.pl/przestepczosc/art45459221-strzaly-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-ofiary-trwa-akcja-sluzb |title=Strzały na Rynku Głównym w Krakowie. Są ofiary, trwa akcja służb |date=7 November 2026 |work=Rzeczpospolita |access-date=7 November 2026|last=Michalak|first=Ada}}</ref><ref name="CiobanuDazioZawrzel2026-1">{{Cite web |last1=Ciobanu |first1=Claudia |last2=Dazio |first2=Stephanie |last3=Zawrzel |first3=Beata |date=7 November 2026 |title=Gunman who killed 6 people in Krakow was fascinated with far-right views, minister says |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref> Setakat 8 November 2026, kedua-dua anggota polis yang cedera itu telah sedar daripada koma..<ref name="NBCNewsKrakow2026">{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/world/europe/krakow-shooting-killed-6-motivated-far-right-views-rcna608080 |title=Kraków shooting that killed 6 was motivated by far-right views, authorities say |website=NBC News |language=en |access-date=8 November 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=What to know about the shooting in the Polish city of Krakow that killed 6 people |url=https://apnews.com/article/poland-krakow-shooting-dead-guns-7f0f816ff970e37557130bd74fd92939 |access-date=2026-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Kumpulan hak asasi haiwan OTOZ Animals menyatakan bahawa penyerang tersebut turut menembak dan mencederakan dua ekor kuda, dengan salah seekor daripadanya terkena tembakan pada bahagian kaki.<ref>{{cite web | title=Poland stunned as suspect with far-right views kills 6 in Kraków mass shooting &#124; CNN | work=CNN | url=https://edition.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl }}</ref> ==Suspek== Suspek lelaki itu,<ref name="KellyKrakow2026-1" /> seorang warganegara Poland (28 Julai 2002 - 9 November 2026) berusia 24 tahun<ref name="Ziółkowska-1">{{cite web |last1=Ziółkowska |first1=Kamila |title=Sprawca strzelaniny w Krakowie. "To 24-letni Michał O., jest tokarzem" |url=https://polskieradio24.pl/polska/nieoficjalne-ustalenia-o-sprawcy-zamachu-w-krakowie-wiadomo-kim-jest-michal-o |website=Polskie Radio 24 |publisher=Polskie Radio S.A. |access-date=7 November 2026|date=7 November 2026|language=pl}}</ref><ref name="BH" /> dari [[Ostrowiec Świętokrzyski]],<ref name="TVN24-1" /><ref name="Ziółkowska-1" /><ref>{{cite news |last=Ziętek |first=Aleksandra |title=Klub strzelecki wydał oświadczenie w sprawie zamachowca z Krakowa |work=Onet |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163650/https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> pernah bekerja sebagai pengendali mesin pelarik ([[Jurumesin|jurumesin]]) setelah memperoleh kelayakan profesional daripada sebuah [[sekolah vokasional]] tempatan.<ref name="newsweek_1"/><ref>{{cite news |last=Zemsta |first=Elżbieta |title=Kim jest zamachowiec z Krakowa? Wiemy skąd pochodzi i co służby robiły na jego rodzinnej posesji |work=Echo Dnia |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url = https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163136/https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Menurut jiran-jirannya, dia seorang yang pendiam dan jarang bergaul dengan penduduk di kawasan kejiranannya. Seorang bekas rakan sekolah mendakwa bahawa semasa zaman persekolahan, dia sering melukis babak-babak ganas, termasuk imej orang digantung serta penyerang bersenjata yang menyasarkan sekolah. Rakan tersebut turut menyifatkan dia sebagai seorang yang mengasingkan diri daripada pergaulan sosial.<ref>{{cite news |last1=Hansson |first1=Malin |last2=Bratell |first2=Johan |title=Michal Oksiński pekas ut för dådet i Krakow |trans-title=Michal Oksiński identified as suspect in Krakow attack |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/orden-om-utpekade-michal-o-i-krakow-marklig/ |work=Expressen |date=2026-11-08 |language=sv}}</ref> Suspek mempunyai dua pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya di bawah permit sukan, dan beliau sering berlatih dalam [[sukan menembak]] di kelab Świt di [[Starachowice]]. Bapanya pula mempunyai 11 pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya, dan merupakan ahli kelab sukan yang sama.<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Kim jest sprawca ataku w Krakowie? Nowe ustalenia ws. Michała O. |trans-title=Who is the perpetrator of the Krakow attack? New findings regarding Michał O. |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-kim-jest-sprawca-ataku-w-krakowie-nowe-ustalenia-ws-michala,nId,23570646 |access-date=8 November 2026 |work=Interia Wydarzenia |language=pl}}</ref><ref name="kielce">{{cite news|access-date=2026-11-08 |archive-date=8 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108164048/https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |date=8 November 2026 |lang=pl |title=Świt Starachowice wydał oświadczenie. Klub odniósł się do zamachowca z Krakowa |url=https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |url-status=live |work=[[Telewizja Polska]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Jadczak |first=Szymon |title=Nowe informacje o zamachowcu z Krakowa. Miał pozwolenie na broń, trenował w klubie |work=[[Wirtualna Polska]] |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-url=https://web.archive.org/web/20261107204022/https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-date=7 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Sebuah almari logam yang mengandungi tujuh pucuk senjata api—terdiri daripada [[senjata api tangan]] dan [[Senapang panjang|senapang panjang]] panjang—ditemui di kediaman keluarga tersebut.<ref>{{cite news |title=Nowe informacje ws. tragedii. Policjanci ujawnili, co znaleźli w domu zamachowca |work=[[Wprost]] |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://www.wprost.pl/kraj/12495622/nowe-informacje-ws-tragedii-wiadomo-kim-sa-ofiary-z-domu-zamachowca.html}}</ref> Suspek ditembak dan dicederakan oleh pihak polis semasa penangkapannya.<ref name="AP_News2026-1" /> Dia memakai [[Pakaian tempur|pakaian seragam ala tentera]], [[Baju kalis peluru|jaket kalis peluru]] buatan China<ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1" />, serta membawa karbin AR-15 keluaran syarikat Amerika, Diamondback Firearms, yang dilengkapi dengan [[Alat bidik|alat bidik optik]].<ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1" /><ref>{{cite news |title=Strzelanina w Krakowie: sprawca użył karabinka samopowtarzalnego AR-15 |trans-title=Shooting in Kraków: perpetrator used an AR-15 semi-automatic rifle |url=https://radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/strzelanina-w-krakowie-sprawca-uzyl-karabinka-samopowtarzalnego-ar-15/187446 |work=Radio Kraków |language=pl}}</ref> Dia juga mempunyai beberapa senjata lain di dalam keretanya, termasuk [[Walther P99|pistol P99]], [[Glock|pistol Glock]], dan senjata-senjata ala tentera.<ref>{{cite news |last=Smith |first=Emily |title=British national injured in Krakow mass shooting|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/08/gunman-polish-mass-shooting-military-cadet/ |work=The Telegraph |date=8 November 2026}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last1=Bosotti |first1=Rorey |last2=Kelly |first2=Kieran |last3=Hancock |first3=Sam |last4=Mis|first4=Magda |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: Five killed, police say |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A816b7c42-6961-4a36-b4bc-204c9984befa#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref><ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1">{{cite news |title=Atak w Krakowie. Nowe informacje o uzbrojeniu zamachowca: 700-900 strzałów na minutę |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-11-07/zamach-w-krakowie-nowe-informacje-o-uzbrojeniu-sprawcy/ |work=Polsat News |date=7 November 2026 |author=Anna Nicz / PAP |language=pl}}</ref> ==Siasatan== Lelaki bersenjata itu dibawa ke hospital di bawah kawalan polis dan kini sedang dalam proses pemulihan.<ref name="Telegraph">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/07/five-dead-in-krakow-shooting/ |title=Five dead in Kraków shooting |date=7 November 2026 |work=The Daily Telegraph |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> Pihak polis menyatakan bahawa mereka tidak sedang mencari suspek lain.<ref name="Telegraph" /> Polis telah merampas senjata dan peluru.<ref name="auto" /> Dataran tersebut telah ditutup oleh pihak polis.<ref>{{Cite news|title= In pictures: Square remains shut as police guard Main Market Square |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A6af6cd82-134b-4350-99e8-2516eeb87136#post|work=BBC News|date=7 November 2026}}</ref> Pihak pendakwa menyatakan bahawa para penyiasat menganggap serangan tersebut sebagai satu insiden keganasan.<ref name="BH" /> Menteri Dalam Negeri, [[Marcin Kierwiński]], telah bertolak ke Kraków;<ref name="TVN24" /> beliau menyifatkan suspek sebagai seorang "[[Ultranasionalis|ultranasionalis]]",<ref name="bbc_1">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cmd7q15drwgeo |website=[[BBC]] |language=en |date=8 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |first1=Florence |last1=Freeman |first2=Emer |last2=Moreau}}</ref> serta menyatakan bahawa segala petunjuk menunjukkan suspek mendapat inspirasi daripada "ideologi sayap kanan ekstrem"<ref name="BH" /> dan mempunyai "pandangan yang sangat radikal".<ref>{{Cite news|title= After Kraków rampage leaves 6 dead, 3 more bodies found at suspect's home|url= https://www.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl|work=CNN|date=8 November 2026|last1=Reck|first1=Charlotte|last2=Kent|first2=Lauren|last3=Stockwell|first3=Billy|last4=Zdanowicz|first4=Christina|access-date=8 November 2026}}</ref> ==Reaksi== Pasca kejadian pada 7 November, Datuk Bandar Kraków, [[Łukasz Gibała]], mengisytiharkan tempoh berkabung di bandar itu sehingga 11 November.<ref name="Wright2026-1">{{Cite news|title= Mourning period declared in Poland's Kraków as shooter kills six|url= https://tvpworld.com/96360064/krakow-mayor-gibala-declares-mourning-period-as-6-die-in-shooting|work=TVP World|date=8 November 2026|last=Wright|first=Helen|access-date=8 November 2026}}</ref> Presiden Poland, [[Karol Nawrocki]], mengisytiharkan [[Hari berkabung negara|hari berkabung negara]] bagi 8–9 November dan bendera dikibarkan separuh tiang.<ref name="Wright2026-1" /><ref>{{Cite web |last=Tekin |first=Ezra |date=2026-11-08 |title=Poland declares 2 days of national mourning after deadly shooting in Krakow |url=https://aa.com.tr/en/europe/poland-declares-2-days-of-national-mourning-after-deadly-shooting-in-krakow/4115626 |access-date=2026-11-08 |website=Anadolu Agency}}</ref> Bandar [[Warsaw]]<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Footage 'shows bodies at home of suspect in Krakow mass shooting' |url=https://www.hampshirechronicle.co.uk/news/national/26708803.footage-shows-bodies-home-suspect-krakow-mass-shooting/ |access-date=7 November 2026 |work=Hampshire Chronicle|agency=PA News Agency}}</ref> dan [[Wrocław]] mengumumkan pelaksanaan langkah keselamatan yang lebih ketat sebagai tindak balas terhadap serangan tersebut.<ref name="KellyKrakow2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: At least six killed and about a dozen injured |url=https://www.bbc.com/news/live/cq3dj1xv02vyt |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref> Perdana Menteri Poland [[Donald Tusk]] menyifatkan kejadian tembakan itu sebagai "tragis" dalam satu hantaran di media sosial.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/11/07/world/europe/krakow-poland-shooting.html |title=Gunman Opens Fire in Krakow, Killing at Least 5, Polish Police Say |date=7 November 2026 |last=Barragán |first=Carlos |work=The New York Times |access-date=7 November 2026}}</ref> Beliau juga menyifatkan kejadian tersebut sebagai "perbuatan keganasan".<ref>{{Cite news|date=7 November 2026|title= Gunman 'fascinated by far-right' kills six in Krakow, Poland|url= https://www.afp.com/en/gunman-fascinated-far-right-kills-six-krakow-poland|work=Agence France-Presse|access-date=8 November 2026}}</ref> Ramai ahli politik dan pegawai antarabangsa mengutuk kejadian tembakan itu, termasuk pemimpin-pemimpin dunia seperti Presiden Parlimen Eropah [[Roberta Metsola]], diplomat kanan [[Kaja Kallas]], pemimpin negara [[Volodymyr Zelenskyy]], dan [[Anwar Ibrahim]]. Terdapat juga pernyataan solidariti daripada kedutaan [[Amerika Syarikat]], [[Emiriah Arab Bersatu]], dan [[Kuwait]].<ref>{{Cite web|publisher=Telewizja Polska S.A |title=World leaders send messages of support to Poland after Krakow shooting |url=https://tvpworld.com/96359098/zelenskyy-world-leaders-condemn-shooting-in-polish-city-krakow |access-date=8 November 2026 |website=tvpworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt |title=British citizen among six killed in Poland mass shooting, police say |date=7 November 2026 |website=BBC News |publisher=BBC |accessdate=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thesun.my/news/anwar-expresses-solidarity-with-poland-after-deadly-krakow-shooting/ |title=Anwar expresses solidarity with Poland after deadly Kraków shooting |date=8 November 2026 |publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]] |work=Bernama |accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name=yaffaps1>{{Cite web|url=https://yaffaps.com/en/page-140965.html|title=Palestinian Foreign Ministry Offers Condolences to Poland Over Kraków Shooting Victims - Yaffa News Network|website=yaffaps.com|accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name="UAE_and_Kuwait_express_solidarity_with_Poland_after_deadly_shooting2026-1" >{{Cite web|url=https://sana.sy/en/international/2357078/|title=UAE and Kuwait express solidarity with Poland after deadly shooting|date=8 November 2026|accessdate=8 November 2026|language=en}}</ref> ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kraków shooting, 2026}} [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Poland]] [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Eropah pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Poland pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Eropah pada November 2026]] [[Kategori:2026 di Poland]] [[Kategori:Kematian akibat senjata api di Poland]] [[Kategori:Tembak-menembak]] [[Kategori:Familisid]] houk8fsj244dteavw3fbi7geb5twenf 7003958 7003950 2026-11-11T18:00:37Z Lorena Hail 425127 vete a la mierda 7003958 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kejadian penembakan beramai-ramai di Kraków, Poland}} {{Current|date=November 2026|2=penembakan terkini}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox civilian attack | name = Penembakan Kraków 2026 | image = 2026 Krakow shooting CCTV1.png | image_size = 265 | caption = Imej pegun [[Kamera litar tertutup|CCTV]] yang memaparkan kereta pelaku sejurus sebelum melepaskan tembakan | location = [[Dataran Utama, Kraków]], Poland | date = {{start date and age|2026|11|07|df=y}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-caption = | coordinates = {{Coord|50|03|46|N|19|56|12.8|E|display=inline,title}} | time = {{Circa|15:00}} | time_begin = | time_end = | time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]], [[UTC+01:00]] | target = | type = {{hlist|[[Penembakan beramai-ramai]]|[[penembakan dari kenderaan]]|[[pembunuh liar]]|[[tembak-menembak]]|[[familisid]]|[[pembunuhan beramai-ramai]]}} | weapons = [[Raifal separa automatik]] Diamondback DB-15 *[[Pistol separa automatik]] [[Walther P99]] *Pistol separa automatik [[Glock]] *Beberapa [[Raifal perkhidmatan|senjata gaya tentera]] | fatalities = 9{{efn|6 di Dataran Utama dan 3 di rumah suspek di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]}} | injuries = 16 (termasuk suspek) | perpetrators = | verdict = | charges = | convictions = | accused = Michał Oksiński | defenders = Dua anggota pasukan polis [[Wilayah Poland Kecil|Poland Kecil]]{{Force plural}} | motive = Sedang disiasat; pihak berkuasa mengesan pengaruh sayap kanan ekstrem. }} [[Fail:Updated-krk-shootmap.png|thumb|Laluan penyerang]] Pada 7 November 2026, satu kejadian [[penembakan beramai-ramai]] berlaku di Dataran Utama di [[Kraków]], Poland. Seorang lelaki bersenjatakan [[Raifal jenis AR-15|raifal jenis AR-15]] melepaskan tembakan dari dalam keretanya semasa memandu melalui Dataran Utama tersebut, mengakibatkan sekurang-kurangnya enam orang terkorban dan lebih daripada enam belas orang lagi cedera, sebelum dia sendiri ditembak dan dicederakan oleh pihak polis dalam satu insiden berbalas tembakan. Susulan kejadian itu, polis menemui mayat tiga orang ahli keluarga suspek di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. ==Kejadian penembakan== [[Fail:Sukiennice and Main Market Square Krakow Poland.JPG|thumb|[[Dataran Utama, Kraków|Dataran Utama Kraków]] pada 2012]] Bapa, ibu, dan saudara perempuan suspek telah ditembak, bersama dengan dua ekor kucing di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Mayat mereka ditemui selepas kejadian tembakan di Kraków.<ref name="TVN24-1">{{cite web |title=W domu zamachowca są nieżywi ludzie, to członkowie rodziny sprawcy |url=https://tvn24.pl/polska/strzelanina-w-krakowie-donald-tusk-w-domu-zamachowca-sa-niezywi-ludzie-st9328153 |website=TVN24 |publisher=TVN |access-date=7 November 2026 |language=pl|trans-title=Terdapat orang mati di dalam rumah penyerang; mereka ialah ahli keluarga pelaku tersebut.}}</ref><ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1">{{Cite web |title=Polish gunman who killed 6 people in Krakow has 'ultranationalistic' views, authorities say |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5|date=8 November 2026|access-date=8 November 2026|website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref><ref name="BH">{{cite news |title=6 maut serangan tembakan di Poland |work = [[AFP]] |publisher=[[Berita Harian]] |date=8 November 2026 |accessdate=9 November 2026 |url=https://www.bharian.com.my/dunia/eropah/2026/11/1704890/6-maut-serangan-tembakan-di-poland}}</ref> Pada 7 November 2026, sekitar jam 15:00 [[Waktu Eropah Tengah|CET]], sebuah kereta [[hacbek]] [[Subaru Corporation|Subaru]] berwarna hitam dengan nombor pendaftaran dari Ostrowiec Świętokrzyski telah memasuki Dataran Utama di Kraków. Kereta tersebut memasuki dataran itu dari arah Jalan Sławkowska.<ref name="TVN24">{{Cite web |url=https://tvn24.pl/krakow/krakow-strzelanina-na-rynku-st9327846 |title=Kraków. Strzelanina na rynku, są zabici i ranni |date=7 November 2026 |work=TVN24 |language=pl |access-date=7 November 2026|last1=Winiarska|first1=Anna|first2=Filip|last2=Czerwiński}}</ref> Penyerang melepaskan tembakan ke arah orang ramai dari dalam kereta tersebut,<ref name="TheIndependentInfo">{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |title=Krakow shooting latest: At least five dead and a dozen injured after gunman opens fire in main square |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |work=The Independent |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> dengan bunyi tembakan kedengaran selama lebih daripada seminit.<ref name="auto-2" /> Suspek memakai kelengkapan taktikal ala tentera dan menggunakan raifal jenis AR-15 semasa serangan itu berlaku..<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting latest: Gunman in military gear shot by police after killing five using 'army-style' rifle |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |access-date=7 November 2026 |work=The Independent}}</ref><ref name="Russello2026-1">{{Cite web |last=Russello |first=Fabio |date=7 November 2026 |title=Mass shooting in downtown Krakow: what we know about the 24-year-old in camouflage who opened fire with an AR-15 |url=https://en.lasicilia.it/news/italy-world/3088381/mass-shooting-in-downtown-krakow-what-we-know-about-the-24-year-old-in-camouflage-who-opened-fire-with-an-ar-15.html |access-date=7 November 2026 |website=La Sicilia}}</ref> Panggilan kecemasan pertama dibuat kira-kira 15 saat selepas pukul 15:00. Unit-unit polis pertama tiba di lokasi kejadian dalam masa kurang daripada tiga minit. Menurut [[TVN24]], 1,146 anggota polis, 62 [[paramedik]], dan 24 anggota bomba telah dikerahkan susulan kejadian tembakan tersebut.<ref name="TVN24-1" /> Seorang pemandu [[trem]] melaporkan bahawa pada pukul 15:05,<ref>{{cite web |url=https://natemat.pl/674701,strzaly-w-centrum-krakowa-5-osob-nie-zyje-szef-mswia-jedzie-na-miejsce |website=[[NaTemat.pl]] |language=pl |date=7 November 2026 |title=Strzały w centrum Krakowa, 5 osób nie żyje. Szef MSWiA jedzie na miejsce |first=Karolina |last=Kurek}}</ref> kenderaannya telah ditembak oleh seorang lelaki bersenjata dari dalam kereta berhampiran Dataran Utama.<ref name="AP_News2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Gunman opens fire from car in Krakow Main Square, killing five |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref> Cermin tingkap di bahagian pemandu pecah, namun tiada kecederaan dilaporkan berlaku di dalam trem tersebut. Akibatnya, banyak laluan trem mengalami gangguan.<ref>{{Cite web |title=Strzały na rynku w Krakowie, sześć osób nie żyje. Ostrzelano też tramwaj linii 1, rozbita szyba w kabinie motorniczego |url=https://transinfo.pl/infotram/strzaly-na-rynku-w-krakowie-piec-osob-nie-zyje-ostrzelano-tez-tramwaj-linii-1-rozbita-szyba-w-kabinie-motorniczego/ |access-date=7 November 2026 |website=TransInfo |language=pl-PL|date=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Atak w centrum Krakowa. W pobliżu Rynku ostrzelano tramwaj MPK |trans-title=Attack in central Krakow. An MPK tram was shot at near the Market Square. |url=https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/atak-w-centrum-krakowa-w-poblizu-rynku-ostrzelano-tramwaj-mpk-155199.html |access-date=8 November 2026 |work=Rynek Kolejowy |language=pl}}</ref> Penyerang itu kemudian memandu di sepanjang sisi timur Dataran Utama dan melepaskan beberapa das tembakan lagi di sudut Jalan Sienna, menyebabkan seorang individu cedera..<ref name="rmf_1">{{cite web |url=https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-strzelanina-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-zabici-i-ranni,nIdn,1025257 |website=[[RMF FM]] |language=pl |title=Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Są zabici i ranni |first=Malwina |last=Zaborowska |date=7 November 2026}}</ref> Selepas itu, suspek memandu keretanya ke arah selatan dari dataran tersebut, menyusuri [[Jalan Grodzka]],<ref name="rmf_1"/> dengan kelajuan tinggi sambil dikejar oleh pihak polis.<ref name="auto-2">{{Cite web |last1=Brown|first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |date=7 November 2026 |title=Footage shows car being chased by police at speed |url= https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3Ab7ca3673-102c-42b7-beb8-284fd640e1eb#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref> Kejar-mengejar itu melalui Dataran Semua Orang Kudus dan Dataran St. Mary Magdalene.<ref name="rmf_1"/> [[Fail:2026 Krakow shooting CCTV.webp|thumb|Imej pegun CCTV yang menunjukkan kejadian berbalas tembakan antara lelaki bersenjata itu dengan dua anggota polis|280x280px]] Suspek ditangkap kira-kira {{Convert|1|km|abbr=on}} di selatan dataran tersebut,<ref name="auto-2" /> sekitar pukul 15:20.<ref name="newsweek_1">{{cite web |url=https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/makabryczne-odkrycie-w-domu-sprawcy-ataku-na-rynku-w-krakowie-oto-co-o-nim-wiemy/2qh0qbr |website=[[Newsweek]] |language=pl |title=Atak na Rynku w Krakowie. Rusza śledztwo, broń w mieszkaniu zamachowca [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] |date=8 November 2026}}</reF> Semasa penangkapan, beliau berbalas tembakan dengan dua anggota polis yang memintasnya, menyebabkan kedua-dua anggota tersebut cedera; salah seorang anggota yang cedera bangkit lalu membalas tembakan, melumpuhkan suspek dan menamatkan kejadian serangan itu..<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Five killed in shooting in main square of Polish city of Krakow, police say |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-kiled-least-10-injured-shooting-polish-city-krakow-tvn24-reports-2026-11-07/ |access-date=7 November 2026 |work=Reuters|last1=Porzycki|first1=Jakub|last2=Badohal|first2=Karl|first3=Marek|last3=Strzelecki}}</ref> Kedua-dua anggota polis mengalami kecederaan akibat tembakan di bahagian dada, manakala suspek pula ditembak di beberapa bahagian badan, termasuk abdomen, paha, dan dada.<ref name="bbc_1"/> ==Mangsa== Di dataran tersebut, empat wanita dan dua lelaki terkorban: empat mangsa merupakan warganegara Poland, seorang warga Britain, dan seorang lagi warga Austria.<ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=Zamach w Krakowie. Wojewoda przekazał informacje o szóstej z ofiar |url=https://wiadomosci.onet.pl/krakow/obcokrajowcy-wsrod-ofiar-ataku-w-krakowie-wojewoda-przekazuje-nowe-informacje/1km2815 |access-date=2026-11-08 |website=wiadomosci.onet.pl |language=pl}}</ref> Enam belas orang mengalami kecederaan, termasuk dua anggota polis.<ref>{{Cite news |last1=Freeman |first1=Florence |last2=Moreau |first2=Emer |date=7 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108152836/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |archive-date=2026-11-08 |access-date=8 November 2026 |work=[[BBC]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rp.pl/przestepczosc/art45459221-strzaly-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-ofiary-trwa-akcja-sluzb |title=Strzały na Rynku Głównym w Krakowie. Są ofiary, trwa akcja służb |date=7 November 2026 |work=Rzeczpospolita |access-date=7 November 2026|last=Michalak|first=Ada}}</ref><ref name="CiobanuDazioZawrzel2026-1">{{Cite web |last1=Ciobanu |first1=Claudia |last2=Dazio |first2=Stephanie |last3=Zawrzel |first3=Beata |date=7 November 2026 |title=Gunman who killed 6 people in Krakow was fascinated with far-right views, minister says |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref> Setakat 8 November 2026, kedua-dua anggota polis yang cedera itu telah sedar daripada koma..<ref name="NBCNewsKrakow2026">{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/world/europe/krakow-shooting-killed-6-motivated-far-right-views-rcna608080 |title=Kraków shooting that killed 6 was motivated by far-right views, authorities say |website=NBC News |language=en |access-date=8 November 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=What to know about the shooting in the Polish city of Krakow that killed 6 people |url=https://apnews.com/article/poland-krakow-shooting-dead-guns-7f0f816ff970e37557130bd74fd92939 |access-date=2026-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Kumpulan hak asasi haiwan OTOZ Animals menyatakan bahawa penyerang tersebut turut menembak dan mencederakan dua ekor kuda, dengan salah seekor daripadanya terkena tembakan pada bahagian kaki.<ref>{{cite web | title=Poland stunned as suspect with far-right views kills 6 in Kraków mass shooting &#124; CNN | work=CNN | url=https://edition.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl }}</ref> ==Suspek== Suspek lelaki itu,<ref name="KellyKrakow2026-1" /> seorang warganegara Poland berusia 24 tahun<ref name="Ziółkowska-1">{{cite web |last1=Ziółkowska |first1=Kamila |title=Sprawca strzelaniny w Krakowie. "To 24-letni Michał O., jest tokarzem" |url=https://polskieradio24.pl/polska/nieoficjalne-ustalenia-o-sprawcy-zamachu-w-krakowie-wiadomo-kim-jest-michal-o |website=Polskie Radio 24 |publisher=Polskie Radio S.A. |access-date=7 November 2026|date=7 November 2026|language=pl}}</ref><ref name="BH" /> dari [[Ostrowiec Świętokrzyski]],<ref name="TVN24-1" /><ref name="Ziółkowska-1" /><ref>{{cite news |last=Ziętek |first=Aleksandra |title=Klub strzelecki wydał oświadczenie w sprawie zamachowca z Krakowa |work=Onet |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163650/https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> pernah bekerja sebagai pengendali mesin pelarik ([[Jurumesin|jurumesin]]) setelah memperoleh kelayakan profesional daripada sebuah [[sekolah vokasional]] tempatan.<ref name="newsweek_1"/><ref>{{cite news |last=Zemsta |first=Elżbieta |title=Kim jest zamachowiec z Krakowa? Wiemy skąd pochodzi i co służby robiły na jego rodzinnej posesji |work=Echo Dnia |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url = https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163136/https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Menurut jiran-jirannya, dia seorang yang pendiam dan jarang bergaul dengan penduduk di kawasan kejiranannya. Seorang bekas rakan sekolah mendakwa bahawa semasa zaman persekolahan, dia sering melukis babak-babak ganas, termasuk imej orang digantung serta penyerang bersenjata yang menyasarkan sekolah. Rakan tersebut turut menyifatkan dia sebagai seorang yang mengasingkan diri daripada pergaulan sosial.<ref>{{cite news |last1=Hansson |first1=Malin |last2=Bratell |first2=Johan |title=Michal Oksiński pekas ut för dådet i Krakow |trans-title=Michal Oksiński identified as suspect in Krakow attack |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/orden-om-utpekade-michal-o-i-krakow-marklig/ |work=Expressen |date=2026-11-08 |language=sv}}</ref> Suspek mempunyai dua pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya di bawah permit sukan, dan beliau sering berlatih dalam [[sukan menembak]] di kelab Świt di [[Starachowice]]. Bapanya pula mempunyai 11 pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya, dan merupakan ahli kelab sukan yang sama.<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Kim jest sprawca ataku w Krakowie? Nowe ustalenia ws. Michała O. |trans-title=Who is the perpetrator of the Krakow attack? New findings regarding Michał O. |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-kim-jest-sprawca-ataku-w-krakowie-nowe-ustalenia-ws-michala,nId,23570646 |access-date=8 November 2026 |work=Interia Wydarzenia |language=pl}}</ref><ref name="kielce">{{cite news|access-date=2026-11-08 |archive-date=8 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108164048/https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |date=8 November 2026 |lang=pl |title=Świt Starachowice wydał oświadczenie. Klub odniósł się do zamachowca z Krakowa |url=https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |url-status=live |work=[[Telewizja Polska]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Jadczak |first=Szymon |title=Nowe informacje o zamachowcu z Krakowa. Miał pozwolenie na broń, trenował w klubie |work=[[Wirtualna Polska]] |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-url=https://web.archive.org/web/20261107204022/https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-date=7 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Sebuah almari logam yang mengandungi tujuh pucuk senjata api—terdiri daripada [[senjata api tangan]] dan [[Senapang panjang|senapang panjang]] panjang—ditemui di kediaman keluarga tersebut.<ref>{{cite news |title=Nowe informacje ws. tragedii. Policjanci ujawnili, co znaleźli w domu zamachowca |work=[[Wprost]] |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://www.wprost.pl/kraj/12495622/nowe-informacje-ws-tragedii-wiadomo-kim-sa-ofiary-z-domu-zamachowca.html}}</ref> Suspek ditembak dan dicederakan oleh pihak polis semasa penangkapannya.<ref name="AP_News2026-1" /> Dia memakai [[Pakaian tempur|pakaian seragam ala tentera]], [[Baju kalis peluru|jaket kalis peluru]] buatan China<ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1" />, serta membawa karbin AR-15 keluaran syarikat Amerika, Diamondback Firearms, yang dilengkapi dengan [[Alat bidik|alat bidik optik]].<ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1" /><ref>{{cite news |title=Strzelanina w Krakowie: sprawca użył karabinka samopowtarzalnego AR-15 |trans-title=Shooting in Kraków: perpetrator used an AR-15 semi-automatic rifle |url=https://radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/strzelanina-w-krakowie-sprawca-uzyl-karabinka-samopowtarzalnego-ar-15/187446 |work=Radio Kraków |language=pl}}</ref> Dia juga mempunyai beberapa senjata lain di dalam keretanya, termasuk [[Walther P99|pistol P99]], [[Glock|pistol Glock]], dan senjata-senjata ala tentera.<ref>{{cite news |last=Smith |first=Emily |title=British national injured in Krakow mass shooting|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/08/gunman-polish-mass-shooting-military-cadet/ |work=The Telegraph |date=8 November 2026}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last1=Bosotti |first1=Rorey |last2=Kelly |first2=Kieran |last3=Hancock |first3=Sam |last4=Mis|first4=Magda |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: Five killed, police say |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A816b7c42-6961-4a36-b4bc-204c9984befa#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref><ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1">{{cite news |title=Atak w Krakowie. Nowe informacje o uzbrojeniu zamachowca: 700-900 strzałów na minutę |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-11-07/zamach-w-krakowie-nowe-informacje-o-uzbrojeniu-sprawcy/ |work=Polsat News |date=7 November 2026 |author=Anna Nicz / PAP |language=pl}}</ref> ==Siasatan== Lelaki bersenjata itu dibawa ke hospital di bawah kawalan polis dan kini sedang dalam proses pemulihan.<ref name="Telegraph">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/07/five-dead-in-krakow-shooting/ |title=Five dead in Kraków shooting |date=7 November 2026 |work=The Daily Telegraph |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> Pihak polis menyatakan bahawa mereka tidak sedang mencari suspek lain.<ref name="Telegraph" /> Polis telah merampas senjata dan peluru.<ref name="auto" /> Dataran tersebut telah ditutup oleh pihak polis.<ref>{{Cite news|title= In pictures: Square remains shut as police guard Main Market Square |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A6af6cd82-134b-4350-99e8-2516eeb87136#post|work=BBC News|date=7 November 2026}}</ref> Pihak pendakwa menyatakan bahawa para penyiasat menganggap serangan tersebut sebagai satu insiden keganasan.<ref name="BH" /> Menteri Dalam Negeri, [[Marcin Kierwiński]], telah bertolak ke Kraków;<ref name="TVN24" /> beliau menyifatkan suspek sebagai seorang "[[Ultranasionalis|ultranasionalis]]",<ref name="bbc_1">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cmd7q15drwgeo |website=[[BBC]] |language=en |date=8 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |first1=Florence |last1=Freeman |first2=Emer |last2=Moreau}}</ref> serta menyatakan bahawa segala petunjuk menunjukkan suspek mendapat inspirasi daripada "ideologi sayap kanan ekstrem"<ref name="BH" /> dan mempunyai "pandangan yang sangat radikal".<ref>{{Cite news|title= After Kraków rampage leaves 6 dead, 3 more bodies found at suspect's home|url= https://www.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl|work=CNN|date=8 November 2026|last1=Reck|first1=Charlotte|last2=Kent|first2=Lauren|last3=Stockwell|first3=Billy|last4=Zdanowicz|first4=Christina|access-date=8 November 2026}}</ref> ==Reaksi== Pasca kejadian pada 7 November, Datuk Bandar Kraków, [[Łukasz Gibała]], mengisytiharkan tempoh berkabung di bandar itu sehingga 11 November.<ref name="Wright2026-1">{{Cite news|title= Mourning period declared in Poland's Kraków as shooter kills six|url= https://tvpworld.com/96360064/krakow-mayor-gibala-declares-mourning-period-as-6-die-in-shooting|work=TVP World|date=8 November 2026|last=Wright|first=Helen|access-date=8 November 2026}}</ref> Presiden Poland, [[Karol Nawrocki]], mengisytiharkan [[Hari berkabung negara|hari berkabung negara]] bagi 8–9 November dan bendera dikibarkan separuh tiang.<ref name="Wright2026-1" /><ref>{{Cite web |last=Tekin |first=Ezra |date=2026-11-08 |title=Poland declares 2 days of national mourning after deadly shooting in Krakow |url=https://aa.com.tr/en/europe/poland-declares-2-days-of-national-mourning-after-deadly-shooting-in-krakow/4115626 |access-date=2026-11-08 |website=Anadolu Agency}}</ref> Bandar [[Warsaw]]<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Footage 'shows bodies at home of suspect in Krakow mass shooting' |url=https://www.hampshirechronicle.co.uk/news/national/26708803.footage-shows-bodies-home-suspect-krakow-mass-shooting/ |access-date=7 November 2026 |work=Hampshire Chronicle|agency=PA News Agency}}</ref> dan [[Wrocław]] mengumumkan pelaksanaan langkah keselamatan yang lebih ketat sebagai tindak balas terhadap serangan tersebut.<ref name="KellyKrakow2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: At least six killed and about a dozen injured |url=https://www.bbc.com/news/live/cq3dj1xv02vyt |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref> Perdana Menteri Poland [[Donald Tusk]] menyifatkan kejadian tembakan itu sebagai "tragis" dalam satu hantaran di media sosial.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/11/07/world/europe/krakow-poland-shooting.html |title=Gunman Opens Fire in Krakow, Killing at Least 5, Polish Police Say |date=7 November 2026 |last=Barragán |first=Carlos |work=The New York Times |access-date=7 November 2026}}</ref> Beliau juga menyifatkan kejadian tersebut sebagai "perbuatan keganasan".<ref>{{Cite news|date=7 November 2026|title= Gunman 'fascinated by far-right' kills six in Krakow, Poland|url= https://www.afp.com/en/gunman-fascinated-far-right-kills-six-krakow-poland|work=Agence France-Presse|access-date=8 November 2026}}</ref> Ramai ahli politik dan pegawai antarabangsa mengutuk kejadian tembakan itu, termasuk pemimpin-pemimpin dunia seperti Presiden Parlimen Eropah [[Roberta Metsola]], diplomat kanan [[Kaja Kallas]], pemimpin negara [[Volodymyr Zelenskyy]], dan [[Anwar Ibrahim]]. Terdapat juga pernyataan solidariti daripada kedutaan [[Amerika Syarikat]], [[Emiriah Arab Bersatu]], dan [[Kuwait]].<ref>{{Cite web|publisher=Telewizja Polska S.A |title=World leaders send messages of support to Poland after Krakow shooting |url=https://tvpworld.com/96359098/zelenskyy-world-leaders-condemn-shooting-in-polish-city-krakow |access-date=8 November 2026 |website=tvpworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt |title=British citizen among six killed in Poland mass shooting, police say |date=7 November 2026 |website=BBC News |publisher=BBC |accessdate=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thesun.my/news/anwar-expresses-solidarity-with-poland-after-deadly-krakow-shooting/ |title=Anwar expresses solidarity with Poland after deadly Kraków shooting |date=8 November 2026 |publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]] |work=Bernama |accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name=yaffaps1>{{Cite web|url=https://yaffaps.com/en/page-140965.html|title=Palestinian Foreign Ministry Offers Condolences to Poland Over Kraków Shooting Victims - Yaffa News Network|website=yaffaps.com|accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name="UAE_and_Kuwait_express_solidarity_with_Poland_after_deadly_shooting2026-1" >{{Cite web|url=https://sana.sy/en/international/2357078/|title=UAE and Kuwait express solidarity with Poland after deadly shooting|date=8 November 2026|accessdate=8 November 2026|language=en}}</ref> ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kraków shooting, 2026}} [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Poland]] [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Eropah pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Poland pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Eropah pada November 2026]] [[Kategori:2026 di Poland]] [[Kategori:Kematian akibat senjata api di Poland]] [[Kategori:Tembak-menembak]] [[Kategori:Familisid]] ptkgm40anp0uyx1gis5wr7cloqmsqyd 7003963 7003958 2026-11-11T18:29:46Z NDG 364642 Suntingan oleh [[Special:Contributions/Lorena Hail|Lorena Hail]] ([[User talk:Lorena Hail|perbincangan]]) dikembalikan kepada semakan terdahulu oleh [[User:NDG|NDG]] 7003898 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kejadian penembakan beramai-ramai di Kraków, Poland}} {{Current|date=November 2026|2=penembakan terkini}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox civilian attack | name = Penembakan Kraków 2026 | image = 2026 Krakow shooting CCTV1.png | image_size = 265 | caption = Imej pegun [[Kamera litar tertutup|CCTV]] yang memaparkan kereta pelaku sejurus sebelum melepaskan tembakan | location = [[Dataran Utama, Kraków]], Poland | date = {{start date and age|2026|11|07|df=y}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-caption = | coordinates = {{Coord|50|03|46|N|19|56|12.8|E|display=inline,title}} | time = {{Circa|15:00}} | time_begin = | time_end = | time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]], [[UTC+01:00]] | target = | type = {{hlist|[[Penembakan beramai-ramai]]|[[penembakan dari kenderaan]]|[[pembunuh liar]]|[[tembak-menembak]]|[[familisid]]|[[pembunuhan beramai-ramai]]}} | weapons = [[Raifal separa automatik]] Diamondback DB-15 *[[Pistol separa automatik]] [[Walther P99]] *Pistol separa automatik [[Glock]] *Beberapa [[Raifal perkhidmatan|senjata gaya tentera]] | fatalities = 9{{efn|6 di Dataran Utama dan 3 di rumah suspek di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]}} | injuries = 16 (termasuk suspek) | perpetrators = | verdict = | charges = | convictions = | accused = Michał Oksiński | defenders = Dua anggota pasukan polis [[Wilayah Poland Kecil|Poland Kecil]]{{Force plural}} | motive = Sedang disiasat; pihak berkuasa mengesan pengaruh sayap kanan ekstrem. }} [[Fail:Updated-krk-shootmap.png|thumb|Laluan penyerang]] Pada 7 November 2026, satu kejadian [[penembakan beramai-ramai]] berlaku di Dataran Utama di [[Kraków]], Poland. Seorang lelaki bersenjatakan [[Raifal jenis AR-15|raifal jenis AR-15]] melepaskan tembakan dari dalam keretanya semasa memandu melalui Dataran Utama tersebut, mengakibatkan sekurang-kurangnya enam orang terkorban dan lebih daripada enam belas orang lagi cedera, sebelum dia sendiri ditembak dan dicederakan oleh pihak polis dalam satu insiden berbalas tembakan. Susulan kejadian itu, polis menemui mayat tiga orang ahli keluarga suspek di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. ==Kejadian penembakan== [[Fail:Sukiennice and Main Market Square Krakow Poland.JPG|thumb|[[Dataran Utama, Kraków|Dataran Utama Kraków]] pada 2012]] Bapa, ibu, dan saudara perempuan suspek telah ditembak, bersama dengan dua ekor kucing di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Mayat mereka ditemui selepas kejadian tembakan di Kraków.<ref name="TVN24-1">{{cite web |title=W domu zamachowca są nieżywi ludzie, to członkowie rodziny sprawcy |url=https://tvn24.pl/polska/strzelanina-w-krakowie-donald-tusk-w-domu-zamachowca-sa-niezywi-ludzie-st9328153 |website=TVN24 |publisher=TVN |access-date=7 November 2026 |language=pl|trans-title=Terdapat orang mati di dalam rumah penyerang; mereka ialah ahli keluarga pelaku tersebut.}}</ref><ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1">{{Cite web |title=Polish gunman who killed 6 people in Krakow has 'ultranationalistic' views, authorities say |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5|date=8 November 2026|access-date=8 November 2026|website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref><ref name="BH">{{cite news |title=6 maut serangan tembakan di Poland |work = [[AFP]] |publisher=[[Berita Harian]] |date=8 November 2026 |accessdate=9 November 2026 |url=https://www.bharian.com.my/dunia/eropah/2026/11/1704890/6-maut-serangan-tembakan-di-poland}}</ref> Pada 7 November 2026, sekitar jam 15:00 [[Waktu Eropah Tengah|CET]], sebuah kereta [[hacbek]] [[Subaru Corporation|Subaru]] berwarna hitam dengan nombor pendaftaran dari Ostrowiec Świętokrzyski telah memasuki Dataran Utama di Kraków. Kereta tersebut memasuki dataran itu dari arah Jalan Sławkowska.<ref name="TVN24">{{Cite web |url=https://tvn24.pl/krakow/krakow-strzelanina-na-rynku-st9327846 |title=Kraków. Strzelanina na rynku, są zabici i ranni |date=7 November 2026 |work=TVN24 |language=pl |access-date=7 November 2026|last1=Winiarska|first1=Anna|first2=Filip|last2=Czerwiński}}</ref> Penyerang melepaskan tembakan ke arah orang ramai dari dalam kereta tersebut,<ref name="TheIndependentInfo">{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |title=Krakow shooting latest: At least five dead and a dozen injured after gunman opens fire in main square |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |work=The Independent |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> dengan bunyi tembakan kedengaran selama lebih daripada seminit.<ref name="auto-2" /> Suspek memakai kelengkapan taktikal ala tentera dan menggunakan raifal jenis AR-15 semasa serangan itu berlaku..<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting latest: Gunman in military gear shot by police after killing five using 'army-style' rifle |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |access-date=7 November 2026 |work=The Independent}}</ref><ref name="Russello2026-1">{{Cite web |last=Russello |first=Fabio |date=7 November 2026 |title=Mass shooting in downtown Krakow: what we know about the 24-year-old in camouflage who opened fire with an AR-15 |url=https://en.lasicilia.it/news/italy-world/3088381/mass-shooting-in-downtown-krakow-what-we-know-about-the-24-year-old-in-camouflage-who-opened-fire-with-an-ar-15.html |access-date=7 November 2026 |website=La Sicilia}}</ref> Panggilan kecemasan pertama dibuat kira-kira 15 saat selepas pukul 15:00. Unit-unit polis pertama tiba di lokasi kejadian dalam masa kurang daripada tiga minit. Menurut [[TVN24]], 1,146 anggota polis, 62 [[paramedik]], dan 24 anggota bomba telah dikerahkan susulan kejadian tembakan tersebut.<ref name="TVN24-1" /> Seorang pemandu [[trem]] melaporkan bahawa pada pukul 15:05,<ref>{{cite web |url=https://natemat.pl/674701,strzaly-w-centrum-krakowa-5-osob-nie-zyje-szef-mswia-jedzie-na-miejsce |website=[[NaTemat.pl]] |language=pl |date=7 November 2026 |title=Strzały w centrum Krakowa, 5 osób nie żyje. Szef MSWiA jedzie na miejsce |first=Karolina |last=Kurek}}</ref> kenderaannya telah ditembak oleh seorang lelaki bersenjata dari dalam kereta berhampiran Dataran Utama.<ref name="AP_News2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Gunman opens fire from car in Krakow Main Square, killing five |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref> Cermin tingkap di bahagian pemandu pecah, namun tiada kecederaan dilaporkan berlaku di dalam trem tersebut. Akibatnya, banyak laluan trem mengalami gangguan.<ref>{{Cite web |title=Strzały na rynku w Krakowie, sześć osób nie żyje. Ostrzelano też tramwaj linii 1, rozbita szyba w kabinie motorniczego |url=https://transinfo.pl/infotram/strzaly-na-rynku-w-krakowie-piec-osob-nie-zyje-ostrzelano-tez-tramwaj-linii-1-rozbita-szyba-w-kabinie-motorniczego/ |access-date=7 November 2026 |website=TransInfo |language=pl-PL|date=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Atak w centrum Krakowa. W pobliżu Rynku ostrzelano tramwaj MPK |trans-title=Attack in central Krakow. An MPK tram was shot at near the Market Square. |url=https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/atak-w-centrum-krakowa-w-poblizu-rynku-ostrzelano-tramwaj-mpk-155199.html |access-date=8 November 2026 |work=Rynek Kolejowy |language=pl}}</ref> Penyerang itu kemudian memandu di sepanjang sisi timur Dataran Utama dan melepaskan beberapa das tembakan lagi di sudut Jalan Sienna, menyebabkan seorang individu cedera..<ref name="rmf_1">{{cite web |url=https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-strzelanina-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-zabici-i-ranni,nIdn,1025257 |website=[[RMF FM]] |language=pl |title=Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Są zabici i ranni |first=Malwina |last=Zaborowska |date=7 November 2026}}</ref> Selepas itu, suspek memandu keretanya ke arah selatan dari dataran tersebut, menyusuri [[Jalan Grodzka]],<ref name="rmf_1"/> dengan kelajuan tinggi sambil dikejar oleh pihak polis.<ref name="auto-2">{{Cite web |last1=Brown|first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |date=7 November 2026 |title=Footage shows car being chased by police at speed |url= https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3Ab7ca3673-102c-42b7-beb8-284fd640e1eb#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref> Kejar-mengejar itu melalui Dataran Semua Orang Kudus dan Dataran St. Mary Magdalene.<ref name="rmf_1"/> [[Fail:2026 Krakow shooting CCTV.webp|thumb|Imej pegun CCTV yang menunjukkan kejadian berbalas tembakan antara lelaki bersenjata itu dengan dua anggota polis|280x280px]] Suspek ditangkap kira-kira {{Convert|1|km|abbr=on}} di selatan dataran tersebut,<ref name="auto-2" /> sekitar pukul 15:20.<ref name="newsweek_1">{{cite web |url=https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/makabryczne-odkrycie-w-domu-sprawcy-ataku-na-rynku-w-krakowie-oto-co-o-nim-wiemy/2qh0qbr |website=[[Newsweek]] |language=pl |title=Atak na Rynku w Krakowie. Rusza śledztwo, broń w mieszkaniu zamachowca [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] |date=8 November 2026}}</reF> Semasa penangkapan, beliau berbalas tembakan dengan dua anggota polis yang memintasnya, menyebabkan kedua-dua anggota tersebut cedera; salah seorang anggota yang cedera bangkit lalu membalas tembakan, melumpuhkan suspek dan menamatkan kejadian serangan itu..<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Five killed in shooting in main square of Polish city of Krakow, police say |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-kiled-least-10-injured-shooting-polish-city-krakow-tvn24-reports-2026-11-07/ |access-date=7 November 2026 |work=Reuters|last1=Porzycki|first1=Jakub|last2=Badohal|first2=Karl|first3=Marek|last3=Strzelecki}}</ref> Kedua-dua anggota polis mengalami kecederaan akibat tembakan di bahagian dada, manakala suspek pula ditembak di beberapa bahagian badan, termasuk abdomen, paha, dan dada.<ref name="bbc_1"/> ==Mangsa== Di dataran tersebut, empat wanita dan dua lelaki terkorban: empat mangsa merupakan warganegara Poland, seorang warga Britain, dan seorang lagi warga Austria.<ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=Zamach w Krakowie. Wojewoda przekazał informacje o szóstej z ofiar |url=https://wiadomosci.onet.pl/krakow/obcokrajowcy-wsrod-ofiar-ataku-w-krakowie-wojewoda-przekazuje-nowe-informacje/1km2815 |access-date=2026-11-08 |website=wiadomosci.onet.pl |language=pl}}</ref> Enam belas orang mengalami kecederaan, termasuk dua anggota polis.<ref>{{Cite news |last1=Freeman |first1=Florence |last2=Moreau |first2=Emer |date=7 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108152836/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |archive-date=2026-11-08 |access-date=8 November 2026 |work=[[BBC]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rp.pl/przestepczosc/art45459221-strzaly-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-ofiary-trwa-akcja-sluzb |title=Strzały na Rynku Głównym w Krakowie. Są ofiary, trwa akcja służb |date=7 November 2026 |work=Rzeczpospolita |access-date=7 November 2026|last=Michalak|first=Ada}}</ref><ref name="CiobanuDazioZawrzel2026-1">{{Cite web |last1=Ciobanu |first1=Claudia |last2=Dazio |first2=Stephanie |last3=Zawrzel |first3=Beata |date=7 November 2026 |title=Gunman who killed 6 people in Krakow was fascinated with far-right views, minister says |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref> Setakat 8 November 2026, kedua-dua anggota polis yang cedera itu telah sedar daripada koma..<ref name="NBCNewsKrakow2026">{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/world/europe/krakow-shooting-killed-6-motivated-far-right-views-rcna608080 |title=Kraków shooting that killed 6 was motivated by far-right views, authorities say |website=NBC News |language=en |access-date=8 November 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=What to know about the shooting in the Polish city of Krakow that killed 6 people |url=https://apnews.com/article/poland-krakow-shooting-dead-guns-7f0f816ff970e37557130bd74fd92939 |access-date=2026-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Kumpulan hak asasi haiwan OTOZ Animals menyatakan bahawa penyerang tersebut turut menembak dan mencederakan dua ekor kuda, dengan salah seekor daripadanya terkena tembakan pada bahagian kaki.<ref>{{cite web | title=Poland stunned as suspect with far-right views kills 6 in Kraków mass shooting &#124; CNN | work=CNN | url=https://edition.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl }}</ref> ==Suspek== Suspek lelaki itu,<ref name="KellyKrakow2026-1" /> seorang warganegara Poland (28 Julai 2002 - 9 November 2026) berusia 24 tahun<ref name="Ziółkowska-1">{{cite web |last1=Ziółkowska |first1=Kamila |title=Sprawca strzelaniny w Krakowie. "To 24-letni Michał O., jest tokarzem" |url=https://polskieradio24.pl/polska/nieoficjalne-ustalenia-o-sprawcy-zamachu-w-krakowie-wiadomo-kim-jest-michal-o |website=Polskie Radio 24 |publisher=Polskie Radio S.A. |access-date=7 November 2026|date=7 November 2026|language=pl}}</ref><ref name="BH" /> dari [[Ostrowiec Świętokrzyski]],<ref name="TVN24-1" /><ref name="Ziółkowska-1" /><ref>{{cite news |last=Ziętek |first=Aleksandra |title=Klub strzelecki wydał oświadczenie w sprawie zamachowca z Krakowa |work=Onet |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163650/https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> pernah bekerja sebagai pengendali mesin pelarik ([[Jurumesin|jurumesin]]) setelah memperoleh kelayakan profesional daripada sebuah [[sekolah vokasional]] tempatan.<ref name="newsweek_1"/><ref>{{cite news |last=Zemsta |first=Elżbieta |title=Kim jest zamachowiec z Krakowa? Wiemy skąd pochodzi i co służby robiły na jego rodzinnej posesji |work=Echo Dnia |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url = https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163136/https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Menurut jiran-jirannya, dia seorang yang pendiam dan jarang bergaul dengan penduduk di kawasan kejiranannya. Seorang bekas rakan sekolah mendakwa bahawa semasa zaman persekolahan, dia sering melukis babak-babak ganas, termasuk imej orang digantung serta penyerang bersenjata yang menyasarkan sekolah. Rakan tersebut turut menyifatkan dia sebagai seorang yang mengasingkan diri daripada pergaulan sosial.<ref>{{cite news |last1=Hansson |first1=Malin |last2=Bratell |first2=Johan |title=Michal Oksiński pekas ut för dådet i Krakow |trans-title=Michal Oksiński identified as suspect in Krakow attack |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/orden-om-utpekade-michal-o-i-krakow-marklig/ |work=Expressen |date=2026-11-08 |language=sv}}</ref> Suspek mempunyai dua pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya di bawah permit sukan, dan beliau sering berlatih dalam [[sukan menembak]] di kelab Świt di [[Starachowice]]. Bapanya pula mempunyai 11 pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya, dan merupakan ahli kelab sukan yang sama.<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Kim jest sprawca ataku w Krakowie? Nowe ustalenia ws. Michała O. |trans-title=Who is the perpetrator of the Krakow attack? New findings regarding Michał O. |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-kim-jest-sprawca-ataku-w-krakowie-nowe-ustalenia-ws-michala,nId,23570646 |access-date=8 November 2026 |work=Interia Wydarzenia |language=pl}}</ref><ref name="kielce">{{cite news|access-date=2026-11-08 |archive-date=8 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108164048/https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |date=8 November 2026 |lang=pl |title=Świt Starachowice wydał oświadczenie. Klub odniósł się do zamachowca z Krakowa |url=https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |url-status=live |work=[[Telewizja Polska]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Jadczak |first=Szymon |title=Nowe informacje o zamachowcu z Krakowa. Miał pozwolenie na broń, trenował w klubie |work=[[Wirtualna Polska]] |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-url=https://web.archive.org/web/20261107204022/https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-date=7 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Sebuah almari logam yang mengandungi tujuh pucuk senjata api—terdiri daripada [[senjata api tangan]] dan [[Senapang panjang|senapang panjang]] panjang—ditemui di kediaman keluarga tersebut.<ref>{{cite news |title=Nowe informacje ws. tragedii. Policjanci ujawnili, co znaleźli w domu zamachowca |work=[[Wprost]] |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://www.wprost.pl/kraj/12495622/nowe-informacje-ws-tragedii-wiadomo-kim-sa-ofiary-z-domu-zamachowca.html}}</ref> Suspek ditembak dan dicederakan oleh pihak polis semasa penangkapannya.<ref name="AP_News2026-1" /> Dia memakai [[Pakaian tempur|pakaian seragam ala tentera]], [[Baju kalis peluru|jaket kalis peluru]] buatan China<ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1" />, serta membawa karbin AR-15 keluaran syarikat Amerika, Diamondback Firearms, yang dilengkapi dengan [[Alat bidik|alat bidik optik]].<ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1" /><ref>{{cite news |title=Strzelanina w Krakowie: sprawca użył karabinka samopowtarzalnego AR-15 |trans-title=Shooting in Kraków: perpetrator used an AR-15 semi-automatic rifle |url=https://radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/strzelanina-w-krakowie-sprawca-uzyl-karabinka-samopowtarzalnego-ar-15/187446 |work=Radio Kraków |language=pl}}</ref> Dia juga mempunyai beberapa senjata lain di dalam keretanya, termasuk [[Walther P99|pistol P99]], [[Glock|pistol Glock]], dan senjata-senjata ala tentera.<ref>{{cite news |last=Smith |first=Emily |title=British national injured in Krakow mass shooting|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/08/gunman-polish-mass-shooting-military-cadet/ |work=The Telegraph |date=8 November 2026}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last1=Bosotti |first1=Rorey |last2=Kelly |first2=Kieran |last3=Hancock |first3=Sam |last4=Mis|first4=Magda |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: Five killed, police say |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A816b7c42-6961-4a36-b4bc-204c9984befa#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref><ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1">{{cite news |title=Atak w Krakowie. Nowe informacje o uzbrojeniu zamachowca: 700-900 strzałów na minutę |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-11-07/zamach-w-krakowie-nowe-informacje-o-uzbrojeniu-sprawcy/ |work=Polsat News |date=7 November 2026 |author=Anna Nicz / PAP |language=pl}}</ref> ==Siasatan== Lelaki bersenjata itu dibawa ke hospital di bawah kawalan polis dan kini sedang dalam proses pemulihan.<ref name="Telegraph">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/07/five-dead-in-krakow-shooting/ |title=Five dead in Kraków shooting |date=7 November 2026 |work=The Daily Telegraph |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> Pihak polis menyatakan bahawa mereka tidak sedang mencari suspek lain.<ref name="Telegraph" /> Polis telah merampas senjata dan peluru.<ref name="auto" /> Dataran tersebut telah ditutup oleh pihak polis.<ref>{{Cite news|title= In pictures: Square remains shut as police guard Main Market Square |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A6af6cd82-134b-4350-99e8-2516eeb87136#post|work=BBC News|date=7 November 2026}}</ref> Pihak pendakwa menyatakan bahawa para penyiasat menganggap serangan tersebut sebagai satu insiden keganasan.<ref name="BH" /> Menteri Dalam Negeri, [[Marcin Kierwiński]], telah bertolak ke Kraków;<ref name="TVN24" /> beliau menyifatkan suspek sebagai seorang "[[Ultranasionalis|ultranasionalis]]",<ref name="bbc_1">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cmd7q15drwgeo |website=[[BBC]] |language=en |date=8 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |first1=Florence |last1=Freeman |first2=Emer |last2=Moreau}}</ref> serta menyatakan bahawa segala petunjuk menunjukkan suspek mendapat inspirasi daripada "ideologi sayap kanan ekstrem"<ref name="BH" /> dan mempunyai "pandangan yang sangat radikal".<ref>{{Cite news|title= After Kraków rampage leaves 6 dead, 3 more bodies found at suspect's home|url= https://www.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl|work=CNN|date=8 November 2026|last1=Reck|first1=Charlotte|last2=Kent|first2=Lauren|last3=Stockwell|first3=Billy|last4=Zdanowicz|first4=Christina|access-date=8 November 2026}}</ref> ==Reaksi== Pasca kejadian pada 7 November, Datuk Bandar Kraków, [[Łukasz Gibała]], mengisytiharkan tempoh berkabung di bandar itu sehingga 11 November.<ref name="Wright2026-1">{{Cite news|title= Mourning period declared in Poland's Kraków as shooter kills six|url= https://tvpworld.com/96360064/krakow-mayor-gibala-declares-mourning-period-as-6-die-in-shooting|work=TVP World|date=8 November 2026|last=Wright|first=Helen|access-date=8 November 2026}}</ref> Presiden Poland, [[Karol Nawrocki]], mengisytiharkan [[Hari berkabung negara|hari berkabung negara]] bagi 8–9 November dan bendera dikibarkan separuh tiang.<ref name="Wright2026-1" /><ref>{{Cite web |last=Tekin |first=Ezra |date=2026-11-08 |title=Poland declares 2 days of national mourning after deadly shooting in Krakow |url=https://aa.com.tr/en/europe/poland-declares-2-days-of-national-mourning-after-deadly-shooting-in-krakow/4115626 |access-date=2026-11-08 |website=Anadolu Agency}}</ref> Bandar [[Warsaw]]<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Footage 'shows bodies at home of suspect in Krakow mass shooting' |url=https://www.hampshirechronicle.co.uk/news/national/26708803.footage-shows-bodies-home-suspect-krakow-mass-shooting/ |access-date=7 November 2026 |work=Hampshire Chronicle|agency=PA News Agency}}</ref> dan [[Wrocław]] mengumumkan pelaksanaan langkah keselamatan yang lebih ketat sebagai tindak balas terhadap serangan tersebut.<ref name="KellyKrakow2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: At least six killed and about a dozen injured |url=https://www.bbc.com/news/live/cq3dj1xv02vyt |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref> Perdana Menteri Poland [[Donald Tusk]] menyifatkan kejadian tembakan itu sebagai "tragis" dalam satu hantaran di media sosial.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/11/07/world/europe/krakow-poland-shooting.html |title=Gunman Opens Fire in Krakow, Killing at Least 5, Polish Police Say |date=7 November 2026 |last=Barragán |first=Carlos |work=The New York Times |access-date=7 November 2026}}</ref> Beliau juga menyifatkan kejadian tersebut sebagai "perbuatan keganasan".<ref>{{Cite news|date=7 November 2026|title= Gunman 'fascinated by far-right' kills six in Krakow, Poland|url= https://www.afp.com/en/gunman-fascinated-far-right-kills-six-krakow-poland|work=Agence France-Presse|access-date=8 November 2026}}</ref> Ramai ahli politik dan pegawai antarabangsa mengutuk kejadian tembakan itu, termasuk pemimpin-pemimpin dunia seperti Presiden Parlimen Eropah [[Roberta Metsola]], diplomat kanan [[Kaja Kallas]], pemimpin negara [[Volodymyr Zelenskyy]], dan [[Anwar Ibrahim]]. Terdapat juga pernyataan solidariti daripada kedutaan [[Amerika Syarikat]], [[Emiriah Arab Bersatu]], dan [[Kuwait]].<ref>{{Cite web|publisher=Telewizja Polska S.A |title=World leaders send messages of support to Poland after Krakow shooting |url=https://tvpworld.com/96359098/zelenskyy-world-leaders-condemn-shooting-in-polish-city-krakow |access-date=8 November 2026 |website=tvpworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt |title=British citizen among six killed in Poland mass shooting, police say |date=7 November 2026 |website=BBC News |publisher=BBC |accessdate=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thesun.my/news/anwar-expresses-solidarity-with-poland-after-deadly-krakow-shooting/ |title=Anwar expresses solidarity with Poland after deadly Kraków shooting |date=8 November 2026 |publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]] |work=Bernama |accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name=yaffaps1>{{Cite web|url=https://yaffaps.com/en/page-140965.html|title=Palestinian Foreign Ministry Offers Condolences to Poland Over Kraków Shooting Victims - Yaffa News Network|website=yaffaps.com|accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name="UAE_and_Kuwait_express_solidarity_with_Poland_after_deadly_shooting2026-1" >{{Cite web|url=https://sana.sy/en/international/2357078/|title=UAE and Kuwait express solidarity with Poland after deadly shooting|date=8 November 2026|accessdate=8 November 2026|language=en}}</ref> ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kraków shooting, 2026}} [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Poland]] [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Eropah pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Poland pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Eropah pada November 2026]] [[Kategori:2026 di Poland]] [[Kategori:Kematian akibat senjata api di Poland]] [[Kategori:Tembak-menembak]] [[Kategori:Familisid]] houk8fsj244dteavw3fbi7geb5twenf 7003972 7003963 2026-11-11T19:31:08Z Muhammad Aliff1999 295485 Kemaskini 7003972 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kejadian penembakan beramai-ramai di Kraków, Poland}} {{Current|date=November 2026|2=penembakan terkini}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox civilian attack | name = Penembakan Kraków 2026 | image = 2026 Krakow shooting CCTV1.png | image_size = 265 | caption = Imej pegun [[Kamera litar tertutup|CCTV]] yang memaparkan kereta pelaku sejurus sebelum melepaskan tembakan | location = [[Dataran Utama, Kraków]], Poland | date = {{start date and age|2026|11|07|df=y}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-caption = | coordinates = {{Coord|50|03|46|N|19|56|12.8|E|display=inline,title}} | time = {{Circa|15:00}} | time_begin = | time_end = | time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]], [[UTC+01:00]] | target = | type = {{hlist|[[Penembakan beramai-ramai]]|[[penembakan dari kenderaan]]|[[pembunuh liar]]|[[tembak-menembak]]|[[familisid]]|[[pembunuhan beramai-ramai]]}} | weapons = [[Raifal separa automatik]] Diamondback DB-15 *[[Pistol separa automatik]] [[Walther P99]] *Pistol separa automatik [[Glock]] *Beberapa [[Raifal perkhidmatan|senjata gaya tentera]] | fatalities = 10{{efn|7 di Dataran Utama termasuk suspek dan 3 di rumah suspek di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]}} | injuries = 16 (termasuk suspek) | perpetrators = | verdict = | charges = | convictions = | accused = Michał Oksiński | defenders = {{Tree list}} * [[Polis Poland|Pegawai polis]]: ** Pegawai Jakub Kulik ** Pegawai Artur Morański | motive = Sedang disiasat; pihak berkuasa mengesan pengaruh sayap kanan ekstrem. }} [[Fail:Updated-krk-shootmap.png|thumb|Laluan penyerang]] Pada 7 November 2026, satu kejadian [[penembakan beramai-ramai]] berlaku di Dataran Utama di [[Kraków]], Poland. Seorang lelaki bersenjatakan [[Raifal jenis AR-15|raifal jenis AR-15]] melepaskan tembakan dari dalam keretanya semasa memandu melalui Dataran Utama tersebut, mengakibatkan sekurang-kurangnya enam orang terkorban dan lebih daripada enam belas orang lagi cedera, sebelum dia sendiri ditembak dan dicederakan oleh pihak polis dalam satu insiden berbalas tembakan. Susulan kejadian itu, polis menemui mayat tiga orang ahli keluarga suspek di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. ==Kejadian penembakan== [[Fail:Sukiennice and Main Market Square Krakow Poland.JPG|thumb|[[Dataran Utama, Kraków|Dataran Utama Kraków]] pada 2012]] Bapa, ibu, dan saudara perempuan suspek telah ditembak, bersama dengan dua ekor kucing di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Mayat mereka ditemui selepas kejadian tembakan di Kraków.<ref name="TVN24-1">{{cite web |title=W domu zamachowca są nieżywi ludzie, to członkowie rodziny sprawcy |url=https://tvn24.pl/polska/strzelanina-w-krakowie-donald-tusk-w-domu-zamachowca-sa-niezywi-ludzie-st9328153 |website=TVN24 |publisher=TVN |access-date=7 November 2026 |language=pl|trans-title=Terdapat orang mati di dalam rumah penyerang; mereka ialah ahli keluarga pelaku tersebut.}}</ref><ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1">{{Cite web |title=Polish gunman who killed 6 people in Krakow has 'ultranationalistic' views, authorities say |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5|date=8 November 2026|access-date=8 November 2026|website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref><ref name="BH">{{cite news |title=6 maut serangan tembakan di Poland |work = [[AFP]] |publisher=[[Berita Harian]] |date=8 November 2026 |accessdate=9 November 2026 |url=https://www.bharian.com.my/dunia/eropah/2026/11/1704890/6-maut-serangan-tembakan-di-poland}}</ref> Pada 7 November 2026, sekitar jam 15:00 [[Waktu Eropah Tengah|CET]], sebuah kereta [[hacbek]] [[Subaru Corporation|Subaru]] berwarna hitam dengan nombor pendaftaran dari Ostrowiec Świętokrzyski telah memasuki Dataran Utama di Kraków. Kereta tersebut memasuki dataran itu dari arah Jalan Sławkowska.<ref name="TVN24">{{Cite web |url=https://tvn24.pl/krakow/krakow-strzelanina-na-rynku-st9327846 |title=Kraków. Strzelanina na rynku, są zabici i ranni |date=7 November 2026 |work=TVN24 |language=pl |access-date=7 November 2026|last1=Winiarska|first1=Anna|first2=Filip|last2=Czerwiński}}</ref> Penyerang melepaskan tembakan ke arah orang ramai dari dalam kereta tersebut,<ref name="TheIndependentInfo">{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |title=Krakow shooting latest: At least five dead and a dozen injured after gunman opens fire in main square |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |work=The Independent |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> dengan bunyi tembakan kedengaran selama lebih daripada seminit.<ref name="auto-2" /> Suspek memakai kelengkapan taktikal ala tentera dan menggunakan raifal jenis AR-15 semasa serangan itu berlaku..<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting latest: Gunman in military gear shot by police after killing five using 'army-style' rifle |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |access-date=7 November 2026 |work=The Independent}}</ref><ref name="Russello2026-1">{{Cite web |last=Russello |first=Fabio |date=7 November 2026 |title=Mass shooting in downtown Krakow: what we know about the 24-year-old in camouflage who opened fire with an AR-15 |url=https://en.lasicilia.it/news/italy-world/3088381/mass-shooting-in-downtown-krakow-what-we-know-about-the-24-year-old-in-camouflage-who-opened-fire-with-an-ar-15.html |access-date=7 November 2026 |website=La Sicilia}}</ref> Panggilan kecemasan pertama dibuat kira-kira 15 saat selepas pukul 15:00. Unit-unit polis pertama tiba di lokasi kejadian dalam masa kurang daripada tiga minit. Menurut [[TVN24]], 1,146 anggota polis, 62 [[paramedik]], dan 24 anggota bomba telah dikerahkan susulan kejadian tembakan tersebut.<ref name="TVN24-1" /> Seorang pemandu [[trem]] melaporkan bahawa pada pukul 15:05,<ref>{{cite web |url=https://natemat.pl/674701,strzaly-w-centrum-krakowa-5-osob-nie-zyje-szef-mswia-jedzie-na-miejsce |website=[[NaTemat.pl]] |language=pl |date=7 November 2026 |title=Strzały w centrum Krakowa, 5 osób nie żyje. Szef MSWiA jedzie na miejsce |first=Karolina |last=Kurek}}</ref> kenderaannya telah ditembak oleh seorang lelaki bersenjata dari dalam kereta berhampiran Dataran Utama.<ref name="AP_News2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Gunman opens fire from car in Krakow Main Square, killing five |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref> Cermin tingkap di bahagian pemandu pecah, namun tiada kecederaan dilaporkan berlaku di dalam trem tersebut. Akibatnya, banyak laluan trem mengalami gangguan.<ref>{{Cite web |title=Strzały na rynku w Krakowie, sześć osób nie żyje. Ostrzelano też tramwaj linii 1, rozbita szyba w kabinie motorniczego |url=https://transinfo.pl/infotram/strzaly-na-rynku-w-krakowie-piec-osob-nie-zyje-ostrzelano-tez-tramwaj-linii-1-rozbita-szyba-w-kabinie-motorniczego/ |access-date=7 November 2026 |website=TransInfo |language=pl-PL|date=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Atak w centrum Krakowa. W pobliżu Rynku ostrzelano tramwaj MPK |trans-title=Attack in central Krakow. An MPK tram was shot at near the Market Square. |url=https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/atak-w-centrum-krakowa-w-poblizu-rynku-ostrzelano-tramwaj-mpk-155199.html |access-date=8 November 2026 |work=Rynek Kolejowy |language=pl}}</ref> Penyerang itu kemudian memandu di sepanjang sisi timur Dataran Utama dan melepaskan beberapa das tembakan lagi di sudut Jalan Sienna, menyebabkan seorang individu cedera..<ref name="rmf_1">{{cite web |url=https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-strzelanina-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-zabici-i-ranni,nIdn,1025257 |website=[[RMF FM]] |language=pl |title=Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Są zabici i ranni |first=Malwina |last=Zaborowska |date=7 November 2026}}</ref> Selepas itu, suspek memandu keretanya ke arah selatan dari dataran tersebut, menyusuri [[Jalan Grodzka]],<ref name="rmf_1"/> dengan kelajuan tinggi sambil dikejar oleh pihak polis.<ref name="auto-2">{{Cite web |last1=Brown|first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |date=7 November 2026 |title=Footage shows car being chased by police at speed |url= https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3Ab7ca3673-102c-42b7-beb8-284fd640e1eb#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref> Kejar-mengejar itu melalui Dataran Semua Orang Kudus dan Dataran St. Mary Magdalene.<ref name="rmf_1"/> [[Fail:2026 Krakow shooting CCTV.webp|thumb|Imej pegun CCTV yang menunjukkan kejadian berbalas tembakan antara lelaki bersenjata itu dengan dua anggota polis|280x280px]] Suspek ditangkap kira-kira {{Convert|1|km|abbr=on}} di selatan dataran tersebut,<ref name="auto-2" /> sekitar pukul 15:20.<ref name="newsweek_1">{{cite web |url=https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/makabryczne-odkrycie-w-domu-sprawcy-ataku-na-rynku-w-krakowie-oto-co-o-nim-wiemy/2qh0qbr |website=[[Newsweek]] |language=pl |title=Atak na Rynku w Krakowie. Rusza śledztwo, broń w mieszkaniu zamachowca [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] |date=8 November 2026}}</reF> Semasa penangkapan, beliau berbalas tembakan dengan dua anggota polis yang memintasnya, menyebabkan kedua-dua anggota tersebut cedera; salah seorang anggota yang cedera bangkit lalu membalas tembakan, melumpuhkan suspek dan menamatkan kejadian serangan itu..<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Five killed in shooting in main square of Polish city of Krakow, police say |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-kiled-least-10-injured-shooting-polish-city-krakow-tvn24-reports-2026-11-07/ |access-date=7 November 2026 |work=Reuters|last1=Porzycki|first1=Jakub|last2=Badohal|first2=Karl|first3=Marek|last3=Strzelecki}}</ref> Kedua-dua anggota polis mengalami kecederaan akibat tembakan di bahagian dada, manakala suspek pula ditembak di beberapa bahagian badan, termasuk abdomen, paha, dan dada.<ref name="bbc_1"/> ==Mangsa== Di dataran tersebut, empat wanita dan dua lelaki terkorban: empat mangsa merupakan warganegara Poland, seorang warga Britain, dan seorang lagi warga Austria.<ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=Zamach w Krakowie. Wojewoda przekazał informacje o szóstej z ofiar |url=https://wiadomosci.onet.pl/krakow/obcokrajowcy-wsrod-ofiar-ataku-w-krakowie-wojewoda-przekazuje-nowe-informacje/1km2815 |access-date=2026-11-08 |website=wiadomosci.onet.pl |language=pl}}</ref> Enam belas orang mengalami kecederaan, termasuk dua anggota polis.<ref>{{Cite news |last1=Freeman |first1=Florence |last2=Moreau |first2=Emer |date=7 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108152836/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |archive-date=2026-11-08 |access-date=8 November 2026 |work=[[BBC]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rp.pl/przestepczosc/art45459221-strzaly-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-ofiary-trwa-akcja-sluzb |title=Strzały na Rynku Głównym w Krakowie. Są ofiary, trwa akcja służb |date=7 November 2026 |work=Rzeczpospolita |access-date=7 November 2026|last=Michalak|first=Ada}}</ref><ref name="CiobanuDazioZawrzel2026-1">{{Cite web |last1=Ciobanu |first1=Claudia |last2=Dazio |first2=Stephanie |last3=Zawrzel |first3=Beata |date=7 November 2026 |title=Gunman who killed 6 people in Krakow was fascinated with far-right views, minister says |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref> Setakat 8 November 2026, kedua-dua anggota polis yang cedera itu telah sedar daripada koma..<ref name="NBCNewsKrakow2026">{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/world/europe/krakow-shooting-killed-6-motivated-far-right-views-rcna608080 |title=Kraków shooting that killed 6 was motivated by far-right views, authorities say |website=NBC News |language=en |access-date=8 November 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=What to know about the shooting in the Polish city of Krakow that killed 6 people |url=https://apnews.com/article/poland-krakow-shooting-dead-guns-7f0f816ff970e37557130bd74fd92939 |access-date=2026-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Kumpulan hak asasi haiwan OTOZ Animals menyatakan bahawa penyerang tersebut turut menembak dan mencederakan dua ekor kuda, dengan salah seekor daripadanya terkena tembakan pada bahagian kaki.<ref>{{cite web | title=Poland stunned as suspect with far-right views kills 6 in Kraków mass shooting &#124; CNN | work=CNN | url=https://edition.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl }}</ref> ==Suspek== Suspek lelaki itu,<ref name="KellyKrakow2026-1" /> seorang warganegara Poland (28 Julai 2002 - 9 November 2026) berusia 24 tahun<ref name="Ziółkowska-1">{{cite web |last1=Ziółkowska |first1=Kamila |title=Sprawca strzelaniny w Krakowie. "To 24-letni Michał O., jest tokarzem" |url=https://polskieradio24.pl/polska/nieoficjalne-ustalenia-o-sprawcy-zamachu-w-krakowie-wiadomo-kim-jest-michal-o |website=Polskie Radio 24 |publisher=Polskie Radio S.A. |access-date=7 November 2026|date=7 November 2026|language=pl}}</ref><ref name="BH" /> dari [[Ostrowiec Świętokrzyski]],<ref name="TVN24-1" /><ref name="Ziółkowska-1" /><ref>{{cite news |last=Ziętek |first=Aleksandra |title=Klub strzelecki wydał oświadczenie w sprawie zamachowca z Krakowa |work=Onet |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163650/https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> pernah bekerja sebagai pengendali mesin pelarik ([[Jurumesin|jurumesin]]) setelah memperoleh kelayakan profesional daripada sebuah [[sekolah vokasional]] tempatan.<ref name="newsweek_1"/><ref>{{cite news |last=Zemsta |first=Elżbieta |title=Kim jest zamachowiec z Krakowa? Wiemy skąd pochodzi i co służby robiły na jego rodzinnej posesji |work=Echo Dnia |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url = https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163136/https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Menurut jiran-jirannya, dia seorang yang pendiam dan jarang bergaul dengan penduduk di kawasan kejiranannya. Seorang bekas rakan sekolah mendakwa bahawa semasa zaman persekolahan, dia sering melukis babak-babak ganas, termasuk imej orang digantung serta penyerang bersenjata yang menyasarkan sekolah. Rakan tersebut turut menyifatkan dia sebagai seorang yang mengasingkan diri daripada pergaulan sosial.<ref>{{cite news |last1=Hansson |first1=Malin |last2=Bratell |first2=Johan |title=Michal Oksiński pekas ut för dådet i Krakow |trans-title=Michal Oksiński identified as suspect in Krakow attack |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/orden-om-utpekade-michal-o-i-krakow-marklig/ |work=Expressen |date=2026-11-08 |language=sv}}</ref> Suspek mempunyai dua pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya di bawah permit sukan, dan beliau sering berlatih dalam [[sukan menembak]] di kelab Świt di [[Starachowice]]. Bapanya pula mempunyai 11 pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya, dan merupakan ahli kelab sukan yang sama.<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Kim jest sprawca ataku w Krakowie? Nowe ustalenia ws. Michała O. |trans-title=Who is the perpetrator of the Krakow attack? New findings regarding Michał O. |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-kim-jest-sprawca-ataku-w-krakowie-nowe-ustalenia-ws-michala,nId,23570646 |access-date=8 November 2026 |work=Interia Wydarzenia |language=pl}}</ref><ref name="kielce">{{cite news|access-date=2026-11-08 |archive-date=8 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108164048/https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |date=8 November 2026 |lang=pl |title=Świt Starachowice wydał oświadczenie. Klub odniósł się do zamachowca z Krakowa |url=https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |url-status=live |work=[[Telewizja Polska]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Jadczak |first=Szymon |title=Nowe informacje o zamachowcu z Krakowa. Miał pozwolenie na broń, trenował w klubie |work=[[Wirtualna Polska]] |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-url=https://web.archive.org/web/20261107204022/https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-date=7 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Sebuah almari logam yang mengandungi tujuh pucuk senjata api—terdiri daripada [[senjata api tangan]] dan [[Senapang panjang|senapang panjang]] panjang—ditemui di kediaman keluarga tersebut.<ref>{{cite news |title=Nowe informacje ws. tragedii. Policjanci ujawnili, co znaleźli w domu zamachowca |work=[[Wprost]] |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://www.wprost.pl/kraj/12495622/nowe-informacje-ws-tragedii-wiadomo-kim-sa-ofiary-z-domu-zamachowca.html}}</ref> Suspek ditembak dan dicederakan oleh pihak polis semasa penangkapannya.<ref name="AP_News2026-1" /> Dia memakai [[Pakaian tempur|pakaian seragam ala tentera]], [[Baju kalis peluru|jaket kalis peluru]] buatan China<ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1" />, serta membawa karbin AR-15 keluaran syarikat Amerika, Diamondback Firearms, yang dilengkapi dengan [[Alat bidik|alat bidik optik]].<ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1" /><ref>{{cite news |title=Strzelanina w Krakowie: sprawca użył karabinka samopowtarzalnego AR-15 |trans-title=Shooting in Kraków: perpetrator used an AR-15 semi-automatic rifle |url=https://radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/strzelanina-w-krakowie-sprawca-uzyl-karabinka-samopowtarzalnego-ar-15/187446 |work=Radio Kraków |language=pl}}</ref> Dia juga mempunyai beberapa senjata lain di dalam keretanya, termasuk [[Walther P99|pistol P99]], [[Glock|pistol Glock]], dan senjata-senjata ala tentera.<ref>{{cite news |last=Smith |first=Emily |title=British national injured in Krakow mass shooting|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/08/gunman-polish-mass-shooting-military-cadet/ |work=The Telegraph |date=8 November 2026}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last1=Bosotti |first1=Rorey |last2=Kelly |first2=Kieran |last3=Hancock |first3=Sam |last4=Mis|first4=Magda |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: Five killed, police say |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A816b7c42-6961-4a36-b4bc-204c9984befa#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref><ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1">{{cite news |title=Atak w Krakowie. Nowe informacje o uzbrojeniu zamachowca: 700-900 strzałów na minutę |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-11-07/zamach-w-krakowie-nowe-informacje-o-uzbrojeniu-sprawcy/ |work=Polsat News |date=7 November 2026 |author=Anna Nicz / PAP |language=pl}}</ref> ==Siasatan== Lelaki bersenjata itu dibawa ke hospital di bawah kawalan polis dan kini sedang dalam proses pemulihan.<ref name="Telegraph">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/07/five-dead-in-krakow-shooting/ |title=Five dead in Kraków shooting |date=7 November 2026 |work=The Daily Telegraph |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> Pihak polis menyatakan bahawa mereka tidak sedang mencari suspek lain.<ref name="Telegraph" /> Pada 8 November, keadaannya digambarkan sebagai "sangat kritikal",<ref>{{cite web |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-po-strzelaninie-walczyli-o-zycie-najnowsze-informacje-o-stan,nId,23570663 |website=[[Interia]] |language=pl |title=Po strzelaninie walczyli o życie. Najnowsze informacje o stanie rannych |first=Dagmara |last=Pakuła |date=8 November 2026 |trans-title=Mereka berjuang untuk terus hidup selepas kejadian tembakan itu. Maklumat terkini mengenai keadaan mangsa yang cedera.}}</ref> dan dia meninggal dunia pada pagi 9 November.<ref>{{Cite news|title= Suspek serangan Kraków meninggal dunia ketika dirawat di hospital |url=https://www.astroawani.com/berita-dunia/suspek-serangan-krakw-meninggal-dunia-ketika-dirawat-di-hospital|work=Astro Awani|date=9 November 2026|access-date=12 Novemebr 2026}}</ref> Polis telah merampas senjata dan peluru.<ref name="auto" /> Dataran tersebut telah ditutup oleh pihak polis.<ref>{{Cite news|title= In pictures: Square remains shut as police guard Main Market Square |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A6af6cd82-134b-4350-99e8-2516eeb87136#post|work=BBC News|date=7 November 2026}}</ref> Pihak pendakwa menyatakan bahawa para penyiasat menganggap serangan tersebut sebagai satu insiden keganasan.<ref name="BH" /> Menteri Dalam Negeri, [[Marcin Kierwiński]], telah bertolak ke Kraków;<ref name="TVN24" /> beliau menyifatkan suspek sebagai seorang "[[Ultranasionalis|ultranasionalis]]",<ref name="bbc_1">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cmd7q15drwgeo |website=[[BBC]] |language=en |date=8 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |first1=Florence |last1=Freeman |first2=Emer |last2=Moreau}}</ref> serta menyatakan bahawa segala petunjuk menunjukkan suspek mendapat inspirasi daripada "ideologi sayap kanan ekstrem"<ref name="BH" /> dan mempunyai "pandangan yang sangat radikal".<ref>{{Cite news|title= After Kraków rampage leaves 6 dead, 3 more bodies found at suspect's home|url= https://www.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl|work=CNN|date=8 November 2026|last1=Reck|first1=Charlotte|last2=Kent|first2=Lauren|last3=Stockwell|first3=Billy|last4=Zdanowicz|first4=Christina|access-date=8 November 2026}}</ref> ==Reaksi== Pasca kejadian pada 7 November, Datuk Bandar Kraków, [[Łukasz Gibała]], mengisytiharkan tempoh berkabung di bandar itu sehingga 11 November.<ref name="Wright2026-1">{{Cite news|title= Mourning period declared in Poland's Kraków as shooter kills six|url= https://tvpworld.com/96360064/krakow-mayor-gibala-declares-mourning-period-as-6-die-in-shooting|work=TVP World|date=8 November 2026|last=Wright|first=Helen|access-date=8 November 2026}}</ref> Presiden Poland, [[Karol Nawrocki]], mengisytiharkan [[Hari berkabung negara|hari berkabung negara]] bagi 8–9 November dan bendera dikibarkan separuh tiang.<ref name="Wright2026-1" /><ref>{{Cite web |last=Tekin |first=Ezra |date=2026-11-08 |title=Poland declares 2 days of national mourning after deadly shooting in Krakow |url=https://aa.com.tr/en/europe/poland-declares-2-days-of-national-mourning-after-deadly-shooting-in-krakow/4115626 |access-date=2026-11-08 |website=Anadolu Agency}}</ref> Bandar [[Warsaw]]<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Footage 'shows bodies at home of suspect in Krakow mass shooting' |url=https://www.hampshirechronicle.co.uk/news/national/26708803.footage-shows-bodies-home-suspect-krakow-mass-shooting/ |access-date=7 November 2026 |work=Hampshire Chronicle|agency=PA News Agency}}</ref> dan [[Wrocław]] mengumumkan pelaksanaan langkah keselamatan yang lebih ketat sebagai tindak balas terhadap serangan tersebut.<ref name="KellyKrakow2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: At least six killed and about a dozen injured |url=https://www.bbc.com/news/live/cq3dj1xv02vyt |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref> Perdana Menteri Poland [[Donald Tusk]] menyifatkan kejadian tembakan itu sebagai "tragis" dalam satu hantaran di media sosial.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/11/07/world/europe/krakow-poland-shooting.html |title=Gunman Opens Fire in Krakow, Killing at Least 5, Polish Police Say |date=7 November 2026 |last=Barragán |first=Carlos |work=The New York Times |access-date=7 November 2026}}</ref> Beliau juga menyifatkan kejadian tersebut sebagai "perbuatan keganasan".<ref>{{Cite news|date=7 November 2026|title= Gunman 'fascinated by far-right' kills six in Krakow, Poland|url= https://www.afp.com/en/gunman-fascinated-far-right-kills-six-krakow-poland|work=Agence France-Presse|access-date=8 November 2026}}</ref> Ramai ahli politik dan pegawai antarabangsa mengutuk kejadian tembakan itu, termasuk pemimpin-pemimpin dunia seperti Presiden Parlimen Eropah [[Roberta Metsola]], diplomat kanan [[Kaja Kallas]], pemimpin negara [[Volodymyr Zelenskyy]], dan [[Anwar Ibrahim]]. Terdapat juga pernyataan solidariti daripada kedutaan [[Amerika Syarikat]], [[Emiriah Arab Bersatu]], dan [[Kuwait]].<ref>{{Cite web|publisher=Telewizja Polska S.A |title=World leaders send messages of support to Poland after Krakow shooting |url=https://tvpworld.com/96359098/zelenskyy-world-leaders-condemn-shooting-in-polish-city-krakow |access-date=8 November 2026 |website=tvpworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt |title=British citizen among six killed in Poland mass shooting, police say |date=7 November 2026 |website=BBC News |publisher=BBC |accessdate=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thesun.my/news/anwar-expresses-solidarity-with-poland-after-deadly-krakow-shooting/ |title=Anwar expresses solidarity with Poland after deadly Kraków shooting |date=8 November 2026 |publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]] |work=Bernama |accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name=yaffaps1>{{Cite web|url=https://yaffaps.com/en/page-140965.html|title=Palestinian Foreign Ministry Offers Condolences to Poland Over Kraków Shooting Victims - Yaffa News Network|website=yaffaps.com|accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name="UAE_and_Kuwait_express_solidarity_with_Poland_after_deadly_shooting2026-1" >{{Cite web|url=https://sana.sy/en/international/2357078/|title=UAE and Kuwait express solidarity with Poland after deadly shooting|date=8 November 2026|accessdate=8 November 2026|language=en}}</ref> ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kraków shooting, 2026}} [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Poland]] [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Eropah pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Poland pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Eropah pada November 2026]] [[Kategori:2026 di Poland]] [[Kategori:Kematian akibat senjata api di Poland]] [[Kategori:Tembak-menembak]] [[Kategori:Familisid]] ibgwplzctbf1fa1cc30yayu6n20pt2m 7003974 7003972 2026-11-11T19:32:37Z Muhammad Aliff1999 295485 7003974 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kejadian penembakan beramai-ramai di Kraków, Poland}} {{Current|date=November 2026|2=penembakan terkini}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox civilian attack | name = Penembakan Kraków 2026 | image = 2026 Krakow shooting CCTV1.png | image_size = 265 | caption = Imej pegun [[Kamera litar tertutup|CCTV]] yang memaparkan kereta pelaku sejurus sebelum melepaskan tembakan | location = [[Dataran Utama, Kraków]], Poland | date = {{start date and age|2026|11|07|df=y}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-caption = | coordinates = {{Coord|50|03|46|N|19|56|12.8|E|display=inline,title}} | time = {{Circa|15:00}} | time_begin = | time_end = | time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]], [[UTC+01:00]] | target = | type = {{hlist|[[Penembakan beramai-ramai]]|[[penembakan dari kenderaan]]|[[pembunuh liar]]|[[tembak-menembak]]|[[familisid]]|[[pembunuhan beramai-ramai]]}} | weapons = [[Raifal separa automatik]] Diamondback DB-15 *[[Pistol separa automatik]] [[Walther P99]] *Pistol separa automatik [[Glock]] *Beberapa [[Raifal perkhidmatan|senjata gaya tentera]] | fatalities = 10{{efn|7 di Dataran Utama termasuk suspek dan 3 di rumah suspek di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]}} | injuries = 16 (termasuk suspek) | perpetrators = | verdict = | charges = | convictions = | accused = Michał Oksiński | defenders = {{Tree list}} * [[Polis Poland|Pegawai polis]]: ** Pegawai Jakub Kulik ** Pegawai Artur Morański | motive = Sedang disiasat; pihak berkuasa mengesan pengaruh sayap kanan ekstrem. }} [[Fail:Updated-krk-shootmap.png|thumb|Laluan penyerang]] Pada 7 November 2026, satu kejadian [[penembakan beramai-ramai]] berlaku di Dataran Utama di [[Kraków]], Poland. Seorang lelaki bersenjatakan [[Raifal jenis AR-15|raifal jenis AR-15]] melepaskan tembakan dari dalam keretanya semasa memandu melalui Dataran Utama tersebut, mengakibatkan sekurang-kurangnya enam orang terkorban dan lebih daripada enam belas orang lagi cedera, sebelum dia sendiri ditembak dan dicederakan oleh pihak polis dalam satu insiden berbalas tembakan. Susulan kejadian itu, polis menemui mayat tiga orang ahli keluarga suspek di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Suspek Michał Oksiński meninggal dunia kemudian pada 9 November akibat dari kecederaan. Motifnya masih dalam siasatan. ==Kejadian penembakan== [[Fail:Sukiennice and Main Market Square Krakow Poland.JPG|thumb|[[Dataran Utama, Kraków|Dataran Utama Kraków]] pada 2012]] Bapa, ibu, dan saudara perempuan suspek telah ditembak, bersama dengan dua ekor kucing di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Mayat mereka ditemui selepas kejadian tembakan di Kraków.<ref name="TVN24-1">{{cite web |title=W domu zamachowca są nieżywi ludzie, to członkowie rodziny sprawcy |url=https://tvn24.pl/polska/strzelanina-w-krakowie-donald-tusk-w-domu-zamachowca-sa-niezywi-ludzie-st9328153 |website=TVN24 |publisher=TVN |access-date=7 November 2026 |language=pl|trans-title=Terdapat orang mati di dalam rumah penyerang; mereka ialah ahli keluarga pelaku tersebut.}}</ref><ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1">{{Cite web |title=Polish gunman who killed 6 people in Krakow has 'ultranationalistic' views, authorities say |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5|date=8 November 2026|access-date=8 November 2026|website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref><ref name="BH">{{cite news |title=6 maut serangan tembakan di Poland |work = [[AFP]] |publisher=[[Berita Harian]] |date=8 November 2026 |accessdate=9 November 2026 |url=https://www.bharian.com.my/dunia/eropah/2026/11/1704890/6-maut-serangan-tembakan-di-poland}}</ref> Pada 7 November 2026, sekitar jam 15:00 [[Waktu Eropah Tengah|CET]], sebuah kereta [[hacbek]] [[Subaru Corporation|Subaru]] berwarna hitam dengan nombor pendaftaran dari Ostrowiec Świętokrzyski telah memasuki Dataran Utama di Kraków. Kereta tersebut memasuki dataran itu dari arah Jalan Sławkowska.<ref name="TVN24">{{Cite web |url=https://tvn24.pl/krakow/krakow-strzelanina-na-rynku-st9327846 |title=Kraków. Strzelanina na rynku, są zabici i ranni |date=7 November 2026 |work=TVN24 |language=pl |access-date=7 November 2026|last1=Winiarska|first1=Anna|first2=Filip|last2=Czerwiński}}</ref> Penyerang melepaskan tembakan ke arah orang ramai dari dalam kereta tersebut,<ref name="TheIndependentInfo">{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |title=Krakow shooting latest: At least five dead and a dozen injured after gunman opens fire in main square |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |work=The Independent |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> dengan bunyi tembakan kedengaran selama lebih daripada seminit.<ref name="auto-2" /> Suspek memakai kelengkapan taktikal ala tentera dan menggunakan raifal jenis AR-15 semasa serangan itu berlaku..<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting latest: Gunman in military gear shot by police after killing five using 'army-style' rifle |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |access-date=7 November 2026 |work=The Independent}}</ref><ref name="Russello2026-1">{{Cite web |last=Russello |first=Fabio |date=7 November 2026 |title=Mass shooting in downtown Krakow: what we know about the 24-year-old in camouflage who opened fire with an AR-15 |url=https://en.lasicilia.it/news/italy-world/3088381/mass-shooting-in-downtown-krakow-what-we-know-about-the-24-year-old-in-camouflage-who-opened-fire-with-an-ar-15.html |access-date=7 November 2026 |website=La Sicilia}}</ref> Panggilan kecemasan pertama dibuat kira-kira 15 saat selepas pukul 15:00. Unit-unit polis pertama tiba di lokasi kejadian dalam masa kurang daripada tiga minit. Menurut [[TVN24]], 1,146 anggota polis, 62 [[paramedik]], dan 24 anggota bomba telah dikerahkan susulan kejadian tembakan tersebut.<ref name="TVN24-1" /> Seorang pemandu [[trem]] melaporkan bahawa pada pukul 15:05,<ref>{{cite web |url=https://natemat.pl/674701,strzaly-w-centrum-krakowa-5-osob-nie-zyje-szef-mswia-jedzie-na-miejsce |website=[[NaTemat.pl]] |language=pl |date=7 November 2026 |title=Strzały w centrum Krakowa, 5 osób nie żyje. Szef MSWiA jedzie na miejsce |first=Karolina |last=Kurek}}</ref> kenderaannya telah ditembak oleh seorang lelaki bersenjata dari dalam kereta berhampiran Dataran Utama.<ref name="AP_News2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Gunman opens fire from car in Krakow Main Square, killing five |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref> Cermin tingkap di bahagian pemandu pecah, namun tiada kecederaan dilaporkan berlaku di dalam trem tersebut. Akibatnya, banyak laluan trem mengalami gangguan.<ref>{{Cite web |title=Strzały na rynku w Krakowie, sześć osób nie żyje. Ostrzelano też tramwaj linii 1, rozbita szyba w kabinie motorniczego |url=https://transinfo.pl/infotram/strzaly-na-rynku-w-krakowie-piec-osob-nie-zyje-ostrzelano-tez-tramwaj-linii-1-rozbita-szyba-w-kabinie-motorniczego/ |access-date=7 November 2026 |website=TransInfo |language=pl-PL|date=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Atak w centrum Krakowa. W pobliżu Rynku ostrzelano tramwaj MPK |trans-title=Attack in central Krakow. An MPK tram was shot at near the Market Square. |url=https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/atak-w-centrum-krakowa-w-poblizu-rynku-ostrzelano-tramwaj-mpk-155199.html |access-date=8 November 2026 |work=Rynek Kolejowy |language=pl}}</ref> Penyerang itu kemudian memandu di sepanjang sisi timur Dataran Utama dan melepaskan beberapa das tembakan lagi di sudut Jalan Sienna, menyebabkan seorang individu cedera..<ref name="rmf_1">{{cite web |url=https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-strzelanina-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-zabici-i-ranni,nIdn,1025257 |website=[[RMF FM]] |language=pl |title=Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Są zabici i ranni |first=Malwina |last=Zaborowska |date=7 November 2026}}</ref> Selepas itu, suspek memandu keretanya ke arah selatan dari dataran tersebut, menyusuri [[Jalan Grodzka]],<ref name="rmf_1"/> dengan kelajuan tinggi sambil dikejar oleh pihak polis.<ref name="auto-2">{{Cite web |last1=Brown|first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |date=7 November 2026 |title=Footage shows car being chased by police at speed |url= https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3Ab7ca3673-102c-42b7-beb8-284fd640e1eb#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref> Kejar-mengejar itu melalui Dataran Semua Orang Kudus dan Dataran St. Mary Magdalene.<ref name="rmf_1"/> [[Fail:2026 Krakow shooting CCTV.webp|thumb|Imej pegun CCTV yang menunjukkan kejadian berbalas tembakan antara lelaki bersenjata itu dengan dua anggota polis|280x280px]] Suspek ditangkap kira-kira {{Convert|1|km|abbr=on}} di selatan dataran tersebut,<ref name="auto-2" /> sekitar pukul 15:20.<ref name="newsweek_1">{{cite web |url=https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/makabryczne-odkrycie-w-domu-sprawcy-ataku-na-rynku-w-krakowie-oto-co-o-nim-wiemy/2qh0qbr |website=[[Newsweek]] |language=pl |title=Atak na Rynku w Krakowie. Rusza śledztwo, broń w mieszkaniu zamachowca [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] |date=8 November 2026}}</reF> Semasa penangkapan, beliau berbalas tembakan dengan dua anggota polis yang memintasnya, menyebabkan kedua-dua anggota tersebut cedera; salah seorang anggota yang cedera bangkit lalu membalas tembakan, melumpuhkan suspek dan menamatkan kejadian serangan itu..<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Five killed in shooting in main square of Polish city of Krakow, police say |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-kiled-least-10-injured-shooting-polish-city-krakow-tvn24-reports-2026-11-07/ |access-date=7 November 2026 |work=Reuters|last1=Porzycki|first1=Jakub|last2=Badohal|first2=Karl|first3=Marek|last3=Strzelecki}}</ref> Kedua-dua anggota polis mengalami kecederaan akibat tembakan di bahagian dada, manakala suspek pula ditembak di beberapa bahagian badan, termasuk abdomen, paha, dan dada.<ref name="bbc_1"/> ==Mangsa== Di dataran tersebut, empat wanita dan dua lelaki terkorban: empat mangsa merupakan warganegara Poland, seorang warga Britain, dan seorang lagi warga Austria.<ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=Zamach w Krakowie. Wojewoda przekazał informacje o szóstej z ofiar |url=https://wiadomosci.onet.pl/krakow/obcokrajowcy-wsrod-ofiar-ataku-w-krakowie-wojewoda-przekazuje-nowe-informacje/1km2815 |access-date=2026-11-08 |website=wiadomosci.onet.pl |language=pl}}</ref> Enam belas orang mengalami kecederaan, termasuk dua anggota polis.<ref>{{Cite news |last1=Freeman |first1=Florence |last2=Moreau |first2=Emer |date=7 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108152836/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |archive-date=2026-11-08 |access-date=8 November 2026 |work=[[BBC]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rp.pl/przestepczosc/art45459221-strzaly-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-ofiary-trwa-akcja-sluzb |title=Strzały na Rynku Głównym w Krakowie. Są ofiary, trwa akcja służb |date=7 November 2026 |work=Rzeczpospolita |access-date=7 November 2026|last=Michalak|first=Ada}}</ref><ref name="CiobanuDazioZawrzel2026-1">{{Cite web |last1=Ciobanu |first1=Claudia |last2=Dazio |first2=Stephanie |last3=Zawrzel |first3=Beata |date=7 November 2026 |title=Gunman who killed 6 people in Krakow was fascinated with far-right views, minister says |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref> Setakat 8 November 2026, kedua-dua anggota polis yang cedera itu telah sedar daripada koma..<ref name="NBCNewsKrakow2026">{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/world/europe/krakow-shooting-killed-6-motivated-far-right-views-rcna608080 |title=Kraków shooting that killed 6 was motivated by far-right views, authorities say |website=NBC News |language=en |access-date=8 November 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=What to know about the shooting in the Polish city of Krakow that killed 6 people |url=https://apnews.com/article/poland-krakow-shooting-dead-guns-7f0f816ff970e37557130bd74fd92939 |access-date=2026-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Kumpulan hak asasi haiwan OTOZ Animals menyatakan bahawa penyerang tersebut turut menembak dan mencederakan dua ekor kuda, dengan salah seekor daripadanya terkena tembakan pada bahagian kaki.<ref>{{cite web | title=Poland stunned as suspect with far-right views kills 6 in Kraków mass shooting &#124; CNN | work=CNN | url=https://edition.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl }}</ref> ==Suspek== Suspek lelaki itu,<ref name="KellyKrakow2026-1" /> seorang warganegara Poland (28 Julai 2002 - 9 November 2026) berusia 24 tahun<ref name="Ziółkowska-1">{{cite web |last1=Ziółkowska |first1=Kamila |title=Sprawca strzelaniny w Krakowie. "To 24-letni Michał O., jest tokarzem" |url=https://polskieradio24.pl/polska/nieoficjalne-ustalenia-o-sprawcy-zamachu-w-krakowie-wiadomo-kim-jest-michal-o |website=Polskie Radio 24 |publisher=Polskie Radio S.A. |access-date=7 November 2026|date=7 November 2026|language=pl}}</ref><ref name="BH" /> dari [[Ostrowiec Świętokrzyski]],<ref name="TVN24-1" /><ref name="Ziółkowska-1" /><ref>{{cite news |last=Ziętek |first=Aleksandra |title=Klub strzelecki wydał oświadczenie w sprawie zamachowca z Krakowa |work=Onet |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163650/https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> pernah bekerja sebagai pengendali mesin pelarik ([[Jurumesin|jurumesin]]) setelah memperoleh kelayakan profesional daripada sebuah [[sekolah vokasional]] tempatan.<ref name="newsweek_1"/><ref>{{cite news |last=Zemsta |first=Elżbieta |title=Kim jest zamachowiec z Krakowa? Wiemy skąd pochodzi i co służby robiły na jego rodzinnej posesji |work=Echo Dnia |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url = https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163136/https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Menurut jiran-jirannya, dia seorang yang pendiam dan jarang bergaul dengan penduduk di kawasan kejiranannya. Seorang bekas rakan sekolah mendakwa bahawa semasa zaman persekolahan, dia sering melukis babak-babak ganas, termasuk imej orang digantung serta penyerang bersenjata yang menyasarkan sekolah. Rakan tersebut turut menyifatkan dia sebagai seorang yang mengasingkan diri daripada pergaulan sosial.<ref>{{cite news |last1=Hansson |first1=Malin |last2=Bratell |first2=Johan |title=Michal Oksiński pekas ut för dådet i Krakow |trans-title=Michal Oksiński identified as suspect in Krakow attack |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/orden-om-utpekade-michal-o-i-krakow-marklig/ |work=Expressen |date=2026-11-08 |language=sv}}</ref> Suspek mempunyai dua pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya di bawah permit sukan, dan beliau sering berlatih dalam [[sukan menembak]] di kelab Świt di [[Starachowice]]. Bapanya pula mempunyai 11 pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya, dan merupakan ahli kelab sukan yang sama.<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Kim jest sprawca ataku w Krakowie? Nowe ustalenia ws. Michała O. |trans-title=Who is the perpetrator of the Krakow attack? New findings regarding Michał O. |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-kim-jest-sprawca-ataku-w-krakowie-nowe-ustalenia-ws-michala,nId,23570646 |access-date=8 November 2026 |work=Interia Wydarzenia |language=pl}}</ref><ref name="kielce">{{cite news|access-date=2026-11-08 |archive-date=8 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108164048/https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |date=8 November 2026 |lang=pl |title=Świt Starachowice wydał oświadczenie. Klub odniósł się do zamachowca z Krakowa |url=https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |url-status=live |work=[[Telewizja Polska]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Jadczak |first=Szymon |title=Nowe informacje o zamachowcu z Krakowa. Miał pozwolenie na broń, trenował w klubie |work=[[Wirtualna Polska]] |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-url=https://web.archive.org/web/20261107204022/https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-date=7 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Sebuah almari logam yang mengandungi tujuh pucuk senjata api—terdiri daripada [[senjata api tangan]] dan [[Senapang panjang|senapang panjang]] panjang—ditemui di kediaman keluarga tersebut.<ref>{{cite news |title=Nowe informacje ws. tragedii. Policjanci ujawnili, co znaleźli w domu zamachowca |work=[[Wprost]] |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://www.wprost.pl/kraj/12495622/nowe-informacje-ws-tragedii-wiadomo-kim-sa-ofiary-z-domu-zamachowca.html}}</ref> Suspek ditembak dan dicederakan oleh pihak polis semasa penangkapannya.<ref name="AP_News2026-1" /> Dia memakai [[Pakaian tempur|pakaian seragam ala tentera]], [[Baju kalis peluru|jaket kalis peluru]] buatan China<ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1" />, serta membawa karbin AR-15 keluaran syarikat Amerika, Diamondback Firearms, yang dilengkapi dengan [[Alat bidik|alat bidik optik]].<ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1" /><ref>{{cite news |title=Strzelanina w Krakowie: sprawca użył karabinka samopowtarzalnego AR-15 |trans-title=Shooting in Kraków: perpetrator used an AR-15 semi-automatic rifle |url=https://radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/strzelanina-w-krakowie-sprawca-uzyl-karabinka-samopowtarzalnego-ar-15/187446 |work=Radio Kraków |language=pl}}</ref> Dia juga mempunyai beberapa senjata lain di dalam keretanya, termasuk [[Walther P99|pistol P99]], [[Glock|pistol Glock]], dan senjata-senjata ala tentera.<ref>{{cite news |last=Smith |first=Emily |title=British national injured in Krakow mass shooting|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/08/gunman-polish-mass-shooting-military-cadet/ |work=The Telegraph |date=8 November 2026}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last1=Bosotti |first1=Rorey |last2=Kelly |first2=Kieran |last3=Hancock |first3=Sam |last4=Mis|first4=Magda |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: Five killed, police say |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A816b7c42-6961-4a36-b4bc-204c9984befa#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref><ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1">{{cite news |title=Atak w Krakowie. Nowe informacje o uzbrojeniu zamachowca: 700-900 strzałów na minutę |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-11-07/zamach-w-krakowie-nowe-informacje-o-uzbrojeniu-sprawcy/ |work=Polsat News |date=7 November 2026 |author=Anna Nicz / PAP |language=pl}}</ref> ==Siasatan== Lelaki bersenjata itu dibawa ke hospital di bawah kawalan polis dan kini sedang dalam proses pemulihan.<ref name="Telegraph">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/07/five-dead-in-krakow-shooting/ |title=Five dead in Kraków shooting |date=7 November 2026 |work=The Daily Telegraph |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> Pihak polis menyatakan bahawa mereka tidak sedang mencari suspek lain.<ref name="Telegraph" /> Pada 8 November, keadaannya digambarkan sebagai "sangat kritikal",<ref>{{cite web |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-po-strzelaninie-walczyli-o-zycie-najnowsze-informacje-o-stan,nId,23570663 |website=[[Interia]] |language=pl |title=Po strzelaninie walczyli o życie. Najnowsze informacje o stanie rannych |first=Dagmara |last=Pakuła |date=8 November 2026 |trans-title=Mereka berjuang untuk terus hidup selepas kejadian tembakan itu. Maklumat terkini mengenai keadaan mangsa yang cedera.}}</ref> dan dia meninggal dunia pada pagi 9 November.<ref>{{Cite news|title= Suspek serangan Kraków meninggal dunia ketika dirawat di hospital |url=https://www.astroawani.com/berita-dunia/suspek-serangan-krakw-meninggal-dunia-ketika-dirawat-di-hospital|work=Astro Awani|date=9 November 2026|access-date=12 Novemebr 2026}}</ref> Polis telah merampas senjata dan peluru.<ref name="auto" /> Dataran tersebut telah ditutup oleh pihak polis.<ref>{{Cite news|title= In pictures: Square remains shut as police guard Main Market Square |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A6af6cd82-134b-4350-99e8-2516eeb87136#post|work=BBC News|date=7 November 2026}}</ref> Pihak pendakwa menyatakan bahawa para penyiasat menganggap serangan tersebut sebagai satu insiden keganasan.<ref name="BH" /> Menteri Dalam Negeri, [[Marcin Kierwiński]], telah bertolak ke Kraków;<ref name="TVN24" /> beliau menyifatkan suspek sebagai seorang "[[Ultranasionalis|ultranasionalis]]",<ref name="bbc_1">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cmd7q15drwgeo |website=[[BBC]] |language=en |date=8 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |first1=Florence |last1=Freeman |first2=Emer |last2=Moreau}}</ref> serta menyatakan bahawa segala petunjuk menunjukkan suspek mendapat inspirasi daripada "ideologi sayap kanan ekstrem"<ref name="BH" /> dan mempunyai "pandangan yang sangat radikal".<ref>{{Cite news|title= After Kraków rampage leaves 6 dead, 3 more bodies found at suspect's home|url= https://www.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl|work=CNN|date=8 November 2026|last1=Reck|first1=Charlotte|last2=Kent|first2=Lauren|last3=Stockwell|first3=Billy|last4=Zdanowicz|first4=Christina|access-date=8 November 2026}}</ref> ==Reaksi== Pasca kejadian pada 7 November, Datuk Bandar Kraków, [[Łukasz Gibała]], mengisytiharkan tempoh berkabung di bandar itu sehingga 11 November.<ref name="Wright2026-1">{{Cite news|title= Mourning period declared in Poland's Kraków as shooter kills six|url= https://tvpworld.com/96360064/krakow-mayor-gibala-declares-mourning-period-as-6-die-in-shooting|work=TVP World|date=8 November 2026|last=Wright|first=Helen|access-date=8 November 2026}}</ref> Presiden Poland, [[Karol Nawrocki]], mengisytiharkan [[Hari berkabung negara|hari berkabung negara]] bagi 8–9 November dan bendera dikibarkan separuh tiang.<ref name="Wright2026-1" /><ref>{{Cite web |last=Tekin |first=Ezra |date=2026-11-08 |title=Poland declares 2 days of national mourning after deadly shooting in Krakow |url=https://aa.com.tr/en/europe/poland-declares-2-days-of-national-mourning-after-deadly-shooting-in-krakow/4115626 |access-date=2026-11-08 |website=Anadolu Agency}}</ref> Bandar [[Warsaw]]<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Footage 'shows bodies at home of suspect in Krakow mass shooting' |url=https://www.hampshirechronicle.co.uk/news/national/26708803.footage-shows-bodies-home-suspect-krakow-mass-shooting/ |access-date=7 November 2026 |work=Hampshire Chronicle|agency=PA News Agency}}</ref> dan [[Wrocław]] mengumumkan pelaksanaan langkah keselamatan yang lebih ketat sebagai tindak balas terhadap serangan tersebut.<ref name="KellyKrakow2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: At least six killed and about a dozen injured |url=https://www.bbc.com/news/live/cq3dj1xv02vyt |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref> Perdana Menteri Poland [[Donald Tusk]] menyifatkan kejadian tembakan itu sebagai "tragis" dalam satu hantaran di media sosial.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/11/07/world/europe/krakow-poland-shooting.html |title=Gunman Opens Fire in Krakow, Killing at Least 5, Polish Police Say |date=7 November 2026 |last=Barragán |first=Carlos |work=The New York Times |access-date=7 November 2026}}</ref> Beliau juga menyifatkan kejadian tersebut sebagai "perbuatan keganasan".<ref>{{Cite news|date=7 November 2026|title= Gunman 'fascinated by far-right' kills six in Krakow, Poland|url= https://www.afp.com/en/gunman-fascinated-far-right-kills-six-krakow-poland|work=Agence France-Presse|access-date=8 November 2026}}</ref> Ramai ahli politik dan pegawai antarabangsa mengutuk kejadian tembakan itu, termasuk pemimpin-pemimpin dunia seperti Presiden Parlimen Eropah [[Roberta Metsola]], diplomat kanan [[Kaja Kallas]], pemimpin negara [[Volodymyr Zelenskyy]], dan [[Anwar Ibrahim]]. Terdapat juga pernyataan solidariti daripada kedutaan [[Amerika Syarikat]], [[Emiriah Arab Bersatu]], dan [[Kuwait]].<ref>{{Cite web|publisher=Telewizja Polska S.A |title=World leaders send messages of support to Poland after Krakow shooting |url=https://tvpworld.com/96359098/zelenskyy-world-leaders-condemn-shooting-in-polish-city-krakow |access-date=8 November 2026 |website=tvpworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt |title=British citizen among six killed in Poland mass shooting, police say |date=7 November 2026 |website=BBC News |publisher=BBC |accessdate=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thesun.my/news/anwar-expresses-solidarity-with-poland-after-deadly-krakow-shooting/ |title=Anwar expresses solidarity with Poland after deadly Kraków shooting |date=8 November 2026 |publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]] |work=Bernama |accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name=yaffaps1>{{Cite web|url=https://yaffaps.com/en/page-140965.html|title=Palestinian Foreign Ministry Offers Condolences to Poland Over Kraków Shooting Victims - Yaffa News Network|website=yaffaps.com|accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name="UAE_and_Kuwait_express_solidarity_with_Poland_after_deadly_shooting2026-1" >{{Cite web|url=https://sana.sy/en/international/2357078/|title=UAE and Kuwait express solidarity with Poland after deadly shooting|date=8 November 2026|accessdate=8 November 2026|language=en}}</ref> ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kraków shooting, 2026}} [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Poland]] [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Eropah pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Poland pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Eropah pada November 2026]] [[Kategori:2026 di Poland]] [[Kategori:Kematian akibat senjata api di Poland]] [[Kategori:Tembak-menembak]] [[Kategori:Familisid]] av2z55xdxtbgl37800fhc3rv2na33in 7003976 7003974 2026-11-11T19:33:42Z Muhammad Aliff1999 295485 7003976 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kejadian penembakan beramai-ramai di Kraków, Poland}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox civilian attack | name = Penembakan Kraków 2026 | image = 2026 Krakow shooting CCTV1.png | image_size = 265 | caption = Imej pegun [[Kamera litar tertutup|CCTV]] yang memaparkan kereta pelaku sejurus sebelum melepaskan tembakan | location = [[Dataran Utama, Kraków]], Poland | date = {{start date and age|2026|11|07|df=y}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-caption = | coordinates = {{Coord|50|03|46|N|19|56|12.8|E|display=inline,title}} | time = {{Circa|15:00}} | time_begin = | time_end = | time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]], [[UTC+01:00]] | target = | type = {{hlist|[[Penembakan beramai-ramai]]|[[penembakan dari kenderaan]]|[[pembunuh liar]]|[[tembak-menembak]]|[[familisid]]|[[pembunuhan beramai-ramai]]}} | weapons = [[Raifal separa automatik]] Diamondback DB-15 *[[Pistol separa automatik]] [[Walther P99]] *Pistol separa automatik [[Glock]] *Beberapa [[Raifal perkhidmatan|senjata gaya tentera]] | fatalities = 10{{efn|7 di Dataran Utama termasuk suspek dan 3 di rumah suspek di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]}} | injuries = 16 (termasuk suspek) | perpetrators = | verdict = | charges = | convictions = | accused = Michał Oksiński | defenders = {{Tree list}} * [[Polis Poland|Pegawai polis]]: ** Pegawai Jakub Kulik ** Pegawai Artur Morański | motive = Sedang disiasat; pihak berkuasa mengesan pengaruh sayap kanan ekstrem. }} [[Fail:Updated-krk-shootmap.png|thumb|Laluan penyerang]] Pada 7 November 2026, satu kejadian [[penembakan beramai-ramai]] berlaku di Dataran Utama di [[Kraków]], Poland. Seorang lelaki bersenjatakan [[Raifal jenis AR-15|raifal jenis AR-15]] melepaskan tembakan dari dalam keretanya semasa memandu melalui Dataran Utama tersebut, mengakibatkan sekurang-kurangnya enam orang terkorban dan lebih daripada enam belas orang lagi cedera, sebelum dia sendiri ditembak dan dicederakan oleh pihak polis dalam satu insiden berbalas tembakan. Susulan kejadian itu, polis menemui mayat tiga orang ahli keluarga suspek di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Suspek Michał Oksiński meninggal dunia kemudian pada 9 November akibat dari kecederaan. Motifnya masih dalam siasatan. ==Kejadian penembakan== [[Fail:Sukiennice and Main Market Square Krakow Poland.JPG|thumb|[[Dataran Utama, Kraków|Dataran Utama Kraków]] pada 2012]] Bapa, ibu, dan saudara perempuan suspek telah ditembak, bersama dengan dua ekor kucing di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Mayat mereka ditemui selepas kejadian tembakan di Kraków.<ref name="TVN24-1">{{cite web |title=W domu zamachowca są nieżywi ludzie, to członkowie rodziny sprawcy |url=https://tvn24.pl/polska/strzelanina-w-krakowie-donald-tusk-w-domu-zamachowca-sa-niezywi-ludzie-st9328153 |website=TVN24 |publisher=TVN |access-date=7 November 2026 |language=pl|trans-title=Terdapat orang mati di dalam rumah penyerang; mereka ialah ahli keluarga pelaku tersebut.}}</ref><ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1">{{Cite web |title=Polish gunman who killed 6 people in Krakow has 'ultranationalistic' views, authorities say |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5|date=8 November 2026|access-date=8 November 2026|website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref><ref name="BH">{{cite news |title=6 maut serangan tembakan di Poland |work = [[AFP]] |publisher=[[Berita Harian]] |date=8 November 2026 |accessdate=9 November 2026 |url=https://www.bharian.com.my/dunia/eropah/2026/11/1704890/6-maut-serangan-tembakan-di-poland}}</ref> Pada 7 November 2026, sekitar jam 15:00 [[Waktu Eropah Tengah|CET]], sebuah kereta [[hacbek]] [[Subaru Corporation|Subaru]] berwarna hitam dengan nombor pendaftaran dari Ostrowiec Świętokrzyski telah memasuki Dataran Utama di Kraków. Kereta tersebut memasuki dataran itu dari arah Jalan Sławkowska.<ref name="TVN24">{{Cite web |url=https://tvn24.pl/krakow/krakow-strzelanina-na-rynku-st9327846 |title=Kraków. Strzelanina na rynku, są zabici i ranni |date=7 November 2026 |work=TVN24 |language=pl |access-date=7 November 2026|last1=Winiarska|first1=Anna|first2=Filip|last2=Czerwiński}}</ref> Penyerang melepaskan tembakan ke arah orang ramai dari dalam kereta tersebut,<ref name="TheIndependentInfo">{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |title=Krakow shooting latest: At least five dead and a dozen injured after gunman opens fire in main square |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |work=The Independent |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> dengan bunyi tembakan kedengaran selama lebih daripada seminit.<ref name="auto-2" /> Suspek memakai kelengkapan taktikal ala tentera dan menggunakan raifal jenis AR-15 semasa serangan itu berlaku..<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting latest: Gunman in military gear shot by police after killing five using 'army-style' rifle |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |access-date=7 November 2026 |work=The Independent}}</ref><ref name="Russello2026-1">{{Cite web |last=Russello |first=Fabio |date=7 November 2026 |title=Mass shooting in downtown Krakow: what we know about the 24-year-old in camouflage who opened fire with an AR-15 |url=https://en.lasicilia.it/news/italy-world/3088381/mass-shooting-in-downtown-krakow-what-we-know-about-the-24-year-old-in-camouflage-who-opened-fire-with-an-ar-15.html |access-date=7 November 2026 |website=La Sicilia}}</ref> Panggilan kecemasan pertama dibuat kira-kira 15 saat selepas pukul 15:00. Unit-unit polis pertama tiba di lokasi kejadian dalam masa kurang daripada tiga minit. Menurut [[TVN24]], 1,146 anggota polis, 62 [[paramedik]], dan 24 anggota bomba telah dikerahkan susulan kejadian tembakan tersebut.<ref name="TVN24-1" /> Seorang pemandu [[trem]] melaporkan bahawa pada pukul 15:05,<ref>{{cite web |url=https://natemat.pl/674701,strzaly-w-centrum-krakowa-5-osob-nie-zyje-szef-mswia-jedzie-na-miejsce |website=[[NaTemat.pl]] |language=pl |date=7 November 2026 |title=Strzały w centrum Krakowa, 5 osób nie żyje. Szef MSWiA jedzie na miejsce |first=Karolina |last=Kurek}}</ref> kenderaannya telah ditembak oleh seorang lelaki bersenjata dari dalam kereta berhampiran Dataran Utama.<ref name="AP_News2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Gunman opens fire from car in Krakow Main Square, killing five |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref> Cermin tingkap di bahagian pemandu pecah, namun tiada kecederaan dilaporkan berlaku di dalam trem tersebut. Akibatnya, banyak laluan trem mengalami gangguan.<ref>{{Cite web |title=Strzały na rynku w Krakowie, sześć osób nie żyje. Ostrzelano też tramwaj linii 1, rozbita szyba w kabinie motorniczego |url=https://transinfo.pl/infotram/strzaly-na-rynku-w-krakowie-piec-osob-nie-zyje-ostrzelano-tez-tramwaj-linii-1-rozbita-szyba-w-kabinie-motorniczego/ |access-date=7 November 2026 |website=TransInfo |language=pl-PL|date=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Atak w centrum Krakowa. W pobliżu Rynku ostrzelano tramwaj MPK |trans-title=Attack in central Krakow. An MPK tram was shot at near the Market Square. |url=https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/atak-w-centrum-krakowa-w-poblizu-rynku-ostrzelano-tramwaj-mpk-155199.html |access-date=8 November 2026 |work=Rynek Kolejowy |language=pl}}</ref> Penyerang itu kemudian memandu di sepanjang sisi timur Dataran Utama dan melepaskan beberapa das tembakan lagi di sudut Jalan Sienna, menyebabkan seorang individu cedera..<ref name="rmf_1">{{cite web |url=https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-strzelanina-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-zabici-i-ranni,nIdn,1025257 |website=[[RMF FM]] |language=pl |title=Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Są zabici i ranni |first=Malwina |last=Zaborowska |date=7 November 2026}}</ref> Selepas itu, suspek memandu keretanya ke arah selatan dari dataran tersebut, menyusuri [[Jalan Grodzka]],<ref name="rmf_1"/> dengan kelajuan tinggi sambil dikejar oleh pihak polis.<ref name="auto-2">{{Cite web |last1=Brown|first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |date=7 November 2026 |title=Footage shows car being chased by police at speed |url= https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3Ab7ca3673-102c-42b7-beb8-284fd640e1eb#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref> Kejar-mengejar itu melalui Dataran Semua Orang Kudus dan Dataran St. Mary Magdalene.<ref name="rmf_1"/> [[Fail:2026 Krakow shooting CCTV.webp|thumb|Imej pegun CCTV yang menunjukkan kejadian berbalas tembakan antara lelaki bersenjata itu dengan dua anggota polis|280x280px]] Suspek ditangkap kira-kira {{Convert|1|km|abbr=on}} di selatan dataran tersebut,<ref name="auto-2" /> sekitar pukul 15:20.<ref name="newsweek_1">{{cite web |url=https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/makabryczne-odkrycie-w-domu-sprawcy-ataku-na-rynku-w-krakowie-oto-co-o-nim-wiemy/2qh0qbr |website=[[Newsweek]] |language=pl |title=Atak na Rynku w Krakowie. Rusza śledztwo, broń w mieszkaniu zamachowca [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] |date=8 November 2026}}</reF> Semasa penangkapan, beliau berbalas tembakan dengan dua anggota polis yang memintasnya, menyebabkan kedua-dua anggota tersebut cedera; salah seorang anggota yang cedera bangkit lalu membalas tembakan, melumpuhkan suspek dan menamatkan kejadian serangan itu..<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Five killed in shooting in main square of Polish city of Krakow, police say |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-kiled-least-10-injured-shooting-polish-city-krakow-tvn24-reports-2026-11-07/ |access-date=7 November 2026 |work=Reuters|last1=Porzycki|first1=Jakub|last2=Badohal|first2=Karl|first3=Marek|last3=Strzelecki}}</ref> Kedua-dua anggota polis mengalami kecederaan akibat tembakan di bahagian dada, manakala suspek pula ditembak di beberapa bahagian badan, termasuk abdomen, paha, dan dada.<ref name="bbc_1"/> ==Mangsa== Di dataran tersebut, empat wanita dan dua lelaki terkorban: empat mangsa merupakan warganegara Poland, seorang warga Britain, dan seorang lagi warga Austria.<ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=Zamach w Krakowie. Wojewoda przekazał informacje o szóstej z ofiar |url=https://wiadomosci.onet.pl/krakow/obcokrajowcy-wsrod-ofiar-ataku-w-krakowie-wojewoda-przekazuje-nowe-informacje/1km2815 |access-date=2026-11-08 |website=wiadomosci.onet.pl |language=pl}}</ref> Enam belas orang mengalami kecederaan, termasuk dua anggota polis.<ref>{{Cite news |last1=Freeman |first1=Florence |last2=Moreau |first2=Emer |date=7 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108152836/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |archive-date=2026-11-08 |access-date=8 November 2026 |work=[[BBC]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rp.pl/przestepczosc/art45459221-strzaly-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-ofiary-trwa-akcja-sluzb |title=Strzały na Rynku Głównym w Krakowie. Są ofiary, trwa akcja służb |date=7 November 2026 |work=Rzeczpospolita |access-date=7 November 2026|last=Michalak|first=Ada}}</ref><ref name="CiobanuDazioZawrzel2026-1">{{Cite web |last1=Ciobanu |first1=Claudia |last2=Dazio |first2=Stephanie |last3=Zawrzel |first3=Beata |date=7 November 2026 |title=Gunman who killed 6 people in Krakow was fascinated with far-right views, minister says |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref> Setakat 8 November 2026, kedua-dua anggota polis yang cedera itu telah sedar daripada koma..<ref name="NBCNewsKrakow2026">{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/world/europe/krakow-shooting-killed-6-motivated-far-right-views-rcna608080 |title=Kraków shooting that killed 6 was motivated by far-right views, authorities say |website=NBC News |language=en |access-date=8 November 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=What to know about the shooting in the Polish city of Krakow that killed 6 people |url=https://apnews.com/article/poland-krakow-shooting-dead-guns-7f0f816ff970e37557130bd74fd92939 |access-date=2026-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Kumpulan hak asasi haiwan OTOZ Animals menyatakan bahawa penyerang tersebut turut menembak dan mencederakan dua ekor kuda, dengan salah seekor daripadanya terkena tembakan pada bahagian kaki.<ref>{{cite web | title=Poland stunned as suspect with far-right views kills 6 in Kraków mass shooting &#124; CNN | work=CNN | url=https://edition.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl }}</ref> ==Suspek== Suspek lelaki itu,<ref name="KellyKrakow2026-1" /> seorang warganegara Poland (28 Julai 2002 - 9 November 2026) berusia 24 tahun<ref name="Ziółkowska-1">{{cite web |last1=Ziółkowska |first1=Kamila |title=Sprawca strzelaniny w Krakowie. "To 24-letni Michał O., jest tokarzem" |url=https://polskieradio24.pl/polska/nieoficjalne-ustalenia-o-sprawcy-zamachu-w-krakowie-wiadomo-kim-jest-michal-o |website=Polskie Radio 24 |publisher=Polskie Radio S.A. |access-date=7 November 2026|date=7 November 2026|language=pl}}</ref><ref name="BH" /> dari [[Ostrowiec Świętokrzyski]],<ref name="TVN24-1" /><ref name="Ziółkowska-1" /><ref>{{cite news |last=Ziętek |first=Aleksandra |title=Klub strzelecki wydał oświadczenie w sprawie zamachowca z Krakowa |work=Onet |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163650/https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> pernah bekerja sebagai pengendali mesin pelarik ([[Jurumesin|jurumesin]]) setelah memperoleh kelayakan profesional daripada sebuah [[sekolah vokasional]] tempatan.<ref name="newsweek_1"/><ref>{{cite news |last=Zemsta |first=Elżbieta |title=Kim jest zamachowiec z Krakowa? Wiemy skąd pochodzi i co służby robiły na jego rodzinnej posesji |work=Echo Dnia |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url = https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163136/https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Menurut jiran-jirannya, dia seorang yang pendiam dan jarang bergaul dengan penduduk di kawasan kejiranannya. Seorang bekas rakan sekolah mendakwa bahawa semasa zaman persekolahan, dia sering melukis babak-babak ganas, termasuk imej orang digantung serta penyerang bersenjata yang menyasarkan sekolah. Rakan tersebut turut menyifatkan dia sebagai seorang yang mengasingkan diri daripada pergaulan sosial.<ref>{{cite news |last1=Hansson |first1=Malin |last2=Bratell |first2=Johan |title=Michal Oksiński pekas ut för dådet i Krakow |trans-title=Michal Oksiński identified as suspect in Krakow attack |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/orden-om-utpekade-michal-o-i-krakow-marklig/ |work=Expressen |date=2026-11-08 |language=sv}}</ref> Suspek mempunyai dua pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya di bawah permit sukan, dan beliau sering berlatih dalam [[sukan menembak]] di kelab Świt di [[Starachowice]]. Bapanya pula mempunyai 11 pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya, dan merupakan ahli kelab sukan yang sama.<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Kim jest sprawca ataku w Krakowie? Nowe ustalenia ws. Michała O. |trans-title=Who is the perpetrator of the Krakow attack? New findings regarding Michał O. |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-kim-jest-sprawca-ataku-w-krakowie-nowe-ustalenia-ws-michala,nId,23570646 |access-date=8 November 2026 |work=Interia Wydarzenia |language=pl}}</ref><ref name="kielce">{{cite news|access-date=2026-11-08 |archive-date=8 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108164048/https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |date=8 November 2026 |lang=pl |title=Świt Starachowice wydał oświadczenie. Klub odniósł się do zamachowca z Krakowa |url=https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |url-status=live |work=[[Telewizja Polska]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Jadczak |first=Szymon |title=Nowe informacje o zamachowcu z Krakowa. Miał pozwolenie na broń, trenował w klubie |work=[[Wirtualna Polska]] |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-url=https://web.archive.org/web/20261107204022/https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-date=7 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Sebuah almari logam yang mengandungi tujuh pucuk senjata api—terdiri daripada [[senjata api tangan]] dan [[Senapang panjang|senapang panjang]] panjang—ditemui di kediaman keluarga tersebut.<ref>{{cite news |title=Nowe informacje ws. tragedii. Policjanci ujawnili, co znaleźli w domu zamachowca |work=[[Wprost]] |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://www.wprost.pl/kraj/12495622/nowe-informacje-ws-tragedii-wiadomo-kim-sa-ofiary-z-domu-zamachowca.html}}</ref> Suspek ditembak dan dicederakan oleh pihak polis semasa penangkapannya.<ref name="AP_News2026-1" /> Dia memakai [[Pakaian tempur|pakaian seragam ala tentera]], [[Baju kalis peluru|jaket kalis peluru]] buatan China<ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1" />, serta membawa karbin AR-15 keluaran syarikat Amerika, Diamondback Firearms, yang dilengkapi dengan [[Alat bidik|alat bidik optik]].<ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1" /><ref>{{cite news |title=Strzelanina w Krakowie: sprawca użył karabinka samopowtarzalnego AR-15 |trans-title=Shooting in Kraków: perpetrator used an AR-15 semi-automatic rifle |url=https://radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/strzelanina-w-krakowie-sprawca-uzyl-karabinka-samopowtarzalnego-ar-15/187446 |work=Radio Kraków |language=pl}}</ref> Dia juga mempunyai beberapa senjata lain di dalam keretanya, termasuk [[Walther P99|pistol P99]], [[Glock|pistol Glock]], dan senjata-senjata ala tentera.<ref>{{cite news |last=Smith |first=Emily |title=British national injured in Krakow mass shooting|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/08/gunman-polish-mass-shooting-military-cadet/ |work=The Telegraph |date=8 November 2026}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last1=Bosotti |first1=Rorey |last2=Kelly |first2=Kieran |last3=Hancock |first3=Sam |last4=Mis|first4=Magda |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: Five killed, police say |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A816b7c42-6961-4a36-b4bc-204c9984befa#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref><ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1">{{cite news |title=Atak w Krakowie. Nowe informacje o uzbrojeniu zamachowca: 700-900 strzałów na minutę |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-11-07/zamach-w-krakowie-nowe-informacje-o-uzbrojeniu-sprawcy/ |work=Polsat News |date=7 November 2026 |author=Anna Nicz / PAP |language=pl}}</ref> ==Siasatan== Lelaki bersenjata itu dibawa ke hospital di bawah kawalan polis dan kini sedang dalam proses pemulihan.<ref name="Telegraph">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/07/five-dead-in-krakow-shooting/ |title=Five dead in Kraków shooting |date=7 November 2026 |work=The Daily Telegraph |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> Pihak polis menyatakan bahawa mereka tidak sedang mencari suspek lain.<ref name="Telegraph" /> Pada 8 November, keadaannya digambarkan sebagai "sangat kritikal",<ref>{{cite web |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-po-strzelaninie-walczyli-o-zycie-najnowsze-informacje-o-stan,nId,23570663 |website=[[Interia]] |language=pl |title=Po strzelaninie walczyli o życie. Najnowsze informacje o stanie rannych |first=Dagmara |last=Pakuła |date=8 November 2026 |trans-title=Mereka berjuang untuk terus hidup selepas kejadian tembakan itu. Maklumat terkini mengenai keadaan mangsa yang cedera.}}</ref> dan dia meninggal dunia pada pagi 9 November.<ref>{{Cite news|title= Suspek serangan Kraków meninggal dunia ketika dirawat di hospital |url=https://www.astroawani.com/berita-dunia/suspek-serangan-krakw-meninggal-dunia-ketika-dirawat-di-hospital|work=Astro Awani|date=9 November 2026|access-date=12 Novemebr 2026}}</ref> Polis telah merampas senjata dan peluru.<ref name="auto" /> Dataran tersebut telah ditutup oleh pihak polis.<ref>{{Cite news|title= In pictures: Square remains shut as police guard Main Market Square |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A6af6cd82-134b-4350-99e8-2516eeb87136#post|work=BBC News|date=7 November 2026}}</ref> Pihak pendakwa menyatakan bahawa para penyiasat menganggap serangan tersebut sebagai satu insiden keganasan.<ref name="BH" /> Menteri Dalam Negeri, [[Marcin Kierwiński]], telah bertolak ke Kraków;<ref name="TVN24" /> beliau menyifatkan suspek sebagai seorang "[[Ultranasionalis|ultranasionalis]]",<ref name="bbc_1">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cmd7q15drwgeo |website=[[BBC]] |language=en |date=8 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |first1=Florence |last1=Freeman |first2=Emer |last2=Moreau}}</ref> serta menyatakan bahawa segala petunjuk menunjukkan suspek mendapat inspirasi daripada "ideologi sayap kanan ekstrem"<ref name="BH" /> dan mempunyai "pandangan yang sangat radikal".<ref>{{Cite news|title= After Kraków rampage leaves 6 dead, 3 more bodies found at suspect's home|url= https://www.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl|work=CNN|date=8 November 2026|last1=Reck|first1=Charlotte|last2=Kent|first2=Lauren|last3=Stockwell|first3=Billy|last4=Zdanowicz|first4=Christina|access-date=8 November 2026}}</ref> ==Reaksi== Pasca kejadian pada 7 November, Datuk Bandar Kraków, [[Łukasz Gibała]], mengisytiharkan tempoh berkabung di bandar itu sehingga 11 November.<ref name="Wright2026-1">{{Cite news|title= Mourning period declared in Poland's Kraków as shooter kills six|url= https://tvpworld.com/96360064/krakow-mayor-gibala-declares-mourning-period-as-6-die-in-shooting|work=TVP World|date=8 November 2026|last=Wright|first=Helen|access-date=8 November 2026}}</ref> Presiden Poland, [[Karol Nawrocki]], mengisytiharkan [[Hari berkabung negara|hari berkabung negara]] bagi 8–9 November dan bendera dikibarkan separuh tiang.<ref name="Wright2026-1" /><ref>{{Cite web |last=Tekin |first=Ezra |date=2026-11-08 |title=Poland declares 2 days of national mourning after deadly shooting in Krakow |url=https://aa.com.tr/en/europe/poland-declares-2-days-of-national-mourning-after-deadly-shooting-in-krakow/4115626 |access-date=2026-11-08 |website=Anadolu Agency}}</ref> Bandar [[Warsaw]]<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Footage 'shows bodies at home of suspect in Krakow mass shooting' |url=https://www.hampshirechronicle.co.uk/news/national/26708803.footage-shows-bodies-home-suspect-krakow-mass-shooting/ |access-date=7 November 2026 |work=Hampshire Chronicle|agency=PA News Agency}}</ref> dan [[Wrocław]] mengumumkan pelaksanaan langkah keselamatan yang lebih ketat sebagai tindak balas terhadap serangan tersebut.<ref name="KellyKrakow2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: At least six killed and about a dozen injured |url=https://www.bbc.com/news/live/cq3dj1xv02vyt |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref> Perdana Menteri Poland [[Donald Tusk]] menyifatkan kejadian tembakan itu sebagai "tragis" dalam satu hantaran di media sosial.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/11/07/world/europe/krakow-poland-shooting.html |title=Gunman Opens Fire in Krakow, Killing at Least 5, Polish Police Say |date=7 November 2026 |last=Barragán |first=Carlos |work=The New York Times |access-date=7 November 2026}}</ref> Beliau juga menyifatkan kejadian tersebut sebagai "perbuatan keganasan".<ref>{{Cite news|date=7 November 2026|title= Gunman 'fascinated by far-right' kills six in Krakow, Poland|url= https://www.afp.com/en/gunman-fascinated-far-right-kills-six-krakow-poland|work=Agence France-Presse|access-date=8 November 2026}}</ref> Ramai ahli politik dan pegawai antarabangsa mengutuk kejadian tembakan itu, termasuk pemimpin-pemimpin dunia seperti Presiden Parlimen Eropah [[Roberta Metsola]], diplomat kanan [[Kaja Kallas]], pemimpin negara [[Volodymyr Zelenskyy]], dan [[Anwar Ibrahim]]. Terdapat juga pernyataan solidariti daripada kedutaan [[Amerika Syarikat]], [[Emiriah Arab Bersatu]], dan [[Kuwait]].<ref>{{Cite web|publisher=Telewizja Polska S.A |title=World leaders send messages of support to Poland after Krakow shooting |url=https://tvpworld.com/96359098/zelenskyy-world-leaders-condemn-shooting-in-polish-city-krakow |access-date=8 November 2026 |website=tvpworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt |title=British citizen among six killed in Poland mass shooting, police say |date=7 November 2026 |website=BBC News |publisher=BBC |accessdate=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thesun.my/news/anwar-expresses-solidarity-with-poland-after-deadly-krakow-shooting/ |title=Anwar expresses solidarity with Poland after deadly Kraków shooting |date=8 November 2026 |publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]] |work=Bernama |accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name=yaffaps1>{{Cite web|url=https://yaffaps.com/en/page-140965.html|title=Palestinian Foreign Ministry Offers Condolences to Poland Over Kraków Shooting Victims - Yaffa News Network|website=yaffaps.com|accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name="UAE_and_Kuwait_express_solidarity_with_Poland_after_deadly_shooting2026-1" >{{Cite web|url=https://sana.sy/en/international/2357078/|title=UAE and Kuwait express solidarity with Poland after deadly shooting|date=8 November 2026|accessdate=8 November 2026|language=en}}</ref> ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kraków shooting, 2026}} [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Poland]] [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Eropah pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Poland pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Eropah pada November 2026]] [[Kategori:2026 di Poland]] [[Kategori:Kematian akibat senjata api di Poland]] [[Kategori:Tembak-menembak]] [[Kategori:Familisid]] kkicw7is4es3n4xw9ligq14fb3zmap7 7003977 7003976 2026-11-11T19:34:30Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Siasatan */ 7003977 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kejadian penembakan beramai-ramai di Kraków, Poland}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox civilian attack | name = Penembakan Kraków 2026 | image = 2026 Krakow shooting CCTV1.png | image_size = 265 | caption = Imej pegun [[Kamera litar tertutup|CCTV]] yang memaparkan kereta pelaku sejurus sebelum melepaskan tembakan | location = [[Dataran Utama, Kraków]], Poland | date = {{start date and age|2026|11|07|df=y}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-caption = | coordinates = {{Coord|50|03|46|N|19|56|12.8|E|display=inline,title}} | time = {{Circa|15:00}} | time_begin = | time_end = | time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]], [[UTC+01:00]] | target = | type = {{hlist|[[Penembakan beramai-ramai]]|[[penembakan dari kenderaan]]|[[pembunuh liar]]|[[tembak-menembak]]|[[familisid]]|[[pembunuhan beramai-ramai]]}} | weapons = [[Raifal separa automatik]] Diamondback DB-15 *[[Pistol separa automatik]] [[Walther P99]] *Pistol separa automatik [[Glock]] *Beberapa [[Raifal perkhidmatan|senjata gaya tentera]] | fatalities = 10{{efn|7 di Dataran Utama termasuk suspek dan 3 di rumah suspek di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]}} | injuries = 16 (termasuk suspek) | perpetrators = | verdict = | charges = | convictions = | accused = Michał Oksiński | defenders = {{Tree list}} * [[Polis Poland|Pegawai polis]]: ** Pegawai Jakub Kulik ** Pegawai Artur Morański | motive = Sedang disiasat; pihak berkuasa mengesan pengaruh sayap kanan ekstrem. }} [[Fail:Updated-krk-shootmap.png|thumb|Laluan penyerang]] Pada 7 November 2026, satu kejadian [[penembakan beramai-ramai]] berlaku di Dataran Utama di [[Kraków]], Poland. Seorang lelaki bersenjatakan [[Raifal jenis AR-15|raifal jenis AR-15]] melepaskan tembakan dari dalam keretanya semasa memandu melalui Dataran Utama tersebut, mengakibatkan sekurang-kurangnya enam orang terkorban dan lebih daripada enam belas orang lagi cedera, sebelum dia sendiri ditembak dan dicederakan oleh pihak polis dalam satu insiden berbalas tembakan. Susulan kejadian itu, polis menemui mayat tiga orang ahli keluarga suspek di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Suspek Michał Oksiński meninggal dunia kemudian pada 9 November akibat dari kecederaan. Motifnya masih dalam siasatan. ==Kejadian penembakan== [[Fail:Sukiennice and Main Market Square Krakow Poland.JPG|thumb|[[Dataran Utama, Kraków|Dataran Utama Kraków]] pada 2012]] Bapa, ibu, dan saudara perempuan suspek telah ditembak, bersama dengan dua ekor kucing di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Mayat mereka ditemui selepas kejadian tembakan di Kraków.<ref name="TVN24-1">{{cite web |title=W domu zamachowca są nieżywi ludzie, to członkowie rodziny sprawcy |url=https://tvn24.pl/polska/strzelanina-w-krakowie-donald-tusk-w-domu-zamachowca-sa-niezywi-ludzie-st9328153 |website=TVN24 |publisher=TVN |access-date=7 November 2026 |language=pl|trans-title=Terdapat orang mati di dalam rumah penyerang; mereka ialah ahli keluarga pelaku tersebut.}}</ref><ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1">{{Cite web |title=Polish gunman who killed 6 people in Krakow has 'ultranationalistic' views, authorities say |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5|date=8 November 2026|access-date=8 November 2026|website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref><ref name="BH">{{cite news |title=6 maut serangan tembakan di Poland |work = [[AFP]] |publisher=[[Berita Harian]] |date=8 November 2026 |accessdate=9 November 2026 |url=https://www.bharian.com.my/dunia/eropah/2026/11/1704890/6-maut-serangan-tembakan-di-poland}}</ref> Pada 7 November 2026, sekitar jam 15:00 [[Waktu Eropah Tengah|CET]], sebuah kereta [[hacbek]] [[Subaru Corporation|Subaru]] berwarna hitam dengan nombor pendaftaran dari Ostrowiec Świętokrzyski telah memasuki Dataran Utama di Kraków. Kereta tersebut memasuki dataran itu dari arah Jalan Sławkowska.<ref name="TVN24">{{Cite web |url=https://tvn24.pl/krakow/krakow-strzelanina-na-rynku-st9327846 |title=Kraków. Strzelanina na rynku, są zabici i ranni |date=7 November 2026 |work=TVN24 |language=pl |access-date=7 November 2026|last1=Winiarska|first1=Anna|first2=Filip|last2=Czerwiński}}</ref> Penyerang melepaskan tembakan ke arah orang ramai dari dalam kereta tersebut,<ref name="TheIndependentInfo">{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |title=Krakow shooting latest: At least five dead and a dozen injured after gunman opens fire in main square |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |work=The Independent |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> dengan bunyi tembakan kedengaran selama lebih daripada seminit.<ref name="auto-2" /> Suspek memakai kelengkapan taktikal ala tentera dan menggunakan raifal jenis AR-15 semasa serangan itu berlaku..<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting latest: Gunman in military gear shot by police after killing five using 'army-style' rifle |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |access-date=7 November 2026 |work=The Independent}}</ref><ref name="Russello2026-1">{{Cite web |last=Russello |first=Fabio |date=7 November 2026 |title=Mass shooting in downtown Krakow: what we know about the 24-year-old in camouflage who opened fire with an AR-15 |url=https://en.lasicilia.it/news/italy-world/3088381/mass-shooting-in-downtown-krakow-what-we-know-about-the-24-year-old-in-camouflage-who-opened-fire-with-an-ar-15.html |access-date=7 November 2026 |website=La Sicilia}}</ref> Panggilan kecemasan pertama dibuat kira-kira 15 saat selepas pukul 15:00. Unit-unit polis pertama tiba di lokasi kejadian dalam masa kurang daripada tiga minit. Menurut [[TVN24]], 1,146 anggota polis, 62 [[paramedik]], dan 24 anggota bomba telah dikerahkan susulan kejadian tembakan tersebut.<ref name="TVN24-1" /> Seorang pemandu [[trem]] melaporkan bahawa pada pukul 15:05,<ref>{{cite web |url=https://natemat.pl/674701,strzaly-w-centrum-krakowa-5-osob-nie-zyje-szef-mswia-jedzie-na-miejsce |website=[[NaTemat.pl]] |language=pl |date=7 November 2026 |title=Strzały w centrum Krakowa, 5 osób nie żyje. Szef MSWiA jedzie na miejsce |first=Karolina |last=Kurek}}</ref> kenderaannya telah ditembak oleh seorang lelaki bersenjata dari dalam kereta berhampiran Dataran Utama.<ref name="AP_News2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Gunman opens fire from car in Krakow Main Square, killing five |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref> Cermin tingkap di bahagian pemandu pecah, namun tiada kecederaan dilaporkan berlaku di dalam trem tersebut. Akibatnya, banyak laluan trem mengalami gangguan.<ref>{{Cite web |title=Strzały na rynku w Krakowie, sześć osób nie żyje. Ostrzelano też tramwaj linii 1, rozbita szyba w kabinie motorniczego |url=https://transinfo.pl/infotram/strzaly-na-rynku-w-krakowie-piec-osob-nie-zyje-ostrzelano-tez-tramwaj-linii-1-rozbita-szyba-w-kabinie-motorniczego/ |access-date=7 November 2026 |website=TransInfo |language=pl-PL|date=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Atak w centrum Krakowa. W pobliżu Rynku ostrzelano tramwaj MPK |trans-title=Attack in central Krakow. An MPK tram was shot at near the Market Square. |url=https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/atak-w-centrum-krakowa-w-poblizu-rynku-ostrzelano-tramwaj-mpk-155199.html |access-date=8 November 2026 |work=Rynek Kolejowy |language=pl}}</ref> Penyerang itu kemudian memandu di sepanjang sisi timur Dataran Utama dan melepaskan beberapa das tembakan lagi di sudut Jalan Sienna, menyebabkan seorang individu cedera..<ref name="rmf_1">{{cite web |url=https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-strzelanina-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-zabici-i-ranni,nIdn,1025257 |website=[[RMF FM]] |language=pl |title=Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Są zabici i ranni |first=Malwina |last=Zaborowska |date=7 November 2026}}</ref> Selepas itu, suspek memandu keretanya ke arah selatan dari dataran tersebut, menyusuri [[Jalan Grodzka]],<ref name="rmf_1"/> dengan kelajuan tinggi sambil dikejar oleh pihak polis.<ref name="auto-2">{{Cite web |last1=Brown|first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |date=7 November 2026 |title=Footage shows car being chased by police at speed |url= https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3Ab7ca3673-102c-42b7-beb8-284fd640e1eb#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref> Kejar-mengejar itu melalui Dataran Semua Orang Kudus dan Dataran St. Mary Magdalene.<ref name="rmf_1"/> [[Fail:2026 Krakow shooting CCTV.webp|thumb|Imej pegun CCTV yang menunjukkan kejadian berbalas tembakan antara lelaki bersenjata itu dengan dua anggota polis|280x280px]] Suspek ditangkap kira-kira {{Convert|1|km|abbr=on}} di selatan dataran tersebut,<ref name="auto-2" /> sekitar pukul 15:20.<ref name="newsweek_1">{{cite web |url=https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/makabryczne-odkrycie-w-domu-sprawcy-ataku-na-rynku-w-krakowie-oto-co-o-nim-wiemy/2qh0qbr |website=[[Newsweek]] |language=pl |title=Atak na Rynku w Krakowie. Rusza śledztwo, broń w mieszkaniu zamachowca [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] |date=8 November 2026}}</reF> Semasa penangkapan, beliau berbalas tembakan dengan dua anggota polis yang memintasnya, menyebabkan kedua-dua anggota tersebut cedera; salah seorang anggota yang cedera bangkit lalu membalas tembakan, melumpuhkan suspek dan menamatkan kejadian serangan itu..<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Five killed in shooting in main square of Polish city of Krakow, police say |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-kiled-least-10-injured-shooting-polish-city-krakow-tvn24-reports-2026-11-07/ |access-date=7 November 2026 |work=Reuters|last1=Porzycki|first1=Jakub|last2=Badohal|first2=Karl|first3=Marek|last3=Strzelecki}}</ref> Kedua-dua anggota polis mengalami kecederaan akibat tembakan di bahagian dada, manakala suspek pula ditembak di beberapa bahagian badan, termasuk abdomen, paha, dan dada.<ref name="bbc_1"/> ==Mangsa== Di dataran tersebut, empat wanita dan dua lelaki terkorban: empat mangsa merupakan warganegara Poland, seorang warga Britain, dan seorang lagi warga Austria.<ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=Zamach w Krakowie. Wojewoda przekazał informacje o szóstej z ofiar |url=https://wiadomosci.onet.pl/krakow/obcokrajowcy-wsrod-ofiar-ataku-w-krakowie-wojewoda-przekazuje-nowe-informacje/1km2815 |access-date=2026-11-08 |website=wiadomosci.onet.pl |language=pl}}</ref> Enam belas orang mengalami kecederaan, termasuk dua anggota polis.<ref>{{Cite news |last1=Freeman |first1=Florence |last2=Moreau |first2=Emer |date=7 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108152836/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |archive-date=2026-11-08 |access-date=8 November 2026 |work=[[BBC]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rp.pl/przestepczosc/art45459221-strzaly-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-ofiary-trwa-akcja-sluzb |title=Strzały na Rynku Głównym w Krakowie. Są ofiary, trwa akcja służb |date=7 November 2026 |work=Rzeczpospolita |access-date=7 November 2026|last=Michalak|first=Ada}}</ref><ref name="CiobanuDazioZawrzel2026-1">{{Cite web |last1=Ciobanu |first1=Claudia |last2=Dazio |first2=Stephanie |last3=Zawrzel |first3=Beata |date=7 November 2026 |title=Gunman who killed 6 people in Krakow was fascinated with far-right views, minister says |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref> Setakat 8 November 2026, kedua-dua anggota polis yang cedera itu telah sedar daripada koma..<ref name="NBCNewsKrakow2026">{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/world/europe/krakow-shooting-killed-6-motivated-far-right-views-rcna608080 |title=Kraków shooting that killed 6 was motivated by far-right views, authorities say |website=NBC News |language=en |access-date=8 November 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=What to know about the shooting in the Polish city of Krakow that killed 6 people |url=https://apnews.com/article/poland-krakow-shooting-dead-guns-7f0f816ff970e37557130bd74fd92939 |access-date=2026-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Kumpulan hak asasi haiwan OTOZ Animals menyatakan bahawa penyerang tersebut turut menembak dan mencederakan dua ekor kuda, dengan salah seekor daripadanya terkena tembakan pada bahagian kaki.<ref>{{cite web | title=Poland stunned as suspect with far-right views kills 6 in Kraków mass shooting &#124; CNN | work=CNN | url=https://edition.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl }}</ref> ==Suspek== Suspek lelaki itu,<ref name="KellyKrakow2026-1" /> seorang warganegara Poland (28 Julai 2002 - 9 November 2026) berusia 24 tahun<ref name="Ziółkowska-1">{{cite web |last1=Ziółkowska |first1=Kamila |title=Sprawca strzelaniny w Krakowie. "To 24-letni Michał O., jest tokarzem" |url=https://polskieradio24.pl/polska/nieoficjalne-ustalenia-o-sprawcy-zamachu-w-krakowie-wiadomo-kim-jest-michal-o |website=Polskie Radio 24 |publisher=Polskie Radio S.A. |access-date=7 November 2026|date=7 November 2026|language=pl}}</ref><ref name="BH" /> dari [[Ostrowiec Świętokrzyski]],<ref name="TVN24-1" /><ref name="Ziółkowska-1" /><ref>{{cite news |last=Ziętek |first=Aleksandra |title=Klub strzelecki wydał oświadczenie w sprawie zamachowca z Krakowa |work=Onet |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163650/https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> pernah bekerja sebagai pengendali mesin pelarik ([[Jurumesin|jurumesin]]) setelah memperoleh kelayakan profesional daripada sebuah [[sekolah vokasional]] tempatan.<ref name="newsweek_1"/><ref>{{cite news |last=Zemsta |first=Elżbieta |title=Kim jest zamachowiec z Krakowa? Wiemy skąd pochodzi i co służby robiły na jego rodzinnej posesji |work=Echo Dnia |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url = https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163136/https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Menurut jiran-jirannya, dia seorang yang pendiam dan jarang bergaul dengan penduduk di kawasan kejiranannya. Seorang bekas rakan sekolah mendakwa bahawa semasa zaman persekolahan, dia sering melukis babak-babak ganas, termasuk imej orang digantung serta penyerang bersenjata yang menyasarkan sekolah. Rakan tersebut turut menyifatkan dia sebagai seorang yang mengasingkan diri daripada pergaulan sosial.<ref>{{cite news |last1=Hansson |first1=Malin |last2=Bratell |first2=Johan |title=Michal Oksiński pekas ut för dådet i Krakow |trans-title=Michal Oksiński identified as suspect in Krakow attack |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/orden-om-utpekade-michal-o-i-krakow-marklig/ |work=Expressen |date=2026-11-08 |language=sv}}</ref> Suspek mempunyai dua pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya di bawah permit sukan, dan beliau sering berlatih dalam [[sukan menembak]] di kelab Świt di [[Starachowice]]. Bapanya pula mempunyai 11 pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya, dan merupakan ahli kelab sukan yang sama.<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Kim jest sprawca ataku w Krakowie? Nowe ustalenia ws. Michała O. |trans-title=Who is the perpetrator of the Krakow attack? New findings regarding Michał O. |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-kim-jest-sprawca-ataku-w-krakowie-nowe-ustalenia-ws-michala,nId,23570646 |access-date=8 November 2026 |work=Interia Wydarzenia |language=pl}}</ref><ref name="kielce">{{cite news|access-date=2026-11-08 |archive-date=8 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108164048/https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |date=8 November 2026 |lang=pl |title=Świt Starachowice wydał oświadczenie. Klub odniósł się do zamachowca z Krakowa |url=https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |url-status=live |work=[[Telewizja Polska]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Jadczak |first=Szymon |title=Nowe informacje o zamachowcu z Krakowa. Miał pozwolenie na broń, trenował w klubie |work=[[Wirtualna Polska]] |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-url=https://web.archive.org/web/20261107204022/https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-date=7 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Sebuah almari logam yang mengandungi tujuh pucuk senjata api—terdiri daripada [[senjata api tangan]] dan [[Senapang panjang|senapang panjang]] panjang—ditemui di kediaman keluarga tersebut.<ref>{{cite news |title=Nowe informacje ws. tragedii. Policjanci ujawnili, co znaleźli w domu zamachowca |work=[[Wprost]] |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://www.wprost.pl/kraj/12495622/nowe-informacje-ws-tragedii-wiadomo-kim-sa-ofiary-z-domu-zamachowca.html}}</ref> Suspek ditembak dan dicederakan oleh pihak polis semasa penangkapannya.<ref name="AP_News2026-1" /> Dia memakai [[Pakaian tempur|pakaian seragam ala tentera]], [[Baju kalis peluru|jaket kalis peluru]] buatan China<ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1" />, serta membawa karbin AR-15 keluaran syarikat Amerika, Diamondback Firearms, yang dilengkapi dengan [[Alat bidik|alat bidik optik]].<ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1" /><ref>{{cite news |title=Strzelanina w Krakowie: sprawca użył karabinka samopowtarzalnego AR-15 |trans-title=Shooting in Kraków: perpetrator used an AR-15 semi-automatic rifle |url=https://radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/strzelanina-w-krakowie-sprawca-uzyl-karabinka-samopowtarzalnego-ar-15/187446 |work=Radio Kraków |language=pl}}</ref> Dia juga mempunyai beberapa senjata lain di dalam keretanya, termasuk [[Walther P99|pistol P99]], [[Glock|pistol Glock]], dan senjata-senjata ala tentera.<ref>{{cite news |last=Smith |first=Emily |title=British national injured in Krakow mass shooting|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/08/gunman-polish-mass-shooting-military-cadet/ |work=The Telegraph |date=8 November 2026}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last1=Bosotti |first1=Rorey |last2=Kelly |first2=Kieran |last3=Hancock |first3=Sam |last4=Mis|first4=Magda |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: Five killed, police say |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A816b7c42-6961-4a36-b4bc-204c9984befa#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref><ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1">{{cite news |title=Atak w Krakowie. Nowe informacje o uzbrojeniu zamachowca: 700-900 strzałów na minutę |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-11-07/zamach-w-krakowie-nowe-informacje-o-uzbrojeniu-sprawcy/ |work=Polsat News |date=7 November 2026 |author=Anna Nicz / PAP |language=pl}}</ref> ==Siasatan== Lelaki bersenjata itu dibawa ke hospital di bawah kawalan polis dan kini sedang dalam proses pemulihan.<ref name="Telegraph">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/07/five-dead-in-krakow-shooting/ |title=Five dead in Kraków shooting |date=7 November 2026 |work=The Daily Telegraph |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> Pihak polis menyatakan bahawa mereka tidak sedang mencari suspek lain.<ref name="Telegraph" /> Pada 8 November, keadaannya digambarkan sebagai "sangat kritikal",<ref>{{cite web |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-po-strzelaninie-walczyli-o-zycie-najnowsze-informacje-o-stan,nId,23570663 |website=[[Interia]] |language=pl |title=Po strzelaninie walczyli o życie. Najnowsze informacje o stanie rannych |first=Dagmara |last=Pakuła |date=8 November 2026 |trans-title=Mereka berjuang untuk terus hidup selepas kejadian tembakan itu. Maklumat terkini mengenai keadaan mangsa yang cedera.}}</ref> dan dia meninggal dunia pada pagi 9 November.<ref>{{Cite news|title= Suspek serangan Kraków meninggal dunia ketika dirawat di hospital |url=https://www.astroawani.com/berita-dunia/suspek-serangan-krakw-meninggal-dunia-ketika-dirawat-di-hospital|work=Astro Awani|date=9 November 2026|access-date=12 Novemeber 2026}}</ref> Polis telah merampas senjata dan peluru.<ref name="auto" /> Dataran tersebut telah ditutup oleh pihak polis.<ref>{{Cite news|title= In pictures: Square remains shut as police guard Main Market Square |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A6af6cd82-134b-4350-99e8-2516eeb87136#post|work=BBC News|date=7 November 2026}}</ref> Pihak pendakwa menyatakan bahawa para penyiasat menganggap serangan tersebut sebagai satu insiden keganasan.<ref name="BH" /> Menteri Dalam Negeri, [[Marcin Kierwiński]], telah bertolak ke Kraków;<ref name="TVN24" /> beliau menyifatkan suspek sebagai seorang "[[Ultranasionalis|ultranasionalis]]",<ref name="bbc_1">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cmd7q15drwgeo |website=[[BBC]] |language=en |date=8 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |first1=Florence |last1=Freeman |first2=Emer |last2=Moreau}}</ref> serta menyatakan bahawa segala petunjuk menunjukkan suspek mendapat inspirasi daripada "ideologi sayap kanan ekstrem"<ref name="BH" /> dan mempunyai "pandangan yang sangat radikal".<ref>{{Cite news|title= After Kraków rampage leaves 6 dead, 3 more bodies found at suspect's home|url= https://www.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl|work=CNN|date=8 November 2026|last1=Reck|first1=Charlotte|last2=Kent|first2=Lauren|last3=Stockwell|first3=Billy|last4=Zdanowicz|first4=Christina|access-date=8 November 2026}}</ref> ==Reaksi== Pasca kejadian pada 7 November, Datuk Bandar Kraków, [[Łukasz Gibała]], mengisytiharkan tempoh berkabung di bandar itu sehingga 11 November.<ref name="Wright2026-1">{{Cite news|title= Mourning period declared in Poland's Kraków as shooter kills six|url= https://tvpworld.com/96360064/krakow-mayor-gibala-declares-mourning-period-as-6-die-in-shooting|work=TVP World|date=8 November 2026|last=Wright|first=Helen|access-date=8 November 2026}}</ref> Presiden Poland, [[Karol Nawrocki]], mengisytiharkan [[Hari berkabung negara|hari berkabung negara]] bagi 8–9 November dan bendera dikibarkan separuh tiang.<ref name="Wright2026-1" /><ref>{{Cite web |last=Tekin |first=Ezra |date=2026-11-08 |title=Poland declares 2 days of national mourning after deadly shooting in Krakow |url=https://aa.com.tr/en/europe/poland-declares-2-days-of-national-mourning-after-deadly-shooting-in-krakow/4115626 |access-date=2026-11-08 |website=Anadolu Agency}}</ref> Bandar [[Warsaw]]<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Footage 'shows bodies at home of suspect in Krakow mass shooting' |url=https://www.hampshirechronicle.co.uk/news/national/26708803.footage-shows-bodies-home-suspect-krakow-mass-shooting/ |access-date=7 November 2026 |work=Hampshire Chronicle|agency=PA News Agency}}</ref> dan [[Wrocław]] mengumumkan pelaksanaan langkah keselamatan yang lebih ketat sebagai tindak balas terhadap serangan tersebut.<ref name="KellyKrakow2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: At least six killed and about a dozen injured |url=https://www.bbc.com/news/live/cq3dj1xv02vyt |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref> Perdana Menteri Poland [[Donald Tusk]] menyifatkan kejadian tembakan itu sebagai "tragis" dalam satu hantaran di media sosial.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/11/07/world/europe/krakow-poland-shooting.html |title=Gunman Opens Fire in Krakow, Killing at Least 5, Polish Police Say |date=7 November 2026 |last=Barragán |first=Carlos |work=The New York Times |access-date=7 November 2026}}</ref> Beliau juga menyifatkan kejadian tersebut sebagai "perbuatan keganasan".<ref>{{Cite news|date=7 November 2026|title= Gunman 'fascinated by far-right' kills six in Krakow, Poland|url= https://www.afp.com/en/gunman-fascinated-far-right-kills-six-krakow-poland|work=Agence France-Presse|access-date=8 November 2026}}</ref> Ramai ahli politik dan pegawai antarabangsa mengutuk kejadian tembakan itu, termasuk pemimpin-pemimpin dunia seperti Presiden Parlimen Eropah [[Roberta Metsola]], diplomat kanan [[Kaja Kallas]], pemimpin negara [[Volodymyr Zelenskyy]], dan [[Anwar Ibrahim]]. Terdapat juga pernyataan solidariti daripada kedutaan [[Amerika Syarikat]], [[Emiriah Arab Bersatu]], dan [[Kuwait]].<ref>{{Cite web|publisher=Telewizja Polska S.A |title=World leaders send messages of support to Poland after Krakow shooting |url=https://tvpworld.com/96359098/zelenskyy-world-leaders-condemn-shooting-in-polish-city-krakow |access-date=8 November 2026 |website=tvpworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt |title=British citizen among six killed in Poland mass shooting, police say |date=7 November 2026 |website=BBC News |publisher=BBC |accessdate=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thesun.my/news/anwar-expresses-solidarity-with-poland-after-deadly-krakow-shooting/ |title=Anwar expresses solidarity with Poland after deadly Kraków shooting |date=8 November 2026 |publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]] |work=Bernama |accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name=yaffaps1>{{Cite web|url=https://yaffaps.com/en/page-140965.html|title=Palestinian Foreign Ministry Offers Condolences to Poland Over Kraków Shooting Victims - Yaffa News Network|website=yaffaps.com|accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name="UAE_and_Kuwait_express_solidarity_with_Poland_after_deadly_shooting2026-1" >{{Cite web|url=https://sana.sy/en/international/2357078/|title=UAE and Kuwait express solidarity with Poland after deadly shooting|date=8 November 2026|accessdate=8 November 2026|language=en}}</ref> ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kraków shooting, 2026}} [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Poland]] [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Eropah pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Poland pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Eropah pada November 2026]] [[Kategori:2026 di Poland]] [[Kategori:Kematian akibat senjata api di Poland]] [[Kategori:Tembak-menembak]] [[Kategori:Familisid]] tiebrlv8qaj6oirqn7zuu1z3cjpoa5l 7003978 7003977 2026-11-11T19:34:55Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Siasatan */ 7003978 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kejadian penembakan beramai-ramai di Kraków, Poland}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox civilian attack | name = Penembakan Kraków 2026 | image = 2026 Krakow shooting CCTV1.png | image_size = 265 | caption = Imej pegun [[Kamera litar tertutup|CCTV]] yang memaparkan kereta pelaku sejurus sebelum melepaskan tembakan | location = [[Dataran Utama, Kraków]], Poland | date = {{start date and age|2026|11|07|df=y}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-caption = | coordinates = {{Coord|50|03|46|N|19|56|12.8|E|display=inline,title}} | time = {{Circa|15:00}} | time_begin = | time_end = | time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]], [[UTC+01:00]] | target = | type = {{hlist|[[Penembakan beramai-ramai]]|[[penembakan dari kenderaan]]|[[pembunuh liar]]|[[tembak-menembak]]|[[familisid]]|[[pembunuhan beramai-ramai]]}} | weapons = [[Raifal separa automatik]] Diamondback DB-15 *[[Pistol separa automatik]] [[Walther P99]] *Pistol separa automatik [[Glock]] *Beberapa [[Raifal perkhidmatan|senjata gaya tentera]] | fatalities = 10{{efn|7 di Dataran Utama termasuk suspek dan 3 di rumah suspek di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]}} | injuries = 16 (termasuk suspek) | perpetrators = | verdict = | charges = | convictions = | accused = Michał Oksiński | defenders = {{Tree list}} * [[Polis Poland|Pegawai polis]]: ** Pegawai Jakub Kulik ** Pegawai Artur Morański | motive = Sedang disiasat; pihak berkuasa mengesan pengaruh sayap kanan ekstrem. }} [[Fail:Updated-krk-shootmap.png|thumb|Laluan penyerang]] Pada 7 November 2026, satu kejadian [[penembakan beramai-ramai]] berlaku di Dataran Utama di [[Kraków]], Poland. Seorang lelaki bersenjatakan [[Raifal jenis AR-15|raifal jenis AR-15]] melepaskan tembakan dari dalam keretanya semasa memandu melalui Dataran Utama tersebut, mengakibatkan sekurang-kurangnya enam orang terkorban dan lebih daripada enam belas orang lagi cedera, sebelum dia sendiri ditembak dan dicederakan oleh pihak polis dalam satu insiden berbalas tembakan. Susulan kejadian itu, polis menemui mayat tiga orang ahli keluarga suspek di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Suspek Michał Oksiński meninggal dunia kemudian pada 9 November akibat dari kecederaan. Motifnya masih dalam siasatan. ==Kejadian penembakan== [[Fail:Sukiennice and Main Market Square Krakow Poland.JPG|thumb|[[Dataran Utama, Kraków|Dataran Utama Kraków]] pada 2012]] Bapa, ibu, dan saudara perempuan suspek telah ditembak, bersama dengan dua ekor kucing di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Mayat mereka ditemui selepas kejadian tembakan di Kraków.<ref name="TVN24-1">{{cite web |title=W domu zamachowca są nieżywi ludzie, to członkowie rodziny sprawcy |url=https://tvn24.pl/polska/strzelanina-w-krakowie-donald-tusk-w-domu-zamachowca-sa-niezywi-ludzie-st9328153 |website=TVN24 |publisher=TVN |access-date=7 November 2026 |language=pl|trans-title=Terdapat orang mati di dalam rumah penyerang; mereka ialah ahli keluarga pelaku tersebut.}}</ref><ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1">{{Cite web |title=Polish gunman who killed 6 people in Krakow has 'ultranationalistic' views, authorities say |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5|date=8 November 2026|access-date=8 November 2026|website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref><ref name="BH">{{cite news |title=6 maut serangan tembakan di Poland |work = [[AFP]] |publisher=[[Berita Harian]] |date=8 November 2026 |accessdate=9 November 2026 |url=https://www.bharian.com.my/dunia/eropah/2026/11/1704890/6-maut-serangan-tembakan-di-poland}}</ref> Pada 7 November 2026, sekitar jam 15:00 [[Waktu Eropah Tengah|CET]], sebuah kereta [[hacbek]] [[Subaru Corporation|Subaru]] berwarna hitam dengan nombor pendaftaran dari Ostrowiec Świętokrzyski telah memasuki Dataran Utama di Kraków. Kereta tersebut memasuki dataran itu dari arah Jalan Sławkowska.<ref name="TVN24">{{Cite web |url=https://tvn24.pl/krakow/krakow-strzelanina-na-rynku-st9327846 |title=Kraków. Strzelanina na rynku, są zabici i ranni |date=7 November 2026 |work=TVN24 |language=pl |access-date=7 November 2026|last1=Winiarska|first1=Anna|first2=Filip|last2=Czerwiński}}</ref> Penyerang melepaskan tembakan ke arah orang ramai dari dalam kereta tersebut,<ref name="TheIndependentInfo">{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |title=Krakow shooting latest: At least five dead and a dozen injured after gunman opens fire in main square |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |work=The Independent |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> dengan bunyi tembakan kedengaran selama lebih daripada seminit.<ref name="auto-2" /> Suspek memakai kelengkapan taktikal ala tentera dan menggunakan raifal jenis AR-15 semasa serangan itu berlaku..<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting latest: Gunman in military gear shot by police after killing five using 'army-style' rifle |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |access-date=7 November 2026 |work=The Independent}}</ref><ref name="Russello2026-1">{{Cite web |last=Russello |first=Fabio |date=7 November 2026 |title=Mass shooting in downtown Krakow: what we know about the 24-year-old in camouflage who opened fire with an AR-15 |url=https://en.lasicilia.it/news/italy-world/3088381/mass-shooting-in-downtown-krakow-what-we-know-about-the-24-year-old-in-camouflage-who-opened-fire-with-an-ar-15.html |access-date=7 November 2026 |website=La Sicilia}}</ref> Panggilan kecemasan pertama dibuat kira-kira 15 saat selepas pukul 15:00. Unit-unit polis pertama tiba di lokasi kejadian dalam masa kurang daripada tiga minit. Menurut [[TVN24]], 1,146 anggota polis, 62 [[paramedik]], dan 24 anggota bomba telah dikerahkan susulan kejadian tembakan tersebut.<ref name="TVN24-1" /> Seorang pemandu [[trem]] melaporkan bahawa pada pukul 15:05,<ref>{{cite web |url=https://natemat.pl/674701,strzaly-w-centrum-krakowa-5-osob-nie-zyje-szef-mswia-jedzie-na-miejsce |website=[[NaTemat.pl]] |language=pl |date=7 November 2026 |title=Strzały w centrum Krakowa, 5 osób nie żyje. Szef MSWiA jedzie na miejsce |first=Karolina |last=Kurek}}</ref> kenderaannya telah ditembak oleh seorang lelaki bersenjata dari dalam kereta berhampiran Dataran Utama.<ref name="AP_News2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Gunman opens fire from car in Krakow Main Square, killing five |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref> Cermin tingkap di bahagian pemandu pecah, namun tiada kecederaan dilaporkan berlaku di dalam trem tersebut. Akibatnya, banyak laluan trem mengalami gangguan.<ref>{{Cite web |title=Strzały na rynku w Krakowie, sześć osób nie żyje. Ostrzelano też tramwaj linii 1, rozbita szyba w kabinie motorniczego |url=https://transinfo.pl/infotram/strzaly-na-rynku-w-krakowie-piec-osob-nie-zyje-ostrzelano-tez-tramwaj-linii-1-rozbita-szyba-w-kabinie-motorniczego/ |access-date=7 November 2026 |website=TransInfo |language=pl-PL|date=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Atak w centrum Krakowa. W pobliżu Rynku ostrzelano tramwaj MPK |trans-title=Attack in central Krakow. An MPK tram was shot at near the Market Square. |url=https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/atak-w-centrum-krakowa-w-poblizu-rynku-ostrzelano-tramwaj-mpk-155199.html |access-date=8 November 2026 |work=Rynek Kolejowy |language=pl}}</ref> Penyerang itu kemudian memandu di sepanjang sisi timur Dataran Utama dan melepaskan beberapa das tembakan lagi di sudut Jalan Sienna, menyebabkan seorang individu cedera..<ref name="rmf_1">{{cite web |url=https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-strzelanina-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-zabici-i-ranni,nIdn,1025257 |website=[[RMF FM]] |language=pl |title=Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Są zabici i ranni |first=Malwina |last=Zaborowska |date=7 November 2026}}</ref> Selepas itu, suspek memandu keretanya ke arah selatan dari dataran tersebut, menyusuri [[Jalan Grodzka]],<ref name="rmf_1"/> dengan kelajuan tinggi sambil dikejar oleh pihak polis.<ref name="auto-2">{{Cite web |last1=Brown|first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |date=7 November 2026 |title=Footage shows car being chased by police at speed |url= https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3Ab7ca3673-102c-42b7-beb8-284fd640e1eb#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref> Kejar-mengejar itu melalui Dataran Semua Orang Kudus dan Dataran St. Mary Magdalene.<ref name="rmf_1"/> [[Fail:2026 Krakow shooting CCTV.webp|thumb|Imej pegun CCTV yang menunjukkan kejadian berbalas tembakan antara lelaki bersenjata itu dengan dua anggota polis|280x280px]] Suspek ditangkap kira-kira {{Convert|1|km|abbr=on}} di selatan dataran tersebut,<ref name="auto-2" /> sekitar pukul 15:20.<ref name="newsweek_1">{{cite web |url=https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/makabryczne-odkrycie-w-domu-sprawcy-ataku-na-rynku-w-krakowie-oto-co-o-nim-wiemy/2qh0qbr |website=[[Newsweek]] |language=pl |title=Atak na Rynku w Krakowie. Rusza śledztwo, broń w mieszkaniu zamachowca [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] |date=8 November 2026}}</reF> Semasa penangkapan, beliau berbalas tembakan dengan dua anggota polis yang memintasnya, menyebabkan kedua-dua anggota tersebut cedera; salah seorang anggota yang cedera bangkit lalu membalas tembakan, melumpuhkan suspek dan menamatkan kejadian serangan itu..<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Five killed in shooting in main square of Polish city of Krakow, police say |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-kiled-least-10-injured-shooting-polish-city-krakow-tvn24-reports-2026-11-07/ |access-date=7 November 2026 |work=Reuters|last1=Porzycki|first1=Jakub|last2=Badohal|first2=Karl|first3=Marek|last3=Strzelecki}}</ref> Kedua-dua anggota polis mengalami kecederaan akibat tembakan di bahagian dada, manakala suspek pula ditembak di beberapa bahagian badan, termasuk abdomen, paha, dan dada.<ref name="bbc_1"/> ==Mangsa== Di dataran tersebut, empat wanita dan dua lelaki terkorban: empat mangsa merupakan warganegara Poland, seorang warga Britain, dan seorang lagi warga Austria.<ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=Zamach w Krakowie. Wojewoda przekazał informacje o szóstej z ofiar |url=https://wiadomosci.onet.pl/krakow/obcokrajowcy-wsrod-ofiar-ataku-w-krakowie-wojewoda-przekazuje-nowe-informacje/1km2815 |access-date=2026-11-08 |website=wiadomosci.onet.pl |language=pl}}</ref> Enam belas orang mengalami kecederaan, termasuk dua anggota polis.<ref>{{Cite news |last1=Freeman |first1=Florence |last2=Moreau |first2=Emer |date=7 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108152836/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |archive-date=2026-11-08 |access-date=8 November 2026 |work=[[BBC]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rp.pl/przestepczosc/art45459221-strzaly-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-ofiary-trwa-akcja-sluzb |title=Strzały na Rynku Głównym w Krakowie. Są ofiary, trwa akcja służb |date=7 November 2026 |work=Rzeczpospolita |access-date=7 November 2026|last=Michalak|first=Ada}}</ref><ref name="CiobanuDazioZawrzel2026-1">{{Cite web |last1=Ciobanu |first1=Claudia |last2=Dazio |first2=Stephanie |last3=Zawrzel |first3=Beata |date=7 November 2026 |title=Gunman who killed 6 people in Krakow was fascinated with far-right views, minister says |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref> Setakat 8 November 2026, kedua-dua anggota polis yang cedera itu telah sedar daripada koma..<ref name="NBCNewsKrakow2026">{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/world/europe/krakow-shooting-killed-6-motivated-far-right-views-rcna608080 |title=Kraków shooting that killed 6 was motivated by far-right views, authorities say |website=NBC News |language=en |access-date=8 November 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=What to know about the shooting in the Polish city of Krakow that killed 6 people |url=https://apnews.com/article/poland-krakow-shooting-dead-guns-7f0f816ff970e37557130bd74fd92939 |access-date=2026-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Kumpulan hak asasi haiwan OTOZ Animals menyatakan bahawa penyerang tersebut turut menembak dan mencederakan dua ekor kuda, dengan salah seekor daripadanya terkena tembakan pada bahagian kaki.<ref>{{cite web | title=Poland stunned as suspect with far-right views kills 6 in Kraków mass shooting &#124; CNN | work=CNN | url=https://edition.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl }}</ref> ==Suspek== Suspek lelaki itu,<ref name="KellyKrakow2026-1" /> seorang warganegara Poland (28 Julai 2002 - 9 November 2026) berusia 24 tahun<ref name="Ziółkowska-1">{{cite web |last1=Ziółkowska |first1=Kamila |title=Sprawca strzelaniny w Krakowie. "To 24-letni Michał O., jest tokarzem" |url=https://polskieradio24.pl/polska/nieoficjalne-ustalenia-o-sprawcy-zamachu-w-krakowie-wiadomo-kim-jest-michal-o |website=Polskie Radio 24 |publisher=Polskie Radio S.A. |access-date=7 November 2026|date=7 November 2026|language=pl}}</ref><ref name="BH" /> dari [[Ostrowiec Świętokrzyski]],<ref name="TVN24-1" /><ref name="Ziółkowska-1" /><ref>{{cite news |last=Ziętek |first=Aleksandra |title=Klub strzelecki wydał oświadczenie w sprawie zamachowca z Krakowa |work=Onet |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163650/https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> pernah bekerja sebagai pengendali mesin pelarik ([[Jurumesin|jurumesin]]) setelah memperoleh kelayakan profesional daripada sebuah [[sekolah vokasional]] tempatan.<ref name="newsweek_1"/><ref>{{cite news |last=Zemsta |first=Elżbieta |title=Kim jest zamachowiec z Krakowa? Wiemy skąd pochodzi i co służby robiły na jego rodzinnej posesji |work=Echo Dnia |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url = https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163136/https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Menurut jiran-jirannya, dia seorang yang pendiam dan jarang bergaul dengan penduduk di kawasan kejiranannya. Seorang bekas rakan sekolah mendakwa bahawa semasa zaman persekolahan, dia sering melukis babak-babak ganas, termasuk imej orang digantung serta penyerang bersenjata yang menyasarkan sekolah. Rakan tersebut turut menyifatkan dia sebagai seorang yang mengasingkan diri daripada pergaulan sosial.<ref>{{cite news |last1=Hansson |first1=Malin |last2=Bratell |first2=Johan |title=Michal Oksiński pekas ut för dådet i Krakow |trans-title=Michal Oksiński identified as suspect in Krakow attack |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/orden-om-utpekade-michal-o-i-krakow-marklig/ |work=Expressen |date=2026-11-08 |language=sv}}</ref> Suspek mempunyai dua pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya di bawah permit sukan, dan beliau sering berlatih dalam [[sukan menembak]] di kelab Świt di [[Starachowice]]. Bapanya pula mempunyai 11 pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya, dan merupakan ahli kelab sukan yang sama.<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Kim jest sprawca ataku w Krakowie? Nowe ustalenia ws. Michała O. |trans-title=Who is the perpetrator of the Krakow attack? New findings regarding Michał O. |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-kim-jest-sprawca-ataku-w-krakowie-nowe-ustalenia-ws-michala,nId,23570646 |access-date=8 November 2026 |work=Interia Wydarzenia |language=pl}}</ref><ref name="kielce">{{cite news|access-date=2026-11-08 |archive-date=8 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108164048/https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |date=8 November 2026 |lang=pl |title=Świt Starachowice wydał oświadczenie. Klub odniósł się do zamachowca z Krakowa |url=https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |url-status=live |work=[[Telewizja Polska]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Jadczak |first=Szymon |title=Nowe informacje o zamachowcu z Krakowa. Miał pozwolenie na broń, trenował w klubie |work=[[Wirtualna Polska]] |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-url=https://web.archive.org/web/20261107204022/https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-date=7 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Sebuah almari logam yang mengandungi tujuh pucuk senjata api—terdiri daripada [[senjata api tangan]] dan [[Senapang panjang|senapang panjang]] panjang—ditemui di kediaman keluarga tersebut.<ref>{{cite news |title=Nowe informacje ws. tragedii. Policjanci ujawnili, co znaleźli w domu zamachowca |work=[[Wprost]] |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://www.wprost.pl/kraj/12495622/nowe-informacje-ws-tragedii-wiadomo-kim-sa-ofiary-z-domu-zamachowca.html}}</ref> Suspek ditembak dan dicederakan oleh pihak polis semasa penangkapannya.<ref name="AP_News2026-1" /> Dia memakai [[Pakaian tempur|pakaian seragam ala tentera]], [[Baju kalis peluru|jaket kalis peluru]] buatan China<ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1" />, serta membawa karbin AR-15 keluaran syarikat Amerika, Diamondback Firearms, yang dilengkapi dengan [[Alat bidik|alat bidik optik]].<ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1" /><ref>{{cite news |title=Strzelanina w Krakowie: sprawca użył karabinka samopowtarzalnego AR-15 |trans-title=Shooting in Kraków: perpetrator used an AR-15 semi-automatic rifle |url=https://radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/strzelanina-w-krakowie-sprawca-uzyl-karabinka-samopowtarzalnego-ar-15/187446 |work=Radio Kraków |language=pl}}</ref> Dia juga mempunyai beberapa senjata lain di dalam keretanya, termasuk [[Walther P99|pistol P99]], [[Glock|pistol Glock]], dan senjata-senjata ala tentera.<ref>{{cite news |last=Smith |first=Emily |title=British national injured in Krakow mass shooting|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/08/gunman-polish-mass-shooting-military-cadet/ |work=The Telegraph |date=8 November 2026}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last1=Bosotti |first1=Rorey |last2=Kelly |first2=Kieran |last3=Hancock |first3=Sam |last4=Mis|first4=Magda |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: Five killed, police say |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A816b7c42-6961-4a36-b4bc-204c9984befa#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref><ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1">{{cite news |title=Atak w Krakowie. Nowe informacje o uzbrojeniu zamachowca: 700-900 strzałów na minutę |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-11-07/zamach-w-krakowie-nowe-informacje-o-uzbrojeniu-sprawcy/ |work=Polsat News |date=7 November 2026 |author=Anna Nicz / PAP |language=pl}}</ref> ==Siasatan== Lelaki bersenjata itu dibawa ke hospital di bawah kawalan polis dan kini sedang dalam proses pemulihan.<ref name="Telegraph">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/07/five-dead-in-krakow-shooting/ |title=Five dead in Kraków shooting |date=7 November 2026 |work=The Daily Telegraph |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> Pihak polis menyatakan bahawa mereka tidak sedang mencari suspek lain.<ref name="Telegraph" /> Pada 8 November, keadaannya digambarkan sebagai "sangat kritikal",<ref>{{cite web |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-po-strzelaninie-walczyli-o-zycie-najnowsze-informacje-o-stan,nId,23570663 |website=[[Interia]] |language=pl |title=Po strzelaninie walczyli o życie. Najnowsze informacje o stanie rannych |first=Dagmara |last=Pakuła |date=8 November 2026 |trans-title=Mereka berjuang untuk terus hidup selepas kejadian tembakan itu. Maklumat terkini mengenai keadaan mangsa yang cedera.}}</ref> dan dia meninggal dunia pada pagi 9 November.<ref>{{Cite news|title= Suspek serangan Kraków meninggal dunia ketika dirawat di hospital |url=https://www.astroawani.com/berita-dunia/suspek-serangan-krakw-meninggal-dunia-ketika-dirawat-di-hospital|work=Astro Awani|date=9 November 2026|access-date=12 November 2026}}</ref> Polis telah merampas senjata dan peluru.<ref name="auto" /> Dataran tersebut telah ditutup oleh pihak polis.<ref>{{Cite news|title= In pictures: Square remains shut as police guard Main Market Square |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A6af6cd82-134b-4350-99e8-2516eeb87136#post|work=BBC News|date=7 November 2026}}</ref> Pihak pendakwa menyatakan bahawa para penyiasat menganggap serangan tersebut sebagai satu insiden keganasan.<ref name="BH" /> Menteri Dalam Negeri, [[Marcin Kierwiński]], telah bertolak ke Kraków;<ref name="TVN24" /> beliau menyifatkan suspek sebagai seorang "[[Ultranasionalis|ultranasionalis]]",<ref name="bbc_1">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cmd7q15drwgeo |website=[[BBC]] |language=en |date=8 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |first1=Florence |last1=Freeman |first2=Emer |last2=Moreau}}</ref> serta menyatakan bahawa segala petunjuk menunjukkan suspek mendapat inspirasi daripada "ideologi sayap kanan ekstrem"<ref name="BH" /> dan mempunyai "pandangan yang sangat radikal".<ref>{{Cite news|title= After Kraków rampage leaves 6 dead, 3 more bodies found at suspect's home|url= https://www.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl|work=CNN|date=8 November 2026|last1=Reck|first1=Charlotte|last2=Kent|first2=Lauren|last3=Stockwell|first3=Billy|last4=Zdanowicz|first4=Christina|access-date=8 November 2026}}</ref> ==Reaksi== Pasca kejadian pada 7 November, Datuk Bandar Kraków, [[Łukasz Gibała]], mengisytiharkan tempoh berkabung di bandar itu sehingga 11 November.<ref name="Wright2026-1">{{Cite news|title= Mourning period declared in Poland's Kraków as shooter kills six|url= https://tvpworld.com/96360064/krakow-mayor-gibala-declares-mourning-period-as-6-die-in-shooting|work=TVP World|date=8 November 2026|last=Wright|first=Helen|access-date=8 November 2026}}</ref> Presiden Poland, [[Karol Nawrocki]], mengisytiharkan [[Hari berkabung negara|hari berkabung negara]] bagi 8–9 November dan bendera dikibarkan separuh tiang.<ref name="Wright2026-1" /><ref>{{Cite web |last=Tekin |first=Ezra |date=2026-11-08 |title=Poland declares 2 days of national mourning after deadly shooting in Krakow |url=https://aa.com.tr/en/europe/poland-declares-2-days-of-national-mourning-after-deadly-shooting-in-krakow/4115626 |access-date=2026-11-08 |website=Anadolu Agency}}</ref> Bandar [[Warsaw]]<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Footage 'shows bodies at home of suspect in Krakow mass shooting' |url=https://www.hampshirechronicle.co.uk/news/national/26708803.footage-shows-bodies-home-suspect-krakow-mass-shooting/ |access-date=7 November 2026 |work=Hampshire Chronicle|agency=PA News Agency}}</ref> dan [[Wrocław]] mengumumkan pelaksanaan langkah keselamatan yang lebih ketat sebagai tindak balas terhadap serangan tersebut.<ref name="KellyKrakow2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: At least six killed and about a dozen injured |url=https://www.bbc.com/news/live/cq3dj1xv02vyt |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref> Perdana Menteri Poland [[Donald Tusk]] menyifatkan kejadian tembakan itu sebagai "tragis" dalam satu hantaran di media sosial.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/11/07/world/europe/krakow-poland-shooting.html |title=Gunman Opens Fire in Krakow, Killing at Least 5, Polish Police Say |date=7 November 2026 |last=Barragán |first=Carlos |work=The New York Times |access-date=7 November 2026}}</ref> Beliau juga menyifatkan kejadian tersebut sebagai "perbuatan keganasan".<ref>{{Cite news|date=7 November 2026|title= Gunman 'fascinated by far-right' kills six in Krakow, Poland|url= https://www.afp.com/en/gunman-fascinated-far-right-kills-six-krakow-poland|work=Agence France-Presse|access-date=8 November 2026}}</ref> Ramai ahli politik dan pegawai antarabangsa mengutuk kejadian tembakan itu, termasuk pemimpin-pemimpin dunia seperti Presiden Parlimen Eropah [[Roberta Metsola]], diplomat kanan [[Kaja Kallas]], pemimpin negara [[Volodymyr Zelenskyy]], dan [[Anwar Ibrahim]]. Terdapat juga pernyataan solidariti daripada kedutaan [[Amerika Syarikat]], [[Emiriah Arab Bersatu]], dan [[Kuwait]].<ref>{{Cite web|publisher=Telewizja Polska S.A |title=World leaders send messages of support to Poland after Krakow shooting |url=https://tvpworld.com/96359098/zelenskyy-world-leaders-condemn-shooting-in-polish-city-krakow |access-date=8 November 2026 |website=tvpworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt |title=British citizen among six killed in Poland mass shooting, police say |date=7 November 2026 |website=BBC News |publisher=BBC |accessdate=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thesun.my/news/anwar-expresses-solidarity-with-poland-after-deadly-krakow-shooting/ |title=Anwar expresses solidarity with Poland after deadly Kraków shooting |date=8 November 2026 |publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]] |work=Bernama |accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name=yaffaps1>{{Cite web|url=https://yaffaps.com/en/page-140965.html|title=Palestinian Foreign Ministry Offers Condolences to Poland Over Kraków Shooting Victims - Yaffa News Network|website=yaffaps.com|accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name="UAE_and_Kuwait_express_solidarity_with_Poland_after_deadly_shooting2026-1" >{{Cite web|url=https://sana.sy/en/international/2357078/|title=UAE and Kuwait express solidarity with Poland after deadly shooting|date=8 November 2026|accessdate=8 November 2026|language=en}}</ref> ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kraków shooting, 2026}} [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Poland]] [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Eropah pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Poland pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Eropah pada November 2026]] [[Kategori:2026 di Poland]] [[Kategori:Kematian akibat senjata api di Poland]] [[Kategori:Tembak-menembak]] [[Kategori:Familisid]] 0p5zjt9w0qd5fbe24ynpy7xfecalamq 7003979 7003978 2026-11-11T19:35:43Z Muhammad Aliff1999 295485 7003979 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kejadian penembakan beramai-ramai di Kraków, Poland}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox civilian attack | name = Penembakan Kraków 2026 | image = 2026 Krakow shooting CCTV1.png | image_size = 265 | caption = Imej pegun [[Kamera litar tertutup|CCTV]] yang memaparkan kereta pelaku sejurus sebelum melepaskan tembakan | location = [[Dataran Utama, Kraków]], Poland | date = {{start date and age|2026|11|07|df=y}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 15 | mapframe-caption = | coordinates = {{Coord|50|03|46|N|19|56|12.8|E|display=inline,title}} | time = {{Circa|15:00}} | time_begin = | time_end = | time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]], [[UTC+01:00]] | target = | type = {{hlist|[[Penembakan beramai-ramai]]|[[penembakan dari kenderaan]]|[[pembunuh liar]]|[[tembak-menembak]]|[[familisid]]|[[pembunuhan beramai-ramai]]}} | weapons = [[Raifal separa automatik]] Diamondback DB-15 *[[Pistol separa automatik]] [[Walther P99]] *Pistol separa automatik [[Glock]] *Beberapa [[Raifal perkhidmatan|senjata gaya tentera]] | fatalities = 10{{efn|7 di Dataran Utama termasuk suspek dan 3 di rumah suspek di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]}} | injuries = 16 (termasuk suspek) | perpetrators = | verdict = | charges = | convictions = | accused = Michał Oksiński | defenders = {{Tree list}} * [[Polis Poland|Pegawai polis]]: ** Pegawai Jakub Kulik ** Pegawai Artur Morański | motive = Sedang disiasat; pihak berkuasa mengesan pengaruh sayap kanan ekstrem. }} [[Fail:Updated-krk-shootmap.png|thumb|Laluan penyerang]] Pada 7 November 2026, satu kejadian [[penembakan beramai-ramai]] berlaku di Dataran Utama di [[Kraków]], Poland. Seorang lelaki bersenjatakan [[Raifal jenis AR-15|raifal jenis AR-15]] melepaskan tembakan dari dalam keretanya semasa memandu melalui Dataran Utama tersebut, mengakibatkan sekurang-kurangnya enam orang terkorban dan lebih daripada enam belas orang lagi cedera, sebelum dia sendiri ditembak dan dicederakan oleh pihak polis dalam satu insiden berbalas tembakan. Susulan kejadian itu, polis menemui mayat tiga orang ahli keluarga suspek di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Suspek Michał Oksiński meninggal dunia kemudian di hospital pada 9 November akibat dari kecederaan. Motifnya masih dalam siasatan. ==Kejadian penembakan== [[Fail:Sukiennice and Main Market Square Krakow Poland.JPG|thumb|[[Dataran Utama, Kraków|Dataran Utama Kraków]] pada 2012]] Bapa, ibu, dan saudara perempuan suspek telah ditembak, bersama dengan dua ekor kucing di pangsapuri mereka di [[Ostrowiec Świętokrzyski]]. Mayat mereka ditemui selepas kejadian tembakan di Kraków.<ref name="TVN24-1">{{cite web |title=W domu zamachowca są nieżywi ludzie, to członkowie rodziny sprawcy |url=https://tvn24.pl/polska/strzelanina-w-krakowie-donald-tusk-w-domu-zamachowca-sa-niezywi-ludzie-st9328153 |website=TVN24 |publisher=TVN |access-date=7 November 2026 |language=pl|trans-title=Terdapat orang mati di dalam rumah penyerang; mereka ialah ahli keluarga pelaku tersebut.}}</ref><ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1">{{Cite web |title=Polish gunman who killed 6 people in Krakow has 'ultranationalistic' views, authorities say |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5|date=8 November 2026|access-date=8 November 2026|website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref><ref name="BH">{{cite news |title=6 maut serangan tembakan di Poland |work = [[AFP]] |publisher=[[Berita Harian]] |date=8 November 2026 |accessdate=9 November 2026 |url=https://www.bharian.com.my/dunia/eropah/2026/11/1704890/6-maut-serangan-tembakan-di-poland}}</ref> Pada 7 November 2026, sekitar jam 15:00 [[Waktu Eropah Tengah|CET]], sebuah kereta [[hacbek]] [[Subaru Corporation|Subaru]] berwarna hitam dengan nombor pendaftaran dari Ostrowiec Świętokrzyski telah memasuki Dataran Utama di Kraków. Kereta tersebut memasuki dataran itu dari arah Jalan Sławkowska.<ref name="TVN24">{{Cite web |url=https://tvn24.pl/krakow/krakow-strzelanina-na-rynku-st9327846 |title=Kraków. Strzelanina na rynku, są zabici i ranni |date=7 November 2026 |work=TVN24 |language=pl |access-date=7 November 2026|last1=Winiarska|first1=Anna|first2=Filip|last2=Czerwiński}}</ref> Penyerang melepaskan tembakan ke arah orang ramai dari dalam kereta tersebut,<ref name="TheIndependentInfo">{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |title=Krakow shooting latest: At least five dead and a dozen injured after gunman opens fire in main square |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |work=The Independent |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> dengan bunyi tembakan kedengaran selama lebih daripada seminit.<ref name="auto-2" /> Suspek memakai kelengkapan taktikal ala tentera dan menggunakan raifal jenis AR-15 semasa serangan itu berlaku..<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=James C. |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting latest: Gunman in military gear shot by police after killing five using 'army-style' rifle |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/krakow-shooting-poland-live-updates-main-square-b3081004.html |access-date=7 November 2026 |work=The Independent}}</ref><ref name="Russello2026-1">{{Cite web |last=Russello |first=Fabio |date=7 November 2026 |title=Mass shooting in downtown Krakow: what we know about the 24-year-old in camouflage who opened fire with an AR-15 |url=https://en.lasicilia.it/news/italy-world/3088381/mass-shooting-in-downtown-krakow-what-we-know-about-the-24-year-old-in-camouflage-who-opened-fire-with-an-ar-15.html |access-date=7 November 2026 |website=La Sicilia}}</ref> Panggilan kecemasan pertama dibuat kira-kira 15 saat selepas pukul 15:00. Unit-unit polis pertama tiba di lokasi kejadian dalam masa kurang daripada tiga minit. Menurut [[TVN24]], 1,146 anggota polis, 62 [[paramedik]], dan 24 anggota bomba telah dikerahkan susulan kejadian tembakan tersebut.<ref name="TVN24-1" /> Seorang pemandu [[trem]] melaporkan bahawa pada pukul 15:05,<ref>{{cite web |url=https://natemat.pl/674701,strzaly-w-centrum-krakowa-5-osob-nie-zyje-szef-mswia-jedzie-na-miejsce |website=[[NaTemat.pl]] |language=pl |date=7 November 2026 |title=Strzały w centrum Krakowa, 5 osób nie żyje. Szef MSWiA jedzie na miejsce |first=Karolina |last=Kurek}}</ref> kenderaannya telah ditembak oleh seorang lelaki bersenjata dari dalam kereta berhampiran Dataran Utama.<ref name="AP_News2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Gunman opens fire from car in Krakow Main Square, killing five |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=AP News|last1=Ciobanu|first1=Claudia|first2=Stefanie|last2=Dazio|first3=Beata|last3=Zawrzel}}</ref> Cermin tingkap di bahagian pemandu pecah, namun tiada kecederaan dilaporkan berlaku di dalam trem tersebut. Akibatnya, banyak laluan trem mengalami gangguan.<ref>{{Cite web |title=Strzały na rynku w Krakowie, sześć osób nie żyje. Ostrzelano też tramwaj linii 1, rozbita szyba w kabinie motorniczego |url=https://transinfo.pl/infotram/strzaly-na-rynku-w-krakowie-piec-osob-nie-zyje-ostrzelano-tez-tramwaj-linii-1-rozbita-szyba-w-kabinie-motorniczego/ |access-date=7 November 2026 |website=TransInfo |language=pl-PL|date=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Atak w centrum Krakowa. W pobliżu Rynku ostrzelano tramwaj MPK |trans-title=Attack in central Krakow. An MPK tram was shot at near the Market Square. |url=https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/atak-w-centrum-krakowa-w-poblizu-rynku-ostrzelano-tramwaj-mpk-155199.html |access-date=8 November 2026 |work=Rynek Kolejowy |language=pl}}</ref> Penyerang itu kemudian memandu di sepanjang sisi timur Dataran Utama dan melepaskan beberapa das tembakan lagi di sudut Jalan Sienna, menyebabkan seorang individu cedera..<ref name="rmf_1">{{cite web |url=https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-strzelanina-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-zabici-i-ranni,nIdn,1025257 |website=[[RMF FM]] |language=pl |title=Strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie. Są zabici i ranni |first=Malwina |last=Zaborowska |date=7 November 2026}}</ref> Selepas itu, suspek memandu keretanya ke arah selatan dari dataran tersebut, menyusuri [[Jalan Grodzka]],<ref name="rmf_1"/> dengan kelajuan tinggi sambil dikejar oleh pihak polis.<ref name="auto-2">{{Cite web |last1=Brown|first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |date=7 November 2026 |title=Footage shows car being chased by police at speed |url= https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3Ab7ca3673-102c-42b7-beb8-284fd640e1eb#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref> Kejar-mengejar itu melalui Dataran Semua Orang Kudus dan Dataran St. Mary Magdalene.<ref name="rmf_1"/> [[Fail:2026 Krakow shooting CCTV.webp|thumb|Imej pegun CCTV yang menunjukkan kejadian berbalas tembakan antara lelaki bersenjata itu dengan dua anggota polis|280x280px]] Suspek ditangkap kira-kira {{Convert|1|km|abbr=on}} di selatan dataran tersebut,<ref name="auto-2" /> sekitar pukul 15:20.<ref name="newsweek_1">{{cite web |url=https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/makabryczne-odkrycie-w-domu-sprawcy-ataku-na-rynku-w-krakowie-oto-co-o-nim-wiemy/2qh0qbr |website=[[Newsweek]] |language=pl |title=Atak na Rynku w Krakowie. Rusza śledztwo, broń w mieszkaniu zamachowca [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] |date=8 November 2026}}</reF> Semasa penangkapan, beliau berbalas tembakan dengan dua anggota polis yang memintasnya, menyebabkan kedua-dua anggota tersebut cedera; salah seorang anggota yang cedera bangkit lalu membalas tembakan, melumpuhkan suspek dan menamatkan kejadian serangan itu..<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Five killed in shooting in main square of Polish city of Krakow, police say |url=https://www.reuters.com/world/europe/two-kiled-least-10-injured-shooting-polish-city-krakow-tvn24-reports-2026-11-07/ |access-date=7 November 2026 |work=Reuters|last1=Porzycki|first1=Jakub|last2=Badohal|first2=Karl|first3=Marek|last3=Strzelecki}}</ref> Kedua-dua anggota polis mengalami kecederaan akibat tembakan di bahagian dada, manakala suspek pula ditembak di beberapa bahagian badan, termasuk abdomen, paha, dan dada.<ref name="bbc_1"/> ==Mangsa== Di dataran tersebut, empat wanita dan dua lelaki terkorban: empat mangsa merupakan warganegara Poland, seorang warga Britain, dan seorang lagi warga Austria.<ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=Zamach w Krakowie. Wojewoda przekazał informacje o szóstej z ofiar |url=https://wiadomosci.onet.pl/krakow/obcokrajowcy-wsrod-ofiar-ataku-w-krakowie-wojewoda-przekazuje-nowe-informacje/1km2815 |access-date=2026-11-08 |website=wiadomosci.onet.pl |language=pl}}</ref> Enam belas orang mengalami kecederaan, termasuk dua anggota polis.<ref>{{Cite news |last1=Freeman |first1=Florence |last2=Moreau |first2=Emer |date=7 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108152836/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cmd7q15drwgeo |archive-date=2026-11-08 |access-date=8 November 2026 |work=[[BBC]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rp.pl/przestepczosc/art45459221-strzaly-na-rynku-glownym-w-krakowie-sa-ofiary-trwa-akcja-sluzb |title=Strzały na Rynku Głównym w Krakowie. Są ofiary, trwa akcja służb |date=7 November 2026 |work=Rzeczpospolita |access-date=7 November 2026|last=Michalak|first=Ada}}</ref><ref name="CiobanuDazioZawrzel2026-1">{{Cite web |last1=Ciobanu |first1=Claudia |last2=Dazio |first2=Stephanie |last3=Zawrzel |first3=Beata |date=7 November 2026 |title=Gunman who killed 6 people in Krakow was fascinated with far-right views, minister says |url=https://apnews.com/article/poland-shooting-krakow-market-dead-076b972f107df14a1f71e12a74d4d8e5 |access-date=7 November 2026 |website=[[AP News]] |language=en}}</ref> Setakat 8 November 2026, kedua-dua anggota polis yang cedera itu telah sedar daripada koma..<ref name="NBCNewsKrakow2026">{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/world/europe/krakow-shooting-killed-6-motivated-far-right-views-rcna608080 |title=Kraków shooting that killed 6 was motivated by far-right views, authorities say |website=NBC News |language=en |access-date=8 November 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-11-08 |title=What to know about the shooting in the Polish city of Krakow that killed 6 people |url=https://apnews.com/article/poland-krakow-shooting-dead-guns-7f0f816ff970e37557130bd74fd92939 |access-date=2026-11-08 |website=AP News |language=en}}</ref> Kumpulan hak asasi haiwan OTOZ Animals menyatakan bahawa penyerang tersebut turut menembak dan mencederakan dua ekor kuda, dengan salah seekor daripadanya terkena tembakan pada bahagian kaki.<ref>{{cite web | title=Poland stunned as suspect with far-right views kills 6 in Kraków mass shooting &#124; CNN | work=CNN | url=https://edition.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl }}</ref> ==Suspek== Suspek lelaki itu,<ref name="KellyKrakow2026-1" /> seorang warganegara Poland (28 Julai 2002 - 9 November 2026) berusia 24 tahun<ref name="Ziółkowska-1">{{cite web |last1=Ziółkowska |first1=Kamila |title=Sprawca strzelaniny w Krakowie. "To 24-letni Michał O., jest tokarzem" |url=https://polskieradio24.pl/polska/nieoficjalne-ustalenia-o-sprawcy-zamachu-w-krakowie-wiadomo-kim-jest-michal-o |website=Polskie Radio 24 |publisher=Polskie Radio S.A. |access-date=7 November 2026|date=7 November 2026|language=pl}}</ref><ref name="BH" /> dari [[Ostrowiec Świętokrzyski]],<ref name="TVN24-1" /><ref name="Ziółkowska-1" /><ref>{{cite news |last=Ziętek |first=Aleksandra |title=Klub strzelecki wydał oświadczenie w sprawie zamachowca z Krakowa |work=Onet |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163650/https://przegladsportowy.onet.pl/strzelectwo/klub-wydal-oswiadczenie-w-sprawie-zamachowca-z-krakowa/fbhslng |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> pernah bekerja sebagai pengendali mesin pelarik ([[Jurumesin|jurumesin]]) setelah memperoleh kelayakan profesional daripada sebuah [[sekolah vokasional]] tempatan.<ref name="newsweek_1"/><ref>{{cite news |last=Zemsta |first=Elżbieta |title=Kim jest zamachowiec z Krakowa? Wiemy skąd pochodzi i co służby robiły na jego rodzinnej posesji |work=Echo Dnia |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url = https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108163136/https://echodnia.eu/swietokrzyskie/kim-jest-zamachowiec-z-krakowa-wiemy-skad-pochodzi-i-co-sluzby-robily-na-jego-rodzinnej-posesji/ar/c1p2-29507637 |archive-date=8 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Menurut jiran-jirannya, dia seorang yang pendiam dan jarang bergaul dengan penduduk di kawasan kejiranannya. Seorang bekas rakan sekolah mendakwa bahawa semasa zaman persekolahan, dia sering melukis babak-babak ganas, termasuk imej orang digantung serta penyerang bersenjata yang menyasarkan sekolah. Rakan tersebut turut menyifatkan dia sebagai seorang yang mengasingkan diri daripada pergaulan sosial.<ref>{{cite news |last1=Hansson |first1=Malin |last2=Bratell |first2=Johan |title=Michal Oksiński pekas ut för dådet i Krakow |trans-title=Michal Oksiński identified as suspect in Krakow attack |url=https://www.expressen.se/nyheter/varlden/orden-om-utpekade-michal-o-i-krakow-marklig/ |work=Expressen |date=2026-11-08 |language=sv}}</ref> Suspek mempunyai dua pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya di bawah permit sukan, dan beliau sering berlatih dalam [[sukan menembak]] di kelab Świt di [[Starachowice]]. Bapanya pula mempunyai 11 pucuk senjata api yang didaftarkan atas namanya, dan merupakan ahli kelab sukan yang sama.<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Kim jest sprawca ataku w Krakowie? Nowe ustalenia ws. Michała O. |trans-title=Who is the perpetrator of the Krakow attack? New findings regarding Michał O. |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-kim-jest-sprawca-ataku-w-krakowie-nowe-ustalenia-ws-michala,nId,23570646 |access-date=8 November 2026 |work=Interia Wydarzenia |language=pl}}</ref><ref name="kielce">{{cite news|access-date=2026-11-08 |archive-date=8 November 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261108164048/https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |date=8 November 2026 |lang=pl |title=Świt Starachowice wydał oświadczenie. Klub odniósł się do zamachowca z Krakowa |url=https://kielce.tvp.pl/96368237/swit-starachowice-o-sprawcy-ataku-w-krakowie-klub-wydal-oswiadczenie |url-status=live |work=[[Telewizja Polska]]}}</ref><ref>{{cite news |last=Jadczak |first=Szymon |title=Nowe informacje o zamachowcu z Krakowa. Miał pozwolenie na broń, trenował w klubie |work=[[Wirtualna Polska]] |date=7 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-url=https://web.archive.org/web/20261107204022/https://wiadomosci.wp.pl/krakow/nowe-informacje-o-zamachowcu-z-krakowa-mial-pozwolenie-na-bron-trenowal-w-klubie-7348540263856576a |archive-date=7 November 2026 |url-status=live |lang=pl}}</ref> Sebuah almari logam yang mengandungi tujuh pucuk senjata api—terdiri daripada [[senjata api tangan]] dan [[Senapang panjang|senapang panjang]] panjang—ditemui di kediaman keluarga tersebut.<ref>{{cite news |title=Nowe informacje ws. tragedii. Policjanci ujawnili, co znaleźli w domu zamachowca |work=[[Wprost]] |date=8 November 2026 |accessdate=8 November 2026 |url=https://www.wprost.pl/kraj/12495622/nowe-informacje-ws-tragedii-wiadomo-kim-sa-ofiary-z-domu-zamachowca.html}}</ref> Suspek ditembak dan dicederakan oleh pihak polis semasa penangkapannya.<ref name="AP_News2026-1" /> Dia memakai [[Pakaian tempur|pakaian seragam ala tentera]], [[Baju kalis peluru|jaket kalis peluru]] buatan China<ref name="Polish_gunman_who_killed_6_people_in_Krakow_has_‘ultranationalistic’_views-1" />, serta membawa karbin AR-15 keluaran syarikat Amerika, Diamondback Firearms, yang dilengkapi dengan [[Alat bidik|alat bidik optik]].<ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1" /><ref>{{cite news |title=Strzelanina w Krakowie: sprawca użył karabinka samopowtarzalnego AR-15 |trans-title=Shooting in Kraków: perpetrator used an AR-15 semi-automatic rifle |url=https://radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/strzelanina-w-krakowie-sprawca-uzyl-karabinka-samopowtarzalnego-ar-15/187446 |work=Radio Kraków |language=pl}}</ref> Dia juga mempunyai beberapa senjata lain di dalam keretanya, termasuk [[Walther P99|pistol P99]], [[Glock|pistol Glock]], dan senjata-senjata ala tentera.<ref>{{cite news |last=Smith |first=Emily |title=British national injured in Krakow mass shooting|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/08/gunman-polish-mass-shooting-military-cadet/ |work=The Telegraph |date=8 November 2026}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last1=Bosotti |first1=Rorey |last2=Kelly |first2=Kieran |last3=Hancock |first3=Sam |last4=Mis|first4=Magda |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: Five killed, police say |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A816b7c42-6961-4a36-b4bc-204c9984befa#post |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref><ref name="Anna_Nicz__PAP2026-1">{{cite news |title=Atak w Krakowie. Nowe informacje o uzbrojeniu zamachowca: 700-900 strzałów na minutę |url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-11-07/zamach-w-krakowie-nowe-informacje-o-uzbrojeniu-sprawcy/ |work=Polsat News |date=7 November 2026 |author=Anna Nicz / PAP |language=pl}}</ref> ==Siasatan== Lelaki bersenjata itu dibawa ke hospital di bawah kawalan polis dan kini sedang dalam proses pemulihan.<ref name="Telegraph">{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/11/07/five-dead-in-krakow-shooting/ |title=Five dead in Kraków shooting |date=7 November 2026 |work=The Daily Telegraph |language=en |access-date=7 November 2026}}</ref> Pihak polis menyatakan bahawa mereka tidak sedang mencari suspek lain.<ref name="Telegraph" /> Pada 8 November, keadaannya digambarkan sebagai "sangat kritikal",<ref>{{cite web |url=https://wydarzenia.interia.pl/malopolskie/news-po-strzelaninie-walczyli-o-zycie-najnowsze-informacje-o-stan,nId,23570663 |website=[[Interia]] |language=pl |title=Po strzelaninie walczyli o życie. Najnowsze informacje o stanie rannych |first=Dagmara |last=Pakuła |date=8 November 2026 |trans-title=Mereka berjuang untuk terus hidup selepas kejadian tembakan itu. Maklumat terkini mengenai keadaan mangsa yang cedera.}}</ref> dan dia meninggal dunia pada pagi 9 November.<ref>{{Cite news|title= Suspek serangan Kraków meninggal dunia ketika dirawat di hospital |url=https://www.astroawani.com/berita-dunia/suspek-serangan-krakw-meninggal-dunia-ketika-dirawat-di-hospital|work=Astro Awani|date=9 November 2026|access-date=12 November 2026}}</ref> Polis telah merampas senjata dan peluru.<ref name="auto" /> Dataran tersebut telah ditutup oleh pihak polis.<ref>{{Cite news|title= In pictures: Square remains shut as police guard Main Market Square |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt?post=asset%3A6af6cd82-134b-4350-99e8-2516eeb87136#post|work=BBC News|date=7 November 2026}}</ref> Pihak pendakwa menyatakan bahawa para penyiasat menganggap serangan tersebut sebagai satu insiden keganasan.<ref name="BH" /> Menteri Dalam Negeri, [[Marcin Kierwiński]], telah bertolak ke Kraków;<ref name="TVN24" /> beliau menyifatkan suspek sebagai seorang "[[Ultranasionalis|ultranasionalis]]",<ref name="bbc_1">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cmd7q15drwgeo |website=[[BBC]] |language=en |date=8 November 2026 |title=What we know so far after Krakow gun attack |first1=Florence |last1=Freeman |first2=Emer |last2=Moreau}}</ref> serta menyatakan bahawa segala petunjuk menunjukkan suspek mendapat inspirasi daripada "ideologi sayap kanan ekstrem"<ref name="BH" /> dan mempunyai "pandangan yang sangat radikal".<ref>{{Cite news|title= After Kraków rampage leaves 6 dead, 3 more bodies found at suspect's home|url= https://www.cnn.com/2026/11/07/europe/krakow-shooting-poland-killed-intl|work=CNN|date=8 November 2026|last1=Reck|first1=Charlotte|last2=Kent|first2=Lauren|last3=Stockwell|first3=Billy|last4=Zdanowicz|first4=Christina|access-date=8 November 2026}}</ref> ==Reaksi== Pasca kejadian pada 7 November, Datuk Bandar Kraków, [[Łukasz Gibała]], mengisytiharkan tempoh berkabung di bandar itu sehingga 11 November.<ref name="Wright2026-1">{{Cite news|title= Mourning period declared in Poland's Kraków as shooter kills six|url= https://tvpworld.com/96360064/krakow-mayor-gibala-declares-mourning-period-as-6-die-in-shooting|work=TVP World|date=8 November 2026|last=Wright|first=Helen|access-date=8 November 2026}}</ref> Presiden Poland, [[Karol Nawrocki]], mengisytiharkan [[Hari berkabung negara|hari berkabung negara]] bagi 8–9 November dan bendera dikibarkan separuh tiang.<ref name="Wright2026-1" /><ref>{{Cite web |last=Tekin |first=Ezra |date=2026-11-08 |title=Poland declares 2 days of national mourning after deadly shooting in Krakow |url=https://aa.com.tr/en/europe/poland-declares-2-days-of-national-mourning-after-deadly-shooting-in-krakow/4115626 |access-date=2026-11-08 |website=Anadolu Agency}}</ref> Bandar [[Warsaw]]<ref>{{Cite news |date=7 November 2026 |title=Footage 'shows bodies at home of suspect in Krakow mass shooting' |url=https://www.hampshirechronicle.co.uk/news/national/26708803.footage-shows-bodies-home-suspect-krakow-mass-shooting/ |access-date=7 November 2026 |work=Hampshire Chronicle|agency=PA News Agency}}</ref> dan [[Wrocław]] mengumumkan pelaksanaan langkah keselamatan yang lebih ketat sebagai tindak balas terhadap serangan tersebut.<ref name="KellyKrakow2026-1">{{Cite web |date=7 November 2026 |title=Krakow shooting updates: At least six killed and about a dozen injured |url=https://www.bbc.com/news/live/cq3dj1xv02vyt |access-date=7 November 2026 |website=BBC News}}</ref> Perdana Menteri Poland [[Donald Tusk]] menyifatkan kejadian tembakan itu sebagai "tragis" dalam satu hantaran di media sosial.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/11/07/world/europe/krakow-poland-shooting.html |title=Gunman Opens Fire in Krakow, Killing at Least 5, Polish Police Say |date=7 November 2026 |last=Barragán |first=Carlos |work=The New York Times |access-date=7 November 2026}}</ref> Beliau juga menyifatkan kejadian tersebut sebagai "perbuatan keganasan".<ref>{{Cite news|date=7 November 2026|title= Gunman 'fascinated by far-right' kills six in Krakow, Poland|url= https://www.afp.com/en/gunman-fascinated-far-right-kills-six-krakow-poland|work=Agence France-Presse|access-date=8 November 2026}}</ref> Ramai ahli politik dan pegawai antarabangsa mengutuk kejadian tembakan itu, termasuk pemimpin-pemimpin dunia seperti Presiden Parlimen Eropah [[Roberta Metsola]], diplomat kanan [[Kaja Kallas]], pemimpin negara [[Volodymyr Zelenskyy]], dan [[Anwar Ibrahim]]. Terdapat juga pernyataan solidariti daripada kedutaan [[Amerika Syarikat]], [[Emiriah Arab Bersatu]], dan [[Kuwait]].<ref>{{Cite web|publisher=Telewizja Polska S.A |title=World leaders send messages of support to Poland after Krakow shooting |url=https://tvpworld.com/96359098/zelenskyy-world-leaders-condemn-shooting-in-polish-city-krakow |access-date=8 November 2026 |website=tvpworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cq3dj1xv02vyt |title=British citizen among six killed in Poland mass shooting, police say |date=7 November 2026 |website=BBC News |publisher=BBC |accessdate=7 November 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thesun.my/news/anwar-expresses-solidarity-with-poland-after-deadly-krakow-shooting/ |title=Anwar expresses solidarity with Poland after deadly Kraków shooting |date=8 November 2026 |publisher=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]] |work=Bernama |accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name=yaffaps1>{{Cite web|url=https://yaffaps.com/en/page-140965.html|title=Palestinian Foreign Ministry Offers Condolences to Poland Over Kraków Shooting Victims - Yaffa News Network|website=yaffaps.com|accessdate=8 November 2026}}</ref><ref name="UAE_and_Kuwait_express_solidarity_with_Poland_after_deadly_shooting2026-1" >{{Cite web|url=https://sana.sy/en/international/2357078/|title=UAE and Kuwait express solidarity with Poland after deadly shooting|date=8 November 2026|accessdate=8 November 2026|language=en}}</ref> ==Nota== {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kraków shooting, 2026}} [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Poland]] [[Kategori:Penembakan beramai-ramai di Eropah pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Poland pada 2026]] [[Kategori:Jenayah di Eropah pada November 2026]] [[Kategori:2026 di Poland]] [[Kategori:Kematian akibat senjata api di Poland]] [[Kategori:Tembak-menembak]] [[Kategori:Familisid]] if104bhrk159zigsxhcdmsivq7cz1pw 0 1305002 7003954 7003866 2026-11-11T17:22:07Z Azizrfi.17 394673 7003954 wikitext text/x-wiki '''''Konsert Mega Siti Nurhaliza'''''<ref name=":1">{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Mega, Bukit Jalil 2001|url=https://www.discogs.com/release/7213865-Siti-Nurhaliza-Konsert-Mega-Bukit-Jalil-2001|date=2001|accessdate=10 November 2026|language=en}}</ref> ialah album langsung kedua daripada artis penyanyi Malaysia, [[Siti Nurhaliza]]<ref name=":1" />. Album ini yang mana dikeluarkan pada tahun 2001<ref name=":1" />. Di dalam album ini beliau melakukan konsert di [[Stadium Putra|Stadium Putra Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]<ref name=":1" />. Album ini berisikan lagu-lagu hit pilihan beliau daripada album sebelumnya iaitu ''[[Siti Nurhaliza (album 1996)|Siti Nurhaliza I]]'', [[Siti Nurhaliza (album 1997)|''Siti Nurhaliza II'']], ''[[Cindai (album)|Cindai]]'', ''[[Adiwarna]]'', ''[[Pancawarna]]'', ''[[Sahmura]]'', dan ''[[Safa (album)|Safa]]''.<ref name=":1" /> {{Kotak info album|type=live|name='''''Konsert Mega Siti Nurhaliza'''''|artist=[[Siti Nurhaliza]]|released=2001|recorded=30 Jun 2001 (live)|tempat=[[Malaysia]]|genre=Pelbagai|language=[[Melayu]]|label=[[Suria Records]]|next_album=''[[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1]]''|Chronology=album secara langsung [[Siti Nurhaliza]]|This album='''''Konsert Mega Siti Nurhaliza'''''|prev_year=1999|year=2001|next_year=2002|Last album=''[[Konsert Live Siti Nurhaliza (album)|Konsert Live Siti Nurhaliza]]''|cover=[[Fail:Bsrcd01-3518b.jpg|thumb]]}} {{Album ratings |rev1=''[[Discogs]]'' |rev1score={{Rating|4|5}}<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Mega, Bukit Jalil 2001|url=https://www.discogs.com/release/7213865-Siti-Nurhaliza-Konsert-Mega-Bukit-Jalil-2001|date=2001|accessdate=10 November 2026|language=en}}</ref>}} == Ringkasan == [[Imej:Bscap077.jpg|left|180px|thumb|Siti Nurhaliza di Pembukaan Konsert]] Berlangsung pada 30 Jun 2001, [[Siti Nurhaliza]] sekali lagi menjayakan [[konsert]] mega beliau, selepas konsert pertama dua tahun yang lalu.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2045392/konsert-siti-cecah-rm1-juta|title=Konsert Siti cecah RM1 juta|author=Zul Husni Abdul Hamid|publisher=[[Berita Harian]]|date=20 April 2001|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Bertempat di [[Stadium Putra]] [[Bukit Jalil]], Siti mempersembahkan 32 buah lagu. Konsert ini mendapat liputan media, dan mendapat kritikan positif dari pelbagai pihak. Jualan tiket juga dikatakan amat laku, sekaligus membuktikan bahawa konsert Siti merupakan antara konsert yang paling berjaya di Malaysia.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2043101/psm-pastikan-tiket-konsert-siti-tidak-ditipu|title=PSM pastikan tiket konsert Siti tidak ditipu|author=Zul Husni Abdul Hamid|publisher=[[Berita Harian]]|date=21 Mei 2001|accessdate=13 Januari 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4149988/catch-siti-live-in-concert|title=Catch Siti live in concert|publisher=[[New Straits Times]]|date=8 Jun 2001|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Bagi memuaskan hati semua penonton di setiap sudut stadium, pentas persembahan direka dengan bentuk heksagon, diletakkan di tengah stadium, dan dipancarkan ke skrin di setiap sudut stadium. Pentas direka dengan dua paras, paras bawah digunakan untuk penari,dan paras atas direka untuk persembahan Siti. Pemuzik-pemuzik dan penyanyi latar diletakkan di antara dua paras tersebut. Di bawah pentas (paras atas), merupakan tempat dimana bilik persalinan. [[Imej:Bscap119.jpg|right|180px|thumb|Siti Nurhaliza bersama Tan Sri Dato' SM Salim]] Di sekeliling pentas, merupakan tempat untuk persembahan para gimrama, ahli-ahli kawad, dan juga trek untuk perarakan kereta klasik Cobra, tajaan En. Alias. Siti diarak masuk menggunakan kereta Cobra untuk segment lagu-lagu klasik (era 1950-an hingga 1990-an). Siti turut menyelitkan beberapa kejutan, termasuklah di segmen pembukaan, stadium dikejutkan dengan bunyi helikopter, dan kemudian Siti muncul di arena dengan gimik khas, terbang dari hujung stadium ke arah pentas. [[Imej:Bscap202.jpg|right|180px|thumb|Siti Nurhaliza diarak keluar]] Antara lain, Siti turut menghiburkan penonton dengan membuat pertunjukan magis, hasil tunjuk ajar Alex. Bagi mengimbas kembali kenangan zaman sekolah, Siti membuat segmen gimrama di bawah bimbingan Petrina Low, kerana ketika di usia persekolahan, Siti terlibat dalam aktiviti gimrama. Di segmen itu, Siti turut mempraktikkan bakat beliau menggunakan gelung hula hoops, sebelum menghilangkan diri di sebalik tabir hitam. Bagi segmen irama Malaysia, pasukan gendang rebana melaungkan nama "SITI" ketika di puncak paluan, diketuai oleh Siti sendiri. Di dalam segmen yang sama, Siti turut mempersembahkan tarian tradisional, menggunakan buluh-buluh, sebelum dijunjung oleh empat jejaka. Selain itu, Siti turut menjemput Tan Sri Dato' [[SM Salim]] untuk berduet bersama beliau bagi lagu Pandang-Pandang Jeling-Jeling. Lagu tersebut dinyanyikan ketika mereka diarak menaiki beca, mengelilingi pentas utama. Konsert Mega ini mendapat kerjasama dari pelbagai pihak termasuk Pasukan Kawad Senyap TLDM, ahli-ahli gimrama, Persatuan Masyarakat Vespa Selangor dan sebagainya. == Senarai runut == == Tenaga kerja == * '''Penganjur Konsert/Penaja:''' Kompleks Sukan Negara, Pepsi * '''Penerbit Konsert:''' Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn.Bhd * '''Pengarah Persembahan:''' [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] * '''Pengarah Muzik:''' Ramli MS * '''Penyunting Audio:''' Pro Recording Studio (Cheras Perdana) * '''Pemuzik:''' Kamikaze (Gitar), Yusoff Ibrahim (Gitar), Zailan Abdul Razak (Bass), Zulkipli Derus (Drum), Steve Thornton (Perkusi), Ramli MS (Keyboard), [[Aubrey Suwito]] (Keyboard 2), S.Atan (Akordian) & Lepih Band. * '''Pemuzik Traditional:''' SWAKARYA * '''Suara Latar:''' SWARA * '''Penari:''' JAY Dancers, penari Yayasan Warisan Johor, SWATARI * '''Jurusolek:''' Nurul Shukor * '''Pereka Pakaian:''' Michael Ong * '''Penyiar Rasmi:''' ERA.fm * '''Edaran:''' Suwah Enterprise (M) Sdn.Bhd * '''Label:''' SRC == Label syarikat == * '''Syarikat rakaman''' – [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Diedarkan''' – [[Suwah Enterprise|Suwah Enterprise (M) Sdn Bhd]] * '''Hak Cipta Fonografi''' ℗ – [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Hak Cipta''' © – [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Dicetak''' – As Design & Print Sdn Bhd * '''Dirakam''' – [[Stadium Nasional Bukit Jalil]] ==Ulasan kritis== Konsert mega ini mendapat ulasan positif dari pengkritik.<ref name="BH - Gimik Siti">{{cite news|title=Gimik Siti Menjadi|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/31537513?pos=11&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1515313165%3Aresultset|author=Zubir Mohd Yunus|work=[[Berita Harian]]|date=3 Julai 2001|accessdate=7 Januari 2018|url-access=subscription}}</ref> Zubir Mohd Yunus dari ''[[Berita Harian]]'' memuji sistem audio kerana muzik dan vokal beliau yang kedengaran seperti rakaman CD.<ref name="BH - Gimik Siti"/> Seorang pengulas dari ''Utusan Malaysia'' memuji stamina Siti kerana mampu menyampaikan 30 lagu sambil melakukan pelbagai aksi. Abie Abdullah dari ''[[Harian Metro]]'' mengulas, "Malam itu Siti membuktikan yang dia tetap hebat dalam industri muzik tanah air. Bukan setakat ‘pose cantik’, tetapi seorang penghibur yang makin disegani".<ref name="HM - Siti kotakan">{{cite news|title=Siti kotakan janji|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/46376051?pos=1&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1515313165%3Aresultset|author=Abie Abdullah|work=[[Harian Metro]]|date=2 Julai 2001|accessdate=7 Januari 2018|url-access=subscription}}</ref> == Anugerah == ===Anugerah Industri Muzik=== {|class="wikitable" |- !Tahun !Penerima/Karya Tercalon !Kategori !Keputusan |- |rowspan="2"|[[Anugerah Industri Muzik ke-9|2002]]<ref>{{cite web|title=AIM 2002 - Pemenang sukar diramal|url=http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0411&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|date=11 April 2002|work=Utusan Malaysia Online|accessdate=21 September 2010|archive-date=2012-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929093816/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0411&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Apa kata pemenang anugerah|url=http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0422&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm&arc=hive|date=22 April 2002|work=Utusan Malaysia Online|accessdate=21 September 2010|archive-date=2012-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929093953/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0422&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm&arc=hive|url-status=dead}}</ref> |rowspan="2"|''Konsert Mega Siti Nurhaliza'' |Persembahan Vokal Terbaik di dalam Album (Wanita) |{{won}} |- |Album Pop Terbaik |{{nom}} |} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable" |+ !Negara !Tarikh dikeluarkan !Format !Label |- ! rowspan="3" |[[Malaysia]] |2001<ref name=":1" /> |[[Kaset]], [[Cakera padat|CD]], [[VCD]] | rowspan="3" |[[Suria Records]] |- |2008<ref name=":1" /> |[[Cakera padat|CD]], [[VCD]] |- |14 Agustus 2013 |[[Muat turun digital]] |- |} == Lihat juga == * ''[[Konsert Mega Siti Nurhaliza]]'' == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == 4s7lr8rxapmw5s8xvzqr9ahv35w6o48 7004047 7003954 2026-11-12T00:56:15Z Azizrfi.17 394673 7004047 wikitext text/x-wiki '''''Konsert Mega Siti Nurhaliza'''''<ref name=":1">{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Mega, Bukit Jalil 2001|url=https://www.discogs.com/release/7213865-Siti-Nurhaliza-Konsert-Mega-Bukit-Jalil-2001|date=2001|accessdate=10 November 2026|language=en}}</ref> ialah album langsung kedua daripada artis penyanyi Malaysia, [[Siti Nurhaliza]]<ref name=":1" />. Album ini yang mana dikeluarkan pada tahun 2001<ref name=":1" />. Di dalam album ini beliau melakukan konsert di [[Stadium Putra|Stadium Putra Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]<ref name=":1" />. Album ini berisikan lagu-lagu hit pilihan beliau daripada album sebelumnya iaitu ''[[Siti Nurhaliza (album 1996)|Siti Nurhaliza I]]'', [[Siti Nurhaliza (album 1997)|''Siti Nurhaliza II'']], ''[[Cindai (album)|Cindai]]'', ''[[Adiwarna]]'', ''[[Pancawarna]]'', ''[[Sahmura]]'', dan ''[[Safa (album)|Safa]]''.<ref name=":1" /> {{Kotak info album|type=live|name='''''Konsert Mega Siti Nurhaliza'''''|artist=[[Siti Nurhaliza]]|released=2001|recorded=30 Jun 2001 (live)|tempat=[[Malaysia]]|genre=Pelbagai|language=[[Melayu]]|label=[[Suria Records]]|next_album=''[[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1 (album)|Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1]]''|Chronology=album secara langsung [[Siti Nurhaliza]]|This album='''''Konsert Mega Siti Nurhaliza'''''|prev_year=1999|year=2001|next_year=2002|Last album=''[[Konsert Live Siti Nurhaliza (album)|Konsert Live Siti Nurhaliza]]''|cover=[[Fail:Bsrcd01-3518b.jpg|thumb]]}} {{Album ratings |rev1=''[[Discogs]]'' |rev1score={{Rating|4|5}}<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza - Konsert Mega, Bukit Jalil 2001|url=https://www.discogs.com/release/7213865-Siti-Nurhaliza-Konsert-Mega-Bukit-Jalil-2001|date=2001|accessdate=10 November 2026|language=en}}</ref>}} == Ringkasan == [[Imej:Bscap077.jpg|left|180px|thumb|Siti Nurhaliza di Pembukaan Konsert]] Berlangsung pada 30 Jun 2001, [[Siti Nurhaliza]] sekali lagi menjayakan [[konsert]] mega beliau, selepas konsert pertama dua tahun yang lalu.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2045392/konsert-siti-cecah-rm1-juta|title=Konsert Siti cecah RM1 juta|author=Zul Husni Abdul Hamid|publisher=[[Berita Harian]]|date=20 April 2001|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Bertempat di [[Stadium Putra]] [[Bukit Jalil]], Siti mempersembahkan 32 buah lagu. Konsert ini mendapat liputan media, dan mendapat kritikan positif dari pelbagai pihak. Jualan tiket juga dikatakan amat laku, sekaligus membuktikan bahawa konsert Siti merupakan antara konsert yang paling berjaya di Malaysia.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2043101/psm-pastikan-tiket-konsert-siti-tidak-ditipu|title=PSM pastikan tiket konsert Siti tidak ditipu|author=Zul Husni Abdul Hamid|publisher=[[Berita Harian]]|date=21 Mei 2001|accessdate=13 Januari 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4149988/catch-siti-live-in-concert|title=Catch Siti live in concert|publisher=[[New Straits Times]]|date=8 Jun 2001|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Bagi memuaskan hati semua penonton di setiap sudut stadium, pentas persembahan direka dengan bentuk heksagon, diletakkan di tengah stadium, dan dipancarkan ke skrin di setiap sudut stadium. Pentas direka dengan dua paras, paras bawah digunakan untuk penari,dan paras atas direka untuk persembahan Siti. Pemuzik-pemuzik dan penyanyi latar diletakkan di antara dua paras tersebut. Di bawah pentas (paras atas), merupakan tempat dimana bilik persalinan. [[Imej:Bscap119.jpg|right|180px|thumb|Siti Nurhaliza bersama Tan Sri Dato' SM Salim]] Di sekeliling pentas, merupakan tempat untuk persembahan para gimrama, ahli-ahli kawad, dan juga trek untuk perarakan kereta klasik Cobra, tajaan En. Alias. Siti diarak masuk menggunakan kereta Cobra untuk segment lagu-lagu klasik (era 1950-an hingga 1990-an). Siti turut menyelitkan beberapa kejutan, termasuklah di segmen pembukaan, stadium dikejutkan dengan bunyi helikopter, dan kemudian Siti muncul di arena dengan gimik khas, terbang dari hujung stadium ke arah pentas. [[Imej:Bscap202.jpg|right|180px|thumb|Siti Nurhaliza diarak keluar]] Antara lain, Siti turut menghiburkan penonton dengan membuat pertunjukan magis, hasil tunjuk ajar Alex. Bagi mengimbas kembali kenangan zaman sekolah, Siti membuat segmen gimrama di bawah bimbingan Petrina Low, kerana ketika di usia persekolahan, Siti terlibat dalam aktiviti gimrama. Di segmen itu, Siti turut mempraktikkan bakat beliau menggunakan gelung hula hoops, sebelum menghilangkan diri di sebalik tabir hitam. Bagi segmen irama Malaysia, pasukan gendang rebana melaungkan nama "SITI" ketika di puncak paluan, diketuai oleh Siti sendiri. Di dalam segmen yang sama, Siti turut mempersembahkan tarian tradisional, menggunakan buluh-buluh, sebelum dijunjung oleh empat jejaka. Selain itu, Siti turut menjemput Tan Sri Dato' [[SM Salim]] untuk berduet bersama beliau bagi lagu Pandang-Pandang Jeling-Jeling. Lagu tersebut dinyanyikan ketika mereka diarak menaiki beca, mengelilingi pentas utama. Konsert Mega ini mendapat kerjasama dari pelbagai pihak termasuk Pasukan Kawad Senyap TLDM, ahli-ahli gimrama, Persatuan Masyarakat Vespa Selangor dan sebagainya. == Senarai runut == == Tenaga kerja == * '''Penganjur Konsert/Penaja:''' Kompleks Sukan Negara, Pepsi * '''Penerbit Konsert:''' Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn.Bhd * '''Pengarah Persembahan:''' [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] * '''Pengarah Muzik:''' Ramli MS * '''Penyunting Audio:''' Pro Recording Studio (Cheras Perdana) * '''Pemuzik:''' Kamikaze (Gitar), Yusoff Ibrahim (Gitar), Zailan Abdul Razak (Bass), Zulkipli Derus (Drum), Steve Thornton (Perkusi), Ramli MS (Keyboard), [[Aubrey Suwito]] (Keyboard 2), S.Atan (Akordian) & Lepih Band. * '''Pemuzik Traditional:''' SWAKARYA * '''Suara Latar:''' SWARA * '''Penari:''' JAY Dancers, penari Yayasan Warisan Johor, SWATARI * '''Jurusolek:''' Nurul Shukor * '''Pereka Pakaian:''' Michael Ong * '''Penyiar Rasmi:''' ERA.fm * '''Edaran:''' Suwah Enterprise (M) Sdn.Bhd * '''Label:''' SRC == Label syarikat == * '''Syarikat rakaman''' – [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Diedarkan''' – [[Suwah Enterprise|Suwah Enterprise (M) Sdn Bhd]] * '''Hak Cipta Fonografi''' ℗ – [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Hak Cipta''' © – [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Dicetak''' – As Design & Print Sdn Bhd * '''Dirakam''' – [[Stadium Nasional Bukit Jalil]] ==Ulasan kritis== Konsert mega ini mendapat ulasan positif dari pengkritik.<ref name="BH - Gimik Siti">{{cite news|title=Gimik Siti Menjadi|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/31537513?pos=11&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1515313165%3Aresultset|author=Zubir Mohd Yunus|work=[[Berita Harian]]|date=3 Julai 2001|accessdate=7 Januari 2018|url-access=subscription}}</ref> Zubir Mohd Yunus dari ''[[Berita Harian]]'' memuji sistem audio kerana muzik dan vokal beliau yang kedengaran seperti rakaman CD.<ref name="BH - Gimik Siti"/> Seorang pengulas dari ''Utusan Malaysia'' memuji stamina Siti kerana mampu menyampaikan 30 lagu sambil melakukan pelbagai aksi. Abie Abdullah dari ''[[Harian Metro]]'' mengulas, "Malam itu Siti membuktikan yang dia tetap hebat dalam industri muzik tanah air. Bukan setakat ‘pose cantik’, tetapi seorang penghibur yang makin disegani".<ref name="HM - Siti kotakan">{{cite news|title=Siti kotakan janji|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/46376051?pos=1&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1515313165%3Aresultset|author=Abie Abdullah|work=[[Harian Metro]]|date=2 Julai 2001|accessdate=7 Januari 2018|url-access=subscription}}</ref> == Anugerah == ===Anugerah Industri Muzik=== {|class="wikitable" |- !Tahun !Penerima/Karya Tercalon !Kategori !Keputusan |- |rowspan="2"|[[Anugerah Industri Muzik ke-9|2002]]<ref>{{cite web|title=AIM 2002 - Pemenang sukar diramal|url=http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0411&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|date=11 April 2002|work=Utusan Malaysia Online|accessdate=21 September 2010|archive-date=2012-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929093816/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0411&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Apa kata pemenang anugerah|url=http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0422&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm&arc=hive|date=22 April 2002|work=Utusan Malaysia Online|accessdate=21 September 2010|archive-date=2012-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929093953/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0422&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm&arc=hive|url-status=dead}}</ref> |rowspan="2"|''Konsert Mega Siti Nurhaliza'' |Persembahan Vokal Terbaik di dalam Album (Wanita) |{{won}} |- |Album Pop Terbaik |{{nom}} |} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable" |+ !Negara !Tarikh dikeluarkan !Format !Label |- ! rowspan="3" |[[Malaysia]] |2001<ref name=":1" /> |[[Kaset]], [[Cakera padat|CD]], [[VCD]] | rowspan="3" |[[Suria Records]] |- |2008<ref name=":1" /> |[[Cakera padat|CD]], [[VCD]] |- |14 Agustus 2013 |[[Muat turun digital]] |- |} == Lihat juga == * ''[[Konsert Mega Siti Nurhaliza]]'' == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == hsxw8iprm1z6xyfoq4uygesqij4qv3o 0 1305102 7004020 7002510 2026-11-11T22:14:58Z Muhammad Aliff1999 295485 Sedikit pengemasan 7004020 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Pedro Alliana | image = Pedro Alliana 2026.jpg | caption = Alliana pada tahun 2026 | order = ke-53 | office = Presiden Paraguay | vice_president = Antonio Barrios | term_start = 6 November 2026 | term_end = | predecessor = [[Santiago Peña]] | successor = | order1 = ke-31 | office1 = Naib Presiden Paraguay | president1 = Santiago Peña | term_start1 = 15 Ogos 2023 | term_end1 = 6 November 2026 | predecessor1 = Hugo Velázquez | successor1 = Antonio Barrios | office2 = Presiden Dewan Perwakilan Paraguay | term_start2 = 1 Julai 2019 | term_end2 = 30 Jun 2022 | predecessor2 = Miguel Cuevas Ruíz Díaz | successor2 = Carlos María López | office6 = Perwakilan Nasional | constituency6 = Ñeembucú | term_start6 = 30 Jun 2013 | term_end6 = 30 Jun 2023 | office4 = Presiden Parti Colorado | term_start4 = 25 Julai 2015 | term_end4 = 10 Januari 2023 | leader4 = [[Horacio Cartes]]<br>(2015–2018)<br>Mario Abdo Benítez<br>(2018–2023) | predecessor4 = Lilian Samaniego | successor4 = Horacio Cartes<ref>{{cite news|work=La Nación (Paraguay)|title=Con 45,8% de participación colorada, Cartes ganó presidencia de ANR|date=19 December 2022|url=https://www.lanacion.com.py/politica/2022/12/19/con-458-de-participacion-colorada-cartes-gano-presidencia-de-anr/|language=es|access-date=13 January 2023|archive-date=26 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226081457/https://www.lanacion.com.py/politica/2022/12/19/con-458-de-participacion-colorada-cartes-gano-presidencia-de-anr/|url-status=live}}</ref> | office5 = Gabenor Ñeembucú | term_start5 = 15 Ogos 2008 | term_end5 = 29 Jun 2013 | predecessor5 = Juan Carlos Bottino | successor5 = Carlos Francisco Silva | birth_name = Hércules Pedro Lorenzo Alliana Rodríguez | birth_date = {{Birth date and age|1974|02|19|df=y}} | birth_place = Pilar, Ñeembucú, Paraguay | party = [[Colorado Party (Paraguay)|Colorado]] | spouse = {{marriage|Fabiana Maria Souto|2006}} | children = 4 | profession = Ahli politik | alma_mater = | signature = | website = | footnotes = }} '''Hércules Pedro Lorenzo Alliana Rodríguez''' (lahir 19 Februari 1974) ialah seorang ahli politik Paraguay yang memegang jawatan sebagai [[Presiden Paraguay]] sejak 6 November 2026. Beliau merupakan bekas ahli parlimen dari tahun 2013 hingga 2023, dan pernah berkhidmat sebagai Presiden Dewan Perwakilan dari tahun 2019 hingga 2022, Presiden [[Parti Colorado (Paraguay)|Parti Colorado]] dari tahun 2015 hingga 2023, serta Gabenor [[Jabatan Ñeembucú]] dari tahun 2008 hingga 2013. Beliau menggantikan [[Santiago Peña]] yang telah disingkirkan daripada jawatannya, ditangkap, dan didakwa susulan krisis perbankan Paraguay 2026 yang berpunca daripada kegagalan Ueno Bank. == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1974]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik Paraguay]] [[Kategori:Presiden Paraguay]] onmwmzpmd18178r7rl8047wobgfnqze 7004021 7004020 2026-11-11T22:16:40Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Rujukan */ 7004021 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Pedro Alliana | image = Pedro Alliana 2026.jpg | caption = Alliana pada tahun 2026 | order = ke-53 | office = Presiden Paraguay | vice_president = Antonio Barrios | term_start = 6 November 2026 | term_end = | predecessor = [[Santiago Peña]] | successor = | order1 = ke-31 | office1 = Naib Presiden Paraguay | president1 = Santiago Peña | term_start1 = 15 Ogos 2023 | term_end1 = 6 November 2026 | predecessor1 = Hugo Velázquez | successor1 = Antonio Barrios | office2 = Presiden Dewan Perwakilan Paraguay | term_start2 = 1 Julai 2019 | term_end2 = 30 Jun 2022 | predecessor2 = Miguel Cuevas Ruíz Díaz | successor2 = Carlos María López | office6 = Perwakilan Nasional | constituency6 = Ñeembucú | term_start6 = 30 Jun 2013 | term_end6 = 30 Jun 2023 | office4 = Presiden Parti Colorado | term_start4 = 25 Julai 2015 | term_end4 = 10 Januari 2023 | leader4 = [[Horacio Cartes]]<br>(2015–2018)<br>Mario Abdo Benítez<br>(2018–2023) | predecessor4 = Lilian Samaniego | successor4 = Horacio Cartes<ref>{{cite news|work=La Nación (Paraguay)|title=Con 45,8% de participación colorada, Cartes ganó presidencia de ANR|date=19 December 2022|url=https://www.lanacion.com.py/politica/2022/12/19/con-458-de-participacion-colorada-cartes-gano-presidencia-de-anr/|language=es|access-date=13 January 2023|archive-date=26 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226081457/https://www.lanacion.com.py/politica/2022/12/19/con-458-de-participacion-colorada-cartes-gano-presidencia-de-anr/|url-status=live}}</ref> | office5 = Gabenor Ñeembucú | term_start5 = 15 Ogos 2008 | term_end5 = 29 Jun 2013 | predecessor5 = Juan Carlos Bottino | successor5 = Carlos Francisco Silva | birth_name = Hércules Pedro Lorenzo Alliana Rodríguez | birth_date = {{Birth date and age|1974|02|19|df=y}} | birth_place = Pilar, Ñeembucú, Paraguay | party = [[Colorado Party (Paraguay)|Colorado]] | spouse = {{marriage|Fabiana Maria Souto|2006}} | children = 4 | profession = Ahli politik | alma_mater = | signature = | website = | footnotes = }} '''Hércules Pedro Lorenzo Alliana Rodríguez''' (lahir 19 Februari 1974) ialah seorang ahli politik Paraguay yang memegang jawatan sebagai [[Presiden Paraguay]] sejak 6 November 2026. Beliau merupakan bekas ahli parlimen dari tahun 2013 hingga 2023, dan pernah berkhidmat sebagai Presiden Dewan Perwakilan dari tahun 2019 hingga 2022, Presiden [[Parti Colorado (Paraguay)|Parti Colorado]] dari tahun 2015 hingga 2023, serta Gabenor [[Jabatan Ñeembucú]] dari tahun 2008 hingga 2013. Beliau menggantikan [[Santiago Peña]] yang telah disingkirkan daripada jawatannya, ditangkap, dan didakwa susulan krisis perbankan Paraguay 2026 yang berpunca daripada kegagalan Ueno Bank. == Rujukan == {{reflist}} {{tunas-ahlipolitik}} [[Kategori:Kelahiran 1974]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik Paraguay]] [[Kategori:Presiden Paraguay]] 0d65t2if0pt2jnwlera156sqhd5r7vb 0 1305107 7004238 7002517 2026-11-12T08:55:15Z Farishhamka 265298 tambah 7004238 wikitext text/x-wiki {{Tiada rujukan|tarikh=November 2026}}{{Infobox company | name = Ueno Bank S.A. | logo = Ueno bank.svg | founded = {{ubl | 1976 (Kewangan komersial) | 1981 (CrediCentro) | 2021 (sebagai Ueno memegang SAECA) | 2023 (sebagai bank) }} | defunct = {{end date and age|df=y|2026|11|3}} | fate = Gagal; diletakkan di bawah penerimaan oleh Bank Pusat Paraguay | type = Syarikat berhad | headquarters = [[Asunción]], Paraguay | website = {{URL|https://www.ueno.com.py/|ueno.com.py}} }} '''Ueno Bank S.A.''', yang menjalankan perniagaan sebagai '''ueno bank''', merupakan sebuah bank dari [[Paraguay]] yang beribu pejabat di [[Asunción]]. Ia beroperasi terutamanya melalui platform pembayaran digital dan terhasil daripada penggabungan institusi-institusi kewangan yang mempunyai sejarah sejak tahun 1976. Pada bulan November 2023, ia memperoleh lesen perbankan daripada Bank Pusat Paraguay, dan pada tahun 2024, ia menyerap Visión Banco, sekali gus memperluas pangkalan pelanggannya secara signifikan. Menjelang Jun 2026, ia mencatatkan kira-kira 2.94 juta pelanggan, iaitu lebih daripada 60% populasi dewasa Paraguay. Institusi ini juga mengekalkan perjanjian penajaan dengan organisasi sukan utama di Paraguay, termasuk Persatuan Bola Sepak Paraguay, serta menyokong pelbagai inisiatif kebudayaan dan sosial. Pada 3 November 2026, Bank Pusat Paraguay memulakan prosiding penyelesaian (*resolution proceedings*) terhadap Ueno Bank setelah mendapati bahawa nisbah solvabiliti bank tersebut telah jatuh ke bawah separuh daripada tahap minimum yang ditetapkan. Langkah ini mencetuskan [[krisis perbankan Paraguay 2026]] di seluruh negara; ia menyekat akses pelanggan terhadap dana yang disimpan mereka, disusuli dengan peletakan jawatan presiden Bank Pusat, Carlos Carvallo, serta pengeluaran waran tangkap terhadap para eksekutif bank tersebut. Tiga hari kemudian, Presiden Paraguay [[Santiago Peña]] (yang merupakan bekas pemegang saham bank itu) telah disingkirkan daripada jawatannya dan ditangkap. == Rujukan == <references /> ikmglzedcp46ld51ktw8hhpjaqw0uds 7004240 7004238 2026-11-12T08:57:06Z Farishhamka 265298 +[[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1976]]; +[[Kategori:Syarikat yang dibubarkan pada 2026]]; +[[Kategori:Bank di Paraguay]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 7004240 wikitext text/x-wiki {{Tiada rujukan|tarikh=November 2026}}{{Infobox company | name = Ueno Bank S.A. | logo = Ueno bank.svg | founded = {{ubl | 1976 (Kewangan komersial) | 1981 (CrediCentro) | 2021 (sebagai Ueno memegang SAECA) | 2023 (sebagai bank) }} | defunct = {{end date and age|df=y|2026|11|3}} | fate = Gagal; diletakkan di bawah penerimaan oleh Bank Pusat Paraguay | type = Syarikat berhad | headquarters = [[Asunción]], Paraguay | website = {{URL|https://www.ueno.com.py/|ueno.com.py}} }} '''Ueno Bank S.A.''', yang menjalankan perniagaan sebagai '''ueno bank''', merupakan sebuah bank dari [[Paraguay]] yang beribu pejabat di [[Asunción]]. Ia beroperasi terutamanya melalui platform pembayaran digital dan terhasil daripada penggabungan institusi-institusi kewangan yang mempunyai sejarah sejak tahun 1976. Pada bulan November 2023, ia memperoleh lesen perbankan daripada Bank Pusat Paraguay, dan pada tahun 2024, ia menyerap Visión Banco, sekali gus memperluas pangkalan pelanggannya secara signifikan. Menjelang Jun 2026, ia mencatatkan kira-kira 2.94 juta pelanggan, iaitu lebih daripada 60% populasi dewasa Paraguay. Institusi ini juga mengekalkan perjanjian penajaan dengan organisasi sukan utama di Paraguay, termasuk Persatuan Bola Sepak Paraguay, serta menyokong pelbagai inisiatif kebudayaan dan sosial. Pada 3 November 2026, Bank Pusat Paraguay memulakan prosiding penyelesaian (*resolution proceedings*) terhadap Ueno Bank setelah mendapati bahawa nisbah solvabiliti bank tersebut telah jatuh ke bawah separuh daripada tahap minimum yang ditetapkan. Langkah ini mencetuskan [[krisis perbankan Paraguay 2026]] di seluruh negara; ia menyekat akses pelanggan terhadap dana yang disimpan mereka, disusuli dengan peletakan jawatan presiden Bank Pusat, Carlos Carvallo, serta pengeluaran waran tangkap terhadap para eksekutif bank tersebut. Tiga hari kemudian, Presiden Paraguay [[Santiago Peña]] (yang merupakan bekas pemegang saham bank itu) telah disingkirkan daripada jawatannya dan ditangkap. == Rujukan == <references /> [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1976]] [[Kategori:Syarikat yang dibubarkan pada 2026]] [[Kategori:Bank di Paraguay]] 1fox51afdi409nr8l34clws646279t5 0 1305109 7004225 7002520 2026-11-12T08:49:09Z Farishhamka 265298 menambah [[Kategori:Pilihan raya di Amerika Syarikat]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 7004225 wikitext text/x-wiki Pilihan raya di Amerika Syarikat telah diadakan pada 3 November 2026. Dalam pilihan raya separuh penggal ini, yang berlaku semasa penggal kedua bukan berturut-turut penyandang presiden Republikan Donald Trump, kesemua 435 kerusi di Dewan Perwakilan A.S. dan 35 daripada 100 kerusi di Senat A.S. telah dipertandingkan untuk menentukan 120 Kongres Amerika Syarikat. Tiga puluh sembilan pilihan raya gabenor A.S. negeri dan wilayah, pilihan raya peguam negara, dan banyak pilihan raya negeri dan tempatan turut dipertandingkan. Parti Demokrat memperoleh majoriti dalam Senat dan Dewan Rakyat, dan dalam kalangan gabenor negeri di seluruh Amerika Syarikat. Mendahului pilihan raya itu ditandakan dengan lonjakan inflasi di tengah-tengah kebimbangan mengenai kemampuan, terutamanya mengenai harga gas, penjagaan kesihatan dan makanan, yang diburukkan lagi oleh tarif pentadbiran Trump dan krisis Selat Hormuz yang disebabkan oleh Perang Iran 2026. Kemunduran demokrasi, rasuah, ketidaksamaan pendapatan, dan dasar luar negara juga disebut oleh kebanyakan pengundi dalam pengundian keluar.<ref name="NPR takeaway" /> Keputusan tersebut dilabelkan sebagai "tsunami biru".<ref name="Ted-Cruz-1">{{Cite news |last=Demissie |first=Hannah |date=November 5, 2026 |title='Extinction-level event,' 'blue tsunami': How Republicans eyeing 2028 are taking midterm losses |url=https://abcnews.com/Politics/extinction-level-event-blue-tsunami-republicans-eyeing-2028/story?id=137882445 |access-date=November 5, 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref><ref name="NBC-news-1">{{Cite news |last1=Egan |first1=Patrick J. |last2=Perry |first2=Stephanie |date=November 4, 2026 |title=5 key insights from the NBC News Exit Poll about the blue tsunami |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-election/nbc-news-exit-poll-democrats-victory-trump-economy-rcna607391 |work=NBC News |access-date=2026-11-05 |language=en}}</ref><ref name="NPR-blue-tsunami-1">{{Cite news |last=Fowler |first=Stephen |date=2026-11-05 |title=The South flexes political power in midterms, sets regional influence in 2028 election |url=https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6029818/blue-wave-south-carolina-georgia-mississippi-texas |access-date=2026-11-05 |work=NPR |language=en}}</ref> dan bidasan menentang Trumpisme{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="Geraghty2026-1" /><ref name="KleinHuMcCordick2026-1">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/11/04/opinion/ezra-klein-podcast-aaron-retica-midterm-2026.html|title=The Bell Tolls for Trumpism|last1=Klein|first1=Ezra|last2=Hu|first2=Rollin|first3=Jack|last3=McCordick|work=[[The New York Times]]|date=November 4, 2026}}</ref><ref name="Agrawal2026-1">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/ripple/2026/11/04/beginning-end-trumpism/|title=The beginning of the end of Trumpism|last=Agrawal|first=Ravi|date=November 4, 2026|publisher=[[Foreign Policy (magazine)]]|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref name="Donegan2026-1"> {{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/nov/03/midterms-trump-era-lame-duck|title=The death knell of Trumpism has finally sounded|last=Donegan|first=Moira|work=[[The Guardian]]|date=4 November 2026}}</ref><ref name="Allen2026-1" />}} dan pembangunan AI.{{efn|Attributed to multiple sources:<ref name="POLITICO-1" /><ref name="ParkerGardizyRamkumar2026-1" >{{cite news|url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-election-day-revolt-that-threatens-americas-ai-boom-03a53b52|title=The Election Day Revolt That Threatens America's AI Boom|publisher=[[The Wall Street Journal]]|date=November 4, 2026|last1= Parker|first1=Will|last2=Gardizy|first2=Anissa|first3=Amith|last3=Ramikumar|url-access=subscription}}</ref><ref name="Chow2026-1" /><ref name="NBC_News2026-2" /><ref name="Ruiz2026-1" />}} Penganalisis memanggil keputusan pilihan raya sebagai "penjajaran semula asas" dalam politik Amerika.<ref name="BrowningBrowningWagnerCochrane2026-1" /> Parti Demokrat memenangi kemenangan undi popular terbesar di Dewan Rakyat sejak 1976.<ref name="The_Economist-1">{{Cite news |title=The Democrats' extraordinary triumph, explained |url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |access-date=November 5, 2026 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104190653/https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2026/11/04/the-democrats-extraordinary-triumph-explained |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> Demokrat membalikkan kerusi Senat di Iowa, Ohio, Carolina Selatan, Maine, Kansas, North Carolina, dan Texas, dua yang terakhir dengan dua digit;<ref name="National_Review2026-1">{{Cite web |date=November 3, 2026 |title=2026 Midterm Elections: Live Updates |url=https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |access-date=November 4, 2026 |website=National Review |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104074018/https://www.nationalreview.com/2026/11/2026-midterm-elections-live-updates/ |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref> kerusi di Alaska dan Mississippi kekal tidak dipanggil oleh media pada 8 November, dengan Demokrat diutamakan di kedua-dua negeri.<ref name="www.nbcnews.com2026-12">{{Cite web |date=November 4, 2026 |title=National Exit Polls: Election 2026 Results |url=https://www.nbcnews.com/politics/2026-elections/exit-polls |access-date=November 4, 2026 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Story of US 2026 midterm elections in maps and charts |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |access-date=November 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261104085942/https://www.bbc.co.uk/news/articles/cm4g1j0n92qdo |archive-date=November 4, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Zhang |first1=Christine |last2=Vrotsos |first2=Luke |date=2026-11-05 |title=In Alaska, Ranked-Choice Ballots Are Unlikely to Be Enough for Dan Sullivan |url=https://www.nytimes.com/2026/11/05/us/alaska-ranked-choice-data-sullivan-peltola.html |access-date=2026-11-06 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Mereka juga menukar sekurang-kurangnya lima jawatan gabenor, memberikan Demokrat majoriti jawatan gabenor buat kali pertama sejak 2010. == Rujukan == [[Kategori:Pilihan raya di Amerika Syarikat]] ebbd7uw8gt569j852tpng67y07hhbg7 0 1305111 7004220 7002679 2026-11-12T08:42:51Z Farishhamka 265298 menambah [[Kategori:Radio Televisyen Malaysia]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 7004220 wikitext text/x-wiki '''Radio RTM''' merupakan salah satu bahagian penyiaran radio di bawah '''[[Radio Televisyen Malaysia|Jabatan Penyiaran Malaysia]] (RTM)''', sebuah jabatan penyiaran awam milik kerajaan [[Malaysia]]. Radio RTM menyediakan perkhidmatan penyiaran radio melalui rangkaian stesen nasional, wilayah dan tempatan di seluruh negara melalui siaran FM dan digital. {{Infobox company | name = Radio RTM | logo = | logo_caption = | type = Bahagian | industry = [[Penyiaran]] dan [[media massa]] | founded = 1 April 1946 | headquarters = | area_served = Malaysia | key_people = {{ubl|'''Encik Saifuzzaman Yusop''' (Pengarah Bahagian Program Radio) }} | services = Penyiaran radio | parent = [[Radio Televisyen Malaysia]] | website = {{URL|https://radio.rtm.gov.my/|Portal Rasmi Radio RTM}} |hq_location=Wisma Radio, [[Angkasapuri|Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia}} ==Sejarah== ==Stesen-stesen== [[Image:Angkasapuri, Kuala Lumpur.jpg|thumb|Kesemua stesen kebangsaan RTM berasal daripada Wisma Angkasapuri, Bangsar, Kuala Lumpur]] ===Kebangsaan (Seluruh Malaysia)=== Hari ini, RTM telah menjalankan kesemua stesen radio domestik, enam daripadanya disiarkan melalui frekuensi FM, stesen-stesen tersebut juga disiarkan melalui platform siaran digital [[MYTV Broadcasting|MYTV]] (MyFreeview) dan dekoder satelit [[Astro]] (kecuali [[Radio Klasik]]). Serta boleh didengarkan secara langsung menerusi aplikasi [[RTMKlik]]. Stesen-stesen ini juga mempunyai pelbagai bahasa dan budaya sebagai identiti negara Malaysia yang berbilang kaum dan agama. Antara stesen-stesen tersebut ialah: *[[Nasional FM (Malaysia)|Nasional FM]] – Stesen pelbagai format dalam Bahasa Melayu. Tersedia di 88.5-107.1 FM seluruh negara dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''Sentiasa Di Hati'' |} *[[Radio Klasik]] – Stesen radio untuk lagu retro dan klasik dalam Bahasa Melayu. Tersedia di 87.7-107.9 FM seluruh negara dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''Mengamit Kenangan'' |} *[[Ai FM|Ai FM (爱FM)]] – Stesen pelbagai format dalam Bahasa Mandarin. Tersedia di 89.3-106.7 FM seluruh negara dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''爱FM 越听越爱'' ([[Bahasa Melayu|BM]]: ''Semakin didengar, Semakin dicintai'') |} *[[Minnal FM|Minnal FM (மின்னல்)]] – Stesen pelbagai format dalam Bahasa Tamil. Tersedia di 90.5-106.7 FM seluruh Semenanjung Malaysia dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''இளமை, புதுமை, இனிமை'' ([[Bahasa Melayu|BM]]: ''Kemudaan, Pembaharuan, Kemanisan'') |} *[[Asyik FM]] – Stesen pelbagai format dalam Bahasa Orang Asli Malaysia dan Bahasa Melayu. Pada 2009, [[JAKIM]] berkerjasama dengan RTM untuk menyiarkan siaran Salam FM selepas waktu siaran Asyik FM bermula tengah malam hingga 8:00 pagi waktu tempatan. Tersedia di 89.3-105.1 FM sebahagian Semenanjung Malaysia dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''Moi Num Moi'' ([[Bahasa Melayu|BM]]: ''Lain Dari Yang Lain'' |} *[[Traxx FM]] – Stesen pelbagai format dalam Bahasa Inggeris Tersedia di 88.7-105.3 FM seluruh negara dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''Experience the Excitement'' ([[Bahasa Melayu|BM]]: ''Rasai Keterujaan'') |} *[[Radio Muzik]] – Stesen radio digital pelbagai format dalam Bahasa Melayu. Tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''Stesen Muzik Anda'' |} ====Stesen-stesen radio kebangsaan lain==== * [[Radio Bisnes]] - Stesen radio digital perniagaan dan ekonomi. Tersedia di RTMKlik. * [[Gema Borneo]] - Stesen radio digital muzik etnik dan warisan budaya Sabah dan Sarawak. Tersedia di RTMKlik. ===Stesen Tempatan (Serantau dan Setempat)=== RTM turut mengoperasikan stesen radio di seluruh 13 negeri, 2 daripada [[Wilayah Persekutuan]], 9 stesen-stesen setempat dan 4 stesen khusus masing-masing di negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Stesen-stesen ini menyiarkan rancangan hiburan dan berita tempatan mengikut tempat penyiaran masing-masing sejak dahulu lagi. Pada tengah malam hingga pagi, kesemua stesen-stesen ini akan menyambung siaran ke Nasional FM dan Perlis dari Radio Klasik. Stesen-stesen setempat akan menyambung siaran ke stesen-stesen negeri lebih awal bermula pukul 7:00 malam di Sabah, Sarawak dan Kedah. ====Serantau==== *[[KL FM]] – Stesen radio untuk [[Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]]. Stesen ini bersiaran dari Wisma Radio, Angkasapuri Kota Media, Kuala Lumpur. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Rentak Interaktif Kota'' |} *[[Selangor FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Selangor]]. Stesen ini bersiaran dari Bangunan IPPTAR, Angkasapuri Kota Media, Kuala Lumpur. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Pilihan Tepat'' |} *[[Perak FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Perak]]. Stesen ini bersiaran dari Kompleks Penyiaran Sultan Nazrin Muizzuddin Shah, Ipoh, Perak. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Untuk Kome Aje'' |} *[[Mutiara FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Pulau Pinang]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan Burma, George Town, Pulau Pinang (berhadapan dengan Konsulat Jeneral Republik Indonesia, Pulau Pinang). Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Segalanya Untukmu'' |} *[[Kedah FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Kedah]]. Stesen ini bersiaran dari Kompleks Penerangan dan Penyiaran Sultan Abdul Halim, Alor Setar, Kedah. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Mesra Harmoni'' |} *[[Perlis FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Perlis]]. Stesen ini bersiaran dari Persiaran Tuanku Syed Putra, Kangar, Perlis. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Serasi Denganku'' |} *[[Kelantan FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Kelantan]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan Salor-Pasir Mas, Kota Bahru, Kelantan. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Penuhi Citarasa Anda'' |} *[[Terengganu FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Terengganu]]. Stesen ini bersiaran dari Bukit Pak Apil, Kuala Terengganu, Terengganu. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Mesra Ceria'' |} *[[Pahang FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Pahang]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan Putra, Kuantan, Pahang. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Satu Pilihan'' |} *[[Negeri FM]] – Stesen radio untuk [[Negeri Sembilan]]. Stesen ini bersiaran dari Kompleks Penyiaran Tuanku Muhammad, Seremban, Negeri Sembilan. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Ingat Sampai Bila-bila'' |} *[[Melaka FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Melaka]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan Taming Sari, Bandaraya Melaka, Melaka. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Mempersonakan'' |} * [[Johor FM]] - Stesen radio untuk negeri [[Johor]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan Tasek Utara, Johor Bahru. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Permata Selatan'' |} * [[Sarawak FM]] - Stesen radio untuk negeri [[Sarawak]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan P. Ramlee, Kuching, Sarawak (bersebelahan dengan Muzium Budaya Borneo Sarawak). Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Sehati Sejiwa'' |} * [[Red FM]] - Stesen radio berbahasa Inggeris dan Cina untuk pendengar di Sarawak. Stesen ini bersiaran dari Jalan P. Ramlee, Kuching, Sarawak (bersebelahan dengan Muzium Budaya Borneo Sarawak). Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''For Variety'' |} * [[Wai FM]] - Stesen radio mempunyai dua versi, Wai FM Iban (untuk pendengar Iban) dan Wai FM Bidayuh (untuk pendengar Bidayuh). Stesen ini bersiaran dari Jalan P. Ramlee, Kuching, Sarawak (bersebelahan dengan Muzium Budaya Borneo Sarawak). Tersedia juga di RTMKlik dan Astro :{| |valign="top"|Slogan:||''Segulai Sejalai'' (Iban) dan ''Gerak Bisamah'' (Bidayuh) |} * [[Sabah FM]] - Stesen radio untuk pendengar di [[Sabah]]. Stesen ini bersiaran dari Kompleks Bersepadu KKMM, Jalan Kepayan Kobusak, Kota Kinabalu, Sabah. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Bagus Bah!'' |} * [[Sabah V FM]] - Stesen radio yang mempunyai pelbagai bahasa di Sabah seperti Inggeris, Kadazan, Cina, Bajau, Murut, Dusun dan Rungus mengikut pengaturcaraan yang lain. Stesen ini bersiaran dari Kompleks Bersepadu KKMM, Jalan Kepayan Kobusak, Kota Kinabalu, Sabah. Tersedia juga di RTMKlik dan Astro. :{| |valign="top"|Slogan:||''V Good'' |} ====Setempat==== ==Penyiaran== ==Pengarah Bahagian Radio== ==Lihat lagi== ==Rujukan== [[Kategori:Radio Televisyen Malaysia]] 9sph2qy87385twihibj3jd65y7bv3u3 7004221 7004220 2026-11-12T08:43:30Z Farishhamka 265298 tambah 7004221 wikitext text/x-wiki {{Tiada rujukan|tarikh=November 2026}} '''Radio RTM''' merupakan salah satu bahagian penyiaran radio di bawah [[Radio Televisyen Malaysia|Jabatan Penyiaran Malaysia]] '''(RTM)''', sebuah jabatan penyiaran awam milik kerajaan [[Malaysia]]. Radio RTM menyediakan perkhidmatan penyiaran radio melalui rangkaian stesen nasional, wilayah dan tempatan di seluruh negara melalui siaran FM dan digital. {{Infobox company | name = Radio RTM | logo = | logo_caption = | type = Bahagian | industry = [[Penyiaran]] dan [[media massa]] | founded = 1 April 1946 | headquarters = | area_served = Malaysia | key_people = {{ubl|'''Encik Saifuzzaman Yusop''' (Pengarah Bahagian Program Radio) }} | services = Penyiaran radio | parent = [[Radio Televisyen Malaysia]] | website = {{URL|https://radio.rtm.gov.my/|Portal Rasmi Radio RTM}} |hq_location=Wisma Radio, [[Angkasapuri|Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia}} ==Sejarah== ==Stesen-stesen== [[Image:Angkasapuri, Kuala Lumpur.jpg|thumb|Kesemua stesen kebangsaan RTM berasal daripada Wisma Angkasapuri, Bangsar, Kuala Lumpur]] ===Kebangsaan (Seluruh Malaysia)=== Hari ini, RTM telah menjalankan kesemua stesen radio domestik, enam daripadanya disiarkan melalui frekuensi FM, stesen-stesen tersebut juga disiarkan melalui platform siaran digital [[MYTV Broadcasting|MYTV]] (MyFreeview) dan dekoder satelit [[Astro]] (kecuali [[Radio Klasik]]). Serta boleh didengarkan secara langsung menerusi aplikasi [[RTMKlik]]. Stesen-stesen ini juga mempunyai pelbagai bahasa dan budaya sebagai identiti negara Malaysia yang berbilang kaum dan agama. Antara stesen-stesen tersebut ialah: *[[Nasional FM (Malaysia)|Nasional FM]] – Stesen pelbagai format dalam Bahasa Melayu. Tersedia di 88.5-107.1 FM seluruh negara dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''Sentiasa Di Hati'' |} *[[Radio Klasik]] – Stesen radio untuk lagu retro dan klasik dalam Bahasa Melayu. Tersedia di 87.7-107.9 FM seluruh negara dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''Mengamit Kenangan'' |} *[[Ai FM|Ai FM (爱FM)]] – Stesen pelbagai format dalam Bahasa Mandarin. Tersedia di 89.3-106.7 FM seluruh negara dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''爱FM 越听越爱'' ([[Bahasa Melayu|BM]]: ''Semakin didengar, Semakin dicintai'') |} *[[Minnal FM|Minnal FM (மின்னல்)]] – Stesen pelbagai format dalam Bahasa Tamil. Tersedia di 90.5-106.7 FM seluruh Semenanjung Malaysia dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''இளமை, புதுமை, இனிமை'' ([[Bahasa Melayu|BM]]: ''Kemudaan, Pembaharuan, Kemanisan'') |} *[[Asyik FM]] – Stesen pelbagai format dalam Bahasa Orang Asli Malaysia dan Bahasa Melayu. Pada 2009, [[JAKIM]] berkerjasama dengan RTM untuk menyiarkan siaran Salam FM selepas waktu siaran Asyik FM bermula tengah malam hingga 8:00 pagi waktu tempatan. Tersedia di 89.3-105.1 FM sebahagian Semenanjung Malaysia dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''Moi Num Moi'' ([[Bahasa Melayu|BM]]: ''Lain Dari Yang Lain'' |} *[[Traxx FM]] – Stesen pelbagai format dalam Bahasa Inggeris Tersedia di 88.7-105.3 FM seluruh negara dan tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''Experience the Excitement'' ([[Bahasa Melayu|BM]]: ''Rasai Keterujaan'') |} *[[Radio Muzik]] – Stesen radio digital pelbagai format dalam Bahasa Melayu. Tersedia di RTMKlik. :{| |valign="top"|Slogan:||''Stesen Muzik Anda'' |} ====Stesen-stesen radio kebangsaan lain==== * [[Radio Bisnes]] - Stesen radio digital perniagaan dan ekonomi. Tersedia di RTMKlik. * [[Gema Borneo]] - Stesen radio digital muzik etnik dan warisan budaya Sabah dan Sarawak. Tersedia di RTMKlik. ===Stesen Tempatan (Serantau dan Setempat)=== RTM turut mengoperasikan stesen radio di seluruh 13 negeri, 2 daripada [[Wilayah Persekutuan]], 9 stesen-stesen setempat dan 4 stesen khusus masing-masing di negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Stesen-stesen ini menyiarkan rancangan hiburan dan berita tempatan mengikut tempat penyiaran masing-masing sejak dahulu lagi. Pada tengah malam hingga pagi, kesemua stesen-stesen ini akan menyambung siaran ke Nasional FM dan Perlis dari Radio Klasik. Stesen-stesen setempat akan menyambung siaran ke stesen-stesen negeri lebih awal bermula pukul 7:00 malam di Sabah, Sarawak dan Kedah. ====Serantau==== *[[KL FM]] – Stesen radio untuk [[Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]]. Stesen ini bersiaran dari Wisma Radio, Angkasapuri Kota Media, Kuala Lumpur. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Rentak Interaktif Kota'' |} *[[Selangor FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Selangor]]. Stesen ini bersiaran dari Bangunan IPPTAR, Angkasapuri Kota Media, Kuala Lumpur. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Pilihan Tepat'' |} *[[Perak FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Perak]]. Stesen ini bersiaran dari Kompleks Penyiaran Sultan Nazrin Muizzuddin Shah, Ipoh, Perak. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Untuk Kome Aje'' |} *[[Mutiara FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Pulau Pinang]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan Burma, George Town, Pulau Pinang (berhadapan dengan Konsulat Jeneral Republik Indonesia, Pulau Pinang). Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Segalanya Untukmu'' |} *[[Kedah FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Kedah]]. Stesen ini bersiaran dari Kompleks Penerangan dan Penyiaran Sultan Abdul Halim, Alor Setar, Kedah. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Mesra Harmoni'' |} *[[Perlis FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Perlis]]. Stesen ini bersiaran dari Persiaran Tuanku Syed Putra, Kangar, Perlis. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Serasi Denganku'' |} *[[Kelantan FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Kelantan]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan Salor-Pasir Mas, Kota Bahru, Kelantan. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Penuhi Citarasa Anda'' |} *[[Terengganu FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Terengganu]]. Stesen ini bersiaran dari Bukit Pak Apil, Kuala Terengganu, Terengganu. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Mesra Ceria'' |} *[[Pahang FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Pahang]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan Putra, Kuantan, Pahang. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Satu Pilihan'' |} *[[Negeri FM]] – Stesen radio untuk [[Negeri Sembilan]]. Stesen ini bersiaran dari Kompleks Penyiaran Tuanku Muhammad, Seremban, Negeri Sembilan. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Ingat Sampai Bila-bila'' |} *[[Melaka FM]] – Stesen radio untuk negeri [[Melaka]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan Taming Sari, Bandaraya Melaka, Melaka. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Mempersonakan'' |} * [[Johor FM]] - Stesen radio untuk negeri [[Johor]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan Tasek Utara, Johor Bahru. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Permata Selatan'' |} * [[Sarawak FM]] - Stesen radio untuk negeri [[Sarawak]]. Stesen ini bersiaran dari Jalan P. Ramlee, Kuching, Sarawak (bersebelahan dengan Muzium Budaya Borneo Sarawak). Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Sehati Sejiwa'' |} * [[Red FM]] - Stesen radio berbahasa Inggeris dan Cina untuk pendengar di Sarawak. Stesen ini bersiaran dari Jalan P. Ramlee, Kuching, Sarawak (bersebelahan dengan Muzium Budaya Borneo Sarawak). Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''For Variety'' |} * [[Wai FM]] - Stesen radio mempunyai dua versi, Wai FM Iban (untuk pendengar Iban) dan Wai FM Bidayuh (untuk pendengar Bidayuh). Stesen ini bersiaran dari Jalan P. Ramlee, Kuching, Sarawak (bersebelahan dengan Muzium Budaya Borneo Sarawak). Tersedia juga di RTMKlik dan Astro :{| |valign="top"|Slogan:||''Segulai Sejalai'' (Iban) dan ''Gerak Bisamah'' (Bidayuh) |} * [[Sabah FM]] - Stesen radio untuk pendengar di [[Sabah]]. Stesen ini bersiaran dari Kompleks Bersepadu KKMM, Jalan Kepayan Kobusak, Kota Kinabalu, Sabah. Tersedia juga di RTMKlik :{| |valign="top"|Slogan:||''Bagus Bah!'' |} * [[Sabah V FM]] - Stesen radio yang mempunyai pelbagai bahasa di Sabah seperti Inggeris, Kadazan, Cina, Bajau, Murut, Dusun dan Rungus mengikut pengaturcaraan yang lain. Stesen ini bersiaran dari Kompleks Bersepadu KKMM, Jalan Kepayan Kobusak, Kota Kinabalu, Sabah. Tersedia juga di RTMKlik dan Astro. :{| |valign="top"|Slogan:||''V Good'' |} ====Setempat==== ==Penyiaran== ==Pengarah Bahagian Radio== ==Lihat lagi== ==Rujukan== [[Kategori:Radio Televisyen Malaysia]] 3pwde8ymuvlbtno579opml761du2qot 0 1305313 7004045 7003649 2026-11-12T00:55:05Z Azizrfi.17 394673 Azizrfi.17 telah memindahkan laman [[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1]] ke [[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1 (album)]] 7003649 wikitext text/x-wiki '''''Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1''''' ialah album secara langsung daripada artis penyanyi Malaysia, [[Siti Nurhaliza]]. Ia dikeluarkan pada tahun 2002. Album ini dikeluarkan daripada konsert live ketiga beliau, [[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir]], yang mana dikeluarkan sebanyak 2 volume. Album ini ialah album edisi pertama dalam konsert ketiga beliau. {{Kotak info album|type=live|name='''''Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1'''''|artist=[[Siti Nurhaliza]]|released=2002|recorded=2002|tempat=[[Malaysia]]|language=[[Bahasa Melayu]]|label=[[Suria Records]]|Last album=''[[Konsert Mega Siti Nurhaliza (album)|Konsert Mega Siti Nurhaliza]]''|next_album=''[[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.2]]''|Chronology=album secara langsung [[Siti Nurhaliza]]|This album='''''Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1'''''|year=2002|next_year=2002|prev_year=2001|cover=[[Fail:Bsrcd02-3539sudir1.jpg|thumb]]}} ==Konsert== [[Imej:Bscap263.jpg|180px|left|thumb|Siti di pembukaan konsert]] Setahun selepas [[Konsert Mega Siti Nurhaliza]], Siti Nurhaliza kembali menghiburkan masyarakat Malaysia dengan mempersembahkan konsert khas penghargaan kepada penyanyi lagenda Malaysia, [[Sudirman Haji Arshad]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3549737/sudirman-terus-dikenang|title=Sudirman terus dikenang|author=Abie Abdullah|publisher=[[Harian Metro]]|date=8 Mac 2002|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Bertempat di Istana Budaya, Siti mengenang jasa Sudirman,<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3399049/siti-sedia|title=Siti sedia|publisher=[[Harian Metro]]|date=30 Mei 2002|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> menyanyikan semula lagu-lagu beliau dan konsert ini dihoskan bersama oleh [[Jaafar Onn]], [[Habsah Hassan]] dan [[Yusni Jaafar]]. Antara lagu-lagu beliau yang cukup sinonim adalah seperti Dir, Chow Kit Road, Big Spender, Balik Kampung dan Salam Terakhir. Di dalam konsert ini, produksi ada menyiarkan beberapa klip Sudirman, temuramah orang terdekat, kaum keluarga,penggubah lagu, komposer dan rakan-rakan. Antara yang hadir menyaksikan konsert ini adalah kaum keluarga Allahyarham Sudirman sendiri. Anak saudara Sudirman, Atai turut sama memberikan kerjasama menjayakan konsert ini dengan menyanyikan beberapa rangkap lagu Sudirman. [[Imej:Bscap284.jpg|180px|right|thumb|Siti mengenakan baju bendera rekaan Den Wahab]] Bertemakan penghargaan buat Sudirman, Siti muncul di pentas dengan rangkaian baju yang sinonim dengan Sudirman, termasuklah baju bendera Jalur Gemilang yang direka oleh pereka kegemaran Sudirman, Den Wahab. Siti turut menjemput penonton untuk sama-sama berada di atas pentas bagi lagu hujan. Props di atas pentas dibuat dengan begitu lancar dan kemas. Di akhir konsert, ada ditayangkan klip Sudirman, menyebabkan Siti dan penonton sama-sama sebak, dan ada yang menitiskan airmata. Konsert yang berlangsung selama empat hari ini mendapat kritikan positif, dan berjaya menggondol beberapa anugerah. ==Senarai runut== ==Tenaga kerja== Berikut ini ialah penyertaan tenaga kerja daripada album ini berasaskan daripada buku kecil dan sampul album ini.<ref>{{Citation|title=Siti Nurhaliza, Orkestra Simfoni Kebangsaan - Konsert Salam Terakhir- Untukmu Sudir 100% Live. Part 1|url=https://www.discogs.com/release/7200987-Siti-Nurhaliza-Orkestra-Simfoni-Kebangsaan-Konsert-Salam-Terakhir-Untukmu-Sudir-100-Live-Part-1|date=2002|accessdate=2026-11-11|language=en}}</ref> * '''Penerbit Album:''' [[Siti Nurhaliza Productions|Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn. Bhd]], [[Suria Records|Suria Records Sdn. Bhd]] * '''Penerbit Konsert:''' [[Siti Nurhaliza Productions|Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn. Bhd]], [[Suria Records|SRC]], [[EMI|EMI (M) Sdn. Bhd]] * '''Konduktor:''' Mustafa Fuzer * '''Pengarah Persembahan:''' [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] * '''Pengarah Muzik:''' [[Ramli M. S.]] * '''Penyunting Audio:''' Pro Recording Studio (Cheras Perdana) * '''Pemuzik:''' Orkestra Simfoni Kebangsaan * '''Penyanyi Latar:''' [[Koir Kebangsaan Malaysia]] * '''Penari:''' Artis [[Istana Budaya]] * '''Diadunkan:''' Pro Recording Studio (Cheras Perdana) * '''Mastering:''' Genesis Mastering Lab Sdn.Bhd * '''Penggambaran & Pos Produksi:''' Carrybase Corporation Sdn. Bhd. * '''Edaran:''' [[Suwah Enterprise|Suwah Enterprise (M) Sdn.Bhd]] * '''Label:''' [[Suria Records]] ==Label syarikat== * '''Syarikat rakaman''' - [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Diedarkan''' - [[Suwah Enterprise|Suwah Enterprise (M) Sdn Bhd]] * '''Hak Cipta Fonografi ℗''' - [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Hak Cipta ©''' - [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Dicetak''' - As Design & Print Sdn Bhd ==Ulasan kritis== Persembahannya di konsert ini mendapat ulasan dari pengkritik.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2096264/konsert-kenang-sudir-berkualiti|title=Konsert kenang Sudir berkualiti|author=Hardi Effendi Yaacob|publisher=[[Berita Harian]]|date=17 Mei 2002|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Zul Husni Abdul Hamid dari ''[[Berita Harian]]'' dalam ulasannya menulis dengan baik lagu Siti mengambil lagu-lagu klasik Sudirman dan mengakui ia bukan satu pencapaian yang mudah untuk memimpin konsert penghargaan keseluruhannya sendiri. Abie Abdullah menulis untuk ''[[Harian Metro]]'' bergema pada titik yang sama seperti Zul dalam menilai vokal dan tunjuk ajar Siti. Walau bagaimanapun, beliau menyatakan bahawa keseluruhan konsert adalah rata-rata dan mencadangkan bahawa lagu-lagu yang menggunakan penyanyi sandaran mungkin lebih baik dengan paduan suara itu. Tengku Khalidah Tengku Bidin dari ''[[Utusan Malaysia]]'' adalah seorang lagi pengulas yang memuji persembahan Siti.<ref name="U - Kesinambungan">{{cite web|title=Siti Nurhaliza - Kesinambungan Sudirman|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0603&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|author=Tengku Khalidah Tengku Bidin|date=3 Jun 2002|work=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=21 March 2018|archive-date=2018-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324110922/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0603&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|url-status=dead}}</ref> Dia khususnya memuji kemampuan Siti dalam menyanyikan lagu-lagu itu sendiri dan dengan penuh emosi. Kehadiran para penari dengan warna-warna cerah dan terlalu banyak tasel bagaimanapun telah dikaji secara negatif olehnya kerana ia "merosakkan prestij konsert yang disokong orkestra".<ref name="BH - Air mata Siti">{{cite web|title=Air mata Siti menitis lagi|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/31053290?pos=2&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1521385733%3Aresultset|author=Zul Husni Abdul Hamid|date=3 June 2002|work=[[Berita Harian]]|url-access=|accessdate=18 March 2018}}</ref><ref name="HM - Tepukan penonton">{{cite web|title=Tepukan penonton beri kekuatan|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45011729?pos=12&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1521385733%3Aresultset|author=Abie Abdullah|date=3 Jun 2002|work=[[Harian Metro]]|accessdate=18 March 2018}}</ref> ==Anugerah== ==Sejarah keluaran== == Lihat juga == * ''[[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir]]'' ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== ru0y6fqotw6r3eplocdanwhdoloaqnj 7004048 7004045 2026-11-12T00:57:42Z Azizrfi.17 394673 7004048 wikitext text/x-wiki '''''Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1''''' ialah album secara langsung daripada artis penyanyi Malaysia, [[Siti Nurhaliza]]. Ia dikeluarkan pada tahun 2002. Album ini dikeluarkan daripada konsert live ketiga beliau, [[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir]], yang mana dikeluarkan sebanyak 2 volume. Album ini ialah album edisi pertama dalam konsert ketiga beliau. {{Kotak info album|type=live|name='''''Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1'''''|artist=[[Siti Nurhaliza]]|released=2002|recorded=2002|tempat=[[Malaysia]]|language=[[Bahasa Melayu]]|label=[[Suria Records]]|Last album=''[[Konsert Mega Siti Nurhaliza (album)|Konsert Mega Siti Nurhaliza]]''|next_album=''[[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.2]]''|Chronology=album secara langsung [[Siti Nurhaliza]]|This album='''''Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1'''''|year=2002|next_year=2002|prev_year=2001|cover=[[Fail:Bsrcd02-3539sudir1.jpg|thumb]]}} ==Konsert== [[Imej:Bscap263.jpg|180px|left|thumb|Siti di pembukaan konsert]] Setahun selepas [[Konsert Mega Siti Nurhaliza]], Siti Nurhaliza kembali menghiburkan masyarakat Malaysia dengan mempersembahkan konsert khas penghargaan kepada penyanyi lagenda Malaysia, [[Sudirman Haji Arshad]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3549737/sudirman-terus-dikenang|title=Sudirman terus dikenang|author=Abie Abdullah|publisher=[[Harian Metro]]|date=8 Mac 2002|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Bertempat di Istana Budaya, Siti mengenang jasa Sudirman,<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3399049/siti-sedia|title=Siti sedia|publisher=[[Harian Metro]]|date=30 Mei 2002|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> menyanyikan semula lagu-lagu beliau dan konsert ini dihoskan bersama oleh [[Jaafar Onn]], [[Habsah Hassan]] dan [[Yusni Jaafar]]. Antara lagu-lagu beliau yang cukup sinonim adalah seperti Dir, Chow Kit Road, Big Spender, Balik Kampung dan Salam Terakhir. Di dalam konsert ini, produksi ada menyiarkan beberapa klip Sudirman, temuramah orang terdekat, kaum keluarga,penggubah lagu, komposer dan rakan-rakan. Antara yang hadir menyaksikan konsert ini adalah kaum keluarga Allahyarham Sudirman sendiri. Anak saudara Sudirman, Atai turut sama memberikan kerjasama menjayakan konsert ini dengan menyanyikan beberapa rangkap lagu Sudirman. [[Imej:Bscap284.jpg|180px|right|thumb|Siti mengenakan baju bendera rekaan Den Wahab]] Bertemakan penghargaan buat Sudirman, Siti muncul di pentas dengan rangkaian baju yang sinonim dengan Sudirman, termasuklah baju bendera Jalur Gemilang yang direka oleh pereka kegemaran Sudirman, Den Wahab. Siti turut menjemput penonton untuk sama-sama berada di atas pentas bagi lagu hujan. Props di atas pentas dibuat dengan begitu lancar dan kemas. Di akhir konsert, ada ditayangkan klip Sudirman, menyebabkan Siti dan penonton sama-sama sebak, dan ada yang menitiskan airmata. Konsert yang berlangsung selama empat hari ini mendapat kritikan positif, dan berjaya menggondol beberapa anugerah. ==Senarai runut== ==Tenaga kerja== Berikut ini ialah penyertaan tenaga kerja daripada album ini berasaskan daripada buku kecil dan sampul album ini.<ref name=":1">{{Citation|title=Siti Nurhaliza, Orkestra Simfoni Kebangsaan - Konsert Salam Terakhir- Untukmu Sudir 100% Live. Part 1|url=https://www.discogs.com/release/7200987-Siti-Nurhaliza-Orkestra-Simfoni-Kebangsaan-Konsert-Salam-Terakhir-Untukmu-Sudir-100-Live-Part-1|date=2002|accessdate=2026-11-11|language=en}}</ref> * '''Penerbit Album:''' [[Siti Nurhaliza Productions|Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn. Bhd]], [[Suria Records|Suria Records Sdn. Bhd]] * '''Penerbit Konsert:''' [[Siti Nurhaliza Productions|Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn. Bhd]], [[Suria Records|SRC]], [[EMI|EMI (M) Sdn. Bhd]] * '''Konduktor:''' Mustafa Fuzer * '''Pengarah Persembahan:''' [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] * '''Pengarah Muzik:''' [[Ramli M. S.]] * '''Penyunting Audio:''' Pro Recording Studio (Cheras Perdana) * '''Pemuzik:''' Orkestra Simfoni Kebangsaan * '''Penyanyi Latar:''' [[Koir Kebangsaan Malaysia]] * '''Penari:''' Artis [[Istana Budaya]] * '''Diadunkan:''' Pro Recording Studio (Cheras Perdana) * '''Mastering:''' Genesis Mastering Lab Sdn.Bhd * '''Penggambaran & Pos Produksi:''' Carrybase Corporation Sdn. Bhd. * '''Edaran:''' [[Suwah Enterprise|Suwah Enterprise (M) Sdn.Bhd]] * '''Label:''' [[Suria Records]] ==Label syarikat== * '''Syarikat rakaman''' - [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]]<ref name=":1" /> * '''Diedarkan''' - [[Suwah Enterprise|Suwah Enterprise (M) Sdn Bhd]]<ref name=":1" /> * '''Hak Cipta Fonografi ℗''' - [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]]<ref name=":1" /> * '''Hak Cipta ©''' - [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]]<ref name=":1" /> * '''Dicetak''' - As Design & Print Sdn Bhd<ref name=":1" /> ==Ulasan kritis== Persembahannya di konsert ini mendapat ulasan dari pengkritik.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2096264/konsert-kenang-sudir-berkualiti|title=Konsert kenang Sudir berkualiti|author=Hardi Effendi Yaacob|publisher=[[Berita Harian]]|date=17 Mei 2002|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Zul Husni Abdul Hamid dari ''[[Berita Harian]]'' dalam ulasannya menulis dengan baik lagu Siti mengambil lagu-lagu klasik Sudirman dan mengakui ia bukan satu pencapaian yang mudah untuk memimpin konsert penghargaan keseluruhannya sendiri. Abie Abdullah menulis untuk ''[[Harian Metro]]'' bergema pada titik yang sama seperti Zul dalam menilai vokal dan tunjuk ajar Siti. Walau bagaimanapun, beliau menyatakan bahawa keseluruhan konsert adalah rata-rata dan mencadangkan bahawa lagu-lagu yang menggunakan penyanyi sandaran mungkin lebih baik dengan paduan suara itu. Tengku Khalidah Tengku Bidin dari ''[[Utusan Malaysia]]'' adalah seorang lagi pengulas yang memuji persembahan Siti.<ref name="U - Kesinambungan">{{cite web|title=Siti Nurhaliza - Kesinambungan Sudirman|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0603&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|author=Tengku Khalidah Tengku Bidin|date=3 Jun 2002|work=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=21 March 2018|archive-date=2018-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324110922/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0603&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|url-status=dead}}</ref> Dia khususnya memuji kemampuan Siti dalam menyanyikan lagu-lagu itu sendiri dan dengan penuh emosi. Kehadiran para penari dengan warna-warna cerah dan terlalu banyak tasel bagaimanapun telah dikaji secara negatif olehnya kerana ia "merosakkan prestij konsert yang disokong orkestra".<ref name="BH - Air mata Siti">{{cite web|title=Air mata Siti menitis lagi|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/31053290?pos=2&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1521385733%3Aresultset|author=Zul Husni Abdul Hamid|date=3 June 2002|work=[[Berita Harian]]|url-access=|accessdate=18 March 2018}}</ref><ref name="HM - Tepukan penonton">{{cite web|title=Tepukan penonton beri kekuatan|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45011729?pos=12&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1521385733%3Aresultset|author=Abie Abdullah|date=3 Jun 2002|work=[[Harian Metro]]|accessdate=18 March 2018}}</ref> ==Anugerah== ==Sejarah keluaran== == Lihat juga == * ''[[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir]]'' ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== pnimwz5uw0di2jj82dfwqo5n9364tnl 7004049 7004048 2026-11-12T00:58:43Z Azizrfi.17 394673 7004049 wikitext text/x-wiki '''''Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1''''' ialah album secara langsung daripada artis penyanyi Malaysia, [[Siti Nurhaliza]]. Ia dikeluarkan pada tahun 2002. Album ini dikeluarkan daripada konsert live ketiga beliau, [[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir]], yang mana dikeluarkan sebanyak 2 volume. Album ini ialah album edisi pertama dalam konsert ketiga beliau. {{Kotak info album|type=live|name='''''Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1'''''|artist=[[Siti Nurhaliza]]|released=2002|recorded=2002|tempat=[[Malaysia]]|language=[[Bahasa Melayu]]|label=[[Suria Records]]|Last album=''[[Konsert Mega Siti Nurhaliza (album)|Konsert Mega Siti Nurhaliza]]''|next_album=''[[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.2]]''|Chronology=album secara langsung [[Siti Nurhaliza]]|This album='''''Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1'''''|year=2002|next_year=2002|prev_year=2001|cover=[[Fail:Bsrcd02-3539sudir1.jpg|thumb]]}} ==Konsert== [[Imej:Bscap263.jpg|180px|left|thumb|Siti di pembukaan konsert]] Setahun selepas [[Konsert Mega Siti Nurhaliza]], Siti Nurhaliza kembali menghiburkan masyarakat Malaysia dengan mempersembahkan konsert khas penghargaan kepada penyanyi lagenda Malaysia, [[Sudirman Haji Arshad]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3549737/sudirman-terus-dikenang|title=Sudirman terus dikenang|author=Abie Abdullah|publisher=[[Harian Metro]]|date=8 Mac 2002|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Bertempat di Istana Budaya, Siti mengenang jasa Sudirman,<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3399049/siti-sedia|title=Siti sedia|publisher=[[Harian Metro]]|date=30 Mei 2002|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> menyanyikan semula lagu-lagu beliau dan konsert ini dihoskan bersama oleh [[Jaafar Onn]], [[Habsah Hassan]] dan [[Yusni Jaafar]]. Antara lagu-lagu beliau yang cukup sinonim adalah seperti Dir, Chow Kit Road, Big Spender, Balik Kampung dan Salam Terakhir. Di dalam konsert ini, produksi ada menyiarkan beberapa klip Sudirman, temuramah orang terdekat, kaum keluarga,penggubah lagu, komposer dan rakan-rakan. Antara yang hadir menyaksikan konsert ini adalah kaum keluarga Allahyarham Sudirman sendiri. Anak saudara Sudirman, Atai turut sama memberikan kerjasama menjayakan konsert ini dengan menyanyikan beberapa rangkap lagu Sudirman. [[Imej:Bscap284.jpg|180px|right|thumb|Siti mengenakan baju bendera rekaan Den Wahab]] Bertemakan penghargaan buat Sudirman, Siti muncul di pentas dengan rangkaian baju yang sinonim dengan Sudirman, termasuklah baju bendera Jalur Gemilang yang direka oleh pereka kegemaran Sudirman, Den Wahab. Siti turut menjemput penonton untuk sama-sama berada di atas pentas bagi lagu hujan. Props di atas pentas dibuat dengan begitu lancar dan kemas. Di akhir konsert, ada ditayangkan klip Sudirman, menyebabkan Siti dan penonton sama-sama sebak, dan ada yang menitiskan airmata. Konsert yang berlangsung selama empat hari ini mendapat kritikan positif, dan berjaya menggondol beberapa anugerah. ==Senarai runut== ==Tenaga kerja== Berikut ini ialah penyertaan tenaga kerja daripada album ini berasaskan daripada buku kecil dan sampul album ini.<ref name=":1">{{Citation|title=Siti Nurhaliza, Orkestra Simfoni Kebangsaan - Konsert Salam Terakhir- Untukmu Sudir 100% Live. Part 1|url=https://www.discogs.com/release/7200987-Siti-Nurhaliza-Orkestra-Simfoni-Kebangsaan-Konsert-Salam-Terakhir-Untukmu-Sudir-100-Live-Part-1|date=2002|accessdate=2026-11-11|language=en}}</ref> * '''Penerbit Album:''' [[Siti Nurhaliza Productions|Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn. Bhd]], [[Suria Records|Suria Records Sdn. Bhd]] * '''Penerbit Konsert:''' [[Siti Nurhaliza Productions|Siti Nurhaliza Productions (M) Sdn. Bhd]], [[Suria Records|SRC]], [[EMI|EMI (M) Sdn. Bhd]] * '''Konduktor:''' Mustafa Fuzer * '''Pengarah Persembahan:''' [[Suhaimi Mohd Zain|Pak Ngah]] * '''Pengarah Muzik:''' [[Ramli M. S.]] * '''Penyunting Audio:''' Pro Recording Studio (Cheras Perdana) * '''Pemuzik:''' Orkestra Simfoni Kebangsaan * '''Penyanyi Latar:''' [[Koir Kebangsaan Malaysia]] * '''Penari:''' Artis [[Istana Budaya]] * '''Diadunkan:''' Pro Recording Studio (Cheras Perdana) * '''Mastering:''' Genesis Mastering Lab Sdn.Bhd * '''Penggambaran & Pos Produksi:''' Carrybase Corporation Sdn. Bhd. * '''Edaran:''' [[Suwah Enterprise|Suwah Enterprise (M) Sdn.Bhd]] * '''Label:''' [[Suria Records]] ==Label syarikat== * '''Syarikat rakaman''' - [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Diedarkan''' - [[Suwah Enterprise|Suwah Enterprise (M) Sdn Bhd]] * '''Hak Cipta Fonografi ℗''' - [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Hak Cipta ©''' - [[Suria Records|Suria Records Sdn Bhd]] * '''Dicetak''' - As Design & Print Sdn Bhd ==Ulasan kritis== Persembahannya di konsert ini mendapat ulasan dari pengkritik.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2096264/konsert-kenang-sudir-berkualiti|title=Konsert kenang Sudir berkualiti|author=Hardi Effendi Yaacob|publisher=[[Berita Harian]]|date=17 Mei 2002|accessdate=13 Januari 2020}}</ref> Zul Husni Abdul Hamid dari ''[[Berita Harian]]'' dalam ulasannya menulis dengan baik lagu Siti mengambil lagu-lagu klasik Sudirman dan mengakui ia bukan satu pencapaian yang mudah untuk memimpin konsert penghargaan keseluruhannya sendiri. Abie Abdullah menulis untuk ''[[Harian Metro]]'' bergema pada titik yang sama seperti Zul dalam menilai vokal dan tunjuk ajar Siti. Walau bagaimanapun, beliau menyatakan bahawa keseluruhan konsert adalah rata-rata dan mencadangkan bahawa lagu-lagu yang menggunakan penyanyi sandaran mungkin lebih baik dengan paduan suara itu. Tengku Khalidah Tengku Bidin dari ''[[Utusan Malaysia]]'' adalah seorang lagi pengulas yang memuji persembahan Siti.<ref name="U - Kesinambungan">{{cite web|title=Siti Nurhaliza - Kesinambungan Sudirman|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0603&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|author=Tengku Khalidah Tengku Bidin|date=3 Jun 2002|work=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=21 March 2018|archive-date=2018-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324110922/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0603&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|url-status=dead}}</ref> Dia khususnya memuji kemampuan Siti dalam menyanyikan lagu-lagu itu sendiri dan dengan penuh emosi. Kehadiran para penari dengan warna-warna cerah dan terlalu banyak tasel bagaimanapun telah dikaji secara negatif olehnya kerana ia "merosakkan prestij konsert yang disokong orkestra".<ref name="BH - Air mata Siti">{{cite web|title=Air mata Siti menitis lagi|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/31053290?pos=2&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1521385733%3Aresultset|author=Zul Husni Abdul Hamid|date=3 June 2002|work=[[Berita Harian]]|url-access=|accessdate=18 March 2018}}</ref><ref name="HM - Tepukan penonton">{{cite web|title=Tepukan penonton beri kekuatan|url=http://www.nib.com.my/archives/text/view/45011729?pos=12&hide_header=1&resultset=nstpec%3Awww/cross-search/search.php%3A_1521385733%3Aresultset|author=Abie Abdullah|date=3 Jun 2002|work=[[Harian Metro]]|accessdate=18 March 2018}}</ref> ==Anugerah== ==Sejarah keluaran== == Lihat juga == * ''[[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir]]'' ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== fyatsy9nf7xnk2riy30zc9br4ed6uyp 0 1305339 7004062 7003732 2026-11-12T02:20:36Z Hamba57 284054 /* Medalists */ 7004062 wikitext text/x-wiki {{Infobox country at games | NPC = MAS | NPCname = [[Majlis Paralimpik Malaysia]] | year = 2025 | date = 10–13 Disember 2025 | games = Sukan Para Remaja Asia | location = [[Dubai]], Emiriah Arab Bersatu | competitors = 29 | sports = 8 | flagbearer = Johannes Gabriel Chew | officials = | gold = 15 | silver = 12 | bronze = 15 | rank = 9 | appearances = auto | winterappearances = | youthappearances = | seealso = | website = }} [[Malaysia]] menyertai [[Sukan Para Remaja Asia 2025]] yang berlangsung di [[Dubai]], [[Emiriah Arab Bersatu]] dari 10 hingga 13 Disember 2025. Kontinjen Malaysia terdiri daripada 29 atlet yang bertanding dalam lapan jenis sukan, dan diketuai oleh ketua kontinjen, Joshua Edgar Mariyee Joseph.<ref>{{cite news |title=Sukan Para Remaja Asia: MPM sasar perbaiki pencapaian edisi lepas |url=https://berita.rtm.gov.my/arena/senarai-berita-arena/senarai-artikel/sukan-para-remaja-asia-mpm-sasar-perbaiki-pencapaian-edisi-lepas/ |access-date=11 November 2026 |work=[[Berita Harian]] |date=5 Disember 2025 |language=ms}}</ref><ref>{{cite news |title=Chery Malaysia Terus Mendukung Atlet Para Muda di Sukan Remaja Para Asia 2025 |url=https://www.pandupandu.my/post/chery-malaysia-terus-mendukung-atlet-para-muda-di-sukan-remaja-para-asia-2025 |access-date=11 November 2026 |website=pandupandu.my |date=9 Disember 2025 |language=ms}}</ref> == Peserta == Berikut ialah senarai bilangan peserta dalam temasya tersebut: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! width="180" |Sukan ! width="55" | Lelaki ! width="55" | Perempuan ! width="55" | Jumlah |- | align="left" | Memanah | 2 | 0 | 2 |- | align="left" | Olahraga | 5 | 1 | 6 |- | align="left" | Badminton | 3 | 2 | 5 |- | align="left" | Boccia | 3 | 2 | 5 |- | align="left" | Powerlifting | 2 | 0 | 2 |- | align="left" | Renang | 3 | 3 | 6 |- | align="left" | Ping pong | 2 | 0 | 2 |- | align="left" | Taekwondo | 1 | 0 | 1 |- ! Jumlah ! 21 ! 8 ! 29 |} == Pemenang pingat == Sumber:<ref>{{Cite web|title=Results|url=https://dubai-aypg2025.ae/results|date=14 December 2025|website=Dubai-aygp2025.ae|access-date=11 November 2026}}</ref> {{update}} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- !style="width:5em"| Pingat !style="width:10em"| Nama !style="width:9em"| Sukan !style="width:18em"| Acara !style="width:6em"| Tarikh |- | {{gold medal}} || Wahyu Eqwal Nazrey || Renang || 50 m kuak lentang lelaki S1-5 || 11 Disember |- | {{gold medal}} || Muhammad Nazri Hazim Mohan || Olahraga || Lompat jauh lelaki T11, T12 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Ahmed Shahputra Abdul Rahim<br />You Zhou Cheah || Badminton || Beregu lelaki SH6 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Siti Maisarah Mat Lawani || Badminton || Perseorangan perempuan SL3 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Wahyu Eqwal Nazrey || Renang || 50 m gaya bebas lelaki S5 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Wahyu Eqwal Nazrey || Renang || 100 m gaya bebas lelaki S5 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Danish Haiqal Ahmad Firdaus || Renang || 200 m rampaian individu SM14 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Elysha Cheong Hui-yin || Renang || 100 m gaya bebas perempuan S10 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Elysha Cheong Hui-yin || Renang || 400 m gaya bebas perempuan S10 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Elysha Cheong Hui-yin || Renang || 100 m kuak kupu-kupu perempuan S8-10 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Elysha Cheong Hui-yin || Renang || 100 m kuak dada perempuan SB9 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Asyiil Raziin Razman || Renang || 100 m kuak dada perempuan SB14 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Asyiil Raziin Razman || Renang || 200 m rampaian individu perempuan SM14 || 12 Disember |- | {{gold medal}} || Nur Arisya Nabila Adi Fazril || Olahraga || 1500 m perempuan T20 || 13 Disember |- | {{silver medal}} || Johannes Gabriel Chew || Powerlifting || 65kg lelaki || 11 Disember |- | {{silver medal}} || Faris Iskandar Ahmad Zaini || Powerlifting || 80kg lelaki || 11 Disember |- | {{silver medal}} || Wahyu Eqwal Nazrey || Renang || 50 m kuak kupu-kupu lelaki S2-7 || 11 Disember |- | {{silver medal}} || Aliff Aldih || Ping pong || Perseorangan lelaki Kelas 9 || 11 Disember |- | {{silver medal}} || Danish Haiqal Ahmad Firdaus || Renang || 400 m gaya bebas lelaki S14 || 12 Disember |- | {{silver medal}} || Danish Haiqal Ahmad Firdaus || Renang || 100 m kuak dada lelaki SB14 || 12 Disember |- | {{silver medal}} || Wahyu Eqwal Nazrey || Renang || 200 m rampaian individu lelaki SM5/6 || 12 Disember |- | {{silver medal}} || Sharlinie Valerie Voo Wen Qin || Renang || 50 m gaya bebas lelaki S3-6 || 12 Disember |- | {{silver medal}} || Sharlinie Valerie Voo Wen Qin || Renang || 100 m gaya bebas perempuan S6-7 || 12 Disember |- | {{silver medal}} || Asyiil Raziin Razman || Renang || 100 m gaya bebas perempuan S14 || 12 Disember |- | {{silver medal}} || Sharlinie Valerie Voo Wen Qin || Renang || 100 m kuak lentang perempuan S6-7 || 12 Disember |- | {{silver medal}} || Avrinda Anis || Boccia || Individu perempuan BC2 || 13 Disember |- | {{bronze medal}} || Danish Haiqal Ahmad Firdaus || Renang || 200 m gaya bebas lelaki S14 || 11 Disember |- | {{bronze medal}} || Asyiil Raziin Razman || Renang || 200 m gaya bebas perempuan S14 || 11 Disember |- | {{bronze medal}} || Sharlinie Valerie Voo Wen Qin || Renang || 50 m kuak kupu-kupu perempuan S2-7 || 11 Disember |- | {{bronze medal}} || Muhammad Fakhrul Hakimie Mohd Fauzi || Memanah || Terbuka recurve individu lelaki || 12 Disember |- | {{bronze medal}} || You Zhou Cheah<br />Gladys Grace Didin || Badminton || Beregu campuran SH6 || 12 Disember |- | {{bronze medal}} || Danish Haiqal Ahmad Firdaus || Renang || 100 m gaya bebas lelaki S14 || 12 Disember |- | {{bronze medal}} || Muhammad Alif Sufi Muhammad Azizul || Renang || 200 m rampaian individu lelaki SM14 || 12 Disember |- | {{bronze medal}} || Sharlinie Valerie Voo Wen Qin || Renang || 100 m kuak dada perempuan SB6-9 || 12 Disember |- | {{bronze medal}} || Elysha Cheong Hui-yin || Renang || 200 m rampaian individu perempuan SM9 || 12 Disember |- | {{bronze medal}} || Nik Muhammad Hashraff Muazzam Mohd Hilmin || Badminton || Perseorangan lelaki SU5 || 13 Disember |- | {{bronze medal}} || You Zhou Cheah || Badminton || Perseorangan lelaki SH6 || 13 Disember |- | {{bronze medal}} || Nik Muhammad Hashraff Muazzam Mohd Hilmin<br />Siti Maisarah Mat Lawani || Badminton || Beregu campuran SL3-SU5 || 13 Disember |- | {{bronze medal}} || Muhd Nur Sharizan Ikhwan || Boccia || Individu lelaki BC1 || 13 Disember |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://paralympic.org.my/events2025/dubai_aypg2025.html Laman Web Sukan Para Remaja Asia PCM Dubai 2025] {{Portal bar|Malaysia|UAE|Sports}} {{Authority control}} [[Kategori:2025 dalam sukan Malaysia]] jp2z236kpbzovig0zrqpi3v7p32iq5z 2 1305361 7003868 2026-11-11T12:01:13Z အန် ကေ ဂျစ် 425090 /* */ 7003868 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width: 100%; border: 3px solid black; font-family: sans-serif; font-size: 14px; color: black; line-height: 1.5;" |- style="background-color: #f2f2f2; border: 3px solid black;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 26px; padding: 15px; color: black;" |'''নেহাল খান জিৎ''' |- style="border: 2px solid black;" | colspan="2" style="text-align: center; padding: 15px; border: 2px solid black;" |[[Fail:N_K_Jit.jpg|tengah|311x311px]] |- style="border: 2px solid black;" | style="width: 30%; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Full Name''' | style="width: 70%; padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Nehal Khan Jit@N K Jit-নেহাল খান জিৎ@এন কে জিৎ |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Chemist & Water Treatment Chemical Supplier (Cooling Tower + Boiler + Radiator + Cooling Tower Infill + Heat Exchanger) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 1''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Cooling Tower Chemicals (Daily & Weekly & Descaling) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 2''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Boiler Chemicals (Daily & Descaling) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 3''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Radiator Chemical / Coolant |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 4''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Heat Exchanger Cleaning Chemical / Descaling Chemical |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 5''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Cooling Tower Infill Cleaning Chemical |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Office & Godown''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Sayedabad, Dhaka, Bangladesh |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mobile''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |01411 95 96 97 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Email''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |order.nkj@gmail.com |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Date of Birth''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |December 10, 1979 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Birthplace & Residence''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Dhaka, Bangladesh |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Academic Alumni''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Dhaka College |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Highest Degree''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Honours & Masters in Chemistry |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''SSC Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |1996 (Science Group) |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''HSC Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |1998 (Science Group) |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Honours Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2001 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Masters Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2002 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Marital Status''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Unmarried |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Height''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |5 Feet 6 Inch |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Religion''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Sunni Muslim |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Father's Name''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |A.K Azad |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Father's Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Retired Government Official |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mother's Name''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Nazma Azad |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mother's Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Homemaker |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2 Brothers, 2 Sisters |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Education''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |All completed Master's Degree |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Profession & Status''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Brother is a Government Official; 2 Sisters are Homemakers; All siblings are married |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Residence''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |All reside in Dhaka, Bangladesh |} 8o1dksni7yvq2xhxnugmey6fv1x667z 2 1305362 7003871 2026-11-11T12:08:04Z إن كيه جيت 425092 /* */ 7003871 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width: 100%; border: 3px solid black; font-family: sans-serif; font-size: 14px; color: black; line-height: 1.5;" |- style="background-color: #f2f2f2; border: 3px solid black;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 26px; padding: 15px; color: black;" |'''নেহাল খান জিৎ''' |- style="border: 2px solid black;" | colspan="2" style="text-align: center; padding: 15px; border: 2px solid black;" |[[Fail:N_K_Jit.jpg|tengah|311x311px]] |- style="border: 2px solid black;" | style="width: 30%; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Full Name''' | style="width: 70%; padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Nehal Khan Jit@N K Jit-নেহাল খান জিৎ@এন কে জিৎ |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Chemist & Water Treatment Chemical Supplier (Cooling Tower + Boiler + Radiator + Cooling Tower Infill + Heat Exchanger) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 1''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Cooling Tower Chemicals (Daily & Weekly & Descaling) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 2''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Boiler Chemicals (Daily & Descaling) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 3''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Radiator Chemical / Coolant |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 4''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Heat Exchanger Cleaning Chemical / Descaling Chemical |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 5''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Cooling Tower Infill Cleaning Chemical |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Office & Godown''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Sayedabad, Dhaka, Bangladesh |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mobile''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |01411 95 96 97 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Email''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |order.nkj@gmail.com |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Date of Birth''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |December 10, 1979 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Birthplace & Residence''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Dhaka, Bangladesh |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Academic Alumni''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Dhaka College |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Highest Degree''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Honours & Masters in Chemistry |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''SSC Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |1996 (Science Group) |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''HSC Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |1998 (Science Group) |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Honours Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2001 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Masters Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2002 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Marital Status''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Unmarried |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Height''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |5 Feet 6 Inch |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Religion''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Sunni Muslim |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Father's Name''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |A.K Azad |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Father's Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Retired Government Official |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mother's Name''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Nazma Azad |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mother's Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Homemaker |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2 Brothers, 2 Sisters |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Education''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |All completed Master's Degree |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Profession & Status''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Brother is a Government Official; 2 Sisters are Homemakers; All siblings are married |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Residence''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |All reside in Dhaka, Bangladesh |} a641ubligfob2rogisxljxpztmllci3 2 1305363 7003874 2026-11-11T12:10:57Z נ. ק. ג'יט 425093 /* */ 7003874 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width: 100%; border: 3px solid black; font-family: sans-serif; font-size: 14px; color: black; line-height: 1.5;" |- style="background-color: #f2f2f2; border: 3px solid black;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 26px; padding: 15px; color: black;" |'''নেহাল খান জিৎ''' |- style="border: 2px solid black;" | colspan="2" style="text-align: center; padding: 15px; border: 2px solid black;" |[[Fail:N_K_Jit.jpg|tengah|311x311px]] |- style="border: 2px solid black;" | style="width: 30%; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Full Name''' | style="width: 70%; padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Nehal Khan Jit@N K Jit-নেহাল খান জিৎ@এন কে জিৎ |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Chemist & Water Treatment Chemical Supplier (Cooling Tower + Boiler + Radiator + Cooling Tower Infill + Heat Exchanger) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 1''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Cooling Tower Chemicals (Daily & Weekly & Descaling) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 2''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Boiler Chemicals (Daily & Descaling) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 3''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Radiator Chemical / Coolant |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 4''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Heat Exchanger Cleaning Chemical / Descaling Chemical |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 5''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Cooling Tower Infill Cleaning Chemical |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Office & Godown''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Sayedabad, Dhaka, Bangladesh |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mobile''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |01411 95 96 97 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Email''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |order.nkj@gmail.com |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Date of Birth''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |December 10, 1979 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Birthplace & Residence''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Dhaka, Bangladesh |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Academic Alumni''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Dhaka College |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Highest Degree''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Honours & Masters in Chemistry |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''SSC Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |1996 (Science Group) |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''HSC Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |1998 (Science Group) |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Honours Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2001 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Masters Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2002 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Marital Status''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Unmarried |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Height''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |5 Feet 6 Inch |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Religion''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Sunni Muslim |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Father's Name''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |A.K Azad |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Father's Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Retired Government Official |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mother's Name''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Nazma Azad |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mother's Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Homemaker |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2 Brothers, 2 Sisters |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Education''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |All completed Master's Degree |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Profession & Status''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Brother is a Government Official; 2 Sisters are Homemakers; All siblings are married |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Residence''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |All reside in Dhaka, Bangladesh |} 8o1dksni7yvq2xhxnugmey6fv1x667z 2 1305364 7003878 2026-11-11T12:15:05Z این کې جیټ 425095 /* */ 7003878 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width: 100%; border: 3px solid black; font-family: sans-serif; font-size: 14px; color: black; line-height: 1.5;" |- style="background-color: #f2f2f2; border: 3px solid black;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 26px; padding: 15px; color: black;" |'''নেহাল খান জিৎ''' |- style="border: 2px solid black;" | colspan="2" style="text-align: center; padding: 15px; border: 2px solid black;" |[[Fail:N_K_Jit.jpg|tengah|311x311px]] |- style="border: 2px solid black;" | style="width: 30%; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Full Name''' | style="width: 70%; padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Nehal Khan Jit@N K Jit-নেহাল খান জিৎ@এন কে জিৎ |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Chemist & Water Treatment Chemical Supplier (Cooling Tower + Boiler + Radiator + Cooling Tower Infill + Heat Exchanger) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 1''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Cooling Tower Chemicals (Daily & Weekly & Descaling) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 2''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Boiler Chemicals (Daily & Descaling) |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 3''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Radiator Chemical / Coolant |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 4''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Heat Exchanger Cleaning Chemical / Descaling Chemical |- style="border: 2px solid black;" | style="vertical-align: top; padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Key Area 5''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Cooling Tower Infill Cleaning Chemical |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Office & Godown''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Sayedabad, Dhaka, Bangladesh |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mobile''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |01411 95 96 97 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Email''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |order.nkj@gmail.com |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Date of Birth''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |December 10, 1979 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Birthplace & Residence''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Dhaka, Bangladesh |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Academic Alumni''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Dhaka College |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Highest Degree''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Honours & Masters in Chemistry |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''SSC Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |1996 (Science Group) |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''HSC Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |1998 (Science Group) |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Honours Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2001 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Masters Passed Year''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2002 |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Marital Status''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Unmarried |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Height''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |5 Feet 6 Inch |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Religion''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Sunni Muslim |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Father's Name''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |A.K Azad |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Father's Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Retired Government Official |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mother's Name''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Nazma Azad |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Mother's Profession''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Homemaker |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |2 Brothers, 2 Sisters |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Education''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |All completed Master's Degree |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Profession & Status''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |Brother is a Government Official; 2 Sisters are Homemakers; All siblings are married |- style="border: 2px solid black;" | style="padding: 10px; border: 2px solid black; background-color: #f2f2f2;" |'''Siblings' Residence''' | style="padding: 10px; border: 2px solid black; font-weight: bold; color: black; font-size: 15px;" |All reside in Dhaka, Bangladesh |} 8o1dksni7yvq2xhxnugmey6fv1x667z 1728 1305365 7003905 2026-11-11T13:24:33Z Nazhan Nazain-WMMY 389049 Mencipta laman baru dengan kandungan ''''Marasunting Melaka''' ialah [[marasunting]] dalam talian yang diadakan dari [[toolforge:zonestamp/1794585600|00:00, 14 November 2026]] hingga [[toolforge:zonestamp/1794758340|23:59, 15 November 2026]] (UTC+08:00) sempena [[Pilihan raya negeri Melaka 2026]]. ==Rencana== Rencana berikut yang boleh dicipta dan dikemaskini. {| class="wikitable" |- ! enwiki ! mswiki |- | [[:en:Aborigines_Museum|Aborigines Museum]] | [[Muzium Orang Asli (Ayer Keroh)]] |-...' 7003905 wikitext text/x-wiki '''Marasunting Melaka''' ialah [[marasunting]] dalam talian yang diadakan dari [[toolforge:zonestamp/1794585600|00:00, 14 November 2026]] hingga [[toolforge:zonestamp/1794758340|23:59, 15 November 2026]] (UTC+08:00) sempena [[Pilihan raya negeri Melaka 2026]]. ==Rencana== Rencana berikut yang boleh dicipta dan dikemaskini. {| class="wikitable" |- ! enwiki ! mswiki |- | [[:en:Aborigines_Museum|Aborigines Museum]] | [[Muzium Orang Asli (Ayer Keroh)]] |- | [[:en:Al-Khawarizmi_Astronomy_Complex|Al-Khawarizmi Astronomy Complex]] | [[Kompleks Falak Al-Khawarizmi]] |- | [[:en:Ayer_Keroh_Lake|Ayer Keroh Lake]] | [[Tasik Ayer Keroh]] |- | [[:en:Bukit_Cina|Bukit Cina]] | [[Bukit Cina]] |- | [[:en:Cape_Rachado_Lighthouse|Cape Rachado Lighthouse]] | [[Rumah Api Tanjung Tuan]] |- | [[:en:Coat_of_arms_of_Malacca|Coat of arms of Malacca]] | [[Jata Melaka]] |- | [[:en:Datuk_Wira_Poh_Ah_Tiam_Machap_Recreational_Park|Datuk Wira Poh Ah Tiam Machap Recreational Park]] | [[Taman Rekreasi Datuk Wira Poh Ah Tiam Machap]] |- | [[:en:Durian_Tunggal_Reservoir|Durian Tunggal Reservoir]] | [[Takungan Durian Tunggal]] |- | [[:en:Eye_on_Malaysia|Eye on Malaysia]] | [[Eye on Malaysia]] |- | [[:en:Flag_of_Malacca|Flag of Malacca]] | [[Bendera Melaka]] |- | [[:en:Gadek_Hot_Spring|Gadek Hot Spring]] | [[Kolam Air Panas Gadek]] |- | [[:en:Jonker_Walk|Jonker Walk]] | [[Persiaran Jonker]] |- | [[:en:Julie's|Julie's]] | [[Julie's]] |- | [[:en:Jus_Reservoir|Jus Reservoir]] | [[Takungan Jus]] |- | [[Malacca]] | [[Melaka]] |- | [[:en:Malacca_Airport|Malacca Airport]] | [[Lapangan Terbang Antarabangsa Melaka]] |- | [[:en:Malacca_Bee_Gallery|Malacca Bee Gallery]] | [[Muzium Lebah Sedunia]] <small>perlu dipindahkan ke [[Galeri Lebah Melaka]]</small> |- | [[:en:Malacca_Bird_Park|Malacca Bird Park]] | Rasmi: [[Melaka Bird Park]] BM: [[Taman Burung Melaka]] |- | [[:en:Malacca_Botanical_Garden|Malacca Botanical Garden]] | [[Taman Botanikal Melaka]] |- | [[:en:Malacca_honours_list|Malacca honours list]] <small>(perlu dikemaskini)</small> | [[Senarai Kepujian Melaka]] |- | [[:en:Malacca_State_Library|Malacca State Library]] | [[Perpustakaan Negeri Melaka]] |- | [[:en:Malacca_Strait_Bridge|Malacca Strait Bridge]] | [[Jambatan Melaka-Dumai]] |- | [[:en:Malacca_Zoo|Malacca Zoo]] | [[Zoo Melaka]] |- | [[:en:Malacca–Majapahit_conflict|Malacca–Majapahit conflict]] | [[Konflik Melaka–Majapahit]] |- | [[:en:Melaka_Butterfly_and_Reptile_Sanctuary|Melaka Butterfly and Reptile Sanctuary]] | [[Taman Rama-Rama dan Reptilia Melaka]] |- | [[:en:Melaka_Crocodile_Farm|Melaka Crocodile Farm]] | [[Taman Buaya dan Rekreasi Melaka]] |- | [[:en:Melaka_FM|Melaka FM]] | [[Melaka FM]] |- | [[:en:Melaka_Gateway_Arch|Melaka Gateway Arch]] | [[Pintu Gerbang Ayer Keroh]] |- | [[:en:Melaka_International_Trade_Centre|Melaka International Trade Centre]] | [[Pusat Perdagangan Antarabangsa Melaka]] |- | [[:en:Melaka_Maju_Jaya|Melaka Maju Jaya]] | [[Melaka Maju Jaya]] |- | [[:en:Melaka_Planetarium|Melaka Planetarium]] | [[Planetarium Melaka]] |- | [[:en:Melaka_Sentral|Melaka Sentral]] | [[Melaka Sentral]] |- | [[:en:Naning|Naning]] | [[Naning]] |- | [[:en:Panorama_Melaka|Panorama Melaka]] | [[Panorama Melaka]] |- | [[:en:Portuguese_Settlement,_Malacca|Portuguese Settlement, Malacca]] | [[Kampung Portugis]] |- | [[:en:Saujana_Asahan|Saujana Asahan]] | [[Saujana Asahan]] |- | [[:en:Seri_Negeri_complex|Seri Negeri complex]] | [[Kompleks Seri Negeri]] |- | [[:en:St._Paul's_Hill|St. Paul's Hill]] | [[Bukit Saint Paul]] |- | [[:en:Syarikat_Air_Melaka|Syarikat Air Melaka]] | [[Syarikat Air Melaka]] |- | [[:en:Tanjung_Kling_Power_Station|Tanjung Kling Power Station]] | [[Stesen Janakuasa Tanjung Kling]] |- | [[:en:Tun_Fatimah_Stadium|Tun Fatimah Stadium]] | [[Stadium Tun Fatimah]] |- | [[:en:Undan_Island_Lighthouse|Undan Island Lighthouse]] | [[Rumah Api Pulau Undan]] |- | [[:en:Victoria_Memorial_Fountain,_Malacca|Victoria Memorial Fountain, Malacca]] | [[Air Pancut Pemaisuri Victoria]] |- | [[:en:Yang_di-Pertua_Negeri_of_Malacca|Yang di-Pertua Negeri of Malacca]] | [[Yang di-Pertua Negeri Melaka]] |} ==Daftar peserta== Sili tekan butang "Daftar" di pengepala paling atas. kzqugpmo73rdmur9wvrjkf1lfvpoar6 7003933 7003905 2026-11-11T14:37:13Z Nazhan Nazain-WMMY 389049 + [[Kategori:Acara Wikipedia pada 2026]] 7003933 wikitext text/x-wiki '''Marasunting Melaka''' ialah [[marasunting]] dalam talian yang diadakan dari [[toolforge:zonestamp/1794585600|00:00, 14 November 2026]] hingga [[toolforge:zonestamp/1794758340|23:59, 15 November 2026]] (UTC+08:00) sempena [[Pilihan raya negeri Melaka 2026]]. ==Rencana== Rencana berikut yang boleh dicipta dan dikemaskini. {| class="wikitable" |- ! enwiki ! mswiki |- | [[:en:Aborigines_Museum|Aborigines Museum]] | [[Muzium Orang Asli (Ayer Keroh)]] |- | [[:en:Al-Khawarizmi_Astronomy_Complex|Al-Khawarizmi Astronomy Complex]] | [[Kompleks Falak Al-Khawarizmi]] |- | [[:en:Ayer_Keroh_Lake|Ayer Keroh Lake]] | [[Tasik Ayer Keroh]] |- | [[:en:Bukit_Cina|Bukit Cina]] | [[Bukit Cina]] |- | [[:en:Cape_Rachado_Lighthouse|Cape Rachado Lighthouse]] | [[Rumah Api Tanjung Tuan]] |- | [[:en:Coat_of_arms_of_Malacca|Coat of arms of Malacca]] | [[Jata Melaka]] |- | [[:en:Datuk_Wira_Poh_Ah_Tiam_Machap_Recreational_Park|Datuk Wira Poh Ah Tiam Machap Recreational Park]] | [[Taman Rekreasi Datuk Wira Poh Ah Tiam Machap]] |- | [[:en:Durian_Tunggal_Reservoir|Durian Tunggal Reservoir]] | [[Takungan Durian Tunggal]] |- | [[:en:Eye_on_Malaysia|Eye on Malaysia]] | [[Eye on Malaysia]] |- | [[:en:Flag_of_Malacca|Flag of Malacca]] | [[Bendera Melaka]] |- | [[:en:Gadek_Hot_Spring|Gadek Hot Spring]] | [[Kolam Air Panas Gadek]] |- | [[:en:Jonker_Walk|Jonker Walk]] | [[Persiaran Jonker]] |- | [[:en:Julie's|Julie's]] | [[Julie's]] |- | [[:en:Jus_Reservoir|Jus Reservoir]] | [[Takungan Jus]] |- | [[Malacca]] | [[Melaka]] |- | [[:en:Malacca_Airport|Malacca Airport]] | [[Lapangan Terbang Antarabangsa Melaka]] |- | [[:en:Malacca_Bee_Gallery|Malacca Bee Gallery]] | [[Muzium Lebah Sedunia]] <small>perlu dipindahkan ke [[Galeri Lebah Melaka]]</small> |- | [[:en:Malacca_Bird_Park|Malacca Bird Park]] | Rasmi: [[Melaka Bird Park]] BM: [[Taman Burung Melaka]] |- | [[:en:Malacca_Botanical_Garden|Malacca Botanical Garden]] | [[Taman Botanikal Melaka]] |- | [[:en:Malacca_honours_list|Malacca honours list]] <small>(perlu dikemaskini)</small> | [[Senarai Kepujian Melaka]] |- | [[:en:Malacca_State_Library|Malacca State Library]] | [[Perpustakaan Negeri Melaka]] |- | [[:en:Malacca_Strait_Bridge|Malacca Strait Bridge]] | [[Jambatan Melaka-Dumai]] |- | [[:en:Malacca_Zoo|Malacca Zoo]] | [[Zoo Melaka]] |- | [[:en:Malacca–Majapahit_conflict|Malacca–Majapahit conflict]] | [[Konflik Melaka–Majapahit]] |- | [[:en:Melaka_Butterfly_and_Reptile_Sanctuary|Melaka Butterfly and Reptile Sanctuary]] | [[Taman Rama-Rama dan Reptilia Melaka]] |- | [[:en:Melaka_Crocodile_Farm|Melaka Crocodile Farm]] | [[Taman Buaya dan Rekreasi Melaka]] |- | [[:en:Melaka_FM|Melaka FM]] | [[Melaka FM]] |- | [[:en:Melaka_Gateway_Arch|Melaka Gateway Arch]] | [[Pintu Gerbang Ayer Keroh]] |- | [[:en:Melaka_International_Trade_Centre|Melaka International Trade Centre]] | [[Pusat Perdagangan Antarabangsa Melaka]] |- | [[:en:Melaka_Maju_Jaya|Melaka Maju Jaya]] | [[Melaka Maju Jaya]] |- | [[:en:Melaka_Planetarium|Melaka Planetarium]] | [[Planetarium Melaka]] |- | [[:en:Melaka_Sentral|Melaka Sentral]] | [[Melaka Sentral]] |- | [[:en:Naning|Naning]] | [[Naning]] |- | [[:en:Panorama_Melaka|Panorama Melaka]] | [[Panorama Melaka]] |- | [[:en:Portuguese_Settlement,_Malacca|Portuguese Settlement, Malacca]] | [[Kampung Portugis]] |- | [[:en:Saujana_Asahan|Saujana Asahan]] | [[Saujana Asahan]] |- | [[:en:Seri_Negeri_complex|Seri Negeri complex]] | [[Kompleks Seri Negeri]] |- | [[:en:St._Paul's_Hill|St. Paul's Hill]] | [[Bukit Saint Paul]] |- | [[:en:Syarikat_Air_Melaka|Syarikat Air Melaka]] | [[Syarikat Air Melaka]] |- | [[:en:Tanjung_Kling_Power_Station|Tanjung Kling Power Station]] | [[Stesen Janakuasa Tanjung Kling]] |- | [[:en:Tun_Fatimah_Stadium|Tun Fatimah Stadium]] | [[Stadium Tun Fatimah]] |- | [[:en:Undan_Island_Lighthouse|Undan Island Lighthouse]] | [[Rumah Api Pulau Undan]] |- | [[:en:Victoria_Memorial_Fountain,_Malacca|Victoria Memorial Fountain, Malacca]] | [[Air Pancut Pemaisuri Victoria]] |- | [[:en:Yang_di-Pertua_Negeri_of_Malacca|Yang di-Pertua Negeri of Malacca]] | [[Yang di-Pertua Negeri Melaka]] |} ==Daftar peserta== Sila tekan butang "Daftar" di pengepala paling atas. [[Kategori:Acara Wikipedia pada 2026]] l24jdn35mcq04xem4ookk88comlu1d6 0 1305366 7003910 2026-11-11T13:35:34Z Jeluang Terluang 179706 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Short description|Musim Formula Satu yang bakal berlangsung}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{F1 season | year = 2027<!-- | champions = [[Senarai Juara Dunia Pemandu Formula Satu|Juara Dunia Pemandu]]: <br>{{nowrap|[[Senarai Juara Pengeluar Dunia Formula Satu|Juara Pengeluar Dunia]]: }} --> | support_series = <br>[[Kejuaraan Formula 2 2027|Kejuaraan Formula 2]]<br>[[Kejuaraan Formula 3 FIA 2027|Kejuaraan Formula 3 FIA]]<br>Mus...' 7003910 wikitext text/x-wiki {{Short description|Musim Formula Satu yang bakal berlangsung}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{F1 season | year = 2027<!-- | champions = [[Senarai Juara Dunia Pemandu Formula Satu|Juara Dunia Pemandu]]: <br>{{nowrap|[[Senarai Juara Pengeluar Dunia Formula Satu|Juara Pengeluar Dunia]]: }} --> | support_series = <br>[[Kejuaraan Formula 2 2027|Kejuaraan Formula 2]]<br>[[Kejuaraan Formula 3 FIA 2027|Kejuaraan Formula 3 FIA]]<br>[[Musim F1 Academy 2027|F1 Academy]]<br>[[Porsche Supercup 2027|Porsche Supercup]] | Current = 2027 | Previous = 2026 | Next = 2028 }}<!-- {{Multiple image | perrow = 3/2 | total_width = 400 | align = right | image1 = Gambar pemandu sementara.jpg | image2 = Gambar kereta sementera.jpg | footer = Teks sementera. }}--> '''Kejohanan Dunia Formula Satu FIA 2027''' ialah kejohanan perlumbaan permotoran untuk [[kereta Formula Satu]] dan merupakan edisi ke-78 [[Kejohanan Dunia Formula Satu]]. Kejohanan ini diiktiraf oleh [[Persekutuan Automobil Antarabangsa]] (FIA), badan induk [[sukan permotoran]] antarabangsa, sebagai kelas pertandingan tertinggi bagi [[kereta lumba roda terbuka]]. Kejohanan ini dipertandingkan melalui dua puluh empat buah perlumbaan Grand Prix yang diadakan di seluruh dunia. Kejohanan musim 2027 dijadualkan bermula pada bulan Mac dan dijadualkan berakhir pada bulan Disember. Para pemandu dan pasukan bersaing untuk merebut gelaran [[Juara Dunia Pemandu]] dan [[Juara Dunia Pengeluar]] masing-masing. [[Kimi Antonelli]] merupakan penyandang gelaran Juara Dunia Pemandu, manakala [[Mercedes-Benz dalam Formula Satu|Mercedes]] merupakan penyandang gelaran Juara Dunia Pengeluar. ==Rujukan== <references /> [[Kategori:Musim Formula Satu]] 28dvkv1rzl75wgulcivijxix1xgxkh6 1728 1305367 7003913 2026-11-11T13:37:57Z Nazhan Nazain-WMMY 389049 Mencipta laman baru dengan kandungan '{ "mswiki": [ "Muzium Orang Asli (Ayer Keroh)", "Kompleks Falak Al-Khawarizmi", "Tasik Ayer Keroh", "Bukit Cina", "Rumah Api Tanjung Tuan", "Jata Melaka", "Taman Rekreasi Datuk Wira Poh Ah Tiam Machap", "Takungan Durian Tunggal", "Eye on Malaysia", "Bendera Melaka", "Kolam Air Panas Gadek", "Persiaran Jonker", "Julie's", "Takungan Jus",...' 7003913 worklist application/json { "mswiki": [ "Muzium Orang Asli (Ayer Keroh)", "Kompleks Falak Al-Khawarizmi", "Tasik Ayer Keroh", "Bukit Cina", "Rumah Api Tanjung Tuan", "Jata Melaka", "Taman Rekreasi Datuk Wira Poh Ah Tiam Machap", "Takungan Durian Tunggal", "Eye on Malaysia", "Bendera Melaka", "Kolam Air Panas Gadek", "Persiaran Jonker", "Julie's", "Takungan Jus", "Melaka", "Lapangan Terbang Antarabangsa Melaka", "Muzium Lebah Sedunia perlu dipindahkan ke Galeri Lebah Melaka", "Rasmi: Melaka Bird Park BM: Taman Burung Melaka", "Taman Botanikal Melaka", "Senarai Kepujian Melaka", "Perpustakaan Negeri Melaka", "Jambatan Melaka-Dumai", "Zoo Melaka", "Konflik Melaka–Majapahit", "Taman Rama-Rama dan Reptilia Melaka", "Taman Buaya dan Rekreasi Melaka", "Melaka FM", "Pintu Gerbang Ayer Keroh", "Pusat Perdagangan Antarabangsa Melaka", "Melaka Maju Jaya", "Planetarium Melaka", "Melaka Sentral", "Naning", "Panorama Melaka", "Kampung Portugis", "Saujana Asahan", "Kompleks Seri Negeri", "Bukit Saint Paul", "Syarikat Air Melaka", "Stesen Janakuasa Tanjung Kling", "Stadium Tun Fatimah", "Rumah Api Pulau Undan", "Air Pancut Pemaisuri Victoria", "Yang di-Pertua Negeri Melaka" ] } jd9w0987c66b8u2h36rfgvszsqahroh 0 1305368 7003921 2026-11-11T14:17:13Z Mrfitrh 414376 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox film | name = No Dessert, Dad, till You Mow the Lawn | image = | director = Howard McCain<ref name="Flowers2004">{{cite book |last1=Flowers |first1=John |last2=Frizler |first2=Paul |date=2004 |title=Psychotherapists on Film, 1899-1999: A Worldwide Guide to Over 5000 Films |volume=2 |url=https://archive.org/details/psychotherapists0002flow/page/432/ |location=Jefferson, North Carolina |publisher=[[McFarland & Company]] |via=Internet Archive...' 7003921 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = No Dessert, Dad, till You Mow the Lawn | image = | director = Howard McCain<ref name="Flowers2004">{{cite book |last1=Flowers |first1=John |last2=Frizler |first2=Paul |date=2004 |title=Psychotherapists on Film, 1899-1999: A Worldwide Guide to Over 5000 Films |volume=2 |url=https://archive.org/details/psychotherapists0002flow/page/432/ |location=Jefferson, North Carolina |publisher=[[McFarland & Company]] |via=[[Internet Archive]] |page=432 |isbn=0-7864-1908-3 |accessdate=2023-07-03 }}</ref> | writer = Jennifer Moran<br>Martha Moran<ref name="Flowers2004"/> | starring = [[Robert Hays]]<br>[[Joanna Kerns]]<ref name="Flowers2004"/> | runtime = 89 minit<ref name="Flowers2004"/> | released = {{Film date|1994|07|27}}<ref name="Flowers2004"/> | language = Inggeris }} '''''No Dessert Dad, till You Mow the Lawn''''' ialah sebuah [[filem komedi]] Amerika Syarikat tahun 1994 arahan Howard McCain dan dibintangi oleh [[Robert Hays]] dan [[Joanna Kerns]].<ref name="Video1996">{{cite magazine |date=June 1996 |title=Papa, Előbb Dolgozz Meg A Sütiért! |trans-title=Papa, Work for the Cookie First! |language=hu |url=https://archive.org/details/video_magazin_1987-1999/video_magazin_1996-06%28107%29/page/32/ |magazine={{ill|Video Magazin|hu|Video magazin}} |via=[[Internet Archive]] |issn=0237-5141 |page=32 |accessdate=2023-07-03 }}</ref><ref name="Connors1998">{{cite book  |editor1-last=Connors |editor1-first=Martin |editor2-last=Craddock |editor2-first=Jim |date=1998 |orig-year=1991 |title=Videohound's Golden Movie Retriever |url=https://archive.org/details/videohoundsgolde0000unse_n8l4/page/610/ |location=Detroit |publisher=[[Visible Ink Press]] |via=[[Internet Archive]] |page=610 |isbn=1-57859-024-8 |accessdate=2023-07-03 }}</ref> ==Sinopsis== Dua orang ibu bapa (Hays dan Kerns) membeli pita hipnosis kendiri untuk berhenti merokok. Anak-anak mereka mencari pita tersebut dan menambah cadangan bawah sedar yang mengubah mereka menjadi ibu bapa yang hebat. ==Barisan pelakon== *[[Robert Hays]] sebagai Ken Cochran *[[Joanna Kerns]] sebagai Carol Cochran *Joshua Schaefer sebagai Justin Cochran *[[Larry Linville]] sebagai J.J. *[[Allison Mack]] sebagai Monica Cochran *[[James Marsden|Jimmy Marsden]] sebagai Tyler Cochran *[[Richard Moll]] sebagai Boot Camp Sergeant *[[Lyman Ward (pelakon)|Lyman Ward]] sebagai Larry Driscoll *[[Corbin Allred]] sebagai Moonpie *Michael James McDonald sebagai Evil Hypnotist *Heather Campbell sebagai Enemy Player *Ted Davis sebagai Vaneet ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|0110676}} [[Kategori:Filem 1994]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 1994]] [[Kategori:Filem komedi Amerika Syarikat]] 6d9boyclt4vwt61zv64iotjg701h4k9 0 1305369 7003925 2026-11-11T14:30:26Z Mrfitrh 414376 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox film | name = Public Enemies | image = | writer = [[C. Courtney Joyner]] | starring = {{ubl|[[Theresa Russell]]|[[Eric Roberts]]|[[Alyssa Milano]]}} | director = [[Mark L. Lester]] | producer = {{ubl|Mark L. Lester|Dana Dubovsky}} | distributor = [[Trimark Pictures]] | released = {{Film date|1996|11}} | runtime = 95 minit | language = Inggeris | cinematography = Misha Suslov...' 7003925 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Public Enemies | image = | writer = [[C. Courtney Joyner]] | starring = {{ubl|[[Theresa Russell]]|[[Eric Roberts]]|[[Alyssa Milano]]}} | director = [[Mark L. Lester]] | producer = {{ubl|Mark L. Lester|Dana Dubovsky}} | distributor = [[Trimark Pictures]] | released = {{Film date|1996|11}} | runtime = 95 minit | language = Inggeris | cinematography = Misha Suslov | music = Christopher Franke | budget = }} '''''Public Enemies''''' ialah sebuah filem tahun 1996 yang diarahkan oleh Mark L. Lester. Filem ini, yang berpusat pada tokoh tahun 1930-an [[Arizona Barker|Ma Barker]] dan anak-anak lelaki penjenayahnya, telah difilemkan di Guthrie, Oklahoma.<ref>{{cite web |title=Public Enemies: Review |url=http://movies.tvguide.com/public-enemies/review/131977 |website=[[TV Guide]] |publisher=[[Red Ventures]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216183642/https://movies.tvguide.com/public-enemies/review/131977/ |archive-date=December 16, 2013}}</ref> Filem ini telah ditayangkan secara terus ke video di Amerika Syarikat pada November 1996. ==Sinopsis== Didera secara seksual oleh abang-abangnya, Kate Barker melarikan diri untuk terlibat dalam penyeludupan haram. Dia berkahwin dengan George Barker yang baik dan melahirkan empat orang anak lelaki, Herman, Arthur ("Doc"), Lloyd dan Freddie. Walau bagaimanapun, apabila cara George yang mematuhi undang-undang gagal menyara keluarga, "Ma" menggalakkan anak-anak lelakinya melakukan jenayah. Tidak lama kemudian mereka menjadi penjenayah yang terkenal. Ketua FBI, [[J. Edgar Hoover]], melantik ejen Melvin Purvis dalam kes itu. Sementara itu, Alvin Karpis menyertai kumpulan itu. Satu percubaan rompakan menyebabkan seorang anak lelaki Barker, Herman, mati, dan seorang lagi Freddie, ditangkap. Arthur Dunlop, seorang pengawal penjara yang korup, membantu Freddie melarikan diri dan menjadi kekasih Ma. Dunlop merancang penculikan yang akan memberi mereka $100,000, tetapi ia hampir menjadi sia-sia kerana ketidakcekapannya. Kumpulan itu membunuhnya. Mereka juga membunuh seorang lagi rakan sekutu yang tidak cekap, seorang doktor samseng yang merosakkan percubaan pembedahan plastik. Pada masa ini, Purvis berjaya menangkap mereka. Lloyd dan Arthur ditangkap di Chicago, dan Ma dan Freddie terbunuh dalam satu kejadian tembak-menembak di Florida. ==Barisan pelakon== *[[Theresa Russell]] sebagai [[Arizona Barker|Ma Barker]] *[[Eric Roberts]] sebagai Arthur Dunlop *[[Alyssa Milano]] sebagai Amaryllis *[[James Marsden]] sebagai [[Arthur Barker|Doc Barker]] *[[Richard Eden (pelakon)|Richard Eden]] – George Barker *Joe Dain sebagai Lloyd Barker *Gavin Harrison sebagai [[Fred Barker|Freddie Barker]] *Joseph Lindsey sebagai Herman Barker *[[Brian Peck]] sebagai [[J. Edgar Hoover]] *[[Dan Cortese]] sebagai [[Melvin Purvis]] *[[Grant Cramer]] sebagai [[Samuel P. Cowley]] *[[Frank Stallone]] sebagai [[Alvin Karpis]] *[[Rex Linn]] sebagai Al Spencer *Leah Best sebagai Young Ma Barker ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== *{{IMDb title|id=0114202|title=Public Enemies}} [[Kategori:Filem 1996]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 1996]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Oklahoma]] r1008kddw8zzgtdt6xhef4rwibrkbci 0 1305370 7003934 2026-11-11T14:42:58Z Mrfitrh 414376 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox film | name = The 24th Day | image = | director = Tony Piccirillo | writer = Tony Piccirillo | based_on = {{Based on|''The 24th Day''|Tony Piccirillo}} | producer = [[Nick Stagliano]] | starring = {{Plainlist| * [[James Marsden]] * [[Scott Speedman]] }} | cinematography = J. Alan Hostetter | editing = Aaron Mackof | music = Kevin Manthei | studio = {{Plainlist| * Nazz...' 7003934 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = The 24th Day | image = | director = Tony Piccirillo | writer = Tony Piccirillo | based_on = {{Based on|''The 24th Day''|Tony Piccirillo}} | producer = [[Nick Stagliano]] | starring = {{Plainlist| * [[James Marsden]] * [[Scott Speedman]] }} | cinematography = J. Alan Hostetter | editing = Aaron Mackof | music = Kevin Manthei | studio = {{Plainlist| * Nazz Productions<ref>{{cite web|url=https://www.nazz-productions.com/the-24th-day.html|title=The 24th Day|website=Nazz Productions|access-date=May 1, 2022}}</ref> * Big Teddy Films }} | distributor = [[Screen Media|Screen Media Films]] | released = {{Film date|2004|05|06|Tribeca|2004|05|14}} | runtime = 96 minit | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris }} '''''The 24th Day''''' ialah sebuah [[filem drama]] Amerika Syarikat tahun 2004 yang ditulis dan diarahkan oleh Tony Piccirillo, berdasarkan dramanya yang bertajuk sama.<ref name="variety">{{cite web|url=https://variety.com/2004/film/markets-festivals/the-24th-day-2-1200532081/|title=The 24th Day|last=Koehler|first=Robert|date=July 20, 2004|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=May 1, 2022}}</ref> Filem ini dibintangi oleh [[James Marsden]] dan [[Scott Speedman]]. Ia ditayangkan perdana di Festival Filem Tribeca pada 6 Mei 2004. ==Sinopsis== Tom dan Dan bertemu di sebuah bar dan kemudian menuju ke apartmen Tom bersama-sama. Semasa di sana, Dan menyedari bahawa dia pernah berada di apartmen yang sama sebelum ini. Lima tahun sebelumnya, Dan dan Tom melakukan hubungan seks satu malam di sana. Menurut Tom, pertemuan dengan Dan itu adalah pengalaman homoseksual pertama dan satu-satunya. Beberapa tahun kemudian, isteri Tom didapati positif HIV. Dalam keadaan kecewa selepas menerima diagnosis ini daripada doktornya, dia memandu melalui lampu isyarat merah dan terbunuh dalam perlanggaran berikutnya. Susulan peristiwa ini, ujian perubatan mendedahkan bahawa Tom juga positif HIV. Tom menyalahkan dirinya sendiri kerana menjangkiti isterinya. Dengan alasan bahawa Dan, akhirnya, yang harus dipersalahkan atas kematian isterinya, Tom merancang rancangan untuk membalas dendam. Dia menahan Dan sebagai tebusan, mengikatnya dan menyumbat mulutnya di kerusi di apartmennya. Dia mengambil darah dari Dan untuk menjalankan ujian bagi menentukan status HIV Dan. Jika keputusan ujian Dan positif HIV, Tom bersumpah untuk membunuh Dan. Jika keputusannya negatif, Tom bersetuju untuk membebaskan Dan tanpa cedera. Akhirnya, Tom kembali ke apartmen dan melepaskan Dan. Semasa Dan hendak pergi, Tom bertanya bila kali terakhir dia diuji. Beberapa saat kemudian, dia mendedahkan bahawa ujian Dan sebenarnya positif. Dia memutuskan untuk melepaskan Dan kerana dia menyedari bahawa status positifnya adalah hasil daripada pilihannya yang tidak boleh dipersalahkan kepada orang lain. Skrin itu pudar dengan Dan berdiri di depan pintu Tom dalam keadaan terkejut. ==Barisan pelakon== * [[James Marsden]] sebagai Dan * [[Scott Speedman]] sebagai Tom * [[Sofía Vergara]] sebagai Isabella * Barry Papick sebagai Mr. Lerner * Charlie Corrado sebagai Officer #1 * Jarvis W. George sebagai Officer #2 * Scott Roman sebagai The Bartender * Jeffrey Frost sebagai Dan's Assistant * Jona Harvey sebagai Marla * Thea Chaloner sebagai Wife * Brian Campbell sebagai "Blondie" * Zach The Dog sebagai Lerner's Dog ==Keluaran== Filem ini telah ditayangkan di [[Festival Filem Tribeca]] ke-3 pada 6 Mei 2004. Ia telah ditayangkan di pawagam terhad di Amerika Syarikat pada 14 Mei 2004, dan dalam bentuk [[DVD]] pada 31 Ogos 2004. ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|0246404}} [[Kategori:Filem 2004]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2004]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Philadelphia]] a5nm5r3b2eny92ij92sxv0vdoo7o5qt 2 1305371 7003942 2026-11-11T15:21:35Z Cikoacustic 425114 Ciko Acustic 7003942 wikitext text/x-wiki = Ciko Acustic = '''Ciko Acustic''' ialah nama pentas seorang penggiat muzik akustik dari Malaysia yang berasal dari Wilayah Persekutuan Labuan. Beliau mula aktif dalam bidang muzik pada tahun 1998 dan terlibat dalam persembahan muzik secara langsung, khususnya dalam format solo akustik yang menggabungkan nyanyian dan permainan gitar. Penglibatan Ciko Acustic dalam bidang muzik merangkumi aktiviti busking, persembahan di hotel dan restoran, acara korporat serta majlis persendirian. Genre muzik yang dikaitkan dengan persembahannya termasuk pop akustik, balada dan muzik kontemporari. == Latar belakang == Ciko Acustic berasal dari Wilayah Persekutuan Labuan, Malaysia. Penglibatannya dalam bidang muzik bermula pada tahun 1998. Sejak mula aktif, beliau menjadikan muzik sebagai medium ekspresi seni melalui nyanyian dan persembahan secara langsung. Perjalanan seninya berkembang dalam bidang persembahan akustik dan hiburan secara langsung. == Kerjaya muzik == Ciko Acustic terlibat dalam bidang persembahan muzik secara langsung dengan memberi tumpuan kepada konsep muzik akustik. Persembahannya menggabungkan vokal dan iringan gitar, sesuai untuk pelbagai jenis lokasi dan acara. Antara aktiviti persembahannya termasuk: * Busking dan persembahan muzik di tempat awam. * Persembahan muzik secara langsung di hotel. * Persembahan di restoran dan kafe. * Persembahan untuk acara korporat. * Persembahan dalam majlis persendirian dan acara khas. == Gaya dan genre muzik == Genre muzik yang dikaitkan dengan Ciko Acustic merangkumi pop akustik, balada dan muzik kontemporari. Konsep persembahannya memberi penekanan kepada nyanyian secara langsung dengan iringan gitar akustik. Format persembahan ini membolehkan muzik disesuaikan dengan suasana dan keperluan sesuatu acara. == Aktiviti persembahan == Sepanjang penglibatannya dalam bidang muzik, Ciko Acustic menjalankan aktiviti persembahan di beberapa lokasi di Malaysia, termasuk Sarawak dan Labuan. Antara lokasi persembahan yang pernah dikongsikan termasuk: * Wallstreet Cafe. * Hotel Imperial Boulevard, Miri. * Dapo Bonda, Parkcity, Bintulu. * Permaisuri Mall, Miri. * Bataras Hypermarket, Labuan. * Ketumbar Kopitiam. Beliau juga terlibat dalam persembahan bersama penggiat muzik tempatan dan acara hiburan. == Media sosial == Ciko Acustic menggunakan platform media sosial dengan nama Ciko Acustic untuk berkongsi kandungan berkaitan muzik, persembahan secara langsung dan perkembangan aktiviti seninya. == Rujukan == Bahagian ini perlu dilengkapkan dengan sumber bebas yang mempunyai reputasi editorial, termasuk: # https://suarasarawak.my/ciko-acoustic-bangkit-demi-keluarga/ # https://suarasarawak.my/muzik-jalanan-bina-keyakinan/ # Liputan media mengenai persembahan dan penglibatannya dalam acara muzik. # Penerbitan bebas yang membincangkan sumbangannya dalam bidang muzik. == Pautan luar == * Facebook - https://www.facebook.com/cikoacustic/ * TIkTok - https://www.tiktok.com/@cikoacustic/ * Instagram - https://www.instagram.com/cikoacustic/ 13p26jst1hrf19n5e5dyeb0c9wrqpda 1 1305372 7003956 2026-11-11T17:55:24Z ~2026-59768-94 425133 /* Cadangan kemas kini: pendidikan dan kelayakan profesional */ bahagian baru 7003956 wikitext text/x-wiki == Cadangan kemas kini: pendidikan dan kelayakan profesional == Pendedahan: Cadangan ini dikemukakan bagi pihak Mohd Hawarie Tan Muzi, subjek rencana ini. Mohon penyunting bebas menyemak sumber dan mempertimbangkan kemas kini di bawah. 1. Di bahagian “Kehidupan awal dan pendidikan”, tambahkan rujukan pada senarai sedia ada bagi MBA di Universiti Geomatika Malaysia, Diploma Pengurusan di ASA College dan kelayakan kejuruteraan marin di Akademi Laut Malaysia. Profil AHB Group menyenaraikan ketiga-tiganya. Mohon semak nama rasmi sijil marin sebelum mengubah butiran SKM yang tertera sekarang. https://ahbgroup.my/pasukan-ahb/ 2. Di bawah “Kerjaya”, cadangan ayat: “Pada 31 Oktober 2026, Mohd Hawarie diterima sebagai Ahli Bertauliah Association of Construction Project Managers Malaysia (ACPM). ACPM membenarkan ahli menggunakan gelaran profesional PMr.” Sijil rasmi: https://members.acpm.my/certificate/CM0512 Panduan penggunaan gelaran: https://www.acpm.my/p/membership 3. Laman rasmi beliau turut menyenaraikan kelayakan Certified Construction Project Manager (CCPM) Tahap 6 daripada CIDB Malaysia. Mohon pertimbangkan penyertaannya selepas semakan sumber pentauliahan atas nama beliau. https://hawarie.com.my/#kelayakan [[Khas:Sumbangan/~2026-59768-94|~2026-59768-94]] ([[Perbincangan pengguna:~2026-59768-94|bincang]]) 17:55, 11 November 2026 (UTC) d06dnn3b5gybf3dbdursn6xp8hj5gkb 0 1305373 7003992 2026-11-11T21:15:23Z Muhammad Aliff1999 295485 Rencana baru tentang setiausaha kabinet Indonesia 7003992 wikitext text/x-wiki {{Short description|Setiausaha Kabinet Indonesia (lahir 1989)}} {{Indonesian name|Indra Wijaya|Teddy}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Leftenan Kolonel]] | name = Teddy Indra Wijaya | image = Mayor_TNI_Teddy_Indra_Wijaya,_Sekretaris_Kabinet_(2024).jpg | caption = Official portrait, 2026 | office1 = [[Sekretariat Kabinet Republik Indonesia]] ke-17 | order1 = | president1 = [[Prabowo Subianto]] | term_start1 = {{start date|2024|10|21|df=yes}} | term_end1 = | predecessor1 = [[Pramono Anung]]<br>[[Pratikno]] (pemangku) | successor1 = | birth_date = {{birth date and age|1989|04|14|df=yes}}<ref>{{Cite news|date=28 Februari 2024|title=Profil dan Agama Mayor Teddy, Ajudan Prabowo Subianto yang Viral|url=https://www.liputan6.com/citizen6/read/5537867/profil-dan-agama-mayor-teddy-ajudan-prabowo-subianto-yang-viral-dan-digosipkan-dekat-dengan-celine-evangelista |work=liputan6.com|language=id|access-date=6 Oktober 2024}}</ref> | birth_place = [[Manado]], [[Sulawesi Utara]], Indonesia | death_date = | death_place = | party = [[Ahli politik bebas|Bebas]] (2024–kini) | spouse = {{marriage|Wita Nidia Hanifah|2018|2019|end=divorced}} | children = | father = Giyono | mother = Patris R.A. Rumbayan | education = [[Taruna Nusantara|Sekolah Menengah Atas Taruna Nusantara]] | alma_mater = [[Akademi Militer]] ([[Sarjana Muda Sains Gunaan|BASc]]) <br> [[:id:Universitas Jenderal Achmad Yani|Universiti Jeneral Ahmad Yani]] ([[Sarjana Muda Sastera|BA]]) <br> [[Universiti Indonesia]] ([[Sarjana Sastera|MA]]) | occupation = Pegawai tentera, ahli politik | signature = | website = | relations = | rank = [[Fail:17-TNI Army-LTC.svg|25px]] [[Leftenan Kolonel]] | branch = [[Fail:Insignia of the Indonesian Army.svg|25px]] [[TNI-AD]] | unit = [[Infantri]] ([[Kopassus]]) | commands = | serviceyears = 2011–kini | allegiance = {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] | military_blank1 = [[Nomor Registrasi Pokok|Nombor khidmat]] | military_data1 = 11110010020489 | battles = }} '''Teddy Indra Wijaya''' (lahir 14 April 1989), yang juga dikenali sebagai '''Mejar Teddy''', ialah seorang pegawai tentera dan ahli politik [[Indonesia]] yang sedang berkhidmat sebagai [[Sekretariat Kabinet Republik Indonesia]] sejak Oktober 2024. Beliau juga pernah berkhidmat sebagai Penolong Ajudan kepada [[Presiden Indonesia|Presiden]] [[Joko Widodo]] serta Ajudan kepada [[Kementerian Pertahanan Republik Indonesia|Menteri Pertahanan]] [[Prabowo Subianto]] sehingga Oktober 2024. ==Kehidupan awal dan pendidikan== Teddy Indra Wijaya dilahirkan di [[Manado]], [[Sulawesi Utara]], Indonesia. Beliau merupakan anak tunggal kepada Kolonel (Bersara) Giyono dan Mejar Patris R. A. Rumbayan.<ref>{{Cite news |last=Putri |first=Thalia Amanda |date=16 February 2024 |title=Mengenal Sosok Orangtua Mayor Teddy Ajudan Prabowo, Ayah dan Ibu Seorang TNI. |url=https://sumsel.tribunnews.com/2024/02/16/mengenal-sosok-orangtua-mayor-teddy-ajudan-prabowo-ayah-dan-ibu-seorang-tni. |access-date=3 Mei 2024 |work=TribunSumsel.com |language=id}}</ref> Bapa saudaranya ialah Marsyal (Bersara) Sahrul Ansory, seorang pegawai tentera daripada [[Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Udara|Tentera Nasional Indonesia-Angkatan Udara]]. Teddy bersekolah di Sekolah Menengah Atas Taruna Nusantara di [[Magelang]], [[Jawa Tengah]], Indonesia. Beliau menamatkan pengajian pada 2007. Teddy memperoleh ijazah sarjana muda Sastera dalam [[Hubungan antarabangsa|Hubungan Antarabangsa]] dari {{ill|Universiti Jeneral Ahmad Yani|id|Universitas Jenderal Achmad Yani}} [id] pada 2012, dan ijazah sarjana Sastera dalam Kajian Keganasan dari [[Universiti Indonesia]] pada tahun 2021. Tesis beliau untuk ijazah sarjana bertajuk "''Pengaruh Evolusi Jaringan Teroris Terhadap Efektivitas Kontra-Terorisme Indonesia''". ==Kerjaya ketenteraan== Teddy merupakan seorang [[Akademi Militer|pegawai kadet Tentera Darat Indonesia]] sepanjang tempoh pendidikan ketenteraan peringkat awalnya. Sebagai seorang kadet, beliau memegang jawatan sebagai Kalemustar (pengerusi Institut Perundingan Kadet) dalam Kor Kadet. Beliau juga aktif dalam kumpulan pancaragam (Drumband) GSCL dan mewakili Akademi Tentera Darat, Tentera Laut, dan Tentera Udara sebagai satu-satunya wakil ke Persidangan Kadet Antarabangsa ke-13 di [[Akademi Pertahanan Negara Jepun]] pada tahun 2010. Beliau menamatkan pengajian di [[Akademi Militer]] pada tahun 2011. Semasa berkhidmat sebagai pegawai tentera muda dalam Tentera Darat Indonesia, Teddy telah menjalani latihan ketenteraan, baik di dalam mahupun di luar negara. Ini termasuk latihan di Sekolah Komando [[Kopassus]] pada tahun 2012; Pasukan Tugas Anti-Keganasan Kopassus pada tahun 2013; Terjun Bebas (Free Fall) Kopassus pada tahun 2014; Pandu Udara Kopassus pada 2015; serta pendidikan di Sekolah Perisikan di [[Australia]] sekitar tahun 2015. Beliau juga mengikuti latihan di [[Sekolah Infantri Tentera Darat Amerika Syarikat]], Sekolah Payung Terjun Tentera Darat Amerika Syarikat, dan Sekolah Serangan Udara Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2019, serta Sekolah Renjer Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2020. Selain itu, beliau turut menerima pengiktirafan *International Honor Graduate*, anugerah ''Commandant's List'' dan ''Gold APFT'' daripada Sekolah Serangan Udara Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2019. Kerjaya Teddy dalam tentera bermula sebagai Komander Platun 3, 2, 1 di Kopassus, sebelum dilantik sebagai ajudan kepada Ketua Staf Angkatan [[Tentara Nasional Indonesia|Tentera Nasional Indonesia]]. Beliau kemudiannya memegang beberapa jawatan ketenteraan lain, termasuk sebagai Penolong Ajudan kepada Presiden [[Joko Widodo]] dan Ajudan kepada Menteri Pertahanan [[Prabowo Subianto]]. Ketua Staf Tentera Darat (Kasad) [[Maruli Simanjuntak]] menugaskan semula Teddy sebagai Timbalan Komander Batalion Infantri Para Raider 328/Dirgahayu melalui Keputusan Kasad No. Kep. 137/II/2024 bertarikh 26 Februari 2024.<ref>{{Cite web|last=Pramudyani|first=Yashinta Difa|date=2024-03-13|title=Kasad nilai Mayor Teddy siap menjabat Wadanyonif 328/Dirgahayu|url=https://www.antaranews.com/berita/4007685/kasad-nilai-mayor-teddy-siap-menjabat-wadanyonif-328-dirgahayu|website=Antara News|language=id|access-date=2024-10-20}}</ref> Walau bagaimanapun, Wijaya terus membantu Prabowo sebagai pembantu kepada Menteri Pertahanan, sebelum akhirnya dilantik oleh Prabowo sebagai Sekretariat Kabinet.<ref>{{Cite web|last=Jingga|first=Rangga Pandu Asmara|date=2024-10-20|title=Prabowo tunjuk Mayor Teddy sebagai Sekretaris Kabinet Merah Putih|url=https://sultra.antaranews.com/berita/474865/prabowo-tunjuk-mayor-teddy-sebagai-sekretaris-kabinet-merah-putih|website=Antara News Sultra|language=id|access-date=2024-10-20}}</ref> ==Kerjaya politik== [[Fail:Prabowo Subianto takes oath as president of Indonesia.jpg|thumb|Teddy berada di belakang [[Prabowo Subianto]] semasa beliau mengangkat sumpah sebagai [[Presiden Indonesia]] pada 20 Oktober 2024, dengan bertindak sebagai pembantu sementara kepada Prabowo.]] [[Fail:Mayor TNI Teddy Indra Wijaya & Letjend TNI (Purn.) Lodewijk Freidrich Paulus pada saat pelantikan Wakil Menteri (2024).jpg|thumb|Teddy mengangkat sumpah sebagai Sekretariat Kabinet di hadapan Presiden Prabowo Subianto pada 21 Oktober 2024.]] Pada Oktober 2024, Teddy telah dilantik sebagai [[Sekretariat Kabinet Kabinet Indonesia]] oleh Presiden [[Prabowo Subianto]]. Beliau sering dilihat mengiringi Prabowo semasa menghadiri pelbagai mesyuarat, sama ada di dalam mahupun di luar negara. Walaupun beliau menjalankan tugas sebagai Sekretariat Kabinet bagi [[Kabinet Merah Putih]], pangkat beliau sebagai pegawai tentera tetap dikekalkan; perkara ini mencetuskan kontroversi dan perdebatan dalam kalangan lawan politik serta orang ramai.<ref>{{Cite news |date=23 Oktober 2024 |title=Mayor Teddy jadi Seskab dianggap langgar UU TNI – ‘Noda awal' Reformasi TNI era Prabowo-Gibran? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/cvgwgzl4wpwo |access-date=3 November 2026 |work=BBC News Indonesia |language=id}}</ref><ref name='TJP'>{{Cite news |date=9 Mac 2025 |title=Cabinet secretary Teddy military promotion raises militarism concerns |url=https://www.thejakartapost.com/indonesia/2025/03/09/cabinet-secretary-teddy-military-promotion-raises-militarism-concerns |access-date=3 November 2026 |work=[[The Jakarta Post]]}}</ref> ==Kontroversi dan isu== ===Dwifungsi dan peranan sekretariat kabinet dalam pentadbiran=== {{See also|Dwifungsi}} Pelantikannya dilihat oleh sesetengah pihak sebagai sebahagian daripada trend ketenteraan yang lebih luas dalam [[politik Indonesia]]. Pihak yang menentang mendakwa bahawa kehadiran anggota tentera dalam jawatan politik berprofil tinggi boleh mengancam kebebasan awam dan norma demokrasi, memandangkan ia mungkin membawa kepada peningkatan pengaruh tentera dalam urusan awam. Peranan berganda ini juga telah mempengaruhi persepsi orang ramai terhadap kerajaan. Sebahagian warga menyatakan rasa tidak percaya terhadap seorang setiausaha kabinet yang masih merupakan pegawai tentera aktif, kerana bimbang kepentingan tentera mungkin mengatasi keperluan dan hak penduduk awam.<ref>{{Cite web|date=14 Mac 2025|title=Apa yang Keliru dari Penunjukan Teddy Indra Wijaya Sebagai Sekretaris Kabinet|url=https://www.tempo.co/politik/kontroversi-jabatan-sekretaris-kabinet-teddy-indra-wijaya-1219388|website=Tempo|language=id|access-date=5 April 2025}}</ref><ref>{{Cite web|date=14 March 2025|title=Perdebatan Pelik Jabatan Letkol Teddy Indra Wijaya|url=https://kbr.id/berita/Berita/perdebatan-pelik-jabatan-letkol-teddy-indra-wijaya|website=KBR|language=id|access-date=5 April 2025}}</ref> ===Kenaikan pangkat ke Leftenan Kolonel=== Kenaikan pangkat Teddy kepada Leftenan Kolonel telah dibelenggu oleh kontroversi dan dakwaan [[Kronisme|pilih kasih]], berikutan pelanggaran terhadap Undang-Undang Ketenteraan Nombor 40/2018 yang mensyaratkan penyertaan di [[Sekolah Staf dan Komando Angkatan Darat|Kolej Staf]] sebelum seseorang boleh dinaikkan pangkat kepada Leftenan Kolonel. Tambahan pula, kurangnya pengalaman beliau dalam memimpin pasukan di lapangan—disebabkan peranannya yang lebih tertumpu sebagai ajudan kepada Presiden [[Joko Widodo]] dan kemudiannya [[Prabowo Subianto]]—telah menjejaskan kredibilitinya dalam kalangan pegawai TNI, sekali gus mencetuskan rasa iri hati.<ref name='TJP'/><ref>{{Cite web |date=14 March 2025 |title=Apa Dasar Kenaikan Pangkat Mayor Teddy Jadi Letkol? |url=https://www.tempo.co/politik/apa-dasar-kenaikan-pangkat-mayor-teddy-jadi-letkol--1219422 |access-date=2026-02-03 |website=Tempo |language=id}}</ref> ===Soalan tentang orientasi seksualnya=== Kedekatan beliau dengan Presiden Prabowo Subianto sering menjadi perhatian umum, sehingga mencetuskan pelbagai spekulasi mengenai sifat hubungan tersebut. Ada pihak yang mendakwa bahawa Teddy menjalin hubungan romantis dengan Presiden, satu tanggapan yang diperkuat oleh perwatakan Teddy yang dianggap agak flamboyan, ditambah pula dengan status Presiden yang telah bercerai dan tidak berkahwin. Pada 6 Mei 2026, [[Amien Rais]]—bekas Ketua Majlis Permusyawaratan Rakyat dan pengasas [[Parti Ummat]] telah memuat naik sebuah video di [[YouTube]] yang mendesak Presiden supaya menjauhkan diri daripada Teddy atas dakwaan bahawa beliau seorang [[homoseksual]]. Video tersebut kemudiannya dipadam dengan segera daripada pelantar berkenaan atas permintaan Kementerian Komunikasi dan Hal Ehwal Digital Indonesia, satu tindakan yang mencetuskan kontroversi serta [[Kesan Streisand|menyemarakkan lagi spekulasi]].<ref>{{Cite web |last=Wisesa |first=Yosafat Diva Bayu |date=2026-05-06 |title=Ummat Kecam Komdigi Hapus Video Amien Rais: Sebar Fitnah, Bikin Gaduh |url=https://www.idntimes.com/news/indonesia/ummat-kecam-komdigi-hapus-video-amien-rais-sebar-fitnah-bikin-gaduh-00-jkxzp-kht5mq |access-date=2026-05-06 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Teddy dan [[Menteri Komunikasi dan Digital Indonesia|Menteri Komunikasi dan Digital]], [[Meutya Hafid]], menafikan dakwaan tersebut dan mempertahankan tindakan pemadaman video itu dengan menyatakan bahawa tuduhan berkenaan merupakan satu [[fitnah]], serta mengandungi unsur [[Ucapan kebencian|ucapan kebencian]] dan tohmahan terhadap Presiden.<ref>{{Cite web |date=6 May 2026 |title=Penanganan Tuduhan Amien Rais |url=https://www.tempo.co/hukum/tuduhan-amien-rais-terhadap-teddy-2133913 |access-date=2026-05-06 |website=Tempo |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |title=Menkomdigi Buka Suara soal Gugatan Hukum Amien Rais atas Pernyataannya terkait Prabowo |url=https://www.kompas.tv/nasional/666699/menkomdigi-buka-suara-soal-gugatan-hukum-amien-rais-atas-pernyataannya-terkait-prabowo |access-date=2026-05-06 |website=Kompas.tv |language=id}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Teddy berkahwin dengan Wita Nidia Hanifah (lahir 30 Mac 1994),<ref>{{Cite web |title=Profil Wita Nidia Hanifah, Mantan Istri Mayor Teddy yang Jarang Diketahui Publik |url=https://lifestyle.sindonews.com/read/1477995/166/profil-wita-nidia-hanifah-mantan-istri-mayor-teddy-yang-jarang-diketahui-publik-1729771827 |access-date=2026-05-02 |website=SINDOnews Lifestyle |language=id-ID}}</ref> seorang perunding dan usahawan, pada 11 September 2018. Walau bagaimanapun, Wita memfailkan perceraian yang kemudiannya disahkan secara rasmi pada 14 Ogos 2019.<ref>{{Cite web |title=Profil Wita Nidia Hanifah, Mantan Istri Mayor Teddy yang Jarang Diketahui Publik |url=https://lifestyle.sindonews.com/read/1477995/166/profil-wita-nidia-hanifah-mantan-istri-mayor-teddy-yang-jarang-diketahui-publik-1729771827 |access-date=2026-05-02 |website=SINDOnews Lifestyle |language=id-ID}}</ref> ==Anugerah dan penghormatan== ===Penghormatan negara=== * [[File:Bintang_Mahaputera_Utama_rib.svg|80px]] [[Bintang Mahaputera]], kelas ketiga (2025) * [[File:Satyalancana Kesetiaan 8 year service.gif|80px]] Satyalancana Kesetiaan, 8 Tahun * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Ksatria Yudha.png|80px]] Satyalancana Ksatria Yudha * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Dharma Nusa.png|80px]] Satyalencana Dharma Nusa * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Wira Siaga.png|80px]] Satyalencana Wira Siaga * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Bhakti Nusa.png|80px]] Satyalencana Bhakti Nusa ===Anugerah luar negara=== * [[Fail:Ranger metal tab.png|80px]] [[Ranger tab]] ([[Tentera Darat AS]]) * [[Fail:US Army Basic Parachutist Badge.png|80px]] [[Lencana Penerjun (Amerika Syarikat)|Lencana Penerjun Asas]] ([[Tentera Darat AS]]) * [[Fail:Air Assault Badge (Slim Version).png|80px]] [[Lencana Serangan Udara]] ([[Tentera Darat AS]]) ==Rujukan== {{Reflist}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1989]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kakitangan tentera Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] [[Kategori:Pegawai tentera darat]] [[Kategori:Orang dari Manado]] [[Kategori:Alumni Universitas Indonesia]] azaetex0lt7jufhnzipcmk1jjr6oyt2 7003993 7003992 2026-11-11T21:16:19Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Kerjaya ketenteraan */ 7003993 wikitext text/x-wiki {{Short description|Setiausaha Kabinet Indonesia (lahir 1989)}} {{Indonesian name|Indra Wijaya|Teddy}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Leftenan Kolonel]] | name = Teddy Indra Wijaya | image = Mayor_TNI_Teddy_Indra_Wijaya,_Sekretaris_Kabinet_(2024).jpg | caption = Official portrait, 2026 | office1 = [[Sekretariat Kabinet Republik Indonesia]] ke-17 | order1 = | president1 = [[Prabowo Subianto]] | term_start1 = {{start date|2024|10|21|df=yes}} | term_end1 = | predecessor1 = [[Pramono Anung]]<br>[[Pratikno]] (pemangku) | successor1 = | birth_date = {{birth date and age|1989|04|14|df=yes}}<ref>{{Cite news|date=28 Februari 2024|title=Profil dan Agama Mayor Teddy, Ajudan Prabowo Subianto yang Viral|url=https://www.liputan6.com/citizen6/read/5537867/profil-dan-agama-mayor-teddy-ajudan-prabowo-subianto-yang-viral-dan-digosipkan-dekat-dengan-celine-evangelista |work=liputan6.com|language=id|access-date=6 Oktober 2024}}</ref> | birth_place = [[Manado]], [[Sulawesi Utara]], Indonesia | death_date = | death_place = | party = [[Ahli politik bebas|Bebas]] (2024–kini) | spouse = {{marriage|Wita Nidia Hanifah|2018|2019|end=divorced}} | children = | father = Giyono | mother = Patris R.A. Rumbayan | education = [[Taruna Nusantara|Sekolah Menengah Atas Taruna Nusantara]] | alma_mater = [[Akademi Militer]] ([[Sarjana Muda Sains Gunaan|BASc]]) <br> [[:id:Universitas Jenderal Achmad Yani|Universiti Jeneral Ahmad Yani]] ([[Sarjana Muda Sastera|BA]]) <br> [[Universiti Indonesia]] ([[Sarjana Sastera|MA]]) | occupation = Pegawai tentera, ahli politik | signature = | website = | relations = | rank = [[Fail:17-TNI Army-LTC.svg|25px]] [[Leftenan Kolonel]] | branch = [[Fail:Insignia of the Indonesian Army.svg|25px]] [[TNI-AD]] | unit = [[Infantri]] ([[Kopassus]]) | commands = | serviceyears = 2011–kini | allegiance = {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] | military_blank1 = [[Nomor Registrasi Pokok|Nombor khidmat]] | military_data1 = 11110010020489 | battles = }} '''Teddy Indra Wijaya''' (lahir 14 April 1989), yang juga dikenali sebagai '''Mejar Teddy''', ialah seorang pegawai tentera dan ahli politik [[Indonesia]] yang sedang berkhidmat sebagai [[Sekretariat Kabinet Republik Indonesia]] sejak Oktober 2024. Beliau juga pernah berkhidmat sebagai Penolong Ajudan kepada [[Presiden Indonesia|Presiden]] [[Joko Widodo]] serta Ajudan kepada [[Kementerian Pertahanan Republik Indonesia|Menteri Pertahanan]] [[Prabowo Subianto]] sehingga Oktober 2024. ==Kehidupan awal dan pendidikan== Teddy Indra Wijaya dilahirkan di [[Manado]], [[Sulawesi Utara]], Indonesia. Beliau merupakan anak tunggal kepada Kolonel (Bersara) Giyono dan Mejar Patris R. A. Rumbayan.<ref>{{Cite news |last=Putri |first=Thalia Amanda |date=16 February 2024 |title=Mengenal Sosok Orangtua Mayor Teddy Ajudan Prabowo, Ayah dan Ibu Seorang TNI. |url=https://sumsel.tribunnews.com/2024/02/16/mengenal-sosok-orangtua-mayor-teddy-ajudan-prabowo-ayah-dan-ibu-seorang-tni. |access-date=3 Mei 2024 |work=TribunSumsel.com |language=id}}</ref> Bapa saudaranya ialah Marsyal (Bersara) Sahrul Ansory, seorang pegawai tentera daripada [[Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Udara|Tentera Nasional Indonesia-Angkatan Udara]]. Teddy bersekolah di Sekolah Menengah Atas Taruna Nusantara di [[Magelang]], [[Jawa Tengah]], Indonesia. Beliau menamatkan pengajian pada 2007. Teddy memperoleh ijazah sarjana muda Sastera dalam [[Hubungan antarabangsa|Hubungan Antarabangsa]] dari {{ill|Universiti Jeneral Ahmad Yani|id|Universitas Jenderal Achmad Yani}} [id] pada 2012, dan ijazah sarjana Sastera dalam Kajian Keganasan dari [[Universiti Indonesia]] pada tahun 2021. Tesis beliau untuk ijazah sarjana bertajuk "''Pengaruh Evolusi Jaringan Teroris Terhadap Efektivitas Kontra-Terorisme Indonesia''". ==Kerjaya ketenteraan== [[Fail:Semat_Tab_Ranger,_Teddy_Indra_Wijaya_Perwira_TNI_AD_Kualifikasi_Pasukan_Elit_US_Army_Ranger.jpg|thumb|Teddy menamatkan pengajian dari [[Sekolah Renjer|Sekolah Renjer Tentera Darat A.S.]] pada 2020.]] Teddy merupakan seorang [[Akademi Militer|pegawai kadet Tentera Darat Indonesia]] sepanjang tempoh pendidikan ketenteraan peringkat awalnya. Sebagai seorang kadet, beliau memegang jawatan sebagai Kalemustar (pengerusi Institut Perundingan Kadet) dalam Kor Kadet. Beliau juga aktif dalam kumpulan pancaragam (Drumband) GSCL dan mewakili Akademi Tentera Darat, Tentera Laut, dan Tentera Udara sebagai satu-satunya wakil ke Persidangan Kadet Antarabangsa ke-13 di [[Akademi Pertahanan Negara Jepun]] pada tahun 2010. Beliau menamatkan pengajian di [[Akademi Militer]] pada tahun 2011. Semasa berkhidmat sebagai pegawai tentera muda dalam Tentera Darat Indonesia, Teddy telah menjalani latihan ketenteraan, baik di dalam mahupun di luar negara. Ini termasuk latihan di Sekolah Komando [[Kopassus]] pada tahun 2012; Pasukan Tugas Anti-Keganasan Kopassus pada tahun 2013; Terjun Bebas (Free Fall) Kopassus pada tahun 2014; Pandu Udara Kopassus pada 2015; serta pendidikan di Sekolah Perisikan di [[Australia]] sekitar tahun 2015. Beliau juga mengikuti latihan di [[Sekolah Infantri Tentera Darat Amerika Syarikat]], Sekolah Payung Terjun Tentera Darat Amerika Syarikat, dan Sekolah Serangan Udara Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2019, serta Sekolah Renjer Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2020. Selain itu, beliau turut menerima pengiktirafan *International Honor Graduate*, anugerah ''Commandant's List'' dan ''Gold APFT'' daripada Sekolah Serangan Udara Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2019. Kerjaya Teddy dalam tentera bermula sebagai Komander Platun 3, 2, 1 di Kopassus, sebelum dilantik sebagai ajudan kepada Ketua Staf Angkatan [[Tentara Nasional Indonesia|Tentera Nasional Indonesia]]. Beliau kemudiannya memegang beberapa jawatan ketenteraan lain, termasuk sebagai Penolong Ajudan kepada Presiden [[Joko Widodo]] dan Ajudan kepada Menteri Pertahanan [[Prabowo Subianto]]. Ketua Staf Tentera Darat (Kasad) [[Maruli Simanjuntak]] menugaskan semula Teddy sebagai Timbalan Komander Batalion Infantri Para Raider 328/Dirgahayu melalui Keputusan Kasad No. Kep. 137/II/2024 bertarikh 26 Februari 2024.<ref>{{Cite web|last=Pramudyani|first=Yashinta Difa|date=2024-03-13|title=Kasad nilai Mayor Teddy siap menjabat Wadanyonif 328/Dirgahayu|url=https://www.antaranews.com/berita/4007685/kasad-nilai-mayor-teddy-siap-menjabat-wadanyonif-328-dirgahayu|website=Antara News|language=id|access-date=2024-10-20}}</ref> Walau bagaimanapun, Wijaya terus membantu Prabowo sebagai pembantu kepada Menteri Pertahanan, sebelum akhirnya dilantik oleh Prabowo sebagai Sekretariat Kabinet.<ref>{{Cite web|last=Jingga|first=Rangga Pandu Asmara|date=2024-10-20|title=Prabowo tunjuk Mayor Teddy sebagai Sekretaris Kabinet Merah Putih|url=https://sultra.antaranews.com/berita/474865/prabowo-tunjuk-mayor-teddy-sebagai-sekretaris-kabinet-merah-putih|website=Antara News Sultra|language=id|access-date=2024-10-20}}</ref> ==Kerjaya politik== [[Fail:Prabowo Subianto takes oath as president of Indonesia.jpg|thumb|Teddy berada di belakang [[Prabowo Subianto]] semasa beliau mengangkat sumpah sebagai [[Presiden Indonesia]] pada 20 Oktober 2024, dengan bertindak sebagai pembantu sementara kepada Prabowo.]] [[Fail:Mayor TNI Teddy Indra Wijaya & Letjend TNI (Purn.) Lodewijk Freidrich Paulus pada saat pelantikan Wakil Menteri (2024).jpg|thumb|Teddy mengangkat sumpah sebagai Sekretariat Kabinet di hadapan Presiden Prabowo Subianto pada 21 Oktober 2024.]] Pada Oktober 2024, Teddy telah dilantik sebagai [[Sekretariat Kabinet Kabinet Indonesia]] oleh Presiden [[Prabowo Subianto]]. Beliau sering dilihat mengiringi Prabowo semasa menghadiri pelbagai mesyuarat, sama ada di dalam mahupun di luar negara. Walaupun beliau menjalankan tugas sebagai Sekretariat Kabinet bagi [[Kabinet Merah Putih]], pangkat beliau sebagai pegawai tentera tetap dikekalkan; perkara ini mencetuskan kontroversi dan perdebatan dalam kalangan lawan politik serta orang ramai.<ref>{{Cite news |date=23 Oktober 2024 |title=Mayor Teddy jadi Seskab dianggap langgar UU TNI – ‘Noda awal' Reformasi TNI era Prabowo-Gibran? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/cvgwgzl4wpwo |access-date=3 November 2026 |work=BBC News Indonesia |language=id}}</ref><ref name='TJP'>{{Cite news |date=9 Mac 2025 |title=Cabinet secretary Teddy military promotion raises militarism concerns |url=https://www.thejakartapost.com/indonesia/2025/03/09/cabinet-secretary-teddy-military-promotion-raises-militarism-concerns |access-date=3 November 2026 |work=[[The Jakarta Post]]}}</ref> ==Kontroversi dan isu== ===Dwifungsi dan peranan sekretariat kabinet dalam pentadbiran=== {{See also|Dwifungsi}} Pelantikannya dilihat oleh sesetengah pihak sebagai sebahagian daripada trend ketenteraan yang lebih luas dalam [[politik Indonesia]]. Pihak yang menentang mendakwa bahawa kehadiran anggota tentera dalam jawatan politik berprofil tinggi boleh mengancam kebebasan awam dan norma demokrasi, memandangkan ia mungkin membawa kepada peningkatan pengaruh tentera dalam urusan awam. Peranan berganda ini juga telah mempengaruhi persepsi orang ramai terhadap kerajaan. Sebahagian warga menyatakan rasa tidak percaya terhadap seorang setiausaha kabinet yang masih merupakan pegawai tentera aktif, kerana bimbang kepentingan tentera mungkin mengatasi keperluan dan hak penduduk awam.<ref>{{Cite web|date=14 Mac 2025|title=Apa yang Keliru dari Penunjukan Teddy Indra Wijaya Sebagai Sekretaris Kabinet|url=https://www.tempo.co/politik/kontroversi-jabatan-sekretaris-kabinet-teddy-indra-wijaya-1219388|website=Tempo|language=id|access-date=5 April 2025}}</ref><ref>{{Cite web|date=14 March 2025|title=Perdebatan Pelik Jabatan Letkol Teddy Indra Wijaya|url=https://kbr.id/berita/Berita/perdebatan-pelik-jabatan-letkol-teddy-indra-wijaya|website=KBR|language=id|access-date=5 April 2025}}</ref> ===Kenaikan pangkat ke Leftenan Kolonel=== Kenaikan pangkat Teddy kepada Leftenan Kolonel telah dibelenggu oleh kontroversi dan dakwaan [[Kronisme|pilih kasih]], berikutan pelanggaran terhadap Undang-Undang Ketenteraan Nombor 40/2018 yang mensyaratkan penyertaan di [[Sekolah Staf dan Komando Angkatan Darat|Kolej Staf]] sebelum seseorang boleh dinaikkan pangkat kepada Leftenan Kolonel. Tambahan pula, kurangnya pengalaman beliau dalam memimpin pasukan di lapangan—disebabkan peranannya yang lebih tertumpu sebagai ajudan kepada Presiden [[Joko Widodo]] dan kemudiannya [[Prabowo Subianto]]—telah menjejaskan kredibilitinya dalam kalangan pegawai TNI, sekali gus mencetuskan rasa iri hati.<ref name='TJP'/><ref>{{Cite web |date=14 March 2025 |title=Apa Dasar Kenaikan Pangkat Mayor Teddy Jadi Letkol? |url=https://www.tempo.co/politik/apa-dasar-kenaikan-pangkat-mayor-teddy-jadi-letkol--1219422 |access-date=2026-02-03 |website=Tempo |language=id}}</ref> ===Soalan tentang orientasi seksualnya=== Kedekatan beliau dengan Presiden Prabowo Subianto sering menjadi perhatian umum, sehingga mencetuskan pelbagai spekulasi mengenai sifat hubungan tersebut. Ada pihak yang mendakwa bahawa Teddy menjalin hubungan romantis dengan Presiden, satu tanggapan yang diperkuat oleh perwatakan Teddy yang dianggap agak flamboyan, ditambah pula dengan status Presiden yang telah bercerai dan tidak berkahwin. Pada 6 Mei 2026, [[Amien Rais]]—bekas Ketua Majlis Permusyawaratan Rakyat dan pengasas [[Parti Ummat]] telah memuat naik sebuah video di [[YouTube]] yang mendesak Presiden supaya menjauhkan diri daripada Teddy atas dakwaan bahawa beliau seorang [[homoseksual]]. Video tersebut kemudiannya dipadam dengan segera daripada pelantar berkenaan atas permintaan Kementerian Komunikasi dan Hal Ehwal Digital Indonesia, satu tindakan yang mencetuskan kontroversi serta [[Kesan Streisand|menyemarakkan lagi spekulasi]].<ref>{{Cite web |last=Wisesa |first=Yosafat Diva Bayu |date=2026-05-06 |title=Ummat Kecam Komdigi Hapus Video Amien Rais: Sebar Fitnah, Bikin Gaduh |url=https://www.idntimes.com/news/indonesia/ummat-kecam-komdigi-hapus-video-amien-rais-sebar-fitnah-bikin-gaduh-00-jkxzp-kht5mq |access-date=2026-05-06 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Teddy dan [[Menteri Komunikasi dan Digital Indonesia|Menteri Komunikasi dan Digital]], [[Meutya Hafid]], menafikan dakwaan tersebut dan mempertahankan tindakan pemadaman video itu dengan menyatakan bahawa tuduhan berkenaan merupakan satu [[fitnah]], serta mengandungi unsur [[Ucapan kebencian|ucapan kebencian]] dan tohmahan terhadap Presiden.<ref>{{Cite web |date=6 May 2026 |title=Penanganan Tuduhan Amien Rais |url=https://www.tempo.co/hukum/tuduhan-amien-rais-terhadap-teddy-2133913 |access-date=2026-05-06 |website=Tempo |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |title=Menkomdigi Buka Suara soal Gugatan Hukum Amien Rais atas Pernyataannya terkait Prabowo |url=https://www.kompas.tv/nasional/666699/menkomdigi-buka-suara-soal-gugatan-hukum-amien-rais-atas-pernyataannya-terkait-prabowo |access-date=2026-05-06 |website=Kompas.tv |language=id}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Teddy berkahwin dengan Wita Nidia Hanifah (lahir 30 Mac 1994),<ref>{{Cite web |title=Profil Wita Nidia Hanifah, Mantan Istri Mayor Teddy yang Jarang Diketahui Publik |url=https://lifestyle.sindonews.com/read/1477995/166/profil-wita-nidia-hanifah-mantan-istri-mayor-teddy-yang-jarang-diketahui-publik-1729771827 |access-date=2026-05-02 |website=SINDOnews Lifestyle |language=id-ID}}</ref> seorang perunding dan usahawan, pada 11 September 2018. Walau bagaimanapun, Wita memfailkan perceraian yang kemudiannya disahkan secara rasmi pada 14 Ogos 2019.<ref>{{Cite web |title=Profil Wita Nidia Hanifah, Mantan Istri Mayor Teddy yang Jarang Diketahui Publik |url=https://lifestyle.sindonews.com/read/1477995/166/profil-wita-nidia-hanifah-mantan-istri-mayor-teddy-yang-jarang-diketahui-publik-1729771827 |access-date=2026-05-02 |website=SINDOnews Lifestyle |language=id-ID}}</ref> ==Anugerah dan penghormatan== ===Penghormatan negara=== * [[File:Bintang_Mahaputera_Utama_rib.svg|80px]] [[Bintang Mahaputera]], kelas ketiga (2025) * [[File:Satyalancana Kesetiaan 8 year service.gif|80px]] Satyalancana Kesetiaan, 8 Tahun * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Ksatria Yudha.png|80px]] Satyalancana Ksatria Yudha * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Dharma Nusa.png|80px]] Satyalencana Dharma Nusa * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Wira Siaga.png|80px]] Satyalencana Wira Siaga * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Bhakti Nusa.png|80px]] Satyalencana Bhakti Nusa ===Anugerah luar negara=== * [[Fail:Ranger metal tab.png|80px]] [[Ranger tab]] ([[Tentera Darat AS]]) * [[Fail:US Army Basic Parachutist Badge.png|80px]] [[Lencana Penerjun (Amerika Syarikat)|Lencana Penerjun Asas]] ([[Tentera Darat AS]]) * [[Fail:Air Assault Badge (Slim Version).png|80px]] [[Lencana Serangan Udara]] ([[Tentera Darat AS]]) ==Rujukan== {{Reflist}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1989]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kakitangan tentera Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] [[Kategori:Pegawai tentera darat]] [[Kategori:Orang dari Manado]] [[Kategori:Alumni Universitas Indonesia]] 3mf4pzs9lo9ffe1ted9mehfen1z4t0i 7003999 7003993 2026-11-11T21:20:38Z Muhammad Aliff1999 295485 /* Penghormatan negara */ 7003999 wikitext text/x-wiki {{Short description|Setiausaha Kabinet Indonesia (lahir 1989)}} {{Indonesian name|Indra Wijaya|Teddy}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Leftenan Kolonel]] | name = Teddy Indra Wijaya | image = Mayor_TNI_Teddy_Indra_Wijaya,_Sekretaris_Kabinet_(2024).jpg | caption = Official portrait, 2026 | office1 = [[Sekretariat Kabinet Republik Indonesia]] ke-17 | order1 = | president1 = [[Prabowo Subianto]] | term_start1 = {{start date|2024|10|21|df=yes}} | term_end1 = | predecessor1 = [[Pramono Anung]]<br>[[Pratikno]] (pemangku) | successor1 = | birth_date = {{birth date and age|1989|04|14|df=yes}}<ref>{{Cite news|date=28 Februari 2024|title=Profil dan Agama Mayor Teddy, Ajudan Prabowo Subianto yang Viral|url=https://www.liputan6.com/citizen6/read/5537867/profil-dan-agama-mayor-teddy-ajudan-prabowo-subianto-yang-viral-dan-digosipkan-dekat-dengan-celine-evangelista |work=liputan6.com|language=id|access-date=6 Oktober 2024}}</ref> | birth_place = [[Manado]], [[Sulawesi Utara]], Indonesia | death_date = | death_place = | party = [[Ahli politik bebas|Bebas]] (2024–kini) | spouse = {{marriage|Wita Nidia Hanifah|2018|2019|end=divorced}} | children = | father = Giyono | mother = Patris R.A. Rumbayan | education = [[Taruna Nusantara|Sekolah Menengah Atas Taruna Nusantara]] | alma_mater = [[Akademi Militer]] ([[Sarjana Muda Sains Gunaan|BASc]]) <br> [[:id:Universitas Jenderal Achmad Yani|Universiti Jeneral Ahmad Yani]] ([[Sarjana Muda Sastera|BA]]) <br> [[Universiti Indonesia]] ([[Sarjana Sastera|MA]]) | occupation = Pegawai tentera, ahli politik | signature = | website = | relations = | rank = [[Fail:17-TNI Army-LTC.svg|25px]] [[Leftenan Kolonel]] | branch = [[Fail:Insignia of the Indonesian Army.svg|25px]] [[TNI-AD]] | unit = [[Infantri]] ([[Kopassus]]) | commands = | serviceyears = 2011–kini | allegiance = {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] | military_blank1 = [[Nomor Registrasi Pokok|Nombor khidmat]] | military_data1 = 11110010020489 | battles = }} '''Teddy Indra Wijaya''' (lahir 14 April 1989), yang juga dikenali sebagai '''Mejar Teddy''', ialah seorang pegawai tentera dan ahli politik [[Indonesia]] yang sedang berkhidmat sebagai [[Sekretariat Kabinet Republik Indonesia]] sejak Oktober 2024. Beliau juga pernah berkhidmat sebagai Penolong Ajudan kepada [[Presiden Indonesia|Presiden]] [[Joko Widodo]] serta Ajudan kepada [[Kementerian Pertahanan Republik Indonesia|Menteri Pertahanan]] [[Prabowo Subianto]] sehingga Oktober 2024. ==Kehidupan awal dan pendidikan== Teddy Indra Wijaya dilahirkan di [[Manado]], [[Sulawesi Utara]], Indonesia. Beliau merupakan anak tunggal kepada Kolonel (Bersara) Giyono dan Mejar Patris R. A. Rumbayan.<ref>{{Cite news |last=Putri |first=Thalia Amanda |date=16 February 2024 |title=Mengenal Sosok Orangtua Mayor Teddy Ajudan Prabowo, Ayah dan Ibu Seorang TNI. |url=https://sumsel.tribunnews.com/2024/02/16/mengenal-sosok-orangtua-mayor-teddy-ajudan-prabowo-ayah-dan-ibu-seorang-tni. |access-date=3 Mei 2024 |work=TribunSumsel.com |language=id}}</ref> Bapa saudaranya ialah Marsyal (Bersara) Sahrul Ansory, seorang pegawai tentera daripada [[Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Udara|Tentera Nasional Indonesia-Angkatan Udara]]. Teddy bersekolah di Sekolah Menengah Atas Taruna Nusantara di [[Magelang]], [[Jawa Tengah]], Indonesia. Beliau menamatkan pengajian pada 2007. Teddy memperoleh ijazah sarjana muda Sastera dalam [[Hubungan antarabangsa|Hubungan Antarabangsa]] dari {{ill|Universiti Jeneral Ahmad Yani|id|Universitas Jenderal Achmad Yani}} [id] pada 2012, dan ijazah sarjana Sastera dalam Kajian Keganasan dari [[Universiti Indonesia]] pada tahun 2021. Tesis beliau untuk ijazah sarjana bertajuk "''Pengaruh Evolusi Jaringan Teroris Terhadap Efektivitas Kontra-Terorisme Indonesia''". ==Kerjaya ketenteraan== [[Fail:Semat_Tab_Ranger,_Teddy_Indra_Wijaya_Perwira_TNI_AD_Kualifikasi_Pasukan_Elit_US_Army_Ranger.jpg|thumb|Teddy menamatkan pengajian dari [[Sekolah Renjer|Sekolah Renjer Tentera Darat A.S.]] pada 2020.]] Teddy merupakan seorang [[Akademi Militer|pegawai kadet Tentera Darat Indonesia]] sepanjang tempoh pendidikan ketenteraan peringkat awalnya. Sebagai seorang kadet, beliau memegang jawatan sebagai Kalemustar (pengerusi Institut Perundingan Kadet) dalam Kor Kadet. Beliau juga aktif dalam kumpulan pancaragam (Drumband) GSCL dan mewakili Akademi Tentera Darat, Tentera Laut, dan Tentera Udara sebagai satu-satunya wakil ke Persidangan Kadet Antarabangsa ke-13 di [[Akademi Pertahanan Negara Jepun]] pada tahun 2010. Beliau menamatkan pengajian di [[Akademi Militer]] pada tahun 2011. Semasa berkhidmat sebagai pegawai tentera muda dalam Tentera Darat Indonesia, Teddy telah menjalani latihan ketenteraan, baik di dalam mahupun di luar negara. Ini termasuk latihan di Sekolah Komando [[Kopassus]] pada tahun 2012; Pasukan Tugas Anti-Keganasan Kopassus pada tahun 2013; Terjun Bebas (Free Fall) Kopassus pada tahun 2014; Pandu Udara Kopassus pada 2015; serta pendidikan di Sekolah Perisikan di [[Australia]] sekitar tahun 2015. Beliau juga mengikuti latihan di [[Sekolah Infantri Tentera Darat Amerika Syarikat]], Sekolah Payung Terjun Tentera Darat Amerika Syarikat, dan Sekolah Serangan Udara Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2019, serta Sekolah Renjer Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2020. Selain itu, beliau turut menerima pengiktirafan *International Honor Graduate*, anugerah ''Commandant's List'' dan ''Gold APFT'' daripada Sekolah Serangan Udara Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2019. Kerjaya Teddy dalam tentera bermula sebagai Komander Platun 3, 2, 1 di Kopassus, sebelum dilantik sebagai ajudan kepada Ketua Staf Angkatan [[Tentara Nasional Indonesia|Tentera Nasional Indonesia]]. Beliau kemudiannya memegang beberapa jawatan ketenteraan lain, termasuk sebagai Penolong Ajudan kepada Presiden [[Joko Widodo]] dan Ajudan kepada Menteri Pertahanan [[Prabowo Subianto]]. Ketua Staf Tentera Darat (Kasad) [[Maruli Simanjuntak]] menugaskan semula Teddy sebagai Timbalan Komander Batalion Infantri Para Raider 328/Dirgahayu melalui Keputusan Kasad No. Kep. 137/II/2024 bertarikh 26 Februari 2024.<ref>{{Cite web|last=Pramudyani|first=Yashinta Difa|date=2024-03-13|title=Kasad nilai Mayor Teddy siap menjabat Wadanyonif 328/Dirgahayu|url=https://www.antaranews.com/berita/4007685/kasad-nilai-mayor-teddy-siap-menjabat-wadanyonif-328-dirgahayu|website=Antara News|language=id|access-date=2024-10-20}}</ref> Walau bagaimanapun, Wijaya terus membantu Prabowo sebagai pembantu kepada Menteri Pertahanan, sebelum akhirnya dilantik oleh Prabowo sebagai Sekretariat Kabinet.<ref>{{Cite web|last=Jingga|first=Rangga Pandu Asmara|date=2024-10-20|title=Prabowo tunjuk Mayor Teddy sebagai Sekretaris Kabinet Merah Putih|url=https://sultra.antaranews.com/berita/474865/prabowo-tunjuk-mayor-teddy-sebagai-sekretaris-kabinet-merah-putih|website=Antara News Sultra|language=id|access-date=2024-10-20}}</ref> ==Kerjaya politik== [[Fail:Prabowo Subianto takes oath as president of Indonesia.jpg|thumb|Teddy berada di belakang [[Prabowo Subianto]] semasa beliau mengangkat sumpah sebagai [[Presiden Indonesia]] pada 20 Oktober 2024, dengan bertindak sebagai pembantu sementara kepada Prabowo.]] [[Fail:Mayor TNI Teddy Indra Wijaya & Letjend TNI (Purn.) Lodewijk Freidrich Paulus pada saat pelantikan Wakil Menteri (2024).jpg|thumb|Teddy mengangkat sumpah sebagai Sekretariat Kabinet di hadapan Presiden Prabowo Subianto pada 21 Oktober 2024.]] Pada Oktober 2024, Teddy telah dilantik sebagai [[Sekretariat Kabinet Kabinet Indonesia]] oleh Presiden [[Prabowo Subianto]]. Beliau sering dilihat mengiringi Prabowo semasa menghadiri pelbagai mesyuarat, sama ada di dalam mahupun di luar negara. Walaupun beliau menjalankan tugas sebagai Sekretariat Kabinet bagi [[Kabinet Merah Putih]], pangkat beliau sebagai pegawai tentera tetap dikekalkan; perkara ini mencetuskan kontroversi dan perdebatan dalam kalangan lawan politik serta orang ramai.<ref>{{Cite news |date=23 Oktober 2024 |title=Mayor Teddy jadi Seskab dianggap langgar UU TNI – ‘Noda awal' Reformasi TNI era Prabowo-Gibran? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/cvgwgzl4wpwo |access-date=3 November 2026 |work=BBC News Indonesia |language=id}}</ref><ref name='TJP'>{{Cite news |date=9 Mac 2025 |title=Cabinet secretary Teddy military promotion raises militarism concerns |url=https://www.thejakartapost.com/indonesia/2025/03/09/cabinet-secretary-teddy-military-promotion-raises-militarism-concerns |access-date=3 November 2026 |work=[[The Jakarta Post]]}}</ref> ==Kontroversi dan isu== ===Dwifungsi dan peranan sekretariat kabinet dalam pentadbiran=== {{See also|Dwifungsi}} Pelantikannya dilihat oleh sesetengah pihak sebagai sebahagian daripada trend ketenteraan yang lebih luas dalam [[politik Indonesia]]. Pihak yang menentang mendakwa bahawa kehadiran anggota tentera dalam jawatan politik berprofil tinggi boleh mengancam kebebasan awam dan norma demokrasi, memandangkan ia mungkin membawa kepada peningkatan pengaruh tentera dalam urusan awam. Peranan berganda ini juga telah mempengaruhi persepsi orang ramai terhadap kerajaan. Sebahagian warga menyatakan rasa tidak percaya terhadap seorang setiausaha kabinet yang masih merupakan pegawai tentera aktif, kerana bimbang kepentingan tentera mungkin mengatasi keperluan dan hak penduduk awam.<ref>{{Cite web|date=14 Mac 2025|title=Apa yang Keliru dari Penunjukan Teddy Indra Wijaya Sebagai Sekretaris Kabinet|url=https://www.tempo.co/politik/kontroversi-jabatan-sekretaris-kabinet-teddy-indra-wijaya-1219388|website=Tempo|language=id|access-date=5 April 2025}}</ref><ref>{{Cite web|date=14 March 2025|title=Perdebatan Pelik Jabatan Letkol Teddy Indra Wijaya|url=https://kbr.id/berita/Berita/perdebatan-pelik-jabatan-letkol-teddy-indra-wijaya|website=KBR|language=id|access-date=5 April 2025}}</ref> ===Kenaikan pangkat ke Leftenan Kolonel=== Kenaikan pangkat Teddy kepada Leftenan Kolonel telah dibelenggu oleh kontroversi dan dakwaan [[Kronisme|pilih kasih]], berikutan pelanggaran terhadap Undang-Undang Ketenteraan Nombor 40/2018 yang mensyaratkan penyertaan di [[Sekolah Staf dan Komando Angkatan Darat|Kolej Staf]] sebelum seseorang boleh dinaikkan pangkat kepada Leftenan Kolonel. Tambahan pula, kurangnya pengalaman beliau dalam memimpin pasukan di lapangan—disebabkan peranannya yang lebih tertumpu sebagai ajudan kepada Presiden [[Joko Widodo]] dan kemudiannya [[Prabowo Subianto]]—telah menjejaskan kredibilitinya dalam kalangan pegawai TNI, sekali gus mencetuskan rasa iri hati.<ref name='TJP'/><ref>{{Cite web |date=14 March 2025 |title=Apa Dasar Kenaikan Pangkat Mayor Teddy Jadi Letkol? |url=https://www.tempo.co/politik/apa-dasar-kenaikan-pangkat-mayor-teddy-jadi-letkol--1219422 |access-date=2026-02-03 |website=Tempo |language=id}}</ref> ===Soalan tentang orientasi seksualnya=== Kedekatan beliau dengan Presiden Prabowo Subianto sering menjadi perhatian umum, sehingga mencetuskan pelbagai spekulasi mengenai sifat hubungan tersebut. Ada pihak yang mendakwa bahawa Teddy menjalin hubungan romantis dengan Presiden, satu tanggapan yang diperkuat oleh perwatakan Teddy yang dianggap agak flamboyan, ditambah pula dengan status Presiden yang telah bercerai dan tidak berkahwin. Pada 6 Mei 2026, [[Amien Rais]]—bekas Ketua Majlis Permusyawaratan Rakyat dan pengasas [[Parti Ummat]] telah memuat naik sebuah video di [[YouTube]] yang mendesak Presiden supaya menjauhkan diri daripada Teddy atas dakwaan bahawa beliau seorang [[homoseksual]]. Video tersebut kemudiannya dipadam dengan segera daripada pelantar berkenaan atas permintaan Kementerian Komunikasi dan Hal Ehwal Digital Indonesia, satu tindakan yang mencetuskan kontroversi serta [[Kesan Streisand|menyemarakkan lagi spekulasi]].<ref>{{Cite web |last=Wisesa |first=Yosafat Diva Bayu |date=2026-05-06 |title=Ummat Kecam Komdigi Hapus Video Amien Rais: Sebar Fitnah, Bikin Gaduh |url=https://www.idntimes.com/news/indonesia/ummat-kecam-komdigi-hapus-video-amien-rais-sebar-fitnah-bikin-gaduh-00-jkxzp-kht5mq |access-date=2026-05-06 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Teddy dan [[Menteri Komunikasi dan Digital Indonesia|Menteri Komunikasi dan Digital]], [[Meutya Hafid]], menafikan dakwaan tersebut dan mempertahankan tindakan pemadaman video itu dengan menyatakan bahawa tuduhan berkenaan merupakan satu [[fitnah]], serta mengandungi unsur [[Ucapan kebencian|ucapan kebencian]] dan tohmahan terhadap Presiden.<ref>{{Cite web |date=6 May 2026 |title=Penanganan Tuduhan Amien Rais |url=https://www.tempo.co/hukum/tuduhan-amien-rais-terhadap-teddy-2133913 |access-date=2026-05-06 |website=Tempo |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |title=Menkomdigi Buka Suara soal Gugatan Hukum Amien Rais atas Pernyataannya terkait Prabowo |url=https://www.kompas.tv/nasional/666699/menkomdigi-buka-suara-soal-gugatan-hukum-amien-rais-atas-pernyataannya-terkait-prabowo |access-date=2026-05-06 |website=Kompas.tv |language=id}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Teddy berkahwin dengan Wita Nidia Hanifah (lahir 30 Mac 1994),<ref>{{Cite web |title=Profil Wita Nidia Hanifah, Mantan Istri Mayor Teddy yang Jarang Diketahui Publik |url=https://lifestyle.sindonews.com/read/1477995/166/profil-wita-nidia-hanifah-mantan-istri-mayor-teddy-yang-jarang-diketahui-publik-1729771827 |access-date=2026-05-02 |website=SINDOnews Lifestyle |language=id-ID}}</ref> seorang perunding dan usahawan, pada 11 September 2018. Walau bagaimanapun, Wita memfailkan perceraian yang kemudiannya disahkan secara rasmi pada 14 Ogos 2019.<ref>{{Cite web |title=Profil Wita Nidia Hanifah, Mantan Istri Mayor Teddy yang Jarang Diketahui Publik |url=https://lifestyle.sindonews.com/read/1477995/166/profil-wita-nidia-hanifah-mantan-istri-mayor-teddy-yang-jarang-diketahui-publik-1729771827 |access-date=2026-05-02 |website=SINDOnews Lifestyle |language=id-ID}}</ref> ==Anugerah dan penghormatan== ===Anugerah negara=== * [[File:Bintang_Mahaputera_Utama_rib.svg|80px]] [[Bintang Mahaputera]], kelas ketiga (2025) * [[File:Satyalancana Kesetiaan 8 year service.gif|80px]] Satyalancana Kesetiaan, 8 Tahun * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Ksatria Yudha.png|80px]] Satyalancana Ksatria Yudha * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Dharma Nusa.png|80px]] Satyalencana Dharma Nusa * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Wira Siaga.png|80px]] Satyalencana Wira Siaga * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Bhakti Nusa.png|80px]] Satyalencana Bhakti Nusa ===Anugerah luar negara=== * [[Fail:Ranger metal tab.png|80px]] [[Ranger tab]] ([[Tentera Darat AS]]) * [[Fail:US Army Basic Parachutist Badge.png|80px]] [[Lencana Penerjun (Amerika Syarikat)|Lencana Penerjun Asas]] ([[Tentera Darat AS]]) * [[Fail:Air Assault Badge (Slim Version).png|80px]] [[Lencana Serangan Udara]] ([[Tentera Darat AS]]) ==Rujukan== {{Reflist}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1989]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kakitangan tentera Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] [[Kategori:Pegawai tentera darat]] [[Kategori:Orang dari Manado]] [[Kategori:Alumni Universitas Indonesia]] n6boflg4b4pralk53msm96jdwfa1mgp 7004001 7003999 2026-11-11T21:21:19Z Muhammad Aliff1999 295485 7004001 wikitext text/x-wiki {{Short description|Setiausaha Kabinet Indonesia (lahir 1989)}} {{Indonesian name|Indra Wijaya|Teddy}} {{Use dmy dates|date=November 2026}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Leftenan Kolonel]] | name = Teddy Indra Wijaya | image = Mayor_TNI_Teddy_Indra_Wijaya,_Sekretaris_Kabinet_(2024).jpg | caption = Potret rasmi, 2026 | office1 = [[Sekretariat Kabinet Republik Indonesia]] ke-17 | order1 = | president1 = [[Prabowo Subianto]] | term_start1 = {{start date|2024|10|21|df=yes}} | term_end1 = | predecessor1 = [[Pramono Anung]]<br>[[Pratikno]] (pemangku) | successor1 = | birth_date = {{birth date and age|1989|04|14|df=yes}}<ref>{{Cite news|date=28 Februari 2024|title=Profil dan Agama Mayor Teddy, Ajudan Prabowo Subianto yang Viral|url=https://www.liputan6.com/citizen6/read/5537867/profil-dan-agama-mayor-teddy-ajudan-prabowo-subianto-yang-viral-dan-digosipkan-dekat-dengan-celine-evangelista |work=liputan6.com|language=id|access-date=6 Oktober 2024}}</ref> | birth_place = [[Manado]], [[Sulawesi Utara]], Indonesia | death_date = | death_place = | party = [[Ahli politik bebas|Bebas]] (2024–kini) | spouse = {{marriage|Wita Nidia Hanifah|2018|2019|end=divorced}} | children = | father = Giyono | mother = Patris R.A. Rumbayan | education = [[Taruna Nusantara|Sekolah Menengah Atas Taruna Nusantara]] | alma_mater = [[Akademi Militer]] ([[Sarjana Muda Sains Gunaan|BASc]]) <br> [[:id:Universitas Jenderal Achmad Yani|Universiti Jeneral Ahmad Yani]] ([[Sarjana Muda Sastera|BA]]) <br> [[Universiti Indonesia]] ([[Sarjana Sastera|MA]]) | occupation = Pegawai tentera, ahli politik | signature = | website = | relations = | rank = [[Fail:17-TNI Army-LTC.svg|25px]] [[Leftenan Kolonel]] | branch = [[Fail:Insignia of the Indonesian Army.svg|25px]] [[TNI-AD]] | unit = [[Infantri]] ([[Kopassus]]) | commands = | serviceyears = 2011–kini | allegiance = {{flagicon|Indonesia}} [[Indonesia]] | military_blank1 = [[Nomor Registrasi Pokok|Nombor khidmat]] | military_data1 = 11110010020489 | battles = }} '''Teddy Indra Wijaya''' (lahir 14 April 1989), yang juga dikenali sebagai '''Mejar Teddy''', ialah seorang pegawai tentera dan ahli politik [[Indonesia]] yang sedang berkhidmat sebagai [[Sekretariat Kabinet Republik Indonesia]] sejak Oktober 2024. Beliau juga pernah berkhidmat sebagai Penolong Ajudan kepada [[Presiden Indonesia|Presiden]] [[Joko Widodo]] serta Ajudan kepada [[Kementerian Pertahanan Republik Indonesia|Menteri Pertahanan]] [[Prabowo Subianto]] sehingga Oktober 2024. ==Kehidupan awal dan pendidikan== Teddy Indra Wijaya dilahirkan di [[Manado]], [[Sulawesi Utara]], Indonesia. Beliau merupakan anak tunggal kepada Kolonel (Bersara) Giyono dan Mejar Patris R. A. Rumbayan.<ref>{{Cite news |last=Putri |first=Thalia Amanda |date=16 February 2024 |title=Mengenal Sosok Orangtua Mayor Teddy Ajudan Prabowo, Ayah dan Ibu Seorang TNI. |url=https://sumsel.tribunnews.com/2024/02/16/mengenal-sosok-orangtua-mayor-teddy-ajudan-prabowo-ayah-dan-ibu-seorang-tni. |access-date=3 Mei 2024 |work=TribunSumsel.com |language=id}}</ref> Bapa saudaranya ialah Marsyal (Bersara) Sahrul Ansory, seorang pegawai tentera daripada [[Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Udara|Tentera Nasional Indonesia-Angkatan Udara]]. Teddy bersekolah di Sekolah Menengah Atas Taruna Nusantara di [[Magelang]], [[Jawa Tengah]], Indonesia. Beliau menamatkan pengajian pada 2007. Teddy memperoleh ijazah sarjana muda Sastera dalam [[Hubungan antarabangsa|Hubungan Antarabangsa]] dari {{ill|Universiti Jeneral Ahmad Yani|id|Universitas Jenderal Achmad Yani}} [id] pada 2012, dan ijazah sarjana Sastera dalam Kajian Keganasan dari [[Universiti Indonesia]] pada tahun 2021. Tesis beliau untuk ijazah sarjana bertajuk "''Pengaruh Evolusi Jaringan Teroris Terhadap Efektivitas Kontra-Terorisme Indonesia''". ==Kerjaya ketenteraan== [[Fail:Semat_Tab_Ranger,_Teddy_Indra_Wijaya_Perwira_TNI_AD_Kualifikasi_Pasukan_Elit_US_Army_Ranger.jpg|thumb|Teddy menamatkan pengajian dari [[Sekolah Renjer|Sekolah Renjer Tentera Darat A.S.]] pada 2020.]] Teddy merupakan seorang [[Akademi Militer|pegawai kadet Tentera Darat Indonesia]] sepanjang tempoh pendidikan ketenteraan peringkat awalnya. Sebagai seorang kadet, beliau memegang jawatan sebagai Kalemustar (pengerusi Institut Perundingan Kadet) dalam Kor Kadet. Beliau juga aktif dalam kumpulan pancaragam (Drumband) GSCL dan mewakili Akademi Tentera Darat, Tentera Laut, dan Tentera Udara sebagai satu-satunya wakil ke Persidangan Kadet Antarabangsa ke-13 di [[Akademi Pertahanan Negara Jepun]] pada tahun 2010. Beliau menamatkan pengajian di [[Akademi Militer]] pada tahun 2011. Semasa berkhidmat sebagai pegawai tentera muda dalam Tentera Darat Indonesia, Teddy telah menjalani latihan ketenteraan, baik di dalam mahupun di luar negara. Ini termasuk latihan di Sekolah Komando [[Kopassus]] pada tahun 2012; Pasukan Tugas Anti-Keganasan Kopassus pada tahun 2013; Terjun Bebas (Free Fall) Kopassus pada tahun 2014; Pandu Udara Kopassus pada 2015; serta pendidikan di Sekolah Perisikan di [[Australia]] sekitar tahun 2015. Beliau juga mengikuti latihan di [[Sekolah Infantri Tentera Darat Amerika Syarikat]], Sekolah Payung Terjun Tentera Darat Amerika Syarikat, dan Sekolah Serangan Udara Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2019, serta Sekolah Renjer Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2020. Selain itu, beliau turut menerima pengiktirafan *International Honor Graduate*, anugerah ''Commandant's List'' dan ''Gold APFT'' daripada Sekolah Serangan Udara Tentera Darat Amerika Syarikat pada tahun 2019. Kerjaya Teddy dalam tentera bermula sebagai Komander Platun 3, 2, 1 di Kopassus, sebelum dilantik sebagai ajudan kepada Ketua Staf Angkatan [[Tentara Nasional Indonesia|Tentera Nasional Indonesia]]. Beliau kemudiannya memegang beberapa jawatan ketenteraan lain, termasuk sebagai Penolong Ajudan kepada Presiden [[Joko Widodo]] dan Ajudan kepada Menteri Pertahanan [[Prabowo Subianto]]. Ketua Staf Tentera Darat (Kasad) [[Maruli Simanjuntak]] menugaskan semula Teddy sebagai Timbalan Komander Batalion Infantri Para Raider 328/Dirgahayu melalui Keputusan Kasad No. Kep. 137/II/2024 bertarikh 26 Februari 2024.<ref>{{Cite web|last=Pramudyani|first=Yashinta Difa|date=2024-03-13|title=Kasad nilai Mayor Teddy siap menjabat Wadanyonif 328/Dirgahayu|url=https://www.antaranews.com/berita/4007685/kasad-nilai-mayor-teddy-siap-menjabat-wadanyonif-328-dirgahayu|website=Antara News|language=id|access-date=2024-10-20}}</ref> Walau bagaimanapun, Wijaya terus membantu Prabowo sebagai pembantu kepada Menteri Pertahanan, sebelum akhirnya dilantik oleh Prabowo sebagai Sekretariat Kabinet.<ref>{{Cite web|last=Jingga|first=Rangga Pandu Asmara|date=2024-10-20|title=Prabowo tunjuk Mayor Teddy sebagai Sekretaris Kabinet Merah Putih|url=https://sultra.antaranews.com/berita/474865/prabowo-tunjuk-mayor-teddy-sebagai-sekretaris-kabinet-merah-putih|website=Antara News Sultra|language=id|access-date=2024-10-20}}</ref> ==Kerjaya politik== [[Fail:Prabowo Subianto takes oath as president of Indonesia.jpg|thumb|Teddy berada di belakang [[Prabowo Subianto]] semasa beliau mengangkat sumpah sebagai [[Presiden Indonesia]] pada 20 Oktober 2024, dengan bertindak sebagai pembantu sementara kepada Prabowo.]] [[Fail:Mayor TNI Teddy Indra Wijaya & Letjend TNI (Purn.) Lodewijk Freidrich Paulus pada saat pelantikan Wakil Menteri (2024).jpg|thumb|Teddy mengangkat sumpah sebagai Sekretariat Kabinet di hadapan Presiden Prabowo Subianto pada 21 Oktober 2024.]] Pada Oktober 2024, Teddy telah dilantik sebagai [[Sekretariat Kabinet Kabinet Indonesia]] oleh Presiden [[Prabowo Subianto]]. Beliau sering dilihat mengiringi Prabowo semasa menghadiri pelbagai mesyuarat, sama ada di dalam mahupun di luar negara. Walaupun beliau menjalankan tugas sebagai Sekretariat Kabinet bagi [[Kabinet Merah Putih]], pangkat beliau sebagai pegawai tentera tetap dikekalkan; perkara ini mencetuskan kontroversi dan perdebatan dalam kalangan lawan politik serta orang ramai.<ref>{{Cite news |date=23 Oktober 2024 |title=Mayor Teddy jadi Seskab dianggap langgar UU TNI – ‘Noda awal' Reformasi TNI era Prabowo-Gibran? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/cvgwgzl4wpwo |access-date=3 November 2026 |work=BBC News Indonesia |language=id}}</ref><ref name='TJP'>{{Cite news |date=9 Mac 2025 |title=Cabinet secretary Teddy military promotion raises militarism concerns |url=https://www.thejakartapost.com/indonesia/2025/03/09/cabinet-secretary-teddy-military-promotion-raises-militarism-concerns |access-date=3 November 2026 |work=[[The Jakarta Post]]}}</ref> ==Kontroversi dan isu== ===Dwifungsi dan peranan sekretariat kabinet dalam pentadbiran=== {{See also|Dwifungsi}} Pelantikannya dilihat oleh sesetengah pihak sebagai sebahagian daripada trend ketenteraan yang lebih luas dalam [[politik Indonesia]]. Pihak yang menentang mendakwa bahawa kehadiran anggota tentera dalam jawatan politik berprofil tinggi boleh mengancam kebebasan awam dan norma demokrasi, memandangkan ia mungkin membawa kepada peningkatan pengaruh tentera dalam urusan awam. Peranan berganda ini juga telah mempengaruhi persepsi orang ramai terhadap kerajaan. Sebahagian warga menyatakan rasa tidak percaya terhadap seorang setiausaha kabinet yang masih merupakan pegawai tentera aktif, kerana bimbang kepentingan tentera mungkin mengatasi keperluan dan hak penduduk awam.<ref>{{Cite web|date=14 Mac 2025|title=Apa yang Keliru dari Penunjukan Teddy Indra Wijaya Sebagai Sekretaris Kabinet|url=https://www.tempo.co/politik/kontroversi-jabatan-sekretaris-kabinet-teddy-indra-wijaya-1219388|website=Tempo|language=id|access-date=5 April 2025}}</ref><ref>{{Cite web|date=14 March 2025|title=Perdebatan Pelik Jabatan Letkol Teddy Indra Wijaya|url=https://kbr.id/berita/Berita/perdebatan-pelik-jabatan-letkol-teddy-indra-wijaya|website=KBR|language=id|access-date=5 April 2025}}</ref> ===Kenaikan pangkat ke Leftenan Kolonel=== Kenaikan pangkat Teddy kepada Leftenan Kolonel telah dibelenggu oleh kontroversi dan dakwaan [[Kronisme|pilih kasih]], berikutan pelanggaran terhadap Undang-Undang Ketenteraan Nombor 40/2018 yang mensyaratkan penyertaan di [[Sekolah Staf dan Komando Angkatan Darat|Kolej Staf]] sebelum seseorang boleh dinaikkan pangkat kepada Leftenan Kolonel. Tambahan pula, kurangnya pengalaman beliau dalam memimpin pasukan di lapangan—disebabkan peranannya yang lebih tertumpu sebagai ajudan kepada Presiden [[Joko Widodo]] dan kemudiannya [[Prabowo Subianto]]—telah menjejaskan kredibilitinya dalam kalangan pegawai TNI, sekali gus mencetuskan rasa iri hati.<ref name='TJP'/><ref>{{Cite web |date=14 March 2025 |title=Apa Dasar Kenaikan Pangkat Mayor Teddy Jadi Letkol? |url=https://www.tempo.co/politik/apa-dasar-kenaikan-pangkat-mayor-teddy-jadi-letkol--1219422 |access-date=2026-02-03 |website=Tempo |language=id}}</ref> ===Soalan tentang orientasi seksualnya=== Kedekatan beliau dengan Presiden Prabowo Subianto sering menjadi perhatian umum, sehingga mencetuskan pelbagai spekulasi mengenai sifat hubungan tersebut. Ada pihak yang mendakwa bahawa Teddy menjalin hubungan romantis dengan Presiden, satu tanggapan yang diperkuat oleh perwatakan Teddy yang dianggap agak flamboyan, ditambah pula dengan status Presiden yang telah bercerai dan tidak berkahwin. Pada 6 Mei 2026, [[Amien Rais]]—bekas Ketua Majlis Permusyawaratan Rakyat dan pengasas [[Parti Ummat]] telah memuat naik sebuah video di [[YouTube]] yang mendesak Presiden supaya menjauhkan diri daripada Teddy atas dakwaan bahawa beliau seorang [[homoseksual]]. Video tersebut kemudiannya dipadam dengan segera daripada pelantar berkenaan atas permintaan Kementerian Komunikasi dan Hal Ehwal Digital Indonesia, satu tindakan yang mencetuskan kontroversi serta [[Kesan Streisand|menyemarakkan lagi spekulasi]].<ref>{{Cite web |last=Wisesa |first=Yosafat Diva Bayu |date=2026-05-06 |title=Ummat Kecam Komdigi Hapus Video Amien Rais: Sebar Fitnah, Bikin Gaduh |url=https://www.idntimes.com/news/indonesia/ummat-kecam-komdigi-hapus-video-amien-rais-sebar-fitnah-bikin-gaduh-00-jkxzp-kht5mq |access-date=2026-05-06 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Teddy dan [[Menteri Komunikasi dan Digital Indonesia|Menteri Komunikasi dan Digital]], [[Meutya Hafid]], menafikan dakwaan tersebut dan mempertahankan tindakan pemadaman video itu dengan menyatakan bahawa tuduhan berkenaan merupakan satu [[fitnah]], serta mengandungi unsur [[Ucapan kebencian|ucapan kebencian]] dan tohmahan terhadap Presiden.<ref>{{Cite web |date=6 May 2026 |title=Penanganan Tuduhan Amien Rais |url=https://www.tempo.co/hukum/tuduhan-amien-rais-terhadap-teddy-2133913 |access-date=2026-05-06 |website=Tempo |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |title=Menkomdigi Buka Suara soal Gugatan Hukum Amien Rais atas Pernyataannya terkait Prabowo |url=https://www.kompas.tv/nasional/666699/menkomdigi-buka-suara-soal-gugatan-hukum-amien-rais-atas-pernyataannya-terkait-prabowo |access-date=2026-05-06 |website=Kompas.tv |language=id}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Teddy berkahwin dengan Wita Nidia Hanifah (lahir 30 Mac 1994),<ref>{{Cite web |title=Profil Wita Nidia Hanifah, Mantan Istri Mayor Teddy yang Jarang Diketahui Publik |url=https://lifestyle.sindonews.com/read/1477995/166/profil-wita-nidia-hanifah-mantan-istri-mayor-teddy-yang-jarang-diketahui-publik-1729771827 |access-date=2026-05-02 |website=SINDOnews Lifestyle |language=id-ID}}</ref> seorang perunding dan usahawan, pada 11 September 2018. Walau bagaimanapun, Wita memfailkan perceraian yang kemudiannya disahkan secara rasmi pada 14 Ogos 2019.<ref>{{Cite web |title=Profil Wita Nidia Hanifah, Mantan Istri Mayor Teddy yang Jarang Diketahui Publik |url=https://lifestyle.sindonews.com/read/1477995/166/profil-wita-nidia-hanifah-mantan-istri-mayor-teddy-yang-jarang-diketahui-publik-1729771827 |access-date=2026-05-02 |website=SINDOnews Lifestyle |language=id-ID}}</ref> ==Anugerah dan penghormatan== ===Anugerah negara=== * [[File:Bintang_Mahaputera_Utama_rib.svg|80px]] [[Bintang Mahaputera]], kelas ketiga (2025) * [[File:Satyalancana Kesetiaan 8 year service.gif|80px]] Satyalancana Kesetiaan, 8 Tahun * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Ksatria Yudha.png|80px]] Satyalancana Ksatria Yudha * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Dharma Nusa.png|80px]] Satyalencana Dharma Nusa * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Wira Siaga.png|80px]] Satyalencana Wira Siaga * [[File:Pita (Ribbon) Satyalencana Bhakti Nusa.png|80px]] Satyalencana Bhakti Nusa ===Anugerah luar negara=== * [[Fail:Ranger metal tab.png|80px]] [[Ranger tab]] ([[Tentera Darat AS]]) * [[Fail:US Army Basic Parachutist Badge.png|80px]] [[Lencana Penerjun (Amerika Syarikat)|Lencana Penerjun Asas]] ([[Tentera Darat AS]]) * [[Fail:Air Assault Badge (Slim Version).png|80px]] [[Lencana Serangan Udara]] ([[Tentera Darat AS]]) ==Rujukan== {{Reflist}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1989]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kakitangan tentera Indonesia]] [[Kategori:Ahli politik Indonesia]] [[Kategori:Pegawai tentera darat]] [[Kategori:Orang dari Manado]] [[Kategori:Alumni Universitas Indonesia]] aux3xnrgv5rbm94s88qcfvz6ow8aig7 1 1305374 7003995 2026-11-11T21:18:16Z Muhammad Aliff1999 295485 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{talkheader}}' 7003995 wikitext text/x-wiki {{talkheader}} hcd9aq74588nwd90g7oo8u5m36esld6 0 1305375 7003996 2026-11-11T21:18:55Z Muhammad Aliff1999 295485 Lencongan 7003996 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Darat]] 6mbf2qb19gbt89d6lzqbx4wvak5gzgu 0 1305376 7003998 2026-11-11T21:19:57Z Muhammad Aliff1999 295485 Lencongan 7003998 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Tentera Darat Amerika Syarikat]] 2phhihwo4a6xbjbhd1r7hwif6rde85b 14 1305377 7004003 2026-11-11T21:23:36Z Muhammad Aliff1999 295485 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{portal|Indonesia}} {{Commons category|Military people of Indonesia|Orang tentera Indonesia}} [[Kategori:Kakitangan tentera mengikut negara]] [[Kategori:Orang Indonesia mengikut pekerjaan|Kakitangan tentera]] [[Kategori:Tentera Indonesia|Kakitangan]] [[Kategori:Kakitangan tentera Asia]]' 7004003 wikitext text/x-wiki {{portal|Indonesia}} {{Commons category|Military people of Indonesia|Orang tentera Indonesia}} [[Kategori:Kakitangan tentera mengikut negara]] [[Kategori:Orang Indonesia mengikut pekerjaan|Kakitangan tentera]] [[Kategori:Tentera Indonesia|Kakitangan]] [[Kategori:Kakitangan tentera Asia]] n9qaq7gwphzh0e1jazpwctpudsljhxf 15 1305378 7004004 2026-11-11T21:24:29Z Muhammad Aliff1999 295485 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{talkheader}}' 7004004 wikitext text/x-wiki {{talkheader}} hcd9aq74588nwd90g7oo8u5m36esld6 1 1305379 7004031 2026-11-11T22:49:48Z Muhammad Aliff1999 295485 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{talkheader}}' 7004031 wikitext text/x-wiki {{talkheader}} hcd9aq74588nwd90g7oo8u5m36esld6 0 1305380 7004046 2026-11-12T00:55:05Z Azizrfi.17 394673 Azizrfi.17 telah memindahkan laman [[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1]] ke [[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1 (album)]] 7004046 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Konsert Salam Terakhir Siti Nurhaliza Untukmu Sudir Vol.1 (album)]] {{R from move}} r6itoom75ly1nsxong1pwjjv486sell 14 1305381 7004064 2026-11-12T02:21:23Z Mrfitrh 414376 Mrfitrh telah memindahkan laman [[Kategori:Filem British tahun 2026]] ke [[Kategori:Filem United Kingdom tahun 2026]]: sepatutnya united kingdom bukan british 7004064 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[:Kategori:Filem United Kingdom tahun 2026]] {{R from move}} rue772atnjndn5nd5koehw6ulx5av3l 0 1305382 7004068 2026-11-12T02:34:01Z Ihsan88888 372953 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1309633566|Informed refusal]]" 7004068 wikitext text/x-wiki Penolakan termaklum berlaku apabila seseorang menolak rawatan perubatan yang disyorkan berdasarkan pemahaman terhadap fakta dan implikasi yang timbul daripada tidak menjalani rawatan tersebut.<ref name="ACS2">{{cite web|url=http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_1_2X_Informed_Consent.asp|title=Informed Consent|author=[[American Cancer Society]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070321003014/http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_1_2X_Informed_Consent.asp|archive-date=2007-03-21|accessdate=2007-04-15}}</ref><ref name="Goodman2">{{Cite journal|author=James M. Goodman|date=March 2007|title=Protect yourself! Make a plan to obtain "informed refusal"|journal=OBG Management|volume=19|pages=45–50}}</ref> Penolakan termaklum berkait rapat dengan proses persetujuan termaklum, kerana pesakit mempunyai hak untuk memberikan persetujuan, namun juga mempunyai pilihan untuk menolak menerima sebarang rawatan atau proses perubatan seperti pembedahan, suntikan vaksin, ubatan atau apa jua prosedur perubatan berkaitan.<ref name="ACOG2">{{cite journal|author=[[American College of Obstetricians and Gynecologists|ACOG]], Committee on Professional Liability|year=2004|title=Informed Refusal (2004)|journal=Obstetrics & Gynecology|volume=104|issue=6|pages=1465–6|doi=10.1097/00006250-200412000-00048|pmid=15572515|doi-access=}}</ref> Individu tersebut perlu mempunyai fakta yang relevan serta keupayaan penaakulan yang mencukupi, seperti tiada kecacatan intelektual atau penyakit mental dan tiada gangguan pertimbangan semasa membuat penolakan. Gangguan ini mungkin merangkumi penyakit, mabuk, mabuk, penggunaan dadah, tidur yang tidak mencukupi, serta masalah kesihatan yang lain.<ref name="Goodman3">{{Cite journal|author=James M. Goodman|date=March 2007|title=Protect yourself! Make a plan to obtain "informed refusal"|journal=OBG Management|volume=19|pages=45–50}}</ref> Dalam situasi apabila seseorang individu dianggap tidak mampu memberikan penolakan yang termaklum, pihak lain (penjaga) boleh diberi kuasa untuk memberikan persetujuan bagi pihak mereka. Konsep ini berkembang daripada dan selari dengan persetujuan termaklum, namun kurang lazim digunakan dan diaplikasikan. Di [[Amerika Syarikat]], konsep ini diiktiraf dalam undang-undang negeri tertentu (pada tahun 2006: [[California]], [[Nevada]], [[Vermont]], dan [[Michigan]]) serta dalam pelbagai keputusan mahkamah.<ref name="Goodman">{{Cite journal|author=James M. Goodman|date=March 2007|title=Protect yourself! Make a plan to obtain "informed refusal"|journal=OBG Management|volume=19|pages=45–50}}</ref> Dalam konteks aplikasi bidang perubatan, seorang doktor telah melakukan penilaian terhadap pesakit dan mendapati bahawa ujian, intervensi atau rawatan tertentu adalah perlu dari sudut perubatan. Pesakit tidak bersetuju dengan cadangan tersebut. Doktor kemudiannya perlu menerangkan risiko sekiranya pesakit tidak mematuhi cadangan agar pesakit dapat membuat keputusan yang tepat berhubung dengan cadangan itu. Walaupun pada masa lalu dokumentasi penolakan rawatan dianggap kurang penting, pengembangan penjagaan terurus, penekanan proses pembendungan kos, serta peningkatan autonomi pesakit telah mewujudkan keadaan yang menyebabkan “penolakan termaklum” yang didokumenkan menjadi semakin mustahak.<ref name="ACOG">{{cite journal|author=[[American College of Obstetricians and Gynecologists|ACOG]], Committee on Professional Liability|year=2004|title=Informed Refusal (2004)|journal=Obstetrics & Gynecology|volume=104|issue=6|pages=1465–6|doi=10.1097/00006250-200412000-00048|pmid=15572515|doi-access=}}</ref> Apabila penolakan terhadap rawatan berpotensi membawa kepada kerosakan atau kematian yang ketara, interaksi tersebut perlu direkodkan bagi melindungi penjaga dalam litigasi yang mungkin berlaku kemudian, terhadap dakwaan bahawa cadangan itu sama ada tidak dibuat atau tidak difahami. Adakalanya, pesakit juga enggan menandatangani dokumen “penolakan termaklum”, dan dalam keadaan itu saksi perlu menandatangani pengesahan bahawa proses termaklum dan penolakan telah berlaku. <ref name="ACS">{{cite web|url=http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_1_2X_Informed_Consent.asp|title=Informed Consent|author=[[American Cancer Society]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070321003014/http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_1_2X_Informed_Consent.asp|archive-date=2007-03-21|accessdate=2007-04-15}}</ref> Pesakit yang sedang hamil menimbulkan dilema yang tersendiri dalam bidang penolakan yang termaklum kerana tindakan tersebut berpotensi menyebabkan kemudaratan atau kematian pada janin. Para ahli etika tidak sependapat tentang cara menguruskan situasi ini.<ref name="DWB">{{cite journal|author=Louis-Jacques van Bogaert|year=2006|title=Rights of and duties to non-consenting patients - Informed refusal in the developing world|journal=Developing World Bioethics|volume=6|issue=1|pages=13–22|doi=10.1111/j.1471-8847.2006.00132.x|pmid=16436170}}</ref> == Rujukan == {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Istilah undang-undang]] [[Kategori:Etika perubatan]] cppkz27pbqsvhqy436yr050xt73ut3r 7004128 7004068 2026-11-12T04:18:23Z Ihsan88888 372953 Kemasan laman dan rujukan bagi topik 7004128 wikitext text/x-wiki '''Penolakan termaklum''' berlaku apabila seseorang menolak rawatan perubatan yang disyorkan berdasarkan pemahaman terhadap fakta dan implikasi yang timbul daripada tidak menjalani rawatan tersebut.<ref name="ACS2">{{cite web|url=http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_1_2X_Informed_Consent.asp|title=Informed Consent|author=American Cancer Society|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070321003014/http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_1_2X_Informed_Consent.asp|archive-date=2007-03-21|accessdate=2007-04-15}}</ref><ref name="Goodman2">{{Cite journal|author=James M. Goodman|date=March 2007|title=Protect yourself! Make a plan to obtain "informed refusal"|journal=OBG Management|volume=19|pages=45–50}}</ref> Penolakan termaklum berkait rapat dengan proses persetujuan termaklum, kerana pesakit mempunyai hak untuk memberikan persetujuan, namun juga mempunyai pilihan untuk menolak menerima sebarang rawatan atau proses perubatan seperti pembedahan, suntikan [[vaksin]], ubatan atau apa jua prosedur perubatan berkaitan.<ref name="ACOG2">{{cite journal|author=American College of Obstetricians and Gynecologists{{!}}ACOG, Committee on Professional Liability|year=2004|title=Informed Refusal (2004)|journal=Obstetrics & Gynecology|volume=104|issue=6|pages=1465–6|doi=10.1097/00006250-200412000-00048|pmid=15572515|doi-access=}}</ref> Individu tersebut perlu mempunyai fakta yang relevan serta keupayaan penaakulan yang mencukupi, seperti tiada kecacatan intelektual atau penyakit mental dan tiada gangguan pertimbangan semasa membuat penolakan. Gangguan ini mungkin merangkumi penyakit, mabuk, mabuk, penggunaan dadah, tidur yang tidak mencukupi, serta masalah kesihatan yang lain.<ref name="Goodman2" /> Dalam situasi apabila seseorang individu dianggap tidak mampu memberikan penolakan yang termaklum, pihak lain (penjaga) boleh diberi kuasa untuk memberikan persetujuan bagi pihak mereka. Konsep ini berkembang daripada dan selari dengan persetujuan termaklum, namun kurang lazim digunakan dan diaplikasikan. Di [[Amerika Syarikat]], konsep ini diiktiraf dalam undang-undang negeri tertentu (pada tahun 2006: [[California]], [[Nevada]], [[Vermont]], dan [[Michigan]]) serta dalam pelbagai keputusan mahkamah.<ref name="Goodman2" /> Dalam konteks aplikasi bidang perubatan, seorang doktor telah melakukan penilaian terhadap pesakit dan mendapati bahawa ujian, intervensi atau rawatan tertentu adalah perlu dari sudut perubatan. Pesakit tidak bersetuju dengan cadangan tersebut. Doktor kemudiannya perlu menerangkan risiko sekiranya pesakit tidak mematuhi cadangan agar pesakit dapat membuat keputusan yang tepat berhubung dengan cadangan itu. Walaupun pada masa lalu dokumentasi penolakan rawatan dianggap kurang penting, pengembangan penjagaan terurus, penekanan proses pembendungan kos, serta peningkatan autonomi pesakit telah mewujudkan keadaan yang menyebabkan “penolakan termaklum” yang didokumenkan menjadi semakin mustahak.<ref name="ACOG2" /> Apabila penolakan terhadap rawatan berpotensi membawa kepada kerosakan atau kematian yang ketara, interaksi tersebut perlu direkodkan bagi melindungi penjaga dalam litigasi yang mungkin berlaku kemudian, terhadap dakwaan bahawa cadangan itu sama ada tidak dibuat atau tidak difahami. Adakalanya, pesakit juga enggan menandatangani dokumen “penolakan termaklum”, dan dalam keadaan itu saksi perlu menandatangani pengesahan bahawa proses termaklum dan penolakan telah berlaku.<ref name="Goodman2" /> Pesakit yang sedang hamil menimbulkan dilema yang tersendiri dalam bidang penolakan yang termaklum kerana tindakan tersebut berpotensi menyebabkan kemudaratan atau kematian pada janin. Para ahli etika tidak sependapat tentang cara menguruskan situasi ini.<ref name="DWB">{{cite journal|author=Louis-Jacques van Bogaert|year=2006|title=Rights of and duties to non-consenting patients - Informed refusal in the developing world|journal=Developing World Bioethics|volume=6|issue=1|pages=13–22|doi=10.1111/j.1471-8847.2006.00132.x|pmid=16436170}}</ref> == Hak individu untuk menolak rawatan == Hak untuk menolak secara berpengetahuan bantuan perubatan, rawatan, atau vaksin bergantung pada prinsip asas autonomi badan, keutuhan badan, dan penentuan diri.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.lawgazette.co.uk/legal-updates/patient-consent-and-medical-advice/5048955.article|title=Patient consent and medical advice|last=Grimbaldeston|first=Heather|website=Law Gazette|language=en|access-date=2026-11-12}}</ref> Prinsip-prinsip ini diiktiraf dalam bidang kuasa common law, dalam banyak sistem perundangan sivil, serta dalam instrumen hak asasi manusia antarabangsa.<ref name=":1" /> Orang dewasa yang berkeupayaan secara umumnya mempunyai hak untuk menolak rawatan perubatan termasuk rawatan yang menyelamatkan nyawa atas apa-apa sebab, sebab yang tidak munasabah, atau tanpa sebarang sebab.<ref name=":1" /> Rawatan tanpa persetujuan yang sah boleh dianggap sebagai ''bateri'' (pencerobohan terhadap seseorang) atau ugutan.<ref name=":1" /> Hak ini tidak mutlak. Negara boleh mengehadkannya untuk melindungi kesihatan awam, kepentingan pihak ketiga (terutamanya kanak-kanak), atau apabila individu tidak mempunyai keupayaan.<ref name=":1" /> Tuntutan vaksin menduduki ruang yang tersendiri kerana ia melibatkan kedua-dua autonomi individu dan kepentingan kesihatan awam kolektif. === Teras Perundangan === ==== Autonomi badan dan persetujuan/pengunduran secara berpengetahuan. ==== Setiap orang dewasa yang berkeupayaan dan mempunyai fikiran yang waras mempunyai hak untuk menentukan apa yang dilakukan pada tubuh mereka. Persetujuan mesti diberikan secara sukarela, berpengetahuan (berkenaan risiko material dan alternatif), serta dibuat oleh seseorang yang mempunyai keupayaan. Implikasi langsungnya ialah hak untuk menolak. Keupayaan ==== Keupayaan diandaikan wujud. ==== Keadaan ini memerlukan kemampuan untuk memahami maklumat yang relevan, menyimpannya, menggunakan/menilai maklumat tersebut, dan mengomunikasikan keputusan. Keupayaan bersifat khusus kepada keputusan dan khusus kepada masa. Faktor sementara (kesakitan, ubat, kejutan, pengaruh yang tidak wajar) boleh menjejasnya. ==== Penolakan secara berpengetahuan ==== Agar penolakan dianggap sah, orang tersebut lazimnya perlu memahami sifat dan akibat penolakan (termasuk risiko kematian atau kecederaan serius). Sebahagian pihak berkuasa memperdebatkan sama ada status “berpengetahuan” sepenuhnya sememangnya diperlukan secara ketat bagi penolakan seperti halnya bagi persetujuan, namun amalan terbaik dan banyak mahkamah menjangkakan pendedahan terhadap risiko material akibat penolakan. == Kes-kes Perundangan Penolakan Rawatan Perubatan == === Amerika Syarikat === * ''Schloendorff v. Society of New York Hospital (1914, Mahkamah Rayuan New York):'' Hakim Cardozo menyatakan secara klasik: ''“Setiap manusia yang dewasa dan berakal mempunyai hak untuk menentukan apa yang patut dilakukan terhadap tubuhnya sendiri; dan seorang pakar bedah yang menjalankan suatu pembedahan tanpa persetujuan pesakitnya melakukan serangan…”'' * ''Cruzan v. Director, Missouri Department of Health (1990, Mahkamah Agung A.S.):'' Orang yang berkeupayaan mempunyai kepentingan kebebasan yang dilindungi secara perlembagaan di bawah Klausa Proses Wajar untuk menolak rawatan perubatan yang tidak diingini, termasuk pemakanan dan penghidratan tiruan yang mengekalkan hayat. Negeri boleh mensyaratkan bukti yang jelas dan meyakinkan tentang kehendak seseorang yang tidak berkeupayaan sebelum penjaga wakil boleh menarik balik rawatan. * ''Jacobson v. Massachusetts (1905, Mahkamah Agung A.S.):'' Mahkamah mengekalkan keperluan vaksinasi cacar kecil perbandaran sebagai pelaksanaan sah kuasa polis negeri untuk melindungi kesihatan awam. Kebebasan individu tidak mutlak; langkah kesihatan awam yang munasabah boleh mengehadkannya. Ini kekal sebagai autoriti asas A.S. mengenai mandat vaksin. === United Kingdom === * ''Re T (Adult: Refusal of Treatment) [1992] EWCA Civ 18 / [1993] Fam 95:'' Seorang dewasa yang berkeupayaan mempunyai hak mutlak untuk menolak rawatan perubatan, walaupun penolakan itu tidak rasional atau berisiko mengakibatkan kematian.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://zoomlaw.co.uk/1992EWCACiv18.html|title=In re T (Adult: Refusal of Treatment)|website=zoomLaw|language=en-gb|access-date=2026-11-12}}</ref> Keupayaan diandaikan wujud.<ref name=":2" /> Pengaruh tidak wajar (di sini, daripada ibu beragama Saksi-Saksi Yehuwa) atau ketidakupayaan sementara boleh menjejaskan kesahan penolakan.<ref name=":2" /> Mahkamah boleh membenarkan rawatan jika penolakan tidak sah atau tidak meliputi situasi kecemasan.<ref name=":2" /> * ''Montgomery v Lanarkshire Health Board [2015] UKSC 11:'' Piawaian moden bagi persetujuan termaklum.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.themdu.com/guidance-and-advice/guides/montgomery-and-informed-consent|website=www.themdu.com|access-date=2026-11-12}}</ref> Doktor mesti mengambil penjagaan yang munasabah untuk memastikan pesakit mengetahui risiko material dan alternatif yang munasabah (termasuk tidak melakukan apa-apa).<ref name=":3" /> Ke-material-an dinilai daripada perspektif seorang individu yang munasabah dalam kedudukan pesakit (atau pesakit tertentu itu jika doktor mengetahui atau sepatutnya mengetahui tentang kepentingan khas). Ini mengukuhkan asas maklumat bagi kedua-dua persetujuan dan penolakan.<ref name=":3" /> * ''Mental Capacity Act 2005 (England and Wales):'' Mengkodifikasikan keputusan awal untuk menolak rawatan (ADRTs). ADRT yang sah dan terpakai mempunyai kekuatan yang sama seperti penolakan yang dibuat pada masa itu oleh seorang dewasa yang berkeupayaan. === Australia === Pengiktirafan common law terhadap hak orang dewasa yang berkeupayaan untuk menolak rawatan, termasuk rawatan yang mengekalkan hayat, telah lama mantap (berpaut kepada ''Re T dan pihak berkuasa tempatan'').<ref name=":4">{{Cite web|url=https://australianemergencylaw.com/2025/08/18/capacity-to-refuse-consent/|title=Capacity to refuse consent|date=2025-08-18|website=Australian Emergency Law|language=en|access-date=2026-11-12}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=c844ac4d-aa89-4295-9220-58a35666a73b|title=How the Court navigates life or death decisions: reflections on recent parens patriae medical treatment cases|last=Kloczko|first=Maddocks-Aaron|last2=Herkes|first2=Rachel|date=2024-12-03|website=Lexology|language=en|access-date=2026-11-12}}</ref> Mahkamah menggunakan bidang kuasa parens patriae untuk membenarkan rawatan bagi kanak-kanak bawah umur menentang kehendak ibu bapa atau remaja apabila nyawa dipertaruhkan dan prospek pemulihan adalah baik (contohnya, kes yang melibatkan remaja Saksi-Saksi Yehuwa yang menolak produk darah, atau penolakan rawatan kanser).<ref name=":4" /><ref name=":5" /> ''Kes Marion'' ''(Department of Health and Community Services v JWB and SMB)'' ialah autoriti utama Mahkamah Tinggi mengenai keupayaan kanak-kanak bawah umur dan had persetujuan ibu bapa.<ref name=":4" /> === Kanada === Perlindungan common law yang kuat terhadap hak orang dewasa yang berkeupayaan untuk menolak rawatan. Kes seperti Reibl lwn Hughes membentuk doktrin persetujuan termaklum. Mahkamah secara amnya menghormati penolakan oleh orang dewasa yang berkeupayaan walaupun melibatkan ancaman maut. === Juridiksi lain === Banyak sistem Eropah melindungi integriti tubuh di bawah perlembagaan negara dan Konvensyen Eropah mengenai Hak Asasi Manusia (Perkara 8 – kehidupan peribadi).<ref name=":6">{{Cite journal|last=Fabbrini|first=Federico|date=2023-11-02|title=Covid-19, human rights, and judicial review in Transatlantic perspective|url=https://zenodo.org/records/10065721|publisher=Zenodo|doi=10.5281/zenodo.10065721}}</ref> Rawatan secara paksa melibatkan Perkara 8 dan mesti dibenarkan sebagai perlu serta berkadaran dalam sebuah masyarakat demokratik demi kesihatan awam.<ref name=":6" /> == Paksaan Vaksin == Undang-undang dan Kes-kes vaksin biasanya menetapkan larangan paksaan dan tidak dibolehkan untuk memaksa suntukan vaksin keatas orang lain tanpa mendapat keizinan terlebih dahulu dari penerima suntikan (suntikan paksa).<ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cite web|url=https://science.thewire.in/law/nobody-can-be-forced-to-undergo-covid-19-vaccination-supreme-court/|title=Nobody Can Be Forced To Undergo COVID-19 Vaccination: Supreme Court – The Wire Science|last=PTI|language=en-GB|access-date=2026-11-12}}</ref> Lazimnya, keenganan untuk disuntik akan dikenakan hukuman dan layanan buruk bagi penolakan vaksin dengan hukuman didenda, dibuang markah sosial, dibuang sekolah, dibuang dari institut pengajian tinggi, dibuang kerja, serta dinafikan hak kepada perkhidmatan tertentu seperti tidak boleh masuk mahkamah, masjid, gereja, kedai makan, kedai serbaneka, bank, sekolah, pejabat kerajaan dan premis lain seperti paksaan vaksin Covid yang berlaku di Malaysia atas paksaan menteri kesihat ketika itu, Khairy Jamaluddin.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/10/876792/kita-akan-susahkan-urusan-antivaksin-kj|title='Kita akan susahkan urusan antivaksin' - KJ|last=Muzamir|first=Muhammad Yusri|date=2021-10-16|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/enggan-divaksin-kerajaan-akan-susahkan-hidup-anda-selepas-ini-khairy-325687|title=Enggan divaksin? Kerajaan akan 'susahkan' hidup anda selepas ini - Khairy {{!}} Awani|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/terkini/2021/10/kita-akan-susahkan-kehidupan-anti-vaksin-kj/|title=“Kita akan susahkan kehidupan anti-vaksin” - KJ|last=SEJAHAN|first=ZAREEN HUMAIRAH|date=2021-10-16|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|access-date=2026-11-12}}</ref><ref>{{Citation|title='Kita akan susahkan urusan anti vaksin' - KJ|url=https://www.youtube.com/watch?v=HlnACLsD_Gk&feature=youtu.be|accessdate=2026-11-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/167269/khas/covid-19/kita-akan-susahkan-hidup-antivaksin---khairy-jamaluddin|title='Kita akan susahkan hidup antivaksin' - Khairy Jamaluddin|last=HAIROM|first=NURHIDAYAH|date=2021-10-16|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CVFRZMRrHFu/?hl=en|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2026-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kosmo.com.my/2021/10/16/kita-akan-terus-menyusahkan-hidup-antivaksin-kj/|title=Kita akan terus menyusahkan hidup antivaksin - KJ|last=MUSA|first=NUR HUDA|date=2021-10-16|website=Kosmo Online|language=ms-MY|access-date=2026-11-12}}</ref> === Eropah === ''Vavřička dan Lain-lain lwn. Republik Czech (Mahkamah Hak Asasi Manusia Eropah, Dewan Besar, 2021):'' Menegaskan keperluan vaksinasi kanak-kanak di [[Republik Czech]] (dengan penalti yang sederhana dan pengecualian dari prasekolah).<ref name=":7" /> Gangguan terhadap Artikel 8 dibenarkan oleh tujuan yang sah untuk melindungi kesihatan awam dan hak pihak lain.<ref name=":7" /> Mahkamah menekankan solidariti sosial serta ruang pertimbangan.<ref name=":7" /> Vaksinasi tidak diberikan secara paksa; penalti dihadkan. Kes-kes berikutnya (contohnya yang melibatkan mandat pekerja penjagaan kesihatan berkaitan COVID-19 di San Marino) secara umumnya terus menyokong keperluan pekerjaan yang berkadar dan sesuai.<ref name=":7" /> === Amerika Syarikat === ''Jacobson lwn. Massachusetts (1905)'' kekal sebagai asas. Litigasi era COVID menghasilkan keputusan yang bercampur.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.catholicworldreport.com/2025/12/02/colorado-school-to-pay-10-million-for-ordering-catholic-doctor-others-to-get-covid-shot/|title=Colorado school to pay $10 million for ordering Catholic doctor, others to get COVID shot|last=Agency|first=Catholic News|language=en-US|access-date=2026-11-12}}</ref> Mahkamah Agung membatalkan mandat vaksin atau ujian untuk majikan besar yang ditetapkan oleh OSHA ''(NFIB lwn. OSHA, 2022)'' kerana melebihi kuasa berkanun, namun pada masa sama mengekalkan mandat pekerja penjagaan kesihatan oleh CMS ''(Biden lwn. Missouri, 2022).'' Banyak kes pengecualian agama dan berkaitan pekerjaan menghasilkan penyelesaian besar atau keputusan yang memihak kepada pekerja apabila akomodasi dinafikan.<ref name=":8" /> === India === ''Jacob Puliyel v. Union of India (Supreme Court of India, 2022)'': Integriti jasmani dan autonomi peribadi dilindungi di bawah Artikel 21.<ref name=":9">{{Cite web|url=https://science.thewire.in/law/nobody-can-be-forced-to-undergo-covid-19-vaccination-supreme-court/|title=Nobody Can Be Forced To Undergo COVID-19 Vaccination: Supreme Court – The Wire Science|last=PTI|language=en-GB|access-date=2026-11-12}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/supreme-court-centre-covid-19-vaccine-policy-7897266/|title=SC: Cannot force vaccination, review vaccine mandate till infection rate low|date=2022-05-02|website=The Indian Express|language=en|access-date=2026-11-12}}</ref><ref name=":11">{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/remove-curbs-against-unvaxxed-for-now-sc-101651514602927-amp.html|title=Remove curbs against unvaxxed for now: SC|date=2022-05-02|newspaper=Hindustan Times|access-date=2026-11-12|language=en-us}}</ref><ref name=":12">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/nobody-can-be-forced-to-undergo-covid-19-vaccinations-supreme-court/article65375133.ece|title=COVID-19: Supreme Court upholds individual’s right against forcible vaccination|date=2022-05-02|newspaper=The Hindu|access-date=2026-11-12|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> Tiada seorang pun boleh dipaksa untuk mendapatkan vaksin.<ref name=":9" /><ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref name=":12" /> Namun, kerajaan boleh mengenakan sekatan yang munasabah dan berkadar terhadap individu yang tidak divaksin demi kepentingan kesihatan awam. Mahkamah mendapati sebahagian mandat vaksin pada peringkat negeri yang melarang akses kedai, pergerakan, rumah ibadat kepada individu yang menolak vaksin adalah tidak adil memandangkan bukti pada ketika itu menunjukkan risiko penularan adalah setara antara individu divaksin dan tidak divaksin, serta mengarahkan semakan terhadap sekatan tersebut.<ref name=":9" /><ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref name=":12" /> === Negara-negara lain === Kebanyakan negara mengekalkan keperluan vaksinasi kanak-kanak yang dikaitkan dengan pendaftaran kemasukan sekolah, dengan rejim pengecualian yang berbeza-beza (perubatan, agama, dan falsafah). COVID-19 melahirkan mandat sementara di banyak negara (pekerja penjagaan kesihatan, pekerjaan tertentu, atau langkah yang meliputi populasi yang lebih luas). Mahkamah di Kanada, Australia, dan tempat lain secara amnya menyokong langkah kesihatan awam yang berkadar sambil meneliti kemungkinan keterlaluan (overbreadth). Sebahagian bidang kuasa kemudiannya mengehadkan atau melarang mandat vaksin COVID sama ada oleh pihak persendirian atau dalam sektor awam selepas fasa kecemasan akut. == Kategori-Kategori Khusus == === Kanak-kanak bawah umur === Kuasa ibu bapa adalah tidak bersifat mutlak. Mahkamah kerap membenarkan rawatan yang menyelamatkan nyawa terhadap bantahan ibu bapa atau remaja atas alasan agama, melalui ''parens patriae'' atau kuasa setara, apabila kepentingan terbaik kanak-kanak (kelangsungan hidup dan pemulihan) jelas memihak kepada rawatan. Orang dewasa yang tidak berupaya: Arahan lanjutan, surat kuasa berkekalan, atau keputusan mahkamah/penjagaan terpakai. Analisis kepentingan terbaik (atau penghakiman pengganti) menjadi asas. === Kehamilan === Penolakan rawatan oleh wanita hamil yang kompeten secara umumnya telah dihormati walaupun janin berisiko (otoriti UK dan pihak-pihak lain dalam tradisi [[common law]]), namun bidang ini masih dipertikaikan secara etika. Kecemasan: Rawatan boleh diteruskan tanpa persetujuan jika pesakit tidak mempunyai keupayaan dan kelewatan akan menimbulkan bahaya serius, tertakluk kepada semakan kemudian. Pemberi penjagaan kesihatan mempunyai kewajipan untuk memberikan maklumat penting yang berkaitan dengan risiko penolakan. Dokumentasi penilaian keupayaan, maklumat yang diberikan, dan keputusan pesakit adalah penting. Paksaan atau pengaruh yang tidak wajar boleh menjejaskan kedua-dua persetujuan dan penolakan. Instrumen hak asasi manusia antarabangsa (UDHR, ICCPR, konvensyen serantau) melindungi integriti tubuh dan kehidupan peribadi sambil membenarkan had yang berkadar dalam hal kesihatan awam. Keseimbangan antara autonomi individu dan kesejahteraan kolektif kekal bergantung pada bidang kuasa dan situasi (keparahan penyakit, data keberkesanan dan keselamatan vaksin, alternatif yang tersedia, serta cara yang paling tidak membataskan). == Rujukan == {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Istilah undang-undang]] [[Kategori:Etika perubatan]] 50md9h0sl0x2ykgwkn8clsocdp2ccby 0 1305383 7004069 2026-11-12T02:34:54Z Mrharth 414006 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1385138096|Wildwood (film)]]" 7004069 wikitext text/x-wiki {{Kotak info filem|imej=|alt=|kapsyen=|pengarah=[[Travis Knight]]|penerbit=Travis Knight<ref>{{Cite web|url=https://www.animationmagazine.net/2026/08/laika-debuts-wildwood-key-art-featuring-prue-alexandra/|title=LAIKA Debuts 'Wildwood' Key Art Featuring Prue & Alexandra|first=Mercedes|last=Milligan |work=[[Animation Magazine]] |date=August 5, 2026|access-date=August 21, 2026}}</ref><br>Sam Wilson<ref name="Variety" />|lakon layar=Chris Butler|berdasarkan={{Based on|''[[Wildwood (novel)|Wildwood]]''|[[Colin Meloy]]|[[Carson Ellis]]}}|pelakon={{Plainlist|<!-- order per end credits --> * [[Carey Mulligan]] * [[Peyton Elizabeth Lee]] * [[Jacob Tremblay]] * [[Richard E. Grant]] * [[Awkwafina]] * [[Amandla Stenberg]] * [[Tom Waits]] * [[Charlie Day]] * [[Blythe Danner]] * Arthur Knight * [[Angela Bassett]] * [[Mahershala Ali]] }}|muzik=[[Dario Marianelli]]|sinematografi=[[Caleb Deschanel]]|penyuntingan=Christopher Murrie-Green|syarikat penerbitan=[[Laika, LLC|Laika]]|pengedar={{Plainlist| * [[Fathom Entertainment]] (United States) * [[FilmNation Entertainment]] (International)<ref name="Trangcay2026-1" /> }}|ditayangkan={{Film date|2026|10|11|BFI|2026|10|23|AS}}|masa=132 minit<ref>{{Cite web |date=October 6, 2026 |title=''Wildwood'' (12A) |url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/56C0ECCF004AA491 |access-date=October 6, 2026 |publisher=[[Irish Film Classification Office]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20261006174731/https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/56C0ECCF004AA491 |archive-date=October 6, 2026 |url-status=live}}</ref>|negara=Amerika Syarikat|bahasa=Inggeris|bajet=$100 juta<ref>{{Cite web |last=Milakovic |first=Robert |date=October 20, 2026 |title='Wildwood' Box Office Prediction: Can Laika's $100 Million Gamble Break Even? |url=https://www.comicbasics.com/wildwood-box-office-prediction-can-laikas-100-million-gamble-break-even/ |access-date=2026-10-21 |website=Comic Basics |department=Movies & TV Shows |language=en-US}}</ref>|untung kasar=$61 juta<ref name="NUM">{{Cite web|url=https://www.the-numbers.com/movie/Wildwood-(2026)|title=Wildwood (2026) - Financial Information|website=\[[The Numbers (website)|The Numbers]] |access-date=November 2, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261024172346/https://www.the-numbers.com/movie/Wildwood-(2026)|archive-date=October 24, 2026|url-status=live}}</ref><ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo|id=2056785|access-date=November 7, 2026}}</ref>}}'''''Wildwood''''' ialah filem fantasi epik animasi [[gerak henti]] Amerika Syarikat tahun 2026<ref>{{Cite news|url=https://www.detroitnews.com/story/entertainment/movies/2026/10/22/wildwood-is-a-visually-stunning-stop-motion-fantasy-epic-our-review/92360007007/|title='Wildwood' is a visually stunning fantasy epic with considerable bite|last=Graham|first=Adam|date=October 22, 2026|access-date=October 22, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261022203130/https://www.detroitnews.com/story/entertainment/movies/2026/10/22/wildwood-is-a-visually-stunning-stop-motion-fantasy-epic-our-review/92360007007/|archive-date=October 22, 2026|work=[[The Detroit News]]}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Taylor|first=Drew|date=May 13, 2026|title='Wildwood' Teaser Gives First Real Glimpse at Laika's Epic Fantasy|url=https://www.thewrap.com/creative-content/movies/wildwood-trailer-laika-fathom-entertainment-travis-knight/|magazine=[[TheWrap]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260617170919/https://www.thewrap.com/creative-content/movies/wildwood-trailer-laika-fathom-entertainment-travis-knight/|archive-date=June 17, 2026|access-date=October 22, 2026}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=King|first=Jordan|date=May 13, 2026|title=Wildwood Trailer Teases Heroes, Villains And Huge Battles In Laika's Stop-Motion Fantasy Epic|url=https://www.empireonline.com/movies/news/wildwood-trailer-teases-heroes-villains-and-huge-battles-in-laikas-stop-motion-fantasy-epic/|magazine=[[Empire (magazine)|Empire]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261023095428/https://www.empireonline.com/movies/news/wildwood-trailer-teases-heroes-villains-and-huge-battles-in-laikas-stop-motion-fantasy-epic/|archive-date=October 23, 2026|access-date=October 22, 2026}}</ref> arahan [[Travis Knight]] dan ditulis oleh Chris Butler, berdasarkan novel 2011 oleh Colin Meloy dan Carson Ellis. Diterbitkan oleh [[Laika, LLC|Laika]], filem ini dibintangi oleh Carey Mulligan, [[Peyton Elizabeth Lee]], [[Jacob Tremblay]], Richard E. Grant, [[Awkwafina]], Amandla Stenberg, Tom Waits, Charlie Day, [[Blythe Danner]], Arthur Knight, [[Angela Bassett]], dan [[Mahershala Ali]]. Dalam filem itu, seorang remaja perempuan bernama Prue (Lee) dan rakan sekelasnya Curtis (Tremblay) mengembara ke dalam hutan ajaib untuk mencari adik lelakinya yang masih bayi selepas diculik, di mana mereka bertemu dengan Alexandra (Mulligan), seorang wanita misteri yang kehilangan anak lelakinya secara tragis. Pembangunan bermula pada September 2011, beberapa minggu selepas pelancaran novel Meloy, Laika mengumumkan rancangan untuk mengadaptasi ''Wildwood'' sebagai filem cetera animasi. Penerbitan telah disahkan pada September 2021, dengan Knight mengarah dan menerbitkan bersama Arianne Sutner, dan Butler menulis skrip. Kebanyakan pelakon telah diumumkan pada Ogos 2022. Produksi telah berlangsung di studio kemudahan Laika di Hillsboro, Oregon, dengan Caleb Deschanel bertindak sebagai [[Jurugambar sinematik|sinematografer]]. Dengan tempoh tayangan di pawagam selama 132 minit, ''Wildwood'' merupakan filem animasi gerak henti terpanjang mengikut tempoh tayangan.<ref>{{Cite web|url=https://movieweb.com/wildwood-runtime-longest-stop-motion-animated-film/|title=Supernatural Fantasy Movie 'Wildwood' Has Already Broken a Major Record Before Even Being Released|last=Fink|first=Richard|date=2026-08-19|website=[[Valnet|MovieWeb]]|language=en|access-date=2026-09-03}}</ref> ''Wildwood'' ditayangkan perdana di Festival Filem BFI London pada 11 Oktober 2026,<ref name="szalai hollywoodreporter">{{Cite magazine|last=Szalai|first=Georg|date=2026-09-02|title=Brad Bird's 'Ray Gunn,' Travis Knight's 'Wildwood' Among BFI London Film Fest World Premieres|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/ray-gunn-wildwood-2026-bfi-london-film-fest-world-premieres-1236686544/|magazine=[[The Hollywood Reporter]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921140806/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/ray-gunn-wildwood-2026-bfi-london-film-fest-world-premieres-1236686544/|archive-date=September 21, 2026|access-date=2026-09-02}}</ref> dan telah ditayangkan di Amerika Syarikat oleh Fathom Entertainment pada 23 Oktober 2026. Ia merupakan filem pertama Laika yang menerima penarafan PG-13 daripada [[Motion Picture Association of America|Persatuan Gambar Gerak]].<ref name="official website">{{Cite web|url=https://wildwoodmovie.com/|title=Wildwood {{!}} Coming Soon to Theatres|last=LAIKA|website=Wildwood|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260830035610/https://wildwoodmovie.com/|archive-date=August 30, 2026|access-date=2026-09-01}}</ref> Filem ini menerima pujian meluas daripada pengkritik, dengan ramai yang menggelarnya sebagai ''[[Mahakarya|karya agung]]'' studio.<ref name="Spoors1">{{Cite web|url=https://filmhounds.co.uk/2026/10/11/wildwood-london-film-festival-2026/|title=Wildwood (London Film Festival 2026) — Laika's Magnum Opus|last=Spoors|first=Gavin|date=11 October 2026|website=[[FilmHounds]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261012201924/https://filmhounds.co.uk/2026/10/11/wildwood-london-film-festival-2026/|archive-date=October 12, 2026|access-date=12 October 2026}}</ref> {{Castlist|* [[Peyton Elizabeth Lee]] sebagai Prue McKeel<ref> https://www.empireonline.com/movies/reviews/wildwood/</ref><ref> https://www.empireonline.com/promotion/wildwood/wildwood-meet-prue/</ref><ref name="Cast"/> * [[Jacob Tremblay]] sebagai Curtis Mehlberg.<ref name="Cast"/> * [[Carey Mulligan]] sebagai Alexandra.<ref name="Cast"/> * [[Mahershala Ali]] sebagai Brendan<ref name="Cast">{{cite web|url=https://imagemfilmeslatam.com/micrositio/el-bosque-salvaje-wildwood|title=Wildwood Spanish Website|access-date=August 1, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260801191806/https://imagemfilmeslatam.com/micrositio/el-bosque-salvaje-wildwood|archive-date=August 1, 2026|url-status=live}}</ref> * [[Richard E. Grant]] sebagai Owl Rex<ref name="Cast"/> * [[Angela Bassett]] sebagai the General<ref name="Cast"/> * [[Awkwafina]] sebagai Septima<ref name="Cast"/> * [[Amandla Stenberg]] sebagai Niamh<ref name="Cast"/> * [[Tom Waits]] sebagai Maksim<ref name="Cast"/> * [[Charlie Day]] sebagai Dmitri<ref name="Cast"/> * [[Blythe Danner]] sebagai Seer * Arthur Knight sebagai Mac McKeel.<ref name="Cast"/> * [[Maya Erskine]] sebagai Mrs. McKeel<ref name="Cast"/> * [[Jake Johnson]] sebagai Mr. McKeel<ref name="Cast"/> * [[Rob Delaney]] sebagai Samuel<ref>{{cite Instagram|postid=DdXA2nYGeIk|user=adamtaylor_animator|title=What an honor to get a moment to be featured for my animation on Wildwood! Thanks @laikastudios for having me as an animator and for sharing the love of the Toronto International Film Festival|first=Adam|last=Taylor|date=16 September 2026|access-date=2026-10-21}}</ref> * [[Tantoo Cardinal]] sebagai Iphigenia<ref name="Cast"/> * [[Jemaine Clement]] sebagai Roger Swindon<ref name="Cast"/> * [[Marc Evan Jackson]] sebagai Lars Svik<ref name="Cast"/> * [[Len Cariou]] sebagai Richard<ref name="Cast"/> * [[Ólafur Darri Ólafsson]] sebagai Seamus<ref name="Cast"/> * [[Colleen O'Shaughnessey]] sebagai Ember<ref name="Cast"/>}} == Pelakon suara == [[File:Travis_Knight_(30000495292).jpg|thumb]] == Rujukan == [[Kategori:Filem Dolby Cinema]] [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2026]] 6nj9uoh0om9g4vjttrg053471vdrjr6 7004070 7004069 2026-11-12T02:36:11Z Mrharth 414006 7004070 wikitext text/x-wiki {{Kotak info filem|imej=|alt=|kapsyen=|pengarah=[[Travis Knight]]|penerbit=Travis Knight<ref>{{Cite web|url=https://www.animationmagazine.net/2026/08/laika-debuts-wildwood-key-art-featuring-prue-alexandra/|title=LAIKA Debuts 'Wildwood' Key Art Featuring Prue & Alexandra|first=Mercedes|last=Milligan |work=[[Animation Magazine]] |date=August 5, 2026|access-date=August 21, 2026}}</ref><br>Sam Wilson<ref name="Variety" />|lakon layar=Chris Butler|berdasarkan={{Based on|''[[Wildwood (novel)|Wildwood]]''|[[Colin Meloy]]|[[Carson Ellis]]}}|pelakon={{Plainlist|<!-- order per end credits --> * [[Carey Mulligan]] * [[Peyton Elizabeth Lee]] * [[Jacob Tremblay]] * [[Richard E. Grant]] * [[Awkwafina]] * [[Amandla Stenberg]] * [[Tom Waits]] * [[Charlie Day]] * [[Blythe Danner]] * Arthur Knight * [[Angela Bassett]] * [[Mahershala Ali]] }}|muzik=[[Dario Marianelli]]|sinematografi=[[Caleb Deschanel]]|penyuntingan=Christopher Murrie-Green|syarikat penerbitan=[[Laika, LLC|Laika]]|pengedar={{Plainlist| * [[Fathom Entertainment]] (United States) * [[FilmNation Entertainment]] (International)<ref name="Trangcay2026-1" /> }}|ditayangkan={{Film date|2026|10|11|BFI|2026|10|23|AS}}|masa=132 minit<ref>{{Cite web |date=October 6, 2026 |title=''Wildwood'' (12A) |url=https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/56C0ECCF004AA491 |access-date=October 6, 2026 |publisher=[[Irish Film Classification Office]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20261006174731/https://www.ifco.ie/en/ifco/pages/56C0ECCF004AA491 |archive-date=October 6, 2026 |url-status=live}}</ref>|negara=Amerika Syarikat|bahasa=Inggeris|bajet=$100 juta<ref>{{Cite web |last=Milakovic |first=Robert |date=October 20, 2026 |title='Wildwood' Box Office Prediction: Can Laika's $100 Million Gamble Break Even? |url=https://www.comicbasics.com/wildwood-box-office-prediction-can-laikas-100-million-gamble-break-even/ |access-date=2026-10-21 |website=Comic Basics |department=Movies & TV Shows |language=en-US}}</ref>|untung kasar=$61 juta<ref name="NUM">{{Cite web|url=https://www.the-numbers.com/movie/Wildwood-(2026)|title=Wildwood (2026) - Financial Information|website=\[[The Numbers (website)|The Numbers]] |access-date=November 2, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261024172346/https://www.the-numbers.com/movie/Wildwood-(2026)|archive-date=October 24, 2026|url-status=live}}</ref><ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo|id=2056785|access-date=November 7, 2026}}</ref>}}'''''Wildwood''''' ialah filem fantasi epik animasi [[gerak henti]] Amerika Syarikat tahun 2026<ref>{{Cite news|url=https://www.detroitnews.com/story/entertainment/movies/2026/10/22/wildwood-is-a-visually-stunning-stop-motion-fantasy-epic-our-review/92360007007/|title='Wildwood' is a visually stunning fantasy epic with considerable bite|last=Graham|first=Adam|date=October 22, 2026|access-date=October 22, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261022203130/https://www.detroitnews.com/story/entertainment/movies/2026/10/22/wildwood-is-a-visually-stunning-stop-motion-fantasy-epic-our-review/92360007007/|archive-date=October 22, 2026|work=[[The Detroit News]]}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Taylor|first=Drew|date=May 13, 2026|title='Wildwood' Teaser Gives First Real Glimpse at Laika's Epic Fantasy|url=https://www.thewrap.com/creative-content/movies/wildwood-trailer-laika-fathom-entertainment-travis-knight/|magazine=[[TheWrap]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260617170919/https://www.thewrap.com/creative-content/movies/wildwood-trailer-laika-fathom-entertainment-travis-knight/|archive-date=June 17, 2026|access-date=October 22, 2026}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=King|first=Jordan|date=May 13, 2026|title=Wildwood Trailer Teases Heroes, Villains And Huge Battles In Laika's Stop-Motion Fantasy Epic|url=https://www.empireonline.com/movies/news/wildwood-trailer-teases-heroes-villains-and-huge-battles-in-laikas-stop-motion-fantasy-epic/|magazine=[[Empire (magazine)|Empire]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261023095428/https://www.empireonline.com/movies/news/wildwood-trailer-teases-heroes-villains-and-huge-battles-in-laikas-stop-motion-fantasy-epic/|archive-date=October 23, 2026|access-date=October 22, 2026}}</ref> arahan [[Travis Knight]] dan ditulis oleh Chris Butler, berdasarkan novel 2011 oleh Colin Meloy dan Carson Ellis. Diterbitkan oleh [[Laika, LLC|Laika]], filem ini dibintangi oleh Carey Mulligan, [[Peyton Elizabeth Lee]], [[Jacob Tremblay]], Richard E. Grant, [[Awkwafina]], Amandla Stenberg, Tom Waits, Charlie Day, [[Blythe Danner]], Arthur Knight, [[Angela Bassett]], dan [[Mahershala Ali]]. Dalam filem itu, seorang remaja perempuan bernama Prue (Lee) dan rakan sekelasnya Curtis (Tremblay) mengembara ke dalam hutan ajaib untuk mencari adik lelakinya yang masih bayi selepas diculik, di mana mereka bertemu dengan Alexandra (Mulligan), seorang wanita misteri yang kehilangan anak lelakinya secara tragis. Pembangunan bermula pada September 2011, beberapa minggu selepas pelancaran novel Meloy, Laika mengumumkan rancangan untuk mengadaptasi ''Wildwood'' sebagai filem cetera animasi. Penerbitan telah disahkan pada September 2021, dengan Knight mengarah dan menerbitkan bersama Arianne Sutner, dan Butler menulis skrip. Kebanyakan pelakon telah diumumkan pada Ogos 2022. Produksi telah berlangsung di studio kemudahan Laika di Hillsboro, Oregon, dengan Caleb Deschanel bertindak sebagai [[Jurugambar sinematik|sinematografer]]. Dengan tempoh tayangan di pawagam selama 132 minit, ''Wildwood'' merupakan filem animasi gerak henti terpanjang mengikut tempoh tayangan.<ref>{{Cite web|url=https://movieweb.com/wildwood-runtime-longest-stop-motion-animated-film/|title=Supernatural Fantasy Movie 'Wildwood' Has Already Broken a Major Record Before Even Being Released|last=Fink|first=Richard|date=2026-08-19|website=[[Valnet|MovieWeb]]|language=en|access-date=2026-09-03}}</ref> ''Wildwood'' ditayangkan perdana di Festival Filem BFI London pada 11 Oktober 2026,<ref name="szalai hollywoodreporter">{{Cite magazine|last=Szalai|first=Georg|date=2026-09-02|title=Brad Bird's 'Ray Gunn,' Travis Knight's 'Wildwood' Among BFI London Film Fest World Premieres|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/ray-gunn-wildwood-2026-bfi-london-film-fest-world-premieres-1236686544/|magazine=[[The Hollywood Reporter]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921140806/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/ray-gunn-wildwood-2026-bfi-london-film-fest-world-premieres-1236686544/|archive-date=September 21, 2026|access-date=2026-09-02}}</ref> dan telah ditayangkan di Amerika Syarikat oleh Fathom Entertainment pada 23 Oktober 2026. Ia merupakan filem pertama Laika yang menerima penarafan PG-13 daripada [[Motion Picture Association of America|Persatuan Gambar Gerak]].<ref name="official website">{{Cite web|url=https://wildwoodmovie.com/|title=Wildwood {{!}} Coming Soon to Theatres|last=LAIKA|website=Wildwood|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260830035610/https://wildwoodmovie.com/|archive-date=August 30, 2026|access-date=2026-09-01}}</ref> Filem ini menerima pujian meluas daripada pengkritik, dengan ramai yang menggelarnya sebagai ''[[Mahakarya|karya agung]]'' studio.<ref name="Spoors1">{{Cite web|url=https://filmhounds.co.uk/2026/10/11/wildwood-london-film-festival-2026/|title=Wildwood (London Film Festival 2026) — Laika's Magnum Opus|last=Spoors|first=Gavin|date=11 October 2026|website=[[FilmHounds]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261012201924/https://filmhounds.co.uk/2026/10/11/wildwood-london-film-festival-2026/|archive-date=October 12, 2026|access-date=12 October 2026}}</ref> == Pelakon suara == {{Castlist|* [[Peyton Elizabeth Lee]] sebagai Prue McKeel<ref> https://www.empireonline.com/movies/reviews/wildwood/</ref><ref> https://www.empireonline.com/promotion/wildwood/wildwood-meet-prue/</ref><ref name="Cast"/> * [[Jacob Tremblay]] sebagai Curtis Mehlberg.<ref name="Cast"/> * [[Carey Mulligan]] sebagai Alexandra.<ref name="Cast"/> * [[Mahershala Ali]] sebagai Brendan<ref name="Cast">{{cite web|url=https://imagemfilmeslatam.com/micrositio/el-bosque-salvaje-wildwood|title=Wildwood Spanish Website|access-date=August 1, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260801191806/https://imagemfilmeslatam.com/micrositio/el-bosque-salvaje-wildwood|archive-date=August 1, 2026|url-status=live}}</ref> * [[Richard E. Grant]] sebagai Owl Rex<ref name="Cast"/> * [[Angela Bassett]] sebagai the General<ref name="Cast"/> * [[Awkwafina]] sebagai Septima<ref name="Cast"/> * [[Amandla Stenberg]] sebagai Niamh<ref name="Cast"/> * [[Tom Waits]] sebagai Maksim<ref name="Cast"/> * [[Charlie Day]] sebagai Dmitri<ref name="Cast"/> * [[Blythe Danner]] sebagai Seer * Arthur Knight sebagai Mac McKeel.<ref name="Cast"/> * [[Maya Erskine]] sebagai Mrs. McKeel<ref name="Cast"/> * [[Jake Johnson]] sebagai Mr. McKeel<ref name="Cast"/> * [[Rob Delaney]] sebagai Samuel<ref>{{cite Instagram|postid=DdXA2nYGeIk|user=adamtaylor_animator|title=What an honor to get a moment to be featured for my animation on Wildwood! Thanks @laikastudios for having me as an animator and for sharing the love of the Toronto International Film Festival|first=Adam|last=Taylor|date=16 September 2026|access-date=2026-10-21}}</ref> * [[Tantoo Cardinal]] sebagai Iphigenia<ref name="Cast"/> * [[Jemaine Clement]] sebagai Roger Swindon<ref name="Cast"/> * [[Marc Evan Jackson]] sebagai Lars Svik<ref name="Cast"/> * [[Len Cariou]] sebagai Richard<ref name="Cast"/> * [[Ólafur Darri Ólafsson]] sebagai Seamus<ref name="Cast"/> * [[Colleen O'Shaughnessey]] sebagai Ember<ref name="Cast"/>}} == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== [[Kategori:Filem Dolby Cinema]] [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2026]] g3b606lvc2lo5gk4efyafqctrd1f2ks 10 1305384 7004101 2026-11-12T03:40:19Z Jeluang Terluang 179706 Jeluang Terluang telah memindahkan laman [[Templat:F1 season]] ke [[Templat:Musim F1]]: Terjemahan 7004101 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Templat:Musim F1]] {{R from move}} mgorvwun5grck87auyndm0aijm7p619 10 1305385 7004105 2026-11-12T03:45:13Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004105 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Templat:Musim sukan permotoran]] 1ng9u1o3kvpgep1k1d1g4ayr1uxet02 10 1305386 7004110 2026-11-12T03:50:11Z Jeluang Terluang 179706 Daripada Wikipedia bahasa Inggeris 7004110 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ /* penggayaan Templat:Musim sukan permotoran */ .motorsport-season-nav { margin: auto; width: min-content; text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 0.5em; font-size: 95%; } .motorsport-season-nav-header, .motorsport-season-nav-subheader { border-bottom: 1px #aaa solid; padding: 0 1em; } .motorsport-season-nav-header { font-weight: bold; } .motorsport-season-nav-body { display: flex; align-items: flex-start; } .motorsport-season-nav-label, .motorsport-season-nav-links { flex: 1 1 auto; padding: 0.2em 0.1em; } .motorsport-season-nav-label { text-align: right; } .motorsport-season-nav-label:after { content: ":"; } .motorsport-season-nav-links + .motorsport-season-nav-label { flex-grow: 0; } .motorsport-season-nav-links { text-align: left; } @media only screen and (min-width: 769px) { .motorsport-season-nav { float: right; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; min-width: 19em; } } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .motorsport-season-nav { background: transparent; } } @media screen and ( prefers-color-scheme: dark) { /* automatic mode */ html.skin-theme-clientpref-os .motorsport-season-nav { background: transparent; } } idfvy4v6q3nmfnkatfafi3q7a9box1y 10 1305387 7004111 2026-11-12T03:55:13Z Jeluang Terluang 179706 Daripada Wikipedia bahasa Inggeris 7004111 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Musim sukan permotoran/styles.css" /> <div role="navigation" aria-labelledby="{{anchorencode:{{{tahun|{{{year}}}}}}-{{{tajuk|{{{title|{{{siri|{{{series}}}}}}}}}}}}}}" class="motorsport-season-nav vevent"> <div id="{{anchorencode:{{{tahun|{{{year}}}}}}-{{{tajuk|{{{title|{{{siri|{{{series}}}}}}}}}}}}}}" class="motorsport-season-nav-header summary"><span class="dtstart">{{{tahun|{{{year}}}}}}</span> {{{tajuk|{{{title|[[{{{siri|{{{series}}}}}}]]}}}}}}</div> {{#if:{{{subheader|}}}| <div class="motorsport-season-nav-subheader">{{{subheader}}}</div> }} <div class="motorsport-season-nav-body"> <div class="motorsport-season-nav-label">Previous</div> <div class="motorsport-season-nav-links">{{#ifeq:{{{previous<noinclude>|tiada</noinclude>}}}|tiada|''tiada''|[[{{#if:{{{previouslink|}}}|{{{previouslink}}}|{{{previous|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}-1}}}}} {{{link|{{{siri|{{{series}}}}}}}}}}}|{{{previous|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}-1}}}}}]]}}{{#if:{{{previoussuffix|}}}|&nbsp;({{{previoussuffix}}})}}{{#if:{{{previous2|}}}|<br />{{{previous2}}}}}</div> <div class="motorsport-season-nav-label">Next</div> <div class="motorsport-season-nav-links">{{#ifeq:{{{next<noinclude>|tiada</noinclude>}}}|tiada|''tiada''|[[{{#if:{{{nextlink|}}}|{{{nextlink}}}|{{{next|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}+1}}}}} {{{link|{{{siri|{{{series}}}}}}}}}}}|{{{next|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}+1}}}}}]]}}{{#if:{{{nextsuffix|}}}|&nbsp;({{{nextsuffix}}})}}{{#if:{{{next2|}}}|<br />{{{next2}}}}}</div> </div>{{{footer|}}}</div><!--Surih-->{{#if:{{{subheader|}}}|{{main other|[[Kategori:Pages calling motorsport season template with subheader]]}}}}<noinclude>{{Pendokumenan}}</noinclude> l660k4llvn142je0ulorv4g3uqbjg7g 7004113 7004111 2026-11-12T03:57:09Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004113 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Musim sukan permotoran/styles.css" /> <div role="navigation" aria-labelledby="{{anchorencode:{{{tahun|{{{year}}}}}}-{{{tajuk|{{{title|{{{siri|{{{series}}}}}}}}}}}}}}" class="motorsport-season-nav vevent"> <div id="{{anchorencode:{{{tahun|{{{year}}}}}}-{{{tajuk|{{{title|{{{siri|{{{series}}}}}}}}}}}}}}" class="motorsport-season-nav-header summary"><span class="dtstart">{{{tahun|{{{year}}}}}}</span> {{{tajuk|{{{title|[[{{{siri|{{{series}}}}}}]]}}}}}}</div> {{#if:{{{subheader|}}}| <div class="motorsport-season-nav-subheader">{{{subheader}}}</div> }} <div class="motorsport-season-nav-body"> <div class="motorsport-season-nav-label">Sebelumnya</div> <div class="motorsport-season-nav-links">{{#ifeq:{{{previous<noinclude>|tiada</noinclude>}}}|tiada|''tiada''|[[{{#if:{{{previouslink|}}}|{{{previouslink}}}|{{{previous|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}-1}}}}} {{{link|{{{siri|{{{series}}}}}}}}}}}|{{{previous|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}-1}}}}}]]}}{{#if:{{{previoussuffix|}}}|&nbsp;({{{previoussuffix}}})}}{{#if:{{{previous2|}}}|<br />{{{previous2}}}}}</div> <div class="motorsport-season-nav-label">Seterusnya</div> <div class="motorsport-season-nav-links">{{#ifeq:{{{next<noinclude>|tiada</noinclude>}}}|tiada|''tiada''|[[{{#if:{{{nextlink|}}}|{{{nextlink}}}|{{{next|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}+1}}}}} {{{link|{{{siri|{{{series}}}}}}}}}}}|{{{next|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}+1}}}}}]]}}{{#if:{{{nextsuffix|}}}|&nbsp;({{{nextsuffix}}})}}{{#if:{{{next2|}}}|<br />{{{next2}}}}}</div> </div>{{{footer|}}}</div><!--Surih-->{{#if:{{{subheader|}}}|{{main other|[[Kategori:Pages calling motorsport season template with subheader]]}}}}<noinclude>{{Pendokumenan}}</noinclude> ja3ly9yivzxjs3j8skdm1iske2x4m1r 7004120 7004113 2026-11-12T04:11:52Z Jeluang Terluang 179706 /* */ 7004120 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Musim sukan permotoran/styles.css" /> <div role="navigation" aria-labelledby="{{anchorencode:{{{tajuk|{{{title|{{{siri|{{{series}}}}}}}}}}}}-musim-{{{tahun|{{{year}}}}}}}}" class="motorsport-season-nav vevent"> <div id="{{anchorencode:{{{tajuk|{{{title|{{{siri|{{{series}}}}}}}}}}}}-musim-{{{tahun|{{{year}}}}}}}}" class="motorsport-season-nav-header summary">{{{tajuk|{{{title|[[{{{siri|{{{series}}}}}}]]}}}}}} musim <span class="dtstart">{{{tahun|{{{year}}}}}}</span></div> {{#if:{{{subheader|}}}| <div class="motorsport-season-nav-subheader">{{{subheader}}}</div> }} <div class="motorsport-season-nav-body"> <div class="motorsport-season-nav-label">Sebelumnya</div> <div class="motorsport-season-nav-links">{{#ifeq:{{{previous<noinclude>|tiada</noinclude>}}}|tiada|''tiada''|[[{{#if:{{{previouslink|}}}|{{{previouslink}}}|{{{link|{{{siri|{{{series}}}}}}}}} musim {{{previous|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}-1}}}}}}}|{{{previous|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}-1}}}}}]]}}{{#if:{{{previoussuffix|}}}|&nbsp;({{{previoussuffix}}})}}{{#if:{{{previous2|}}}|<br />{{{previous2}}}}}</div> <div class="motorsport-season-nav-label">Seterusnya</div> <div class="motorsport-season-nav-links">{{#ifeq:{{{next<noinclude>|tiada</noinclude>}}}|tiada|''tiada''|[[{{#if:{{{nextlink|}}}|{{{nextlink}}}|{{{link|{{{siri|{{{series}}}}}}}}} musim {{{next|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}+1}}}}}}}|{{{next|{{#expr:{{{tahun|{{{year}}}}}}+1}}}}}]]}}{{#if:{{{nextsuffix|}}}|&nbsp;({{{nextsuffix}}})}}{{#if:{{{next2|}}}|<br />{{{next2}}}}}</div> </div>{{{footer|}}}</div><!--Surih-->{{#if:{{{subheader|}}}|{{main other|[[Kategori:Pages calling motorsport season template with subheader]]}}}}<noinclude>{{Pendokumenan}}</noinclude> bipi0aww6d4y6f3xfmrpp22b22c7vm1 3 1305388 7004149 2026-11-12T06:18:30Z ~2026-59928-05 425186 Mencipta laman baru dengan kandungan 'titiy. jkytyi xɡjhhjiy. hjkuku. hkhukuou. jmuku. jhmjuku. ukukuk. ukyuky. hukukyu. jkuk kuku. umuky. myuk' 7004149 wikitext text/x-wiki titiy. jkytyi xɡjhhjiy. hjkuku. hkhukuou. jmuku. jhmjuku. ukukuk. ukyuky. hukukyu. jkuk kuku. umuky. myuk ispc06gu5abv7l2j8lgd8z35koesren 0 1305389 7004154 2026-11-12T06:28:47Z Ihsan88888 372953 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1383596490|Cold brew coffee]]" 7004154 wikitext text/x-wiki [[File:Preparation_of_cold_brew_coffee_06.jpg|alt=5 flavours of High Brew-branded cans in a tub of ice|thumb| Penyediaan serbuk kopi untuk merendam minuman sejuk]] '''Kopi seduh sejuk''', juga dikenali sebagai '''pengekstrakan air sejuk''' atau '''penekanan sejuk''', ialah sejenis [[kopi]] yang disediakan melalui proses [[Penyediaan kopi|merendam]] serbuk kopi dalam air pada suhu sejuk untuk tempoh yang lama. Kacang kisar kasar direndam dalam air selama 12 hingga 24 jam. <ref>{{Cite web|url=https://bluebottlecoffee.com/preparation-guides/cold-brew|title=Cold Brew Coffee Brewing Guide|year=2018|publisher=Blue Bottle Coffee|archive-url=https://web.archive.org/web/20180330043532/https://bluebottlecoffee.com/preparation-guides/cold-brew|archive-date=30 March 2018}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://handground.com/grind/beginners-guide-immersion-cold-brew-coffee|title=The Beginner's Guide to Immersion Cold Brew Coffee|website=handground.com|access-date=2018-11-14}}</ref> Air biasanya disimpan pada suhu bilik, tetapi air sejuk boleh digunakan. Selepas serbuk kopi direndam, ia ditapis keluar dari air menggunakan penapis kopi kertas, atau penapis logam halus (contohnya dalam mesin press Perancis ), atau kain felt. Hasilnya ialah kopi pekat yang dicairkan dengan air atau susu, dan kadangkala dihidangkan panas, tetapi selalunya dihidangkan sejuk, di atas ais, atau dicampur dengan ais dan bahan-bahan lain seperti [[coklat]] . <ref name="cold-brew-process">{{Cite web|url=https://coffee-brewing-methods.com/entity/cold-brew/|title=Cold Brew Coffee|date=13 September 2020|publisher=Coffee-Brewing-Methods.com}}</ref> == Sejarah == [[Empayar Belanda]] memperkenalkan kopi sejuk ke [[Jepun]] sekitar abad ke-17, di mana ia telah menjadi kaedah pembuatan kopi tradisional selama berabad-abad. Dikatakan kaedah ini digunakan untuk pengangkutan dari [[Hindia Timur Belanda]] (kini [[Indonesia]] ). <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9K8sEQAAQBAJ&dq=cold+brew+coffee+dutch&pg=PT17|title=Cold Brew Coffee: Techniques, Recipes & Cocktails for Coffee's Hottest Trend|last=Callow|first=Chloë|date=12 June 2025|publisher=Octopus|isbn=978-1-84091-950-9}}</ref> [[Kopi tenggek|Titisan perlahan.]] Seduhan sejuk merujuk kepada proses di mana air dititiskan melalui serbuk kopi pada suhu bilik selama berjam-jam. <ref>{{Cite news|url=https://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/29/ristretto-kyoto-to-stay/|title=Ristretto {{!}} Kyoto to Stay|date=29 July 2010|work=T Magazine}}</ref> Ia telah dipanggil "gaya Kyoto", atau di Asia Timur "kopi Belanda". <ref>{{Cite web|url=http://sprudge.com/dutch-coffee-batavias-slow-dripped-cooled-down-take-on-a-classic-82709.html|title=Dutch Coffee: Batavia's Slow-Dripped, Cooled Down Take On A [''sic''] Classic|last=Hof|first=Karina|date=13 August 2015|website=Sprudge}}</ref> == Rasa == Oleh kerana biji kopi kisar dalam kopi yang diseduh sejuk tidak pernah bersentuhan dengan air panas, proses pelarutan rasa daripada biji kopi menghasilkan profil kimia yang berbeza daripada kaedah pembuatan bir konvensional. <ref name="asic">{{Cite conference|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131220052855/http://asic-cafe.org/en/content/brewing-makes-difference|archivedate=20 December 2013}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.today.com/id/5728227#.Vb8zifyweUk|title=Coffee, without the heat|last=Bonné|first=Jon|date=20 August 2004|publisher=TODAY|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107070808/http://www.today.com/id/5728227#.Vb8zifyweUk|archive-date=7 January 2016|access-date=7 October 2015}}</ref> Biji kopi mengandungi beberapa sebatian yang lebih larut pada suhu yang lebih tinggi, seperti kafein, minyak dan asid lemak. Walau bagaimanapun, membancuh pada suhu yang lebih rendah selama 24 jam menghasilkan kandungan kafein yang lebih tinggi apabila dibancuh dalam isipadu yang sama berbanding 6 minit pada {{Convert|98|C|F}} . <ref name="The Kitchn">{{Cite journal|date=21 December 2017|title=The Effect of Time, Roasting Temperature, and Grind Size on Caffeine and Chlorogenic Acid Concentrations in Cold Brew Coffee|journal=Scientific Reports|volume=7|issue=1|bibcode=2017NatSR...717979F|doi=10.1038/s41598-017-18247-4|pmc=5740146|pmid=29269877|doi-access=free}}</ref> [[Asid|Keasidan]] kopi seduh sejuk dan panas adalah serupa tetapi kopi seduh sejuk mempunyai kepekatan asid boleh titrat yang lebih rendah. <ref>{{Cite journal|date=30 October 2018|title=Acidity and Antioxidant Activity of Cold Brew Coffee|journal=Scientific Reports|volume=8|issue=1|bibcode=2018NatSR...816030R|doi=10.1038/s41598-018-34392-w|pmc=6207714|pmid=30375458|doi-access=free}}</ref> Kedua-dua pH dan keasidan yang boleh dititrat mempengaruhi rasa. <ref>{{Cite journal|date=1 January 1965|title=Acids and the Acid Taste. I. The Effect of pH and Titratable Acidity|url=https://www.ajevonline.org/content/16/1/29|journal=American Journal of Enology and Viticulture|volume=16|issue=1|pages=29–37|doi=10.5344/ajev.1965.16.1.29|url-access=subscription}}</ref> == Nitro sejuk == [[File:Nitro_Cold_Brew.jpg|thumb| Nitro sejuk minuman]] '''Nitro cold brew ialah bentuk kopi cold brew yang menggunakan gas nitrogen untuk menghasilkan tekstur yang licin, sekali gus menghasilkan kopi bernitrogen melalui sistem paip bir nitrogen.<ref>{{cite web|url=https://www.analoxsensortechnology.com/dispense-gas-safety/|title=Carbon Dioxide (CO₂) Monitoring in Cellars|year=2018|publisher=Analox Sensor Technology|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428221638/https://www.analoxsensortechnology.com/dispense-gas-safety/|archive-date=28 April 2019|access-date=19 December 2022}}</ref> Ia diperkenalkan pada awal tahun 2010-an'''. <ref>{{Cite web|url=https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/nitrogenated-coffee-market|title=Nitrogenated Coffee Market Size, Share {{!}} Global Industry Report, 2025|website=www.grandviewresearch.com|language=en|access-date=2020-11-06}}</ref> === Pengeluaran === Penghasilan kopi nitro cold brew bermula dengan penyediaan kopi cold brew.<ref>{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/entry/6-common-mistake-you-are-_b_10613784|title=6 Common Mistakes You Are Making With Cold Brewed Coffee|date=2016-06-23|website=HuffPost|language=en|access-date=2020-10-23}}</ref> Setelah serbuk kopi direndam secukupnya, kopi dituangkan ke dalam botol atau tong pada suhu bilik.<ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.mashed.com/169691/read-this-before-you-order-starbucks-nitro-cold-brew/|title=Read this before you order Starbucks' Nitro Cold Brew|author-last=Mohrman|author-first=Eric|date=2019-10-10|website=Mashed.com|language=en-US|access-date=2020-10-23}}</ref> Ketika minuman sejuk dialirkan ke dalam cawan, ia dikenakan gas nitrogen supaya terbentuk buih yang melimpah dan berkrim, sekali gus menimbulkan rupa yang menyerupai bir draf. (Walaupun kebanyakan bir dan minuman ringan diisi dengan karbon dioksida, nitrogen kadangkala digunakan dalam stout yang lebih gelap, lalu menghasilkan kemasan yang lebih licin.) Nitro cold brew lazimnya dihidangkan dalam keadaan sejuk, tetapi tanpa ais kerana ais dapat menjejaskan bahagian atas yang berbuih.<ref name=":02" /> === Sejarah === Nitro cold brew pertama kali diperkenalkan di kedai kopi gelombang ketiga pada awal tahun 2010-an, namun asal usul yang tepat masih menjadi bahan pertikaian. Ada kemungkinan ia bermula pada tahun 2013 di kedai kopi kraf Cuvee Coffee di Austin, Texas, dan Stumptown di Portland, Oregon.<ref name="mensjournal">{{citation|title=Nitro Cold Brew is the Best Thing to Happen to Coffee Since Ice|author-last=Barnes|author-first=Shane|work=[[Men's Journal]]|date=4 December 2017|url=http://www.mensjournal.com/food-drink/articles/nitro-cold-brew-is-the-best-thing-to-happen-to-coffee-since-ice-w432050|access-date=2020-09-12}}</ref> Draf kopi di Queens Kickshaw di New York pada tahun 2011 mungkin menjadi pendahulunya.<ref name="esquire">{{citation|work=[[Esquire (magazine)|Esquire]]|title=This Is the Best Iced Coffee You Will Drink All Summer|author-first=Jill|author-last=Krasny|date=2015-06-09|url=http://www.esquire.com/food-drink/drinks/a35593/nitro-coffee-explained/|access-date=2020-09-12}}</ref> Cuvee Coffee mula-mula menawarkan minuman sejuk nitro secara berterusan di Slow Food Quiz Bowl di Austin, Texas, pada 14 Ogos 2012.<ref>{{Cite web|url=https://espressocoffeetime.com/what-is-nitro-coffee/|title=What Is Nitro Coffee – All About Nitro Cold Brew|website=espressocoffeetime.com/}}</ref> Ball Corporation menerbitkan siaran akhbar yang memetik Cuvee sebagai syarikat pertama yang membotolkan minuman sejuk dalam tin widget mereka, dan BevNet menganugerahkan Cuvee Inovasi Pembungkusan Terbaik, dengan menyifatkan mereka sebagai “jenama minuman sejuk pertama yang memasarkan tawaran bernitrogen.”<ref>{{cite web|url=https://www.bevnet.com/news/2016/cuvee-coffee-wins-best-packaging-innovation-at-bevnets-best-of-2015|title=Cuvée Coffee Wins Best Packaging Innovation at BevNET's Best of 2015|date=14 January 2016}}</ref> Stumptown dan Cuvee mula menawarkan minuman dalam tin yang mempunyai kapsul berisi nitrogen untuk meningkatkan tekanan pada tin tersebut menjelang 2015.<ref name="fox">{{cite news|url=https://www.foxnews.com/food-drink/nitro-coffee-is-the-next-big-thing-to-happen-to-your-morning-brew/|title=Nitro coffee is the next big thing to happen to your morning brew|last=Rosen|first=Ali|date=2015-09-22|work=[[Fox News]]}}</ref><ref name="bon">{{citation|title=Nitro, Our New Favorite Iced Coffee, Is Served on Tap and Tastes Like Beer|date=2015-04-28|author-first=Elyssa|author-last=Goldberg|work=[[Bon Appetit]]|publisher=[[Conde Nast]]|url=http://www.bonappetit.com/drinks/non-alcoholic/article/nitro-coffee|access-date=2020-09-12}}</ref> Starbucks memperkenalkan minuman ini di 500 kedai pada musim panas 2016,<ref name="today">{{citation|title=Starbucks' nitro coffee: Here's what you need to know before you order|date=2016-06-27|work=[[Today (American TV program)|Today]]|author-first=Tracy|author-last=Saelinger|url=http://www.today.com/food/5-things-know-trying-starbucks-nitro-coffee-t100315|access-date=2020-09-12}}</ref><ref name="fox2">{{cite news|url=https://www.foxnews.com/food-drink/starbucks-introduces-nitro-cold-brew-at-500-locations-this-summer/|title=Starbucks introduces nitro cold brew at 500 locations this summer|date=2016-05-31|access-date=2020-09-12|work=[[Fox News]]}}</ref> selepas pasaran Los Angeles didahului oleh The Coffee Bean & Tea Leaf . <ref name="Scherer">{{citation|title=Coffee Bean Strikes Critical Blow Against Starbucks! Victory Imminent!|date=27 July 2016|author-first=Josh|author-last=Scherer|work=[[Los Angeles (magazine)|Los Angeles]]|url=http://www.lamag.com/digestblog/coffee-bean-tea-leaf-first-nitro-cold-brew-la-starbucks/|access-date=2020-09-12}}</ref> Menjelang tahun 2020, Starbucks menawarkan minuman tersebut di lebih separuh lokasi di seluruh Amerika Syarikat, sekali gus menjadikannya item menu ruji.<ref>{{Cite web|url=https://www.thrillist.com/news/nation/starbucks-nitro-cold-brew-2019|title=Starbucks Is Finally Bringing One of Its Best Drinks Nationwide|author-last=Nelson|author-first=Dustin|date=24 March 2019|website=Thrillist|access-date=2020-11-06}}</ref> Nitro cold brew juga boleh diperoleh daripada pemborong di sesetengah pasar dalam bentuk tong. RISE Brewing Co. menyatakan bahawa mereka boleh mengisi sehingga 1,500 tong kopi nitro cold brew setiap hari.<ref>{{Cite web|url=https://www.bevnet.com/news/2017/rise-brewing-wins-new-beverage-showdown-13|title=Rise Brewing Wins New Beverage Showdown 13|author-last=McGinnes|author-first=Meagan|date=2017-06-14|website=Bevnet|access-date=2017-07-20}}</ref> == Rujukan == {{Senarai rujukan}} == Bacaan lanjut == * {{Cite news|url=https://cen.acs.org/articles/93/i33/Nitro-Cold-Brew.html|title=What's nitro cold brew, and why is it so damn delicious?|date=2015-10-24|work=Chemical & Engineering News}} * {{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/starbucks-nitro-coffee-science-2016-6|title=Why Starbucks is pumping nitrogen into its coffee|last=Calderone|first=Julia|date=2016-06-01|website=[[Business Insider]]}} * [https://7brewmenuu.com/ The Best Coffee For Cold Brew] orz9tw3lqzzhy2ywwo1ceog13chj14y 7004156 7004154 2026-11-12T06:29:27Z Ihsan88888 372953 Kemasan laman dan pembetulan ejaan 7004156 wikitext text/x-wiki [[File:Preparation_of_cold_brew_coffee_06.jpg|alt=5 flavours of High Brew-branded cans in a tub of ice|thumb| Penyediaan serbuk kopi untuk merendam minuman sejuk]] '''Kopi seduh sejuk''', juga dikenali sebagai '''pengekstrakan air sejuk''' atau '''penekanan sejuk''', ialah sejenis [[kopi]] yang disediakan melalui proses [[Penyediaan kopi|merendam]] serbuk kopi dalam air pada suhu sejuk untuk tempoh yang lama. Kacang kisar kasar direndam dalam air selama 12 hingga 24 jam. <ref>{{Cite web|url=https://bluebottlecoffee.com/preparation-guides/cold-brew|title=Cold Brew Coffee Brewing Guide|year=2018|publisher=Blue Bottle Coffee|archive-url=https://web.archive.org/web/20180330043532/https://bluebottlecoffee.com/preparation-guides/cold-brew|archive-date=30 March 2018}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://handground.com/grind/beginners-guide-immersion-cold-brew-coffee|title=The Beginner's Guide to Immersion Cold Brew Coffee|website=handground.com|access-date=2018-11-14}}</ref> Air biasanya disimpan pada suhu bilik, tetapi air sejuk boleh digunakan. Selepas serbuk kopi direndam, ia ditapis keluar dari air menggunakan penapis kopi kertas, atau penapis logam halus (contohnya dalam mesin press Perancis ), atau kain felt. Hasilnya ialah kopi pekat yang dicairkan dengan air atau susu, dan kadangkala dihidangkan panas, tetapi selalunya dihidangkan sejuk, di atas ais, atau dicampur dengan ais dan bahan-bahan lain seperti [[coklat]] . <ref name="cold-brew-process">{{Cite web|url=https://coffee-brewing-methods.com/entity/cold-brew/|title=Cold Brew Coffee|date=13 September 2020|publisher=Coffee-Brewing-Methods.com}}</ref> == Sejarah == [[Empayar Belanda]] memperkenalkan kopi sejuk ke [[Jepun]] sekitar abad ke-17, di mana ia telah menjadi kaedah pembuatan kopi tradisional selama berabad-abad. Dikatakan kaedah ini digunakan untuk pengangkutan dari [[Hindia Timur Belanda]] (kini [[Indonesia]] ). <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9K8sEQAAQBAJ&dq=cold+brew+coffee+dutch&pg=PT17|title=Cold Brew Coffee: Techniques, Recipes & Cocktails for Coffee's Hottest Trend|last=Callow|first=Chloë|date=12 June 2025|publisher=Octopus|isbn=978-1-84091-950-9}}</ref> [[Kopi tenggek|Titisan perlahan.]] Seduhan sejuk merujuk kepada proses di mana air dititiskan melalui serbuk kopi pada suhu bilik selama berjam-jam. <ref>{{Cite news|url=https://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/29/ristretto-kyoto-to-stay/|title=Ristretto {{!}} Kyoto to Stay|date=29 July 2010|work=T Magazine}}</ref> Ia telah dipanggil "gaya Kyoto", atau di Asia Timur "kopi Belanda". <ref>{{Cite web|url=http://sprudge.com/dutch-coffee-batavias-slow-dripped-cooled-down-take-on-a-classic-82709.html|title=Dutch Coffee: Batavia's Slow-Dripped, Cooled Down Take On A [''sic''] Classic|last=Hof|first=Karina|date=13 August 2015|website=Sprudge}}</ref> == Rasa == Oleh kerana biji kopi kisar dalam kopi yang diseduh sejuk tidak pernah bersentuhan dengan air panas, proses pelarutan rasa daripada biji kopi menghasilkan profil kimia yang berbeza daripada kaedah pembuatan bir konvensional. <ref name="asic">{{Cite conference|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131220052855/http://asic-cafe.org/en/content/brewing-makes-difference|archivedate=20 December 2013}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.today.com/id/5728227#.Vb8zifyweUk|title=Coffee, without the heat|last=Bonné|first=Jon|date=20 August 2004|publisher=TODAY|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107070808/http://www.today.com/id/5728227#.Vb8zifyweUk|archive-date=7 January 2016|access-date=7 October 2015}}</ref> Biji kopi mengandungi beberapa sebatian yang lebih larut pada suhu yang lebih tinggi, seperti kafein, minyak dan asid lemak. Walau bagaimanapun, membancuh pada suhu yang lebih rendah selama 24 jam menghasilkan kandungan kafein yang lebih tinggi apabila dibancuh dalam isipadu yang sama berbanding 6 minit pada {{Convert|98|C|F}} . <ref name="The Kitchn">{{Cite journal|date=21 December 2017|title=The Effect of Time, Roasting Temperature, and Grind Size on Caffeine and Chlorogenic Acid Concentrations in Cold Brew Coffee|journal=Scientific Reports|volume=7|issue=1|bibcode=2017NatSR...717979F|doi=10.1038/s41598-017-18247-4|pmc=5740146|pmid=29269877|doi-access=free}}</ref> [[Asid|Keasidan]] kopi seduh sejuk dan panas adalah serupa tetapi kopi seduh sejuk mempunyai kepekatan asid boleh titrat yang lebih rendah. <ref>{{Cite journal|date=30 October 2018|title=Acidity and Antioxidant Activity of Cold Brew Coffee|journal=Scientific Reports|volume=8|issue=1|bibcode=2018NatSR...816030R|doi=10.1038/s41598-018-34392-w|pmc=6207714|pmid=30375458|doi-access=free}}</ref> Kedua-dua pH dan keasidan yang boleh dititrat mempengaruhi rasa. <ref>{{Cite journal|date=1 January 1965|title=Acids and the Acid Taste. I. The Effect of pH and Titratable Acidity|url=https://www.ajevonline.org/content/16/1/29|journal=American Journal of Enology and Viticulture|volume=16|issue=1|pages=29–37|doi=10.5344/ajev.1965.16.1.29|url-access=subscription}}</ref> == Nitro sejuk == [[File:Nitro_Cold_Brew.jpg|thumb| Nitro sejuk minuman]] Nitro cold brew ialah bentuk kopi cold brew yang menggunakan gas nitrogen untuk menghasilkan tekstur yang licin, sekali gus menghasilkan kopi bernitrogen melalui sistem paip bir nitrogen.<ref>{{cite web|url=https://www.analoxsensortechnology.com/dispense-gas-safety/|title=Carbon Dioxide (CO₂) Monitoring in Cellars|year=2018|publisher=Analox Sensor Technology|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428221638/https://www.analoxsensortechnology.com/dispense-gas-safety/|archive-date=28 April 2019|access-date=19 December 2022}}</ref> Ia diperkenalkan pada awal tahun 2010-an. <ref>{{Cite web|url=https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/nitrogenated-coffee-market|title=Nitrogenated Coffee Market Size, Share {{!}} Global Industry Report, 2025|website=www.grandviewresearch.com|language=en|access-date=2020-11-06}}</ref> === Pengeluaran === Penghasilan kopi nitro cold brew bermula dengan penyediaan kopi cold brew.<ref>{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/entry/6-common-mistake-you-are-_b_10613784|title=6 Common Mistakes You Are Making With Cold Brewed Coffee|date=2016-06-23|website=HuffPost|language=en|access-date=2020-10-23}}</ref> Setelah serbuk kopi direndam secukupnya, kopi dituangkan ke dalam botol atau tong pada suhu bilik.<ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.mashed.com/169691/read-this-before-you-order-starbucks-nitro-cold-brew/|title=Read this before you order Starbucks' Nitro Cold Brew|author-last=Mohrman|author-first=Eric|date=2019-10-10|website=Mashed.com|language=en-US|access-date=2020-10-23}}</ref> Ketika minuman sejuk dialirkan ke dalam cawan, ia dikenakan gas nitrogen supaya terbentuk buih yang melimpah dan berkrim, sekali gus menimbulkan rupa yang menyerupai bir draf. (Walaupun kebanyakan bir dan minuman ringan diisi dengan karbon dioksida, nitrogen kadangkala digunakan dalam stout yang lebih gelap, lalu menghasilkan kemasan yang lebih licin.) Nitro cold brew lazimnya dihidangkan dalam keadaan sejuk, tetapi tanpa ais kerana ais dapat menjejaskan bahagian atas yang berbuih.<ref name=":02" /> === Sejarah === Nitro cold brew pertama kali diperkenalkan di kedai kopi gelombang ketiga pada awal tahun 2010-an, namun asal usul yang tepat masih menjadi bahan pertikaian. Ada kemungkinan ia bermula pada tahun 2013 di kedai kopi kraf Cuvee Coffee di Austin, Texas, dan Stumptown di Portland, Oregon.<ref name="mensjournal">{{citation|title=Nitro Cold Brew is the Best Thing to Happen to Coffee Since Ice|author-last=Barnes|author-first=Shane|work=[[Men's Journal]]|date=4 December 2017|url=http://www.mensjournal.com/food-drink/articles/nitro-cold-brew-is-the-best-thing-to-happen-to-coffee-since-ice-w432050|access-date=2020-09-12}}</ref> Draf kopi di Queens Kickshaw di New York pada tahun 2011 mungkin menjadi pendahulunya.<ref name="esquire">{{citation|work=[[Esquire (magazine)|Esquire]]|title=This Is the Best Iced Coffee You Will Drink All Summer|author-first=Jill|author-last=Krasny|date=2015-06-09|url=http://www.esquire.com/food-drink/drinks/a35593/nitro-coffee-explained/|access-date=2020-09-12}}</ref> Cuvee Coffee mula-mula menawarkan minuman sejuk nitro secara berterusan di Slow Food Quiz Bowl di Austin, Texas, pada 14 Ogos 2012.<ref>{{Cite web|url=https://espressocoffeetime.com/what-is-nitro-coffee/|title=What Is Nitro Coffee – All About Nitro Cold Brew|website=espressocoffeetime.com/}}</ref> Ball Corporation menerbitkan siaran akhbar yang memetik Cuvee sebagai syarikat pertama yang membotolkan minuman sejuk dalam tin widget mereka, dan BevNet menganugerahkan Cuvee Inovasi Pembungkusan Terbaik, dengan menyifatkan mereka sebagai “jenama minuman sejuk pertama yang memasarkan tawaran bernitrogen.”<ref>{{cite web|url=https://www.bevnet.com/news/2016/cuvee-coffee-wins-best-packaging-innovation-at-bevnets-best-of-2015|title=Cuvée Coffee Wins Best Packaging Innovation at BevNET's Best of 2015|date=14 January 2016}}</ref> Stumptown dan Cuvee mula menawarkan minuman dalam tin yang mempunyai kapsul berisi nitrogen untuk meningkatkan tekanan pada tin tersebut menjelang 2015.<ref name="fox">{{cite news|url=https://www.foxnews.com/food-drink/nitro-coffee-is-the-next-big-thing-to-happen-to-your-morning-brew/|title=Nitro coffee is the next big thing to happen to your morning brew|last=Rosen|first=Ali|date=2015-09-22|work=[[Fox News]]}}</ref><ref name="bon">{{citation|title=Nitro, Our New Favorite Iced Coffee, Is Served on Tap and Tastes Like Beer|date=2015-04-28|author-first=Elyssa|author-last=Goldberg|work=[[Bon Appetit]]|publisher=[[Conde Nast]]|url=http://www.bonappetit.com/drinks/non-alcoholic/article/nitro-coffee|access-date=2020-09-12}}</ref> Starbucks memperkenalkan minuman ini di 500 kedai pada musim panas 2016,<ref name="today">{{citation|title=Starbucks' nitro coffee: Here's what you need to know before you order|date=2016-06-27|work=[[Today (American TV program)|Today]]|author-first=Tracy|author-last=Saelinger|url=http://www.today.com/food/5-things-know-trying-starbucks-nitro-coffee-t100315|access-date=2020-09-12}}</ref><ref name="fox2">{{cite news|url=https://www.foxnews.com/food-drink/starbucks-introduces-nitro-cold-brew-at-500-locations-this-summer/|title=Starbucks introduces nitro cold brew at 500 locations this summer|date=2016-05-31|access-date=2020-09-12|work=[[Fox News]]}}</ref> selepas pasaran Los Angeles didahului oleh The Coffee Bean & Tea Leaf . <ref name="Scherer">{{citation|title=Coffee Bean Strikes Critical Blow Against Starbucks! Victory Imminent!|date=27 July 2016|author-first=Josh|author-last=Scherer|work=[[Los Angeles (magazine)|Los Angeles]]|url=http://www.lamag.com/digestblog/coffee-bean-tea-leaf-first-nitro-cold-brew-la-starbucks/|access-date=2020-09-12}}</ref> Menjelang tahun 2020, Starbucks menawarkan minuman tersebut di lebih separuh lokasi di seluruh Amerika Syarikat, sekali gus menjadikannya item menu ruji.<ref>{{Cite web|url=https://www.thrillist.com/news/nation/starbucks-nitro-cold-brew-2019|title=Starbucks Is Finally Bringing One of Its Best Drinks Nationwide|author-last=Nelson|author-first=Dustin|date=24 March 2019|website=Thrillist|access-date=2020-11-06}}</ref> Nitro cold brew juga boleh diperoleh daripada pemborong di sesetengah pasar dalam bentuk tong. RISE Brewing Co. menyatakan bahawa mereka boleh mengisi sehingga 1,500 tong kopi nitro cold brew setiap hari.<ref>{{Cite web|url=https://www.bevnet.com/news/2017/rise-brewing-wins-new-beverage-showdown-13|title=Rise Brewing Wins New Beverage Showdown 13|author-last=McGinnes|author-first=Meagan|date=2017-06-14|website=Bevnet|access-date=2017-07-20}}</ref> == Rujukan == {{Senarai rujukan}} == Bacaan lanjut == * {{Cite news|url=https://cen.acs.org/articles/93/i33/Nitro-Cold-Brew.html|title=What's nitro cold brew, and why is it so damn delicious?|date=2015-10-24|work=Chemical & Engineering News}} * {{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/starbucks-nitro-coffee-science-2016-6|title=Why Starbucks is pumping nitrogen into its coffee|last=Calderone|first=Julia|date=2016-06-01|website=[[Business Insider]]}} * [https://7brewmenuu.com/ The Best Coffee For Cold Brew] sudn2sskkqresoztk5g74tt2ae8s8bb 1 1305390 7004170 2026-11-12T06:54:43Z Born2BeeStudios 305092 /* Penghapusan dilawan */ bahagian baru 7004170 wikitext text/x-wiki == Penghapusan dilawan == Rencana ini tidak wajar dihapuskan di bawah KPS A7 mahupun dicadangkan untuk penghapusan kerana subjek, '''Adli Shinichi''', memenuhi kriteria kepentingan ensiklopedik (notabiliti) sebagai seorang pelakon dan pelakon suara profesional di Malaysia yang aktif dalam pelbagai produksi arus perdana, filem, permainan video, teater, dan drama audio. Antara bukti pengiktirafan dan liputan sumber bebas yang bereputasi termasuklah: * Diiktiraf dan disenaraikan dalam '''Top 10 Most Outstanding Malaysian Voice Talents''' oleh majalah ''Top 10 of Malaysia'' (terbitan RHA Media Sdn Bhd), yang mendokumentasikan penggiat seni suara terkemuka negara.<ref>{{Cite web |url=https://top10malaysia.com/top-10-most-outstanding-malaysian-voice-talents/ |title=Top 10 Most Outstanding Malaysian Voice Talents |website=Top 10 of Malaysia |date=8 Oktober 2025 |access-date=12 November 2026}}</ref> * Terlibat dalam pelbagai projek pengalihan suara (dubbing) rasmi seperti filem Netflix ''Saiyaara'', filem animasi ''KPop Demon Hunters'', siri ''Spellbound'', serta permainan video antarabangsa ''Honor of Kings''. * Aktif sebagai pelakon pentas teater (termasuk ''Tambo Keramat'' dan ''Tingginya Menyapu Awan'') serta lakonan layar (seperti ''3 Gadis Manis'', ''Sembilan'', dan ''The Lord Musang King''). Rencana ini sedang ditambah baik dengan rujukan pihak ketiga yang sahih dan ditulis mengikut sudut pandang neutral. Justeru, permohonan penghapusan ini wajar dibatalkan. [[Pengguna:Born2BeeStudios|Born2BeeStudios]] ([[Perbincangan pengguna:Born2BeeStudios|bincang]]) 06:54, 12 November 2026 (UTC) lrgcumejfol0mt823n6rq4pysp89qy0 0 1305391 7004181 2026-11-12T07:12:42Z Ihsan88888 372953 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1384709310|Chobani]]" 7004181 wikitext text/x-wiki {{Kotak info syarikat|name=Chobani LLC|logo=Chobani 2017 logo.svg|type=Swasta|industry=Produk susu|founded={{start date and age|2005|3}} (as Agro Farma)<br />South Edmeston, New York, U.S.|founder=[[Hamdi Ulukaya]]|owner=[[Hamdi Ulukaya]] (68%)<ref>{{Cite web |last=Folk |first=Zachary |title=Chobani’s Founder Is $11 Billion Richer After Huge New Funding Round |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2025/10/16/chobani-raising-650-million-for-a-20-billion-valuation/ |access-date=2025-10-19 |website=Forbes |language=en}}</ref>|hq_location=[[Norwich, New York]] (sehingga 2025) <br /> [[New York City, New York]] (dari 2025)|key_people={{Unbulleted list | [[Chief executive officer|CEO]]: [[Hamdi Ulukaya]] | [[Chief financial officer|CFO]]: Tarkan Gürkan }}|num_employees=2,000+ (2018)<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/06/28/business/chobani-tpg-healthcare-ontario-pension-plan.html|title=Chobani, the Yogurt Maker, Reclaims Control of Its Finances|first=David|last=Gelles|work=The New York Times |date=June 28, 2018|via=NYTimes.com}}</ref>|website={{URL|https://www.chobani.com}}}}{{Senarai rujukan|30em}}Chobani ialah sebuah syarikat makanan Amerika yang memberi tumpuan pada yogurt yang ditapis. Syarikat ini telah ditubuhkan pada tahun 2005 oleh Hamdi Ulukaya. . <ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/news/business/21584353-greek-yogurt-phenomenon-america-left-big-food-firms-feeling-sour-they-are-trying-get|title=Cultural revolution: The Greek-yogurt phenomenon in America left big food firms feeling sour. They are trying to get better at innovation|date=2013-08-31|access-date=2014-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805082711/https://www.economist.com/business/2013/08/31/cultural-revolution|archive-date=2018-08-05|work=The Economist}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2012-09-14/hidden-chobani-billionaire-emerges-as-greek-yogurt-soars.html|title=Hidden Chobani Billionaire Emerges as Greek Yogurt Soars|last=Pendleton|first=Devon|date=2012-09-14|access-date=2012-10-08|work=Bloomberg}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/hamdi-ulukaya/|title=Hamdi Ulukaya|website=Forbes}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.dailysabah.com/money/2014/04/09/obama-honors-turkish-entrepreneur-hamdi-ulukaya|title=Obama honors Turkish entrepreneur Hamdi Ulukaya|last=Abdullahoğlu|first=Eren|date=9 April 2014|website=Daily Sabah|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055058/https://www.dailysabah.com/money/2014/04/09/obama-honors-turkish-entrepreneur-hamdi-ulukaya|archive-date=4 March 2016|access-date=9 March 2021|quote=I had the happiest day of my life to be here as a Turkish businessman.}}</ref> <ref name="BG">{{Cite web|url=http://www.businessweek.com/articles/2013-01-31/at-chobani-the-turkish-king-of-greek-yogurt|title=At Chobani, the Turkish King of Greek Yogurt|date=January 31, 2013|publisher=BusinessWeek|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201200602/http://www.businessweek.com/articles/2013-01-31/at-chobani-the-turkish-king-of-greek-yogurt|archive-date=1 February 2013}}</ref> Chobani menjual yogurt Yunani yang lebih pekat, dengan kandungan protein yang lebih tinggi berbanding yogurt tradisional, dan merupakan salah satu syarikat utama yang membantu mempopularkan jenis yogurt ini di AS. <ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304367204579266201175528672|title=Whole Foods To Stop Selling Chobani. same sex, lesbian yogurt commercial has led to boycott attempt by several family advocacy organizations Yogurt|last=Gasparro|first=Annie|date=19 December 2013|access-date=9 June 2014|work=The Wall Street Journal|last2=Josephs|first2=Leslie}}</ref> Syarikat itu juga telah berkembang dalam penghasilan produk berasaskan tumbuhan yang tidak mengandungi tenusu, termasuk yogurt vegan yang bebas tenusu dan susu oat. Chobani menghasilkan pelbagai produk yogurt Yunani, minuman berasaskan oat, serta snek. <ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/2019/11/18/chobani-oat-milk-yogurt-creamer/|title=Chobani Rolls Out Oat Milk, Oat Yogurt, and Dairy Creamers|last=Beth Kowitt|date=2019-11-18|website=Fortune|language=en|access-date=2020-01-20}}</ref> Bahagian pasaran yogurt Chobani di Amerika Syarikat meningkat daripada kurang daripada 1% pada tahun 2007 kepada lebih daripada 20% pada tahun 2021, serta merupakan jenama yogurt Yunani terlaris di Amerika Syarikat dan mengendalikan kemudahan yogurt terbesar di dunia.<ref>{{Cite news|url=https://qz.com/2091778/how-chobani-is-fending-off-the-competition-from-big-yogurt/|title=How Chobani swallowed 20% of the US yogurt market|last=Cheng|first=Michelle|date=19 November 2021|access-date=2022-01-17|work=Quartz}}</ref> Pada bulan April 2016, Chobani mengumumkan bahawa syarikat itu akan menyerahkan 10 peratus bahagian pegangan pemilikannya kepada para pekerjanya.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Business/chobani-ceo-surprises-employees-ownership-stake-company/story?id=38684240|title=Chobani CEO Surprises Employees With Ownership Stake in the Company|date=2016-04-27|website=ABC News|language=en|access-date=2018-11-27}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.greenfieldreporter.com/view/story/3321e08c2586495c866b724721f01c6d/US--Chobani-Shares|title=Chobani says it's giving 2,000 employees shares in privately held company|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160427121550/http://www.greenfieldreporter.com/view/story/3321e08c2586495c866b724721f01c6d/US--Chobani-Shares|archive-date=2016-04-27|access-date=2016-04-27}}</ref><ref name="thatsrich">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/04/27/business/a-windfall-for-chobani-employees-stakes-in-the-company.html|title=At Chobani, Now It's Not Just the Yogurt That's Rich|last=Stephanie Strom|date=April 27, 2017|access-date=2018-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501145412/https://www.nytimes.com/2016/04/27/business/a-windfall-for-chobani-employees-stakes-in-the-company.html|archive-date=May 1, 2017|work=The New York Times|language=en}}</ref> Pada Disember 2023, Chobani melangkah ke dalam pasaran kopi sejuk menerusi pengambilalihan La Colombe Coffee Roasters pada harga $900 juta.<ref>{{Cite web|url=https://ibmot.com/chobani-acquired-la-colombe/|title=Chobani Acquired Coffee Company La Colombe For $900 Million|last=Akram|first=Wasim|date=15 December 2023|website=ibmot|access-date=15 December 2023}}</ref> == Penubuhan dan tahun-tahun awal == Chobani diasaskan oleh Hamdi Ulukaya, seorang ahli perniagaan, aktivis dan dermawan dari Turki yang berhijrah ke Amerika Syarikat pada tahun 1994. <ref name="Forbes">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/hamdi-ulukaya/|title=Hamdi Ulukaya|website=Forbes|access-date=29 October 2022}}</ref> <ref name="Al-Monitor">{{Cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/10/turkey-usa-kurdish-immigrant-becomes-icon-for-refugees.html|title=An immigrant himself, Chobani yogurt founder becomes icon for refugees|last=Tremblay|first=Pinar|date=5 October 2015|website=Al Monitor:The Pulse of the Middle East|access-date=10 March 2016}}</ref> Ulukaya menyatakan bahawa nama Chobani berasal daripada perkataan Yunani "chopani".. <ref>{{Cite web|url=https://www.uticaod.com/story/news/columns/2011/04/15/how-chobani-got-its-name/45088863007/|title=How Chobani got its name|last=ACKERMAN|first=BRYON|website=Utica Observer Dispatch|language=en-US|access-date=2024-08-01}}</ref> [[File:Chobani_dairy_plant.jpg|thumb| Kilang yogurt Chobani berhampiran Edmeston Selatan, New York .]] Chobani berakar pada zaman kanak-kanak Ulukaya, yang dihabiskan dengan menternak biri-biri dan kambing serta membuat keju bersama keluarganya.<ref name="fast">{{Cite web|url=https://www.fastcompany.com/3068681/how-chobani-founder-hamdi-ulukaya-is-winning-americas-culture-war|title=How Chobani's Hamdi Ulukaya Is Winning America's Culture War|last=Brunner|first=Rob|date=2017-03-20|website=Fast Company|language=en-US|access-date=2019-10-22}}</ref>Tidak terkesan dengan pilihan yogurt yang tersedia di AS, Ulukaya menghasilkan yogurt yang ditapis di rumahnya di Upstate New York. Dia mengupah seorang pakar yogurt dari Turki, dan melalui bimbingan itu dia membangunkan resipinya sendiri.<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/fe252dc2-a07b-11e2-a6e1-00144feabdc0|title=Founder follows his gut instincts|date=April 9, 2013|publisher=Financial Times|vauthors=Fifield, A}}</ref>Dengan menggunakan kultur bakteria yang berbeza bagi suhu dan tempoh penapaian yang berlainan, mereka menguji ratusan resipi untuk mencapai yogurt dengan rasa, tekstur dan jangka hayat semula jadi yang diingini.<ref name="BG3">{{cite web|url=http://www.businessweek.com/articles/2013-01-31/at-chobani-the-turkish-king-of-greek-yogurt|title=At Chobani, the Turkish King of Greek Yogurt|date=January 31, 2013|publisher=BusinessWeek|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201200602/http://www.businessweek.com/articles/2013-01-31/at-chobani-the-turkish-king-of-greek-yogurt|archive-date=1 February 2013|vauthors=Gruley, B}}</ref> Yogurt yang ditapis menjadi lebih pekat, lebih berkrim dan lebih masam, sambil kandungan protein meningkat apabila whey ditapis keluar.<ref>{{Cite web|url=https://www.chowhound.com/food-news/195622/what-is-the-difference-between-yogurt-and-greek-yogurt/|title=What Is the Difference Between Yogurt and Greek Yogurt?|author=Pamela Vachon|date=2019-05-08|website=Chowhound|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512191411/https://www.chowhound.com/food-news/195622/what-is-the-difference-between-yogurt-and-greek-yogurt/|archive-date=2019-05-12|access-date=2019-08-29}}</ref>Ulukaya membeli sebuah kilang di bandar South Edmeston, New York, yang sedang ditutup oleh Kraft Foods ;<ref>{{Cite news|url=http://www.syracuse.com/news/index.ssf/2011/07/how_rural_chenango_county_beca.html|title=How rural Chenango County became Greek yogurt capital: The story behind Chobani yogurt|author=Don Cazentre|date=2011-07-03|access-date=2017-08-03|work=syracuse.com|language=en-US}}</ref> Ulukaya membelinya menggunakan Pinjaman Pentadbiran Perniagaan Kecil.<ref name="BI2">{{Cite news|url=https://www.businessinsider.com/the-success-story-of-chobani-yogurt-2013-5|title=Chobani CEO: Our Success Has Nothing To Do With Yogurt|author=Megan Durisin|date=2013-05-03|access-date=2018-10-21|work=Business Insider}}</ref> Ulukaya menggaji beberapa bekas pekerja Kraft dan melancarkan jenamanya pada tahun 2007.<ref>{{cite news|url=https://abcnews.go.com/blogs/lifestyle/2014/01/charting-greek-yogurts-amazing-rise/|title=Charting Greek Yogurt's Amazing Rise|date=January 21, 2014|publisher=ABC News|vauthors=Tuder, S}}</ref> Pada tahun 2009, rangkaian kedai Stop & Shop dan ShopRite mula menjual Chobani, [8] dan menjelang pertengahan tahun 2009, Chobani telah menjual 200,000 kotak seminggu.<ref name="BG2">{{cite web|url=http://www.businessweek.com/articles/2013-01-31/at-chobani-the-turkish-king-of-greek-yogurt|title=At Chobani, the Turkish King of Greek Yogurt|date=January 31, 2013|publisher=BusinessWeek|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201200602/http://www.businessweek.com/articles/2013-01-31/at-chobani-the-turkish-king-of-greek-yogurt|archive-date=1 February 2013|vauthors=Gruley, B}}</ref> Kemudian pada tahun yang sama, satu kejayaan besar berlaku apabila kedai kelab gudang BJ's Wholesale Club dan Costco mula membawa jenama tersebut.<ref name="prasso">{{cite news|url=http://archive.fortune.com/2011/11/29/smallbusiness/chobani_yogurt_hamdi_ulukaya.fortune/index.htm|title=Chobani: The unlikely king of yogurt|last=Prasso|first=Sheridan|date=November 30, 2011|access-date=December 12, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20150122005919/https://archive.fortune.com/2011/11/29/smallbusiness/chobani_yogurt_hamdi_ulukaya.fortune/index.htm|archive-date=January 22, 2015|publisher=Fortune}}</ref><ref name="BI">{{Cite news|url=https://www.businessinsider.com/the-success-story-of-chobani-yogurt-2013-5|title=Chobani CEO: Our Success Has Nothing To Do With Yogurt|author=Megan Durisin|date=2013-05-03|access-date=2018-10-21|work=Business Insider}}</ref> Ulukaya mula menambah rangkaian produk baharu pada jenamanya pada tahun 2010.<ref>{{cite web|url=http://www.chobani.com/core/wp-content/uploads/2013/04/Chobani_Press_Kit.pdf|title=Chobani Timeline|date=April 2013|publisher=Chobani|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304051041/http://www.chobani.com/core/wp-content/uploads/2013/04/Chobani_Press_Kit.pdf|archive-date=2016-03-04|access-date=2022-03-08}}</ref>Menjelang 2010, Chobani memperoleh lebih $1 bilion dalam jualan tahunan dan menjadi penjual utama yogurt Yunani di AS <ref>{{Cite news|url=https://adage.com/article/cmo-strategy/winning-greek-yogurt-revolution/235206/|title=Who's Winning the Greek-Yogurt 'Revolution'?|last=E.J. Schultz|date=2012-06-06|access-date=2018-10-21|publisher=AdAge|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.com/americas-favorite-yogurt-2011-10|title=Trendy Greek Yogurt Chobani Is Officially The Top Selling Brand In America|last=Mamta Badkar|date=2011-10-08|access-date=2018-10-21|work=Business Insider}}</ref> == Sejarah dan kembang perniagaan == Pada November 2011, Chobani meluaskan perniagaannya ke Victoria, Australia melalui pemerolehan syarikat tenusu Victoria, Bead Foods.<ref>{{Cite web|url=https://blogs.wsj.com/deals/2011/06/30/greek-yogurt-brand-chobani-makes-a-deal/|title=Greek Yogurt Brand Chobani Makes a Deal|last=Ovide|first=Shira|date=2011-06-30|website=[[The Wall Street Journal]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20120115072158/https://blogs.wsj.com/deals/2011/06/30/greek-yogurt-brand-chobani-makes-a-deal/|archive-date=2012-01-15|access-date=2019-10-22}}</ref> Selepas itu, syarikat tersebut melabur $30 juta untuk mempertingkat kemudahan berkenaan dan mula mengeluarkan produk daripada kilang Dandenong South pada Disember 2012.<ref>{{Cite web|url=http://adf.farmonline.com.au/news/magazine/industry-news/general/chobani-yogurt-makes-move-in-oz/2636416.aspx|title=Chobani yogurt makes move in Oz|date=2012-11-09|website=The Australian Dairy Farmer|language=en-au|archive-url=https://web.archive.org/web/20130410151044/http://adf.farmonline.com.au/news/magazine/industry-news/general/chobani-yogurt-makes-move-in-oz/2636416.aspx|archive-date=2013-04-10|access-date=2018-10-21|vauthors=Dowie C, Preece L}}</ref> Pada tahun 2012, jenama itu menubuhkan kilang keduanya di lokasi yang menjadi kemudahan yogurt terbesar di dunia di Twin Falls, Idaho, dengan pelaburan awal sebanyak $750 juta. Langkah tersebut menghasilkan kira-kira 7,000 pekerjaan, sekali gus menurunkan kadar pengangguran di kawasan itu daripada 6.3% kepada 2.4%.<ref>{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2017/11/09/yogurt-maker-chobani-expanding-tiny-town-twin-falls-idaho/848727001/|title=Yogurt maker Chobani expanding in tiny town of Twin Falls, Idaho|author=Trevor Hughes|date=2017-11-09|access-date=2018-10-21|work=USA TODAY|language=en}}</ref>Chobani juga merasmikan kafe fizikal pertamanya di SoHo, Bandar Raya New York pada Julai 2012<ref>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.com/greek-yogurt-giant-chobani-is-opening-its-first-yogurt-shop-in-new-york-city-2012-7|title=Greek Yogurt Giant Chobani Is Opening Its First Shop In New York City|date=2012-07-24|access-date=2018-10-21|work=Business Insider}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gourmetretailer.com/top-story-perishables-chobani_yogurt_bar_makes_big_apple_debut-10665.html|title=Chobani Yogurt Bar Makes Big Apple Debut|date=30 July 2012|work=The Gourmet Retailer|archive-url=https://web.archive.org/web/20130314084915/http://www.gourmetretailer.com/top-story-perishables-chobani_yogurt_bar_makes_big_apple_debut-10665.html|archive-date=14 March 2013}}</ref><ref>{{cite press release|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/nothing-but-good-chobani-founder-hamdi-ulukaya-named-ernst--young-national-entrepreneur-of-the-year-2012-overall-award-winner-179845861.html|title=Nothing But Good: Chobani Founder Hamdi Ulukaya Named Ernst & Young National Entrepreneur Of The Year® 2012 Overall Award Winner|publisher=Ernst & Young|date=November 18, 2012}}</ref>. Pada tahun 2012, Chobani membayar denda $130,000 kepada Suruhanjaya Lembangan Sungai Susquehanna kerana mengepam berjuta-juta gelen air secara berlebihan sepanjang tempoh enam tahun tanpa permit, berikutan dakwaan daripada penduduk jiran bahawa telaga mereka untuk air minuman telah menyusut.<ref>{{Cite news|url=https://www.timesunion.com/business/article/Yogurt-maker-to-pay-water-fine-4125282.php|title=Yogurt maker to pay water fine|last=Nearing|first=Brian|date=17 December 2012|access-date=1 September 2026|work=Times Union}}</ref> Berikutan kejayaan produknya di Australia, pada tahun 2014 Chobani memperluas rangkaian pengedarannya ke Asia dan Amerika Latin, bermula dengan Singapura, Malaysia dan Panama. Syarikat itu turut mengumumkan rancangan untuk Caribbean.<ref>{{cite web|url=http://www.syracuse.com/food/index.ssf/2014/04/chobani_goes_global_cny-based_yogurt_company_to_sell_in_asia_latin_america.html|title=Chobani goes global: CNY-based yogurt company to sell in Asia, Latin America|date=April 16, 2014|publisher=The Post-Standard|vauthors=Cazentre, D}}</ref>Pada April 2014, Chobani mencapai persetujuan dengan firma ekuiti swasta TPG bagi pelaburan bernilai $750 juta, yang digunakan untuk membiayai pengembangan syarikat serta pelancaran rangkaian produk baharu.<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304788404579520001311766952|title=Chobani Reaches Deal for $750 Million Investment From TPG|date=April 23, 2014|publisher=Wall Street Journal|vauthors=Spector M, Gasparro A}}</ref>Pada tahun 2014, syarikat berkenaan melancarkan Chobani Oats, iaitu gabungan yogurt Yunani, oat potongan keluli dan buah-buahan; termasuk Varieti bermusim seperti tembikai dan limau gedang merah jambu; Chobani Indulgent, iaitu yogurt pencuci mulut; serta yogurt Yunani biasa berlemak 4%.<ref>{{cite web|url=http://www.foodnavigator-usa.com/Manufacturers/Chobani-takes-on-oatmeal-ice-cream-and-snacks-with-new-summer-launches|title=Chobani takes on oatmeal, ice cream and snacks with new summer launches|date=April 18, 2004|work=Food Navigator USA|vauthors=Watson E}}</ref>Chobani memperkenalkan produknya di Mexico pada Ogos 2016. <ref name=":0">{{Cite press release|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/llega-a-mexico-chobani-la-marca-1-de-yogurt-estilo-griego-en-los-estados-unidos-591412031.html|title=Llega a México Chobani, la marca #1 de yogurt estilo griego en los Estados Unidos|date=26 August 2016|access-date=26 August 2016|location=Mexico}}</ref> Pada tahun 2017, Chobani menyalip Yoplait untuk menjadi pengeluar No. 2 bagi keseluruhan kategori yogurt.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-09/yogurt-war-exposes-big-food-s-flaws-as-chobani-overtakes-yoplait|title=Why Big Brands Couldn't Stop Chobani From Winning the Yogurt War|last=Giammona|first=Craig|date=9 March 2017|newspaper=Bloomberg|access-date=28 October 2018}}</ref> Syarikat itu turut mengumumkan peluasan kilang Twin Falls bernilai $20 juta, yang merangkumi kemudahan seluas 70,000 kaki persegi serta sebuah pusat penyelidikan dan pembangunan global yang baharu.<ref>{{Cite news|url=https://businessfacilities.com/2017/11/chobani-breaks-ground-twin-falls-idaho-expansion/|title=Chobani Breaks Ground On Twin Falls, Idaho Expansion|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=2017-11-13|access-date=2018-10-28|work=Business Facilities - Area Economic Development, Site Selection & Workforce Solutions|language=en-US}}</ref>Ketika Chobani dilancarkan, yogurt Yunani menyumbang kurang daripada 1% daripada pasaran yogurt di AS. Sehingga tahun 2017, yogurt Yunani pula menyumbang 50% daripada jualan yogurt di AS.<ref>{{Cite news|url=http://fortune.com/2017/05/22/general-mills-yoplait-greek-yogurt/|title=General Mills Loses the Yogurt Wars|last=John Kell|date=2017-05-22|access-date=2018-11-11|work=Fortune|language=en}}</ref> Pada September 2022, Chobani menarik balik rancangan bagi tawaran awam permulaan bernilai lebih daripada $10 bilion, dengan merujuk kepada keadaan pasaran semasa. Syarikat itu telah memfailkan permohonan untuk tersenarai di pasaran awam pada Julai 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2022/09/02/chobani-pulls-plan-for-ipo.html|title=Chobani withdraws IPO plans after yogurt maker filed in November to go public|last=Lucas|first=Amelia|date=2 September 2022|website=CNBC|language=en|access-date=2022-09-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2021/07/07/chobani-confidentially-files-for-ipo-valuation-may-exceed-10-billion.html|title=Yogurt maker Chobani confidentially files for U.S. IPO, valuation may exceed $10 billion|date=2021-07-07|website=CNBC|language=en|access-date=2022-09-03}}</ref> Pada ketika itu, syarikat berkenaan mencatat kerugian bersih selama lima tahun berturut-turut, dan sebahagian pelabur bimbang bahawa penilaian $10 bilion tersebut terlalu tinggi. <ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2022/09/02/chobani-plans-curdle-once-hyped-ipo-dropped-amid-cooling-market/|title=Chobani Plans Curdle: Once-Hyped IPO Dropped Amid Cooling Market|last=Saul|first=Derek|date=2 September 2022|access-date=1 September 2026|work=Forbes}}</ref> Pada Mei 2025, syarikat itu membeli Daily Harvest dan memperluas perniagaannya ke arah makanan sedia dimakan.<ref name="Folk 20252">{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2025/10/16/chobani-raising-650-million-for-a-20-billion-valuation/|title=Chobani Raising $650 Million for a $20 Billion Valuation|last=Folk|first=Zachary|date=16 October 2025|newspaper=[[Forbes]]}}</ref><ref name="Lyubomirova">{{cite web|url=https://www.dairyreporter.com/Article/2025/05/27/why-chobani-acquired-daily-harvest-entering-the-us-prepared-meals-market/|title=Why Chobani Bought Daily Harvest|last=Lyubomirova|first=Teodora|date=27 May 2025|website=DairyReporter.com}}</ref> Pada 16 Oktober 2025, Chobani mengumumkan bahawa syarikat itu telah memperoleh modal ekuiti berjumlah $0.65B untuk meningkatkan pengeluaran di kemudahan mereka di New York dan Idaho. Dana tersebut bertujuan membiayai pembangunan kilang bernilai $500 juta di Idaho, yang dijangka menaikkan kapasiti pengeluaran kilang hampir 50%, serta pembinaan kilang pemprosesan makanan baharu bernilai $1.2 bilion di Rom, New York.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2025/10/16/business/dealbook/trump-china-trade-negotiations.html|title=Who Will Blink First: Trump or Xi?|date=2025-10-16|access-date=2025-10-19|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2025/10/16/chobani-raising-650-million-for-a-20-billion-valuation/|title=Chobani’s Founder Is $11 Billion Richer After Huge New Funding Round|last=Folk|first=Zachary|website=Forbes|language=en|access-date=2025-10-19}}</ref><ref name="Folk 2025">{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2025/10/16/chobani-raising-650-million-for-a-20-billion-valuation/|title=Chobani Raising $650 Million for a $20 Billion Valuation|last=Folk|first=Zachary|date=16 October 2025|newspaper=[[Forbes]]}}</ref> Menerusi peluasan loji di Idaho, syarikat itu memperoleh persetujuan dengan pihak berkuasa perbandaran air tempatan untuk mengepam tambahan satu juta gelen air setiap hari daripada Akuifer Dataran Sungai Ular Timur. Pelaksanaan langkah ini memerlukan pembinaan stesen pam penggalak yang dibiayai oleh Chobani untuk menarik lebih banyak air bawah tanah, termasuk pam dan motor yang dibiayai secara awam.<ref>{{cite news|url=https://magicvalley.com/news/local/government-politics/article_163dd238-19d4-4052-bbb7-ca5d62006ab9.html|title=Twin Falls to pump 1M gallons water from aquifer for Chobani expansion|last=Dolan|first=Sean|date=15 April 2025|access-date=1 September 2026|work=[[Times-News (Idaho)|Times-News]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://research.idwr.idaho.gov/apps/Shared/LfRelatedDocs/Home/DownloadDoc?eid=2723757|title=Potable Water and Wastewater Agreement|date=2023|access-date=1 September 2026}}</ref>Pada tahun 2026, Chobani memulakan projek pengembangan kemudahan La Colombe bernilai $567 juta di Norton Shores, MI <ref name="Curtis">{{Cite web|url=https://www.fox17online.com/news/local-news/lakeshore/muskegon/chobani-set-to-break-ground-on-567-million-la-colombe-expansion-in-norton-shores-adding-340-jobs|title=Chobani set to break ground on $567 million La Colombe expansion in Norton Shores, adding 340 jobs|last=Curtis|first=Andy|date=2 June 2026|website=[[WXMI|Fox 17 online]]}}</ref> === Rumah Chobani === Pada tahun 2024, Chobani mengumumkan penubuhan Chobani House, iaitu ibu pejabat global baharu syarikat itu yang terletak di 360 Bowery, sebuah menara pejabat komersial butik setinggi 275 kaki dengan 22 tingkat di sudut barat daya Bowery dan East 4th Street dalam kawasan kejiranan NoHo di Manhattan, Bandar Raya New York.<ref name="PRN2">{{cite web|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/chobani-redefines-the-future-and-purpose-of-the-urban-office-with-new-headquarters-chobani-house-302285920.html|title=Chobani Redefines the Future and Purpose of the Urban Office with New Headquarters, Chobani House|date=October 24, 2024|website=[[PR Newswire]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.curbed.com/article/chobani-tower-lease-headquarters-noho.html|title=Chobani House is Coming|last=Chang|first=Clio|date=October 25, 2024|website=[[Curbed]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newyorkyimby.com/2023/07/360-bowery-office-tower-tops-out-over-noho-manhattan.html|title=360 Bowery Office Tower Tops Out Over Noho, Manhattan|last=Young|first=Michael|date=July 12, 2023|website=[[New York YIMBY]]}}</ref> Aras bawah disediakan untuk menempatkan dapur komuniti yang akan menyediakan makanan berkhasiat kepada mereka yang memerlukan, dan bangunan itu turut berfungsi sebagai ibu pejabat bagi beberapa pertubuhan bukan untung, termasuk Perkongsian Khemah untuk Pelarian yang diasaskan oleh Hamdi Ulukaya.<ref name="PRN">{{cite web|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/chobani-redefines-the-future-and-purpose-of-the-urban-office-with-new-headquarters-chobani-house-302285920.html|title=Chobani Redefines the Future and Purpose of the Urban Office with New Headquarters, Chobani House|date=October 24, 2024|website=[[PR Newswire]]}}</ref> Gabenor New York, Kathy Hochul, menyifatkan inisiatif tersebut sebagai “bukti kepada kepelbagaian bakat, kemahiran dan industri kita.” <ref>{{Cite web|url=https://therealdeal.com/new-york/2026/08/28/whats-going-on-with-chobani-house/|title=What's going on with Chobani House?|last=Cryan|first=Elizabeth|date=August 28, 2026|website=[[The Real Deal (magazine)|The Real Deal]]}}</ref> == Produk == [[File:Chiobani_yogurt.jpg|alt=Grocery store shelf with dozens of single servicing yogurt containers.|kiri|thumb| Produk yogurt Chobani di kedai.]] Perisa yogurt Chobani pada mulanya termasuk rasa biasa, vanila, strawberi, pic dan beri biru. <ref>{{Cite magazine|date=November 4, 2013|title=Just Add Sugar: How an immigrant from Turkey turned Greek yogurt into an American snack food|url=http://www.newyorker.com/magazine/2013/11/04/just-add-sugar|magazine=The New Yorker}}</ref> Produk-produk kemudiannya termasuk perasa berasaskan yogurt, <ref>{{Cite news|url=https://www.fooddive.com/news/chobani-enters-the-condiment-market/529803/|title=Chobani enters the condiment market|last=Siegner|first=Cathy|date=10 August 2018|access-date=10 August 2018|publisher=[[Industry Dive]]|work=Food Dive}}</ref> minuman berasaskan tumbuhan dengan oat organik serta susu dan krim daripada proses pembuatan yogurt syarikat, <ref>{{Cite web|url=https://www.foodnavigator-usa.com/Article/2019/11/18/Chobani-debuts-oat-drinks-yogurts-seeks-to-disrupt-dairy-creamer-category|title=Chobani debuts oat drinks, yogurts, seeks to disrupt dairy creamer category|last=Elaine Watson|date=2019-11-18|website=foodnavigator-usa.com|language=en-GB|access-date=2020-01-07}}</ref> empat perisa kopi ais, <ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2021/01/14/business/chobani-coffee-launch/index.html|title=Chobani reinvented yogurt. Its next target is coffee|last=Wiener-Bronner|first=Danielle|date=14 January 2021|website=CNN|access-date=2021-01-14}}</ref> minuman berkhasiat, <ref>{{Cite web|url=https://www.chobani.com/products/complete/|title=Chobani|website=www.chobani.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230907053424/https://www.chobani.com/products/complete|archive-date=2023-09-07|access-date=2022-08-12}}</ref> dan yogurt serta minuman [[probiotik]] . <ref>{{Cite web|url=https://www.fooddive.com/news/chobani-doubles-down-on-probiotics-as-consumers-seek-immunity-boosting-prod/591628/|title=Chobani doubles down on probiotics as consumers seek immunity-boosting products|last=Doering|first=Christopher|date=10 Dec 2020|website=Food Dive|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201210051201/https://www.fooddive.com/news/chobani-doubles-down-on-probiotics-as-consumers-seek-immunity-boosting-prod/591628/|archive-date=2020-12-10|access-date=28 Dec 2021}}</ref> Restoran yang menawarkan produk Chobani termasuk [[Tim Hortons]] . <ref>{{Cite web|url=https://vegconomist.com/products-and-launches/tim-hortons-oatmilk/|title=Canadian Coffee Chain Tim Hortons Adds Chobani Oat Milk to 4,000 Locations|date=8 December 2021|website=Vegconomist}}</ref> == Pekerja == Kira-kira 30% tenaga kerja Chobani terdiri daripada pelarian dan pendatang. <ref name=":2" /> <ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2018/09/30/politics/chobani-ceo-immigration-solution/index.html|title=US yogurt billionaire's solution to immigration: 'Humanity first'|last=Cristina Alesci|date=30 September 2018|website=CNN|access-date=2021-04-15}}</ref> Pada tahun 2016, susulan laporan mengenai amalan Chobani yang menggaji pelarian, syarikat itu menerima seruan untuk boikot dan ugutan bunuh. <ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/11/01/business/for-helping-immigrants-chobanis-founder-draws-threats.html|title=For Helping Immigrants, Chobani's Founder Draws Threats|last=Gelles|first=David|date=2016-10-31|access-date=2021-04-15|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Pada April 2016, Chobani mengumumkan bahawa ia akan memberikan 10 peratus pegangan pemilikannya kepada pekerjanya. <ref name=":4" /> <ref name=":5" /> <ref name="thatsrich" /> Syarikat itu memperuntukkan saham kepada pekerjanya berdasarkan tempoh perkhidmatan, dan akan dibayar pada masa syarikat itu disenaraikan di pasaran awam atau dijual kepada entiti lain. <ref name="thatsrich" /> Pada Oktober 2016, syarikat itu mengumumkan bahawa ia sedang melaksanakan program untuk memberikan cuti ibu bapa bergaji selama enam minggu kepada ibu bapa baharu, <ref>{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/business/business-news/chobani-offers-moms-dads-6-weeks-parental-leave-full-pay-n660701|title=Chobani to offer new moms and dads 6 weeks off at full pay|last=Emma Margolin|date=2016-10-06|access-date=2018-10-21|work=NBC News|language=en-US}}</ref> kemudiannya ditingkatkan kepada 12 minggu pada tahun 2025. <ref name="Mohan 2025">{{Cite web|url=https://www.fastcompany.com/91301176/chobani-ceo-were-now-giving-all-workers-at-least-12-weeks-of-parental-leave|title=Chobani CEO: Why we’re now giving all workers at least 12 weeks of parental leave|last=Mohan|first=Pavithra|date=21 March 2025|website=[[Fast Company]]}}</ref> <ref name="Staats 2025">{{Cite web|url=https://www.idahostatesman.com/news/business/article302473384.html|title=A big Idaho employer is spending half a billion dollars to expand. What’s coming and why|last=Staats|first=David|date=21 March 2025|website=[[Idaho Statesman]]}}</ref> Pada tahun 2021, gaji pekerja syarikat yang bekerja setiap jam meningkat, merangkumi 70% daripada jumlah pekerja yang bekerja di syarikat, daripada $13 kepada sekurang-kurangnya $15. <ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/yogurt-maker-chobani-recruits-new-cfo-as-it-continues-to-expand-11608719401|title=Yogurt Maker Chobani Recruits New CFO as It Continues to Expand|last=Trentmann|first=Nina|date=2020-12-23|access-date=2020-12-25|work=The Wall Street Journal|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref> == Penglibatan dan penajaan komuniti == === Filantropi === Filantropi korporat memberi tumpuan kepada pemakanan kanak-kanak, komuniti berhampiran kilangnya di New York dan Idaho, <ref>{{Cite news|url=https://magicvalley.com/news/local/chobani-foundation-is-offering-k-in-grants-for-big-ideas/article_aee699c6-2f1e-5214-a9d9-bd85f84aa1f7.html|title=Chobani Foundation is offering $100K in grants for 'big ideas' in Magic Valley|last=Kennison|first=Heather|access-date=2018-11-14|work=Twin Falls Times-News|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.syracuse.com/news/index.ssf/2018/05/chobani_announces_100000_annual_central_new_york_grant_fund.html|title=Chobani to promote 'economic opportunity' with $100K annual Central NY grant fund|last=Rick Moriarty|date=2018-05-15|access-date=2018-11-14|work=syracuse.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://nonprofitquarterly.org/2018/10/08/chobani-foundation-announces-new-aspect-to-its-csr|title=Chobani Foundation Announces New Aspect to Its CSR|last=Danielle Holly|date=8 October 2018|website=nonprofitquarterly.org|language=en-US|access-date=2018-11-14}}</ref> dan bantuan bencana di AS <ref>{{Cite news|url=https://www.newyorkupstate.com/central-ny/2017/08/chobani_donates_yogurt_-_lots_of_it_-_to_hurricane_harvey_flood_victims.html|title=Chobani donates yogurt to Hurricane Harvey flood victims|last=Rick Moriarty|date=2017-08-31|access-date=2018-11-14|work=NewYorkUpstate.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.newyorkupstate.com/news/2017/11/chobani_to_send_powdered_milk_to_hurricane_maria_victims_in_puerto_rico_virgin_i.html|title=Chobani to send powdered milk to hurricane victims in Puerto Rico, Virgin Islands|last=Rick Moriarty|date=2017-11-08|access-date=2018-11-14|work=NewYorkUpstate.com|language=en-US}}</ref> Syarikat itu mengeluarkan dan mengedarkan Chobani Super Milk, susu protein tinggi yang stabil, kepada [[bank makanan]] dan melalui [[Palang Merah Amerika|Palang Merah]] untuk bantuan bencana. ''<ref name="Genhofer">{{Cite news|url=https://spectrumlocalnews.com/nys/central-ny/news/2025/01/24/chobani-s-shelf-stable-milk-deploys-to-food-banks-and-for-disaster-relief|title=Chobani's shelf-stable milk deploys to food banks and for disaster relief|last=Genhofer|first=Sara|date=January 24, 2025|publisher=[[Spectrum News|Spectrum News 1]]}}</ref> <ref name="Barnes">{{Cite news|url=https://www.timesunion.com/food/article/chobani-super-milk-shelf-stable-regional-food-bank-19988355.php|title=Regional Food Bank first to get shelf-stable Super Milk from Chobani|last=Barnes|first=Steve|date=December 21, 2024|publisher=[[Times Union (Albany, New York)|Times Union]]}}</ref>'' === Penajaan === Pada tahun 2012, Chobani menjadi penaja rasmi [[Amerika Syarikat di Sukan Olimpik Musim Panas 2012|Pasukan Olimpik AS]] <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/06/15/business/media/jennie-finch-pitches-for-childs-version-of-chobani-yogurt.html|title=Anything-but-Ordinary Mom Pitches for Chobani Yogurt|last=Elliott|first=Stuart|date=14 June 2012|access-date=13 July 2012|work=The New York Times}}</ref> dan menayangkan iklan kebangsaan pertama mereka semasa [[Upacara pembukaan Sukan Olimpik Musim Panas 2012|upacara pembukaan Sukan Olimpik Musim Panas 2012.]] <ref>{{Cite web|url=http://www.syracuse.com/news/index.ssf/2012/07/chobanis_first_national_tv_ad.html|title=Chobani's first national TV ad to run during Olympic opening ceremonies|last=Bautista|first=Camille|date=27 July 2012|website=The Post-Standard|access-date=27 July 2012}}</ref> Chobani memperoleh hak penamaan Stadium Şükrü Saracoğlu pasukan bola sepak Eropah [[Fenerbahçe]] di [[Istanbul]] pada tahun 2025 selama 5+5 tahun, dan mereka juga menjadi penaja kit pasukan untuk pertandingan [[UEFA]] selama 2+3 tahun. Pada tahun 2025, ia telah bekerjasama dengan US Soccer <ref name="U.S. Soccer">{{Cite web|url=https://www.ussoccer.com/stories/2025/10/us-soccer-federation-chobani-unite-nourish-nation-power-future-sport|title=Feeding the Dream: U.S. Soccer Federation and Chobani Unite to Nourish the Nation and Power the Future of Sport|date=October 22, 2025|website=[[United States Soccer Federation|U.S. Soccer]]}}</ref> untuk menyokong kelab bola sepak belia di AS ''<ref name="Carr">{{Cite news|url=https://sports.yahoo.com/articles/chobani-launches-feed-dream-initiative-210026840.html|title=Chobani launches new Feed the Dream initiative|last=Carr|first=Courtney|date=April 14, 2026|publisher=WIVT Binghamton}}</ref> <ref name="WMAR">{{Cite news|url=https://www.wmar2news.com/middaymaryland/chobani-helps-feed-the-dream|title=Chobani helps "Feed the Dream"|last=M.|first=Elsa|date=April 13, 2026|publisher=ABC 2 Baltimore}}</ref>'' === Inkubator Chobani === Hamdi Ulukaya melancarkan Inkubator Makanan Chobani pada tahun 2016 untuk menyokong usahawan di syarikat permulaan makanan dan minuman dengan pelaburan bukan ekuiti, sumber, bimbingan dan pengaturcaraan. <ref>{{Cite news|url=https://www.fastcompany.com/4019580/chobani-launches-a-delicious-food-incubator|title=Chobani launches a delicious food incubator|last=Elizabeth Segran|date=2016-09-20|access-date=2018-11-20|work=Fast Company|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.grubstreet.com/2016/07/chobani-new-food-incubator-program.html|title=A New Incubator Program Is Launching to Help Find the Next Great Food Company|last=Crowley|first=Chris|access-date=2018-11-20|work=Grub Street|language=en}}</ref> Pada tahun 2018, syarikat itu mengumumkan penubuhan Residensi Teknologi Makanan Inkubator Chobani. <ref>{{Cite news|url=https://www.foodnavigator-usa.com/Article/2018/06/13/Chobani-s-Food-Tech-Residency-tackles-supply-chain-challenges-to-deliver-better-food-to-more-people|title=Chobani's Food Tech Residency tackles supply chain challenges to deliver better food to more people|last=Elizabeth Crawford|date=13 June 2018|access-date=2018-11-20|work=foodnavigator-usa.com|language=en-GB}}</ref> Peserta dalam program inkubator ini termasuklah Banza, Misfit Juicery, <ref>{{Cite news|url=https://www.dairyreporter.com/Article/2016/09/20/Chobani-incubator-class-includes-Banza-pasta-Kettle-Fire-bone-broth|title=Chobani CEO unveils 2016-17 incubator class: 'I don't think there's ever been a better time to be a food start up'|last=Elaine Watson|date=20 September 2016|access-date=2018-11-20|work=dairyreporter.com|language=en-GB}}</ref> Chloe's Fruit, Pique Tea Crystals, <ref>{{Cite news|url=https://www.foodbusinessnews.net/articles/10650-chobani-chooses-seven-start-ups-for-incubator-program|title=Chobani chooses seven start-ups for incubator program|last=Rebekah Schouten|date=26 September 2017|access-date=2018-11-20|publisher=Sosland|work=Food Business News|language=en}}</ref> NOKA, <ref>{{Cite news|url=https://www.foodbusinessnews.net/articles/11437-chobani-selects-start-ups-for-third-incubator-class|title=Chobani selects start-ups for third incubator class|last=Rebekah Schouten|date=9 March 2018|access-date=2018-11-20|publisher=Sosland|work=Food Business News|language=en}}</ref> MatchaBar dan Ithaca Cold-Crafted. <ref>{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/bizwomen/news/latest-news/2018/09/chobani-announces-food-incubator-participants.html|title=Chobani announces food incubator participants|last=Stych|first=Anne|date=18 September 2018|website=www.bizjournals.com|access-date=2018-11-20}}</ref> Pada November 2019, Inkubator Chobani memperkenalkan Kohort Veteran baharunya untuk membantu anggota perkhidmatan tentera semasa dan bekas yang juga merupakan usahawan makanan mengembangkan perniagaan mereka. Program ini dibentuk melalui kerjasama dengan Institut Veteran dan Keluarga Tentera di Universiti Syracuse . <ref>{{Cite web|url=https://thespoon.tech/chobani-creates-a-food-incubator-cohort-for-u-s-veterans/|title=Chobani Creates a Food Incubator Cohort for U.S. Veterans|last=Jennifer Marston|date=2019-11-08|website=The Spoon|language=en-US|access-date=2020-01-13}}</ref> == Isu perundangan dan penarikan balik produk == Pada tahun 2013, Chobani diperintahkan untuk menukar label yogurtnya di [[England dan Wales]] selepas seorang hakim memutuskan bahawa perkataan "yoghurt Yunani" (dan bukannya gaya Yunani) mengelirukan pengguna untuk berfikir bahawa yogurt itu dibuat di Greece (yogurt yang diimport dari Greece dijual di Britain, dan merupakan satu-satunya jenis yang dijual sebagai "Yunani"). <ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/retailandconsumer/9958320/Chobani-misled-UK-shoppers-into-thinking-yoghurt-was-made-in-Greece.html|title=Chobani misled UK shoppers into thinking yoghurt was made in Greece: The US maker of Chobani yoghurt has been ordered to change the product's labelling in England and Wales after a judge ruled it was misleading shoppers|last=Andrew Trotman|date=28 March 2013|publisher=The Telegraph}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.thegrocer.co.uk/fmcg/fresh/fage-scores-greek-yoghurt-victory-against-chobani/237938.article|title=Fage scores victory against Chobani in Greek yoghurt case|last=Julia Glotz|date=28 March 2013|publisher=The Grocer}}</ref> Pada 3 September 2013, Chobani menarik sebahagian daripada yogurt ala Yunani mereka dari rak pasar raya selepas mendengar tentang "bengkak atau kembung" dalam cawan. Syarikat itu berkata ia telah menyiasat dan menemui sejenis kulat yang biasa ditemui dalam produk tenusu yang mungkin menjadi puncanya. <ref>{{Cite news|url=https://www.huffingtonpost.com/2013/09/03/chobani-pulls-yogurt_n_3862715.html|title=Chobani Pulls 'Fizzy,' 'Swelling' Yogurt Off Shelves|date=3 September 2013|access-date=2013-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905053828/https://www.huffingtonpost.com/2013/09/03/chobani-pulls-yogurt_n_3862715.html|archive-date=5 September 2013|publisher=Huffington Post}}</ref> Chobani mengumumkan penarikan balik secara sukarela pada 5 September dengan kerjasama [[Pentadbiran Makanan dan Dadah|FDA]] . <ref>{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/story/money/business/2013/09/05/chobani-recalls-some-greek-yogurt-cups/2769975/|title=Chobani recalls some Greek yogurt cups|last=Choi|first=Candice|date=5 September 2013|access-date=20 September 2013|work=USA Today}}</ref> Pada 9 September 2013, FDA melaporkan sekurang-kurangnya 89 orang dilaporkan jatuh sakit selepas makan yogurt tersebut. <ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Health/wireStory/fda-receives-89-reports-illness-yogurt-20210604|title=Chobani Yogurt Linked to 89 Reports of Illness|website=ABC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20130912021021/https://abcnews.go.com/Health/wireStory/fda-receives-89-reports-illness-yogurt-20210604|archive-date=12 September 2013|access-date=10 September 2013}}</ref> == Rujukan == == Pautan luaran == * {{Tapak web rasmi|https://www.chobani.com}} [[Kategori:Jenama Amerika Syarikat]] bn17o42leyn8fnc1j49sfxkooua0zyr 0 1305392 7004183 2026-11-12T07:17:12Z Ihsan88888 372953 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1373676148|Sponge city]]" 7004183 wikitext text/x-wiki {{Senarai rujukan}} [[File:Tianjin_Qiaoyuan_Park_(Tianjin_City,_built_2008).jpg|thumb| Taman Qiaoyuan Tianjin di [[Tianjin|Bandar Tianjin]] .]] '''Bandar span''' ( {{Lang-zh|海绵城市}} ) ialah model perancangan bandar berasaskan alam semula jadi yang berasal dari China, dan ia menekankan pelaksanaan infrastruktur ekologi dalam pengurusan hidrologi bandar.<ref name=":632">Yu, K., Li, D., Yuan, H., Fu, W., Qiao, Q., & Wang, S. (2015). Sponge City: Theory and Practice. City Planning Review, 39(6), 26–36.</ref> Bandar-bandar span menumpukan pada pencegahan banjir serta pengurusan air ribut dengan menggunakan infrastruktur hijau, bukannya bergantung sepenuhnya pada sistem saliran.<ref>{{Cite web|url=https://www.arup.com/insights/sponginess-and-why-it-matters/|title=Sponginess and why it matters|website=www.arup.com|language=en|access-date=2025-06-02}}</ref> Banjir bandar, kekurangan air, dan kesan pulau haba boleh ditekan melalui penambahan taman bandar, taman-taman, ruang hijau, tanah lembap, jalur alam semula jadi, dan turapan telap; langkah ini meningkatkan biodiversiti ekologi untuk hidupan liar bandar serta mengurangkan banjir dengan bertindak sebagai takungan untuk menangkap, menyimpan, dan menyerap air hujan yang berlebihan. Nama ini berasal daripada analogi bahawa landskap hijau dapat menyimpan, memperlahankan, dan “menyerap” air permukaan seperti span, sekali gus membantu kawasan maju atau penempatan lain kekal kering. Konsep ini diilhamkan oleh kebijaksanaan kuno tentang penyesuaian terhadap cabaran iklim, khususnya di kawasan monsun di tenggara China yang terdedah kepada banjir kilat.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=g2tl3zC6wX4|title=Kongjian Yu {{!}} Nature-based solutions for ecological "sponge cities"|last=Frontiers|date=14 June 2021|website=[[YouTube]]}}</ref><ref name=":6">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2018/mar/21/turning-cities-into-sponges-how-chinese-ancient-wisdom-is-taking-on-climate-change|title=Turning cities into sponges: how Chinese ancient wisdom is taking on climate change|last=Delaney|first=Brigid|date=21 March 2018|work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.euronews.com/green/2021/11/15/china-s-sponge-cities-are-a-revolutionary-rethink-to-prevent-flooding|title=China's sponge cities are a 'revolutionary rethink' to prevent flooding|last=Campbell|first=Maeve|date=15 November 2021}}</ref> Model perancangan bandar pertama kali dicadangkan oleh arkitek landskap Kongjian Yu, dan kemudian diterima oleh Parti Komunis China (PKC) serta Majlis Negeri sebagai dasar pembangunan bandar seluruh negara pada tahun 2014.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfuturecouncil.org/sponge-cities-what-is-it-all-about/|title=Sponge Cities: What is it all about?|date=20 January 2016|website=World Future Council}}</ref><ref name=":23">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-59115753|title=The man turning cities into giant sponges to embrace floods|last=Wong|first=Tessa|date=11 November 2021|website=BBC News}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Gies|first=Erica|date=December 2018|title=Sponge Cities Can Limit Urban Floods and Droughts|url=https://www.scientificamerican.com/article/sponge-cities-can-limit-urban-floods-and-droughts/|journal=Scientific American|volume=December 2018|pages=80–85}}</ref> Menurut pihak berkuasa China, “Bandar-bandar span” merupakan sebahagian daripada gerakan seluruh dunia yang mempunyai pelbagai nama: “infrastruktur hijau” di Eropah, “pembangunan berimpak rendah” (LID) di Amerika Syarikat, “reka bentuk bandar sensitif air” di Australia, “infrastruktur semula jadi” di Peru, serta “penyelesaian berasaskan alam semula jadi” di Kanada. Namun demikian, bandar-bandar span sering disamakan dengan konsep-konsep ini, terutamanya LID, walaupun terdapat perbezaan yang besar.<ref name=":132">{{Cite journal|last1=Wang|first1=Jin|last2=Zhou|first2=Lingling|last3=Han|first3=Ping|last4=Li|first4=Guangxue|date=2020|title=The Impact of Urbanization and LID Technology on Hydrological Effect|journal=Journal of Coastal Research|pages=14–22|issn=0749-0208|jstor=48640876}}</ref> Bandar-bandar span berlandaskan konsep ekologi dan teknikal, manakala LID kebanyakannya bertumpu pada konsep teknikal. Reka bentuk bandar span menyumbang kepada kualiti air, pemulihan, pembinaan habitat dan melampaui sekadar mitigasi banjir serta pengawalan air ribut. Infrastruktur hidroekologi dan alam semula jadi saling berhubung merentasi bandar dan kawasan tadahan melalui reka bentuk bandar span. Model ini memelihara dan memulihkan ekosistem, sekali gus membolehkan ekosistem akuatik berkembang seiring dengan manusia.<ref name=":633">Yu, K., Li, D., Yuan, H., Fu, W., Qiao, Q., & Wang, S. (2015). Sponge City: Theory and Practice. City Planning Review, 39(6), 26–36.</ref>Berbeza daripada pengurusan perindustrian, yang lazimnya menyekat aliran air menggunakan tetambak, saluran dan asfalt serta mengalirkannya keluar dari tanah secepat mungkin, pendekatan yang lebih baharu ini bertujuan untuk memulihkan kecenderungan semula jadi air agar berlarutan di lokasi seperti tanah lembap dan dataran banjir.<ref name="Gies2021">{{Cite journal|last=Gies|first=Erica|title=The architect making friends with flooding|url=https://www.technologyreview.com/2021/12/21/1041318/flooding-landscape-architecture-yu-kongjian/|journal=MIT Technology Review|language=en|access-date=10 March 2022}}</ref> == Latar Belakang == [[File:Biking_through_flash_flood_in_Foshan.jpg|thumb| Orang ramai berbasikal di laluan pejalan kaki yang dinaiki air di [[Foshan]]]] Pembandaran mendorong pembinaan infrastruktur kelabu di bandar-bandar. Penggunaan serta pembangunan infrastruktur kelabu yang terlalu banyak boleh membawa kepada kekurangan air, pencemaran, dan kemerosotan keseluruhan fungsi perkhidmatan ekosistem air. Perancangan seni bina bandar masa kini juga menghasilkan bilangan bangunan yang besar, yang seterusnya menyempitkan ruang hijau, mengehadkan sistem saliran, dan mengurangkan keupayaan pengumpulan air hujan di bandar. Oleh itu, hujan tidak lagi mencukupi untuk memenuhi keperluan air bandar moden, sekali gus menimbulkan pelbagai masalah berkaitan ekologi air dan persekitaran akuatik di bandar-bandar.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Yu|first=K. J.|last2=Li|first2=D. H.|last3=Yuan|first3=H.|last4=Fu|first4=W.|last5=Qiao|first5=Q.|last6=Wang|first6=S. S.|date=2015|title='Sponge City': Theory and practice|url=http://www.planning.org.cn/files/ff/39.%E2%80%9C%E6%B5%B7%E7%BB%B5%E5%9F%8E%E5%B8%82%E2%80%9D%E7%90%86%E8%AE%BA%E4%B8%8E%E5%AE%9E%E8%B7%B5_%E4%BF%9E%E5%AD%94%E5%9D%9A%EF%BC%9B%E6%9D%8E%E8%BF%AA%E5%8D%8E%EF%BC%9B%E8%A2%81%E5%BC%98%EF%BC%9B%E5%82%85%E5%BE%AE%EF%BC%9B%E4%B9%94%E9%9D%92%EF%BC%9B%E7%8E%8B%E6%80%9D%E6%80%9D.pdf|journal=City Planning Review|volume=39|issue=6|pages=26–36|doi=|access-date=2020-12-15}}</ref> Sementara itu, pembinaan buatan berintensiti tinggi, seperti bangunan, jalan raya dan dataran awam, menyebabkan berlakunya pengerasan berlebihan pada permukaan bawah, sekali gus mengubah asas semula jadi asal dan ciri hidrologi. Justeru, aliran permukaan meningkat daripada 10% hingga 60%, manakala penyusupan menurun dengan ketara, bahkan hingga sifar.<ref>{{Cite book|title=Sponge City Design: Concept, Technology & Case Study.|last=Wu|first=Ye Gang|publisher=Phoenix Science Press|year=2016|location=Jiangsu}}</ref>Berdasarkan siasatan yang dijalankan oleh Kementerian Perumahan dan Pembangunan Bandar-Luar Bandar pada tahun 2010, 62% daripada 351 bandar di seluruh negara mengalami banjir antara tahun 2008 dan 2010; 137 bandar pula mengalami banjir melebihi tiga kali dalam tempoh tersebut. Kekerapan banjir bandar ini mendorong semakin ramai orang menyedari kepentingan ekosistem air serta infrastruktur ekologi bandar. Konsep pelepasan pantas yang ringkas dan model pengurusan air kelabu tradisional tidak lagi memadai untuk menangani kebuntuan air hujan ketika pembandaran yang pesat. Bagi menangani masalah air bandar yang sangat meluas, China semakin memberi penekanan kepada pengurusan banjir bandar dan perkhidmatan sistem ekologi air, serta giat mempromosikan gagasan Sponge City. == Sejarah == Republik Rakyat China telah mengguna pakai inisiatif Sponge City, terutamanya akibat ketidakupayaan infrastruktur kelabu konvensional dalam kawalan banjir dan pengurusan air ribut, yang berpunca daripada usaha berterusan ahli perancang bandar berasaskan ekologi Cina melalui surat dan cadangan yang dihantar kepada pihak berkuasa peringkat tertinggi China sejak awal tahun 2000.<ref>{{Cite book|title=Letters to the Leaders of China: Kongjian Yu and the Future of the Chinese City|last=Yu|first=Kongian|publisher=Terreform|year=2018|isbn=978-0-9960041-8-3|location=New York|pages=54, 111, 124–126|quote=with contributions by Michael Sorkin, Peter Rowe, Thomas. J. Campanella, A. Weiwei, Z. Lin, X. Ren, P.G. Rowe, M. Sorkin, D. Sui, J. Sze, and K. Yu}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asla.org/2012awards/026.html|title=ASLA Award of Excellence: A Green Sponge for A Water Resilient City|last=Yu|first=Kongjian|year=2012|work=American Society of Landscape Architects}}</ref><ref name=":53">{{Cite web|url=https://www.turenscape.com/topic/spongecity/index.html|title=Kongjian Yu and Sponge City Theory and Practice with His Team|last=俞孔坚及团队的海绵城市理论与实践}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.turenscape.com/en/home/index.html|title=土人设计网 – 北京土人城市规划设计股份有限公司 (城市设计、建筑设计、环境设计、城市与区域规划、风景旅游地规划、城市与区域生态基础设施规划)|website=www.turenscape.com|trans-title=Turen Design Network – Beijing Turen Urban Planning and Design Co., Ltd. (urban design, architectural design, environmental design, urban and regional planning, scenic tourism destination planning, urban and regional ecological infrastructure planning)|access-date=2 January 2022}}</ref> Walaupun konsep ini telah diterbitkan dan dilaksanakan sejak awal tahun 2000, banjir di Beijing pada 21 Julai 2012 yang mengakibatkan 79 kematian telah mendorong pihak berkuasa tertinggi China untuk menerima konsep Bandar Sponge dan menjadikannya dasar di seluruh negara.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.turenscape.com/topic/spongecity/index.html|title=Kongjian Yu and Sponge City Theory and Practice with His Team|last=俞孔坚及团队的海绵城市理论与实践}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hermaputi|first=Roosmayri Lovina|last2=Hua|first2=Chen|date=27 February 2017|title=Creating Urban Water Resilience: Review of China's Development Strategies " Sponge City " Concept and Practices|url=https://www.academia.edu/32423905|journal=The Indonesian Journal of Planning and Development|volume=2|issue=1|pages=1–10|doi=10.14710/ijpd.2.1.1-10|doi-access=free}}</ref><ref name="Gies2021" /> Pada tahun 2015, China telah memulakan usaha perintis di 16 kawasan.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sustainable-business/2015/oct/01/china-sponge-cities-los-angeles-water-urban-design-drought-floods-urbanisation-rooftop-gardens|title=China's sponge cities: soaking up water to reduce flood risks|last=Harris|first=Mark|date=1 October 2015|access-date=24 August 2019|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://simplicable.com/new/sponge-city|title=What is a Sponge City?|date=15 August 2016|website=Simplicable|access-date=24 August 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://theconversation.com/chinas-sponge-cities-aim-to-re-use-70-of-rainwater-heres-how-83327|title=China's 'sponge cities' aim to re-use 70% of rainwater – here's how|last1=Biswas|first1=Asit K.|last2=Hartley|first2=Kris|date=5 September 2017|work=The Conversation|language=en|access-date=24 August 2019}}</ref> Dalam beberapa tahun selepas itu, kawasan atau bandar tambahan telah dikenal pasti bagi meneruskan pelaksanaan reka bentuk bandar rentang. Menjelang 2017, empat kumpulan telah dipilih, merangkumi sejumlah 87 bandar. Garis masa bagi projek perintis bandar rentang adalah seperti berikut:<ref name=":22">{{Cite journal|last=Griffiths|first=James|last2=Chan|first2=Faith Ka Shun|last3=Shao|first3=Michelle|last4=Zhu|first4=Fangfang|last5=Higgitt|first5=David Laurence|date=2020-02-17|title=Interpretation and application of Sponge City guidelines in China|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences|volume=378|issue=2168|bibcode=2020RSPTA.37890222G|doi=10.1098/rsta.2019.0222|pmc=7061963|pmid=32063173}}</ref> Negara ini merancang agar 80% bandar-bandar mereka dapat menangkap dan menggunakan semula 70 peratus air hujan. Pembinaan bandar span tidak semestinya menuntut pelaburan yang besar. Namun, dakwaan seperti ini telah diputarbelitkan secara meluas oleh media yang mengelirukan, serta oleh hakikat bahawa “bandar span” lebih kerap disalahgunakan oleh kerajaan tempatan dan kontraktor, bersama-sama pereka yang tidak profesional, sebagai jenama dan slogan yang menarik perhatian—sedangkan ia sebenarnya tidak berkaitan dengan penyelesaian berasaskan alam semula jadi ini.<ref>{{Cite web|url=https://dirt.asla.org/2021/08/04/kongjian-yu-defends-his-sponge-city-campaign|title=Kongjian Yu Defends His Sponge City Campaign|last=Green|first=Jared|date=4 August 2021|website=The Dirt}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.csmonitor.com/Commentary/Readers-Respond/2021/0911/Readers-write-Defending-sponge-cities-after-Zhengzhou-floods|title=Readers write: Defending 'sponge cities' after Zhengzhou floods|date=11 September 2021|access-date=30 December 2021|work=Christian Science Monitor|issn=0882-7729}}</ref> Antara halangan terbesar untuk melaksanakan bandar span yang berasaskan alam semula jadi ialah mentaliti perniagaan seperti biasa dalam kejuruteraan infrastruktur kelabu, berkebun hiasan dan perancangan bandar konvensional, serta sistem kod yang telah diwujudkan bagi mempertahankan amalan urbanisme yang sudah lapuk ini.[3] Pembiayaan bandar span juga merupakan satu cabaran.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sustainable-business/2015/oct/01/china-sponge-cities-los-angeles-water-urban-design-drought-floods-urbanisation-rooftop-gardens|title=China's sponge cities: soaking up water to reduce flood risks|last=Harris|first=Mark|date=1 October 2015|access-date=25 August 2019|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hydro-int.com/en/sponge-cities-0|title=Sponge Cities|last=simoncox|date=31 May 2016|website=Hydro International|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210722081023/https://www.hydro-int.com/en/sponge-cities-0|archive-date=22 July 2021|access-date=25 August 2019}}</ref> Selepas meraih kejayaan di China, model bentang bandar telah menarik zon iklim yang terlalu terdedah, seperti Dhaka dan Kenya, serta bandar-bandar utama seperti Berlin dan Los Angeles..<ref>{{Cite web|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/imagining-dhaka-2035-2010777|title=Imagining a Dhaka for 2035|last=Kazi Khaleed Ashraf|date=14 December 2020|website=The Daily Star}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ahbelab.com/2016/01/27/should-los-angeles-transform-itself-into-a-sponge-city/|title=Should Los Angeles Transform Itself Into a Sponge City?|date=27 January 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://cleantechnica.com/2017/12/04/berlin-reusing/|title=Berlin & China Creating "Sponge Cities" — Landscape Architects Help Cities Absorb Water, Cool Down|date=4 December 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://leonard.vinci.com/en/sponge-cities-between-myth-and-reality/|title="Sponge cities": between Myth and Reality|last=Saydi|first=Yamina|date=5 March 2019|website=Leonard, foresight and Innovation by VINCI}}</ref> == Prinsip reka bentuk == [[File:Wuhan_Optics_Valley_Modern_Tram_(4).jpg|kiri|thumb| Trem Moden Wuhan Optics Valley dibina menggunakan landasan hijau, yang mengurangkan larian permukaan dan memberikan manfaat alam sekitar yang lain.]] Falsafah Sponge City bertujuan untuk mengagihkan serta menyimpan air di lokasi asalnya, memperlahankan laju aliran ketika air mengalir keluar dari sumber tersebut, membersihkan air secara semula jadi, dan menyesuaikan diri dengan air di singki apabila air terkumpul. Amalan ini sangat berbeza daripada pendekatan konvensional infrastruktur kelabu, yang menumpukan dan mengumpul air melalui takungan besar, mempercepatkan pergerakan air melalui paip dan longkang bersaliran, serta akhirnya menentang air menggunakan tembok banjir dan empangan yang lebih tinggi dan lebih kukuh..<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thiscityknows.com/chinas-sponge-city-concept/|title=China's sponge city concept|date=29 November 2021}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Yu|first=Kongjian|date=2017|title=Green Infrastructure through the Revival of Ancient Wisdom|url=https://www.amacad.org/news/green-infrastructure-through-revival-ancient-wisdom|journal=American Academy of Arts and Sciences Bulletin|volume=Summer 2017, Vol. LXX, No.4|pages=35–39}}</ref> Teori Sponge City menekankan prinsip asas “berasaskan alam semula jadi”, “kawalan sumber”, dan “adaptasi tempatan”, dengan tujuan melindungi alam semula jadi, meneladani alam semula jadi, serta mengekalkan ruang ekologi bandar sebanyak yang mungkin. Selain itu, pendekatan ini bertujuan memulihkan biodiversiti dan membentuk persekitaran landskap yang indah. Keseluruhan hasrat ini dapat dicapai melalui penyerapan semula jadi, penyusupan semula jadi, serta penulenan semula jadi.<ref name=":0" /><ref name=":4">{{Cite book|url=https://www.amazon.com/%E6%B5%B7%E7%BB%B5%E5%9F%8E%E5%B8%82-%E7%90%86%E8%AE%BA%E4%B8%8E%E5%AE%9E%E8%B7%B5%EF%BC%88%E4%B8%8A%E3%80%81%E4%B8%8B%E5%86%8C%EF%BC%89-%E4%BF%9E%E5%AD%94%E5%9D%9A/dp/B01JHVGQ3W|title=海绵城市——理论与实践（上、下册）|last=俞孔坚|publisher=中国建筑工业出版社|year=2016|isbn=978-7-112-19489-6|location=北京}}</ref> Prinsip-prinsip ini berpunca daripada kebijaksanaan dan strategi yang telah lama dipraktikkan di seluruh China selama ribuan tahun, khususnya apabila air perlu diuruskan bersama dan mengelilinginya, bukannya ditangani melalui infrastruktur kelabu.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-59115753|title=The man turning cities into giant sponges to embrace floods|last=Wong|first=Tessa|date=11 November 2021|website=BBC News}}</ref><ref name=":6" /> Kesan penyusupan latar belakang ekologi yang wujud secara semula jadi, seperti topografi dan bentuk muka bumi, kesan penulenan oleh tumbuh-tumbuhan serta tanah lembap terhadap kualiti air, dan gabungan kaedah semula jadi serta buatan membolehkan bandar menyerap dan seterusnya melepaskan air hujan. Ruang hijau bandar dan badan air bandar, termasuk tanah lembap binaan, taman hujan, bumbung hijau, ruang hijau yang tersorok, parit rumput dan taman ekologi, merupakan “badan span” utama.<ref name=":4" /><ref>{{Cite web|url=https://www.turenscape.com/en/home/index.html|title=土人设计网 – 北京土人城市规划设计股份有限公司 (城市设计、建筑设计、环境设计、城市与区域规划、风景旅游地规划、城市与区域生态基础设施规划)|website=www.turenscape.com|access-date=2021-12-28}}</ref> Terdapat tiga aspek utama dalam membangunkan sistem tersebut, iaitu melindungi ekosistem bandar asal, melaksanakan pemulihan ekologi, dan memajukan pembangunan berimpak rendah. * '''Perlindungan''' memberi tumpuan kepada kawasan asal bandar yang sensitif secara ekologi, seperti sungai, tasik dan parit. Tumbuhan semula jadi, tanah dan mikroorganisma digunakan untuk merawat persekitaran akuatik secara beransur-ansur dan memulihkan ekosistem bandar yang rosak. * Langkah-langkah '''pemulihan''' termasuk mengenal pasti tompokan ekologi, membina koridor ekologi, mengukuhkan hubungan antara tompokan, membentuk rangkaian, dan menggambarkan garisan biru dan hijau untuk memulihkan persekitaran ekologi akuatik. * Langkah-langkah mandatori dikenakan ke atas jalan raya bandar, ruang hijau bandar, sistem air bandar, kawasan perumahan dan bangunan tertentu untuk melindungi kawasan ekologi, mengekalkan kapasiti penyimpanannya, mengukuhkan kawalan sumber dan membentuk span ekologi dengan skala yang berbeza.<ref>{{Cite journal|last=仇|first=保兴|date=2015|title=海绵城市(LID)的内涵、途径与展望|url=http://gb.oversea.cnki.net/KCMS/detail/detail.aspx?filename=KCSJ201507018&dbcode=CJFD&dbname=CJFD2015|journal=中国勘察设计|issue=7|pages=30–41|issn=1006-9607|archive-url=https://web.archive.org/web/20210722081012/http://gb.oversea.cnki.net/KCMS/detail/detail.aspx?filename=KCSJ201507018&dbcode=CJFD&dbname=CJFD2015|archive-date=2021-07-22|access-date=2020-12-15}}</ref> Dasar-dasar bandar span telah lebih kerap dilaksanakan dalam pembinaan baharu berbanding pembangunan yang diubah suai daripada beberapa dekad yang lalu dengan pesatnya pembandaran. Kawasan perumahan Yangfang di Xiamen dan Taman Langang di Shanghai merupakan dua perkembangan baharu yang menunjukkan trend ini.<ref>{{Cite web|url=https://climatecooperation.cn/urbanisation/xiamen-adapting-to-climate-change-with-sponge-city-construction/|title=Xiamen: Adapting to Climate Change with Sponge City Construction – Sino-German Cooperation on Climate Change, Environment, and Natural Resources|date=7 July 2020|language=en-US|access-date=2021-12-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://global.chinadaily.com.cn/a/202110/29/WS617b41bca310cdd39bc71fea.html|title='Sponge city'|last=李雯蕊|website=global.chinadaily.com.cn|access-date=2021-12-08}}</ref> Taman Shougang, bekas tapak kilang keluli yang telah dibangunkan semula menjadi taman yang merangkumi tempat Sukan Olimpik Musim Sejuk 2022 [[Big Air Shougang]], menggabungkan konsep reka bentuk bandar span.<ref name=":02">{{Cite book|title=Reinventing the Chinese City|last=Hu|first=Richard|date=2023|publisher=[[Columbia University Press]]|isbn=978-0-231-21101-7|location=New York}}</ref> Walau bagaimanapun, persediaan ini mungkin mengancam keupayaan kerajaan tempatan untuk membiayai program-program ini, yang dianggarkan memerlukan $230 bilion menjelang 2030 untuk mencapai matlamat mereka. <ref name=":7">{{Cite journal|last=Griffiths|first=James|last2=Chan|first2=Faith Ka Shun|last3=Shao|first3=Michelle|last4=Zhu|first4=Fangfang|last5=Higgitt|first5=David Laurence|date=3 April 2020|title=Interpretation and application of Sponge City guidelines in China|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences|volume=378|issue=2168|bibcode=2020RSPTA.37890222G|doi=10.1098/rsta.2019.0222|pmc=7061963|pmid=32063173}}</ref> Kerajaan pusat hanya merancang untuk mensubsidi satu perlima daripada kos pelaksanaan dasar Sponge City, dan banjir di lebih separuh bandar perintis – seperti Ningbo – sejak program itu dimulakan berpotensi membimbangkan pelabur swasta. <ref name=":7" /> == Keberkesanan dan pemantauan == Bandar span telah terbukti mencapai berikut: * cas semula air bawah tanah <ref name=":03">{{Cite journal|last=Zhang|first=Cheng|last2=Tang|first2=Xiaolan|last3=Dai|first3=Liyuan|last4=Zhang|first4=Peng|last5=Chi|first5=Yixia|date=2020|title=Application of Sponge Urban Design Concept in River Watercourse Landscape Renovation|journal=Journal of Coastal Research|volume=103|pages=590–595|doi=10.2112/SI103-120.1|issn=0749-0208|jstor=48639812}}</ref> * menyesuaikan diri dengan bencana/perubahan <ref name=":03" /> * pemulihan alam sekitar <ref name=":03" /> * kurang bergantung pada saluran paip perbandaran <ref name=":03" /> * meningkatkan ekologi bandar <ref name=":03" /> * penulenan air melalui tumbuhan <ref name=":03" /> * pencegahan limpahan pembetung <ref name=":03" /> * mengurangkan larian air hujan <ref name=":13">{{Cite journal|last=Wang|first=Jin|last2=Zhou|first2=Lingling|last3=Han|first3=Ping|last4=Li|first4=Guangxue|date=2020|title=The Impact of Urbanization and LID Technology on Hydrological Effect|journal=Journal of Coastal Research|pages=14–22|issn=0749-0208|jstor=48640876}}</ref> * mitigasi banjir * menyediakan perkhidmatan ekosistem * Sambungan/komunikasi antara bandar <ref name=":03" /> Kajian telah menunjukkan bahawa bandar span sangat berkesan dalam mengurangkan larian air hujan dan meningkatkan kualiti air.<ref name=":13" /> Keberkesanan bandar span telah dinilai melalui pemodelan atau pemerhatian kerana data pemantauan tidak tersedia secara meluas.<ref name=":42">{{Cite journal|last=Yao|first=Yichen|last2=Hu|first2=Caihong|last3=Liu|first3=Chengshuai|last4=Yang|first4=Fan|last5=Ma|first5=Bingyan|last6=Wu|first6=Qiang|last7=Li|first7=Xinan|last8=Soomro|first8=Shan-e-hyder|date=2022|title=Comprehensive performance evaluation of stormwater management measures for sponge city construction: A case study in Gui'an New District, China|journal=Journal of Flood Risk Management|language=en|volume=15|issue=4|bibcode=2022JFRM...15E2834Y|doi=10.1111/jfr3.12834|issn=1753-318X|doi-access=free}}</ref><ref name=":13" /><ref name=":52">{{Cite journal|last=Kongjian|first=Y. U.|last2=Dong|first2=Wang|date=2023-02-15|title=Modular Approach Creating Low-Maintenance Sponge City: Benjakitti Forest Park in Bangkok, Thailand|url=https://journal.hep.com.cn/laf/EN/10.15302/J-LAF-0-040003|journal=Landscape Architecture Frontiers|language=en|volume=11|issue=1|pages=72–85|doi=10.15302/J-LAF-0-040003|issn=2096-336X|doi-access=free}}</ref> Data pemantauan sukar diperoleh kerana kekurangan data pemantauan dan piawaian penilaian yang diterbitkan oleh kerajaan.<ref>{{Cite book|title=Water always wins: thriving in an age of drought and deluge|last=Gies|first=Erica|date=2022|publisher=The University of Chicago Press|isbn=978-0-226-71960-3|location=Chicago, IL}}</ref> Pada masa ini, kesan mitigasi banjir selalunya bersifat setempat dan bukannya di seluruh bandar disebabkan oleh projek dan perancangan berskala tempatan.<ref name=":22" /><ref name=":52" /> Sembilan belas daripada tiga puluh bandar rintis telah mengalami banjir sejak pelaksanaannya.<ref name=":22" /> Walau bagaimanapun, kawasan tempatan di bandar-bandar yang diubah suai dengan konsep bandar span telah mengalami sedikit atau tiada banjir sebagai tindak balas kepada ribut besar.<ref name=":22" /><ref name=":52" /> == Contoh utama == === Sungai Luotian === Sungai Luotian, dengan panjang kira-kira 8 kilometer, telah menerima pakai kaedah kawalan ekologi untuk mengawal air hujan. Sebagai sebahagian daripada Projek Peraturan Komprehensif Air Luotian, saluran sungai telah dilebarkan untuk memulihkan kawasan riparian dan takungan sedia ada telah diperluas untuk menjadi tasik simpanan untuk hujan. Hujan juga digunakan sebagai bekalan air dan bukannya laluan pintas ke sungai. Data mendedahkan bahawa reka bentuk bandar span membolehkan kualiti air meningkat dan banjir berkurangan. Ketersambungan semula jadi sungai memerlukan komunikasi dan perancangan antara bandar-bandar di sepanjang sungai untuk berjaya.<ref name=":03" /> === Daerah Gui-an === Salah satu bandar perintis, Daerah Baharu Gui-an telah ditubuhkan pada tahun 2014. $1 bilion USD telah dilaburkan dalam reka bentuk bandar span, dengan penekanan pada turapan telus, serta 70 stesen pemantauan. Walau bagaimanapun, sehingga tahun 2022, kebanyakan reka bentuk bandar span belum dibangunkan, termasuk stesen pemantauan. Konkrit yang telah dilekatkan telah diletakkan tetapi selalunya tidak diselenggara.<ref>{{Citation|last=Oakes|first=Tim|chapter=From Creation City to Infrastructural Urbanism: The Chinese National New Area as an Infrastructure Space|date=2022|title=Infrastructure and the Remaking of Asia|pages=157–177|editor-last=Hirsh|editor-first=Max|chapter-url=https://www.jstor.org/stable/jj.12900784.12|access-date=2025-06-02|publisher=University of Hawaiʻi Press|doi=10.2307/jj.12900784.12|isbn=978-0-8248-9292-0|editor2-last=Mostowlansky|editor2-first=Till}}</ref> Pemodelan mendedahkan bahawa risiko banjir telah dikurangkan tetapi setakat ini tidak sepenuhnya dihapuskan daripada reka bentuk bandar span. Kejayaan mitigasi banjir ditentukan oleh intensiti kejadian hujan.<ref name=":42" /> === Bandar Sanya === Bandar Sanya ialah bandar perintis yang merupakan sebahagian daripada kumpulan kedua bandar perintis. Di sebuah pulau, bandar ini telah mengalami banjir dan degradasi habitat. Sebuah taman bakau dan taman tanah lembap telah ditubuhkan untuk mengurangkan impak ini dan memulihkan persekitaran ekologi. ==== Taman Bakau Sanya ==== Sebuah tapak seluas 10 hektar di tebing Sungai Linchun telah dipulihkan menjadi pokok bakau untuk membantu daya tahan banjir. Pembandaran membolehkan tembok banjir konkrit dibina untuk mencegah banjir, sekali gus merendahkan habitat bakau. Kawasan itu telah dijadikan taman bakau dengan memulihkan habitat riparian. Reka bentuk jari yang saling mengunci (ekoton) telah digunakan untuk tanah bagi mengurangkan daya pasang surut laut dan ombak ribut, sekali gus mencegah kerosakan pada pokok bakau. Teres dari jalan-jalan bandar ke aras sungai telah dilaksanakan dengan bio-swel untuk menangkap dan menapis larian air. Tiga tahun selepas pembinaan, pemulihan ekologi dan mitigasi banjir telah berjaya. Bakau masih sihat dan tumbuh hasil daripada mitigasi banjir dan peningkatan kualiti air, yang menarik biodiversiti dan ekopelancongan. <ref>{{Cite web|url=https://www.asla.org/2020awards/178.html|title=Deep Form of Designed Nature: Sanya Mangrove Park {{!}} ASLA 2020 Professional Awards|website=www.asla.org|access-date=2025-06-02}}</ref> <ref name=":72">{{Cite web|url=https://www.ajlajournal.org/articles/the-sponge-city-planning-design-and-political-design|title=The Sponge City: Planning, Design and Political Design {{!}} AJLA|website=www.ajlajournal.org|access-date=2025-06-02}}</ref> ==== Taman Paya Dong'an ==== Terletak di pusat bandar Sanya, taman seluas 68 hektar itu sebelum ini tercemar dengan pembuangan sampah haram dan ditumbuhi spesies invasif.<ref name=":72" /><ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.turenscape.com/en/project/detail/4719.html|title=Turenscape – Sanya Dong'an Wetland Park|website=www.turenscape.com|language=en|access-date=2025-06-02}}</ref> Sistem kolam dan tanggul telah ditubuhkan untuk menampung air dan menapis larian air. Sebuah tanah lembap berhutan telah ditubuhkan di tengah-tengah taman, dengan kawasan rekreasi di tepinya. Tanah lembap ini direka bentuk untuk menyimpan 830,000 meter padu air hujan, yang akan mengurangkan risiko banjir.<ref name=":72" /> Komuniti sekitar telah mengalami kurang banjir bandar dan larian air yang tercemar. Taman ini telah menarik biodiversiti dan rekreasi ke kawasan ini.<ref name=":8" /> === Hutan Benjakitti === Taman Hutan Benjakitti terletak di pusat bandar [[Bangkok]], [[Thailand]]. Plot tanah itu sebelum ini merupakan [[Tanah terbengkalai|kawasan tanah runtuh]] akibat daripada kilang [[tembakau]], dan mengalami penurunan dan banjir akibat pembandaran. Tanah seluas 52.7 hektometer persegi itu telah dibangunkan oleh Turenscape menjadi ruang hijau awam pada tahun 2023, yang direka bentuk dengan kapasiti simpanan air hujan sebanyak 187,500 meter padu. Storan ini menyediakan persediaan untuk peristiwa hujan selama 10 tahun, terbukti berkesan pada tahun 2022 apabila sebahagian besar Bangkok banjir tetapi taman dan kawasan sekitarnya tidak.<ref name=":52" /> Selain pengurusan air hujan, taman ini merangkumi: tanah lembap span, sistem laluan pejalan kaki rekreasi, [[Perani|amfiteater]] yang direka bentuk untuk selamat daripada banjir, gudang untuk sukan dan muzium, dan persekitaran ekologi untuk flora dan fauna.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.asla.org/2024awards/9526.html|title=Benjakitti Forest Park: Transforming a Brown Field into an Urban Nature {{!}} ASLA 2024 Professional Awards|website=www.asla.org|access-date=2025-06-02}}</ref> Projek ini dicipta dengan bajet rendah ($20 USD setiap meter persegi) dan penyelenggaraan yang rendah.<ref name=":3" /> [[Kategori:Pengairan]] [[Kategori:Hidrologi dan perancangan bandar]] [[Kategori:Rencana yang mengandungi teks bahasa Cina]] d96zuh4qsnrp43pvm1qbgzle7whms3z 10 1305393 7004184 2026-11-12T07:18:00Z SNN95 111954 Mencipta laman baru dengan kandungan '{| class="wikitable" |+Key |{{Pending|{{dagger|alt=Produksi televisyen yang belum dikeluarkan}}}} |Menandakan produksi televisyen yang belum dikeluarkan |}<noinclude> {{Documentation|content= == Usage == Gunakan {{tlc|Pending series key}} untuk mencipta petunjuk utama yang diletakkan di atas jadual senarai yang merangkumi penerbitan televisyen tertangguh (penggambaran / pasca produksi - tiada [[:en:WP:CRYSTAL|WP:CRYSTAL]]). == Lihat juga == * Templa...' 7004184 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+Key |{{Pending|{{dagger|alt=Produksi televisyen yang belum dikeluarkan}}}} |Menandakan produksi televisyen yang belum dikeluarkan |}<noinclude> {{Documentation|content= == Usage == Gunakan {{tlc|Pending series key}} untuk mencipta petunjuk utama yang diletakkan di atas jadual senarai yang merangkumi penerbitan televisyen tertangguh (penggambaran / pasca produksi - tiada [[:en:WP:CRYSTAL|WP:CRYSTAL]]). == Lihat juga == * [[Template:Pending series]] - untuk siri televisyen tertangguh (penggambaran{{\}}pasca produksi) individu dalam jadual senarai * [[Template:Pending films key]] - kekunci untuk meletakkan di atas jadual senarai yang merangkumi filem tertangguh (penggambaran{{\}}pasca produksi) * [[Template:Pending film]] - untuk filem tertangguh (penggambaran{{\}}pasca produksi) individu dalam jadual senarai }} [[Category:Templat televisyen|{{PAGENAME}}]] </noinclude> q4o3wb1w8suelmqdbvyz67hssz5q2dk 7004185 7004184 2026-11-12T07:19:01Z SNN95 111954 7004185 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+Key |{{Pending|{{dagger|alt=Produksi televisyen yang belum dikeluarkan}}}} |Menandakan produksi televisyen yang belum dikeluarkan |}<noinclude> {{Documentation|content= == Penggunaan == Gunakan {{tlc|Pending series key}} untuk mencipta petunjuk utama yang diletakkan di atas jadual senarai yang merangkumi penerbitan televisyen tertangguh (penggambaran / pasca produksi - tiada [[:en:WP:CRYSTAL|WP:CRYSTAL]]). == Lihat juga == * [[Template:Pending series]] - untuk siri televisyen tertangguh (penggambaran{{\}}pasca produksi) individu dalam jadual senarai * [[Template:Pending films key]] - kekunci untuk meletakkan di atas jadual senarai yang merangkumi filem tertangguh (penggambaran{{\}}pasca produksi) * [[Template:Pending film]] - untuk filem tertangguh (penggambaran{{\}}pasca produksi) individu dalam jadual senarai }} [[Category:Templat televisyen|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 5vr0ev1luv4k3e57js2pnl7yaxzazg0 7004187 7004185 2026-11-12T07:23:49Z SNN95 111954 7004187 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+Petunjuk |{{Pending|{{dagger|alt=Produksi televisyen yang belum dikeluarkan}}}} |Menandakan produksi televisyen yang belum dikeluarkan |}<noinclude> {{Documentation|content= == Penggunaan == Gunakan {{tlc|Pending series key}} untuk mencipta petunjuk utama yang diletakkan di atas jadual senarai yang merangkumi penerbitan televisyen tertangguh (penggambaran / pasca produksi - tiada [[:en:WP:CRYSTAL|WP:CRYSTAL]]). == Lihat juga == * [[Template:Pending series]] - untuk siri televisyen tertangguh (penggambaran{{\}}pasca produksi) individu dalam jadual senarai * [[Template:Pending films key]] - kekunci untuk meletakkan di atas jadual senarai yang merangkumi filem tertangguh (penggambaran{{\}}pasca produksi) * [[Template:Pending film]] - untuk filem tertangguh (penggambaran{{\}}pasca produksi) individu dalam jadual senarai }} [[Category:Templat televisyen|{{PAGENAME}}]] </noinclude> hk0z4huarcodt8hx6dhg5kna5baez7n 10 1305394 7004186 2026-11-12T07:20:38Z SNN95 111954 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Pending|align={{{align|left}}}|{{#ifeq:{{If empty|{{{italic|}}}|{{{2|}}}|yes}}|no|{{{1}}}|''{{{1}}}''}}}} {{abbr|{{Dagger}}|Belum dikeluarkan}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude>' 7004186 wikitext text/x-wiki {{Pending|align={{{align|left}}}|{{#ifeq:{{If empty|{{{italic|}}}|{{{2|}}}|yes}}|no|{{{1}}}|''{{{1}}}''}}}} {{abbr|{{Dagger}}|Belum dikeluarkan}}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> j83blxlmqtxdni3hrkzua5w48io6ven 0 1305395 7004188 2026-11-12T07:24:08Z SNN95 111954 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Short description|Pelakon suara Amerika}} {{Use mdy dates|date=Februari 2020}} {{Infobox person | name = Marisha Ray | image = Marisha Ray (33464385230) (cropped).jpg | image_size = 220px | caption = Ray pada April 2017 | birth_name = Marisha Ray Huber | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the ex...' 7004188 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pelakon suara Amerika}} {{Use mdy dates|date=Februari 2020}} {{Infobox person | name = Marisha Ray | image = Marisha Ray (33464385230) (cropped).jpg | image_size = 220px | caption = Ray pada April 2017 | birth_name = Marisha Ray Huber | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. --> | birth_place = [[Mount Washington, Kentucky]], A.S. | occupation = {{hlist|Pelakon suara|pengacara|penerbit|pengarah kreatif}} | years_active = 2005–kini | spouse = {{marriage|[[Matthew Mercer]]|2017}} }} '''Marisha Ray Huber''' ialah seorang pelakon suara, pengacara, penerbit, dan pengarah kreatif dari Amerika. Beliau terkenal kerana melakonkan wataknya sendiri dan juga watak-watak seperti Keyleth, Beauregard, Laudna dan Murray dalam siri web ''[[Dungeons & Dragons]]'' yang bertajuk ''[[Critical Role]]''. Peranan lakonan suaranya dalam permainan video termasuklah Margaret dalam ''[[Persona 4 Arena Ultimax]]'' dan ''[[Persona Q: Shadow of the Labyrinth|Persona Q]]'', Laura S. Arseid dalam siri ''[[The Legend of Heroes: Trails of Cold Steel]]'', Miranda dalam [[Metal Gear Survive|''Metal Gear: Survive'']], dan Effie dalam ''[[Fire Emblem Heroes]]''. == Kehidupan awal == Marisha Ray Huber{{refn|group=Nota|{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=CjYRblfIeB4&t=7160|title=Ray berbincang tentang nama sahnya pada 2021}}<ref name="podcast"/>}} dilahirkan di [[Mount Washington, Kentucky]],<ref>{{Cite episode |title=Between the Sheets: Marisha Ray |url=https://www.youtube.com/watch?v=i6UxCDopt-U |access-date=October 10, 2021 |series=Between the Sheets |publisher= [[Critical Role Productions]] |format=[[YouTube]] |date=October 24, 2018 |season=1 |number=6 |archive-date=April 26, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426204838/https://www.youtube.com/watch?v=i6UxCDopt-U |url-status=dead}}</ref> sebagai anak perempuan kepada seorang ibu yang bekerja sebagai penjaga dandanan anjing (''dog groomer'') dan bapa yang merupakan seorang jurujual tayar trak. Beliau berasal daripada keluarga besar keturunan peladang dari [[Louisville, Kentucky|Louisville]], dan pernah menolong datuknya di ladang tembakau sejak berusia enam tahun.{{refn|group=Nota|{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=CjYRblfIeB4&t=5320|title=Ray mengenai sejarah keluarganya}}<ref name="podcast"/>}} Pada usia 12 tahun, beliau mula berlakon di [[Teater Pelakon Louisville|Actors Theatre of Louisville]].<ref>{{Cite news|url=https://nerdist.com/article/critical-roles-marisha-ray-in-the-name-of-the-circle-of-the-moon-i-will-punish-you/|title=Critical Role's Marisha Ray: In The Name Of The Circle Of The Moon, I Will Punish You! {{!}} Nerdist|date=October 1, 2015|work=[[Nerdist]]|access-date=May 11, 2018|language=en|archive-date=January 23, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123222724/https://nerdist.com/article/critical-roles-marisha-ray-in-the-name-of-the-circle-of-the-moon-i-will-punish-you/|url-status=live}}</ref> Beliau memutuskan untuk tidak meneruskan kerjaya dalam bidang tarian, dan sebaliknya memberi tumpuan kepada lakonan. Ketika merenungkan keputusan ini di dalam buku ''The World of Critical Role'', beliau berkata, "Saya tahu itu bukanlah gaya hidup yang saya inginkan, kerana gaya hidup penari itu sungguh perit. Untuk memasuki sebuah studio atau syarikat adalah hampir mustahil, dan kemudian kamu hanya memusnahkan tubuh badan kamu sendiri. Jadi saya tahu yang saya tidak bersedia untuk itu, namun saya telah benar-benar jatuh cinta dengan bidang lakonan."<ref name="the_world_of">{{cite book |last1=Marsham |first1=Liz |title=The World of Critical Role |collaboration=Cast of ''Critical Role'' |date=October 20, 2020 |publisher=[[Ten Speed Press]] |isbn=9780593157435 |pages=27–108}}</ref> Beliau telah menerima tawaran perwakilan daripada seorang ejen di [[Los Angeles]] pada musim panas 2008, lantas berpindah ke sana pada usia 19 tahun.<ref name="reddit" /> Keputusannya itu turut mendapat sokongan ibu bapanya yang telah memandunya ke sana.{{refn|group=Nota|{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=CjYRblfIeB4&t=5476|title=Ray mengenai ibu bapanya}}<ref name="podcast"/>}} Ray tiba di Los Angeles semasa berlakunya kejadian [[Mogok Writers Guild of America 2007–2008|mogok Writers Guild]], yang menyebabkan beliau mengalami kesukaran untuk mendapatkan uji bakat. Ini mendorong beliau untuk menyara hidupnya secara kewangan dengan [[Berkempen|berkempen (''canvassing'')]] sempena dengan [[Pilihan raya presiden Amerika Syarikat 2008|pilihan raya presiden tahun tersebut]].{{refn|group=Nota|{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=CjYRblfIeB4&t=304s|title=Ray mengenai ketika mula-mula berpindah ke Los Angeles}}<ref name="podcast"/>}} Selepas pilihan raya, beliau mengambil upah sebagai penari tap persembahan jalanan di [[Hollywood Boulevard]]. Atas nasihat daripada seorang penghibur jalanan berkostum [[Batman]] berhampirannya, beliau menukar penampilannya kepada memakai kostum [[Poison Ivy (watak)|Poison Ivy]] dan mengenakan bayaran untuk bergambar, namun beliau berdepan dengan kesukaran kerana orang awam tidak mengenali watak tersebut; hinggalah pada suatu hari apabila seorang kanak-kanak perempuan telah menyalah anggap dirinya sebagai [[Tinker Bell]], yang mana beliau kemudiannya menyedari bahawa [[Tinker Bell dan Harta Karun yang Hilang|siri filem Tinker Bell]] terbitan [[Disneytoon Studios]] sedang dalam penggambaran pada ketika itu, lalu beliau bertukar untuk berpakaian sebagai Tinker Bell untuk tiga tahun seterusnya. Beliau kemudian menyertai sebuah kelab improvisasi, di mana seorang kawan telah memberikannya kenalan yang diperlukannya untuk mula melibatkan diri dalam penerbitan media web.<ref name="the_world_of" />{{refn|group=Nota|{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=CjYRblfIeB4&t=431s|title=Ray mengenai kerjayanya sebagai penghibur jalanan}}<ref name="podcast"/>}} == Kerjaya == === Siri web awal === Ray pernah menerbitkan sebuah siri peminat [[Batgirl]] yang dipanggil ''Batgirl: Spoiled'' (2012), di mana beliau telah melakonkan watak [[Stephanie Brown (watak)|nama tajuk (watak utama)]] tersebut.<ref name="geekandsundry" /><ref name=":0">{{Cite web|date=2012-08-09|title=Batgirl: Spoiled, An Upcoming Web Series|url=https://www.themarysue.com/batgirl-spoiled-trailer/|access-date=2021-06-12|website=The Mary Sue|language=en|archive-date=June 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612053759/https://www.themarysue.com/batgirl-spoiled-trailer/|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|date=2019-10-31|title=10 Batman Fan-Flicks That Every Bat-Fan Needs To See|url=https://www.cbr.com/batman-fan-flicks/|access-date=2021-06-12|website=CBR|language=en-US|archive-date=June 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612053749/https://www.cbr.com/batman-fan-flicks/|url-status=live}}</ref> Bakal suaminya kelak, [[Matthew Mercer]], turut membantu bagi menjayakan projek tersebut,<ref>{{cite web |last1=Gallagher |first1=Brian |title=Matthew Mercer Talks Resident Evil: Damnation [Exclusive] |url=https://movieweb.com/exclusive-matthew-mercer-talks-resident-evil-damnation/ |website=MovieWeb |language=en |date=26 September 2012 |access-date=June 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618185745/https://movieweb.com/exclusive-matthew-mercer-talks-resident-evil-damnation/ |archive-date=June 18, 2022 |url-status=live}}</ref> yang mana juga turut menampilkan [[Taliesin Jaffe]] sebagai [[Riddler|The Riddler]].<ref>{{cite web |last1=Liegl |first1=Andy |title=CBR TV EXCLUSIVE: "Batgirl Spoiled" Trailer |url=https://www.cbr.com/cbr-tv-exclusive-batgirl-spoiled-trailer/ |website=CBR |language=en |date=5 September 2012 |access-date=June 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424154242/https://www.cbr.com/cbr-tv-exclusive-batgirl-spoiled-trailer/ |archive-date=April 24, 2022 |url-status=live}}</ref> Ray kemudiannya menyifatkan siri itu sebagai [[Peranan penembusan|peluang keemasannya]] (''big break''), memandangkan ia berjaya menarik sejumlah penonton yang besar berikutan kekurangan media berkaitan Batgirl pada masa itu.{{refn|group=Nota|{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=CjYRblfIeB4&t=1335s|title=Ray mengenai kemasukannya ke dalam bidang media web}}<ref name="podcast"/>}} Beliau turut menjadi hos siri web bertajuk ''Super Power Beat Down'' yang mula bersiaran pada tahun itu dengan sebuah perlumbaan di antara dua penjelmaan kenderaan [[Batmobile]].<ref name=":11">{{Cite web |last=Camille |first=Lauren |date=2012-03-23 |title=Dueling Small-Block Powered Geek-Mobiles Go Head To Head |url=https://www.streetmusclemag.com/news/dueling-small-block-powered-geek-mobiles-go-head-to-head/ |access-date=2024-06-25 |website=Street Muscle |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625152445/https://www.streetmusclemag.com/news/dueling-small-block-powered-geek-mobiles-go-head-to-head/ |archive-date=June 25, 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 March 2012 |title=Famous Batmobiles compete in bat-ass drag race |url=http://now.msn.com/now/0322-batmobile-drag-race.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324061015/http://now.msn.com/now/0322-batmobile-drag-race.aspx |archive-date=March 24, 2012 |access-date=June 25, 2024 |website=[[MSN|MSN Now]] }}</ref><ref>{{Cite web |last=Means Shannon |first=Hannah |date=2015-03-30 |title=Indy Spotlight On Super Power Beat Down Fan Films |url=https://bleedingcool.com/comics/recent-updates/indy-spotlight-on-super-power-beat-down-fan-films/ |access-date=2024-06-25 |website=[[Bleeding Cool]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625163514/https://bleedingcool.com/comics/recent-updates/indy-spotlight-on-super-power-beat-down-fan-films/ |archive-date=June 25, 2024 |url-status=live}}</ref> Beliau terus menjadi hos rancangan tersebut sehingga 2016.<ref name="super_power_beat">{{cite web |title=Super Power Beat Down (series) |url=https://www.imdb.com/title/tt2309056/ |website=IMDB |access-date=January 20, 2022 |archive-date=January 20, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120214103/https://www.imdb.com/title/tt2309056/ |url-status=live }}</ref>{{Unreliable source?|date=June 2024|certain=y|reason=Lihat [[WP:IMDB]] bagi sumber-sumber malar}} Beliau telah menyertai [[Critical Role#Sejarah prarancangan|kempen ''Dungeons & Dragons'' rumahan milik Mercer]] pada tahun 2012 sebagai Keyleth, seorang [[Druid (Dungeons & Dragons)|druid]] [[Separa bunian (Dungeons & Dragons)|separa bunian]]. Pada 2015, kempen tersebut mula disiarkan di [[Geek & Sundry]] sebagai siri web ''[[Critical Role]]''.<ref>{{Cite web |last=Teitman |first=Ryan |date=2016-02-22 |title=The Dungeons & Dragons Web Series Critical Role Is Flat-Out Great TV |url=https://slate.com/culture/2016/02/critical-role-is-flat-out-great-tv-even-if-you-don-t-care-about-dungeons-and-dragons.html |access-date=2022-11-04 |website=Slate Magazine |language=en |archive-date=May 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514123556/https://slate.com/culture/2016/02/critical-role-is-flat-out-great-tv-even-if-you-don-t-care-about-dungeons-and-dragons.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://geekandsundry.com/critical-role-celebrity-playlist-keyleth-voice-of-the-tempest-by-marisha-ray/|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121234226/https://geekandsundry.com/critical-role-celebrity-playlist-keyleth-voice-of-the-tempest-by-marisha-ray/|url-status=dead|archive-date=January 21, 2018|title=Critical Role Celebrity Playlist: Keyleth – Voice of the Tempest by Marisha Ray {{!}} Geek and Sundry|date=December 11, 2017|work=Geek and Sundry|access-date=May 11, 2018|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://critrole.com/members/marisha-ray/|title=Marisha Ray {{!}} Critical Role|date=February 25, 2018|language=en-US|access-date=May 10, 2019|archive-date=May 10, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510040725/https://critrole.com/members/marisha-ray/|url-status=live}}</ref> Wataknya untuk [[Critical Role kempen kedua|kempen kedua]] ialah Beauregard, seorang manusia [[Biarawan (Dungeons & Dragons)|biarawan]].<ref>{{Cite web |date=February 9, 2018 |title='Critical Role' Cast Teases More Complicated Characters and World in New Season |url=https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-season-2-matthew-mercer/ |access-date=November 4, 2022 |website=[[ComicBook.com]] |language=en |archive-date=November 16, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116100228/https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-season-2-matthew-mercer/ |url-status=live }}</ref> Rangkaian Geek & Sundry telah mengacarakan rancangan tersebut sehinggalah ia berdiri secara bebas pada 2019, pada pertengahan kempen kedua. Ray telah terlibat di dalam pelbagai karya terbitan Geek & Sundry yang lain pada tempoh tersebut, termasuklah menjadi pengacara bersama bagi siri ''Key Questions'',<ref>{{Cite news|url=https://geekandsundry.com/matt-key-reveals-pop-cultures-deeper-secrets-in-exclusive-interview/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724082431/https://geekandsundry.com/matt-key-reveals-pop-cultures-deeper-secrets-in-exclusive-interview/|url-status=dead|archive-date=July 24, 2019|title=Q&A: Matt Key Reveals Pop Culture's Deeper Secrets {{!}} Geek and Sundry|date=February 27, 2018|work=Geek and Sundry|access-date=May 11, 2018|language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|last=Spangler|first=Todd|date=2018-02-28|title=Legendary's Alpha Streaming Service Sets Five Original Series From Nerdist, Geek & Sundry|url=https://variety.com/2018/digital/news/legendary-alpha-original-series-nerdist-geek-sundry-1202712789/|access-date=2021-06-12|website=Variety|language=en-US|archive-date=March 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305200651/https://variety.com/2018/digital/news/legendary-alpha-original-series-nerdist-geek-sundry-1202712789/|url-status=live}}</ref> berlakon di dalam ''Sagas of Sundry'',<ref name=":3">{{Cite web|date=2017-10-11|title=Meet the Cast of Our Next Horror RPG – Sagas Of Sundry: Madness|url=https://geekandsundry.com/sagas-of-sundry-madness-meet-the-characters-alpha/|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214070952/https://geekandsundry.com/sagas-of-sundry-madness-meet-the-characters-alpha/|url-status=dead|archive-date=December 14, 2019|access-date=2021-06-12|website=Geek and Sundry|language=en}}</ref> dan menerbitkan siri ''Signal Boost!''<ref>{{Cite news|url=https://geekandsundry.com/critical-role-cast-recommendations-from-signal-boost-glorious-goods-for-the-holidays/|archive-url=https://web.archive.org/web/20180121185722/https://geekandsundry.com/critical-role-cast-recommendations-from-signal-boost-glorious-goods-for-the-holidays/|url-status=dead|archive-date=January 21, 2018|title=Critical Role Cast Recommendations from Signal Boost! – Glorious Goods for the Holidays {{!}} Geek and Sundry|date=November 27, 2017|work=Geek and Sundry|access-date=May 11, 2018|language=en}}</ref> Beliau mengumumkan pelantikannya ke jawatan [[Pengarah kreatif|pengarah kreatif]] bagi Geek & Sundry pada 28 Julai 2017;<ref>{{cite tweet |last=Ray |first=Marisha |author-link=Marisha Ray |user=Marisha_Ray |number=891030247298056192 |date=July 28, 2017 |title=Actually, I was finally able to announce at SDCC that I am now the Creative Director at @GeekandSundry! A small team works on all you see!&lt;3 https://t.co/zCaHdmLQvW |language=en |access-date=July 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414212102/https://twitter.com/marisha_ray/status/891030247298056192 |archive-date=April 14, 2021 |url-status=live}}</ref> dan sewaktu tempoh perkhidmatannya syarikat itu telah mencapai kemuncak langganannya di [[Twitch (perkhidmatan)|Twitch]] pada bulan Januari 2018.<ref>{{cite web |title=GeekandSundry's Subs Count and Statistics |url=https://twitchtracker.com/geekandsundry/subscribers |website=TwitchTracker |language=en |access-date=June 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019153803/https://twitchtracker.com/geekandsundry/subscribers |archive-date=October 19, 2021 |url-status=live}}</ref> Beliau berundur dari jawatan tersebut pada bulan Jun tahun itu, ketika pihak Critical Role sedang memulakan persediaan untuk menjadi bebas.<ref name=":4">{{Cite web|title=Critical Role Credits|url=http://winners.webbyawards.com/2019/video/video-series-channels/games-video-series-channels/93579/critical-role|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108000945/https://winners.webbyawards.com/2019/video/video-series-channels/games-video-series-channels/93579/critical-role|archive-date=2020-11-08|access-date=2021-02-25|website=The Webby Awards|language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=jD0tuRPJCds&t=164s|title=A Special Announcement from Critical Role|access-date=July 24, 2019|archive-date=March 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329112339/https://www.youtube.com/watch?v=jD0tuRPJCds&t=164s|url-status=live}}</ref> ''Critical Role'' merupakan Pemenang Webby dan Pemenang Suara Pilihan Ramai (''People's Voice Winner'') dalam kategori "Permainan Video (Siri Video & Saluran)" pada majlis [[Webby Awards]] 2019;<ref name="Webby192">{{Cite web|title=Critical Role|url=https://www.webbyawards.com/winners/2019/video/video-series-channels/games/critical-role/|access-date=April 23, 2019|publisher=The Webby Awards|archive-date=April 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423155028/https://www.webbyawards.com/winners/2019/video/video-series-channels/games/critical-role/|url-status=live}}</ref> rancangan ini juga merupakan Finalis serta Pemenang Penghormatan Khalayak pada [[Shorty Awards]] 2019.<ref>{{Cite web|title=Critical Role - The Shorty Awards|url=http://shortyawards.com/11th/critical-role|access-date=May 6, 2019|website=ShortyAwards.com|archive-date=January 23, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123192910/https://shortyawards.com/11th/critical-role|url-status=live}}</ref> === Critical Role Productions === Selepas mengecap populariti yang tinggi, barisan pelakon ''Critical Role'' telah meninggalkan rangkaian Geek & Sundry pada awal 2019 lantas menubuhkan syarikat mereka sendiri yang dipanggil [[Critical Role Productions]].<ref>{{Cite web|date=2020-09-12|title=Why Critical Role's D&D Streams Are So Popular|url=https://screenrant.com/critical-role-dungeons-dragons-campaign-dnd-matt-mercer/|access-date=2021-06-11|website=ScreenRant|language=en-US|archive-date=August 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210801053809/https://screenrant.com/critical-role-dungeons-dragons-campaign-dnd-matt-mercer/|url-status=live}}</ref><ref name="GnSsplit">{{cite news|last=Hoffer|first=Christian|date=June 18, 2018|title=Critical Role Teases New Content With Opening of New Studio, Twitch and Youtube Channel|website=Comicbook.com|url=http://comicbook.com/gaming/2018/06/18/critical-role-new-studio-content/|accessdate=August 14, 2018|archive-date=August 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180813162432/http://comicbook.com/gaming/2018/06/18/critical-role-new-studio-content|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Phillips|first=Jevon|date=2019-11-06|title=They started out playing Dungeons & Dragons. Now they're coming to Amazon Prime|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2019-11-06/amazon-prime-critical-role-vox-machina|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191119050025/https://www.latimes.com/entertainment-arts/tv/story/2019-11-06/amazon-prime-critical-role-vox-machina|archive-date=2019-11-19|access-date=2020-06-27|website=Los Angeles Times|language=en-US}}</ref><ref name=":12">{{Cite web|last=Whitten|first=Sarah|date=2020-03-14|title=How Critical Role helped spark a Dungeons & Dragons renaissance|url=https://www.cnbc.com/2020/03/14/critical-role-helped-spark-a-dungeons-dragons-renaissance.html|access-date=2020-06-30|website=CNBC|language=en|archive-date=August 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812013515/https://www.cnbc.com/2020/03/14/critical-role-helped-spark-a-dungeons-dragons-renaissance.html|url-status=live}}</ref> Ray memegang peranan sebagai pengarah kreatif untuk syarikat tersebut.<ref name=":4" /><ref name=":5" /> Pada bulan Februari 2019, ''Critical Role'' mula bersiaran di salurannya yang tersendiri dan tidak lagi disiarkan oleh pihak Geek & Sundry.<ref name="CritSplit2">{{cite web |last=Romero |first=Rachel |date=February 19, 2019 |title=Critical Role and Talks Machina broadcast updates |url=https://critrole.com/critical-role-talks-machina-broadcast-updates/ |access-date=February 24, 2019 |publisher=Critical Role |archive-date=February 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190224173850/https://critrole.com/critical-role-talks-machina-broadcast-updates/ |url-status=dead }}</ref> Tidak lama kemudian, Critical Role Productions menyasarkan untuk mengumpul sebanyak $750,000 di laman sesawang [[Kickstarter]] bagi menghasilkan siri animasi berkaitan dengan kempen pertama mereka, namun akhirnya mereka telah berjaya mengumpulkan dana pembiayaan bernilai melebihi $11 juta.<ref>{{Cite web|last=Whitten|first=Sarah|date=2019-04-19|title='Dungeons and Dragons' Kickstarter breaks record with $11.3 million campaign|url=https://www.cnbc.com/2019/04/19/critical-role-vox-machina-kickstarter-ends-with-11-million-in-funding.html|access-date=2021-06-11|website=CNBC|language=en|archive-date=October 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008183913/https://www.cnbc.com/2019/04/19/critical-role-vox-machina-kickstarter-ends-with-11-million-in-funding.html|url-status=live}}</ref> Pada November 2019, pihak [[Amazon Prime Video]] mengumumkan bahawa mereka telah berjaya memperoleh hak penstriman bagi siri animasi tersebut, yang kini bertajuk ''[[The Legend of Vox Machina]];''<ref name=":14">{{cite web|last=Spangler|first=Todd|date=November 5, 2019|title=Amazon Orders Two Seasons of Critical Role's Animated D&D Series|url=https://variety.com/2019/digital/news/critical-role-amazon-prime-video-legend-of-vox-machina-1203388522/|work=[[Variety (majalah)|Variety]]|accessdate=November 5, 2019|archive-date=January 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210103130959/https://variety.com/2019/digital/news/critical-role-amazon-prime-video-legend-of-vox-machina-1203388522/|url-status=live}}</ref> dan Ray kembali melakonkan peranan asalnya bagi watak Keyleth.<ref>{{Cite web|last=Burton|first=Bonnie|date=March 7, 2019|title=New Dungeons & Dragons animated series breaks Kickstarter record|url=https://www.cnet.com/news/new-critical-role-dungeons-and-dragons-animated-series-breaks-kickstarter-record/|access-date=2021-06-11|website=CNET|language=en|archive-date=August 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827204825/https://www.cnet.com/news/new-critical-role-dungeons-and-dragons-animated-series-breaks-kickstarter-record/|url-status=live}}</ref> Menjelang tayangan perdana siri ini pada Januari 2022, Amazon telah membaharui siri tersebut untuk musim kedua<ref>{{Cite web |last=Spangler |first=Todd |date=2019-11-05 |title=Amazon Orders Two Seasons of Critical Role's Animated 'Legend of Vox Machina' Series |url=https://variety.com/2019/digital/news/critical-role-amazon-prime-video-legend-of-vox-machina-1203388522/ |access-date=2022-10-16 |website=Variety |language=en-US |archive-date=January 3, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210103130959/https://variety.com/2019/digital/news/critical-role-amazon-prime-video-legend-of-vox-machina-1203388522/ |url-status=live }}</ref> yang mula ditayangkan pada bulan Januari 2023.<ref name="legend_of_vox">{{Cite web |last=Cao |first=Caroline |date=2022-10-07 |title=Legend of Vox Machina season 2 and season 3 plans revealed at NYCC |url=https://www.polygon.com/nycc/23392562/legend-vox-machina-season-2-3-critical-role-nycc-cast |access-date=2022-10-16 |website=Polygon |language=en-US |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007152334/https://www.polygon.com/nycc/23392562/legend-vox-machina-season-2-3-critical-role-nycc-cast |url-status=live }}</ref> Pada tarikh 6 Oktober 2022, pihak Amazon telah membaharui siri tersebut untuk bersiaran bagi musim ketiga.<ref>{{Cite web |last=Otterson |first=Joe |date=2022-10-07 |title='Legend of Vox Machina' Renewed for Season 3 at Amazon |url=https://variety.com/2022/tv/news/legend-of-vox-machina-renewed-season-3-amazon-1235395301/ |access-date=2022-10-16 |website=Variety |language=en-US |archive-date=October 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007003645/https://variety.com/2022/tv/news/legend-of-vox-machina-renewed-season-3-amazon-1235395301/ |url-status=live }}</ref><ref name="legend_of_vox" /> Kempen [[Critical Role kempen ketiga|ketiga]] bagi siri web ini mula ditayangkan pada tahun 2021, di mana ia memaparkan Ray memegang watak Laudna, seorang ahli sihir pelbagai kelas ([[Warlock (Dungeons & Dragons)|''warlock'']]/[[Ahli sihir (Dungeons & Dragons)|''sorcerer'']]).<ref>{{Cite web |last=King |first=Chris |date=2021-10-28 |title=Critical Role Campaign 3: meet the characters picking up after Exandria Unlimited |url=https://www.polygon.com/22750802/critical-role-campaign-3-character-bios |access-date=2022-11-04 |website=Polygon |language=en-US |archive-date=December 5, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205064511/https://www.polygon.com/22750802/critical-role-campaign-3-character-bios |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=McCauley |first=Tara |date=2022-10-22 |title=Critical Role Fans On Emotional Rollercoaster After Character Return, NPC Death |url=https://www.cbr.com/critical-role-emotional-rollercoaster-character-return-npc-death/ |access-date=2022-11-04 |website=CBR |language=en-US |archive-date=November 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103113257/https://www.cbr.com/critical-role-emotional-rollercoaster-character-return-npc-death/ |url-status=live }}</ref> Madison Durham, untuk ''[[Polygon (tapak web)|Polygon]]'' pada Februari 2022, mengulas bahawa "Ray telah memainkan peranan penting dalam menjadikan Critical Role sebagai syarikat multimedia yang pesat berkembang sepertimana yang wujud hari ini, dengan menyumbang sebagai ketua kreatif untuk persembahan seperti ''All Work No Play'', ''[[Exandria Unlimited]]'', dan banyak lagi. Dalam wawancara dan kemunculan medianya, persona yang disajikannya di sebalik tabir adalah jauh berbeza dengan gaya kepatuhan janggal milik Keyleth. Ray kelihatan berupaya menguasai sesebuah bilik itu, serta kerap kali membuat keputusan sukar yang mendatangkan kesan (impak) kepada seluruh pertubuhan tersebut".<ref>{{Cite web |last=Durham |first=Madison |date=2022-02-18 |title=Critical Role: The Legend of Vox Machina offers justice for Keyleth |url=https://www.polygon.com/22939528/critical-role-legend-of-vox-machina-justice-for-keyleth-vax-kiss |access-date=2022-11-04 |website=Polygon |language=en-US |archive-date=April 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404220502/https://www.polygon.com/22939528/critical-role-legend-of-vox-machina-justice-for-keyleth-vax-kiss |url-status=live }}</ref> ''A Familiar Problem'', iaitu sebuah permainan RPG satu muka surat yang ditulis bersama oleh Ray dan Grant Howitt, telah dikeluarkan pada bulan Jun 2022; ia diterbitkan oleh label penerbitan [[Imprin (nama dagangan)|imprin]] Critical Role Productions, iaitu [[Darrington Press]].<ref>{{Cite web |last=Hall |first=Charlie |date=2022-06-24 |title=Free RPG Day is back — grab these 5 great games, including one from Critical Role |url=https://www.polygon.com/tabletop-games/23180137/free-rpg-day-best-games-2022-critical-role |access-date=2022-06-25 |website=Polygon |language=en-US |archive-date=June 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220624215534/https://www.polygon.com/tabletop-games/23180137/free-rpg-day-best-games-2022-critical-role |url-status=live }}</ref> Selain itu, pada Jun 2022 juga, pihak Critical Role Productions turut melancarkan sebuah [[label rakaman]] yang baharu, Scanlan Shorthalt Music, bagi mengeluarkan karya-karya muzik asli yang diinspirasikan daripada siri ''Critical Role'' serta tetapan alam [[Exandria]]. Sempena dengan pengumuman berkenaan dengan label tersebut, mereka turut melancarkan siri album pertama mereka yang bertajuk ''Welcome to Tal'Dorei''. Projek baharu itu dipacu dan diketuai oleh Ray bersama Penerbit Kanan (''Senior Producer''), Maxwell James.<ref>{{Cite web |date=June 21, 2022 |title=Critical Role Launches New Record Label, First Album Out Now |url=https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-record-label-welcome-to-taldorei/ |access-date=June 25, 2022 |website=[[ComicBook.com]] |language=en |archive-date=June 25, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625021537/https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-record-label-welcome-to-taldorei/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Sheehan |first=Gavin |date=June 21, 2022 |title=Critical Role Launches New Record Label & Soundtrack |url=https://bleedingcool.com/games/critical-role-launches-new-record-label-soundtrack/ |access-date=June 25, 2022 |website=Bleeding Cool News And Rumors |language=en |archive-date=June 25, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625021545/https://bleedingcool.com/games/critical-role-launches-new-record-label-soundtrack/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=June 22, 2022 |title=Critical Role launches a record label to produce a fantasy ambiance soundtrack |url=https://www.dicebreaker.com/topics/critical-role/news/critical-role-welcome-to-taldorei-soundtrack |access-date=June 25, 2022 |website=Dicebreaker |language=en |archive-date=June 25, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625021538/https://www.dicebreaker.com/topics/critical-role/news/critical-role-welcome-to-taldorei-soundtrack |url-status=live }}</ref> Pada November 2022, pihak label tersebut telah mengeluarkan satu album kedua yang berjudul ''Welcome to Wildemount''.<ref>{{Cite web |last=Andrew |first=Stretch |date=November 15, 2022 |title=New Album Beckons To Critical Role Fans "Welcome to Wildemount" |url=https://techraptor.net/tabletop/news/new-album-beckons-to-critical-role-fans-welcome-to-wildemount |access-date=November 15, 2022 |website=TechRaptor |language=en |quote=This product was led by Critical Role creative director and co-founder Marisha Ray, as well as senior producer Maxwell James. |archive-date=November 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115174241/https://techraptor.net/tabletop/news/new-album-beckons-to-critical-role-fans-welcome-to-wildemount |url-status=live }}</ref> == Kehidupan peribadi == Ray mula berpacaran dengan rakan pelakon suara dan bintang bersama dalam ''[[Critical Role]]'' iaitu [[Matthew Mercer]] pada tahun 2011. Mereka bertunang pada tahun 2016<ref>{{cite tweet |last=Ray |first=Marisha |user=Marisha_Ray |number=790626436432351232 |date=October 24, 2016 |title=Gold Leader @matthewmercer, Red Leader Marisha Ray: ENGAGED! https://t.co/S7hux22gHC |access-date=July 27, 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201111172943/https://twitter.com/marisha_ray/status/790626436432351232 |archive-date=November 11, 2020 |url-status=live}}</ref> lalu melangsungkan perkahwinan pada tanggal 21 Oktober 2017.<ref>{{Citation| publisher=Geek & Sundry|title=Fireside Q&A with Matthew Mercer|date=April 28, 2017 |url= https://www.youtube.com/watch?v=CCBfJBf-t2Y | via= YouTube |access-date=May 10, 2018|archive-date=November 15, 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20201115202605/https://www.youtube.com/watch?v=CCBfJBf-t2Y|url-status=live}}</ref><ref>{{cite tweet |last=Ray |first=Marisha |user=Marisha_Ray |number=922006496723865600 |date=October 22, 2017 |title=It is done! |access-date=July 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210427231707/https://twitter.com/marisha_ray/status/922006496723865600 |archive-date=April 27, 2021 |url-status=live}}</ref> Mereka kini menetap di [[Los Angeles]] bersama seekor anjing peliharaan berbaka [[corgi]], iaitu Omar.<ref>{{Cite web |last=Ray |first=Marisha |title=World, meet Omar. Omar > World. @matthewmercervo and I have been looking for you for so long. |website= Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CBbUxTonIiu |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217161100/https://www.instagram.com/p/CBbUxTonIiu/ |archive-date=December 17, 2023 |via=[[Instagram]] |access-date=September 5, 2021 |url-status=live }}</ref> Ray mengambil bahagian di dalam acara sukan tinju amal (''charity boxing event'') [[Creator Clash|Creator Clash 2]] yang dilangsungkan pada 15 April 2023, di mana beliau tewas kepada Haley Sharpe melalui satu keputusan sebulat suara.<ref>{{cite news |last1=Hits |first1=Random |title=iDubbbz vs. Alex Wassabi Tops Creator Clash 2, April 15 At Amalie Arena In Tampa |url=https://www.boxingscene.com/idubbbz-vs-alex-wassabi-tops-creator-clash-2-april-15-amalie-arena-tampa--172022 |access-date=24 January 2023 |work=Boxingscene.com |date=24 January 2023 |archive-date=September 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230912223334/https://www.boxingscene.com/idubbbz-vs-alex-wassabi-tops-creator-clash-2-april-15-amalie-arena-tampa--172022 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Polhamus |first=Blaine |date=2023-01-24 |title=Full Creator Clash 2 lineup: Every matchup and tale of the tape |url=https://dotesports.com/streaming/news/full-creator-clash-2-lineup-every-matchup-and-tale-of-the-tape |access-date=2023-01-25 |website=Dot Esports |language=en-US |archive-date=January 25, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230125170046/https://dotesports.com/streaming/news/full-creator-clash-2-lineup-every-matchup-and-tale-of-the-tape |url-status=live }}</ref> == Rekod tinju == {{BoxingRecordSummary |draws= |nc= |ko-wins= |ko-losses= |dec-wins= |dec-losses=1 |dq-wins= |dq-losses= }} {| class="wikitable" style="text-align:center" !{{abbr|No.|Nombor}} !Keputusan !Rekod !Lawan !Jenis !Pusingan, masa !Tarikh !Lokasi !Nota |- |1 |{{no2}}Kalah |0–1 |style="text-align:left;" |Haley Sharpe |{{abbr|UD|Keputusan sebulat suara}} |5 |[[Creator Clash 2|15 April 2023]] | style="text-align:left;" |{{small|[[Amalie Arena]], [[Tampa, Florida]], A.S.}} | |} == Filemografi == {{Pending series key}} === Filemografi lakon suara === {| class="wikitable sortable" |+Senarai persembahan lakon suara !Tahun !Tajuk !Peranan !Nota !Sumber |- | rowspan="2" |2014 |''[[Persona 4 Arena Ultimax]]'' | rowspan="2" |[[Margaret (Persona)|Margaret]] | |<ref name="voice actor" /><ref name="geekandsundry" /><ref name=":7">{{Cite web|date=2020-08-07|title=The Cast of Critical Role: Why Their Voices Sound So Familiar|url=https://screenrant.com/critical-role-voice-actors-matthew-mercer-laura-bailey/|access-date=2021-06-13|website=ScreenRant|language=en-US|archive-date=March 19, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319141017/https://screenrant.com/critical-role-voice-actors-matthew-mercer-laura-bailey/|url-status=live}}</ref> |- |''[[Persona Q: Shadow of the Labyrinth]]'' | |<ref name="voice actor" /><ref name="geekandsundry" /><ref>{{Cite web|last=Kuchera|first=Ben|date=2016-01-11|title=How the voices behind your favorite games and shows are re-inventing live D&D|url=https://www.polygon.com/features/2016/1/11/10589378/how-the-voices-behind-your-favorite-games-and-shows-are-re-inventing|access-date=2021-06-13|website=Polygon|language=en|archive-date=April 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401162651/https://www.polygon.com/features/2016/1/11/10589378/how-the-voices-behind-your-favorite-games-and-shows-are-re-inventing|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="5" |2015 |''[[Lego Dimensions]]'' |Amy Allen | |<ref name="voice actor" /> |- |''[[Metal Gear Solid V: The Phantom Pain]]'' |Askar Diamond Dog | |<ref name="voice actor" /><ref name="geekandsundry" /> |- |''[[Persona 4: Dancing All Night]]'' |[[Margaret (Persona)|Margaret]] | |<ref name="voice actor" /><ref name="geekandsundry" /> |- |[[Star Wars Battlefront (permainan video 2015)|''Star Wars Battlefront'']] |Stormtrooper Wanita | |<ref name="geekandsundry" /><ref name="mobygames" /> |- |''[[The Legend of Heroes: Trails of Cold Steel]]'' | rowspan="2" |Laura S. Arseid | |<ref name="voice actor" /><ref name=":7" /> |- | rowspan="3" |2016 |''[[The Legend of Heroes: Trails of Cold Steel II]]'' | |<ref name="voice actor" /><ref name=":7" /> |- |''[[Fire Emblem Fates]]'' |Mikoto, Effie, Oboro | |<ref name="voice actor" /> |- |''[[Lego Marvel's Avengers]]'' |Saintis S.H.I.E.L.D. | |<ref name="mobygames" /> |- | rowspan="4" |2017 |''[[Fire Emblem Heroes]]'' |Shanna, Oboro, Effie | |<ref name="voice actor" /> |- |''[[Fire Emblem Warriors]]'' |Oboro | |<ref name=":9">{{Cite web|date=April 8, 2018|title=These actors got cast in Pillars of Eternity II after playing D&D on YouTube|url=https://www.pcgamesn.com/pillars-of-eternity-2-deadfire/pillars-of-eternity-2-critical-role|access-date=2021-06-13|website=PCGamesN|language=en-GB|archive-date=June 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613002949/https://www.pcgamesn.com/pillars-of-eternity-2-deadfire/pillars-of-eternity-2-critical-role|url-status=live}}</ref> |- |''[[Friday the 13th: The Game]]'' |AJ Mason | |<ref name="voice actor" /><ref name="mobygames" /> |- |''[[Final Fantasy XV: Comrades]]'' |Jeanne Labreigh | |<ref name=":10">{{Cite web|title=What's on at ComicCon London this Spring and Summer 2020|url=http://www.watfordlondon.uk/events/Comic-con-London-2020.htm|access-date=2021-06-13|website=Watford Hertfordshire & London Review|language=en|archive-date=September 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918011920/http://www.watfordlondon.uk/events/Comic-con-London-2020.htm|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" |2018 |''[[Metal Gear Survive]]'' |Pemain, Miranda | |<ref name="mobygames" /> |- |''[[Pillars of Eternity II: Deadfire]]'' |Maia Rua, Keyleth |Keyleth melalui DLC ''Paket Critical Role'' |<ref name=":9" /> |- | rowspan="2" |2019 |''[[The Legend of Heroes: Trails of Cold Steel III]]'' |Laura S. Arseid | |<ref name=":7" /> |- | [[Far Cry: New Dawn|''Far Cry New Dawn'']] |Bakat Suara | |<ref name="mobygames" /><ref name=":10" /><ref>{{Cite web|date=March 5, 2019|title=A Critical Role csapata kevesebb mint 1 óra alatt szedte össze a pénzt az animációs filmjére|url=https://www.gamestar.hu/masvilag/critical-role-dungeons-and-dragons-animacios-film-260360.html|access-date=2021-06-13|website=GameStar|language=hu|archive-date=June 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613013101/https://www.gamestar.hu/masvilag/critical-role-dungeons-and-dragons-animacios-film-260360.html|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | 2020 | ''[[Fallout 76|Fallout 76: Wastelanders]]'' | Eugenie | | <ref>{{Cite video game|title=Fallout 76: Wastelanders DLC|developer=Bethesda Game Studios Austin|publisher=Bethesda Softworks|scene=Credits: Voice & Music - Cast|date=April 14, 2020}}</ref> |- | ''[[The Last of Us Part II]]'' | Askar WLF | | <ref name="voice actor" /> |- | 2022–kini | ''[[The Legend of Vox Machina]]'' | Keyleth, Laudna, Kraken | Siri animasi;<br/>penerbit eksekutif dan penulis |<ref name=":82">{{Cite web|last=Spangler|first=Todd|date=2021-10-08|title=Critical Role's 'Legend of Vox Machina' Series Premiere Date Set on Amazon Prime Video|url=https://variety.com/2021/digital/news/critical-role-legend-of-vox-machina-premiere-date-amazon-1235084056/|access-date=2021-10-08|website=Variety|language=en-US|archive-date=October 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008161609/https://variety.com/2021/digital/news/critical-role-legend-of-vox-machina-premiere-date-amazon-1235084056/|url-status=live}}</ref><ref name=":92">{{Cite web|date=2021-10-08|title=WATCH: Critical Role Performs a Scene from The Legend of Vox Machina|url=https://www.cbr.com/watch-critical-role-performs-a-scene-from-the-legend-of-vox-machina/|access-date=2021-10-08|website=CBR|language=en-US|quote=The players from the original campaign are all reprising the roles of their RPG characters, and they will also serve as the executive producers for the new animated series.|archive-date=October 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008153659/https://www.cbr.com/watch-critical-role-performs-a-scene-from-the-legend-of-vox-machina/|url-status=live}}</ref> |- | rowspan=3| 2025 | ''[[Date Everything!]]'' | Beverly | | <ref name="voice actor" /> |- |''[[Dispatch (permainan video)|Dispatch]]'' | Brickhouse | |<ref>{{cite web|title=All voice actors in Dispatch|url=https://dotesports.com/general/news/dispatch-all-voice-actors|first=Titas|last=Khan|date=October 27, 2025}}</ref> |- |''[[Tomb Raider: The Legend of Lara Croft]]'' | Fig, Dr. Doomsickle | Siri animasi |<ref name="voice actor" /> |- |2025–kini | ''[[The Mighty Nein]]'' | Beauregard "Beau" Lionett | Siri animasi; penerbit eksekutif | <ref name="EW on upcoming VM & MN shows">{{Cite magazine |last=Romano |first=Nick |date=August 22, 2024 |title='The Legend of Vox Machina' first look: 'Season 3 is going to leave a mark' (exclusive) |url=https://ew.com/the-legend-of-vox-machina-season-3-first-look-exclusive-8699274 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822161641/https://ew.com/the-legend-of-vox-machina-season-3-first-look-exclusive-8699274 |archive-date=August 22, 2024 |access-date=August 22, 2024 |magazine=[[Entertainment Weekly]] |language=en}}</ref><ref name="IGN-2025">{{Cite web |last=Yin-Poole |first=Wesley |date=July 24, 2025 |title=Critical Role's Prime Video Show The Mighty Nein Finally Has a Release Date — and a Star-Studded Guest Voice Cast {{!}} SDCC 2025 |url=https://www.ign.com/articles/critical-roles-prime-video-show-the-mighty-nein-finally-has-a-release-date-and-a-star-studded-guest-voice-cast-sdcc-2025 |access-date=July 24, 2025 |website=[[IGN]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724212424/https://www.ign.com/articles/critical-roles-prime-video-show-the-mighty-nein-finally-has-a-release-date-and-a-star-studded-guest-voice-cast-sdcc-2025 |archive-date=July 24, 2025 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan=2|2027 |{{Pending series|[[Persona 4 Revival]]}} |[[Margaret (Persona)|Margaret]] | |<ref>{{cite web |last1=Lada |first1=Jenni |title=Igor and Margaret Voice Actors Return for Persona 4 Revival |url=https://www.siliconera.com/igor-and-margaret-voice-actors-return-for-persona-4-revival/ |website=Siliconera |access-date=23 October 2026 |date=23 October 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261024020325/https://www.siliconera.com/igor-and-margaret-voice-actors-return-for-persona-4-revival/ |archive-date=October 24, 2026 |url-status=live}}</ref> |- |{{Pending series|[[Final Fantasy VII Revelation]]}} |[[Shiva (Final Fantasy)|Polydroid Shiva]] | |<ref>{{Cite web |last=Parrish |first=Ash |date=October 8, 2026 |title=Another Critical Role Actor Joins The Final Fantasy 7 Revelation Cast As Shiva (But Not The Shiva You Think) |url=https://kotaku.com/another-critical-role-actor-joins-the-final-fantasy-vii-revelation-cast-as-shiva-but-not-the-shiva-you-think-2000742683 |access-date=October 15, 2026 |website=Kotaku |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20261012234103/https://kotaku.com/another-critical-role-actor-joins-the-final-fantasy-vii-revelation-cast-as-shiva-but-not-the-shiva-you-think-2000742683 |archive-date=October 12, 2026 |url-status=live}}</ref> |- |} === Filemografi aksi langsung === {| class="wikitable sortable" |+Senarai persembahan aksi langsung !Tahun !Tajuk !Peranan !Nota !Sumber |- |2010–11 |''[[1000 Ways to Die]]'' |Tina si Pemain Permainan Video, Trudie si Gadis Karaoke |Siri televisyen Episod: "Stupid Is As Death Does" dan "Death On A Stick" |<ref name="official" /> |- |2012 |''Batgirl: Spoiled'' |[[Stephanie Brown (watak)|Stephanie Brown]] |Siri web [[Filem peminat|buatan peminat]] |<ref name="geekandsundry" /><ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |2012–16 |''Super Power Beat Down'' |[[Dirinya sendiri]] |Siri web |<ref name=":11" /><ref name="super_power_beat" /> |- | rowspan="3" |2013 |''School of Thrones'' |[[Melisandre]] |Siri web [[Parodi|parodi]] |<ref name="geekandsundry" /><ref>{{Cite web|date=2013-02-21|title=School of Thrones: Alex Carpenter goes behind the scenes • Hypable|url=https://www.hypable.com/school-of-thrones-webseries-behind-the-scenes/|access-date=2021-06-12|website=Hypable|language=en-US|archive-date=April 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428060819/https://www.hypable.com/school-of-thrones-webseries-behind-the-scenes/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=March 12, 2013|title='Game of Thrones': the high school version|url=https://ew.com/article/2013/03/12/game-of-thrones-high-school/|access-date=2021-06-12|website=EW.com|language=en|archive-date=June 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612053009/https://ew.com/article/2013/03/12/game-of-thrones-high-school/|url-status=live}}</ref> |- |''Walk of Shame'' |Anne |Siri televisyen |<ref name="official" /> |- |''[[Chastity Bites]]'' |Flashback Virgin 5 |Filem |<ref>{{Citation|title=Chastity Bites (2013)|url=https://www.imdb.com/title/tt2145637/fullcredits|access-date=May 11, 2018|archive-date=March 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329022902/https://www.imdb.com/title/tt2145637/fullcredits|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="4"|2015–kini | rowspan="4"|''[[Critical Role]]'' |Keyleth of the Air Ashari ([[Critical Role kempen pertama|Kempen 1]]) | rowspan="4"|Ahli pelakon<br />Siri web [[permainan langsung]] milik pencipta | rowspan="4"|<ref name="geekandsundry" /><ref name=":13">{{Cite web|date=2021-10-24|title=Critical Role: Everything to Know About the Characters of Campaign Three|url=https://www.cbr.com/critical-role-everything-to-know-about-the-characters-of-campaign-three/|access-date=2021-10-25|website=CBR|language=en-US|archive-date=October 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211025171144/https://www.cbr.com/critical-role-everything-to-know-about-the-characters-of-campaign-three/|url-status=live}}</ref><ref name="Variety 2025">{{cite news |last1=Maas |first1=Jennifer |date=August 21, 2025 |title=Critical Role’s D&D Campaign 4 Revealed: Brennan Lee Mulligan’s New World ‘Aramán’ and ‘West Marches’ Twist |url=https://variety.com/2025/gaming/news/critical-role-campaign-4-cast-araman-system-west-marches-1236494958/ |access-date=August 21, 2025 |work=Variety |archive-url=https://web.archive.org/web/20250821171456/https://variety.com/2025/gaming/news/critical-role-campaign-4-cast-araman-system-west-marches-1236494958/ |archive-date=August 21, 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Instagram 2025 Character Art">{{Cite Instagram |postid=DOorGTslRzJ |user=critical_role |title=WHOSE LEGENDS WILL BE WRITTEN IN ARAMÁN? ⚔️ 🧭 🪶 👀 Take a (respectful) first look at our stunning new #CriticalRole Campaign 4 adventurers before their tale begins at the table this OCTOBER 2ND! [ Artwork by @_solelle, with additional art and consultation by @agarthanguide 🎨✨ ][13 images] |author=Critical Role |author-link=Critical Role |date=September 15, 2025 |access-date=September 15, 2025 |archive-url= |archive-date= |url-status=}}</ref> |- |Beauregard "Beau" Lionett ([[Critical Role kempen kedua|Kempen 2]]) |- |Laudna ([[Critical Role kempen ketiga|Kempen 3]]) |- |Murray Mag'Nesson ([[Critical Role kempen keempat|Kempen 4]]) |- |2016–21 |''[[Talks Machina]]'' |Dirinya sendiri |Rancangan bual bicara web |<ref>{{Cite web|url=https://geekandsundry.com/shows/talks-machina/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170201235038/http://geekandsundry.com/shows/talks-machina/|url-status=dead|archive-date=February 1, 2017|title=Talks Machina {{!}} Geek and Sundry|website=geekandsundry.com|access-date=May 11, 2018}}</ref><ref name="Talks cancelled">{{Cite tweet|last=Foster |first=Brian W.|user=BrianWFoster|number=1455670307889434624|date=November 2, 2021|title=Gonna pin this since I get this question here and on IG and in my chat every day: Unfortunately, Talks has been canceled. I believe there are plans for a new "after-show", but @CriticalRole would have that info. That's all I know and can share [Cowboy hat face]|access-date=November 2, 2021}}</ref> |- |2017 |''[[Geek & Sundry#Sagas of Sundry: Madness|Sagas of Sundry: Madness]]'' |Abigail Persimmon |Siri web permainan langsung |<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=Casey |first=Dan |date=March 30, 2026 |title=Where to Watch SAGAS OF SUNDRY: MADNESS for Free in 2026 |url=https://nerdist.com/article/where-to-watch-sagas-of-sundry-madness-for-free/ |access-date=March 31, 2026 |website=[[Nerdist]] |language=en-US}}</ref> |- |2018 |''Key Question'' |Dirinya sendiri; pengacara bersama |Siri web |<ref name=":2" /> |- |2018–21 |''[[L.A. by Night]]'' |Ellenore |Siri web permainan langsung Episod: "Find My Home" dan "Live on the Moon" |<ref>{{Cite web|title=Find My Home|website=[[IMDb]] |url=https://www.imdb.com/title/tt10276466/fullcredits|access-date=February 19, 2020|archive-date=January 19, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119005656/https://www.imdb.com/title/tt10276466/fullcredits|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite episode|title=Live on the Moon|url=https://www.youtube.com/watch?v=yhVsWPxy3c4|access-date=November 11, 2021|series=L.A. by Night|series-link=L.A. by Night|date=September 24, 2021|season=5|number=4|archive-url=https://web.archive.org/web/20211111212350/https://www.youtube.com/watch?v=yhVsWPxy3c4|archive-date=November 11, 2021|url-status=live}}</ref> |- |rowspan="2"|2019 |''Pub Draw'' |Dirinya sendiri |Siri web |<ref>{{Cite web|last=Plante|first=Corey|date=April 20, 2019|title=Critical Role: How Babs Tarr Brings D&D Characters to Life on 'Pub Draw'|url=https://www.inverse.com/article/54979-critical-role-pub-draw-babs-tarr-interview|access-date=2021-05-06|website=Inverse|language=en|archive-date=June 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220605231410/https://www.inverse.com/article/54979-critical-role-pub-draw-babs-tarr-interview|url-status=live}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|date=2020-03-31|title=Bingeworthy: 'Critical Role' Productions Edition|url=https://www.nerdsandbeyond.com/2020/03/31/bingeworthy-critical-role-productions-edition/|access-date=2020-06-30|website=Nerds and Beyond|language=en|archive-date=May 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200521185526/http://www.nerdsandbeyond.com/2020/03/31/bingeworthy-critical-role-productions-edition/|url-status=live}}</ref> |- |''UnDeadwood'' |Arabella Whitlock |Siri terhad web |<ref>{{Cite web|date=September 26, 2019|title=Critical Role Announces New Limited-Series Game|url=https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-new-undeadwood-limited-series-game/|access-date=2021-06-12|website=ComicBook.com|language=en|archive-date=June 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612160322/https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-new-undeadwood-limited-series-game/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=Granshaw|first=Lisa|date=2019-10-20|title=Exclusive: Brian W. Foster dishes on Critical Role's new show UnDeadwood|url=https://www.syfy.com/syfywire/exclusive-brian-w-foster-dishes-on-critical-roles-new-show-undeadwood|access-date=2021-06-12|website=SYFY WIRE|language=en|archive-date=June 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200628092317/https://www.syfy.com/syfywire/exclusive-brian-w-foster-dishes-on-critical-roles-new-show-undeadwood|url-status=live}}</ref> |- |2020 |''[[Dimension 20]]: Pirates of Leviathan'' |Sunny Biscotto |Siri antologi web permainan langsung |<ref>{{Cite web|url=https://comicbook.com/gaming/news/dungeons-dragons-dimension-20-pirates-of-leviathan-/|title=Pirates of Leviathan Continues to Push the Boundaries of Dungeons & Dragons|access-date=June 23, 2021|archive-date=October 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201015041454/https://comicbook.com/gaming/news/dungeons-dragons-dimension-20-pirates-of-leviathan-/|url-status=live}}</ref> |- |2022 |''[[Exandria Unlimited|Exandria Unlimited: Calamity]]'' |Patia Por'co |Siri antologi web permainan langsung |<ref name="ExU Calamity Press Release">{{Cite web |date=2022-05-12 |title=HYPE! Exandria Unlimited: Calamity Premieres Thursday, May 26th! |url=https://critrole.com/hype-exandria-unlimited-calamity-premieres-thursday-may-26th/ |access-date=2022-05-12 |website=Critical Role |language=en-US |type=[[Kenyataan media|Hebahan media]] |archive-date=May 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220512160446/https://critrole.com/hype-exandria-unlimited-calamity-premieres-thursday-may-26th/ |url-status=live }}</ref><ref name="CB.com Calamity Announcement">{{Cite web |date=May 12, 2022 |title=Critical Role Announces New Exandria Unlimited Miniseries |url=https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-exandria-unlimited-calamity-brennan-lee-mulligan-aabria-iyengar/ |access-date=2022-05-12 |website=[[ComicBook.com]] |language=en |archive-date=May 12, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220512190801/https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-exandria-unlimited-calamity-brennan-lee-mulligan-aabria-iyengar/ |url-status=live }}</ref> |- |2022–24 |''[[4-Sided Dive]]'' |Dirinya sendiri |Rancangan bual bicara web |<ref name=":42">{{Cite web |last=Radulovic |first=Petrana |date=2022-03-14 |title=Critical Role announces two new series to celebrate its 7th anniversary |url=https://www.polygon.com/22977603/critical-role-new-series-7-year-anniversary |access-date=2022-03-14 |website=Polygon |language=en-US |archive-date=March 14, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220314205229/https://www.polygon.com/22977603/critical-role-new-series-7-year-anniversary |url-status=live }}</ref><ref name=":52">{{Cite web |date=March 14, 2022 |title=Critical Role Announces Two New Shows |url=https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-new-shows-announcement/ |access-date=2022-03-14 |website=ComicBook.com |language=en |archive-date=March 14, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220314205229/https://comicbook.com/gaming/news/critical-role-new-shows-announcement/ |url-status=live }}</ref> |- |2023 |''[[Candela Obscura]]'' | Beatrix Monroe | Siri web permainan langsung yang menggunakan sistem ''Illuminated Worlds''; 3 episod | <ref>{{Cite web |date=July 22, 2023 |title=Critical Role presents Candela Obscura! |url=https://critrole.com/event/critical-role-presents-candela-obscura/ |access-date=July 23, 2023 |website=Critical Role |language=en-US |type=Kenyataan media |archive-date=July 23, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230723041309/https://critrole.com/event/critical-role-presents-candela-obscura/ |url-status=live }}</ref> |- |2024 |''[[Midst#Terbitan turunan|Moonward]]'' |Vesta Sterling |Siri terhad web |<ref name="Business Insider Moonward announcement">{{Cite web |last=Teh |first=Cheryl |date=July 11, 2024 |title=Critical Role is branching out further into the podcasting business and putting 2 heavyweight cast members on a new, experimental show |url=https://www.businessinsider.com/critical-role-expands-further-into-podcast-business-moonward-obrien-ray-2024-7 |access-date=July 11, 2024 |website=[[Business Insider]] |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20240910191917/https://www.businessinsider.com/critical-role-expands-further-into-podcast-business-moonward-obrien-ray-2024-7 |archive-date=September 10, 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HvSveZZCW5g |title=MOONWARD OFFICIAL TRAILER |date=July 24, 2024 |type=Treler |publisher=[[Critical Role Productions]] |access-date=July 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240724173043/https://www.youtube.com/watch?v=HvSveZZCW5g&gl=US&hl=en |archive-date=July 24, 2024 |url-status=live}}</ref> |- |2025 |''[[Age of Umbra]]'' |Brixton |Siri terhad permainan langsung yang menggunakan sistem ''[[Daggerheart]]'' |<ref>{{Cite web |last=Stewart |first=Jazz |date=May 12, 2025 |title=Critical Role announces new miniseries for Daggerheart, its custom D&D competitor |url=https://www.polygon.com/tabletop-games/598608/critical-role-daggerheart-miniseries-age-of-umbra |access-date=May 12, 2025 |website=Polygon |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512173858/https://www.polygon.com/tabletop-games/598608/critical-role-daggerheart-miniseries-age-of-umbra |archive-date=May 12, 2025 |url-status=live}}</ref> |- |2026 |{{Pending series|[[Shattered Legends]]}} |Florence |Siri terhad permainan langsung yang menggunakan sistem ''Daggerheart'' |<ref>{{Cite web |last=Cacciatore |first=Francesco |date=October 13, 2026 |title=Critical Role's New Canon Campaign Will Feature VTuber Stars |url=https://www.polygon.com/critical-role-shattered-legends-vtubers-hololive-daggerheart/ |access-date=October 13, 2026 |website=[[Polygon (tapak web)|Polygon]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20261013092804/https://www.polygon.com/critical-role-shattered-legends-vtubers-hololive-daggerheart/ |archive-date=October 13, 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Stretch |first=Andrew |date=October 12, 2026 |title=Matthew Mercer To DM Shattered Legends, A New Canon Exandria Mini-Series In Collaboration With Hololive |url=https://techraptor.net/tabletop/news/matthew-mercer-to-dm-shattered-legends-new-canon-exandria-mini-series-in |access-date=October 13, 2026 |website=TechRaptor |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20261013031203/https://techraptor.net/tabletop/news/matthew-mercer-to-dm-shattered-legends-new-canon-exandria-mini-series-in |archive-date=October 13, 2026 |url-status=live}}</ref> |- |} === Buku audio === {| class="wikitable sortable" |+Senarai persembahan lakon suara dalam Buku audio !Tahun !Tajuk !Peranan !Nota !Sumber |- |2022 |''[[Critical Role: The Mighty Nein – The Nine Eyes of Lucien]]'' | Beauregard "Beau" Lionett | |<ref>{{Cite web |last=McCauley |first=Tara |date=2022-09-28 |title=Critical Role Cast Reprise Their Mighty Nein Roles for New Audiobook |url=https://www.cbr.com/critical-role-cast-reprise-mighty-nein-roles-lucian-audiobook/ |access-date=2022-10-20 |website=CBR |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20250619121435/https://www.cbr.com/critical-role-cast-reprise-mighty-nein-roles-lucian-audiobook/ |archive-date=June 19, 2025 |url-status=live}}</ref> |- |2024 |''Critical Role: Bells Hells – What Doesn't Break'' |Laudna | |<ref>{{Cite web | title=Bells Hells—What Doesn't Break: Critical Role | url=https://www.amazon.com/Bells-Hells-What-Doesnt-Break-Critical/dp/B0CN1Q5FRL | language=en-US | access-date=September 3, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241203145031/https://www.amazon.com/Bells-Hells-What-Doesnt-Break-Critical/dp/B0CN1Q5FRL | archive-date=December 3, 2024 | url-status=live}}</ref> |- |2025 |''Critical Role: Vox Machina – Stories Untold'' | Rowspan="2"|Pencerita | | <ref>{{Cite web|title=Critical Role: Vox Machina—Stories Untold|url=https://www.audible.com/pd/Critical-Role-Vox-Machina-Stories-Untold-Audiobook/B0DBMBYTTZ|access-date=February 25, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251227135838/https://www.audible.com/pd/Critical-Role-Vox-Machina-Stories-Untold-Audiobook/B0DBMBYTTZ|archive-date=December 27, 2025|url-status=live}}</ref> |- |2026 |''Critical Role: The Mighty Nein – Stories Untold'' | | <ref>{{cite web|title=Critical Role: The Mighty Nein--Stories Untold|url=https://www.audible.com/pd/Critical-Role-The-Mighty-Nein-Stories-Untold-Audiobook/B0G1S3BNRP?srsltid=AfmBOopKgUGFM5zUWAsci3zQuI5zhqwvyJDhqn3_8YVkafK0GU8SQ4wH|access-date=September 9, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260909213250/https://www.audible.com/pd/Critical-Role-The-Mighty-Nein-Stories-Untold-Audiobook/B0G1S3BNRP%3Fsrsltid%3DAfmBOopKgUGFM5zUWAsci3zQuI5zhqwvyJDhqn3_8YVkafK0GU8SQ4wH|archive-date=September 9, 2026|url-status=live}}</ref> |} == Nota == {{reflist|group=Nota}} == Rujukan == <references> <ref name="reddit">{{Cite web|url=https://www.reddit.com/r/criticalrole/comments/6r29aq/spoilers_e106_the_official_marisha_ama_thread/dl3dzen/|title=[Spoilers E106] The Official Marisha AMA Thread: Marisha learns to Reddit. • r/criticalrole|website=reddit|date=August 3, 2017|language=en|access-date=May 10, 2018|archive-date=August 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821081512/https://www.reddit.com/r/criticalrole/comments/6r29aq/spoilers_e106_the_official_marisha_ama_thread/dl3dzen/|url-status=live}}</ref> <ref name="voice actor">{{Cite web|url=http://www.behindthevoiceactors.com/Marisha-Ray/?s=otn|title=Marisha Ray (visual voices guide)|website=Behind The Voice Actors|access-date=May 10, 2018|type= A green check mark indicates that a role has been confirmed using a screenshot (or collage of screenshots) of a title's list of voice actors and their respective characters found in its credits or other reliable sources of information|archive-date=July 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724080858/https://www.behindthevoiceactors.com/Marisha-Ray/?s=otn|url-status=live}}</ref> <ref name="geekandsundry">{{Cite news|url=https://nerdist.com/article/critical-roles-marisha-ray-where-youve-heard-and-seen-her-before/|title=Critical Role's Marisha Ray: Where You've Heard (and Seen) Her Before {{!}} Nerdist|date=February 17, 2016|work=[[Nerdist]]|access-date=May 10, 2018|language=en|archive-date=January 23, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123223033/https://nerdist.com/article/critical-roles-marisha-ray-where-youve-heard-and-seen-her-before/|url-status=live}}</ref> <ref name="mobygames">{{Cite web|url=http://www.mobygames.com/developer/sheet/view/developerId,733047/|title=Marisha Ray Video Game Credits and Biography - MobyGames|website=MobyGames|access-date=May 10, 2018|archive-date=July 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724080902/https://www.mobygames.com/developer/sheet/view/developerId,733047/|url-status=live}}</ref> <ref name="official">{{Cite web|url=http://www.marisharay.com/resume|title=Marisha Ray|website=Marisha Ray|language=en|access-date=May 10, 2018|archive-date=May 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180524044515/http://www.marisharay.com/resume|url-status=live}}</ref> <ref name="podcast">{{Cite episode|series=A Conversation With|number=50|title=Marisha Ray Talks Being Tinker Bell, Constant Online Harassment, The Future of Critical Role|url=https://www.youtube.com/watch?v=CjYRblfIeB4|people=Philip DeFranco, Marisha Ray|date=April 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602221304/https://www.youtube.com/watch?v=CjYRblfIeB4|archive-date=June 2, 2021|access-date=June 2, 2021|url-status=live}}</ref> </references> == Pautan luar == * {{IMDb name|4065482|Marisha Ray}} {{Critical Role}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ray, Marisha}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon permainan video wanita Amerika]] [[Kategori:Pelakon suara wanita Amerika]] [[Kategori:Pelakon wanita Amerika abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon wanita Amerika abad ke-20]] [[Kategori:Penghibur dari Los Angeles]] [[Kategori:Pelakon wanita dari Los Angeles]] [[Kategori:Penerbit siri web]] [[Kategori:Pelakon siri web wanita Amerika]] [[Kategori:Penghibur permainan langsung]] [[Kategori:Tahun kelahiran hilang (orang hidup)]] 286hksx0xqgl4gd6lftrj5087l6v18j 0 1305396 7004236 2026-11-12T08:54:46Z ZenZephyr17 400894 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1378412734|Ahmad Jumat]]" 7004236 wikitext text/x-wiki dadasd [[Kategori:Kelahiran 1941]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Alumni Universiti California Selatan]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Muslim Brunei]] 7nx487m07w06yz12meppubkigiyvoe7 7004311 7004236 2026-11-12T09:49:59Z ZenZephyr17 400894 Maklumat artikel yang telah dikemas kini dan ditambah baik, termasuk perincian, pemformatan serta pembetulan tatabahasa. 7004311 wikitext text/x-wiki {{Huraian ringkas|Ahli politik Brunei (lahir 1941)}} {{Malay name|Ahmad|Jumat| note = on}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Dimuliakan]] [[Manteri|Pehin Orang Kaya Setia Pahlawan]] [[Darjah Setia Negara Brunei|Dato Seri Setia]] | name = Ahmad Jumat | native_name = {{no bold|أحمد جمعة}} | honorific_suffix = [[Darjah Setia Negara Brunei|PSNB]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|SPMB]] [[Darjah Paduka Seri Laila Jasa|DSLJ]] PJK PKL | image = Awang Ahmad bin Haji Jumat.jpg | caption = | office1 = Ke-4 [[Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan (Brunei)|Menteri Kebudayaan, Belia dan Sukan]] | term_start1 = 22 Ogos 2008 | term_end1 = 29 Mei 2010 | predecessor1 = [[Mohammad bin Daud|Mohammad Daud]] | successor1 = [[Hazair Abdullah]] | monarch1 = [[Hassanal Bolkiah]] | office2 = Ke-2 [[Kementerian Sumber-Sumber Utama dan Pelancongan|Menteri Perindustrian dan Sumber-Sumber Utama]] | term_start2 = 24 Mei 2005 | term_end2 = 22 Ogos 2008 | predecessor2 = [[Abdul Rahman Taib]] | successor2 = [[Yahya Bakar]] | deputy2 = [[Hamdillah Abdul Wahab]] | office3 = Ke-3 [[Kementerian Pembangunan (Brunei)|Menteri Pembangunan]] | term_start3 = 17 Mei 2002 | term_end3 = 22 Ogos 2008 | predecessor3 = [[Pengiran Ismail]] | successor3 = [[Abdullah Bakar]] | office4 = Ke-1 [[Kementerian Pendidikan (Brunei)|Timbalan Menteri Pendidikan]] | term_start4 = 21 Oktober 1986 | term_end4 = 2001 | minister4 = [[Abdul Aziz Umar]]<br>Abdul Rahman Taib | predecessor4 = ''Pejabat ditubuhkan'' | successor4 = [[Suyoi Osman]] | birth_date = {{birth date and age|1941|11|23|df=yes}} | birth_place = [[Pekan Muara|Muara]], [[Daerah Brunei-Muara|Brunei–Muara]], [[Brunei]] | profession = {{flatlist| *Ahli politik *Penjawat awam}} | education = {{ubil|[[Universiti Malaya]] ([[Sarjana Muda Sastera|BA]])|[https://en.wikipedia.org/wiki/University%20of%20Alberta Universiti Alberta] ([https://en.wikipedia.org/wiki/Master%20of%20Education MEd])|[[Universiti California Selatan]] ([https://en.wikipedia.org/wiki/Doctor%20of%20Education D.Ed])}} | signature = Ahmad Jumat signature (vectorised).svg }} '''Ahmad bin Haji Jumat''' (lahir 23 November 1941) ialah seorang tokoh bangsawan, penjawat awam, dan ahli politik Brunei yang kini merupakan wakil Brunei Darussalam ke [[Suruhanjaya Antara Kerajaan ASEAN mengenai Hak Asasi Manusia]] (AICHR).<ref name=":0">{{Cite web |date=2018-10-17 |title=WAKIL-WAKIL AICHR (2009–2012) |url=https://aichr.org/the-representatives-of-aichr-2009-2012/ |access-date=2023-07-18 |website=AICHR}}</ref> Beliau pernah memegang jawatan sebagai [[Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan (Brunei)|Menteri Kebudayaan, Belia dan Sukan]] dari tahun 2008 hingga 2010,<ref>{{Cite book |last= |first= |url=https://books.google.com/books?id=mfecAAAAQBAJ&dq=pehin+ahmad+jumat&pg=PA374 |title=Buku Tahunan Britannica 2011 |date=2011-03-01 |publisher=Ensiklopedia Britannica, Inc. |isbn=978-1-61535-500-6 |pages=374}}</ref> serta [[Kementerian Sumber-Sumber Utama dan Pelancongan|Menteri Perindustrian dan Sumber-Sumber Utama]] dari tahun 2005 hingga 2008,<ref>{{Cite book |last=Turner |first=B. |url=https://books.google.com/books?id=zzQUDgAAQBAJ&dq=pehin+ahmad+jumat&pg=PA233 |title=Buku Tahunan Negarawan 2007: Politik, Budaya, dan Ekonomi Dunia |date=2017-02-07 |publisher=Springer |isbn=978-0-230-27135-7 |pages=233}}</ref> dan [[Kementerian Pembangunan (Brunei)|Menteri Pembangunan]] dari tahun 2002 hingga 2008.<ref>{{Cite book |last=Publications |first=Europa |url=https://books.google.com/books?id=LclscNCTz9oC&dq=pehin+ahmad+jumat&pg=PA221 |title=Timur Jauh dan Australasia 2003 |date=2002 |publisher=Akhbar Psikologi |isbn=978-1-85743-133-9 |pages=221}}</ref> == Kehidupan awal dan pendidikan == Ahmad dilahirkan di [[Pekan Muara|Muara]] pada 23 November 1941.<ref name=":3">{{Cite web |date=2002-05-22 |title=Biodata Yang Berhormat Menteri Pembangunan |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2002/22%20MEI%202002.pdf |access-date=2024-06-30 |website=www.pelitabrunei.gov.bn |page=6 |language=ms}}</ref> Latar belakang pendidikannya merangkumi ijazah Sarjana Muda Sastera (BA) daripada [[Universiti Malaya]] pada tahun 1967, Sarjana Pendidikan (MEd) daripada [https://en.wikipedia.org/wiki/University%20of%20Alberta Universiti Alberta] pada tahun 1973, dan Doktor Pendidikan (D.Ed.) daripada [[Universiti California Selatan]] pada tahun 1990.<ref name=":1">{{Cite web |title=Ringkasan Riwayat Hidup Wakil-wakil AICHR |url=https://aichr.org/wp-content/uploads/2019/01/AICHR_Representatives_Brief_CV.pdf |access-date=2023-07-18 |website=dokumen.tips}}</ref><ref name=":3" /> == Kerjaya == Ringkasan kerjaya beliau adalah seperti berikut: Pegawai Pentadbir Brunei di [[Perdana Menteri Brunei|Pejabat Menteri Besar]] dari tahun 1965 hingga 1969, Pentadbir Pendidikan dan Pentadbir Kanan dari tahun 1969 hingga 1971, serta Ketua Unit Perancangan di Jabatan Pendidikan pada tahun 1973. Pada tahun 1974, beliau dilantik sebagai Pemangku Timbalan Pengarah Pendidikan, dan pada 1 Januari 1975, beliau dilantik secara rasmi memegang jawatan tersebut.<ref>{{Cite book |last=Othman bin Haji Mohammad Don (Awang Haji) |first= |title=Pentadbiran awam negara Brunei Darussalam (1906-1983): sejarah dan perkembangan |date=2017 |publisher=Pusat Sejarah Brunei, Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan |isbn=978-99917-63-53-8 |pages=157 |language=ms}}</ref> Beliau kemudiannya dilantik sebagai Pengarah Pendidikan dari tahun 1977 hingga 1982.<ref name=":1" /> Dari 8 Februari hingga 31 Disember 1982, beliau memegang jawatan sebagai Ketua Pengarah Jabatan Perkhidmatan Awam.<ref>{{Cite web |date=1 Julai 2021 |title=Sambutan 50 Tahun Jabatan Perkhidmatan Awam |url=https://www.jpa.gov.bn/Shared%20Documents/e-Buku/Jubli%20Emas%20Final%20Version%20-%2025june2021.pdf |access-date=21 Disember 2024 |website=Jabatan Perkhidmatan Awam |language=ms}}</ref> Beliau memegang jawatan sebagai Pengarah Perjawatan merangkap Ketua Perkhidmatan Awam dari tahun 1982 hingga 1983, Pengarah Perkhidmatan Diplomatik dari tahun 1983 hingga 1984, Setiausaha Tetap di Kementerian Hal Ehwal Luar Negeri dari tahun 1984 hingga 1986, [[Kementerian Pendidikan Brunei|Timbalan Menteri Pendidikan]] dari tahun 1986 hingga 2001,<ref>{{Cite book |last=Brunei |url=https://books.google.com/books?id=fxUhAAAAMAAJ&q=pehin+ahmad+jumat |title=Brunei Darussalam in Profile |date=1988 |publisher=Shandwick |isbn=978-0-9513855-0-0 |pages=33 |language=en}}</ref> [[Kementerian Pembangunan (Brunei)|Pemangku Menteri Pembangunan]] pada tahun 2001,<ref name=":3" /> Menteri Pembangunan dari tahun 2002 hingga 2005, Menteri Perindustrian dan Sumber-Sumber Utama dari tahun [[Majlis Mesyuarat Menteri-Menteri Kabinet 2005–2010|2005]] hingga 2008,<ref>{{Cite web |title=Sultanate - News {{!}} Negara Brunei Darussalam {{!}} New ministers in major reshuffle |url=http://sultanate.com/news_server/25_may_7.html |access-date=2023-07-18 |website=sultanate.com}}</ref> [[Menteri Kebudayaan, Belia dan Sukan (Brunei)|Menteri Kebudayaan, Belia dan Sukan]] dari tahun 2008 hingga 2010, dan kini merupakan Wakil Negara Brunei Darussalam ke AICHR sejak November 2011.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Satu siasatan mengenai isu-isu berkaitan pendidikan telah dijalankan di [[Malaysia]] pada tahun 1983 oleh sekumpulan pihak berkuasa yang diketuai oleh Dato Ahmad.<ref>{{Cite web |last=Nani Suryani Abu Bakar |date=Januari 2016 |title=Hubungan Brunei dengan Malaysia 1963 - 1983 |url=https://www.researchgate.net/publication/308973719_Brunei_relations_with_Malaysia_1963_-_1983 |access-date=2024-05-05 |website=www.researchgate.net |publisher=[[Universiti Brunei Darussalam]]}}</ref> === Menteri Pembangunan === Dengan memperkukuh infrastruktur [[penyelidikan dan pembangunan]] (P&P) serta asas [[sumber manusia]] dalam bidang sains, teknologi, dan kejuruteraan di negara-negara anggota ASEAN, para menteri ASEAN (termasuk Ahmad) yang bertanggungjawab terhadap sains dan teknologi berusaha untuk menyumbang kepada pencapaian matlamat-matlamat ini. Usaha ini dijalankan bagi menyokong matlamat serantau secara menyeluruh untuk meningkatkan [https://en.wikipedia.org/wiki/Economic%20integration integrasi ekonomi] dan membina [https://en.wikipedia.org/wiki/Competition%20(economics) daya saing]. Pengisytiharan peringkat menteri pada 27 November 2004 telah mengumumkan penubuhan dan pengoperasian Institut Sains dan Teknologi Maya ASEAN (AVIST).<ref>{{Cite web |date=2004-11-27 |title=PENGISYTIHARAN PERINGKAT MENTERI MENGENAI PENUBUHAN DAN PENGOPERASIAN INSTITUT SAINS DAN TEKNOLOGI MAYA ASEAN (AVIST) |url=https://asean.org/ministerial-declaration-on-the-establishment-and-operation-of-the-asean-virtual-institute-of-science-and-technology-avist/ |access-date=2023-07-18 |website=asean.org}}</ref> [[Universiti Brunei Darussalam]] (UBD) telah menganjurkan persidangan antarabangsa bertajuk "Isu-isu Kontemporari dalam Pembangunan Ekonomi Negara-negara Kecil" (*Contemporary Issues in Economic Development of Small States*), yang berlangsung dari 5 hingga 6 Januari 2005 di Dewan Canselor UBD. Acara tersebut dirasmikan oleh [[Mohammad bin Daud|Pehin Mohammad Daud]], manakala Pehin Ahmad menyampaikan Ucapan Utama.<ref>{{Cite web |title=Persidangan Antarabangsa mengenai Isu-isu Kontemporari dalam Pembangunan Ekonomi Negara-negara Kecil |url=http://www.bruneiresources.com/edss.html |access-date=2023-07-18 |website=www.bruneiresources.com}}</ref> === Menteri Perindustrian dan Sumber-Sumber Utama === Pihak kerajaan dan organisasi perniagaan harus bekerjasama untuk mengubah perspektif golongan muda daripada terlalu mengutamakan kerjaya dalam sektor awam kepada kerjaya yang berteraskan keusahawanan dan celik perniagaan. Pehin Ahmad menyampaikan seruan ini semasa mesyuarat [[Majlis Mesyuarat Negara Brunei|Majlis Mesyuarat Negara]] pada 5 Mac 2008. Menteri tersebut menyatakan bahawa daripada jumlah penduduk seramai 391,000 orang, seramai 71,000 orang termasuk pekerja yang dibayar secara harian berkhidmat dengan kerajaan di Brunei. Beliau juga berpendapat bahawa pelbagai organisasi kerajaan, malah sesetengah perniagaan swasta, wajar menyumbang ke arah menggalakkan penduduk tempatan untuk memulakan perniagaan sendiri.<ref>{{Cite web |title=Perlu mengubah minda golongan muda {{!}} Arkib BT |url=https://btarchive.org/news/national/2008/03/06/need_to_change_youth_mindset |access-date=2023-07-18 |website=btarchive.org }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> === Menteri Kebudayaan, Belia dan Sukan === Tiga buah negara di [[Borneo]], Brunei, [[Indonesia]], dan [[Malaysia]], telah menandatangani satu [https://en.wikipedia.org/wiki/Proclamation pengisytiharan] bersejarah pada bulan Februari 2007 bagi menunjukkan komitmen mereka untuk menjamin masa depan yang sihat bagi [[hutan hujan]] tanah tinggi di Borneo.<ref>{{Cite web |title=The Heart of Borneo Declaration |url=https://wwf.panda.org/discover/knowledge_hub/where_we_work/borneo_forests/about_borneo_forests/declaration |access-date=2023-07-18 |website=wwf.panda.org |language=en}}</ref> Inisiatif [[Jantung Borneo]] (''Heart of Borneo'') bertujuan untuk menggalakkan [[pemuliharaan]] dan [[pembangunan lestari]] yang meningkatkan kesejahteraan penduduk pulau tersebut, di samping meminimumkan [[penebangan hutan]], kemerosotan hutan, serta kesan-kesan yang timbul daripadanya seperti [[kehilangan biodiversiti]] dan perkhidmatan ekosistem. Para menteri, iaitu Pehin Ahmad, [[Malem Sambat Kaban|M. S. Kaban]], dan [[Azmi Khalid|Dato' Azmi bin Khalid]], telah menandatangani Pengisytiharan Heart of Borneo bagi pihak ketiga-tiga kerajaan di Borneo tersebut.<ref>{{Cite web |title=Penyelesaian WWF untuk Jantung Borneo |url=https://wwf.panda.org/discover/knowledge_hub/where_we_work/borneo_forests/borneo_rainforest_conservation |access-date=2023-07-18 |website=wwf.panda.org}}</ref> Majlis Ugama Islam dan Jabatan Pembangunan Masyarakat di bawah Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan (MCYS) telah memberikan bantuan kewangan kepada 21,608 orang, iaitu 5.54 peratus daripada jumlah penduduk Brunei, pada tahun 2007. Dana tersebut, yang mempunyai peruntukan belanjawan tahunan berjumlah $22.6 juta, dikhususkan bagi penduduk yang dianggap berada di bawah ambang kemiskinan relatif. Pehin Ahmad menyatakan perkara ini semasa majlis perasmian seminar serantau dua hari yang bertemakan "Sejarah dalam pembangunan negara" yang dianjurkan bersama oleh Yayasan Sultan Haji Hassanal Bolkiah dan Persatuan Sejarah Brunei (Pesebar) di UBD.<ref>{{Cite web |last=Bayhaqi |date=2009-01-11 |title=Dasar Awam di Brunei: $22 juta diperuntukkan bagi pembasmian kemiskinan |url=https://bruneipolicy.com/2009/01/22-million-allocated-for-poverty.html |access-date=2023-07-18 |website=Dasar Awam di Brunei}}</ref> {{Cquote | quote = Untuk kita meraih manfaatnya, kita harus mula menghargai sejarah... Sejarah merupakan guru terbaik dalam kehidupan kerana peranannya yang besar dalam menentukan keagungan sesebuah tamadun, bangsa, dan negara. Kita perlu menerima hakikat bahawa kita kini berada dalam persekitaran yang penuh dengan cabaran, masalah, dan persaingan yang mesti ditakluki, diurus, dan ditangani... Masa depan tidak mungkin dapat diramal. Perubahan adalah satu-satunya perkara yang kekal. | author = Pehin Orang Kaya Setia Pahlawan Dato Seri Setia Dr. Haji Ahmad Haji Jumat | source = [https://bruneipolicy.com/2009/01/22-million-allocated-for-poverty.html The Brunei Times, 11 Januari 2009] }} Pegawai Pembangunan Masyarakat di Unit Percubaan dan Khidmat Masyarakat, Jabatan Pembangunan Masyarakat, telah dilantik sebagai Ketua Pegawai Percubaan bagi tujuan Perintah tersebut oleh [[Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan (Brunei)|Menteri Kebudayaan, Belia dan Sukan]], selaras dengan kuasa yang diberikan di bawah seksyen 3(1) Perintah Pesalah (Percubaan dan Khidmat Masyarakat), 2006, dengan perkenan Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Baginda Sultan dan Yang Di-Pertuan pada 25 Februari 2010.<ref>[https://www.agc.gov.bn/AGC%20Images/LAWS/GAZETTE%20NOTIFICATION/2010/EN/GN%20206.pdf No. 206 – PERINTAH PESALAH (PERCUBAAN DAN KHIDMAT MASYARAKAT), 2006]</ref> == Pelantikan-pelantikan lain == Pehin Ahmad memegang jawatan sebagai Timbalan Pengerusi Java (Jawatankuasa Kebangsaan bagi Pembangunan Sumber Manusia), Pengerusi Majlis Pendidikan Teknikal dan Vokasional (TVET) Brunei Darussalam, Pengerusi Eksekutif Lembaga Pengarah Kolej Kejururawatan, serta [[Naib Presiden]] Majlis [https://en.wikipedia.org/wiki/ASEAN%20Schools%20Sports%20Council Sukan Sekolah-Sekolah ASEAN]. Beliau juga merupakan ahli Lembaga Penasihat Pusat Da'wah Islamiah, [[Kementerian Hal Ehwal Ugama (Brunei)|Kementerian Hal Ehwal Ugama]] (KHEU), dan ahli Majlis di bawah [[Kementerian Sumber-Sumber Utama dan Pelancongan]] (MIPR).<ref name=":3" /> Ahmad mempunyai jawatan tambahan sebagai Pengerusi Lembaga Pengarah Perancang Pembangunan Negara di [[Kementerian Kewangan dan Ekonomi (Brunei)|Kementerian Kewangan]], dan Pengerusi Jawatankuasa Tabung Endowmen di [[Universiti Brunei Darussalam]] (UBD). Pengerusi Lembaga Pengarah Sekolah Antarabangsa Jerudong (JIS); Naib Pengerusi [[Sukan SEA 1999]]; Ahli Majlis Pendidikan Kebangsaan; dan Ahli Jawatankuasa Eksekutif Tokoh Agama/Jasawan Agama dan Bakti Hijrah 1421 adalah antara jawatan yang disandang oleh DataStream Technology (DST).<ref name=":3" /> == Kehidupan peribadi == Ahmad is married.<ref>{{Cite web |date=2019-01-17 |title=Makan malam sempena lawatan bekas pelajar STAR » Media Permata Online |url=https://mediapermata.com.bn/makan-malam-sempena-lawatan-bekas-pelajar-star/ |access-date=2023-07-18 |website=Makan malam sempena lawatan bekas pelajar STAR}}</ref> == Gelaran dan penghormatan == === Tajuk === Ahmad telah dikurniakan gelaran [[Manteri]] ''Yang Berhormat'' (Yang Berhormat) ''Pehin Orang Kaya Setia Pahlawan'' pada 24 April 2004.<ref name=":62">{{Cite news |date=12 Jun 2010 |title=Keluaran Khas Sempena Pelantikan Menteri-Menteri Kabinet dan Timbalan-Timbalan Menteri |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2010/Jun/EK120610.pdf |work=Pelita Brunei |pages=6}}</ref><ref name=":2">[https://www.adat-istiadat.gov.bn/SiteCollectionDocuments/Senarai%20Gelaran/SG%20Manteri%20Berchiri%2020220611.pdf SENARAI NAMA-NAMA GELARAN DAN ORANG-ORANG YANG DIKURNIAI GELARAN]</ref> === Kepujian === Ahmad telah memperoleh penghormatan berikut;<ref name=":2" /><ref name=":3" /> * [[File:First_Class_of_the_Order_of_Setia_Negara_Brunei_(PSNB).svg|50x50px]] [[Darjah Setia Negara Brunei]] Kelas Pertama (PSNB; 15 Julai 2002) – ''Dato Seri Setia<ref>{{Cite news |last=Abu Bakar HAR |date=2002-07-15 |title=31 dikurniakan bintang kebesaran |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2002/17%20JULAI%202002.pdf |access-date=2024-09-12 |work=Pelita Brunei |pages=5}}</ref>'' * [[File:First Class of the Order of Seri Paduka Mahkota Brunei (SPMB).svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei]] Kelas Pertama (SPMB) – ''Dato Seri Paduka'' * [[File:Second_Class_of_the_Order_of_Paduka_Seri_Laila_Jasa_(DSLJ).svg|50x50px]] [[Darjah Paduka Seri Laila Jasa]] Kelas Kedua (DSLJ) – ''Dato Seri Laila Jasa'' * [[Fail:Meritorious_Service_Medal_(PJK).svg|50x50px]] Pingat Perkhidmatan Terpuji (PJK) * [[Fail:Long_Service_Medal_(PKL).svg|50x50px]] Pingat Perkhidmatan Lama (PKL) ==Rujukan== {{reflist}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef | before = [[Mohammad bin Daud|Mohammad Daud]] }} {{s-ttl | title = [[Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan (Brunei)|Menteri Kebudayaan, Belia dan Sukan]] ke-4 | years = 22 Ogos 2008 – 29 Mei 2010 }} {{s-aft | after = [[Hazair Abdullah]] }} {{s-bef | before = [[Abdul Rahman Taib]] }} {{s-ttl | title = [[Kementerian Sumber-Sumber Utama dan Pelancongan|Menteri Perindustrian dan Sumber-Sumber Utama]] ke-2 | years = 24 Mei 2005 – 22 Ogos 2008 }} {{s-aft | after = [[Yahya Bakar]] }} {{s-bef | before = [[Pengiran Ismail]] }} {{s-ttl | title = [[Menteri Pembangunan (Brunei)|Menteri Pembangunan]] ke-3 | years = 17 Mei 2002 – 22 Ogos 2008 }} {{s-aft | after = [[Abdullah Bakar]] }} {{s-bef | before = Jawatan diwujudkan }} {{s-ttl | title = [[Kementerian Pendidikan (Brunei)|Timbalan Menteri Pendidikan]] ke-1 | years = 21 Oktober 1986 – 2001 }} {{s-aft | after = [[Suyoi Osman]] }} {{s-end}} {{Kabinet Brunei 2005}} {{Kawalan pihak berkuasa}} [[Kategori:Kelahiran 1941]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Alumni Universiti California Selatan]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Muslim Brunei]] ppp8yjbype3tkgx8ddqk46s61uzekbt 0 1305397 7004244 2026-11-12T09:01:48Z Hamba57 284054 baru 7004244 wikitext text/x-wiki {{Short description|penerjun Korea Selatan (lahir 1996)}} {{Family name hatnote|Kim|lang=Ko}} {{Infobox sportsperson | honorific_prefix = | name = Kim Yeong-nam | honorific_suffix = | image = <!-- name.jpg --> | image_size = <!-- only when absolutely necessary --> | alt = | caption = | header_color = | text_color = <!-- Personal information --> | native_name = | native_name_lang = | birth_name = <!-- if different than name --> | full_name = <!-- if different than name/birth_name --> | nickname = | nationality = Korea Selatan | national_team = <!-- only for the country represented in international competition --> | citizenship = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1996|1|29}} | birth_place = [[Seoul]], Korea Selatan | death_date = <!-- {{death date and age|death year|death month|death day|birth year|birth month|birth day}} --> | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | monuments = | hometown = | education = | occupation = | years_active = | employer = | agent = | height = <!-- X cm, X m, or X ft Y in (automatic conversion) plus optional year and reference --> | weight = <!-- X kg, X lb, or X st Y lb (automatic conversion) plus optional year and reference --> | spouse = | life_partner = | other_interests = | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | module = <!-- Sport --> | country = Korea Selatan | sport = Terjun | position = | disability = | disability_class = | weight_class = | weight_class_type = | rank = | event = 3&nbsp;m, 10&nbsp;m berirama | event_type = | university_team = | college_team = | league = | league_type = | club = | team = | turned_pro = | turned_pro_type = | partner = [[Woo Ha-ram]] | former_partner = | coach = | retired = | coaching = | module2 = <!-- Achievements and titles --> | worlds = | regionals = | nationals = | olympics = | paralympics = | commonwealth = | highest_ranking = | personal_best = <!-- Medal record --> | show_medals = | medaltemplates = {{MedalSport | [[Terjun]] lelaki}} {{MedalCountry|{{KOR}}}} {{MedalCompetition|[[Terjun di Sukan Asia|Sukan Asia]]}} {{MedalSilver|[[Terjun di Sukan Asia 2014|Incheon 2014]]|10 m berirama}} {{MedalSilver|Jakarta-Palembang 2018|3 m berirama}} {{MedalSilver|Jakarta-Palembang 2018|10 m berirama}} {{MedalSilver|[[Terjun di Sukan Asia 2022|Hangzhou 2022]]|10 m berirama}} {{MedalSilver|[[Terjun di Sukan Asia 2026|Aichi–Nagoya 2026]]|1 m papan anjal}} {{MedalBronze|Incheon 2014|3 m berirama}} {{MedalCompetition | [[Sukan Universiti Dunia FISU|Sukan Universiti Dunia]] }} {{MedalGold|Taipei 2017|1 m papan anjal}} {{MedalSilver|Gwangju 2015|10 m berirama}} {{MedalSilver|Gwangju 2015|Pasukan bercampuran}} {{MedalSilver|Taipei 2017|Pasukan}} {{MedalSilver|Taipei 2017|3 m berirama}} {{MedalSilver|[[Terjun di Sukan Universiti Dunia Musim Panas 2021|Chengdu 2021]]|1 m papan anjal}} {{MedalSilver|Chengdu 2021|Pasukan}} {{MedalBronze|Gwangju 2015|Pasukan}} {{MedalBronze|Taipei 2017|10 m platform}} {{MedalBronze|Taipei 2017|10 m berirama}} | medal_templates_title = | module3 = }} '''Kim Yeong-nam''' (lahir 29 Januari 1996)<ref name="diving_results_book_asian_games_2018">{{Cite web|title=Diving Results Book|url=http://www.ocagames.com/orb/files/4/58/AG2018_OfficialResultBook_Diving_v1.0.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816170457/http://www.ocagames.com/orb/files/4/58/AG2018_OfficialResultBook_Diving_v1.0.pdf|archive-date=16 Ogos 2019|access-date=25 Jun 2020|website=2018 Asian Games}}</ref> ialah seorang penerjun dari Korea Selatan.<ref name="fina_profile">{{Cite web|title=Kim Yeong-nam|url=https://www.fina.org/athletes/1018248/yeongnam-kim|access-date=26 Julai 2021|website=FINA.org}}</ref> Pada tahun 2021, beliau [[Korea Selatan di Sukan Olimpik Musim Panas 2020|mewakili Korea Selatan]] di [[Sukan Olimpik Musim Panas 2020]] di Tokyo, Jepun. == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{sports links}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kim, Yeong-nam}} [[Kategori:Kelahiran 1996]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penerjun Korea Selatan]] [[Kategori:Penerjun lelaki]] 096xm5b28dyga35rw0y291ajm630hrx 0 1305398 7004253 2026-11-12T09:10:27Z Ihsan88888 372953 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1383394252|Informed consent]]" 7004253 wikitext text/x-wiki   [[File:PARAMOUNT_Eli_Lilly_Informed_Consent_Document.djvu|kiri|thumb| Contoh dokumen persetujuan termaklum daripada percubaan PARAMOUNT]] Persetujuan termaklum ialah suatu prinsip etika terapan yang menegaskan bahawa seseorang perlu memiliki maklumat dan pemahaman yang mencukupi sebelum membuat keputusan berhubung penerimaan risiko. Maklumat yang berkaitan lazimnya merangkumi risiko dan manfaat sesuatu rawatan, pilihan rawatan alternatif, peranan pesakit dalam proses rawatan serta hak mereka untuk menolak rawatan. Dalam kebanyakan sistem, penyedia penjagaan kesihatan memikul tanggungjawab dari segi undang-undang dan etika untuk memastikan persetujuan pesakit diberikan secara dimaklumkan. Prinsip ini juga digunakan secara lebih luas berbanding intervensi penjagaan kesihatan; sebagai contoh, untuk menjalankan penyelidikan, mendedahkan maklumat perubatan seseorang, atau menyertai aktiviti sukan dan rekreasi yang berisiko tinggi. Di Amerika Syarikat, takrifan persetujuan termaklum tidak seragam, dan piawaian yang perlu dipatuhi secara umum ditetapkan oleh negeri. <ref>{{cite journal|last1=Shah|first1=Parth|last2=Thornton|first2=Imani|last3=Turrin|first3=Danielle|last4=Hipskind|first4=John E.|date=2022|title=Informed Consent|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430827/|journal=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=28613577|access-date=12 September 2022}}</ref> Menjelang 2016, hampir separuh daripada negeri-negeri telah menerima pakai piawaian pesakit yang munasabah, dengan proses persetujuan termaklum dihuraikan melalui sudut pandangan pesakit. <ref>Spatz, E. S., Krumholz, H. M., & Moulton, B. W. (2016). The New Era of Informed Consent: Getting to a Reasonable-Patient Standard Through Shared Decision Making. JAMA : The Journal of the American Medical Association, 315(19), 2063–2064. https://doi.org/10.1001/jama.2016.3070</ref> Dalam konteks perubatan, piawaian ini dinyatakan secara formal melalui keperluan bagi kapasiti membuat keputusan, dan dalam kerangka ini penentuan profesional mempunyai kuat kuasa undang-undang.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ISBN0199747075|title=Evaluation of Capacity to Consent to Treatment and Research|last=Kim|first=Scott Y. H.|date=Dec 1, 2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0199747078|page=18}}</ref> Keperluan ini boleh dirumuskan secara padat dengan merangkumi syarat-syarat berikut, dan kesemuanya mesti dipenuhi agar seseorang layak memiliki kapasiti membuat keputusan: # Pilihan merujuk kepada keupayaan untuk memberi atau membuktikan sesuatu keputusan. # Kefahaman ialah keupayaan untuk memahami fakta-fakta yang relevan dan berkaitan dengan keputusan yang dipersoalkan. # Penghargaan merujuk kepada keupayaan pesakit untuk memberikan persetujuan termaklum dengan mengambil berat serta mempercayai kesan fakta-fakta berkaitan terhadap dirinya sendiri. # Penaakulan ialah ketajaman mental untuk membuat kesimpulan yang relevan daripada, serta melakukan manipulasi mental terhadap, maklumat yang telah dihargai dan difahami bagi digunakan dalam keputusan yang sedang dibuat. <ref>{{Cite web|url=https://plato.stanford.edu/entries/decision-capacity/|title=Decision-Making Capacity|last=Hawkins|first=Jennifer|date=Fall 2020|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|website=Stanford Encyclopedia of Philosophy|publisher=Stanford|access-date=July 19, 2024}}</ref> Kelemahan dalam penaakulan dan pertimbangan yang berpotensi menghalang persetujuan termaklum termasuk ketidakmatangan intelektual atau emosi, tahap tekanan yang tinggi seperti gangguan tekanan selepas trauma atau kecacatan intelektual yang teruk, gangguan mental yang teruk, mabuk, kurang tidur yang teruk, demensia atau koma. Memperoleh persetujuan termaklum tidak semestinya diperlukan. Apabila seseorang individu dianggap tidak mampu memberikan persetujuan termaklum, lazimnya pihak lain akan diberi kuasa untuk memberikan persetujuan bagi pihak individu tersebut—contohnya, ibu bapa atau penjaga sah bagi kanak-kanak (meskipun dalam situasi ini kanak-kanak itu mungkin dikehendaki memberikan persetujuan termaklum) serta konservator bagi mereka yang mengalami gangguan mental. Sebagai alternatif, doktrin persetujuan tersirat membenarkan rawatan dalam keadaan yang sangat terhad, contohnya apabila seseorang yang tidak sedarkan diri akan meninggal dunia tanpa campur tangan yang segera. Kes-kes di mana seseorang individu diberikan maklumat yang tidak mencukupi untuk membentuk keputusan yang munasabah menimbulkan persoalan etika yang serius. Apabila isu-isu ini timbul, atau dijangka timbul, dalam percubaan klinikal, ia tertakluk kepada semakan oleh jawatankuasa etika atau lembaga semakan institusi. Persetujuan termaklum telah dikodifikasikan dalam undang-undang kebangsaan serta antarabangsa. Istilah “persetujuan bebas” merupakan antara istilah yang berkaitan dalam Perjanjian Antarabangsa mengenai Hak Sivil dan Politik, yang telah diguna pakai pada tahun 1966 oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu dan bertujuan untuk berkuat kuasa pada 23 Mac 1976.<ref>{{Cite web|url=https://www.coe.int/en/web/compass/the-international-covenant-on-civil-and-political-rights|title=The International Covenant on Civil and Political Rights - Manual for Human Rights Education with Young people - www.coe.int|website=Manual for Human Rights Education with Young people|language=en-GB|access-date=2026-07-30}}</ref> Perkara 7 perjanjian tersebut melarang eksperimen yang dijalankan tanpa “persetujuan bebas untuk eksperimen perubatan atau saintifik” daripada subjek.<ref name="junod05">{{cite book|url=http://archive-ouverte.unige.ch/unige:43019|title=Clinical drug trials Studying the safety and efficacy of new pharmaceuticals|last1=Junod|first1=Valérie|date=2005|publisher=Schulthess|isbn=9783725550227|location=Genève|pages=545|access-date=2021-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328012951/https://archive-ouverte.unige.ch/unige:43019|archive-date=2023-03-28|url-status=live}}</ref> Setakat September 2019, perjanjian itu mempunyai 173 pihak serta enam lagi penandatangan yang belum membuat pengesahan. <ref name="reservations">{{Cite web|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-4&chapter=4&clang=_en|title=UN Treaty Collection - International Covenant on Civil and Political Rights|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213223828/https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-4&chapter=4&clang=_en|archive-date=2020-12-13|access-date=2021-04-03|quote=Status of ratification}}</ref> == Penilaian == Persetujuan termaklum boleh menjadi sukar untuk dinilai, kerana frasa persetujuan atau ungkapan pemahaman tentang implikasi tidak semestinya menunjukkan bahawa persetujuan penuh oleh orang dewasa telah benar-benar diberikan, atau bahawa pemahaman sepenuhnya tentang isu-isu yang berkaitan telah difahami secara dalaman.<ref>{{cite journal|date=Jul 2012|title=Informed Consent: What Must a Physician Disclose to a Patient?|url=https://journalofethics.ama-assn.org/article/informed-consent-what-must-physician-disclose-patient/2012-07|journal=AMA Journal of Ethics|volume=14|issue=7|pages=563–566|doi=10.1001/virtualmentor.2012.14.7.hlaw1-1207|pmid=23351294|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929035107/https://journalofethics.ama-assn.org/article/informed-consent-what-must-physician-disclose-patient/2012-07|archive-date=29 September 2020|access-date=13 Sep 2020|doi-access=free|vauthors=Murray B|url-status=live}}</ref> Persetujuan mungkin wujud secara tersirat melalui kesantunan komunikasi manusia yang lazim, dan bukannya dibuat rundingan secara nyata melalui lisan atau penulisan. Sebagai contoh, apabila doktor meminta pesakit mengukur tekanan darah mereka, pesakit boleh menzahirkan persetujuan dengan menghulurkan lengan bagi tujuan pemasangan alat pengukur tekanan darah. Dalam sesetengah situasi, persetujuan tidak boleh dibuat secara sah, walaupun pihak yang membantah memahami perkara tersebut dan memang menghendakinya. Selain itu, terdapat instrumen berstruktur untuk menilai kapasiti bagi memberikan persetujuan termaklum, walaupun pada masa ini tiada instrumen yang benar-benar ideal. <ref>{{Cite journal|last=Sturman|first=E|date=November 2005|title=The capacity to consent to treatment and research: A review of standardized assessment tools|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0272735805000498|journal=Clinical Psychology Review|language=en|volume=25|issue=7|pages=954–974|doi=10.1016/j.cpr.2005.04.010|pmid=15964671|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728023741/https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0272735805000498|archive-date=2022-07-28|access-date=2023-03-30}}</ref> Oleh itu, lazimnya terdapat suatu tahap yang pada ketika itu persetujuan termaklum perlu diandaikan atau disimpulkan berdasarkan pemerhatian, atau pengetahuan, atau peruntukan undang-undang. Keadaan ini terutama berlaku dalam isu-isu yang berkaitan dengan seksual atau perhubungan. Dalam konteks perubatan atau urusan formal, persetujuan eksplisit melalui tandatangan yang biasanya bersandarkan kepada undang-undang tanpa mengambil kira persetujuan sebenar, merupakan amalan. Amalan ini berlaku dalam prosedur tertentu, seperti arahan “jangan hidupkan semula” yang ditandatangani oleh pesakit sebelum bermulanya penyakit mereka. <ref>{{Cite journal|last=Woodruff|first=William A.|title=Letting Life Run Its Course: Do-Not-Resuscitate Orders and Withdrawal of Life-Sustaining Treatment|url=https://scholarship.law.campbell.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=&httpsredir=1&article=1085&context=fac_sw|journal=Scholarly Works|pages=7|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928065321/https://scholarship.law.campbell.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=&httpsredir=1&article=1085&context=fac_sw|archive-date=2022-09-28|access-date=2022-03-15|via=Scholarly Repository @Campbell University School of Law}}</ref> Contoh yang ringkas bagi setiap perkara yang disebut di atas: # Seseorang mungkin bersetuju secara lisan bukan kerana kehendak sebenar, tetapi akibat ketakutan, tekanan sosial yang dirasakan, atau kesukaran psikologi dalam menyatakan perasaan yang sebenar. Individu yang meminta tindakan itu mungkin, secara ikhlas, tidak menyedari perkara ini, lalu menganggap persetujuan tersebut sebagai tulen dan bersandar padanya. Persetujuan mungkin dinyatakan, namun tidak diberikan secara dalaman. # Seseorang juga boleh mendakwa bahawa dia memahami implikasi sesuatu tindakan sebagai sebahagian daripada persetujuan, sedangkan sebenarnya dia gagal memahami sepenuhnya akibat yang berpotensi berlaku; selepas itu, dia mungkin menafikan kesahihan persetujuan tersebut atas sebab ini. Pemahaman yang diperlukan bagi persetujuan termaklum sememangnya wujud, tetapi dalam realitinya (kerana kejahilan) ia sebenarnya tidak wujud. # Seseorang menandatangani borang pelepasan sah bagi prosedur perubatan, kemudian merasakan bahawa dia tidak benar-benar bersetuju. Kecuali jika dia dapat menunjukkan bahawa maklumat yang diberikan adalah salah, pelepasan tersebut lazimnya bersifat meyakinkan atau muktamad dari sudut undang-undang, yang membolehkan doktor bergantung secara sah padanya untuk memperoleh persetujuan. # Dalam konteks formal, persetujuan bertulis pada kebiasaannya secara sah mengatasi penolakan terhadap persetujuan termaklum kemudian (kecuali jika ia diperoleh melalui salah nyata). Persetujuan termaklum di AS boleh diketepikan dalam situasi perubatan kecemasan menurut 21CFR50.24, yang pertama kali mendapat perhatian umum melalui kontroversi berkaitan kajian Poliheme. == Elemen yang sah == Agar seseorang individu mampu memberikan persetujuan termaklum yang sah, hendaklah wujud tiga komponen: pendedahan, kapasiti, dan kesukarelawanan.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/historytheoryofi0000fade|title=A History and Theory of Informed Consent|last=Faden|first=R. R.|last2=Beauchamp|first2=T. L.|publisher=Oxford University Press|year=1986|isbn=978-0-19-503686-2|location=New York|url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/principlesofbiom00beau|title=Principles of Biomedical Ethics|last=Beauchamp|first=Tom L.|last2=Childress|first2=James F.|publisher=Oxford University Press|year=1994|isbn=978-0-19-508536-5|edition=Fourth|location=New York|url-access=registration}}</ref> * Pendedahan memerlukan penyelidik untuk menyediakan setiap bakal subjek dengan maklumat yang diperlukan bagi membuat keputusan secara autonomi, di samping memastikan bahawa subjek memahami maklumat yang diberikan dengan memadai. Keperluan yang terakhir ini menunjukkan bahawa borang persetujuan bertulis perlu disediakan dalam bahasa awam yang sesuai dengan tahap kemahiran pemahaman populasi subjek, serta menilai tahap pemahaman tersebut melalui perbualan (untuk dimaklumkan). * Kapasiti merujuk kepada keupayaan subjek untuk memahami maklumat yang disampaikan dan membentuk pertimbangan yang munasabah berdasarkan potensi akibat daripada keputusannya. * Kesukarelawanan pula merujuk kepada hak subjek untuk membuat keputusan secara bebas tanpa berada di bawah tekanan luaran, seperti paksaan, manipulasi, atau pengaruh yang tidak wajar. == Pemahaman pesakit == Salah satu aspek penting persetujuan termaklum yang sah, namun sering diabaikan, ialah pemahaman pesakit terhadap istilah dan hasil. Doktor perlu menghuraikan prosedur, faedah, risiko, dan alternatif menggunakan bahasa yang dapat difahami oleh pesakit, serta memastikan pesakit benar-benar memahami maklumat yang diberikan. <ref name=":02">{{Petik ensiklopedia|last=Jenkins|first=Randi|date=2018|encyclopedia=|title=Informed Consent}}{{Full citation needed}}</ref> Penjelasan ini bertujuan untuk memastikan pesakit telah meneliti pilihan dengan saksama dan memahami kemungkinan risiko yang berkaitan tanpa berasa tertekan atau terburu-buru untuk bersetuju dengan prosedur tersebut. Pengecualian terhadap proses persetujuan lazim hanya dibuat apabila berlaku kecemasan yang sangat serius. <ref name=":02" /> == Daripada kanak-kanak == Memandangkan kanak-kanak sering kekurangan kemampuan untuk membuat keputusan atau kewenangan undang-undang (kecekapan) bagi memberikan persetujuan termaklum yang benar bagi keputusan perubatan, ibu bapa atau penjaga yang sah lazimnya memikul tanggungjawab untuk memberikan kebenaran termaklum bagi keputusan perubatan tersebut. “Persetujuan melalui proksi” ini biasanya berkesan, namun boleh menimbulkan dilema etika apabila pendirian ibu bapa atau penjaga dan profesional perubatan tidak sehaluan tentang keputusan yang wajar “demi kepentingan terbaik kanak-kanak”. Kanak-kanak yang telah dibebaskan secara sah, serta keadaan tertentu seperti keputusan berkaitan penyakit kelamin atau kehamilan, atau bagi kanak-kanak bawah umur yang tidak dibebaskan tetapi dianggap mempunyai keupayaan membuat keputusan perubatan, mungkin dapat memberikan persetujuan tanpa memerlukan kebenaran ibu bapa, bergantung pada undang-undang bidang kuasa tempat kanak-kanak tersebut menetap. Akademi Pediatrik Amerika turut menggalakkan profesional perubatan supaya mendapatkan persetujuan daripada kanak-kanak yang lebih tua dan remaja dengan menyediakan maklumat yang sesuai dengan umur untuk membantu memperkasakan mereka dalam proses membuat keputusan. <ref name="AAP">{{Cite journal|last=Committee on Bioethics|year=1995|title=Informed consent, parental permission, and assent in pediatric practice|url=http://pediatrics.aappublications.org/content/95/2/314.full.pdf|journal=Pediatrics|volume=95|issue=2|pages=314–7|doi=10.1542/peds.95.2.314|pmid=7838658|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906031541/http://pediatrics.aappublications.org/content/95/2/314.full.pdf|archive-date=2015-09-06|access-date=2013-12-07}}</ref> Penyelidikan tentang kanak-kanak telah membawa manfaat kepada masyarakat dalam pelbagai bentuk. Satu-satunya pendekatan yang benar-benar berkesan untuk memastikan corak pertumbuhan dan metabolisme yang normal ialah menjalankan kajian ke atas bayi dan kanak-kanak yang masih kecil. Dalam menangani isu persetujuan termaklum bagi kanak-kanak, respons utama datang daripada ibu bapa. Perkara ini adalah wajar, walaupun hanya penjaga sah yang dibenarkan untuk memberi persetujuan bagi anak, bukan adik-beradik yang telah dewasa.<ref name="Annas, Glantz, Katz 1977 63–933">{{cite book|url=https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63|title=Informed Consent to Human Experimentation|last1=Annas|first1=George J.|last2=Glantz|first2=Leonard|last3=Katz|first3=Barbara|publisher=Ballinger Publishing Company|year=1977|isbn=978-0-88410-147-5|location=Cambridge, Massachusetts|pages=[https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63 63–93]|url-access=registration}}</ref> Di samping itu, ibu bapa tidak seharusnya boleh mengarahkan penamatan rawatan yang diperlukan untuk memastikan anak terus hidup, meskipun mereka beranggapan bahawa tindakan tersebut adalah demi kepentingan terbaik.<ref name="Annas, Glantz, Katz 1977 63–932">{{cite book|url=https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63|title=Informed Consent to Human Experimentation|last1=Annas|first1=George J.|last2=Glantz|first2=Leonard|last3=Katz|first3=Barbara|publisher=Ballinger Publishing Company|year=1977|isbn=978-0-88410-147-5|location=Cambridge, Massachusetts|pages=[https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63 63–93]|url-access=registration}}</ref> Lazimnya penjaga terlibat dalam proses pemberian persetujuan untuk kanak-kanak, namun beberapa doktrin telah diwujudkan yang membolehkan kanak-kanak mendapatkan rawatan kesihatan tanpa persetujuan ibu bapa. Sebagai contoh, kanak-kanak bawah umur yang telah dibebaskan boleh bersetuju untuk rawatan perubatan, dan kanak-kanak bawah umur juga boleh memberi persetujuan dalam situasi kecemasan.<ref name="Annas, Glantz, Katz 1977 63–93">{{cite book|url=https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63|title=Informed Consent to Human Experimentation|last1=Annas|first1=George J.|last2=Glantz|first2=Leonard|last3=Katz|first3=Barbara|publisher=Ballinger Publishing Company|year=1977|isbn=978-0-88410-147-5|location=Cambridge, Massachusetts|pages=[https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63 63–93]|url-access=registration}}</ref> Maklumat yang diberikan kepada ibu bapa atau penjaga, serta kepada kanak-kanak itu sendiri, sebagai sebahagian daripada penyelidikan klinikal, sering disusun dalam bentuk yang menjadikannya sukar difahami.<ref>{{Cite journal|last=Nash|first=Elizabeth|last2=Bickerstaff|first2=Matthew|last3=Chetwynd|first3=Andrew J.|last4=Hawcutt|first4=Daniel B.|last5=Oni|first5=Louise|date=September 2023|title=The readability of parent information leaflets in paediatric studies|journal=Pediatric Research|language=en|volume=94|issue=3|pages=1166–1171|doi=10.1038/s41390-023-02608-z|issn=1530-0447|pmc=10444605|pmid=37120650}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=O’Halloran|first=Cian P.|last2=Agarwal|first2=Abhishek|last3=Hawcutt|first3=Daniel B.|last4=Oni|first4=Louise|last5=Moss|first5=James|date=2025-02-22|title=Readability of paediatric participant information leaflets in research studies|journal=Pediatric Research|language=en|volume=98|issue=4|pages=1486–1491|doi=10.1038/s41390-025-03943-z|issn=1530-0447|pmc=12549334|pmid=39984643|doi-access=free}}</ref> == Pengecualian == Pengecualian daripada keperluan mendapatkan persetujuan boleh diterapkan pada situasi tertentu apabila tiada kemudaratan yang dapat diramalkan akan timbul akibat kajian, atau apabila ia dibenarkan oleh undang-undang dan peraturan persekutuan, atau sekiranya jawatankuasa semakan etika telah meluluskan ketiadaan pendedahan bagi maklumat tertentu. <ref>{{Cite web|url=http://www.cioms.ch/publications/layout_guide2002.pdf|title=International Ethical Guidelines for Biomedical Research Involving Human Subjects|last=Council for International Organization of Medical Sciences (CIOMS) and World Health Organization (WHO) Geneva, Switzerland, 2002|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823205120/http://www.cioms.ch/publications/layout_guide2002.pdf|archive-date=2010-08-23}}</ref> Selain kajian yang risikonya minimum, pengecualian persetujuan boleh dipohon dalam konteks ketenteraan. Berdasarkan 10 USC 980, iaitu Kod Angkatan Tentera Amerika Syarikat mengenai Had Penggunaan Manusia sebagai Subjek Eksperimen, pengecualian terhadap persetujuan termaklum awal boleh diberikan oleh Setiausaha Pertahanan sekiranya projek penyelidikan itu akan: <ref>{{Cite journal|last=McManus, J.|first=J|last2=S. G. Mehta|displayauthors=etal|year=2005|title=Informed consent and ethical issues in military medical research|journal=Academic Emergency Medicine|volume=12|issue=11|pages=1120–1126|doi=10.1111/j.1553-2712.2005.tb00839.x|pmid=16264083|doi-access=free}}</ref> # Memberi manfaat secara langsung kepada subjek # Memajukan pembangunan produk perubatan yang diperlukan oleh tentera # Dilaksanakan di bawah semua undang-undang dan peraturan (iaitu, Pengecualian Persetujuan Penyelidikan Kecemasan) termasuk yang berkaitan dengan FDA Walaupun persetujuan termaklum adalah hak asas dan harus dilaksanakan dengan berkesan, jika pesakit tidak berupaya akibat kecederaan atau penyakit, masih penting bagi pesakit untuk mendapat manfaat daripada eksperimen kecemasan. <ref name="Baren">{{Petik ensiklopedia|last=Baren|first=Jill|encyclopedia=The Penn Center Guide to Bioethics|location=New York, NY|year=2009|edition=1|isbn=9780826115225|title=Informed Consent to Human Experimentation|publisher=Springer Publishing Company}}</ref>  Pentadbiran Makanan dan Ubat-ubatan (FDA) dan Jabatan Kesihatan dan Perkhidmatan Manusia (DHHS) telah bergabung pada tahun 1996 <ref>{{Cite web|url=https://www.hhs.gov/ohrp/regulations-and-policy/guidance/emergency-research-informed-consent-requirements/index.html|title=Informed Consent Requirements in Emergency Research (OPRR Letter, 1996)|last=Office for Human Research Protections (OHRP)|website=HHS.gov|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260511130259/https://www.hhs.gov/ohrp/regulations-and-policy/guidance/emergency-research-informed-consent-requirements/index.html|archive-date=2026-05-11|access-date=2026-07-30}}</ref> untuk mewujudkan garis panduan persekutuan bagi membenarkan penyelidikan kecemasan, tanpa persetujuan termaklum. <ref name="Baren" /> Walau bagaimanapun, mereka  hanya boleh meneruskan penyelidikan jika mereka memperoleh pengecualian persetujuan termaklum (WIC) atau pengecualian kecemasan daripada persetujuan termaklum (EFIC). <ref name="Baren" /> == Sosiologi perubatan == Ahli sosiologi perubatan telah mengkaji persetujuan termaklum serta bioetika secara lebih umum. Oonagh Corrigan, yang mengkaji persetujuan termaklum untuk penyelidikan terhadap pesakit, berpendapat bahawa sebahagian besar konseptualisasi persetujuan termaklum berasal daripada etika penyelidikan dan bioetika dengan tumpuan kepada autonomi pesakit, dan menyatakan bahawa ini selaras dengan pandangan dunia neoliberal. <ref name=":0">{{Cite journal|last=Corrigan|first=Oonagh|date=November 2003|title=Empty ethics: the problem with informed consent|journal=Sociology of Health and Illness|language=en|volume=25|issue=7|pages=768–792|doi=10.1046/j.1467-9566.2003.00369.x|issn=0141-9889|pmid=19780205|doi-access=free}}</ref> {{Rp|770}}Corrigan berhujah bahawa model yang hanya berasaskan pembuatan keputusan individu tidak menggambarkan realiti persetujuan kerana proses sosial dengan tepat: satu pandangan yang telah mula diakui dalam bioetika. <ref name=":0" /> {{Rp|771}}Dia merasakan bahawa prinsip liberal persetujuan termaklum sering bertentangan dengan amalan perubatan autokratik sehingga nilai norma dan sistem kepakaran sering membentuk keupayaan individu untuk menggunakan pilihan. <ref name=":0" /> {{Rp|789}} Pesakit yang bersetuju untuk menyertai percubaan selalunya berbuat demikian kerana mereka merasakan bahawa percubaan itu dicadangkan oleh doktor sebagai intervensi terbaik. <ref name=":0" /> {{Rp|782}}Pesakit mungkin mendapati permintaan untuk memberi persetujuan dalam tempoh masa yang terhad merupakan satu gangguan yang membebankan terhadap penjagaan mereka apabila ia timbul kerana pesakit perlu berhadapan dengan keadaan baharu. <ref name=":0" /> {{Rp|783}}Pesakit yang terlibat dalam percubaan mungkin tidak menyedari sepenuhnya tentang rawatan alternatif, dan kesedaran bahawa terdapat ketidakpastian dalam rawatan terbaik boleh membantu pesakit lebih menyedari perkara ini. <ref name=":0" /> {{Rp|784}}Corrigan menyatakan bahawa pesakit secara amnya menjangkakan bahawa doktor bertindak secara eksklusif demi kepentingan mereka dalam interaksi dan ini digabungkan dengan "keseimbangan klinikal" di mana pengamal penjagaan kesihatan tidak tahu rawatan mana yang lebih baik dalam percubaan kawalan rawak boleh membahayakan hubungan doktor-pesakit. <ref name=":0" /> {{Rp|780–781}} == Prosedur perubatan == Doktrin persetujuan termaklum berkait dengan kecuaian profesional dan menimbulkan pelanggaran terhadap kewajipan penjagaan yang perlu dipenuhi kepada pesakit (lihat kewajipan penjagaan, pelanggaran kewajipan, dan menghormati orang). Doktrin persetujuan termaklum juga mempunyai kesan yang ketara terhadap percubaan perubatan ubat-ubatan, peranti atau prosedur. Hingga tahun 2015, di United Kingdom serta di negara-negara seperti Malaysia dan Singapura, persetujuan yang termaklum dalam amalan prosedur perubatan menuntut bukti mengenai piawaian penjagaan yang sewajarnya dijangka sebagai piawaian amalan profesional yang boleh diterima dan diiktiraf (Ujian Bolam), iaitu risiko yang lazimnya akan didedahkan oleh profesional perubatan dalam keadaan berkenaan. Secara ringkasnya, ini boleh dianggap sebagai “persetujuan yang mencukupi” dan bukannya “persetujuan termaklum”. Sejak itu, United Kingdom telah meninggalkan Ujian Bolam dalam menilai piawaian persetujuan termaklum, berikutan keputusan penting dalam kes Montgomery lwn Lanarkshire Health Board. Langkah ini mengubah tumpuan daripada konsep doktor yang munasabah kepada penggunaan piawaian pesakit yang munasabah, serta risiko yang munasabah bagi seseorang individu untuk dipertimbangkan. <ref>{{Cite web|url=https://www.informedconsentmatters.co.uk/montgomery-ruling|title=Montgomery Ruling|website=Informed Consent Matters|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231207180454/https://www.informedconsentmatters.co.uk/montgomery-ruling|archive-date=7 December 2023|access-date=7 December 2023|ref=montgomery}}</ref> Perubatan di Amerika Syarikat, Australia dan Kanada mengamalkan pendekatan yang berpusatkan pesakit bagi mendapatkan “persetujuan termaklum”. Dalam bidang kuasa ini, persetujuan termaklum menuntut penyedia penjagaan kesihatan mendedahkan risiko yang ketara, serta risiko yang amat penting kepada pesakit berkenaan. Pendekatan ini menggabungkan unsur objektif (pesakit hipotetikal yang munasabah) dan unsur subjektif. Penetapan persetujuan termaklum yang optimum menuntut penyesuaian kepada faktor budaya atau faktor individu pesakit yang lain. Sebagai contoh, sehingga tahun 2011, orang ramai daripada latar belakang Mediterranean dan Arab didapati lebih bergantung pada konteks penyampaian maklumat: maklumat lebih banyak ditentukan oleh siapa yang mengatakannya serta di mana, bila, dan bagaimana ia disampaikan, berbanding perkara yang dikatakan. Perkara ini dikatakan agak lebih penting di negara-negara “Barat” yang tipikal. <ref>[http://www.medscape.com/viewarticle/746187?src=mp&spon=25 Too Much Information: Informed Consent in Cultural Context] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513150354/http://www.medscape.com/viewarticle/746187?src=mp&spon=25|date=2013-05-13}}. By Joseph J. Fins and Pablo Rodriguez del Pozo. Medscape 07/18/2011</ref>  Doktrin persetujuan termaklum pada umumnya dilaksanakan melalui amalan penjagaan kesihatan yang baik, iaitu dengan mengadakan perbincangan pra-pembedahan bersama pesakit serta menggunakan borang persetujuan perubatan di hospital. Namun begitu, sikap bergantung pada borang yang telah ditandatangani tidak seharusnya menghakis asas doktrin, iaitu memberi ruang kepada pesakit untuk mempertimbangkan dan memberikan reaksi terhadap risiko berkenaan. Dalam satu kes di Britain, seorang doktor yang menjalankan pembedahan rutin ke atas seorang wanita mendapati bahawa wanita itu mempunyai tisu kanser di dalam rahimnya. Doktor tersebut mengambil inisiatif untuk membuang rahim wanita berkenaan; namun, kerana wanita itu tidak memberikan persetujuan termaklum bagi pembedahan ini, doktor itu dinilai oleh Majlis Perubatan Am sebagai telah bertindak cuai. Majlis tersebut menyatakan bahawa wanita itu sepatutnya diberi maklumat tentang keadaannya dan diberi peluang untuk membuat keputusan sendiri. === Mendapatkan persetujuan termaklum === Untuk membuktikan bahawa persetujuan termaklum telah diberikan bagi sesuatu prosedur, organisasi penjagaan kesihatan secara tradisinya menggunakan borang persetujuan berasaskan kertas yang menyenaraikan prosedur serta risiko dan manfaatnya, dan borang tersebut ditandatangani oleh pesakit dan doktor. Dalam sesetengah organisasi penjagaan kesihatan, borang persetujuan diimbas dan disimpan dalam stor dokumen elektronik. Proses persetujuan berasaskan kertas didapati berkait dengan kesilapan peninggalan yang ketara,<ref>{{Cite journal|last1=St John|first1=ER.|last2=Scott|first2=AJ.|last3=Irvine|first3=TE.|last4=Pakzad|first4=F.|last5=Leff|first5=DR.|last6=Layer|first6=GT.|year=2017|title=Completion of hand-written surgical consent forms is frequently suboptimal and could be improved by using electronically generated, procedure-specific forms.|journal=The Surgeon|volume=15|issue=4|pages=190–195|doi=10.1016/j.surge.2015.11.004|pmid=26791394}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=St John|first1=ER.|year=2021|title=Assessment of the introduction of semi-digital consent into surgical practice|journal=British Journal of Surgery|volume=108|issue=4|pages=342–345|doi=10.1093/bjs/znaa119|pmid=33783479}}</ref>; justeru, semakin banyak organisasi beralih kepada aplikasi persetujuan digital yang membolehkan risiko kesilapan dikurangkan, menyokong proses membuat keputusan dan kefahaman pesakit melalui maklumat tambahan yang mesra awam serta mudah dicapai, membolehkan persetujuan disempurnakan dari jauh, dan menjadikan proses tersebut lebih tanpa kertas. Satu bentuk persetujuan digital ialah persetujuan dinamik, iaitu mekanisme yang menggalakkan peserta memberikan persetujuan secara lebih terperinci dan memudahkan mereka menarik balik persetujuan jika mereka mahu. Kepuasan pesakit dalam konteks bentuk baharu persetujuan termaklum telah menjadi tumpuan dalam penyelidikan saintifik. Komponen visual dan auditori dalam persetujuan termaklum yang disokong video serta persetujuan termaklum digital didapati dapat meningkatkan kepuasan pesakit.<ref>{{Cite journal|last1=Schulz|first1=Alexandra|last2=Bohnet-Joschko|first2=Sabine|date=2024-08-02|title=Enhancing patient informed consent in elective skin cancer surgeries: a comparative study of traditional and digital approaches in a German public hospital|journal=BMC Health Services Research|volume=24|issue=1|pages=879|doi=10.1186/s12913-024-11225-3|issn=1472-6963|pmc=11295654|pmid=39095856|doi-access=free}}</ref> Dengan mengintegrasikan pesakit dalam keputusan rawatan melalui pembuatan keputusan bersama dan meningkatkan ketelusan, pematuhan terhadap rawatan secara keseluruhan juga menjadi lebih baik. <ref>{{Cite journal|last=Bernat|first=James L.|last2=McQuillen|first2=Michael P.|date=2021|title=On Shared Decision-making and Informed Consent|journal=Neurology. Clinical Practice|volume=11|issue=2|pages=93–94|doi=10.1212/CPJ.0000000000000823|issn=2163-0402|pmc=8032407|pmid=33842060}}</ref> Kaedah persetujuan elektronik telah diterapkan untuk memudahkan pengindeksan serta perolehan data persetujuan, sehingga meningkatkan keupayaan untuk menunaikan hasrat pesakit dan mengenal pasti peserta penyelidikan yang bersedia.<ref name="healthsciencessc">{{cite web|url=http://www.healthsciencessc.org/IT.asp|title=Health Sciences South Carolina|publisher=healthsciencessc.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011200835/http://healthsciencessc.org/IT.asp|archive-date=11 October 2014|access-date=14 September 2014}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Chalil Madathil|first1=K.|last2=Koikkara|first2=R.|last3=Gramopadhye|first3=A. K.|last4=Greenstein|first4=J. S.|year=2011|title=An Empirical Study of the Usability of Consenting Systems: IPad, Touchscreen and Paper-based Systems|journal=Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting|volume=55|pages=813–817|doi=10.1177/1071181311551168|s2cid=62362166}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Chalil Madathil|first1=K.|last2=Koikkara|first2=R.|last3=Obeid|first3=J.|last4=Greenstein|first4=J. S.|last5=Sanderson|first5=I. C.|last6=Fryar|first6=K.|last7=Moskowitz|first7=J.|last8=Gramopadhye|first8=A. K.|year=2013|title=An investigation of the efficacy of electronic consenting interfaces of research permissions management system in a hospital setting|journal=International Journal of Medical Informatics|volume=82|issue=9|pages=854–863|doi=10.1016/j.ijmedinf.2013.04.008|pmc=3779682|pmid=23757370}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Sanderson|first1=I. C.|last2=Obeid|first2=J. S.|last3=Madathil|first3=K. C.|last4=Gerken|first4=K.|last5=Fryar|first5=K.|last6=Rugg|first6=D.|last7=Alstad|first7=C. E.|last8=Alexander|first8=R.|last9=Brady|first9=K. T.|year=2013|title=Managing clinical research permissions electronically: A novel approach to enhancing recruitment and managing consents|journal=Clinical Trials|volume=10|issue=4|pages=604–611|doi=10.1177/1740774513491338|pmc=4213063|pmid=23785065|last10=Gramopadhye|first10=A. K.|last11=Moskowitz|first11=J.}}</ref>Terkini, Health Sciences South Carolina, iaitu sebuah kolaboratif penyelidikan merentas negeri yang memberi tumpuan kepada transformasi kualiti penjagaan kesihatan, sistem maklumat kesihatan dan hasil pesakit, telah membangunkan sebuah sistem sumber terbuka yang dikenali sebagai Sistem Pengurusan Kebenaran Penyelidikan (RPMS). <ref name="github">{{Cite web|url=https://github.com/HSSC/RPMS|title=HSSC/RPMS · GitHub|date=31 March 2014|publisher=github.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228213800/https://github.com/HSSC/RPMS|archive-date=28 February 2017|access-date=14 September 2014}}</ref> <ref name="healthsciencessc2">{{Cite web|url=http://www.healthsciencessc.org/rpms/index.asp|title=Health Sciences South Carolina|publisher=healthsciencessc.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011221421/http://healthsciencessc.org/rpms/index.asp|archive-date=11 October 2014|access-date=14 September 2014}}</ref> === Kecekapan pesakit === Keupayaan untuk memberikan persetujuan termaklum dipandu oleh keperluan umum tentang kecekapan. Dalam konteks kuasa undang-undang umum, orang dewasa dianggap mampu memberikan persetujuan. Anggapan ini boleh dicabar, misalnya apabila berlaku penyakit mental atau bentuk ketidakcekapan lain. Ketetapan ini boleh dirumuskan dalam perundangan atau berpandukan piawaian undang-undang umum mengenai ketidakupayaan untuk memahami sifat prosedur tersebut. Bagi orang dewasa yang tidak cekap, proksi penjagaan kesihatan membuat keputusan perubatan. Jika tiada proksi, pengamal perubatan diharapkan bertindak demi kepentingan terbaik pesakit sehingga proksi dapat dikenal pasti. Sebaliknya, « golongan bawah umur » (yang mungkin ditakrifkan secara berbeza mengikut bidang kuasa yang berlainan) secara lazimnya dianggap tidak berkeupayaan untuk memberikan persetujuan, namun bergantung pada umur mereka dan faktor-faktor lain, mungkin perlu untuk mendapatkan persetujuan Termaklum. Dalam sesetengah bidang kuasa (contohnya kebanyakan di AS), ini menjadi standard yang ketat. Dalam bidang kuasa lain (contohnya England, Australia, Kanada), andaian tersebut boleh dicabar dengan bukti bahawa kanak-kanak bawah umur itu « matang » (standard « Gillick »). Bagi kanak-kanak bawah umur yang tidak cekap, persetujuan termaklum biasanya perlu diperoleh daripada ibu bapa (bukan « standard kepentingan terbaik ») walaupun perintah parens patriae mungkin terpakai, kerana ia memberi kuasa kepada mahkamah untuk mengetepikan persetujuan ibu bapa apabila berlaku penolakan. == Dalam penyelidikan == === Ubat === Persetujuan termaklum juga merupakan sebahagian daripada [[penyelidikan klinikal]] beretika, di mana subjek manusia secara sukarela mengesahkan kesediaannya untuk menyertai [[Ujian klinikal|percubaan klinikal]] tertentu, selepas dimaklumkan tentang semua aspek percubaan yang berkaitan dengan keputusan subjek untuk menyertai. Ini termasuk maklumat tentang potensi bahaya serta potensi manfaat rawatan percubaan klinikal. <ref>{{Cite journal|last=Howick|first=Jeremy|last2=Svobodova|first2=Michaela|last3=Treweek|first3=Shaun|last4=Gillies|first4=Katie|last5=Edwards|first5=Adrian|last6=Bower|first6=Peter|last7=Bostock|first7=Jennifer|last8=Jacob|first8=Nina|last9=Hood|first9=Kerenza|year=2025|title=Developing evidence-based guidelines for describing potential benefits and harms within patient information leaflets/sheets (PILs) that inform and do not cause harm (PrinciPILs)|journal=Health Technology Assessment|volume=29|issue=43|pages=1–20|doi=10.3310/GJJH2402|pmid=40847720|doi-access=free}}</ref> Persetujuan termaklum didokumenkan melalui borang persetujuan termaklum bertulis, ditandatangani dan bertarikh. <ref>{{Cite web|url=https://www.ich.org/fileadmin/Public_Web_Site/ICH_Products/Guidelines/Efficacy/E6/E6_R1_Guideline.pdf|title=Guideline For Good Clinical Practice|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180904011312/http://www.ich.org/fileadmin/Public_Web_Site/ICH_Products/Guidelines/Efficacy/E6/E6_R1_Guideline.pdf|archive-date=2018-09-04|access-date=2018-09-24}}</ref> Dalam penyelidikan perubatan, Kod Nuremberg memperkenalkan asas piawaian antarabangsa pada tahun 1947 sebagai reaksi terhadap pelanggaran etika yang berlaku semasa Holocaust . Piawaian tersebut terus mengalami perkembangan. Pada masa kini, penyelidikan perubatan dipantau oleh jawatankuasa etika yang turut memantau proses persetujuan termaklum. Penyelidikan yang melibatkan orang yang mengalami gangguan kesedaran memberikan cabaran persetujuan tambahan kerana bakal peserta sering mempunyai kapasiti membuat keputusan yang tidak hadir, terhad atau berubah-ubah, yang memerlukan pergantungan kepada pembuat keputusan pengganti. Pada tahun 2026, Kumpulan Kerja Etika Kempen Curing Coma telah mencadangkan Elemen Persetujuan Bersama untuk Penyelidikan yang Melibatkan Orang yang Mengalami Gangguan Kesedaran (CCE-DOC), satu rangka kerja yang bertujuan untuk menjelaskan dan menyeragamkan proses persetujuan untuk penyelidikan sedemikian, termasuk penjelasan tentang gangguan kesedaran, penilaian kapasiti, risiko dan faedah, membuat keputusan pengganti dan perkongsian hasil penyiasatan. <ref>{{Cite journal|last=Young|first=Michael J.|last2=Lalgudi Ganesan|first2=Saptharishi|last3=Jox|first3=Ralf J.|last4=Mazzeo|first4=Anna Teresa|last5=Rubin|first5=Michael A.|last6=Walter|first6=Jennifer K.|last7=Lewis|first7=Ariane|displayauthors=6|date=19 May 2026|title=Common Consent Elements for Research Involving Persons with Disorders of Consciousness (CCE-DOC)|journal=Neurocritical Care|doi=10.1007/s12028-026-02498-z|pmid=42156702}}</ref> === Sains sosial === Memandangkan garis panduan perubatan yang ditetapkan dalam Kod Nuremberg telah diimport ke dalam garis panduan etika untuk [[sains sosial]], persetujuan termaklum menjadi bahagian biasa dalam prosedur penyelidikan. <ref>{{Cite book|title=The Ethics of Social Research|last=Homan|first=R.|publisher=Longman|year=1991|isbn=978-0-582-05879-8|location=London; New York}}</ref> Walau bagaimanapun, walaupun persetujuan termaklum adalah perkara biasa dalam persekitaran perubatan, ia tidak selalunya diperlukan dalam sains sosial. Di sini, pertama sekali, penyelidikan selalunya melibatkan risiko yang rendah atau tiada risiko untuk peserta, tidak seperti dalam kebanyakan eksperimen perubatan. Kedua, pengetahuan bahawa mereka menyertai kajian boleh menyebabkan orang ramai mengubah tingkah laku mereka, seperti dalam Kesan Hawthorne : "Dalam eksperimen makmal biasa, subjek memasuki persekitaran di mana mereka sedar bahawa tingkah laku mereka sedang dipantau, direkodkan dan seterusnya diteliti." <ref>{{Cite journal|last=Levitt|first=S. D.|last2=List|first2=J. A.|year=2007|title=What Do Laboratory Experiments Measuring Social Preferences Reveal about the Real World?|url=http://s3.amazonaws.com/fieldexperiments-papers2/papers/00480.pdf|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=21|issue=2|pages=153–174|doi=10.1257/jep.21.2.153|jstor=30033722|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413185024/http://s3.amazonaws.com/fieldexperiments-papers2/papers/00480.pdf|archive-date=2020-04-13|access-date=2019-09-25|doi-access=free}}</ref> {{Rp|168}}Dalam situasi seperti ini, memperoleh persetujuan termaklum secara terus boleh mengganggu keupayaan untuk menjalankan penyelidikan, kerana pendedahan bahawa sesuatu kajian sedang dilakukan berpotensi mengubah tingkah laku yang hendak dikaji. Pengarang JA List mengutarakan kemungkinan dilema yang boleh timbul: "jika seseorang ingin meneliti sama ada, dan setakat mana, bangsa atau jantina mempengaruhi harga yang dibayar oleh pembeli bagi kereta terpakai, amat sukar untuk mengukur secara tepat tahap diskriminasi dalam kalangan pengedar kereta terpakai yang sedar bahawa mereka mengambil bahagian dalam eksperimen."<ref>{{cite journal|last1=List|first1=J. A.|last2=List|first2=J. A.|year=2008|title=Informed Consent in Social Science|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=322|issue=5902|page=672|citeseerx=10.1.1.418.1731|doi=10.1126/science.322.5902.672a|pmid=18974330|s2cid=153720217}}</ref> Apabila gangguan sedemikian mungkin berlaku, dan setelah menimbang dengan teliti, penyelidik boleh mengecualikan keperluan proses persetujuan termaklum. Langkah ini dibuat selepas penyelidik dan Jawatankuasa Etika dan/atau Lembaga Semakan Institusi (IRB) menilai risiko terhadap peserta berbanding manfaatnya kepada masyarakat, serta menentukan sama ada penyertaan dibuat secara sukarela dan sama ada peserta perlu diberi layanan secara adil. <ref>{{Cite journal|last=Levitt|first=S. D.|last2=List|first2=J. A.|year=2009|title=Field experiments in economics: The past, the present, and the future|url=http://s3.amazonaws.com/fieldexperiments-papers2/papers/00079.pdf|journal=[[European Economic Review]]|volume=53|issue=1|pages=1–18|doi=10.1016/j.euroecorev.2008.12.001|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801220014/http://s3.amazonaws.com/fieldexperiments-papers2/papers/00079.pdf|archive-date=2020-08-01|access-date=2019-12-10}}</ref> Kelahiran media dalam talian baharu, seperti media sosial, telah merumitkan idea persetujuan termaklum. Dalam persekitaran dalam talian, orang ramai kurang memberi perhatian kepada perjanjian Syarat Penggunaan dan boleh membuat kajian tanpa pengetahuan yang menyeluruh. Isu ini menjadi tumpuan umum susulan kajian yang dijalankan oleh [[Facebook]] pada tahun 2014, dan diterbitkan oleh syarikat tersebut dan [[Universiti Cornell]] . <ref>{{Cite journal|last=Kramer|first=Adam|last2=Guillory|first2=Jaime|last3=Jeffrey|first3=Hancock|date=2014|title=Experimental evidence of massive-scale emotional contagion through social networks|journal=PNAS|volume=111|issue=24|pages=8788–90|bibcode=2014PNAS..111.8788K|doi=10.1073/pnas.1320040111|pmc=4066473|pmid=24889601|doi-access=free}}</ref> Facebook menjalankan kajian tanpa berunding dengan Jawatankuasa Etika atau LHDN di mana mereka mengubah Suapan Berita Facebook kira-kira 700,000 pengguna untuk mengurangkan jumlah siaran positif atau negatif yang mereka lihat selama seminggu. Kajian itu kemudian menganalisis sama ada kemas kini status pengguna berubah semasa keadaan yang berbeza. Kajian itu diterbitkan dalam [[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|Prosiding Akademi Sains Kebangsaan]] . Kekurangan persetujuan termaklum telah menyebabkan kemarahan ramai penyelidik dan pengguna. <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/07/01/opinion/jaron-lanier-on-lack-of-transparency-in-facebook-study.html|title=Should Facebook Manipulate Users?|last=LANIER|first=Jaron|date=30 June 2014|access-date=April 26, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026120833/https://www.nytimes.com/2014/07/01/opinion/jaron-lanier-on-lack-of-transparency-in-facebook-study.html|archive-date=26 October 2023|work=The New York Times}}</ref> Ramai yang percaya bahawa dengan berpotensi mengubah mood pengguna dengan mengubah catatan yang mereka lihat, Facebook meletakkan individu berisiko pada bahaya yang lebih tinggi untuk mengalami kemurungan dan bunuh diri. Walau bagaimanapun, penyokong Facebook mendakwa bahawa Facebook memperincikan bahawa mereka mempunyai hak untuk menggunakan maklumat untuk penyelidikan dalam terma penggunaan mereka. <ref>{{Cite web|url=http://socialmediacollective.org/2014/07/01/facebook-experiment/|title=What does the Facebook experiment teach us?|last=Boyd|first=Danah|date=July 2014|website=Social Media Collective Research Blog|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403204111/http://socialmediacollective.org/2014/07/01/facebook-experiment/|archive-date=April 3, 2015|access-date=April 26, 2015}}</ref> Ada yang mengatakan eksperimen itu hanyalah sebahagian daripada kerja semasa Facebook, yang sentiasa mengubah algoritma Suapan Berita untuk memastikan orang ramai berminat dan kembali ke laman web tersebut. Ada juga yang menegaskan bahawa kajian khusus ini bukanlah unik tetapi sebaliknya organisasi berita sentiasa mencuba tajuk utama yang berbeza menggunakan algoritma untuk menimbulkan emosi dan meraih klik atau perkongsian Facebook. <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/jul/07/facebook-study-science-experiment-research|title=Stop complaining about the Facebook study. It's a golden age for research|last=Watts|first=Duncan|date=7 July 2014|website=The Guardian|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328012958/https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/jul/07/facebook-study-science-experiment-research|archive-date=28 March 2023|access-date=April 26, 2015}}</ref> Mereka mengatakan kajian Facebook ini tidak berbeza dengan perkara yang sudah diterima orang ramai. Namun begitu, ada juga yang mengatakan bahawa Facebook telah melanggar undang-undang ketika menjalankan eksperimen ke atas pengguna yang tidak memberikan persetujuan termaklum. <ref>{{Cite web|url=https://medium.com/@JamesGrimmelmann/illegal-unethical-and-mood-altering-8b93af772688|title=Illegal, Immoral, and Mood-Altering How Facebook and OkCupid Broke the Law When They Experimented on Users|last=Grimmelmann|first=James|date=2 October 2014|website=Medium|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912094500/https://medium.com/@JamesGrimmelmann/illegal-unethical-and-mood-altering-8b93af772688|archive-date=12 September 2022|access-date=April 26, 2015}}</ref> Kontroversi kajian Facebook menimbulkan banyak persoalan tentang persetujuan termaklum dan perbezaan dalam proses semakan etika antara penyelidikan yang dibiayai oleh awam dan swasta. Ada yang mengatakan Facebook berada dalam hadnya dan ada pula yang melihat keperluan untuk persetujuan yang lebih termaklum dan/atau penubuhan lembaga semakan persendirian dalaman. <ref>{{Cite web|url=https://freedom-to-tinker.com/blog/mjs3/after-the-facebook-emotional-contagion-experiment-a-proposal-for-a-positive-path-forward/|title=After the Facebook emotional contagion experiment: A proposal for a positive path forward|last=Salganik|first=Matt|authorlink=Matthew J. Salganik|date=7 July 2014|website=Freedom to Tinker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503064711/https://freedom-to-tinker.com/blog/mjs3/after-the-facebook-emotional-contagion-experiment-a-proposal-for-a-positive-path-forward/|archive-date=3 May 2015|access-date=April 26, 2015}}</ref> === Kewajipan untuk berkongsi dapatan === Sesetengah penyelidik dan ahli etika menyokong para penyelidik untuk berkongsi hasil eksperimen dengan subjek mereka dengan cara yang mereka boleh fahami, baik sebagai kewajipan etika mahupun sebagai cara untuk menggalakkan lebih banyak penyertaan. <ref name="return">[https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2024/01/22/1225670770/if-you-donate-dna-what-should-scientists-give-in-return-a-pathbreaking-new-model If you donate DNA, what should scientists give in return? A 'pathbreaking' new model] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240127172610/https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2024/01/22/1225670770/if-you-donate-dna-what-should-scientists-give-in-return-a-pathbreaking-new-model|date=2024-01-27}}</ref> Pada tahun 2023, kerajaan United Kingdom mencadangkan untuk menjadikan ini satu keperluan. <ref>[https://www.gov.uk/government/consultations/consultation-on-proposals-for-legislative-changes-for-clinical-trials/outcome/government-response-to-consultation-on-legislative-proposals-for-clinical-trials Government response to consultation on legislative proposals for clinical trials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240214130218/https://www.gov.uk/government/consultations/consultation-on-proposals-for-legislative-changes-for-clinical-trials/outcome/government-response-to-consultation-on-legislative-proposals-for-clinical-trials|date=2024-02-14}}</ref> Program penyelidikan [[Projek Genom Manusia|Etika, Perundangan dan Implikasi Sosial]] Institut Penyelidikan Genom Manusia Kebangsaan di Amerika Syarikat telah menyediakan sedikit dana untuk penyelidik melakukan ini. <ref name="return" /> == Konflik kepentingan == Kontroversi lain yang telah lama berlarutan menggariskan peranan [[Percanggahan kepentingan|konflik kepentingan]] antara fakulti dan penyelidik sekolah perubatan. Contohnya, pada tahun 2014, liputan ahli fakulti sekolah perubatan Universiti California (UC) telah merangkumi berita tentang pembayaran korporat yang berterusan kepada penyelidik dan pengamal daripada syarikat yang memasarkan dan menghasilkan peranti dan rawatan yang mereka cadangkan kepada pesakit. <ref name="Petersen2014">{{Cite web|url=https://www.ocregister.com/2014/05/27/uc-system-struggles-with-professors-outside-earnings/|title=UC system struggles with professors' outside earnings|date=2014-05-27|website=Orange County Register|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231104210438/https://www.ocregister.com/2014/05/27/uc-system-struggles-with-professors-outside-earnings/|archive-date=2023-11-04|access-date=2023-06-14}}</ref> Robert Pedowitz, bekas pengerusi jabatan pembedahan ortopedik UCLA, melaporkan kebimbangan bahawa konflik kepentingan kewangan rakan sekerjanya boleh menjejaskan penjagaan pesakit atau penyelidikan terhadap rawatan baharu secara negatif. <ref name="Terhune2014">Terhune, Chad (2014, April 25). More scrutiny for UCLA's School of Medicine. Los Angeles Times. Retrieved from http://www.latimes.com/business/la-fi-ucla-outside-money-20140426-story.html#ixzz30BvcCJIV {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160204045331/http://www.latimes.com/business/la-fi-ucla-outside-money-20140426-story.html#ixzz30BvcCJIV|date=2016-02-04}}</ref> Dalam tuntutan mahkamah berikutnya mengenai tindakan balas pemberi maklumat, universiti itu memberikan penyelesaian $10 juta kepada Pedowitz sambil mengakui tiada salah laku. <ref name="Terhune2014" /> Badan Pengawas Pengguna, sebuah kumpulan pengawasan, memerhatikan bahawa dasar Universiti California "sama ada tidak mencukupi atau tidak dikuatkuasakan... Pesakit di hospital UC berhak mendapat peranti dan ubat pembedahan yang paling andal... dan mereka tidak seharusnya dianggap sebagai subjek dalam eksperimen yang mahal." <ref name="Petersen2014" /> Insiden UC yang lain termasuk mengambil telur wanita untuk ditanamkan ke dalam wanita lain tanpa persetujuan <ref>{{Cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2006-jan-20-me-uci20-story.html|title=UC Irvine Fertility Scandal Isn't Over|last=|date=2006-01-20|website=Los Angeles Times|language=en-US|access-date=2023-06-14}}</ref> dan menyuntik bakteria hidup ke dalam otak manusia, yang berpotensi mengakibatkan kematian pramatang. <ref>The Sacramento Bee. (2013, August 25). UC Davis surgeons resign after bacteria-in-brain dispute. Retrieved from {{Cite web|url=http://www.sacbee.com/news/investigations/article2578591.html|title=UC Davis surgeons resign after bacteria-in-brain dispute &#124; the Sacramento Bee|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160202041826/http://www.sacbee.com/news/investigations/article2578591.html|archive-date=2016-02-02|access-date=2016-01-26}}</ref> == Sejarah == {{Imej banyak | width = 150 | footer = [[Walter Reed]] authored these informed consent documents in 1900 for his research on [[yellow fever]]. | image1 = Informed Consent Agreement Between Antonio Benigno and Walter Reed (Spanish).jpg | alt1 = old paper document | caption1 = Spanish | image2 = Informed Consent Agreement Between Antonio Benigno and Walter Reed (English).jpg | alt2 = old paper document | caption2 = English }}''Persetujuan termaklum'' merupakan istilah teknikal yang pertama kali digunakan oleh peguam, Paul G. Gebhard, dalam kes mahkamah ''Lembaga Pemegang Amanah Universiti Salgo lwn Leland Stanford Jr.'' pada tahun 1957. <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1997/08/26/us/p-g-gebhard-69-developer-of-the-term-informed-consent.html|title=P. G. Gebhard, 69, Developer Of the Term 'Informed Consent' - New York Times|last=Pace|first=Eric|date=26 August 1997|access-date=5 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209180850/http://www.nytimes.com/1997/08/26/us/p-g-gebhard-69-developer-of-the-term-informed-consent.html|archive-date=9 December 2014|work=[[The New York Times]]|location=[[New York, NY|New York]]|issn=0362-4331}}</ref> Dalam menjejaki sejarahnya, sesetengah sarjana telah mencadangkan untuk menjejaki sejarah pemeriksaan mana-mana amalan ini: <ref name="historytheory">{{Cite book|url=https://archive.org/details/historytheoryofi0000fade|title=A history and theory of informed consent|last=Faden|first=Ruth R.|last2=Beauchamp|first2=Tom L.|last3=King|first3=Nancy M.P.|publisher=Oxford University Press|year=1986|isbn=978-0-19-5036862|edition=Online|location=New York|url-access=registration}}</ref> {{Rp|54}} # Seorang pesakit bersetuju dengan intervensi kesihatan berdasarkan pemahaman mengenainya. # Pesakit mempunyai pelbagai pilihan dan tidak dipaksa untuk memilih satu pilihan tertentu. # Persetujuan itu merangkumi pemberian kebenaran. Amalan-amalan ini adalah sebahagian daripada apa yang membentuk persetujuan termaklum, dan sejarahnya adalah sejarah persetujuan termaklum. <ref name="historytheory" /> {{Rp|60}}Mereka bergabung untuk membentuk konsep moden persetujuan termaklum—yang muncul sebagai tindak balas kepada insiden tertentu dalam penyelidikan moden. <ref name="historytheory" /> {{Rp|60}}Walaupun pelbagai budaya di pelbagai tempat mengamalkan persetujuan termaklum, konsep moden persetujuan termaklum telah dibangunkan oleh orang yang mendapat pengaruh daripada [[Kebudayaan Barat|tradisi Barat]] . <ref name="historytheory" /> {{Rp|60}} [[File:First_informed_consent_document_Turkey_1539.png|kiri|thumb| Dalam dokumen Empayar Uthmaniyyah dari tahun 1539 ini, seorang bapa berjanji untuk tidak menyaman pakar bedah sekiranya berlaku kematian selepas membuang batu karang anaknya. <ref name="Selek 2010">{{Cite journal|last=Selek|first=Salih|date=1 October 2010|title=A written consent five centuries ago|journal=Journal of Medical Ethics|volume=36|issue=10|pages=639|doi=10.1136/jme.2010.037713|pmid=20817814}}</ref>]] Ahli sejarah memetik beberapa garis panduan perubatan untuk mengesan sejarah persetujuan termaklum dalam amalan perubatan. [[Sumpah Hippokrates|Sumpah Hippocrates]], sebuah teks Yunani yang bertarikh 500 SM, merupakan set tulisan Barat pertama yang memberikan garis panduan untuk tingkah laku profesional perubatan. Persetujuan oleh pesakit serta beberapa isu lain, yang kini dianggap sebagai isu asas, tidak disebut. Korpus Hippokratik menasihatkan agar doktor menyembunyikan kebanyakan maklumat daripada pesakit untuk memberikan penjagaan terbaik kepada pesakit. <ref name="historytheory" /> {{Rp|61}}Rasionalnya adalah model ihsan untuk penjagaan—doktor lebih tahu daripada pesakit, dan oleh itu harus mengarahkan penjagaan pesakit, kerana pesakit tidak mungkin mempunyai idea yang lebih baik daripada doktor. <ref name="historytheory" /> {{Rp|61}} Henri de Mondeville, seorang pakar bedah Perancis yang pada abad ke-14, menulis tentang amalan perubatan. Dia menjejaki idea-ideanya kepada Sumpah Hippocrates. <ref name="historytheory" /> {{Rp|63}}<ref>{{Cite book|title=Legacies in ethics and medicine|last=Burns|first=Chester R.|publisher=Science History Publications|year=1977|isbn=9780882021669|location=New York}} In this book see Mary Catherine Welborn's excerpts from her 1966 ''The long tradition: A study in fourteenth-century medical deontology''</ref> <ref>{{Cite book|title=The silent world of doctor and patient|last=Katz|first=Jay|last2=Alexander Morgan Capron|publisher=Johns Hopkins University Press|year=2002|isbn=978-0801857805|edition=Johns Hopkins Paperbacks|location=Baltimore|pages=7–9}}</ref> Antara cadangannya ialah doktor "menjanjikan penawar kepada setiap pesakit" dengan harapan prognosis yang baik akan memberi inspirasi kepada hasil rawatan yang baik. <ref name="historytheory" /> {{Rp|63}}Mondeville tidak pernah menyebut tentang mendapatkan persetujuan, tetapi menekankan keperluan pesakit untuk yakin dengan doktor. <ref name="historytheory" /> {{Rp|63}}Beliau juga menasihatkan bahawa apabila memutuskan butiran terapeutik yang tidak penting, doktor harus memenuhi permintaan pesakit "setakat mana ia tidak mengganggu rawatan". <ref>{{Cite book|title=Legacies in ethics and medicine|last=Burns|first=Chester R.|publisher=Science History Publications|year=1977|isbn=9780882021669|location=New York}} In this book see De Mondeville's "On the morals and ethics of medicine" from ''Ethics in Medicine''</ref> Dalam rekod Empayar Uthmaniyyah terdapat perjanjian dari tahun 1539 yang merundingkan butiran pembedahan, termasuk yuran dan komitmen untuk tidak menyaman sekiranya berlaku kematian. <ref name="Selek 2010" /> Ini merupakan dokumen bertulis tertua yang dikenal pasti di mana pesakit mengakui risiko rawatan perubatan dan menulis untuk menyatakan kesediaan mereka untuk meneruskan. <ref name="Selek 2010" /> Benjamin Rush ialah seorang doktor Amerika Syarikat abad ke-18 yang dipengaruhi oleh pergerakan budaya [[Zaman Pencerahan]] . <ref name="historytheory" /> {{Rp|65}}Oleh sebab itu, beliau menasihatkan agar doktor berkongsi sebanyak mungkin maklumat dengan pesakit. Beliau mengesyorkan agar doktor mendidik orang ramai dan menghormati keputusan termaklum pesakit untuk menerima terapi. <ref name="historytheory" /> {{Rp|65}}Tiada bukti bahawa beliau menyokong permohonan persetujuan daripada pesakit. <ref name="historytheory" /> {{Rp|65}}Dalam kuliah bertajuk "Mengenai tanggungjawab pesakit terhadap doktor mereka", beliau menyatakan bahawa pesakit harus patuh sepenuhnya kepada arahan doktor; ini mewakili kebanyakan tulisannya. <ref name="historytheory" /> {{Rp|65}}John Gregory, guru Rush, menulis pandangan yang serupa bahawa seorang doktor boleh mengamalkan kebajikan dengan sebaik-baiknya dengan membuat keputusan untuk pesakit tanpa persetujuan mereka. <ref name="historytheory" /> {{Rp|66}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/b30515427|title=Lectures on the Duties and Qualifications of a Physician|last=Gregory|first=John|year=1772}}</ref> Thomas Percival ialah seorang doktor British yang menerbitkan sebuah buku bertajuk ''Etika Perubatan'' pada tahun 1803. <ref name="historytheory" /> {{Rp|68}}Percival merupakan seorang pelajar karya Gregory dan pelbagai pakar perubatan Hippocrates terdahulu. <ref name="historytheory" /> {{Rp|68}}Seperti semua karya terdahulu, ''Etika Perubatan'' Percival tidak menyebut tentang meminta persetujuan pesakit atau menghormati keputusan mereka. <ref name="historytheory" /> {{Rp|68}}Percival berkata bahawa pesakit berhak mendapat kebenaran, tetapi apabila doktor boleh memberikan rawatan yang lebih baik dengan berbohong atau menyembunyikan maklumat, beliau menasihati doktor untuk melakukan apa yang difikirkannya terbaik. <ref name="historytheory" /> {{Rp|68}} Apabila [[Persatuan Perubatan Amerika]] ditubuhkan pada tahun 1847, mereka menghasilkan sebuah karya yang dipanggil edisi pertama ''Kod Etika Perubatan Persatuan Perubatan Amerika'' . <ref name="historytheory" /> {{Rp|69}}Banyak bahagian buku ini merupakan salinan kata demi kata petikan daripada ''Etika Perubatan'' Percival. <ref name="historytheory" /> {{Rp|69}}Satu konsep baharu dalam buku ini ialah idea bahawa doktor harus mendedahkan sepenuhnya semua butiran pesakit dengan jujur apabila bercakap dengan doktor lain, tetapi teks tersebut juga tidak mengaplikasikan idea ini untuk mendedahkan maklumat kepada pesakit. <ref name="historytheory" /> {{Rp|70}}Melalui teks ini, idea-idea Percival menjadi garis panduan yang meluas di seluruh Amerika Syarikat apabila teks-teks lain diperoleh daripadanya. <ref name="historytheory" /> {{Rp|70}} Worthington Hooker ialah seorang doktor Amerika yang pada tahun 1849 menerbitkan ''Physician and Patient'' . <ref name="historytheory" /> {{Rp|70}}Buku etika perubatan ini menunjukkan pemahaman yang radikal tentang garis panduan AMA dan falsafah Percival serta menolak semua arahan bahawa seorang doktor harus berbohong kepada pesakit. <ref name="historytheory" /> {{Rp|70}}Pada pandangan Hooker, penipuan yang baik hati tidak adil kepada pesakit, dan beliau banyak memberi syarahan mengenai topik ini. <ref name="historytheory" /> {{Rp|70}}Idea-idea Hooker tidak begitu berpengaruh. <ref name="historytheory" /> {{Rp|70}} Prinsip persetujuan termaklum tidak mengikat secara sah sehingga pertama kali direkodkan dalam kes ''Salgo lwn Leland Lembaga Pemegang Amanah Universiti Stanford Jr'' pada tahun 1957. Salgo menjalani prosedur untuk menilai arteriosklerosis aortanya; kontras (yang merupakan bahan yang digunakan dalam pengimejan perubatan untuk membezakan struktur dalaman) telah disuntik ke dalam aortanya untuk mencari penyumbatan, tetapi kakinya akhirnya lumpuh secara kekal; walau bagaimanapun, Salgo tidak dimaklumkan tentang risiko ini. Kes ini merupakan antara yang pertama menarik perhatian kepada keperluan pesakit untuk memahami risiko dan manfaat prosedur mereka, memandangkan pada masa itu kekurangan persetujuan termaklum tidak dianggap sebagai kecuaian. <ref>{{Cite journal|last=Bazzano|first=Lydia A.|last2=Durant|first2=Jaquail|last3=Brantley|first3=Paula Rhode|date=2021|title=A Modern History of Informed Consent and the Role of Key Information|journal=Ochsner Journal|volume=21|issue=1|pages=81–85|doi=10.31486/toj.19.0105|issn=1524-5012|pmc=7993430|pmid=33828429}}</ref> Kes ''Canterbury lwn Spence'' AS pada tahun 1972 secara rasminya menetapkan prinsip persetujuan termaklum dalam undang-undang AS. Canterbury menjalani laminektomi untuk melegakan sakit belakang tetapi tidak dimaklumkan tentang risiko lumpuh. Semasa ditinggalkan sendirian, dia jatuh dari katilnya dan kemudiannya lumpuh dari pinggang ke bawah; dia memerlukan pembedahan lanjut tetapi tidak pernah sembuh sepenuhnya daripada lumpuh di usus dan pundi kencingnya. <ref>{{Cite web|url=https://studicata.com/case-briefs/case/canterbury-v-spence/|title=Canterbury v. Spence|website=Studicata|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130202723/https://studicata.com/case-briefs/case/canterbury-v-spence/|archive-date=2024-11-30|access-date=2025-04-24}}</ref> Kes-kes undang-undang terdahulu telah mewujudkan asas untuk persetujuan termaklum, tetapi penghakimannya memberikan wacana yang terperinci dan terfikir mengenai perkara itu. <ref>{{Cite book|title=Health Law and Bioethics : Cases in Context|date=2009|publisher=Aspen Publishers/Wolters Kluwer|isbn=978-0-7355-7767-1|editor-last=Sandra H. Johnson|location=New York|chapter=Chapter 1: Canterbury vs Spence|oclc=294067618}}</ref> Penghakiman itu memetik kes-kes yang bermula sejak tahun 1914 sebagai preseden untuk persetujuan termaklum. <ref>{{Cite book|title=A history and theory of informed consent|last=Faden|first=Ruth R.|date=1986|publisher=Oxford University Press|others=Tom L. Beauchamp, Nancy M. P. King|isbn=1-4237-6352-1|location=New York|oclc=228168485}}</ref> : 56  == Rujukan == {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Bioetika]] [[Kategori:Etika perubatan]] [[Kategori:Laman-laman dengan terjemahan-terjemahan yang belum disemak]] 4004f84n5zejdv2kn5qk70nac0jo1fc 7004300 7004253 2026-11-12T09:30:45Z Ihsan88888 372953 Kemasan laman dan rujukan bagi topik 7004300 wikitext text/x-wiki   [[File:PARAMOUNT_Eli_Lilly_Informed_Consent_Document.djvu|kiri|thumb| Contoh dokumen persetujuan termaklum daripada percubaan PARAMOUNT]] '''Persetujuan termaklum (''informed consent'')''' ialah suatu prinsip etika terapan yang menegaskan bahawa seseorang perlu memiliki maklumat dan pemahaman yang mencukupi sebelum membuat keputusan berhubung penerimaan risiko. Maklumat yang berkaitan lazimnya merangkumi risiko dan manfaat sesuatu rawatan, pilihan rawatan alternatif, peranan pesakit dalam proses rawatan serta hak mereka untuk menolak rawatan. Dalam kebanyakan sistem, penyedia penjagaan kesihatan memikul tanggungjawab dari segi undang-undang dan etika untuk memastikan persetujuan pesakit diberikan secara dimaklumkan. Prinsip ini juga digunakan secara lebih luas berbanding intervensi penjagaan kesihatan; sebagai contoh, untuk menjalankan penyelidikan, mendedahkan maklumat perubatan seseorang, atau menyertai aktiviti sukan dan rekreasi yang berisiko tinggi. Di Amerika Syarikat, takrifan persetujuan termaklum tidak seragam, dan piawaian yang perlu dipatuhi secara umum ditetapkan oleh negeri. <ref>{{cite journal|last1=Shah|first1=Parth|last2=Thornton|first2=Imani|last3=Turrin|first3=Danielle|last4=Hipskind|first4=John E.|date=2022|title=Informed Consent|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430827/|journal=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=28613577|access-date=12 September 2022}}</ref> Menjelang 2016, hampir separuh daripada negeri-negeri telah menerima pakai piawaian pesakit yang munasabah, dengan proses persetujuan termaklum dihuraikan melalui sudut pandangan pesakit. <ref>Spatz, E. S., Krumholz, H. M., & Moulton, B. W. (2016). The New Era of Informed Consent: Getting to a Reasonable-Patient Standard Through Shared Decision Making. JAMA : The Journal of the American Medical Association, 315(19), 2063–2064. https://doi.org/10.1001/jama.2016.3070</ref> Dalam konteks perubatan, piawaian ini dinyatakan secara formal melalui keperluan bagi kapasiti membuat keputusan, dan dalam kerangka ini penentuan profesional mempunyai kuat kuasa undang-undang.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ISBN0199747075|title=Evaluation of Capacity to Consent to Treatment and Research|last=Kim|first=Scott Y. H.|date=Dec 1, 2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0199747078|page=18}}</ref> Keperluan ini boleh dirumuskan secara padat dengan merangkumi syarat-syarat berikut, dan kesemuanya mesti dipenuhi agar seseorang layak memiliki kapasiti membuat keputusan: # Pilihan merujuk kepada keupayaan untuk memberi atau membuktikan sesuatu keputusan. # Kefahaman ialah keupayaan untuk memahami fakta-fakta yang relevan dan berkaitan dengan keputusan yang dipersoalkan. # Penghargaan merujuk kepada keupayaan pesakit untuk memberikan persetujuan termaklum dengan mengambil berat serta mempercayai kesan fakta-fakta berkaitan terhadap dirinya sendiri. # Penaakulan ialah ketajaman mental untuk membuat kesimpulan yang relevan daripada, serta melakukan manipulasi mental terhadap, maklumat yang telah dihargai dan difahami bagi digunakan dalam keputusan yang sedang dibuat. <ref>{{Cite web|url=https://plato.stanford.edu/entries/decision-capacity/|title=Decision-Making Capacity|last=Hawkins|first=Jennifer|date=Fall 2020|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|website=Stanford Encyclopedia of Philosophy|publisher=Stanford|access-date=July 19, 2024}}</ref> Kelemahan dalam penaakulan dan pertimbangan yang berpotensi menghalang persetujuan termaklum termasuk ketidakmatangan intelektual atau emosi, tahap tekanan yang tinggi seperti gangguan tekanan selepas trauma atau kecacatan intelektual yang teruk, gangguan mental yang teruk, mabuk, kurang tidur yang teruk, demensia atau koma. Memperoleh persetujuan termaklum tidak semestinya diperlukan. Apabila seseorang individu dianggap tidak mampu memberikan persetujuan termaklum, lazimnya pihak lain akan diberi kuasa untuk memberikan persetujuan bagi pihak individu tersebut—contohnya, ibu bapa atau penjaga sah bagi kanak-kanak (meskipun dalam situasi ini kanak-kanak itu mungkin dikehendaki memberikan persetujuan termaklum) serta konservator bagi mereka yang mengalami gangguan mental. Sebagai alternatif, doktrin persetujuan tersirat membenarkan rawatan dalam keadaan yang sangat terhad, contohnya apabila seseorang yang tidak sedarkan diri akan meninggal dunia tanpa campur tangan yang segera. Kes-kes di mana seseorang individu diberikan maklumat yang tidak mencukupi untuk membentuk keputusan yang munasabah menimbulkan persoalan etika yang serius. Apabila isu-isu ini timbul, atau dijangka timbul, dalam percubaan klinikal, ia tertakluk kepada semakan oleh jawatankuasa etika atau lembaga semakan institusi. Persetujuan termaklum telah dikodifikasikan dalam undang-undang kebangsaan serta antarabangsa. Istilah “persetujuan bebas” merupakan antara istilah yang berkaitan dalam Perjanjian Antarabangsa mengenai Hak Sivil dan Politik, yang telah diguna pakai pada tahun 1966 oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu dan bertujuan untuk berkuat kuasa pada 23 Mac 1976.<ref>{{Cite web|url=https://www.coe.int/en/web/compass/the-international-covenant-on-civil-and-political-rights|title=The International Covenant on Civil and Political Rights - Manual for Human Rights Education with Young people - www.coe.int|website=Manual for Human Rights Education with Young people|language=en-GB|access-date=2026-07-30}}</ref> Perkara 7 perjanjian tersebut melarang eksperimen yang dijalankan tanpa “persetujuan bebas untuk eksperimen perubatan atau saintifik” daripada subjek.<ref name="junod05">{{cite book|url=http://archive-ouverte.unige.ch/unige:43019|title=Clinical drug trials Studying the safety and efficacy of new pharmaceuticals|last1=Junod|first1=Valérie|date=2005|publisher=Schulthess|isbn=9783725550227|location=Genève|pages=545|access-date=2021-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328012951/https://archive-ouverte.unige.ch/unige:43019|archive-date=2023-03-28|url-status=live}}</ref> Setakat September 2019, perjanjian itu mempunyai 173 pihak serta enam lagi penandatangan yang belum membuat pengesahan.<ref name="reservations">{{Cite web|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-4&chapter=4&clang=_en|title=UN Treaty Collection - International Covenant on Civil and Political Rights|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213223828/https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-4&chapter=4&clang=_en|archive-date=2020-12-13|access-date=2021-04-03|quote=Status of ratification}}</ref> == Penilaian == Persetujuan termaklum boleh menjadi sukar untuk dinilai, kerana frasa persetujuan atau ungkapan pemahaman tentang implikasi tidak semestinya menunjukkan bahawa persetujuan penuh oleh orang dewasa telah benar-benar diberikan, atau bahawa pemahaman sepenuhnya tentang isu-isu yang berkaitan telah difahami secara dalaman.<ref>{{cite journal|date=Jul 2012|title=Informed Consent: What Must a Physician Disclose to a Patient?|url=https://journalofethics.ama-assn.org/article/informed-consent-what-must-physician-disclose-patient/2012-07|journal=AMA Journal of Ethics|volume=14|issue=7|pages=563–566|doi=10.1001/virtualmentor.2012.14.7.hlaw1-1207|pmid=23351294|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929035107/https://journalofethics.ama-assn.org/article/informed-consent-what-must-physician-disclose-patient/2012-07|archive-date=29 September 2020|access-date=13 Sep 2020|doi-access=free|vauthors=Murray B|url-status=live}}</ref> Persetujuan mungkin wujud secara tersirat melalui kesantunan komunikasi manusia yang lazim, dan bukannya dibuat rundingan secara nyata melalui lisan atau penulisan. Sebagai contoh, apabila doktor meminta pesakit mengukur tekanan darah mereka, pesakit boleh menzahirkan persetujuan dengan menghulurkan lengan bagi tujuan pemasangan alat pengukur tekanan darah. Dalam sesetengah situasi, persetujuan tidak boleh dibuat secara sah, walaupun pihak yang membantah memahami perkara tersebut dan memang menghendakinya. Selain itu, terdapat instrumen berstruktur untuk menilai kapasiti bagi memberikan persetujuan termaklum, walaupun pada masa ini tiada instrumen yang benar-benar ideal. <ref>{{Cite journal|last=Sturman|first=E|date=November 2005|title=The capacity to consent to treatment and research: A review of standardized assessment tools|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0272735805000498|journal=Clinical Psychology Review|language=en|volume=25|issue=7|pages=954–974|doi=10.1016/j.cpr.2005.04.010|pmid=15964671|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728023741/https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0272735805000498|archive-date=2022-07-28|access-date=2023-03-30}}</ref> Oleh itu, lazimnya terdapat suatu tahap yang pada ketika itu persetujuan termaklum perlu diandaikan atau disimpulkan berdasarkan pemerhatian, atau pengetahuan, atau peruntukan undang-undang. Keadaan ini terutama berlaku dalam isu-isu yang berkaitan dengan seksual atau perhubungan. Dalam konteks perubatan atau urusan formal, persetujuan eksplisit melalui tandatangan yang biasanya bersandarkan kepada undang-undang tanpa mengambil kira persetujuan sebenar, merupakan amalan. Amalan ini berlaku dalam prosedur tertentu, seperti arahan “jangan hidupkan semula” yang ditandatangani oleh pesakit sebelum bermulanya penyakit mereka. <ref>{{Cite journal|last=Woodruff|first=William A.|title=Letting Life Run Its Course: Do-Not-Resuscitate Orders and Withdrawal of Life-Sustaining Treatment|url=https://scholarship.law.campbell.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=&httpsredir=1&article=1085&context=fac_sw|journal=Scholarly Works|pages=7|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928065321/https://scholarship.law.campbell.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=&httpsredir=1&article=1085&context=fac_sw|archive-date=2022-09-28|access-date=2022-03-15|via=Scholarly Repository @Campbell University School of Law}}</ref> Contoh yang ringkas bagi setiap perkara yang disebut di atas: # Seseorang mungkin bersetuju secara lisan bukan kerana kehendak sebenar, tetapi akibat ketakutan, tekanan sosial yang dirasakan, atau kesukaran psikologi dalam menyatakan perasaan yang sebenar. Individu yang meminta tindakan itu mungkin, secara ikhlas, tidak menyedari perkara ini, lalu menganggap persetujuan tersebut sebagai tulen dan bersandar padanya. Persetujuan mungkin dinyatakan, namun tidak diberikan secara dalaman. # Seseorang juga boleh mendakwa bahawa dia memahami implikasi sesuatu tindakan sebagai sebahagian daripada persetujuan, sedangkan sebenarnya dia gagal memahami sepenuhnya akibat yang berpotensi berlaku; selepas itu, dia mungkin menafikan kesahihan persetujuan tersebut atas sebab ini. Pemahaman yang diperlukan bagi persetujuan termaklum sememangnya wujud, tetapi dalam realitinya (kerana kejahilan) ia sebenarnya tidak wujud. # Seseorang menandatangani borang pelepasan sah bagi prosedur perubatan, kemudian merasakan bahawa dia tidak benar-benar bersetuju. Kecuali jika dia dapat menunjukkan bahawa maklumat yang diberikan adalah salah, pelepasan tersebut lazimnya bersifat meyakinkan atau muktamad dari sudut undang-undang, yang membolehkan doktor bergantung secara sah padanya untuk memperoleh persetujuan. # Dalam konteks formal, persetujuan bertulis pada kebiasaannya secara sah mengatasi penolakan terhadap persetujuan termaklum kemudian (kecuali jika ia diperoleh melalui salah nyata). Persetujuan termaklum di AS boleh diketepikan dalam situasi perubatan kecemasan menurut 21CFR50.24, yang pertama kali mendapat perhatian umum melalui kontroversi berkaitan kajian Poliheme. == Elemen yang sah == Agar seseorang individu mampu memberikan persetujuan termaklum yang sah, hendaklah wujud tiga komponen: pendedahan, kapasiti, dan kesukarelawanan.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/historytheoryofi0000fade|title=A History and Theory of Informed Consent|last=Faden|first=R. R.|last2=Beauchamp|first2=T. L.|publisher=Oxford University Press|year=1986|isbn=978-0-19-503686-2|location=New York|url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/principlesofbiom00beau|title=Principles of Biomedical Ethics|last=Beauchamp|first=Tom L.|last2=Childress|first2=James F.|publisher=Oxford University Press|year=1994|isbn=978-0-19-508536-5|edition=Fourth|location=New York|url-access=registration}}</ref> * Pendedahan memerlukan penyelidik untuk menyediakan setiap bakal subjek dengan maklumat yang diperlukan bagi membuat keputusan secara autonomi, di samping memastikan bahawa subjek memahami maklumat yang diberikan dengan memadai. Keperluan yang terakhir ini menunjukkan bahawa borang persetujuan bertulis perlu disediakan dalam bahasa awam yang sesuai dengan tahap kemahiran pemahaman populasi subjek, serta menilai tahap pemahaman tersebut melalui perbualan (untuk dimaklumkan). * Kapasiti merujuk kepada keupayaan subjek untuk memahami maklumat yang disampaikan dan membentuk pertimbangan yang munasabah berdasarkan potensi akibat daripada keputusannya. * Kesukarelawanan pula merujuk kepada hak subjek untuk membuat keputusan secara bebas tanpa berada di bawah tekanan luaran, seperti paksaan, manipulasi, atau pengaruh yang tidak wajar. == Pemahaman pesakit == Salah satu aspek penting persetujuan termaklum yang sah, namun sering diabaikan, ialah pemahaman pesakit terhadap istilah dan hasil. Doktor perlu menghuraikan prosedur, faedah, risiko, dan alternatif menggunakan bahasa yang dapat difahami oleh pesakit, serta memastikan pesakit benar-benar memahami maklumat yang diberikan. <ref name=":02">{{Petik ensiklopedia|last=Jenkins|first=Randi|date=2018|encyclopedia=|title=Informed Consent}}{{Full citation needed}}</ref> Penjelasan ini bertujuan untuk memastikan pesakit telah meneliti pilihan dengan saksama dan memahami kemungkinan risiko yang berkaitan tanpa berasa tertekan atau terburu-buru untuk bersetuju dengan prosedur tersebut. Pengecualian terhadap proses persetujuan lazim hanya dibuat apabila berlaku kecemasan yang sangat serius. <ref name=":02" /> == Daripada kanak-kanak == Memandangkan kanak-kanak sering kekurangan kemampuan untuk membuat keputusan atau kewenangan undang-undang (kecekapan) bagi memberikan persetujuan termaklum yang benar bagi keputusan perubatan, ibu bapa atau penjaga yang sah lazimnya memikul tanggungjawab untuk memberikan kebenaran termaklum bagi keputusan perubatan tersebut. “Persetujuan melalui proksi” ini biasanya berkesan, namun boleh menimbulkan dilema etika apabila pendirian ibu bapa atau penjaga dan profesional perubatan tidak sehaluan tentang keputusan yang wajar “demi kepentingan terbaik kanak-kanak”. Kanak-kanak yang telah dibebaskan secara sah, serta keadaan tertentu seperti keputusan berkaitan penyakit kelamin atau kehamilan, atau bagi kanak-kanak bawah umur yang tidak dibebaskan tetapi dianggap mempunyai keupayaan membuat keputusan perubatan, mungkin dapat memberikan persetujuan tanpa memerlukan kebenaran ibu bapa, bergantung pada undang-undang bidang kuasa tempat kanak-kanak tersebut menetap. Akademi Pediatrik Amerika turut menggalakkan profesional perubatan supaya mendapatkan persetujuan daripada kanak-kanak yang lebih tua dan remaja dengan menyediakan maklumat yang sesuai dengan umur untuk membantu memperkasakan mereka dalam proses membuat keputusan. <ref name="AAP">{{Cite journal|last=Committee on Bioethics|year=1995|title=Informed consent, parental permission, and assent in pediatric practice|url=http://pediatrics.aappublications.org/content/95/2/314.full.pdf|journal=Pediatrics|volume=95|issue=2|pages=314–7|doi=10.1542/peds.95.2.314|pmid=7838658|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906031541/http://pediatrics.aappublications.org/content/95/2/314.full.pdf|archive-date=2015-09-06|access-date=2013-12-07}}</ref> Penyelidikan tentang kanak-kanak telah membawa manfaat kepada masyarakat dalam pelbagai bentuk. Satu-satunya pendekatan yang benar-benar berkesan untuk memastikan corak pertumbuhan dan metabolisme yang normal ialah menjalankan kajian ke atas bayi dan kanak-kanak yang masih kecil. Dalam menangani isu persetujuan termaklum bagi kanak-kanak, respons utama datang daripada ibu bapa. Perkara ini adalah wajar, walaupun hanya penjaga sah yang dibenarkan untuk memberi persetujuan bagi anak, bukan adik-beradik yang telah dewasa.<ref name="Annas, Glantz, Katz 1977 63–933">{{cite book|url=https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63|title=Informed Consent to Human Experimentation|last1=Annas|first1=George J.|last2=Glantz|first2=Leonard|last3=Katz|first3=Barbara|publisher=Ballinger Publishing Company|year=1977|isbn=978-0-88410-147-5|location=Cambridge, Massachusetts|pages=[https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63 63–93]|url-access=registration}}</ref> Di samping itu, ibu bapa tidak seharusnya boleh mengarahkan penamatan rawatan yang diperlukan untuk memastikan anak terus hidup, meskipun mereka beranggapan bahawa tindakan tersebut adalah demi kepentingan terbaik.<ref name="Annas, Glantz, Katz 1977 63–932">{{cite book|url=https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63|title=Informed Consent to Human Experimentation|last1=Annas|first1=George J.|last2=Glantz|first2=Leonard|last3=Katz|first3=Barbara|publisher=Ballinger Publishing Company|year=1977|isbn=978-0-88410-147-5|location=Cambridge, Massachusetts|pages=[https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63 63–93]|url-access=registration}}</ref> Lazimnya penjaga terlibat dalam proses pemberian persetujuan untuk kanak-kanak, namun beberapa doktrin telah diwujudkan yang membolehkan kanak-kanak mendapatkan rawatan kesihatan tanpa persetujuan ibu bapa. Sebagai contoh, kanak-kanak bawah umur yang telah dibebaskan boleh bersetuju untuk rawatan perubatan, dan kanak-kanak bawah umur juga boleh memberi persetujuan dalam situasi kecemasan.<ref name="Annas, Glantz, Katz 1977 63–93">{{cite book|url=https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63|title=Informed Consent to Human Experimentation|last1=Annas|first1=George J.|last2=Glantz|first2=Leonard|last3=Katz|first3=Barbara|publisher=Ballinger Publishing Company|year=1977|isbn=978-0-88410-147-5|location=Cambridge, Massachusetts|pages=[https://archive.org/details/informedconsentt0000anna/page/63 63–93]|url-access=registration}}</ref> Maklumat yang diberikan kepada ibu bapa atau penjaga, serta kepada kanak-kanak itu sendiri, sebagai sebahagian daripada penyelidikan klinikal, sering disusun dalam bentuk yang menjadikannya sukar difahami.<ref>{{Cite journal|last=Nash|first=Elizabeth|last2=Bickerstaff|first2=Matthew|last3=Chetwynd|first3=Andrew J.|last4=Hawcutt|first4=Daniel B.|last5=Oni|first5=Louise|date=September 2023|title=The readability of parent information leaflets in paediatric studies|journal=Pediatric Research|language=en|volume=94|issue=3|pages=1166–1171|doi=10.1038/s41390-023-02608-z|issn=1530-0447|pmc=10444605|pmid=37120650}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=O’Halloran|first=Cian P.|last2=Agarwal|first2=Abhishek|last3=Hawcutt|first3=Daniel B.|last4=Oni|first4=Louise|last5=Moss|first5=James|date=2025-02-22|title=Readability of paediatric participant information leaflets in research studies|journal=Pediatric Research|language=en|volume=98|issue=4|pages=1486–1491|doi=10.1038/s41390-025-03943-z|issn=1530-0447|pmc=12549334|pmid=39984643|doi-access=free}}</ref> == Pengecualian == Pengecualian daripada keperluan mendapatkan persetujuan boleh diterapkan pada situasi tertentu apabila tiada kemudaratan yang dapat diramalkan akan timbul akibat kajian, atau apabila ia dibenarkan oleh undang-undang dan peraturan persekutuan, atau sekiranya jawatankuasa semakan etika telah meluluskan ketiadaan pendedahan bagi maklumat tertentu. <ref>{{Cite web|url=http://www.cioms.ch/publications/layout_guide2002.pdf|title=International Ethical Guidelines for Biomedical Research Involving Human Subjects|last=Council for International Organization of Medical Sciences (CIOMS) and World Health Organization (WHO) Geneva, Switzerland, 2002|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823205120/http://www.cioms.ch/publications/layout_guide2002.pdf|archive-date=2010-08-23}}</ref> Selain kajian yang risikonya minimum, pengecualian persetujuan boleh dipohon dalam konteks ketenteraan. Berdasarkan 10 USC 980, iaitu Kod Angkatan Tentera Amerika Syarikat mengenai Had Penggunaan Manusia sebagai Subjek Eksperimen, pengecualian terhadap persetujuan termaklum awal boleh diberikan oleh Setiausaha Pertahanan sekiranya projek penyelidikan itu akan: <ref>{{Cite journal|last=McManus, J.|first=J|last2=S. G. Mehta|displayauthors=etal|year=2005|title=Informed consent and ethical issues in military medical research|journal=Academic Emergency Medicine|volume=12|issue=11|pages=1120–1126|doi=10.1111/j.1553-2712.2005.tb00839.x|pmid=16264083|doi-access=free}}</ref> # Memberi manfaat secara langsung kepada subjek # Memajukan pembangunan produk perubatan yang diperlukan oleh tentera # Dilaksanakan di bawah semua undang-undang dan peraturan (iaitu, Pengecualian Persetujuan Penyelidikan Kecemasan) termasuk yang berkaitan dengan FDA Walaupun persetujuan termaklum adalah hak asas dan harus dilaksanakan dengan berkesan, jika pesakit tidak berupaya akibat kecederaan atau penyakit, masih penting bagi pesakit untuk mendapat manfaat daripada eksperimen kecemasan. <ref name="Baren">{{Petik ensiklopedia|last=Baren|first=Jill|encyclopedia=The Penn Center Guide to Bioethics|location=New York, NY|year=2009|edition=1|isbn=9780826115225|title=Informed Consent to Human Experimentation|publisher=Springer Publishing Company}}</ref>  Pentadbiran Makanan dan Ubat-ubatan (FDA) dan Jabatan Kesihatan dan Perkhidmatan Manusia (DHHS) telah bergabung pada tahun 1996 <ref>{{Cite web|url=https://www.hhs.gov/ohrp/regulations-and-policy/guidance/emergency-research-informed-consent-requirements/index.html|title=Informed Consent Requirements in Emergency Research (OPRR Letter, 1996)|last=Office for Human Research Protections (OHRP)|website=HHS.gov|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260511130259/https://www.hhs.gov/ohrp/regulations-and-policy/guidance/emergency-research-informed-consent-requirements/index.html|archive-date=2026-05-11|access-date=2026-07-30}}</ref> untuk mewujudkan garis panduan persekutuan bagi membenarkan penyelidikan kecemasan, tanpa persetujuan termaklum. <ref name="Baren" /> Walau bagaimanapun, mereka  hanya boleh meneruskan penyelidikan jika mereka memperoleh pengecualian persetujuan termaklum (WIC) atau pengecualian kecemasan daripada persetujuan termaklum (EFIC). <ref name="Baren" /> == Sosiologi perubatan == Ahli sosiologi perubatan telah mengkaji persetujuan termaklum serta bioetika secara lebih umum. Oonagh Corrigan, yang mengkaji persetujuan termaklum untuk penyelidikan terhadap pesakit, berpendapat bahawa sebahagian besar konseptualisasi persetujuan termaklum berasal daripada etika penyelidikan dan bioetika dengan tumpuan kepada autonomi pesakit, dan menyatakan bahawa ini selaras dengan pandangan dunia neoliberal. <ref name=":0">{{Cite journal|last=Corrigan|first=Oonagh|date=November 2003|title=Empty ethics: the problem with informed consent|journal=Sociology of Health and Illness|language=en|volume=25|issue=7|pages=768–792|doi=10.1046/j.1467-9566.2003.00369.x|issn=0141-9889|pmid=19780205|doi-access=free}}</ref> {{Rp|770}}Corrigan berhujah bahawa model yang hanya berasaskan pembuatan keputusan individu tidak menggambarkan realiti persetujuan kerana proses sosial dengan tepat: satu pandangan yang telah mula diakui dalam bioetika. <ref name=":0" /> {{Rp|771}}Dia merasakan bahawa prinsip liberal persetujuan termaklum sering bertentangan dengan amalan perubatan autokratik sehingga nilai norma dan sistem kepakaran sering membentuk keupayaan individu untuk menggunakan pilihan. <ref name=":0" /> {{Rp|789}} Pesakit yang bersetuju untuk menyertai percubaan selalunya berbuat demikian kerana mereka merasakan bahawa percubaan itu dicadangkan oleh doktor sebagai intervensi terbaik.<ref name=":0" /> {{Rp|782}} Pesakit mungkin mendapati permintaan untuk memberi persetujuan dalam tempoh masa yang terhad merupakan satu gangguan yang membebankan terhadap penjagaan mereka apabila ia timbul kerana pesakit perlu berhadapan dengan keadaan baharu. <ref name=":0" /> {{Rp|783}}Pesakit yang terlibat dalam percubaan mungkin tidak menyedari sepenuhnya tentang rawatan alternatif, dan kesedaran bahawa terdapat ketidakpastian dalam rawatan terbaik boleh membantu pesakit lebih menyedari perkara ini. <ref name=":0" /> {{Rp|784}} Corrigan menyatakan bahawa pesakit secara amnya menjangkakan bahawa doktor bertindak secara eksklusif demi kepentingan mereka dalam interaksi dan ini digabungkan dengan "keseimbangan klinikal" di mana pengamal penjagaan kesihatan tidak tahu rawatan mana yang lebih baik dalam percubaan kawalan rawak boleh membahayakan hubungan doktor-pesakit. <ref name=":0" /> {{Rp|780–781}} == Prosedur perubatan == Doktrin persetujuan termaklum berkait dengan kecuaian profesional dan menimbulkan pelanggaran terhadap kewajipan penjagaan yang perlu dipenuhi kepada pesakit (lihat kewajipan penjagaan, pelanggaran kewajipan, dan menghormati orang). Doktrin persetujuan termaklum juga mempunyai kesan yang ketara terhadap percubaan perubatan ubat-ubatan, peranti atau prosedur. Hingga tahun 2015, di United Kingdom serta di negara-negara seperti Malaysia dan Singapura, persetujuan yang termaklum dalam amalan prosedur perubatan menuntut bukti mengenai piawaian penjagaan yang sewajarnya dijangka sebagai piawaian amalan profesional yang boleh diterima dan diiktiraf (Ujian Bolam), iaitu risiko yang lazimnya akan didedahkan oleh profesional perubatan dalam keadaan berkenaan. Secara ringkasnya, ini boleh dianggap sebagai “persetujuan yang mencukupi” dan bukannya “persetujuan termaklum”. Sejak itu, United Kingdom telah meninggalkan Ujian Bolam dalam menilai piawaian persetujuan termaklum, berikutan keputusan penting dalam kes Montgomery lwn Lanarkshire Health Board. Langkah ini mengubah tumpuan daripada konsep doktor yang munasabah kepada penggunaan piawaian pesakit yang munasabah, serta risiko yang munasabah bagi seseorang individu untuk dipertimbangkan. <ref>{{Cite web|url=https://www.informedconsentmatters.co.uk/montgomery-ruling|title=Montgomery Ruling|website=Informed Consent Matters|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231207180454/https://www.informedconsentmatters.co.uk/montgomery-ruling|archive-date=7 December 2023|access-date=7 December 2023|ref=montgomery}}</ref> Perubatan di Amerika Syarikat, Australia dan Kanada mengamalkan pendekatan yang berpusatkan pesakit bagi mendapatkan “persetujuan termaklum”. Dalam bidang kuasa ini, persetujuan termaklum menuntut penyedia penjagaan kesihatan mendedahkan risiko yang ketara, serta risiko yang amat penting kepada pesakit berkenaan. Pendekatan ini menggabungkan unsur objektif (pesakit hipotetikal yang munasabah) dan unsur subjektif. Penetapan persetujuan termaklum yang optimum menuntut penyesuaian kepada faktor budaya atau faktor individu pesakit yang lain. Sebagai contoh, sehingga tahun 2011, orang ramai daripada latar belakang Mediterranean dan Arab didapati lebih bergantung pada konteks penyampaian maklumat: maklumat lebih banyak ditentukan oleh siapa yang mengatakannya serta di mana, bila, dan bagaimana ia disampaikan, berbanding perkara yang dikatakan. Perkara ini dikatakan agak lebih penting di negara-negara “Barat” yang tipikal. <ref>[http://www.medscape.com/viewarticle/746187?src=mp&spon=25 Too Much Information: Informed Consent in Cultural Context] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513150354/http://www.medscape.com/viewarticle/746187?src=mp&spon=25|date=2013-05-13}}. By Joseph J. Fins and Pablo Rodriguez del Pozo. Medscape 07/18/2011</ref>  Doktrin persetujuan termaklum pada umumnya dilaksanakan melalui amalan penjagaan kesihatan yang baik, iaitu dengan mengadakan perbincangan pra-pembedahan bersama pesakit serta menggunakan borang persetujuan perubatan di hospital. Namun begitu, sikap bergantung pada borang yang telah ditandatangani tidak seharusnya menghakis asas doktrin, iaitu memberi ruang kepada pesakit untuk mempertimbangkan dan memberikan reaksi terhadap risiko berkenaan. Dalam satu kes di Britain, seorang doktor yang menjalankan pembedahan rutin ke atas seorang wanita mendapati bahawa wanita itu mempunyai tisu kanser di dalam rahimnya. Doktor tersebut mengambil inisiatif untuk membuang rahim wanita berkenaan; namun, kerana wanita itu tidak memberikan persetujuan termaklum bagi pembedahan ini, doktor itu dinilai oleh Majlis Perubatan Am sebagai telah bertindak cuai. Majlis tersebut menyatakan bahawa wanita itu sepatutnya diberi maklumat tentang keadaannya dan diberi peluang untuk membuat keputusan sendiri. === Mendapatkan persetujuan termaklum === Untuk membuktikan bahawa persetujuan termaklum telah diberikan bagi sesuatu prosedur, organisasi penjagaan kesihatan secara tradisinya menggunakan borang persetujuan berasaskan kertas yang menyenaraikan prosedur serta risiko dan manfaatnya, dan borang tersebut ditandatangani oleh pesakit dan doktor. Dalam sesetengah organisasi penjagaan kesihatan, borang persetujuan diimbas dan disimpan dalam stor dokumen elektronik. Proses persetujuan berasaskan kertas didapati berkait dengan kesilapan peninggalan yang ketara,<ref>{{Cite journal|last1=St John|first1=ER.|last2=Scott|first2=AJ.|last3=Irvine|first3=TE.|last4=Pakzad|first4=F.|last5=Leff|first5=DR.|last6=Layer|first6=GT.|year=2017|title=Completion of hand-written surgical consent forms is frequently suboptimal and could be improved by using electronically generated, procedure-specific forms.|journal=The Surgeon|volume=15|issue=4|pages=190–195|doi=10.1016/j.surge.2015.11.004|pmid=26791394}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=St John|first1=ER.|year=2021|title=Assessment of the introduction of semi-digital consent into surgical practice|journal=British Journal of Surgery|volume=108|issue=4|pages=342–345|doi=10.1093/bjs/znaa119|pmid=33783479}}</ref>; justeru, semakin banyak organisasi beralih kepada aplikasi persetujuan digital yang membolehkan risiko kesilapan dikurangkan, menyokong proses membuat keputusan dan kefahaman pesakit melalui maklumat tambahan yang mesra awam serta mudah dicapai, membolehkan persetujuan disempurnakan dari jauh, dan menjadikan proses tersebut lebih tanpa kertas. Satu bentuk persetujuan digital ialah persetujuan dinamik, iaitu mekanisme yang menggalakkan peserta memberikan persetujuan secara lebih terperinci dan memudahkan mereka menarik balik persetujuan jika mereka mahu. Kepuasan pesakit dalam konteks bentuk baharu persetujuan termaklum telah menjadi tumpuan dalam penyelidikan saintifik. Komponen visual dan auditori dalam persetujuan termaklum yang disokong video serta persetujuan termaklum digital didapati dapat meningkatkan kepuasan pesakit.<ref>{{Cite journal|last1=Schulz|first1=Alexandra|last2=Bohnet-Joschko|first2=Sabine|date=2024-08-02|title=Enhancing patient informed consent in elective skin cancer surgeries: a comparative study of traditional and digital approaches in a German public hospital|journal=BMC Health Services Research|volume=24|issue=1|pages=879|doi=10.1186/s12913-024-11225-3|issn=1472-6963|pmc=11295654|pmid=39095856|doi-access=free}}</ref> Dengan mengintegrasikan pesakit dalam keputusan rawatan melalui pembuatan keputusan bersama dan meningkatkan ketelusan, pematuhan terhadap rawatan secara keseluruhan juga menjadi lebih baik. <ref>{{Cite journal|last=Bernat|first=James L.|last2=McQuillen|first2=Michael P.|date=2021|title=On Shared Decision-making and Informed Consent|journal=Neurology. Clinical Practice|volume=11|issue=2|pages=93–94|doi=10.1212/CPJ.0000000000000823|issn=2163-0402|pmc=8032407|pmid=33842060}}</ref> Kaedah persetujuan elektronik telah diterapkan untuk memudahkan pengindeksan serta perolehan data persetujuan, sehingga meningkatkan keupayaan untuk menunaikan hasrat pesakit dan mengenal pasti peserta penyelidikan yang bersedia.<ref name="healthsciencessc">{{cite web|url=http://www.healthsciencessc.org/IT.asp|title=Health Sciences South Carolina|publisher=healthsciencessc.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011200835/http://healthsciencessc.org/IT.asp|archive-date=11 October 2014|access-date=14 September 2014}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Chalil Madathil|first1=K.|last2=Koikkara|first2=R.|last3=Gramopadhye|first3=A. K.|last4=Greenstein|first4=J. S.|year=2011|title=An Empirical Study of the Usability of Consenting Systems: IPad, Touchscreen and Paper-based Systems|journal=Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting|volume=55|pages=813–817|doi=10.1177/1071181311551168|s2cid=62362166}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Chalil Madathil|first1=K.|last2=Koikkara|first2=R.|last3=Obeid|first3=J.|last4=Greenstein|first4=J. S.|last5=Sanderson|first5=I. C.|last6=Fryar|first6=K.|last7=Moskowitz|first7=J.|last8=Gramopadhye|first8=A. K.|year=2013|title=An investigation of the efficacy of electronic consenting interfaces of research permissions management system in a hospital setting|journal=International Journal of Medical Informatics|volume=82|issue=9|pages=854–863|doi=10.1016/j.ijmedinf.2013.04.008|pmc=3779682|pmid=23757370}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Sanderson|first1=I. C.|last2=Obeid|first2=J. S.|last3=Madathil|first3=K. C.|last4=Gerken|first4=K.|last5=Fryar|first5=K.|last6=Rugg|first6=D.|last7=Alstad|first7=C. E.|last8=Alexander|first8=R.|last9=Brady|first9=K. T.|year=2013|title=Managing clinical research permissions electronically: A novel approach to enhancing recruitment and managing consents|journal=Clinical Trials|volume=10|issue=4|pages=604–611|doi=10.1177/1740774513491338|pmc=4213063|pmid=23785065|last10=Gramopadhye|first10=A. K.|last11=Moskowitz|first11=J.}}</ref> Terkini, Health Sciences South Carolina, iaitu sebuah kolaboratif penyelidikan merentas negeri yang memberi tumpuan kepada transformasi kualiti penjagaan kesihatan, sistem maklumat kesihatan dan hasil pesakit, telah membangunkan sebuah sistem sumber terbuka yang dikenali sebagai Sistem Pengurusan Kebenaran Penyelidikan (RPMS). <ref name="github">{{Cite web|url=https://github.com/HSSC/RPMS|title=HSSC/RPMS · GitHub|date=31 March 2014|publisher=github.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228213800/https://github.com/HSSC/RPMS|archive-date=28 February 2017|access-date=14 September 2014}}</ref> <ref name="healthsciencessc2">{{Cite web|url=http://www.healthsciencessc.org/rpms/index.asp|title=Health Sciences South Carolina|publisher=healthsciencessc.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011221421/http://healthsciencessc.org/rpms/index.asp|archive-date=11 October 2014|access-date=14 September 2014}}</ref> === Kecekapan pesakit === Keupayaan untuk memberikan persetujuan termaklum dipandu oleh keperluan umum tentang kecekapan. Dalam konteks kuasa undang-undang umum, orang dewasa dianggap mampu memberikan persetujuan. Anggapan ini boleh dicabar, misalnya apabila berlaku penyakit mental atau bentuk ketidakcekapan lain. Ketetapan ini boleh dirumuskan dalam perundangan atau berpandukan piawaian undang-undang umum mengenai ketidakupayaan untuk memahami sifat prosedur tersebut. Bagi orang dewasa yang tidak cekap, proksi penjagaan kesihatan membuat keputusan perubatan. Jika tiada proksi, pengamal perubatan diharapkan bertindak demi kepentingan terbaik pesakit sehingga proksi dapat dikenal pasti. Sebaliknya, « golongan bawah umur » (yang mungkin ditakrifkan secara berbeza mengikut bidang kuasa yang berlainan) secara lazimnya dianggap tidak berkeupayaan untuk memberikan persetujuan, namun bergantung pada umur mereka dan faktor-faktor lain, mungkin perlu untuk mendapatkan persetujuan Termaklum. Dalam sesetengah bidang kuasa (contohnya kebanyakan di AS), ini menjadi standard yang ketat. Dalam bidang kuasa lain (contohnya England, Australia, Kanada), andaian tersebut boleh dicabar dengan bukti bahawa kanak-kanak bawah umur itu « matang » (standard « Gillick »). Bagi kanak-kanak bawah umur yang tidak cekap, persetujuan termaklum biasanya perlu diperoleh daripada ibu bapa (bukan « standard kepentingan terbaik ») walaupun perintah parens patriae mungkin terpakai, kerana ia memberi kuasa kepada mahkamah untuk mengetepikan persetujuan ibu bapa apabila berlaku penolakan. == Dalam penyelidikan == === Ubat === Persetujuan termaklum juga merupakan sebahagian daripada [[penyelidikan klinikal]] beretika, di mana subjek manusia secara sukarela mengesahkan kesediaannya untuk menyertai [[Ujian klinikal|percubaan klinikal]] tertentu, selepas dimaklumkan tentang semua aspek percubaan yang berkaitan dengan keputusan subjek untuk menyertai. Ini termasuk maklumat tentang potensi bahaya serta potensi manfaat rawatan percubaan klinikal. <ref>{{Cite journal|last=Howick|first=Jeremy|last2=Svobodova|first2=Michaela|last3=Treweek|first3=Shaun|last4=Gillies|first4=Katie|last5=Edwards|first5=Adrian|last6=Bower|first6=Peter|last7=Bostock|first7=Jennifer|last8=Jacob|first8=Nina|last9=Hood|first9=Kerenza|year=2025|title=Developing evidence-based guidelines for describing potential benefits and harms within patient information leaflets/sheets (PILs) that inform and do not cause harm (PrinciPILs)|journal=Health Technology Assessment|volume=29|issue=43|pages=1–20|doi=10.3310/GJJH2402|pmid=40847720|doi-access=free}}</ref> Persetujuan termaklum didokumenkan melalui borang persetujuan termaklum bertulis, ditandatangani dan bertarikh. <ref>{{Cite web|url=https://www.ich.org/fileadmin/Public_Web_Site/ICH_Products/Guidelines/Efficacy/E6/E6_R1_Guideline.pdf|title=Guideline For Good Clinical Practice|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180904011312/http://www.ich.org/fileadmin/Public_Web_Site/ICH_Products/Guidelines/Efficacy/E6/E6_R1_Guideline.pdf|archive-date=2018-09-04|access-date=2018-09-24}}</ref> Dalam penyelidikan perubatan, Kod Nuremberg memperkenalkan asas piawaian antarabangsa pada tahun 1947 sebagai reaksi terhadap pelanggaran etika yang berlaku semasa Holocaust . Piawaian tersebut terus mengalami perkembangan. Pada masa kini, penyelidikan perubatan dipantau oleh jawatankuasa etika yang turut memantau proses persetujuan termaklum. Penyelidikan yang melibatkan orang yang mengalami gangguan kesedaran memberikan cabaran persetujuan tambahan kerana bakal peserta sering mempunyai kapasiti membuat keputusan yang tidak hadir, terhad atau berubah-ubah, yang memerlukan pergantungan kepada pembuat keputusan pengganti. Pada tahun 2026, Kumpulan Kerja Etika Kempen Curing Coma telah mencadangkan Elemen Persetujuan Bersama untuk Penyelidikan yang Melibatkan Orang yang Mengalami Gangguan Kesedaran (CCE-DOC), satu rangka kerja yang bertujuan untuk menjelaskan dan menyeragamkan proses persetujuan untuk penyelidikan sedemikian, termasuk penjelasan tentang gangguan kesedaran, penilaian kapasiti, risiko dan faedah, membuat keputusan pengganti dan perkongsian hasil penyiasatan. <ref>{{Cite journal|last=Young|first=Michael J.|last2=Lalgudi Ganesan|first2=Saptharishi|last3=Jox|first3=Ralf J.|last4=Mazzeo|first4=Anna Teresa|last5=Rubin|first5=Michael A.|last6=Walter|first6=Jennifer K.|last7=Lewis|first7=Ariane|displayauthors=6|date=19 May 2026|title=Common Consent Elements for Research Involving Persons with Disorders of Consciousness (CCE-DOC)|journal=Neurocritical Care|doi=10.1007/s12028-026-02498-z|pmid=42156702}}</ref> === Sains sosial === Memandangkan garis panduan perubatan yang ditetapkan dalam Kod Nuremberg telah diimport ke dalam garis panduan etika untuk [[sains sosial]], persetujuan termaklum menjadi bahagian biasa dalam prosedur penyelidikan. <ref>{{Cite book|title=The Ethics of Social Research|last=Homan|first=R.|publisher=Longman|year=1991|isbn=978-0-582-05879-8|location=London; New York}}</ref> Walau bagaimanapun, walaupun persetujuan termaklum adalah perkara biasa dalam persekitaran perubatan, ia tidak selalunya diperlukan dalam sains sosial. Di sini, pertama sekali, penyelidikan selalunya melibatkan risiko yang rendah atau tiada risiko untuk peserta, tidak seperti dalam kebanyakan eksperimen perubatan. Kedua, pengetahuan bahawa mereka menyertai kajian boleh menyebabkan orang ramai mengubah tingkah laku mereka, seperti dalam Kesan Hawthorne : "Dalam eksperimen makmal biasa, subjek memasuki persekitaran di mana mereka sedar bahawa tingkah laku mereka sedang dipantau, direkodkan dan seterusnya diteliti." <ref>{{Cite journal|last=Levitt|first=S. D.|last2=List|first2=J. A.|year=2007|title=What Do Laboratory Experiments Measuring Social Preferences Reveal about the Real World?|url=http://s3.amazonaws.com/fieldexperiments-papers2/papers/00480.pdf|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|volume=21|issue=2|pages=153–174|doi=10.1257/jep.21.2.153|jstor=30033722|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413185024/http://s3.amazonaws.com/fieldexperiments-papers2/papers/00480.pdf|archive-date=2020-04-13|access-date=2019-09-25|doi-access=free}}</ref> {{Rp|168}}Dalam situasi seperti ini, memperoleh persetujuan termaklum secara terus boleh mengganggu keupayaan untuk menjalankan penyelidikan, kerana pendedahan bahawa sesuatu kajian sedang dilakukan berpotensi mengubah tingkah laku yang hendak dikaji. Pengarang JA List mengutarakan kemungkinan dilema yang boleh timbul: "jika seseorang ingin meneliti sama ada, dan setakat mana, bangsa atau jantina mempengaruhi harga yang dibayar oleh pembeli bagi kereta terpakai, amat sukar untuk mengukur secara tepat tahap diskriminasi dalam kalangan pengedar kereta terpakai yang sedar bahawa mereka mengambil bahagian dalam eksperimen."<ref>{{cite journal|last1=List|first1=J. A.|last2=List|first2=J. A.|year=2008|title=Informed Consent in Social Science|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=322|issue=5902|page=672|citeseerx=10.1.1.418.1731|doi=10.1126/science.322.5902.672a|pmid=18974330|s2cid=153720217}}</ref> Apabila gangguan sedemikian mungkin berlaku, dan setelah menimbang dengan teliti, penyelidik boleh mengecualikan keperluan proses persetujuan termaklum. Langkah ini dibuat selepas penyelidik dan Jawatankuasa Etika dan/atau Lembaga Semakan Institusi (IRB) menilai risiko terhadap peserta berbanding manfaatnya kepada masyarakat, serta menentukan sama ada penyertaan dibuat secara sukarela dan sama ada peserta perlu diberi layanan secara adil. <ref>{{Cite journal|last=Levitt|first=S. D.|last2=List|first2=J. A.|year=2009|title=Field experiments in economics: The past, the present, and the future|url=http://s3.amazonaws.com/fieldexperiments-papers2/papers/00079.pdf|journal=[[European Economic Review]]|volume=53|issue=1|pages=1–18|doi=10.1016/j.euroecorev.2008.12.001|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801220014/http://s3.amazonaws.com/fieldexperiments-papers2/papers/00079.pdf|archive-date=2020-08-01|access-date=2019-12-10}}</ref> Kelahiran media dalam talian baharu, seperti media sosial, telah merumitkan idea persetujuan termaklum. Dalam persekitaran dalam talian, orang ramai kurang memberi perhatian kepada perjanjian Syarat Penggunaan dan boleh membuat kajian tanpa pengetahuan yang menyeluruh. Isu ini menjadi tumpuan umum susulan kajian yang dijalankan oleh [[Facebook]] pada tahun 2014, dan diterbitkan oleh syarikat tersebut dan [[Universiti Cornell]] . <ref>{{Cite journal|last=Kramer|first=Adam|last2=Guillory|first2=Jaime|last3=Jeffrey|first3=Hancock|date=2014|title=Experimental evidence of massive-scale emotional contagion through social networks|journal=PNAS|volume=111|issue=24|pages=8788–90|bibcode=2014PNAS..111.8788K|doi=10.1073/pnas.1320040111|pmc=4066473|pmid=24889601|doi-access=free}}</ref> Facebook menjalankan kajian tanpa berunding dengan Jawatankuasa Etika atau LHDN di mana mereka mengubah Suapan Berita Facebook kira-kira 700,000 pengguna untuk mengurangkan jumlah siaran positif atau negatif yang mereka lihat selama seminggu. Kajian itu kemudian menganalisis sama ada kemas kini status pengguna berubah semasa keadaan yang berbeza. Kajian itu diterbitkan dalam [[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|Prosiding Akademi Sains Kebangsaan]] . Kekurangan persetujuan termaklum telah menyebabkan kemarahan ramai penyelidik dan pengguna. <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/07/01/opinion/jaron-lanier-on-lack-of-transparency-in-facebook-study.html|title=Should Facebook Manipulate Users?|last=LANIER|first=Jaron|date=30 June 2014|access-date=April 26, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026120833/https://www.nytimes.com/2014/07/01/opinion/jaron-lanier-on-lack-of-transparency-in-facebook-study.html|archive-date=26 October 2023|work=The New York Times}}</ref> Ramai yang percaya bahawa dengan berpotensi mengubah mood pengguna dengan mengubah catatan yang mereka lihat, Facebook meletakkan individu berisiko pada bahaya yang lebih tinggi untuk mengalami kemurungan dan bunuh diri. Walau bagaimanapun, penyokong Facebook mendakwa bahawa Facebook memperincikan bahawa mereka mempunyai hak untuk menggunakan maklumat untuk penyelidikan dalam terma penggunaan mereka. <ref>{{Cite web|url=http://socialmediacollective.org/2014/07/01/facebook-experiment/|title=What does the Facebook experiment teach us?|last=Boyd|first=Danah|date=July 2014|website=Social Media Collective Research Blog|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403204111/http://socialmediacollective.org/2014/07/01/facebook-experiment/|archive-date=April 3, 2015|access-date=April 26, 2015}}</ref> Ada yang mengatakan eksperimen itu hanyalah sebahagian daripada kerja semasa Facebook, yang sentiasa mengubah algoritma Suapan Berita untuk memastikan orang ramai berminat dan kembali ke laman web tersebut. Ada juga yang menegaskan bahawa kajian khusus ini bukanlah unik tetapi sebaliknya organisasi berita sentiasa mencuba tajuk utama yang berbeza menggunakan algoritma untuk menimbulkan emosi dan meraih klik atau perkongsian Facebook. <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/jul/07/facebook-study-science-experiment-research|title=Stop complaining about the Facebook study. It's a golden age for research|last=Watts|first=Duncan|date=7 July 2014|website=The Guardian|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328012958/https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/jul/07/facebook-study-science-experiment-research|archive-date=28 March 2023|access-date=April 26, 2015}}</ref> Mereka mengatakan kajian Facebook ini tidak berbeza dengan perkara yang sudah diterima orang ramai. Namun begitu, ada juga yang mengatakan bahawa Facebook telah melanggar undang-undang ketika menjalankan eksperimen ke atas pengguna yang tidak memberikan persetujuan termaklum. <ref>{{Cite web|url=https://medium.com/@JamesGrimmelmann/illegal-unethical-and-mood-altering-8b93af772688|title=Illegal, Immoral, and Mood-Altering How Facebook and OkCupid Broke the Law When They Experimented on Users|last=Grimmelmann|first=James|date=2 October 2014|website=Medium|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912094500/https://medium.com/@JamesGrimmelmann/illegal-unethical-and-mood-altering-8b93af772688|archive-date=12 September 2022|access-date=April 26, 2015}}</ref> Kontroversi kajian Facebook menimbulkan banyak persoalan tentang persetujuan termaklum dan perbezaan dalam proses semakan etika antara penyelidikan yang dibiayai oleh awam dan swasta. Ada yang mengatakan Facebook berada dalam hadnya dan ada pula yang melihat keperluan untuk persetujuan yang lebih termaklum dan/atau penubuhan lembaga semakan persendirian dalaman. <ref>{{Cite web|url=https://freedom-to-tinker.com/blog/mjs3/after-the-facebook-emotional-contagion-experiment-a-proposal-for-a-positive-path-forward/|title=After the Facebook emotional contagion experiment: A proposal for a positive path forward|last=Salganik|first=Matt|authorlink=Matthew J. Salganik|date=7 July 2014|website=Freedom to Tinker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503064711/https://freedom-to-tinker.com/blog/mjs3/after-the-facebook-emotional-contagion-experiment-a-proposal-for-a-positive-path-forward/|archive-date=3 May 2015|access-date=April 26, 2015}}</ref> === Kewajipan untuk berkongsi dapatan === Sesetengah penyelidik dan ahli etika menyokong para penyelidik untuk berkongsi hasil eksperimen dengan subjek mereka dengan cara yang mereka boleh fahami, baik sebagai kewajipan etika mahupun sebagai cara untuk menggalakkan lebih banyak penyertaan. <ref name="return">[https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2024/01/22/1225670770/if-you-donate-dna-what-should-scientists-give-in-return-a-pathbreaking-new-model If you donate DNA, what should scientists give in return? A 'pathbreaking' new model] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240127172610/https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2024/01/22/1225670770/if-you-donate-dna-what-should-scientists-give-in-return-a-pathbreaking-new-model|date=2024-01-27}}</ref> Pada tahun 2023, kerajaan United Kingdom mencadangkan untuk menjadikan ini satu keperluan. <ref>[https://www.gov.uk/government/consultations/consultation-on-proposals-for-legislative-changes-for-clinical-trials/outcome/government-response-to-consultation-on-legislative-proposals-for-clinical-trials Government response to consultation on legislative proposals for clinical trials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240214130218/https://www.gov.uk/government/consultations/consultation-on-proposals-for-legislative-changes-for-clinical-trials/outcome/government-response-to-consultation-on-legislative-proposals-for-clinical-trials|date=2024-02-14}}</ref> Program penyelidikan [[Projek Genom Manusia|Etika, Perundangan dan Implikasi Sosial]] Institut Penyelidikan Genom Manusia Kebangsaan di Amerika Syarikat telah menyediakan sedikit dana untuk penyelidik melakukan ini. <ref name="return" /> == Konflik kepentingan == Kontroversi lain yang telah lama berlarutan menggariskan peranan [[Percanggahan kepentingan|konflik kepentingan]] antara fakulti dan penyelidik sekolah perubatan. Contohnya, pada tahun 2014, liputan ahli fakulti sekolah perubatan Universiti California (UC) telah merangkumi berita tentang pembayaran korporat yang berterusan kepada penyelidik dan pengamal daripada syarikat yang memasarkan dan menghasilkan peranti dan rawatan yang mereka cadangkan kepada pesakit. <ref name="Petersen2014">{{Cite web|url=https://www.ocregister.com/2014/05/27/uc-system-struggles-with-professors-outside-earnings/|title=UC system struggles with professors' outside earnings|date=2014-05-27|website=Orange County Register|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231104210438/https://www.ocregister.com/2014/05/27/uc-system-struggles-with-professors-outside-earnings/|archive-date=2023-11-04|access-date=2023-06-14}}</ref> Robert Pedowitz, bekas pengerusi jabatan pembedahan ortopedik UCLA, melaporkan kebimbangan bahawa konflik kepentingan kewangan rakan sekerjanya boleh menjejaskan penjagaan pesakit atau penyelidikan terhadap rawatan baharu secara negatif. <ref name="Terhune2014">Terhune, Chad (2014, April 25). More scrutiny for UCLA's School of Medicine. Los Angeles Times. Retrieved from http://www.latimes.com/business/la-fi-ucla-outside-money-20140426-story.html#ixzz30BvcCJIV {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160204045331/http://www.latimes.com/business/la-fi-ucla-outside-money-20140426-story.html#ixzz30BvcCJIV|date=2016-02-04}}</ref> Dalam tuntutan mahkamah berikutnya mengenai tindakan balas pemberi maklumat, universiti itu memberikan penyelesaian $10 juta kepada Pedowitz sambil mengakui tiada salah laku. <ref name="Terhune2014" /> Badan Pengawas Pengguna, sebuah kumpulan pengawasan, memerhatikan bahawa dasar Universiti California "sama ada tidak mencukupi atau tidak dikuatkuasakan... Pesakit di hospital UC berhak mendapat peranti dan ubat pembedahan yang paling andal... dan mereka tidak seharusnya dianggap sebagai subjek dalam eksperimen yang mahal." <ref name="Petersen2014" /> Insiden UC yang lain termasuk mengambil telur wanita untuk ditanamkan ke dalam wanita lain tanpa persetujuan <ref>{{Cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2006-jan-20-me-uci20-story.html|title=UC Irvine Fertility Scandal Isn't Over|last=|date=2006-01-20|website=Los Angeles Times|language=en-US|access-date=2023-06-14}}</ref> dan menyuntik bakteria hidup ke dalam otak manusia, yang berpotensi mengakibatkan kematian pramatang. <ref>The Sacramento Bee. (2013, August 25). UC Davis surgeons resign after bacteria-in-brain dispute. Retrieved from {{Cite web|url=http://www.sacbee.com/news/investigations/article2578591.html|title=UC Davis surgeons resign after bacteria-in-brain dispute &#124; the Sacramento Bee|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160202041826/http://www.sacbee.com/news/investigations/article2578591.html|archive-date=2016-02-02|access-date=2016-01-26}}</ref> == Sejarah == {{Imej banyak | width = 150 | footer = Walter Reed menulis dokumen persetujuan termaklum ini pada tahun 1900 untuk penyelidikannya tentang penyakit kuning.. | image1 = Informed Consent Agreement Between Antonio Benigno and Walter Reed (Spanish).jpg | alt1 = documen lama | caption1 = Spanish | image2 = Informed Consent Agreement Between Antonio Benigno and Walter Reed (English).jpg | alt2 = documen lama | caption2 = English }}''Persetujuan termaklum'' merupakan istilah teknikal yang pertama kali digunakan oleh peguam, Paul G. Gebhard, dalam kes mahkamah ''Lembaga Pemegang Amanah Universiti Salgo lwn Leland Stanford Jr.'' pada tahun 1957. <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1997/08/26/us/p-g-gebhard-69-developer-of-the-term-informed-consent.html|title=P. G. Gebhard, 69, Developer Of the Term 'Informed Consent' - New York Times|last=Pace|first=Eric|date=26 August 1997|access-date=5 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209180850/http://www.nytimes.com/1997/08/26/us/p-g-gebhard-69-developer-of-the-term-informed-consent.html|archive-date=9 December 2014|work=[[The New York Times]]|location=[[New York, NY|New York]]|issn=0362-4331}}</ref> Dalam menjejaki sejarahnya, sesetengah sarjana telah mencadangkan untuk menjejaki sejarah pemeriksaan mana-mana amalan ini: <ref name="historytheory">{{Cite book|url=https://archive.org/details/historytheoryofi0000fade|title=A history and theory of informed consent|last=Faden|first=Ruth R.|last2=Beauchamp|first2=Tom L.|last3=King|first3=Nancy M.P.|publisher=Oxford University Press|year=1986|isbn=978-0-19-5036862|edition=Online|location=New York|url-access=registration}}</ref> {{Rp|54}} # Seorang pesakit bersetuju dengan intervensi kesihatan berdasarkan pemahaman mengenainya. # Pesakit mempunyai pelbagai pilihan dan tidak dipaksa untuk memilih satu pilihan tertentu. # Persetujuan itu merangkumi pemberian kebenaran. Amalan-amalan ini adalah sebahagian daripada apa yang membentuk persetujuan termaklum, dan sejarahnya adalah sejarah persetujuan termaklum. <ref name="historytheory" /> {{Rp|60}}Mereka bergabung untuk membentuk konsep moden persetujuan termaklum—yang muncul sebagai tindak balas kepada insiden tertentu dalam penyelidikan moden. <ref name="historytheory" /> {{Rp|60}}Walaupun pelbagai budaya di pelbagai tempat mengamalkan persetujuan termaklum, konsep moden persetujuan termaklum telah dibangunkan oleh orang yang mendapat pengaruh daripada [[Kebudayaan Barat|tradisi Barat]] . <ref name="historytheory" /> {{Rp|60}} [[File:First_informed_consent_document_Turkey_1539.png|kiri|thumb| Dalam dokumen Empayar Uthmaniyyah dari tahun 1539 ini, seorang bapa berjanji untuk tidak menyaman pakar bedah sekiranya berlaku kematian selepas membuang batu karang anaknya. <ref name="Selek 2010">{{Cite journal|last=Selek|first=Salih|date=1 October 2010|title=A written consent five centuries ago|journal=Journal of Medical Ethics|volume=36|issue=10|pages=639|doi=10.1136/jme.2010.037713|pmid=20817814}}</ref>]] Ahli sejarah memetik beberapa garis panduan perubatan untuk mengesan sejarah persetujuan termaklum dalam amalan perubatan. [[Sumpah Hippokrates|Sumpah Hippocrates]], sebuah teks Yunani yang bertarikh 500 SM, merupakan set tulisan Barat pertama yang memberikan garis panduan untuk tingkah laku profesional perubatan. Persetujuan oleh pesakit serta beberapa isu lain, yang kini dianggap sebagai isu asas, tidak disebut. Korpus Hippokratik menasihatkan agar doktor menyembunyikan kebanyakan maklumat daripada pesakit untuk memberikan penjagaan terbaik kepada pesakit. <ref name="historytheory" /> {{Rp|61}}Rasionalnya adalah model ihsan untuk penjagaan dimana doktor lebih tahu daripada pesakit, dan oleh itu harus mengarahkan penjagaan pesakit, kerana secara logiknya, pesakit tidak mungkin mempunyai pemahaman perubatan yang lebih baik daripada doktor.<ref name="historytheory" /> {{Rp|61}} Henri de Mondeville, seorang pakar bedah Perancis yang pada abad ke-14, menulis tentang amalan perubatan. Dia menjejaki idea-ideanya kepada Sumpah Hippocrates. <ref name="historytheory" /> {{Rp|63}}<ref>{{Cite book|title=Legacies in ethics and medicine|last=Burns|first=Chester R.|publisher=Science History Publications|year=1977|isbn=9780882021669|location=New York}} In this book see Mary Catherine Welborn's excerpts from her 1966 ''The long tradition: A study in fourteenth-century medical deontology''</ref> <ref>{{Cite book|title=The silent world of doctor and patient|last=Katz|first=Jay|last2=Alexander Morgan Capron|publisher=Johns Hopkins University Press|year=2002|isbn=978-0801857805|edition=Johns Hopkins Paperbacks|location=Baltimore|pages=7–9}}</ref> Antara cadangannya ialah doktor "menjanjikan penawar kepada setiap pesakit" dengan harapan prognosis yang baik akan memberi inspirasi kepada hasil rawatan yang baik.<ref name="historytheory" /> Dalam rekod Empayar Uthmaniyyah terdapat perjanjian dari tahun 1539 yang merundingkan butiran pembedahan, termasuk yuran dan komitmen untuk tidak menyaman sekiranya berlaku kematian.<ref name="Selek 2010" /> Ini merupakan dokumen bertulis tertua yang dikenal pasti di mana pesakit mengakui risiko rawatan perubatan dan menulis untuk menyatakan kesediaan mereka untuk meneruskan.<ref name="Selek 2010" /> Benjamin Rush ialah seorang doktor Amerika Syarikat abad ke-18 yang dipengaruhi oleh pergerakan budaya [[Zaman Pencerahan]].<ref name="historytheory" /> {{Rp|65}}Oleh sebab itu, beliau menasihatkan agar doktor berkongsi sebanyak mungkin maklumat dengan pesakit. Beliau mengesyorkan agar doktor mendidik orang ramai dan menghormati keputusan termaklum pesakit untuk menerima terapi.<ref name="historytheory" /> {{Rp|65}}Tiada bukti bahawa beliau menyokong permohonan persetujuan daripada pesakit. <ref name="historytheory" /> {{Rp|65}}Dalam kuliah bertajuk "Mengenai tanggungjawab pesakit terhadap doktor mereka", beliau menyatakan bahawa pesakit harus patuh sepenuhnya kepada arahan doktor; ini mewakili kebanyakan tulisannya.<ref name="historytheory" /> {{Rp|65}}John Gregory, guru Rush, menulis pandangan yang serupa bahawa seorang doktor boleh mengamalkan kebajikan dengan sebaik-baiknya dengan membuat keputusan untuk pesakit tanpa persetujuan mereka. <ref name="historytheory" /> {{Rp|66}}<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/b30515427|title=Lectures on the Duties and Qualifications of a Physician|last=Gregory|first=John|year=1772}}</ref> Thomas Percival ialah seorang doktor British yang menerbitkan sebuah buku bertajuk ''Etika Perubatan'' pada tahun 1803.<ref name="historytheory" /> {{Rp|68}}Percival merupakan seorang pelajar karya Gregory dan pelbagai pakar perubatan Hippocrates terdahulu.<ref name="historytheory" /> {{Rp|68}}Seperti semua karya terdahulu, ''Etika Perubatan'' Percival tidak menyebut tentang meminta persetujuan pesakit atau menghormati keputusan mereka.<ref name="historytheory" /> {{Rp|68}}Percival berkata bahawa pesakit berhak mendapat kebenaran, tetapi apabila doktor boleh memberikan rawatan yang lebih baik dengan berbohong atau menyembunyikan maklumat, beliau menasihati doktor untuk melakukan apa yang difikirkannya terbaik.<ref name="historytheory" /> {{Rp|68}} Apabila [[Persatuan Perubatan Amerika]] ditubuhkan pada tahun 1847, mereka menghasilkan sebuah karya yang dipanggil edisi pertama ''Kod Etika Perubatan Persatuan Perubatan Amerika''.<ref name="historytheory" /> {{Rp|69}}Banyak bahagian buku ini merupakan salinan kata demi kata petikan daripada ''Etika Perubatan'' Percival. <ref name="historytheory" /> {{Rp|69}} Satu konsep baharu dalam buku ini ialah idea bahawa doktor harus mendedahkan sepenuhnya semua butiran pesakit dengan jujur apabila bercakap dengan doktor lain, tetapi teks tersebut juga tidak mengaplikasikan idea ini untuk mendedahkan maklumat kepada pesakit. <ref name="historytheory" /> {{Rp|70}}Melalui teks ini, idea-idea Percival menjadi garis panduan yang meluas di seluruh Amerika Syarikat apabila teks-teks lain diperoleh daripadanya. <ref name="historytheory" /> {{Rp|70}} Worthington Hooker ialah seorang doktor Amerika yang pada tahun 1849 menerbitkan ''Physician and Patient''.<ref name="historytheory" /> {{Rp|70}}Buku etika perubatan ini menunjukkan pemahaman yang radikal tentang garis panduan AMA dan falsafah Percival serta menolak semua arahan bahawa seorang doktor harus berbohong kepada pesakit. <ref name="historytheory" /> {{Rp|70}}Pada pandangan Hooker, penipuan yang baik hati tidak adil kepada pesakit, dan beliau banyak memberi syarahan mengenai topik ini.<ref name="historytheory" /> {{Rp|70}}Idea-idea Hooker tidak begitu berpengaruh.<ref name="historytheory" /> {{Rp|70}} Prinsip persetujuan termaklum tidak mengikat secara sah sehingga pertama kali direkodkan dalam kes ''Salgo lwn Leland Lembaga Pemegang Amanah Universiti Stanford Jr'' pada tahun 1957. Salgo menjalani prosedur untuk menilai arteriosklerosis aortanya; kontras (yang merupakan bahan yang digunakan dalam pengimejan perubatan untuk membezakan struktur dalaman) telah disuntik ke dalam aortanya untuk mencari penyumbatan, tetapi kakinya akhirnya lumpuh secara kekal; walau bagaimanapun, Salgo tidak dimaklumkan tentang risiko ini. Kes ini merupakan antara yang pertama menarik perhatian kepada keperluan pesakit untuk memahami risiko dan manfaat prosedur mereka, memandangkan pada masa itu kekurangan persetujuan termaklum tidak dianggap sebagai kecuaian.<ref>{{Cite journal|last=Bazzano|first=Lydia A.|last2=Durant|first2=Jaquail|last3=Brantley|first3=Paula Rhode|date=2021|title=A Modern History of Informed Consent and the Role of Key Information|journal=Ochsner Journal|volume=21|issue=1|pages=81–85|doi=10.31486/toj.19.0105|issn=1524-5012|pmc=7993430|pmid=33828429}}</ref> Kes ''Canterbury lwn Spence'' AS pada tahun 1972 secara rasminya menetapkan prinsip persetujuan termaklum dalam undang-undang AS. Canterbury menjalani laminektomi untuk melegakan sakit belakang tetapi tidak dimaklumkan tentang risiko lumpuh. Semasa ditinggalkan sendirian, dia jatuh dari katilnya dan kemudiannya lumpuh dari pinggang ke bawah; dia memerlukan pembedahan lanjut tetapi tidak pernah sembuh sepenuhnya daripada lumpuh di usus dan pundi kencingnya. <ref>{{Cite web|url=https://studicata.com/case-briefs/case/canterbury-v-spence/|title=Canterbury v. Spence|website=Studicata|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130202723/https://studicata.com/case-briefs/case/canterbury-v-spence/|archive-date=2024-11-30|access-date=2025-04-24}}</ref> Kes-kes undang-undang terdahulu telah mewujudkan asas untuk persetujuan termaklum, tetapi penghakimannya memberikan wacana yang terperinci dan terfikir mengenai perkara itu. <ref>{{Cite book|title=Health Law and Bioethics : Cases in Context|date=2009|publisher=Aspen Publishers/Wolters Kluwer|isbn=978-0-7355-7767-1|editor-last=Sandra H. Johnson|location=New York|chapter=Chapter 1: Canterbury vs Spence|oclc=294067618}}</ref> Penghakiman itu memetik kes-kes yang bermula sejak tahun 1914 sebagai preseden untuk persetujuan termaklum. <ref>{{Cite book|title=A history and theory of informed consent|last=Faden|first=Ruth R.|date=1986|publisher=Oxford University Press|others=Tom L. Beauchamp, Nancy M. P. King|isbn=1-4237-6352-1|location=New York|oclc=228168485}}</ref> == Rujukan == {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Bioetika]] [[Kategori:Etika perubatan]] [[Kategori:Laman-laman dengan terjemahan-terjemahan yang belum disemak]] mfmu219hb3xu1ht6mwrch0fq9t7vfd8 0 1305399 7004256 2026-11-12T09:12:08Z ZenZephyr17 400894 ZenZephyr17 telah memindahkan laman [[Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Antara Kerajaan ASEAN]] ke [[Suruhanjaya Antara Kerajaan ASEAN mengenai Hak Asasi Manusia]]: Membetulkan nama artikel supaya selaras dengan ejaan yang betul. 7004256 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Suruhanjaya Antara Kerajaan ASEAN mengenai Hak Asasi Manusia]] {{R from move}} om97j63dwwwimwlnyg960aph4dirp86 1 1305400 7004312 2026-11-12T09:50:18Z ZenZephyr17 400894 /* Notis penting */ bahagian baru 7004312 wikitext text/x-wiki == Notis penting == {{Bincang}} [[Pengguna:ZenZephyr17|ZenZephyr17]] ([[Perbincangan pengguna:ZenZephyr17|bincang]]) 09:50, 12 November 2026 (UTC) dah2yu8nacd3lb48eh072u1brtfxe1g 14 1305401 7004316 2026-11-12T09:51:44Z ZenZephyr17 400894 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{polluted category}} {{Wikipedia category|hidden=yes|tracking=yes}} {{empty category}}' 7004316 wikitext text/x-wiki {{polluted category}} {{Wikipedia category|hidden=yes|tracking=yes}} {{empty category}} i1lc4u2airnyw4fisiclmwnebqdp41j 0 1305402 7004337 2026-11-12T10:08:42Z ZenZephyr17 400894 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1383349278|Abdul Aziz Umar]]" 7004337 wikitext text/x-wiki adasd [[Kategori:Muslim Brunei]] [[Kategori:Kelahiran 1936]] [[Kategori:Orang hidup]] 2wymgt76nn0g1cilpy0bno9d2o7ni64 7004408 7004337 2026-11-12T11:29:23Z ZenZephyr17 400894 Maklumat artikel yang telah dikemas kini dan ditambah baik, termasuk perincian, pemformatan serta pembetulan tatabahasa. 7004408 wikitext text/x-wiki {{Short description|Penjawat awam dan ahli politik Brunei (lahir 1936)}} {{Malay name|Abdul Aziz|Umar| note = on}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Dimuliakan]] [[Manteri|Pehin Orang Kaya Laila Wijaya]] [[Darjah Setia Negara Brunei|Dato Seri Setia]] | name = Abdul Aziz Umar | native_name = {{no bold|عبد العزيز عمر}} | honorific_suffix = [[Darjah Setia Negara Brunei|PSNB]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|DPMB]] [[Darjah Paduka Seri Laila Jasa|SLJ]] [[Darjah Empayar British|GBE]] PJK PKL | image = Pmk. Setia Usaha Kerajaan, Y.B. Dato Paduka Awang Haji Abdul Aziz.jpg | caption = Abdul Aziz pada tahun 1975 | office = [[Kementerian Pendidikan (Brunei)|Menteri Pendidikan]] | term_start = 30 November 1988 | term_end = 24 Mei 2005 | predecessor = [[Abdul Rahman Taib]] | successor = Abdul Rahman Taib | deputy = [[Ahmad Jumat]]<br/>[[Suyoi Osman]] | monarch = [[Hassanal Bolkiah]] | office1 = [[Kementerian Kesihatan (Brunei)|Menteri Kesihatan]] | status1 = Lakonan | term_start1 = 25 Mac 1998 | term_end1 = 17 Mei 2002 | predecessor1 = [[Johar Noordin]] | successor1 = [[Abu Bakar Apong]] | monarch1 = [[Hassanal Bolkiah]] | office2 = [[Kementerian Pengangkutan dan Infokomunikasi|Menteri Perhubungan]] | term_start2 = 20 Oktober 1986 | term_end2 = 30 November 1988 | predecessor2 = [[Pengiran Bahrin]] | successor2 = [[Zakaria Sulaiman]] | office3 = [[Kementerian Pendidikan (Brunei)|Menteri Pendidikan]] dan [[Kementerian Kesihatan (Brunei)|Kesihatan]] | term_start3 = 1 Januari 1984 | term_end3 = 20 Oktober 1986 | predecessor3 = ''Pejabat ditubuhkan'' | successor3 = Abdul Rahman Taib {{kecil|(Menteri Pendidikan)}} <br/> Johar Noordin {{kecil|(Menteri Kesihatan)}} | office4 = [[Menteri Besar Brunei]] | status4 = Lakonan | term_start4 = 1 September 1981 | term_end4 = 31 Disember 1983 | predecessor4 = [[Pengiran Abdul Momin (born 1927)|Pengiran Abdul Momin]] | successor4 = ''Jawatan dihapuskan'' | office5 = [[Setiausaha Kerajaan Brunei]] | term_start5 = 1 Julai 1974 | term_end5 = 1 September 1981 | predecessor5 = [[Matnor McAfee]] {{small|(Acting)}} | successor5 = [[Abdul Rahman Taib]] | birth_date = {{birth date and age|1936|03|20|df=yes}} | birth_place = [[Bandar Seri Begawan]], Brunei | spouse = Zaharah Idris | relatives = {{Ubil|[[Jamil Al-Sufri]] (half-brother)|[[Hamzah Sahat]] (son-in-law)}} | education = {{Ubil|[https://en.wikipedia.org/wiki/St._George%27s_School,_Brunei Sekolah St. George]|[[Maktab Sultan Omar ‘Ali Saifuddien]]|[https://en.wikipedia.org/wiki/City%20of%20Westminster%20College Kolej Perdagangan Westminster]}} | alma_mater = [[Universiti Birmingham]] ([https://en.wikipedia.org/wiki/Bachelor%20of%20Social%20Science BSS]) | occupation = {{Flatlist| *Penjawat awam *Ahli politik}} | signature = Pehin Dato Haji Abdul Aziz Umar signature.svg }} '''Abdul Aziz bin Haji Umar''' (lahir 20 Mac 1936) ialah seorang bangsawan dan ahli politik Brunei yang pernah memegang pelbagai jawatan dalam [[kerajaan Brunei]]. Beliau pernah berkhidmat sebagai [[Kementerian Pengangkutan dan Infokomunikasi|Menteri Perhubungan]], [[Kementerian Pendidikan Brunei|Menteri Pendidikan]], dan [[Kementerian Kesihatan (Brunei)|Menteri Kesihatan]]. Memulakan kerjaya dalam perkhidmatan awam dengan pelantikan pertama pada tahun 1964, beliau memegang pelbagai peranan sehingga Brunei mencapai [[kemerdekaan]] pada tahun 1984, termasuk berkhidmat sebagai pemangku [[Menteri Besar Brunei]] dari tahun 1981 hingga 1983. Abdul Aziz dikenali sebagai Menteri Pendidikan pertama Brunei dan Ketua Menteri terakhir pada era penjajahan. Sebagai salah seorang 'pemimpin pengasas' negara, beliau merupakan sebahagian daripada kelompok rakyat Brunei yang mendapat pendidikan Barat, yang telah menyumbang secara signifikan kepada pembangunan negara selepas mencapai kemerdekaan.{{Sfn|Khor|2013|p=89}} Sebagai tokoh utama yang memperjuangkan penerapan {{Lang|ms|[[Melayu Islam Beraja]]}} (MIB) sebagai falsafah kebangsaan Brunei, Abdul Aziz memainkan peranan penting dalam menyepadukan konsep ini ke dalam [[Pendidikan di Brunei|sistem pendidikan]] negara. Beliau juga pernah memegang jawatan-jawatan penting, termasuk sebagai pengerusi [https://en.wikipedia.org/wiki/Brunei%20Investment%20Agency Agensi Pelaburan Brunei] (BIA), serta menjadi ahli Majlis Penggantian Diraja, [[Majlis Mesyuarat Diraja (Brunei)|Majlis Mesyuarat Diraja]], dan Majlis Ugama Islam Brunei (MUIB). Sejak 15 Mei 1998, beliau telah berkhidmat sebagai naib pengerusi lembaga pemegang amanah di [[Pusat Pengajian Islam Oxford]] (Oxford Centre for Islamic Studies), [[Universiti Oxford]].<ref name=":3">{{Cite news |date=2012-12-08 |title=Tajuk Ceramah: MIB |url=https://www.mbras.org.my/file/MIB.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.mbras.org.my |publisher=Cawangan Malaysia bagi Royal Asiatic Society |location=Bandar Seri Begawan |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118115929/https://www.mbras.org.my/file/MIB.pdf |archive-date=18 Januari 2025 |url-status=dead}}</ref> == Kehidupan awal dan pendidikan == Dilahirkan di [[Bandar Seri Begawan|Brunei Town]] pada 20 Mac 1936, beliau merupakan anak kepada seorang bangsawan, ''Begawan Pehin Udana Khatib'' Dato Seri Paduka Haji Umar. Beliau memulakan pendidikan awalnya di sekolah Roman Katolik, [https://en.wikipedia.org/wiki/St._George%27s_School,_Brunei St. George's School], di Brunei Town. Beliau kemudian melanjutkan pelajaran di Sekolah Melayu Sultan Muhammad Jamalul Alam dari tahun 1950 hingga 1956. Setelah menamatkan pendidikan rendah, beliau menghabiskan masa selama setahun di Maktab Perguruan Batu Lintang di [[Kuching]], [[Sarawak]], [[Malaysia Timur]]. Seterusnya, beliau kembali ke Brunei untuk melengkapkan pendidikan menengahnya di [[Maktab Sultan Omar ‘Ali Saifuddien]]. Pada tahun 1957, beliau menyambung pengajiannya di [https://en.wikipedia.org/wiki/City%20of%20Westminster%20College Kolej Perdagangan Westminster] di [[London]] serta di Sekolah Woodchester di [https://en.wikipedia.org/wiki/Gloucestershire Gloucestershire], England. Akhirnya, pada tahun 1964, beliau memperoleh ijazah [https://en.wikipedia.org/wiki/Bachelor%20of%20Social%20Science Sarjana Muda Sains Sosial] dalam bidang ekonomi, politik, dan sosiologi daripada [[Universiti Birmingham]] di United Kingdom.<ref name=":1">{{Cite news |date=2014 |title=His Excellency Pehin Dato (Dr) Haji Abdul Aziz Umar |url=https://www.seameo.org/seameoweb2/images/stories/Programmes_Projects/50th_Recognition/Awardees/PEHIN.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828184603/http://www.seameo.org/SEAMEOWeb2/images/stories/Programmes_Projects/50th_Recognition/Awardees/PEHIN.pdf |archive-date=2017-08-28 |access-date=2025-01-10 |work=www.seameo.org |publisher=[[SEAMEO]]}}</ref> == Kerjaya politik == === Kerjaya awal === [[File:Brunei E.C.A.F.E. delegation in 1965.jpg|left|thumb|Abdul Aziz (kiri) semasa persidangan ECAFE tahun 1965]] [[File:Yang Berhormat Haji Awang Abd. Aziz.jpg|thumb|Abdul Aziz sebagai Yang Dipertua Majlis Belia Brunei pada tahun 1967–1968<ref>{{Cite news |date=1969-01-15 |title=Perkembangan Belia di-Brunei sa-umpama pokok yang tumboh-nya sa-makin subur |pages=2 |website=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/1969/15%20JANUARI%201969.pdf |access-date=2025-01-11 |lang=ms}}</ref>|263x263px]] Abdul Aziz memulakan kerjayanya dalam kerajaan Brunei pada 20 Oktober 1964, apabila beliau dilantik sebagai pegawai perkhidmatan pentadbiran.<ref name=":4" /> Pada bulan Mac 1965, beliau mewakili Brunei di persidangan Suruhanjaya Ekonomi untuk Asia dan Timur Jauh (ECAFE) di New Zealand, di mana beliau berkhidmat sebagai timbalan ketua perwakilan dan setiausaha perwakilan. Semasa persidangan tersebut, beliau menyumbang kepada perbincangan mengenai cabaran pembangunan dan kemajuan Brunei, sekali gus memupuk pemahaman dan kerjasama yang lebih erat dengan negara-negara lain.<ref name=":6">{{Cite web |date=1965-04-21 |title=Persidangan E.C.A.F.E. Di-New Zealand Berjaya |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/1965/Pelita%20Brunei%2021%20April%201965.pdf |access-date=2025-01-11 |website=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |page=8 |language=ms}}</ref> Selama bertahun-tahun, Abdul Aziz memegang pelbagai jawatan penting dalam kerajaan, termasuk pengarah penempatan semula pada tahun 1966, pengawal kastam dan eksais pada tahun 1967, pengarah [[Jabatan Kerja Raya (Brunei)|kerja raya]] pada tahun 1970, dan pengarah penubuhan pada tahun 1971. Beliau juga dilantik sebagai pesuruhjaya tanah dari 30 Mac hingga 7 April 1972, pesuruhjaya pembangunan pada tahun 1972,<ref>{{Cite web |title=Pesuruhjaya Tanah Sejak 1960 |url=http://www.tanah.gov.bn/SitePages/Land%20Commissioner%20Since%201960.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20240303020637/http://www.tanah.gov.bn/SitePages/Land%20Commissioner%20Since%201960.aspx |archive-date=2024-03-03 |access-date=2025-01-11 |website=www.tanah.gov.bn |publisher=Jabatan Tanah}}</ref> pengerusi lembaga perbandaran pada tahun 1973, [[Setiausaha Negeri Brunei|setiausaha negeri Brunei]] dari tahun 1974 hingga 1981, dan pemangku ketua menteri dari 1 September 1981 hingga 31 Disember 1983.<ref name=":4" /> Pada Januari 1982, Abdul Aziz telah membuat lawatan rasmi ke [[Kuala Lumpur]],{{Sfn|Nani Suryani|2016}} yang membantu mengukuhkan hubungan antara Brunei dan Malaysia, dengan memberi tumpuan kepada latihan pentadbiran, kerjasama pendidikan dan pertukaran perwakilan.{{Sfn|Thambipillai|1983|p=222}} === Menteri Pendidikan dan Kesihatan === Susulan kemerdekaan penuh Brunei, Abdul Aziz telah dilantik sebagai Menteri Pendidikan dan Kesihatan pada 1 Januari 1984.{{Sfn|Siddique|1985|p=99}} Pada bulan April tahun yang sama, beliau mengumumkan bahawa Brunei akan melaksanakan sistem pendidikan dwibahasa, dengan mengajar bahasa Inggeris dan bahasa Melayu bermula Januari 1985.{{Sfn|Siddique|1985|p=107}} Sebagai persediaan bagi peralihan ini, seramai 400 orang guru telah mengikuti kursus latihan guru MIB pada bulan Oktober 1984, yang merangkumi syarahan mengenai Islam, adat resam, dan pendidikan kebangsaan. Abdul Aziz menekankan kepentingan menyebarluaskan aspirasi MIB dalam kalangan masyarakat. Sepanjang tahun tersebut, Islam, sebagai agama rasmi negara, diberi penekanan yang ketara, dan hari-hari kebesaran Islam diraikan dengan penuh kepatuhan.{{Sfn|Siddique|1985|p=101}} [[File:Minister_of_Education_and_Health_of_Brunei_Darussalam_visit_to_UI,_Laporan_Rektor_Tahun_1984_(1985),_p4.jpg|thumb|Abdul Aziz (kedua dari kiri) bertemu dengan [https://en.wikipedia.org/wiki/W.%20A.%20F.%20J.%20Tumbelaka Tumbelaka] (kedua dari kanan) semasa lawatan ke [[Universiti Indonesia]], {{Circa|1985}}]]Konsep Brunei sebagai MIB telah diperjelaskan pada tahun 1985. Abdul Aziz menyatakan bahawa matlamat utama adalah supaya seluruh rakyat Brunei, tanpa mengira bangsa atau agama, memahami dan menjunjung nilai-nilai MIB. Perkara ini ditekankan semasa penyertaan negara tersebut ke dalam [[Pertubuhan Kesihatan Sedunia]] (WHO) pada bulan Mei. Tema bagi acara-acara sempena ulang tahun pertama kemerdekaan pada 23 Februari 1985, iaitu "Bersatu dalam menyokong konsep Melayu Islam Beraja," turut menegaskan komitmen kerajaan untuk memajukan konsep ini.{{Sfn|Siddique|1986|p=45}} Apabila Sultan [[Hassanal Bolkiah]] merasmikan Pusat Da'wah Islamiah yang bernilai B$11.6 juta di [[Kampong Pulaie]], baginda mengesahkan semula iltizam baginda untuk menyebarkan ajaran Islam. Sistem pendidikan turut menerapkan komitmen terhadap nilai-nilai Islam ini. Abdul Aziz menggariskan tiga prinsip panduan Islamisasi ilmu, MIB, dan kedwibahasaan yang akan mencorakkan pembangunan program pendidikan kebangsaan.{{Sfn|Siddique|1986|p=47}} Pada tahun yang sama, beliau dilantik sebagai Naib Canselor Universiti Brunei Darussalam (UBD), satu jawatan yang disandangnya sehingga tahun 1986.<ref name=":0">{{Cite web |date= 24 Oktober 2022|title=UBD People |url=https://ubd.edu.bn/about/organisation/ubd-people/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241004210520/https://ubd.edu.bn/about/organisation/ubd-people/ |archive-date=2024-10-04 |access-date=2025-01-11 |website=ubd.edu.bn |publisher=Universiti Brunei Darussalam |place=Tungku}}</ref> Pada tahun 1986, Abdul Aziz mengetengahkan isu-isu penyalahgunaan dadah, pengambilan alkohol, dan vandalisme yang semakin meningkat di negara ini. Beliau mengaitkan masalah ini dengan cabaran pekerjaan dan kekurangan pekerjaan dalam ekonomi yang terhad, di mana ramai anak muda Brunei bekerja dalam sektor awam. Walaupun kerajaan menawarkan gaji dan faedah yang lebih tinggi, syarikat swasta menghadapi kesukaran untuk merekrut pekerja kerana kekurangan dedikasi dan pengalaman. Kenyataan Abdul Aziz mencerminkan kebimbangannya yang semakin meningkat tentang penyebaran isu-isu masyarakat ini, seperti peningkatan sabitan berkaitan dadah, yang bukan merupakan masalah yang ketara hanya beberapa tahun sebelumnya.{{Sfn|Menon|1987|p=85–86}} Pada 20 Oktober 1986, Abdul Aziz telah dipindahkan ke Kementerian Perhubungan. Sebagai seorang pentadbir yang mahir dan seorang Muslim [[Konservatisme|konservatif]] yang tegas, beliau mula memberi pengaruh terhadap dasar pendidikan kerajaan.{{Sfn|Burton|1990|p=196–197}} === Menteri Komunikasi === Berikutan kemangkatan [[Omar Ali Saifuddien III|ayahandanya]], sultan mengumumkan kabinet baharu pada 20 Oktober 1986 melalui [[Radio Televisyen Brunei]].<ref>{{Cite book |url=https://www.information.gov.bn/Malay%20Publication%20PDF/8487.pdf |title=Kumpulan Titah: Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Baginda Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah, Sultan dan Yang Di-Pertuan Negara Brunei Darussalam, Tahun 1984, Tahun 198 1987 |date=2017 |publisher=Jabatan Penerangan |isbn=978-99917-49-94-5 |location=Bandar Seri Begawan |pages=105 |language=ms}}</ref> Penyusunan semula ini menghasilkan tiga belas jawatan menteri termasuk perlantikan Abdul Aziz sebagai menteri perhubungan. Di sebalik perubahan ini, sultan menekankan bahawa dasar kerajaan akan kekal tidak berubah.{{Sfn|Menon|1987|p=93}} Pada 11 Ogos 1988, sultan telah mengeluarkan arahan untuk pelaksanaan Akta Pejabat Pos (Bab 52), yang akan berkuat kuasa pada 1 September tahun itu.<ref name=":5">{{Cite web |date=1988-08-11 |title=Akta Pejabat Pos (Bab 52)|url=https://www.agc.gov.bn/AGC%20Images/LAWS/Gazette_PDF/1988/EN/S029.pdf |access-date=2025-01-11 |website=www.agc.gov.bn |publisher=Jabatan Peguam Negara |place=Bandar Seri Begawan}}</ref> === Menteri Pendidikan === Pada 30 November 1988, Abdul Aziz kembali memegang jawatan sebagai Menteri Pendidikan.<ref name=":1" /> Pada tahun 1989, beliau dilantik semula sebagai Naib Canselor UBD.<ref name=":0" /> Pada bulan April 1990, beliau mengumumkan pemansuhan secara berperingkat sekolah-sekolah yang menempatkan pelajar lelaki dan perempuan bersama (sekolah campuran) bagi menyelaraskannya dengan prinsip-prinsip Islam, serta memperkenalkan konsep MIB ke dalam sistem pendidikan dengan menjadikannya sebagai mata pelajaran teras bagi semua pelajar.{{Sfn|Burton|1990|p=196–197}} Langkah-langkah ini boleh dilihat sebagai tindakan berhati-hati ke arah mengukuhkan MIB sebagai naratif kebangsaan, sambil meletakkan asas bagi peralihan secara beransur-ansur ke arah [[perlembagaan]] (konstitusionalisme), dengan syarat institusi beraja terus mengekalkan imejnya sebagai pelindung orang Melayu dan penjaga agama Islam.<ref name=":7">{{Cite book |title=Tinjauan Hal Ehwal Indonesia dan Malaysia |date=2006 |publisher=Jabatan Pengajian Indonesia dan Tanah Melayu |volume=40 |location=[[Sydney]] |pages=120 |issn=0034-6594 |oclc=310953014 }}</ref> Di bawah kepimpinan beliau, kurikulum sekolah menerapkan MIB, dan penguatkuasaan undang-undang Islam menjadi sangat ketat.<ref name=":8">{{Cite book |title=[[Far Eastern Economic Review]] |date=April 1993 |publisher=Kajian Ekonomi Timur Jauh Terhad |location=[[Hong Kong]] |pages=22 |issn=0014-7591}}</ref> Tempoh perkhidmatan beliau sebagai naib canselor berakhir pada tahun 1991.<ref name=":0" /> Menjelang tahun 1992, Abdul Aziz menekankan lagi peranan asas Islam dalam nilai-nilai masyarakat Brunei, serta mengesahkan semula kedudukan utamanya dalam falsafah MIB.{{Sfn|Mani|1993|p=105}} {{Cquote | quote = Komponen 'I' (Islam) mempunyai dua fungsi utama: selain menjadi teras atau prinsip panduan, ia juga berfungsi sebagai satu bentuk benteng atau perisai. Kehadiran 'I' memastikan dua komponen lain, iaitu 'M' (Melayu) dan 'B' (Beraja), bertindak selaras dengan perintah Allah (Tuhan Yang Maha Kuasa). | author = Pehin Orang Kaya Laila Wijaya Dato Seri Setia (Dr.) Haji Abdul Aziz | source = Brunei Darussalam Newsletter (30 November 1992) }} Dalam ucapannya pada mesyuarat agung ke-31 Dewan Perniagaan dan Perusahaan Melayu pada tahun 1996, Abdul Aziz menggesa para pemimpin perniagaan Melayu agar memperkukuh kehadiran golongan [[Orang Asli Brunei|Bumiputera]] dalam [[Ekonomi Brunei|ekonomi]], dengan menekankan kepentingan meningkatkan kedudukan kewangan, daya saing, dan semangat keusahawanan mereka. Walau bagaimanapun, usaha untuk menyatukan enam persatuan perniagaan Melayu utama bagi membentuk sebuah Majlis Perniagaan dan Perusahaan Melayu yang baharu telah menghadapi pelbagai kesukaran.{{Sfn|Saunders|1997|p=71}} Abdul Aziz juga mempengerusikan Global Evergreen, sebuah entiti perniagaan yang ditubuhkan bagi menangani kesan daripada krisis [https://en.wikipedia.org/wiki/Amedeo%20Development%20Corporation Amedeo Development Corporation] (ADC), yang diterajui oleh [[Pengiran Muda Jefri Bolkiah|Putera Jefri Bolkiah]]. Pada masa itu, Abdul Aziz memegang jawatan sebagai pemangku Menteri Kesihatan dan pada masa yang sama merupakan Menteri Pendidikan.{{Efn|Pada 25 Mac 1998, Abdul Aziz, yang ketika itu berkhidmat sebagai Menteri Pendidikan, telah dilantik sebagai pemangku Menteri Kesihatan susulan penyingkiran [[Johar Noordin]], Menteri Kesihatan ketika itu.{{Sfn|Mohamad Yusop|2002|p=86}}}} Beliau sebelum ini pernah mempengerusikan pasukan petugas yang ditubuhkan oleh Sultan untuk menyiasat keruntuhan ADC pada tahun 1997.{{Sfn|Mohamad Yusop|2002|p=82}} Berikutan perubahan dalam kepimpinan kerajaan pada tahun 1998, Abdul Aziz telah dilantik sebagai pemangku ketua BIA. Terdapat spekulasi bahawa perubahan ini mencerminkan kebangkitan puak yang lebih konservatif di sekeliling Sultan, yang berlaku serentak dengan peningkatan profil awam dan pengaruh [[Pengiran Muda Mohamed Bolkiah|Putera Mohamed Bolkiah]] dalam hal ehwal politik dan ekonomi negara. Peletakan jawatan beberapa tokoh penting telah menyemarakkan lagi khabar angin mengenai perebutan kuasa. Walaupun sumber rasmi menafikan dakwaan ini, pelantikan Abdul Aziz dilihat sebagai satu bentuk pengukuhan elemen konservatif dalam kerajaan.{{Sfn|Cleary|Francis|1999|p=73}} Kawalan beliau terhadap BIA, ditambah pula dengan autoriti keagamaan yang dimilikinya, telah memperkukuh kuasa institusi beraja.{{Sfn|Mani|1998}}{{Cquote | quote = Dengan penyelesaian ini, Insya-Allah, segala aset seperti hotel, bangunan, tanah, saham, dan aset-aset lain yang serupa, baik di Brunei Darussalam mahupun di luar negara yang diperoleh menggunakan dana daripada BIA dan kini berada di bawah kawalan Yang Teramat Mulia (Putera Jefri) serta keluarganya akan dikembalikan kepada BIA. | author = Pehin Orang Kaya Laila Wijaya Dato Seri Setia (Dr.) Haji Abdul Aziz | sumber = [[The Sunday Times]] (14 Mei 2000) }} Abdul Aziz berkhidmat sebagai pengerusi jawatankuasa pentadbiran Yayasan Sultan Haji Hassanal Bolkiah selama dua penggal, iaitu dari tahun 2000 hingga 2004 dan dari 2004 hingga 2008.<ref>{{Cite web |title=Jemaah Tadbir |url=https://yshhb.org.bn/jemaah-tadbir/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225222732/https://yshhb.org.bn/jemaah-tadbir/ |archive-date=2024-12-25 |access-date=2025-01-11 |website=yshhb.org.bn |publisher=Yayasan Sultan Haji Hassanal Bolkiah }}</ref> Pada 1 Januari 2001, beliau menguatkuasakan Perintah Darurat (Kesihatan Awam) (Makanan) 1998.<ref>{{Cite web |date=2000-09-16 |title=Perintah Kecemasan (Kesihatan Awam) (Makanan), 1998 (S 17/98) |url=https://www.agc.gov.bn/AGC%20Images/LAWS/Gazette_PDF/2000/EN/s078.pdf |access-date=2025-01-11 |website=www.agc.gov.bn |publisher=Jabatan Peguam Negara |place=Bandar Seri Begawan}}</ref> Pada 8 Ogos 2001, Abdul Aziz menyuarakan kebimbangan mengenai kadar penyusuan susu ibu yang rendah di Brunei, iaitu sebanyak 12.4%, sambil menekankan manfaat penyusuan susu ibu, termasuk peningkatan daya ingatan dan ciri-ciri emosi yang lebih baik dalam kalangan kanak-kanak. Beliau menyokong penyusuan susu ibu secara eksklusif mengikut garis panduan WHO dan ajaran Islam dan menyampaikan anugerah untuk inisiatif yang mempromosikan penyusuan susu ibu.<ref>{{Petik berita |last=Haji Ahmad HS |date=2001-08-22 |title=12.4 peratus sahaja amal susu ibu |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2001/22%20OGOS%202001.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=10}}</ref> Pada 1 Mei 2002, Abdul Aziz membincangkan isu peningkatan pengangguran belia, menekankan keperluan untuk kerjasama yang lebih kukuh antara sektor awam dan swasta, terutamanya dengan Dewan Perniagaan Cina. Beliau turut menekankan kepentingan sistem pendidikan yang bersatu dalam membentuk identiti negara Brunei.<ref>{{Cite news |last=Samle Haji Jait |date=2002-05-08 |title=Pihak swasta perlu bantu kerajaan: Mengatasi pengganguran |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2002/2002/2002 |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=1 |language=ms}}</ref> Pada 10 April 2003, Abdul Aziz menandatangani [[memorandum persefahaman]] di [[Jakarta]], memberi tumpuan kepada kerjasama pertahanan bagi pihak Brunei.<ref>{{Cite news |last1=Abdullah Asgar |last2=Dayangku Hajah Saidah PHOA |date=2003-04-16 |title=Brunei - Indonesia tandatangani MOU bidang pertahanan |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2003/16%20APRIL2003.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=11}}</ref> Dengan perkenan sultan, baginda menubuhkan Peraturan-Peraturan Pendidikan (Persatuan Sekolah), 2004, pada 6 Januari 2004.<ref>{{Cite web |date=2004-01-06 |title=Perintah Pendidikan, 2003: Peraturan Persatuan (Sekolah40) |url=https://www.agc.gov.bn/AGC%20Images/LAWS/Gazette_PDF/2004/EN/S004.pdf |access-date=2025-01-11 |website=www.agc.gov.bn |publisher=Pejabat Peguam Negara}}</ref> Abdul Aziz menamatkan tempoh perkhidmatannya sebagai Menteri Pendidikan pada 24 Mei 2005.<ref name=":4" /> Laporan menyatakan bahawa beliau kehilangan jawatannya akibat dakwaan bahawa beliau telah menghambat pertumbuhan ekonomi dengan memberikan penekanan yang lebih besar terhadap pengajian agama berbanding sains dan teknologi dalam kurikulum.<ref>{{Cite book |last=Poole |first=Peter A. |title=Politik dan Masyarakat di Asia Tenggara |date=2009 |publisher=McFarland & Syarikat |isbn=978-0-7864-5802-8 |location=Jefferson |pages=150}}</ref> == Kehidupan di kemudian hari == Pada 7 April 2011, Abdul Aziz telah dilantik sebagai ahli Majlis Privy.<ref>{{Cite news |date=2011-04-09 |title=Lantikan Ahli Majlis Mesyuarat Diraja |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2011/April/PB090411.1pdf=2access-date-1.pdf |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=24 |language=ms}}</ref> Pada 31 Ogos 2020, Abdul Aziz telah dilantik sebagai ahli MUIB untuk tempoh tiga tahun, bermula dari 1 Ogos 2020 hingga 31 Julai 2023.<ref>{{Petik berita |last=Kementerian Hal Ehwal Ugama |date=2020-09-02 |title=Pelantikan Ahli MUIB, 2020 - 2023 |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2020/Pelita%20Brunei%20020920.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=11 |language=ms}}</ref> Pada 11 April 2021, beliau menekankan keperluan untuk [https://en.wikipedia.org/wiki/Brunei%20Malay%20Teachers%20Association Persatuan Guru Melayu Brunei] (PGGMB), yang ditubuhkan 82 tahun yang lalu, untuk menyesuaikan diri dengan tuntutan moden bagi menyokong kemajuan negara. Semasa berucap pada majlis perasmian mesyuarat agung perwakilan PGGMB kali ke-71 bagi sesi 2020–2021, yang berlangsung di Sekolah PGGMB di [[Kampung Sungai Akar, Brunei|Kampung Sungai Akar]], beliau menyatakan:<ref>{{Cite news |last=Hakim Hayat |date=2021-04-13 |title=Seruan untuk menyesuaikan diri dengan dunia yang berubah |url=https://borneobulletin.com.bn/call-to-adapt-to-changing-world/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507161703/https://borneobulletin.com.bn/call-to-adapt-to-changing-world/ |archive-date=2021-05-07 |access-date=2025-01-11 |work=[[Borneo Bulletin|Borneo Bulletin Online]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nooratini Haji Abas |date=2021-04-12 |title=PGGMB: Pupuk kepentingan negara bukan sendiri |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2021/Pelita%20Brunei%2012042021.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=15 |language=ms}}</ref> {{Cquote | quote = Bagaimanakah PGGMB boleh membentuk dirinya agar kekal relevan pada zaman ini? Ini kerana PGGMB pada hari ini tidak lagi boleh mewajarkan kewujudannya berdasarkan keperluan dan matlamat masyarakat 82 tahun yang lalu. Inilah cabaran kita pada masa kini—bagaimana untuk menjadikan PGGMB suatu entiti yang benar-benar bermakna dalam masyarakat hari ini, supaya masyarakat tidak berpaling daripadanya, memandangkan peranan pentingnya dalam membangunkan negara yang kita cintai. Relevansi ini hanya akan terserlah melalui perpaduan dalam kalangan guru-guru Melayu di negara ini, yang berpaksikan kepada kepentingan nasional dan masyarakat secara keseluruhannya. | author = Pehin Orang Kaya Laila Wijaya Dato Seri Setia (Dr.) Haji Abdul Aziz | source = [[Borneo Bulletin]] (13 April 2021) }} == Kehidupan peribadi == Abdul Aziz berkahwin dengan Datin Paduka Hajah Zaharah binti Haji Idris, dan dikurniakan lima orang anak,<ref name=":1" /> termasuk Anita Binurul Zahrina, yang kemudiannya berkahwin dengan [[Hamzah Sahat]].<ref>{{Cite web |date=2021-04-23 |title=RBAF Holds Sentuhan Kasih Ramadhan Ceremony For The Year 1442H/2021M |url=https://www.mindef.gov.bn/Lists/News/DispForm.aspx?ID=5359 |access-date=2024-02-13 |website=www.mindef.gov.bn |publisher=[[Kementerian Pertahanan (Brunei)|Kementerian Pertahanan]] |publication-place=Bandar Seri Begawan}}</ref> (1923–2014), yang juga berkhidmat dalam kerajaan dan sebagai pendakwa raya.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Horton |first=A. V. M. |date=2014-01-01 |title=Negara Brunei Darussalam: obituary 2014. |url=https://www.thefreelibrary.com/Negara+Brunei+Darussalam:+obituary+2014.-a0420435220 |journal=Borneo Research Bulletin |volume=45 |access-date=2025-01-10 |via=PerpustakaanPercuma.com}}</ref> Selain itu, Abdul Aziz merupakan saudara tiri kepada [[Jamil Al-Sufri]], pengetua [[Pusat Sejarah Brunei]], dan bapa saudara kepada Abdul Latif, presiden Parti Demokratik Kebangsaan Brunei.{{Sfn|Singh|1986|p=173}} Keluarga tersebut menetap di 16, Simpang 23, [[Kampung Serusop]].<ref>{{Cite web |title=Galeri |url=https://unissa.edu.bn/academic/faculty-of-arabic-language/gallery/22/ |access-date=2024-12-09 |website=[[Universiti Islam Sultan Sharif Ali]] |language=ms}}</ref> == Gelaran, gaya dan penghormatan == === Tajuk dan gaya === Pada 5 September 1977, Abdul Aziz telah dimuliakan oleh Sultan Hassanal Bolkiah dengan gelaran [[manteri]] Pehin Orang Kaya Laila Wijaya, dengan membawa [https://en.wikipedia.org/wiki/Style%20(form%20of%20address) gaya] Yang Dimuliakan.<ref>{{Cite web |last=Haji Timbang Bakar |date=2004-07-14 |title=Pendekatan Mengenai Istiadat Mengurniakan Gelaran Di Negara Brunei Darussalam |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2004/14%20JULAI%202004.pdf |access-date=2024-05-24 |website=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |page=10 |language=ms}}</ref> === Anugerah === Beliau telah diberikan anugerah berikut:<ref name=":1" /> * {{Lang|ms|Belia Berjasa}} (2006)<ref>{{Cite web |title=Penerima Anugerah: Penerima-Penerima Anugerah Belia Kebangsaan Tahun 2006 |url=http://www.hbk.gov.bn/SitePages/penerima-anugerah.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206135408/http://www.hbk.gov.bn/SitePages/penerima-anugerah.aspx |archive-date=2024-12-06 |access-date=2025-01-10 |website=Hari.hbkpublisher. |language=ms}}</ref> * Anugerah Kesihatan Cemerlang * Anugerah Agama Terkemuka (2009) * {{Lang|ms|Anugerah Pendidikan Sultan Haji Omar 'Ali Saifuddien}} (24 September 2011)<ref>{{Cite web |last1=Hajah Zubaidah Haji Salat |last2=Pg. Hajah Fatimah Pg. Haji Mohd. Noor |last3=Bolhassan Haji Abu Bakar |last4=Hajah Siti Zuraihah Haji Awang Sulaiman |date=2011-09-26 |title=Tiga tokoh negarawan menerima Anugerah Pendidikan Sultan Haji Omar 'Ali Saifuddien |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/209111.pdf |access-date=2025-01-10 |website=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |page=3 |language=ms}}</ref> * Anugerah Pengiktirafan Ulang Tahun ke-50 [[SEAMEO]] (7 Mei 2015)<ref name=":4">{{Cite news |date=2015-05-11 |title=Mantan Menteri Pendidikan terima anugerah |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2015/Mei/pelitabrunei_110515.pdf |access-date=2025-01-10 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=5 |language=ms}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-07 |title=Majlis Penyampaian Anugerah Pengiktirafan SEAMEO sempena sambutan ulang tahun ke-50 SEAMEO |url=https://www.seameo.org/img/News_Events/SEAMEC/48seamec_2015/for-Media/PressInfo_About%2050th%20Anniversary%20and%20Regonition%20awards.pdf |access-date=2025-01-10 |work=www.seameo.org |publisher=SEAMEO |location=[[Bangkok]]}}</ref> * Anugerah Felo Terbilang (Distinguished Fellow Award), Majlis Antarabangsa Pendidikan untuk Pengajaran (ICET) === Kepujian === Abdul Aziz telah dikurniakan penghormatan berikut:<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-07 |title=Senarai Nama-Nama Gelaran Dan Orang-Orang Yang Dikurniai Gelaran: Manteri-Manteri Berchiri |url=https://www.adat-istiadat.gov.bn/Shared%20Documents/Senarai%20Orang%20Bergelar/SG%20Manteri%20Berchiri.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406182355/https://www.adat-istiadat.gov.bn/Shared%20Documents/Senarai%20Orang%20Bergelar/SG%20Manteri%20Berchiri.pdf |archive-date=2024-04-06 |access-date=2025-01-10 |website=adat-istiadat.gov.bn |publisher=[[Jabatan Adat Istiadat Negara]] |place=Bandar Seri Begawan |page=2 |language=ms}}</ref> '''Kebangsaan''' * [[File:First Class of the Order of Setia Negara Brunei (PSNB).svg|50x50px]] [[Darjah Setia Negara Brunei]] Kelas Pertama (PSNB) – ''Dato Seri Setia'' (1975) * [[File:Second_Class_of_the_Order_of_Seri_Paduka_Mahkota_Brunei_(DPMB).svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei]] Kelas Kedua (DPMB) – ''Dato Paduka'' (1972) * [[Fail:Order_of_Paduka_Seri_Laila_Jasa_ribbon_bar.svg|50x50px]] [[Darjah Paduka Seri Laila Jasa]] Kelas Ketiga (SLJ; 15 Julai 1970)<ref>{{Cite news |date=1970-07-22 |title=105 orang di-kurniakan bintang2 dan pingat2 kebesaran |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/1970/22%20julai%201970.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=2}}</ref> * [[Fail:Meritorious_Service_Medal_(PJK).svg|50x50px]] Pingat Perkhidmatan Terpuji (PJK; 1973) * [[Fail:Long_Service_Medal_(PKL).svg|50x50px]] Pingat Perkhidmatan Lama (PKL; 1994) * [[File:Coronation_Medal_(Sultan_Hassanal_Bolkiah_of_Brunei).svg|50x50px]] Pingat Pertabalan Kelas Pertama (1968) * [[File:Proclamation_of_Independence_Medal_(Brunei).svg|50x50px]] Pingat Pengisytiharan Kemerdekaan (1997) * [[File:Sultan_Hassanal_Bolkiah_Silver_Jubilee_Medal.svg|50x50px]] Pingat Jubli Perak Sultan Brunei Kelas Pertama (1992) * [[Universiti Brunei Darussalam]] Doktor dalam Kesusasteraan (D.Litt.; 1996) '''Asing''' * United Kingdom: ** [[File:Order of the British Empire (Civil) Ribbon.svg|50x50px]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Grand%20Cross Kesatria Palang Besar] bagi [[Darjah Empayar British]] (GBE) ** [[Universiti Birmingham]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Doctor%20of%20Laws Doktor dalam Undang-undang] (LLD; Julai 1994) ** [https://en.wikipedia.org/wiki/Royal%20College%20of%20Surgeons%20of%20England Kolej Pakar Bedah Diraja] Persahabatan (1997) ** [[Universiti Liverpool]] Doktor dalam Undang-undang (LLD; 3 Julai 2000) * Thailand: ** [[Fail:Order of the White Elephant - 1st Class (Thailand) ribbon.svg|50x50px]] Knight Grand Cross of the [[Darjah Gajah Putih]] (PCh (KCE); Ogos 2002)<ref>{{cite book |url=https://ratchakitcha.soc.ments/9.pdf |title=ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริ ยาภรณ์ให้แก่ชาวต่างประเทศ |date=2002-08-26 |publisher=Royal Gazette |volume=115 |location=Bangkok |page=3 |language=TH |access-date=13 Disember 2024}}</ref> * Pakistan: ** [[File:Hilal-e-Imtiaz (Civilian).png|50x50px]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Sitara-e-Imtiaz Sitara-i-Imtiaz] * Jordan: ** [[Fail:Order of the Star of Jordan - Grand Cordon.png|50x50px]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Order%20of%20the%20Star%20of%20Jordan Darjah Bintang Jordan] Grand Cordon * Malaysia: ** [[Universiti Teknologi Malaysia]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Doctor%20of%20Engineering Doktor Kejuruteraan] (DEng; 1991) * India: ** [https://en.wikipedia.org/wiki/Aligarh%20Muslim%20University Universiti Muslim Aligarh] [https://en.wikipedia.org/wiki/Doctor%20of%20Letters Doktor Persuratan] (D.Litt.; 1999) ==Nota== {{Notelist}} ==References== {{Reflist}} {{refbegin}} * {{Cite journal |last=Khor |first=Neil |date=2013 |title=MBRAS Visit to Bandar Seri Begawan |url=https://www.jstor.org/stable/26527650 |journal=[[Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher=Cawangan Malaysia bagi Royal Asiatic Society |volume=86 |issue=2 (305) |pages=89–92 |issn=0126-7353 |jstor=26527650}} * {{Cite journal |last=Mohamad Yusop bin Awang Damit |date=2002 |title=Negara Brunei Darussalam: Cahaya di Hujung Terowong |url=https://www.jstor.org/stable/27913202 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=81–91 |issn=0377-5437 |ref={{Harvid|Mohamad Yusop|2002}} |jstor=27913202}} * {{Cite journal |last1=Cleary |first1=Mark |last2=Francis |first2=Simon |date=1999 |title=Brunei Darussalam: Dunia Luar Menceroboh Masuk |url=https://www.jstor.org/stable/27912220 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=67–76 |article-number=SEAA99e |doi=10.1355/SEAA99E |issn=0377-5437 |jstor=27912220}} * {{Cite journal |last=Mani |first=A. |date=1998 |editor-last=Sachsenröder |editor-first=Wolfgang |editor2-last=Frings |editor2-first=Ulrike Elisabeth |title=Brunei |url=https://www.apu.ac.jp/research/sympo/paper/Mani.pdf |url-status=dead |journal=Sistem Parti Politik dan Pembangunan Demokratik di Asia Timur dan Asia Tenggara: Asia Tenggara |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404124049/https://www.apu.ac.jp/research/sympo/paper/Mani.pdf |archive-date=2023-04-04 |access-date=2025-01-11 |via=Universiti Asia Pasifik Ritsumeikan |location=Aldershot |publisher=Penerbitan Ashgate |pages=98–156}} * {{Cite journal |last=Saunders |first=Graham |date=1997 |title=Brunei: Satu Wawasan untuk Masa Depan? |url=https://www.jstor.org/stable/27912172 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=67–79 |article-number=SEAA97E |doi=10.1355/SEAA97E |issn=0377-5437 |jstor=27912172}} * {{Cite journal |last=Mani |first=A. |date=1993 |title=Negara Brunei Darussalam Pada Tahun 1992: Meraikan Jubli Perak |url=https://www.jstor.org/stable/27912070 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=95–109 |article-number=SEAA93e |doi=10.1355/SEAA93E |issn=0377-5437 |jstor=27912070}} * {{Cite journal |last=Burton |first=Bruce |date=1990 |title=Brunei Darussalam pada tahun 1989: Mencapai Kematangan dalam ASEAN |url=https://www.jstor.org/stable/2644898 |journal=Asian Survey |location=[[Berkeley, California|Berkeley]] |publisher=[[University of California Press]] on behalf of the [[University of California, Berkeley|Institute of East Asian Studies]] |volume=30 |issue=2 |pages=196–200 |doi=10.2307/2644898 |issn=0004-4687 |jstor=2644898|url-access=subscription }} * {{Cite journal |last=Menon |first=K.U. |date=1987 |title=Brunei Darussalam pada tahun 1986: Mencari Kerajaan Politik |url=https://www.jstor.org/stable/27908570 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=85–101 |article-number=SEAA87f |doi=10.1355/SEAA87F |issn=0377-5437 |jstor=27908570}} * {{Cite journal |last=Singh |first=D. S. Ranjit |date=1986 |title=Brunei pada Tahun 1985: Faktor-faktor Dalaman, serta Faktor Luaran Politik dan Ekonomi|url=https://www.jstor.org/stable/2644452 |journal=Kajian Asia |location=Berkeley |publisher=University of California Press bagi pihak Institute of East Asian Studies |volume=26 |issue=2 |pages=168–173 |doi=10.2307/2644452 |issn=0004-4687 |jstor=2644452|url-access=subscription }} * {{Cite journal |last=Siddique |first=Sharon |date=1986 |title=Brunei Darussalam pada Tahun 1985: Tahun Pembangunan Negara |url=https://www.jstor.org/stable/27908544 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara|location=Singapur |publisher=ISEAS – Yusof Ishak Institute |pages=45–51 |article-number=SEAA86d |doi=10.1355/SEAA86D |issn=0377-5437 |jstor=27908544}} * {{Cite journal |last=Siddique |first=Sharon |date=1985 |title=Negara Brunei Darussalam: 'A New Nation but an Ancient Country' |url=https://www.jstor.org/stable/27908522 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=99–108 |article-number=SEAA85g |doi=10.1355/SEAA85G |issn=0377-5437 |jstor=27908522}} * {{Cite journal |last=Thambipillai |first=Pushpa |date=1983 |title=Malaysia: Dua Puluh Lima dan Pragmatik |url=https://www.jstor.org/stable/27908482 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=205–226 |article-number=SEAA83m |doi=10.1355/SEAA83M |issn=0377-5437 |jstor=27908482}} {{refend}} == Pautan luar == * {{Commons-inline}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef | before = [[Abdul Rahman Taib]] }} {{s-ttl | title = [[Kementerian Pendidikan (Brunei)|Menteri Pendidikan]] | years = 30 November 1988 – 24 Mei 2005 }} {{s-aft | after = Abdul Rahman Taib }} {{s-bef | before = [[Johar Noordin]] }} {{s-ttl | title = Pemangku [[Kementerian Kesihatan (Brunei)|Menteri Kesihatan]] | years = 25 Mac 1998 – 17 Mei 2002 }} {{s-aft | after = [[Abu Bakar Apong]] }} {{s-bef | before = [[Pengiran Bahrin]] }} {{s-ttl | title = [[Kementerian Pengangkutan dan Infokomunikasi|Menteri Perhubungan]] | years = 20 Oktober 1986 – 30 November 1988 }} {{s-aft | after = [[Zakaria Sulaiman]] }} {{s-bef | before = Jawatan diwujudkan }} {{s-ttl | title = [[Kementerian Pendidikan (Brunei)|Menteri Pendidikan]] dan [[Kementerian Kesihatan (Brunei)|Kesihatan]] | years = 1 Januari 1984 – 20 Oktober 1986 }} {{s-aft | after = Abdul Rahman Taib {{small|(Menteri Pendidikan)}} <br/> Johar Noordin {{small|(Menteri Kesihatan)}} }} {{s-bef | before = [[Pengiran Abdul Momin (lahir 1927)|Pengiran Abdul Momin]] }} {{s-ttl | title = Pemangku [[Menteri Besar Brunei]] | years = 1 September 1981 – 31 Disember 1983 }} {{s-aft | after = Jawatan dimansuhkan }} {{s-bef | before = [[Matnor McAfee]] <small>(Pemangku)</small> }} {{s-ttl | title = [[Setiausaha Kerajaan Brunei|Setiausaha Kerajaan]] ke-5 | years = 1 Julai 1974 – 1 September 1981 }} {{s-aft | after = Abdul Rahman Taib }} {{s-aca}} {{s-bef | before = Jawatan diwujudkan<br/>Abdul Rahman Taib }} {{s-ttl | title = [[Universiti Brunei Darussalam#Naib Canselor|Naib Canselor Universiti Brunei Darussalam]] | years = 1985–1986<br/>1989–1990 }} {{s-aft | after = Abdul Rahman Taib<br/>Abu Bakar Apong }} {{s-end}} {{Navboxes |title = Tempoh perkhidmatan Kabinet |list = {{Kabinet Brunei 1986}} {{Kabinet Brunei 1984}} }} {{Kawalan pihak berkuasa}} [[Kategori:Muslim Brunei]] [[Kategori:Kelahiran 1936]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Menteri Kesihatan Brunei]] [[Kategori:Menteri Pendidikan Brunei]] [[Kategori:Menteri Perhubungan Brunei]] [[Kategori:Ketua Menteri Brunei]] [[Kategori:Alumni Universiti Birmingham]] [[Kategori:Ahli Majlis Mesyuarat Diraja Brunei]] [[Kategori:Penerima Darjah Setia Negara Brunei, Kelas Pertama]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei, Kelas Kedua]] [[Kategori:Penerima Darjah Paduka Seri Laila Jasa, Kelas Ketiga]] [[Kategori:Penerima Pingat Jasa Kebaktian]] [[Kategori:Penerima Pingat Kerja Lama]] [[Kategori:Penerima Pingat Pertabalan]] [[Kategori:Penerima Pingat Pengisytiharan Kemerdekaan Brunei]] mx9m41wlr1m22hikznwraaaq7bmzj5u 7004418 7004408 2026-11-12T11:52:01Z ZenZephyr17 400894 7004418 wikitext text/x-wiki {{Short description|Penjawat awam dan ahli politik Brunei (lahir 1936)}} {{Malay name|Abdul Aziz|Umar| note = on}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Dimuliakan]] [[Manteri|Pehin Orang Kaya Laila Wijaya]] [[Darjah Setia Negara Brunei|Dato Seri Setia]] | name = Abdul Aziz Umar | native_name = {{no bold|عبد العزيز عمر}} | honorific_suffix = [[Darjah Setia Negara Brunei|PSNB]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|DPMB]] [[Darjah Paduka Seri Laila Jasa|SLJ]] [[Darjah Empayar British|GBE]] PJK PKL | image = Pmk. Setia Usaha Kerajaan, Y.B. Dato Paduka Awang Haji Abdul Aziz.jpg | caption = Abdul Aziz pada tahun 1975 | office = [[Kementerian Pendidikan (Brunei)|Menteri Pendidikan]] | term_start = 30 November 1988 | term_end = 24 Mei 2005 | predecessor = [[Abdul Rahman Taib]] | successor = Abdul Rahman Taib | deputy = [[Ahmad Jumat]]<br/>[[Suyoi Osman]] | monarch = [[Hassanal Bolkiah]] | office1 = [[Kementerian Kesihatan (Brunei)|Menteri Kesihatan]] | status1 = Lakonan | term_start1 = 25 Mac 1998 | term_end1 = 17 Mei 2002 | predecessor1 = [[Johar Noordin]] | successor1 = [[Abu Bakar Apong]] | monarch1 = [[Hassanal Bolkiah]] | office2 = [[Kementerian Pengangkutan dan Infokomunikasi|Menteri Perhubungan]] | term_start2 = 20 Oktober 1986 | term_end2 = 30 November 1988 | predecessor2 = [[Pengiran Bahrin]] | successor2 = [[Zakaria Sulaiman]] | office3 = [[Kementerian Pendidikan (Brunei)|Menteri Pendidikan]] dan [[Kementerian Kesihatan (Brunei)|Kesihatan]] | term_start3 = 1 Januari 1984 | term_end3 = 20 Oktober 1986 | predecessor3 = ''Pejabat ditubuhkan'' | successor3 = Abdul Rahman Taib {{kecil|(Menteri Pendidikan)}} <br/> Johar Noordin {{kecil|(Menteri Kesihatan)}} | office4 = [[Menteri Besar Brunei]] | status4 = Lakonan | term_start4 = 1 September 1981 | term_end4 = 31 Disember 1983 | predecessor4 = [[Pengiran Abdul Momin (lahir 1927)|Pengiran Abdul Momin]] | successor4 = ''Jawatan dihapuskan'' | office5 = [[Setiausaha Kerajaan Brunei]] | term_start5 = 1 Julai 1974 | term_end5 = 1 September 1981 | predecessor5 = [[Matnor McAfee]] {{small|(Acting)}} | successor5 = [[Abdul Rahman Taib]] | birth_date = {{birth date and age|1936|03|20|df=yes}} | birth_place = [[Bandar Seri Begawan]], Brunei | spouse = Zaharah Idris | relatives = {{Ubil|[[Jamil Al-Sufri]] (half-brother)|[[Hamzah Sahat]] (son-in-law)}} | education = {{Ubil|[https://en.wikipedia.org/wiki/St._George%27s_School,_Brunei Sekolah St. George]|[[Maktab Sultan Omar ‘Ali Saifuddien]]|[https://en.wikipedia.org/wiki/City%20of%20Westminster%20College Kolej Perdagangan Westminster]}} | alma_mater = [[Universiti Birmingham]] ([https://en.wikipedia.org/wiki/Bachelor%20of%20Social%20Science BSS]) | occupation = {{Flatlist| *Penjawat awam *Ahli politik}} | signature = Pehin Dato Haji Abdul Aziz Umar signature.svg }} '''Abdul Aziz bin Haji Umar''' (lahir 20 Mac 1936) ialah seorang bangsawan dan ahli politik Brunei yang pernah memegang pelbagai jawatan dalam [[kerajaan Brunei]]. Beliau pernah berkhidmat sebagai [[Kementerian Pengangkutan dan Infokomunikasi|Menteri Perhubungan]], [[Kementerian Pendidikan Brunei|Menteri Pendidikan]], dan [[Kementerian Kesihatan (Brunei)|Menteri Kesihatan]]. Memulakan kerjaya dalam perkhidmatan awam dengan pelantikan pertama pada tahun 1964, beliau memegang pelbagai peranan sehingga Brunei mencapai [[kemerdekaan]] pada tahun 1984, termasuk berkhidmat sebagai pemangku [[Menteri Besar Brunei]] dari tahun 1981 hingga 1983. Abdul Aziz dikenali sebagai Menteri Pendidikan pertama Brunei dan Ketua Menteri terakhir pada era penjajahan. Sebagai salah seorang 'pemimpin pengasas' negara, beliau merupakan sebahagian daripada kelompok rakyat Brunei yang mendapat pendidikan Barat, yang telah menyumbang secara signifikan kepada pembangunan negara selepas mencapai kemerdekaan.{{Sfn|Khor|2013|p=89}} Sebagai tokoh utama yang memperjuangkan penerapan {{Lang|ms|[[Melayu Islam Beraja]]}} (MIB) sebagai falsafah kebangsaan Brunei, Abdul Aziz memainkan peranan penting dalam menyepadukan konsep ini ke dalam [[Pendidikan di Brunei|sistem pendidikan]] negara. Beliau juga pernah memegang jawatan-jawatan penting, termasuk sebagai pengerusi [https://en.wikipedia.org/wiki/Brunei%20Investment%20Agency Agensi Pelaburan Brunei] (BIA), serta menjadi ahli Majlis Penggantian Diraja, [[Majlis Mesyuarat Diraja (Brunei)|Majlis Mesyuarat Diraja]], dan Majlis Ugama Islam Brunei (MUIB). Sejak 15 Mei 1998, beliau telah berkhidmat sebagai naib pengerusi lembaga pemegang amanah di [[Pusat Pengajian Islam Oxford]] (Oxford Centre for Islamic Studies), [[Universiti Oxford]].<ref name=":3">{{Cite news |date=2012-12-08 |title=Tajuk Ceramah: MIB |url=https://www.mbras.org.my/file/MIB.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.mbras.org.my |publisher=Cawangan Malaysia bagi Royal Asiatic Society |location=Bandar Seri Begawan |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118115929/https://www.mbras.org.my/file/MIB.pdf |archive-date=18 Januari 2025 |url-status=dead}}</ref> == Kehidupan awal dan pendidikan == Dilahirkan di [[Bandar Seri Begawan|Brunei Town]] pada 20 Mac 1936, beliau merupakan anak kepada seorang bangsawan, ''Begawan Pehin Udana Khatib'' Dato Seri Paduka Haji Umar. Beliau memulakan pendidikan awalnya di sekolah Roman Katolik, [https://en.wikipedia.org/wiki/St._George%27s_School,_Brunei St. George's School], di Brunei Town. Beliau kemudian melanjutkan pelajaran di Sekolah Melayu Sultan Muhammad Jamalul Alam dari tahun 1950 hingga 1956. Setelah menamatkan pendidikan rendah, beliau menghabiskan masa selama setahun di Maktab Perguruan Batu Lintang di [[Kuching]], [[Sarawak]], [[Malaysia Timur]]. Seterusnya, beliau kembali ke Brunei untuk melengkapkan pendidikan menengahnya di [[Maktab Sultan Omar ‘Ali Saifuddien]]. Pada tahun 1957, beliau menyambung pengajiannya di [https://en.wikipedia.org/wiki/City%20of%20Westminster%20College Kolej Perdagangan Westminster] di [[London]] serta di Sekolah Woodchester di [https://en.wikipedia.org/wiki/Gloucestershire Gloucestershire], England. Akhirnya, pada tahun 1964, beliau memperoleh ijazah [https://en.wikipedia.org/wiki/Bachelor%20of%20Social%20Science Sarjana Muda Sains Sosial] dalam bidang ekonomi, politik, dan sosiologi daripada [[Universiti Birmingham]] di United Kingdom.<ref name=":1">{{Cite news |date=2014 |title=His Excellency Pehin Dato (Dr) Haji Abdul Aziz Umar |url=https://www.seameo.org/seameoweb2/images/stories/Programmes_Projects/50th_Recognition/Awardees/PEHIN.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828184603/http://www.seameo.org/SEAMEOWeb2/images/stories/Programmes_Projects/50th_Recognition/Awardees/PEHIN.pdf |archive-date=2017-08-28 |access-date=2025-01-10 |work=www.seameo.org |publisher=[[SEAMEO]]}}</ref> == Kerjaya politik == === Kerjaya awal === [[File:Brunei E.C.A.F.E. delegation in 1965.jpg|left|thumb|Abdul Aziz (kiri) semasa persidangan ECAFE tahun 1965]] [[File:Yang Berhormat Haji Awang Abd. Aziz.jpg|thumb|Abdul Aziz sebagai Yang Dipertua Majlis Belia Brunei pada tahun 1967–1968<ref>{{Cite news |date=1969-01-15 |title=Perkembangan Belia di-Brunei sa-umpama pokok yang tumboh-nya sa-makin subur |pages=2 |website=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/1969/15%20JANUARI%201969.pdf |access-date=2025-01-11 |lang=ms}}</ref>|263x263px]] Abdul Aziz memulakan kerjayanya dalam kerajaan Brunei pada 20 Oktober 1964, apabila beliau dilantik sebagai pegawai perkhidmatan pentadbiran.<ref name=":4" /> Pada bulan Mac 1965, beliau mewakili Brunei di persidangan Suruhanjaya Ekonomi untuk Asia dan Timur Jauh (ECAFE) di New Zealand, di mana beliau berkhidmat sebagai timbalan ketua perwakilan dan setiausaha perwakilan. Semasa persidangan tersebut, beliau menyumbang kepada perbincangan mengenai cabaran pembangunan dan kemajuan Brunei, sekali gus memupuk pemahaman dan kerjasama yang lebih erat dengan negara-negara lain.<ref name=":6">{{Cite web |date=1965-04-21 |title=Persidangan E.C.A.F.E. Di-New Zealand Berjaya |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/1965/Pelita%20Brunei%2021%20April%201965.pdf |access-date=2025-01-11 |website=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |page=8 |language=ms}}</ref> Selama bertahun-tahun, Abdul Aziz memegang pelbagai jawatan penting dalam kerajaan, termasuk pengarah penempatan semula pada tahun 1966, pengawal kastam dan eksais pada tahun 1967, pengarah [[Jabatan Kerja Raya (Brunei)|kerja raya]] pada tahun 1970, dan pengarah penubuhan pada tahun 1971. Beliau juga dilantik sebagai pesuruhjaya tanah dari 30 Mac hingga 7 April 1972, pesuruhjaya pembangunan pada tahun 1972,<ref>{{Cite web |title=Pesuruhjaya Tanah Sejak 1960 |url=http://www.tanah.gov.bn/SitePages/Land%20Commissioner%20Since%201960.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20240303020637/http://www.tanah.gov.bn/SitePages/Land%20Commissioner%20Since%201960.aspx |archive-date=2024-03-03 |access-date=2025-01-11 |website=www.tanah.gov.bn |publisher=Jabatan Tanah}}</ref> pengerusi lembaga perbandaran pada tahun 1973, [[Setiausaha Negeri Brunei|setiausaha negeri Brunei]] dari tahun 1974 hingga 1981, dan pemangku ketua menteri dari 1 September 1981 hingga 31 Disember 1983.<ref name=":4" /> Pada Januari 1982, Abdul Aziz telah membuat lawatan rasmi ke [[Kuala Lumpur]],{{Sfn|Nani Suryani|2016}} yang membantu mengukuhkan hubungan antara Brunei dan Malaysia, dengan memberi tumpuan kepada latihan pentadbiran, kerjasama pendidikan dan pertukaran perwakilan.{{Sfn|Thambipillai|1983|p=222}} === Menteri Pendidikan dan Kesihatan === Susulan kemerdekaan penuh Brunei, Abdul Aziz telah dilantik sebagai Menteri Pendidikan dan Kesihatan pada 1 Januari 1984.{{Sfn|Siddique|1985|p=99}} Pada bulan April tahun yang sama, beliau mengumumkan bahawa Brunei akan melaksanakan sistem pendidikan dwibahasa, dengan mengajar bahasa Inggeris dan bahasa Melayu bermula Januari 1985.{{Sfn|Siddique|1985|p=107}} Sebagai persediaan bagi peralihan ini, seramai 400 orang guru telah mengikuti kursus latihan guru MIB pada bulan Oktober 1984, yang merangkumi syarahan mengenai Islam, adat resam, dan pendidikan kebangsaan. Abdul Aziz menekankan kepentingan menyebarluaskan aspirasi MIB dalam kalangan masyarakat. Sepanjang tahun tersebut, Islam, sebagai agama rasmi negara, diberi penekanan yang ketara, dan hari-hari kebesaran Islam diraikan dengan penuh kepatuhan.{{Sfn|Siddique|1985|p=101}} [[File:Minister_of_Education_and_Health_of_Brunei_Darussalam_visit_to_UI,_Laporan_Rektor_Tahun_1984_(1985),_p4.jpg|thumb|Abdul Aziz (kedua dari kiri) bertemu dengan [https://en.wikipedia.org/wiki/W.%20A.%20F.%20J.%20Tumbelaka Tumbelaka] (kedua dari kanan) semasa lawatan ke [[Universiti Indonesia]], {{Circa|1985}}]]Konsep Brunei sebagai MIB telah diperjelaskan pada tahun 1985. Abdul Aziz menyatakan bahawa matlamat utama adalah supaya seluruh rakyat Brunei, tanpa mengira bangsa atau agama, memahami dan menjunjung nilai-nilai MIB. Perkara ini ditekankan semasa penyertaan negara tersebut ke dalam [[Pertubuhan Kesihatan Sedunia]] (WHO) pada bulan Mei. Tema bagi acara-acara sempena ulang tahun pertama kemerdekaan pada 23 Februari 1985, iaitu "Bersatu dalam menyokong konsep Melayu Islam Beraja," turut menegaskan komitmen kerajaan untuk memajukan konsep ini.{{Sfn|Siddique|1986|p=45}} Apabila Sultan [[Hassanal Bolkiah]] merasmikan Pusat Da'wah Islamiah yang bernilai B$11.6 juta di [[Kampong Pulaie]], baginda mengesahkan semula iltizam baginda untuk menyebarkan ajaran Islam. Sistem pendidikan turut menerapkan komitmen terhadap nilai-nilai Islam ini. Abdul Aziz menggariskan tiga prinsip panduan Islamisasi ilmu, MIB, dan kedwibahasaan yang akan mencorakkan pembangunan program pendidikan kebangsaan.{{Sfn|Siddique|1986|p=47}} Pada tahun yang sama, beliau dilantik sebagai Naib Canselor Universiti Brunei Darussalam (UBD), satu jawatan yang disandangnya sehingga tahun 1986.<ref name=":0">{{Cite web |date= 24 Oktober 2022|title=UBD People |url=https://ubd.edu.bn/about/organisation/ubd-people/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241004210520/https://ubd.edu.bn/about/organisation/ubd-people/ |archive-date=2024-10-04 |access-date=2025-01-11 |website=ubd.edu.bn |publisher=Universiti Brunei Darussalam |place=Tungku}}</ref> Pada tahun 1986, Abdul Aziz mengetengahkan isu-isu penyalahgunaan dadah, pengambilan alkohol, dan vandalisme yang semakin meningkat di negara ini. Beliau mengaitkan masalah ini dengan cabaran pekerjaan dan kekurangan pekerjaan dalam ekonomi yang terhad, di mana ramai anak muda Brunei bekerja dalam sektor awam. Walaupun kerajaan menawarkan gaji dan faedah yang lebih tinggi, syarikat swasta menghadapi kesukaran untuk merekrut pekerja kerana kekurangan dedikasi dan pengalaman. Kenyataan Abdul Aziz mencerminkan kebimbangannya yang semakin meningkat tentang penyebaran isu-isu masyarakat ini, seperti peningkatan sabitan berkaitan dadah, yang bukan merupakan masalah yang ketara hanya beberapa tahun sebelumnya.{{Sfn|Menon|1987|p=85–86}} Pada 20 Oktober 1986, Abdul Aziz telah dipindahkan ke Kementerian Perhubungan. Sebagai seorang pentadbir yang mahir dan seorang Muslim [[Konservatisme|konservatif]] yang tegas, beliau mula memberi pengaruh terhadap dasar pendidikan kerajaan.{{Sfn|Burton|1990|p=196–197}} === Menteri Komunikasi === Berikutan kemangkatan [[Omar Ali Saifuddien III|ayahandanya]], sultan mengumumkan kabinet baharu pada 20 Oktober 1986 melalui [[Radio Televisyen Brunei]].<ref>{{Cite book |url=https://www.information.gov.bn/Malay%20Publication%20PDF/8487.pdf |title=Kumpulan Titah: Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Baginda Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah, Sultan dan Yang Di-Pertuan Negara Brunei Darussalam, Tahun 1984, Tahun 198 1987 |date=2017 |publisher=Jabatan Penerangan |isbn=978-99917-49-94-5 |location=Bandar Seri Begawan |pages=105 |language=ms}}</ref> Penyusunan semula ini menghasilkan tiga belas jawatan menteri termasuk perlantikan Abdul Aziz sebagai menteri perhubungan. Di sebalik perubahan ini, sultan menekankan bahawa dasar kerajaan akan kekal tidak berubah.{{Sfn|Menon|1987|p=93}} Pada 11 Ogos 1988, sultan telah mengeluarkan arahan untuk pelaksanaan Akta Pejabat Pos (Bab 52), yang akan berkuat kuasa pada 1 September tahun itu.<ref name=":5">{{Cite web |date=1988-08-11 |title=Akta Pejabat Pos (Bab 52)|url=https://www.agc.gov.bn/AGC%20Images/LAWS/Gazette_PDF/1988/EN/S029.pdf |access-date=2025-01-11 |website=www.agc.gov.bn |publisher=Jabatan Peguam Negara |place=Bandar Seri Begawan}}</ref> === Menteri Pendidikan === Pada 30 November 1988, Abdul Aziz kembali memegang jawatan sebagai Menteri Pendidikan.<ref name=":1" /> Pada tahun 1989, beliau dilantik semula sebagai Naib Canselor UBD.<ref name=":0" /> Pada bulan April 1990, beliau mengumumkan pemansuhan secara berperingkat sekolah-sekolah yang menempatkan pelajar lelaki dan perempuan bersama (sekolah campuran) bagi menyelaraskannya dengan prinsip-prinsip Islam, serta memperkenalkan konsep MIB ke dalam sistem pendidikan dengan menjadikannya sebagai mata pelajaran teras bagi semua pelajar.{{Sfn|Burton|1990|p=196–197}} Langkah-langkah ini boleh dilihat sebagai tindakan berhati-hati ke arah mengukuhkan MIB sebagai naratif kebangsaan, sambil meletakkan asas bagi peralihan secara beransur-ansur ke arah [[perlembagaan]] (konstitusionalisme), dengan syarat institusi beraja terus mengekalkan imejnya sebagai pelindung orang Melayu dan penjaga agama Islam.<ref name=":7">{{Cite book |title=Tinjauan Hal Ehwal Indonesia dan Malaysia |date=2006 |publisher=Jabatan Pengajian Indonesia dan Tanah Melayu |volume=40 |location=[[Sydney]] |pages=120 |issn=0034-6594 |oclc=310953014 }}</ref> Di bawah kepimpinan beliau, kurikulum sekolah menerapkan MIB, dan penguatkuasaan undang-undang Islam menjadi sangat ketat.<ref name=":8">{{Cite book |title=[[Far Eastern Economic Review]] |date=April 1993 |publisher=Kajian Ekonomi Timur Jauh Terhad |location=[[Hong Kong]] |pages=22 |issn=0014-7591}}</ref> Tempoh perkhidmatan beliau sebagai naib canselor berakhir pada tahun 1991.<ref name=":0" /> Menjelang tahun 1992, Abdul Aziz menekankan lagi peranan asas Islam dalam nilai-nilai masyarakat Brunei, serta mengesahkan semula kedudukan utamanya dalam falsafah MIB.{{Sfn|Mani|1993|p=105}} {{Cquote | quote = Komponen 'I' (Islam) mempunyai dua fungsi utama: selain menjadi teras atau prinsip panduan, ia juga berfungsi sebagai satu bentuk benteng atau perisai. Kehadiran 'I' memastikan dua komponen lain, iaitu 'M' (Melayu) dan 'B' (Beraja), bertindak selaras dengan perintah Allah (Tuhan Yang Maha Kuasa). | author = Pehin Orang Kaya Laila Wijaya Dato Seri Setia (Dr.) Haji Abdul Aziz | source = Brunei Darussalam Newsletter (30 November 1992) }} Dalam ucapannya pada mesyuarat agung ke-31 Dewan Perniagaan dan Perusahaan Melayu pada tahun 1996, Abdul Aziz menggesa para pemimpin perniagaan Melayu agar memperkukuh kehadiran golongan [[Orang Asli Brunei|Bumiputera]] dalam [[Ekonomi Brunei|ekonomi]], dengan menekankan kepentingan meningkatkan kedudukan kewangan, daya saing, dan semangat keusahawanan mereka. Walau bagaimanapun, usaha untuk menyatukan enam persatuan perniagaan Melayu utama bagi membentuk sebuah Majlis Perniagaan dan Perusahaan Melayu yang baharu telah menghadapi pelbagai kesukaran.{{Sfn|Saunders|1997|p=71}} Abdul Aziz juga mempengerusikan Global Evergreen, sebuah entiti perniagaan yang ditubuhkan bagi menangani kesan daripada krisis [https://en.wikipedia.org/wiki/Amedeo%20Development%20Corporation Amedeo Development Corporation] (ADC), yang diterajui oleh [[Pengiran Muda Jefri Bolkiah|Putera Jefri Bolkiah]]. Pada masa itu, Abdul Aziz memegang jawatan sebagai pemangku Menteri Kesihatan dan pada masa yang sama merupakan Menteri Pendidikan.{{Efn|Pada 25 Mac 1998, Abdul Aziz, yang ketika itu berkhidmat sebagai Menteri Pendidikan, telah dilantik sebagai pemangku Menteri Kesihatan susulan penyingkiran [[Johar Noordin]], Menteri Kesihatan ketika itu.{{Sfn|Mohamad Yusop|2002|p=86}}}} Beliau sebelum ini pernah mempengerusikan pasukan petugas yang ditubuhkan oleh Sultan untuk menyiasat keruntuhan ADC pada tahun 1997.{{Sfn|Mohamad Yusop|2002|p=82}} Berikutan perubahan dalam kepimpinan kerajaan pada tahun 1998, Abdul Aziz telah dilantik sebagai pemangku ketua BIA. Terdapat spekulasi bahawa perubahan ini mencerminkan kebangkitan puak yang lebih konservatif di sekeliling Sultan, yang berlaku serentak dengan peningkatan profil awam dan pengaruh [[Pengiran Muda Mohamed Bolkiah|Putera Mohamed Bolkiah]] dalam hal ehwal politik dan ekonomi negara. Peletakan jawatan beberapa tokoh penting telah menyemarakkan lagi khabar angin mengenai perebutan kuasa. Walaupun sumber rasmi menafikan dakwaan ini, pelantikan Abdul Aziz dilihat sebagai satu bentuk pengukuhan elemen konservatif dalam kerajaan.{{Sfn|Cleary|Francis|1999|p=73}} Kawalan beliau terhadap BIA, ditambah pula dengan autoriti keagamaan yang dimilikinya, telah memperkukuh kuasa institusi beraja.{{Sfn|Mani|1998}}{{Cquote | quote = Dengan penyelesaian ini, Insya-Allah, segala aset seperti hotel, bangunan, tanah, saham, dan aset-aset lain yang serupa, baik di Brunei Darussalam mahupun di luar negara yang diperoleh menggunakan dana daripada BIA dan kini berada di bawah kawalan Yang Teramat Mulia (Putera Jefri) serta keluarganya akan dikembalikan kepada BIA. | author = Pehin Orang Kaya Laila Wijaya Dato Seri Setia (Dr.) Haji Abdul Aziz | sumber = [[The Sunday Times]] (14 Mei 2000) }} Abdul Aziz berkhidmat sebagai pengerusi jawatankuasa pentadbiran Yayasan Sultan Haji Hassanal Bolkiah selama dua penggal, iaitu dari tahun 2000 hingga 2004 dan dari 2004 hingga 2008.<ref>{{Cite web |title=Jemaah Tadbir |url=https://yshhb.org.bn/jemaah-tadbir/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225222732/https://yshhb.org.bn/jemaah-tadbir/ |archive-date=2024-12-25 |access-date=2025-01-11 |website=yshhb.org.bn |publisher=Yayasan Sultan Haji Hassanal Bolkiah }}</ref> Pada 1 Januari 2001, beliau menguatkuasakan Perintah Darurat (Kesihatan Awam) (Makanan) 1998.<ref>{{Cite web |date=2000-09-16 |title=Perintah Kecemasan (Kesihatan Awam) (Makanan), 1998 (S 17/98) |url=https://www.agc.gov.bn/AGC%20Images/LAWS/Gazette_PDF/2000/EN/s078.pdf |access-date=2025-01-11 |website=www.agc.gov.bn |publisher=Jabatan Peguam Negara |place=Bandar Seri Begawan}}</ref> Pada 8 Ogos 2001, Abdul Aziz menyuarakan kebimbangan mengenai kadar penyusuan susu ibu yang rendah di Brunei, iaitu sebanyak 12.4%, sambil menekankan manfaat penyusuan susu ibu, termasuk peningkatan daya ingatan dan ciri-ciri emosi yang lebih baik dalam kalangan kanak-kanak. Beliau menyokong penyusuan susu ibu secara eksklusif mengikut garis panduan WHO dan ajaran Islam dan menyampaikan anugerah untuk inisiatif yang mempromosikan penyusuan susu ibu.<ref>{{Petik berita |last=Haji Ahmad HS |date=2001-08-22 |title=12.4 peratus sahaja amal susu ibu |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2001/22%20OGOS%202001.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=10}}</ref> Pada 1 Mei 2002, Abdul Aziz membincangkan isu peningkatan pengangguran belia, menekankan keperluan untuk kerjasama yang lebih kukuh antara sektor awam dan swasta, terutamanya dengan Dewan Perniagaan Cina. Beliau turut menekankan kepentingan sistem pendidikan yang bersatu dalam membentuk identiti negara Brunei.<ref>{{Cite news |last=Samle Haji Jait |date=2002-05-08 |title=Pihak swasta perlu bantu kerajaan: Mengatasi pengganguran |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2002/2002/2002 |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=1 |language=ms}}</ref> Pada 10 April 2003, Abdul Aziz menandatangani [[memorandum persefahaman]] di [[Jakarta]], memberi tumpuan kepada kerjasama pertahanan bagi pihak Brunei.<ref>{{Cite news |last1=Abdullah Asgar |last2=Dayangku Hajah Saidah PHOA |date=2003-04-16 |title=Brunei - Indonesia tandatangani MOU bidang pertahanan |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2003/16%20APRIL2003.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=11}}</ref> Dengan perkenan sultan, baginda menubuhkan Peraturan-Peraturan Pendidikan (Persatuan Sekolah), 2004, pada 6 Januari 2004.<ref>{{Cite web |date=2004-01-06 |title=Perintah Pendidikan, 2003: Peraturan Persatuan (Sekolah40) |url=https://www.agc.gov.bn/AGC%20Images/LAWS/Gazette_PDF/2004/EN/S004.pdf |access-date=2025-01-11 |website=www.agc.gov.bn |publisher=Pejabat Peguam Negara}}</ref> Abdul Aziz menamatkan tempoh perkhidmatannya sebagai Menteri Pendidikan pada 24 Mei 2005.<ref name=":4" /> Laporan menyatakan bahawa beliau kehilangan jawatannya akibat dakwaan bahawa beliau telah menghambat pertumbuhan ekonomi dengan memberikan penekanan yang lebih besar terhadap pengajian agama berbanding sains dan teknologi dalam kurikulum.<ref>{{Cite book |last=Poole |first=Peter A. |title=Politik dan Masyarakat di Asia Tenggara |date=2009 |publisher=McFarland & Syarikat |isbn=978-0-7864-5802-8 |location=Jefferson |pages=150}}</ref> == Kehidupan di kemudian hari == Pada 7 April 2011, Abdul Aziz telah dilantik sebagai ahli Majlis Privy.<ref>{{Cite news |date=2011-04-09 |title=Lantikan Ahli Majlis Mesyuarat Diraja |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2011/April/PB090411.1pdf=2access-date-1.pdf |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=24 |language=ms}}</ref> Pada 31 Ogos 2020, Abdul Aziz telah dilantik sebagai ahli MUIB untuk tempoh tiga tahun, bermula dari 1 Ogos 2020 hingga 31 Julai 2023.<ref>{{Petik berita |last=Kementerian Hal Ehwal Ugama |date=2020-09-02 |title=Pelantikan Ahli MUIB, 2020 - 2023 |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2020/Pelita%20Brunei%20020920.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=11 |language=ms}}</ref> Pada 11 April 2021, beliau menekankan keperluan untuk [https://en.wikipedia.org/wiki/Brunei%20Malay%20Teachers%20Association Persatuan Guru Melayu Brunei] (PGGMB), yang ditubuhkan 82 tahun yang lalu, untuk menyesuaikan diri dengan tuntutan moden bagi menyokong kemajuan negara. Semasa berucap pada majlis perasmian mesyuarat agung perwakilan PGGMB kali ke-71 bagi sesi 2020–2021, yang berlangsung di Sekolah PGGMB di [[Kampung Sungai Akar, Brunei|Kampung Sungai Akar]], beliau menyatakan:<ref>{{Cite news |last=Hakim Hayat |date=2021-04-13 |title=Seruan untuk menyesuaikan diri dengan dunia yang berubah |url=https://borneobulletin.com.bn/call-to-adapt-to-changing-world/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507161703/https://borneobulletin.com.bn/call-to-adapt-to-changing-world/ |archive-date=2021-05-07 |access-date=2025-01-11 |work=[[Borneo Bulletin|Borneo Bulletin Online]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nooratini Haji Abas |date=2021-04-12 |title=PGGMB: Pupuk kepentingan negara bukan sendiri |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2021/Pelita%20Brunei%2012042021.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=15 |language=ms}}</ref> {{Cquote | quote = Bagaimanakah PGGMB boleh membentuk dirinya agar kekal relevan pada zaman ini? Ini kerana PGGMB pada hari ini tidak lagi boleh mewajarkan kewujudannya berdasarkan keperluan dan matlamat masyarakat 82 tahun yang lalu. Inilah cabaran kita pada masa kini—bagaimana untuk menjadikan PGGMB suatu entiti yang benar-benar bermakna dalam masyarakat hari ini, supaya masyarakat tidak berpaling daripadanya, memandangkan peranan pentingnya dalam membangunkan negara yang kita cintai. Relevansi ini hanya akan terserlah melalui perpaduan dalam kalangan guru-guru Melayu di negara ini, yang berpaksikan kepada kepentingan nasional dan masyarakat secara keseluruhannya. | author = Pehin Orang Kaya Laila Wijaya Dato Seri Setia (Dr.) Haji Abdul Aziz | source = [[Borneo Bulletin]] (13 April 2021) }} == Kehidupan peribadi == Abdul Aziz berkahwin dengan Datin Paduka Hajah Zaharah binti Haji Idris, dan dikurniakan lima orang anak,<ref name=":1" /> termasuk Anita Binurul Zahrina, yang kemudiannya berkahwin dengan [[Hamzah Sahat]].<ref>{{Cite web |date=2021-04-23 |title=RBAF Holds Sentuhan Kasih Ramadhan Ceremony For The Year 1442H/2021M |url=https://www.mindef.gov.bn/Lists/News/DispForm.aspx?ID=5359 |access-date=2024-02-13 |website=www.mindef.gov.bn |publisher=[[Kementerian Pertahanan (Brunei)|Kementerian Pertahanan]] |publication-place=Bandar Seri Begawan}}</ref> (1923–2014), yang juga berkhidmat dalam kerajaan dan sebagai pendakwa raya.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Horton |first=A. V. M. |date=2014-01-01 |title=Negara Brunei Darussalam: obituary 2014. |url=https://www.thefreelibrary.com/Negara+Brunei+Darussalam:+obituary+2014.-a0420435220 |journal=Borneo Research Bulletin |volume=45 |access-date=2025-01-10 |via=PerpustakaanPercuma.com}}</ref> Selain itu, Abdul Aziz merupakan saudara tiri kepada [[Jamil Al-Sufri]], pengetua [[Pusat Sejarah Brunei]], dan bapa saudara kepada Abdul Latif, presiden Parti Demokratik Kebangsaan Brunei.{{Sfn|Singh|1986|p=173}} Keluarga tersebut menetap di 16, Simpang 23, [[Kampung Serusop]].<ref>{{Cite web |title=Galeri |url=https://unissa.edu.bn/academic/faculty-of-arabic-language/gallery/22/ |access-date=2024-12-09 |website=[[Universiti Islam Sultan Sharif Ali]] |language=ms}}</ref> == Gelaran, gaya dan penghormatan == === Tajuk dan gaya === Pada 5 September 1977, Abdul Aziz telah dimuliakan oleh Sultan Hassanal Bolkiah dengan gelaran [[manteri]] Pehin Orang Kaya Laila Wijaya, dengan membawa [https://en.wikipedia.org/wiki/Style%20(form%20of%20address) gaya] Yang Dimuliakan.<ref>{{Cite web |last=Haji Timbang Bakar |date=2004-07-14 |title=Pendekatan Mengenai Istiadat Mengurniakan Gelaran Di Negara Brunei Darussalam |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2004/14%20JULAI%202004.pdf |access-date=2024-05-24 |website=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |page=10 |language=ms}}</ref> === Anugerah === Beliau telah diberikan anugerah berikut:<ref name=":1" /> * {{Lang|ms|Belia Berjasa}} (2006)<ref>{{Cite web |title=Penerima Anugerah: Penerima-Penerima Anugerah Belia Kebangsaan Tahun 2006 |url=http://www.hbk.gov.bn/SitePages/penerima-anugerah.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206135408/http://www.hbk.gov.bn/SitePages/penerima-anugerah.aspx |archive-date=2024-12-06 |access-date=2025-01-10 |website=Hari.hbkpublisher. |language=ms}}</ref> * Anugerah Kesihatan Cemerlang * Anugerah Agama Terkemuka (2009) * {{Lang|ms|Anugerah Pendidikan Sultan Haji Omar 'Ali Saifuddien}} (24 September 2011)<ref>{{Cite web |last1=Hajah Zubaidah Haji Salat |last2=Pg. Hajah Fatimah Pg. Haji Mohd. Noor |last3=Bolhassan Haji Abu Bakar |last4=Hajah Siti Zuraihah Haji Awang Sulaiman |date=2011-09-26 |title=Tiga tokoh negarawan menerima Anugerah Pendidikan Sultan Haji Omar 'Ali Saifuddien |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/209111.pdf |access-date=2025-01-10 |website=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |page=3 |language=ms}}</ref> * Anugerah Pengiktirafan Ulang Tahun ke-50 [[SEAMEO]] (7 Mei 2015)<ref name=":4">{{Cite news |date=2015-05-11 |title=Mantan Menteri Pendidikan terima anugerah |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2015/Mei/pelitabrunei_110515.pdf |access-date=2025-01-10 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=5 |language=ms}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015-05-07 |title=Majlis Penyampaian Anugerah Pengiktirafan SEAMEO sempena sambutan ulang tahun ke-50 SEAMEO |url=https://www.seameo.org/img/News_Events/SEAMEC/48seamec_2015/for-Media/PressInfo_About%2050th%20Anniversary%20and%20Regonition%20awards.pdf |access-date=2025-01-10 |work=www.seameo.org |publisher=SEAMEO |location=[[Bangkok]]}}</ref> * Anugerah Felo Terbilang (Distinguished Fellow Award), Majlis Antarabangsa Pendidikan untuk Pengajaran (ICET) === Kepujian === Abdul Aziz telah dikurniakan penghormatan berikut:<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-02-07 |title=Senarai Nama-Nama Gelaran Dan Orang-Orang Yang Dikurniai Gelaran: Manteri-Manteri Berchiri |url=https://www.adat-istiadat.gov.bn/Shared%20Documents/Senarai%20Orang%20Bergelar/SG%20Manteri%20Berchiri.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406182355/https://www.adat-istiadat.gov.bn/Shared%20Documents/Senarai%20Orang%20Bergelar/SG%20Manteri%20Berchiri.pdf |archive-date=2024-04-06 |access-date=2025-01-10 |website=adat-istiadat.gov.bn |publisher=[[Jabatan Adat Istiadat Negara]] |place=Bandar Seri Begawan |page=2 |language=ms}}</ref> '''Kebangsaan''' * [[File:First Class of the Order of Setia Negara Brunei (PSNB).svg|50x50px]] [[Darjah Setia Negara Brunei]] Kelas Pertama (PSNB) – ''Dato Seri Setia'' (1975) * [[File:Second_Class_of_the_Order_of_Seri_Paduka_Mahkota_Brunei_(DPMB).svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei]] Kelas Kedua (DPMB) – ''Dato Paduka'' (1972) * [[Fail:Order_of_Paduka_Seri_Laila_Jasa_ribbon_bar.svg|50x50px]] [[Darjah Paduka Seri Laila Jasa]] Kelas Ketiga (SLJ; 15 Julai 1970)<ref>{{Cite news |date=1970-07-22 |title=105 orang di-kurniakan bintang2 dan pingat2 kebesaran |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/1970/22%20julai%201970.pdf |access-date=2025-01-11 |work=www.pelitabrunei.gov.bn |publisher=Pelita Brunei |pages=2}}</ref> * [[Fail:Meritorious_Service_Medal_(PJK).svg|50x50px]] Pingat Perkhidmatan Terpuji (PJK; 1973) * [[Fail:Long_Service_Medal_(PKL).svg|50x50px]] Pingat Perkhidmatan Lama (PKL; 1994) * [[File:Coronation_Medal_(Sultan_Hassanal_Bolkiah_of_Brunei).svg|50x50px]] Pingat Pertabalan Kelas Pertama (1968) * [[File:Proclamation_of_Independence_Medal_(Brunei).svg|50x50px]] Pingat Pengisytiharan Kemerdekaan (1997) * [[File:Sultan_Hassanal_Bolkiah_Silver_Jubilee_Medal.svg|50x50px]] Pingat Jubli Perak Sultan Brunei Kelas Pertama (1992) * [[Universiti Brunei Darussalam]] Doktor dalam Kesusasteraan (D.Litt.; 1996) '''Asing''' * United Kingdom: ** [[File:Order of the British Empire (Civil) Ribbon.svg|50x50px]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Grand%20Cross Kesatria Palang Besar] bagi [[Darjah Empayar British]] (GBE) ** [[Universiti Birmingham]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Doctor%20of%20Laws Doktor dalam Undang-undang] (LLD; Julai 1994) ** [https://en.wikipedia.org/wiki/Royal%20College%20of%20Surgeons%20of%20England Kolej Pakar Bedah Diraja] Persahabatan (1997) ** [[Universiti Liverpool]] Doktor dalam Undang-undang (LLD; 3 Julai 2000) * Thailand: ** [[Fail:Order of the White Elephant - 1st Class (Thailand) ribbon.svg|50x50px]] Knight Grand Cross of the [[Darjah Gajah Putih]] (PCh (KCE); Ogos 2002)<ref>{{cite book |url=https://ratchakitcha.soc.ments/9.pdf |title=ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริ ยาภรณ์ให้แก่ชาวต่างประเทศ |date=2002-08-26 |publisher=Royal Gazette |volume=115 |location=Bangkok |page=3 |language=TH |access-date=13 Disember 2024}}</ref> * Pakistan: ** [[File:Hilal-e-Imtiaz (Civilian).png|50x50px]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Sitara-e-Imtiaz Sitara-i-Imtiaz] * Jordan: ** [[Fail:Order of the Star of Jordan - Grand Cordon.png|50x50px]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Order%20of%20the%20Star%20of%20Jordan Darjah Bintang Jordan] Grand Cordon * Malaysia: ** [[Universiti Teknologi Malaysia]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Doctor%20of%20Engineering Doktor Kejuruteraan] (DEng; 1991) * India: ** [https://en.wikipedia.org/wiki/Aligarh%20Muslim%20University Universiti Muslim Aligarh] [https://en.wikipedia.org/wiki/Doctor%20of%20Letters Doktor Persuratan] (D.Litt.; 1999) ==Nota== {{Notelist}} ==References== {{Reflist}} {{refbegin}} * {{Cite journal |last=Khor |first=Neil |date=2013 |title=MBRAS Visit to Bandar Seri Begawan |url=https://www.jstor.org/stable/26527650 |journal=[[Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher=Cawangan Malaysia bagi Royal Asiatic Society |volume=86 |issue=2 (305) |pages=89–92 |issn=0126-7353 |jstor=26527650}} * {{Cite journal |last=Mohamad Yusop bin Awang Damit |date=2002 |title=Negara Brunei Darussalam: Cahaya di Hujung Terowong |url=https://www.jstor.org/stable/27913202 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=81–91 |issn=0377-5437 |ref={{Harvid|Mohamad Yusop|2002}} |jstor=27913202}} * {{Cite journal |last1=Cleary |first1=Mark |last2=Francis |first2=Simon |date=1999 |title=Brunei Darussalam: Dunia Luar Menceroboh Masuk |url=https://www.jstor.org/stable/27912220 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=67–76 |article-number=SEAA99e |doi=10.1355/SEAA99E |issn=0377-5437 |jstor=27912220}} * {{Cite journal |last=Mani |first=A. |date=1998 |editor-last=Sachsenröder |editor-first=Wolfgang |editor2-last=Frings |editor2-first=Ulrike Elisabeth |title=Brunei |url=https://www.apu.ac.jp/research/sympo/paper/Mani.pdf |url-status=dead |journal=Sistem Parti Politik dan Pembangunan Demokratik di Asia Timur dan Asia Tenggara: Asia Tenggara |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404124049/https://www.apu.ac.jp/research/sympo/paper/Mani.pdf |archive-date=2023-04-04 |access-date=2025-01-11 |via=Universiti Asia Pasifik Ritsumeikan |location=Aldershot |publisher=Penerbitan Ashgate |pages=98–156}} * {{Cite journal |last=Saunders |first=Graham |date=1997 |title=Brunei: Satu Wawasan untuk Masa Depan? |url=https://www.jstor.org/stable/27912172 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=67–79 |article-number=SEAA97E |doi=10.1355/SEAA97E |issn=0377-5437 |jstor=27912172}} * {{Cite journal |last=Mani |first=A. |date=1993 |title=Negara Brunei Darussalam Pada Tahun 1992: Meraikan Jubli Perak |url=https://www.jstor.org/stable/27912070 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=95–109 |article-number=SEAA93e |doi=10.1355/SEAA93E |issn=0377-5437 |jstor=27912070}} * {{Cite journal |last=Burton |first=Bruce |date=1990 |title=Brunei Darussalam pada tahun 1989: Mencapai Kematangan dalam ASEAN |url=https://www.jstor.org/stable/2644898 |journal=Asian Survey |location=[[Berkeley, California|Berkeley]] |publisher=[[University of California Press]] on behalf of the [[University of California, Berkeley|Institute of East Asian Studies]] |volume=30 |issue=2 |pages=196–200 |doi=10.2307/2644898 |issn=0004-4687 |jstor=2644898|url-access=subscription }} * {{Cite journal |last=Menon |first=K.U. |date=1987 |title=Brunei Darussalam pada tahun 1986: Mencari Kerajaan Politik |url=https://www.jstor.org/stable/27908570 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=85–101 |article-number=SEAA87f |doi=10.1355/SEAA87F |issn=0377-5437 |jstor=27908570}} * {{Cite journal |last=Singh |first=D. S. Ranjit |date=1986 |title=Brunei pada Tahun 1985: Faktor-faktor Dalaman, serta Faktor Luaran Politik dan Ekonomi|url=https://www.jstor.org/stable/2644452 |journal=Kajian Asia |location=Berkeley |publisher=University of California Press bagi pihak Institute of East Asian Studies |volume=26 |issue=2 |pages=168–173 |doi=10.2307/2644452 |issn=0004-4687 |jstor=2644452|url-access=subscription }} * {{Cite journal |last=Siddique |first=Sharon |date=1986 |title=Brunei Darussalam pada Tahun 1985: Tahun Pembangunan Negara |url=https://www.jstor.org/stable/27908544 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara|location=Singapur |publisher=ISEAS – Yusof Ishak Institute |pages=45–51 |article-number=SEAA86d |doi=10.1355/SEAA86D |issn=0377-5437 |jstor=27908544}} * {{Cite journal |last=Siddique |first=Sharon |date=1985 |title=Negara Brunei Darussalam: 'A New Nation but an Ancient Country' |url=https://www.jstor.org/stable/27908522 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=99–108 |article-number=SEAA85g |doi=10.1355/SEAA85G |issn=0377-5437 |jstor=27908522}} * {{Cite journal |last=Thambipillai |first=Pushpa |date=1983 |title=Malaysia: Dua Puluh Lima dan Pragmatik |url=https://www.jstor.org/stable/27908482 |journal=Hal Ehwal Asia Tenggara |location=Singapura |publisher=ISEAS – Institut Yusof Ishak |pages=205–226 |article-number=SEAA83m |doi=10.1355/SEAA83M |issn=0377-5437 |jstor=27908482}} {{refend}} == Pautan luar == * {{Commons-inline}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef | before = [[Abdul Rahman Taib]] }} {{s-ttl | title = [[Kementerian Pendidikan (Brunei)|Menteri Pendidikan]] | years = 30 November 1988 – 24 Mei 2005 }} {{s-aft | after = Abdul Rahman Taib }} {{s-bef | before = [[Johar Noordin]] }} {{s-ttl | title = Pemangku [[Kementerian Kesihatan (Brunei)|Menteri Kesihatan]] | years = 25 Mac 1998 – 17 Mei 2002 }} {{s-aft | after = [[Abu Bakar Apong]] }} {{s-bef | before = [[Pengiran Bahrin]] }} {{s-ttl | title = [[Kementerian Pengangkutan dan Infokomunikasi|Menteri Perhubungan]] | years = 20 Oktober 1986 – 30 November 1988 }} {{s-aft | after = [[Zakaria Sulaiman]] }} {{s-bef | before = Jawatan diwujudkan }} {{s-ttl | title = [[Kementerian Pendidikan (Brunei)|Menteri Pendidikan]] dan [[Kementerian Kesihatan (Brunei)|Kesihatan]] | years = 1 Januari 1984 – 20 Oktober 1986 }} {{s-aft | after = Abdul Rahman Taib {{small|(Menteri Pendidikan)}} <br/> Johar Noordin {{small|(Menteri Kesihatan)}} }} {{s-bef | before = [[Pengiran Abdul Momin (lahir 1927)|Pengiran Abdul Momin]] }} {{s-ttl | title = Pemangku [[Menteri Besar Brunei]] | years = 1 September 1981 – 31 Disember 1983 }} {{s-aft | after = Jawatan dimansuhkan }} {{s-bef | before = [[Matnor McAfee]] <small>(Pemangku)</small> }} {{s-ttl | title = [[Setiausaha Kerajaan Brunei|Setiausaha Kerajaan]] ke-5 | years = 1 Julai 1974 – 1 September 1981 }} {{s-aft | after = Abdul Rahman Taib }} {{s-aca}} {{s-bef | before = Jawatan diwujudkan<br/>Abdul Rahman Taib }} {{s-ttl | title = [[Universiti Brunei Darussalam#Naib Canselor|Naib Canselor Universiti Brunei Darussalam]] | years = 1985–1986<br/>1989–1990 }} {{s-aft | after = Abdul Rahman Taib<br/>Abu Bakar Apong }} {{s-end}} {{Navboxes |title = Tempoh perkhidmatan Kabinet |list = {{Kabinet Brunei 1986}} {{Kabinet Brunei 1984}} }} {{Kawalan pihak berkuasa}} [[Kategori:Muslim Brunei]] [[Kategori:Kelahiran 1936]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Menteri Kesihatan Brunei]] [[Kategori:Menteri Pendidikan Brunei]] [[Kategori:Menteri Perhubungan Brunei]] [[Kategori:Ketua Menteri Brunei]] [[Kategori:Alumni Universiti Birmingham]] [[Kategori:Ahli Majlis Mesyuarat Diraja Brunei]] [[Kategori:Penerima Darjah Setia Negara Brunei, Kelas Pertama]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei, Kelas Kedua]] [[Kategori:Penerima Darjah Paduka Seri Laila Jasa, Kelas Ketiga]] [[Kategori:Penerima Pingat Jasa Kebaktian]] [[Kategori:Penerima Pingat Kerja Lama]] [[Kategori:Penerima Pingat Pertabalan]] [[Kategori:Penerima Pingat Pengisytiharan Kemerdekaan Brunei]] 4vj5sam2rvej8vvds4ppg9eoj3rlynx 10 1305403 7004338 2026-11-12T10:10:29Z Jeluang Terluang 179706 /* */ Daripada Wikipedia BI 7004338 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>ifnumber|{{{1}}} |{{<includeonly>safesubst:</includeonly>#ifexpr:{{{1}}}>1984 |[[Kejuaraan Formula 2 Eropah musim {{{1}}}|{{{1}}}]] |[[Kejuaraan Formula Dua Eropah musim {{{1}}}|{{{1}}}]] }}|[[Kejuaraan Formula Dua Eropah musim {{{1}}}|{{{1}}}]]}}<noinclude> {{pendokumenan}} </noinclude> tjl4nnc9a9v0y6zrps9pjzigcm3c6nn 0 1305404 7004378 2026-11-12T10:35:07Z Mrharth 414006 Mrharth telah memindahkan laman [[30 and Wild]] ke [[Alpha Gang]]: menukar tajuk lama kepada tajuk baharu 7004378 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Alpha Gang]] {{R from move}} ladw2a6tdhm0031vbn5uh5wrarg2s1t 0 1305405 7004397 2026-11-12T11:03:17Z Sayaanakmalaysia92 361790 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1385144948|Naslen]]" 7004397 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Naslen K. Gafoor <br/> {{small|നസ്ലെൻ കെ. ഗഫൂർ}}|image=Naslengafoor.png|image_size=|caption=|birth_name=Naslen K. Gafoor|birth_date=|birth_place=[[Kodungallur]], [[Kerala]], India|other names=|education=|occupation=Pelakon|years_active=2019{{Endash}}Kini|awards=}} '''Naslen K. Gafoor''', yang dikenali dengan nama tunggal sebagai '''Naslen''', ialah seorang pelakon India yang bekerja di Industri [[Perfileman Malayalam|fPerfileman Malayalam]] . Naslen memperoleh kejayaan kritikal dan komersial dengan lakonanya dalam filem ''Premalu'' (2024) dan ''[[Lokah Chapter 1: Chandra]]'' (2025) serta [[Perfileman Tamil|filem tamil]], [[Scene]] (2026) <ref>{{Cite news|url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/interview/naslen-gafoor-interview-home-kuruthi-thanneermathan-dinangal-movie-fame-naslen-1.5930503|title='ബുദ്ധി മെയ്ന്‍' ആയ മെല്‍വിനില്‍ നിന്ന് റസൂല്‍ വഴി ചാള്‍സ് ഒലിവര്‍ ട്വിസ്റ്റിലേക്ക്;നസ്ലിന്‍ അഭിമുഖം|date=20 August 2021|access-date=2 September 2021|work=Mathurbhumi News}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/artist-naslen-dubbing-video-for-home-movie-qyfg8v|title=ഈ ചൂടില്‍ തന്നെ ഒരെണ്ണം കൂടി പോയാലോ? 'ഹോമി'ലെ നസ്‌ലന്റെ ഡബ്ബിംഗ്, വീഡിയോ|date=26 August 2021|access-date=3 September 2021|work=Asianet News}}</ref> == Kehidupan awal == Naslen dilahirkan di [[Kodungallur]] , daerah Thrissur di [[Kerala]] . <ref>{{Cite news|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/interviews/2019/08/02/thanneermathan-dinangal-naslin-interview.html|title=Just to see Mammootty up close I became a junior artiste: Naslen|work=Just to see Mammootty up close I became a junior artiste: Naslen|language=en}}</ref>  Beliau belajar di Sekolah St. Joseph di [[Mathilakam]] . <ref>{{Cite news|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/interviews/2019/08/02/thanneermathan-dinangal-naslin-interview.html|title=Just to see Mammootty up close I became a junior artiste: Naslen|work=Just to see Mammootty up close I became a junior artiste: Naslen|language=en}}</ref> == Rujukan == {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Kelahiran 2000]] [[Kategori:Muslim India]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon filem]] [[Kategori:Pelakon filem Malayaram]] [[Kategori:Pelakon filem Tamil]] [[Kategori:Pelakon India]] 3pb0jb2jvvvnydxgabbrxonfcc5hljp 0 1305406 7004401 2026-11-12T11:04:00Z Mrharth 414006 Mrharth telah memindahkan laman [[Murder Mouse]] ke [[Monitor (filem)]]: this page cannot be used and change to become new one 7004401 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Monitor (filem)]] {{R from move}} o3djti6xycrejpbiyxonpm72wwl4kw2 0 1305407 7004403 2026-11-12T11:14:34Z Jeluang Terluang 179706 Melencong ke [[Formula Satu]] 7004403 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Formula Satu]] iiy1dmt1m4ffdmsd7kiv9wegcaycxry 0 1305408 7004404 2026-11-12T11:15:24Z Sayaanakmalaysia92 361790 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1384831100|Nazriya Nazim]]" 7004404 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Nazriya Nazim <br/> {{small|നസ്രിയ നസീം}} <br/> {{small|நஸ்ரியா நசீம்}}|image=Nazriya Nazim.jpg|caption=Nazriya in 2014|birth_date={{birth date and age|df=yes|1994|12|20}}|birth_place=[[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], India|occupation={{hlist|Pelakon|pengacara|penerbit|penyanyi}}|years_active=2006–Kini|spouse={{marriage|[[Fahadh Faasil]]|2014}}|family=[[Senarai keluarga filem India Selatan#Keluarga Fazil|Keluarga Fazil]] (melalui perkahwinan)|awards=}} '''Nazriya Nazim Fahadh''' (lahir 20 Disember 1994) ialah seorang pelakon, penerbit dan penyanyi India yang bekerja dalam industri perfileman [[Perfileman Malayalam|Malayalam]] dan [[Perfileman Tamil|Tamil]] . Nazriya merupakan penerima beberapa anugerah termasuk dua [[Anugerah Filem Negeri Kerala]], satu [[Anugerah Filem Negeri Tamil Nadu]] dan satu [[Anugerah Filmfare Selatan]] . <ref>{{Cite web|url=https://www.khaleejtimes.com/rise-of-the-pan-indian-malayalam-cinema|title=Rise of the pan-Indian Malayalam cinema|last=Gauri|first=Deepa|website=Khaleej Times|access-date=21 December 2023}}</ref> Nazriya memulakan kerjayanya sebagai [[Penyampai berita|pengacara]] pada tahun 2005. Selepas bekerja sebagai artis kanak-kanak, beliau membuat penampilan sulung di layar perak pada tahun 2013 melalui filem Malayalam , ''Maad Dad'' . Dia kemudian muncul dalam filem-filem Tamil yang berjaya seperti ''Neram'' (2013), ''[[Raja Rani]]'' (2013) dan ''Vaayai Moodi Pesavum'' (2014). Beliau mengukuhkan kedudukannya sebagai pelakon wanita Malayalam yang terkemuka dengan lakonannya dalam ''Ohm Shanthi Oshaana'' (2014) dan ''Bangalore Days'' (2014). Kedua-dua filem ini telah melayakkannya memenangi Anugerah Filem Negeri Kerala untuk Pelakon Wanita Terbaik . Berikutan perkahwinannya dengan pelakon [[Fahadh Faasil]], beliau berehat seketika daripada bidang lakonan. Dia kembali berlakon dalam filem ''Koode'' (2018) <ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/nazriya-nazim-on-her-malayalam-comeback-film-koode-was-initially-hesitant-to-act-with-prithviraj-4562261.html|title=Nazriya Nazim on her Malayalam comeback film Koode: Was initially hesitant to act with Prithviraj as fine artist|work=[[Firstpost]]}}</ref> Selain berlakon, Nazriya juga menerbitkan filem di bawah syarikat produksinya Fahadh Faasil and Friends. <ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/the-kumbalangi-nights-phenomenon-one-small-step-for-mollywood-a-giant-leap-for-indian-cinema-6543241.html|title=The Kumbalangi Nights Phenomenon: One small step for Mollywood, a giant leap for Indian cinema|last=Vetticad|first=Anna M. M.|date=30 April 2019|access-date=4 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704100113/https://www.firstpost.com/entertainment/the-kumbalangi-nights-phenomenon-one-small-step-for-mollywood-a-giant-leap-for-indian-cinema-6543241.html|archive-date=4 July 2019|work=Firstpost}}</ref> == Kehidupan awal dan pendidikan == Nazriya dilahirkan pada 20 Disember 1994, <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/nazriya-turns-28-nani-dulquer-salmaan-prithviraj-have-the-sweetest-birthday-wishes-2311406-2022-12-20|title=Nazriya turns 28. Nani, Dulquer Salmaan, Prithviraj have the sweetest birthday wishes|date=20 December 2022|website=India Today|access-date=24 December 2023}}</ref> dalam keluarga [[Muslim]] Malayali kepada Nazimuddeen dan Beegum Beena. Abangnya Naveen Nazim juga merupakan seorang pelakon. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/regional/malayalam/watch-nazriya-and-naveen-are-giving-major-sibling-goals/videoshow/81159574.cms|title=Watch: Nazriya and Naveen are giving major sibling goal|website=The Times of India|access-date=28 November 2019}}</ref> <ref>[http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-135858 കൊച്ചുകൊച്ചു സന്തോഷങ്ങള്‍&nbsp;– articles,infocus_interview&nbsp;– Mathrubhumi Eves] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131114004735/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-135858|date=14 November 2013}}. Mathrubhumi.com. Retrieved 3 March 2014.</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.thecinenews.com/2013/11/nazriya-nazims-my-sweetmillion.html|title=Nazriya&nbsp;– I am the top on Facebook from Mollywood|website=The Cine News|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118185932/http://www.thecinenews.com/2013/11/nazriya-nazims-my-sweetmillion.html|archive-date=18 November 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> Keluarga Nazriya tinggal di [[Al Ain]], [[Emiriah Arab Bersatu|UAE]], sebelum berpindah ke [[Thiruvananthapuram]]. <ref name="hindu">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/radio-and-tv/little-miss-sunshine/article4298446.ece|title=Little miss sunshine|last=Shilpa Nair Anand|date=11 January 2013|access-date=25 March 2013|work=[[The Hindu]]}}</ref> Nazriya menamatkan persekolahannya dari Sekolah Menengah Our Own English, Al Ain, dan Sekolah Christ Nagar, [[Thiruvananthapuram]] . <ref name="m004">{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/meet-actor-who-started-as-child-artist-called-out-makers-for-using-body-double-in-intimate-scenes-with-dhanush-and-is-married-to-a-superstar-1336660|title=Meet actor who started as child artist, called out makers for using body double in intimate scenes with Dhanush, and is married to a superstar|last=Mishra|first=Baisakhi|date=7 August 2024|website=PINKVILLA|access-date=24 February 2025}}</ref> <ref name="f715">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/radio-and-tv/little-miss-sunshine/article4298446.ece|title=Little miss sunshine|last=Anand|first=Shilpa Nair|date=11 January 2013|website=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015100824/https://www.thehindu.com/features/metroplus/radio-and-tv/little-miss-sunshine/article4298446.ece|archive-date=15 October 2013|access-date=24 February 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.shethepeople.tv/shestars/who-is-nazriya-nazim-malik-actor-fahadh-faasil-wife/|title=Everything about actor Nazriya Nazim|date=15 July 2021|website=She The People|access-date=29 November 2022}}</ref> == Kehidupan peribadi == Nazriya bertemu dengan pelakon [[Fahadh Faasil]] di set filem mereka ''Bangalore Days'', pada tahun 2013 . <ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/romance-tales-fahadh-faasil-and-nazriya-nazims-beautiful-love-story-that-withstood-all-odds-1212683|title=Romance Tales: Fahadh Faasil and Nazriya Nazim's beautiful love story that withstood all odds|date=15 March 2023|website=Pinkvilla|access-date=12 December 2023}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/this-is-how-fahadh-faasil-proposed-to-nazriya-and-it-is-beyond-beautiful-read-post-1815833-2021-06-17|title=This is how Fahadh Faasil proposed to Nazriya and it is beyond beautiful|date=17 June 2021|website=India Today|access-date=21 November 2023}}</ref> Selepas setahun berpacaran, pasangan itu bertunang pada 20 Januari 2014. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/140120/entertainment-mollywood/article/mollywood-stars-fahadh-fazil-nazriya-nazim-get-engaged|title=Mollywood stars Fahadh Fazil, Nazriya Nazim get engaged; marriage in August|date=20 January 2014|website=Deccan Chronicle|access-date=27 February 2022}}</ref> Nazriya berkahwin dengan Fahadh pada 21 Ogos 2014, di [[Thiruvananthapuram]] . <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/fahad-fazil-weds-nazriya/article6338566.ece|title=Fahadh Faasil weds Nazriya Nazim in Thiruvananthapuram|access-date=21 September 2014|work=The Hindu}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/kerala/nine-years-us-fahadh-faasil-shares-heartwarming-pic-nazriya-anniversary-181328|title='Nine years of us': Fahadh Faasil shares heartwarming pic with Nazriya Nazim on anniversary|date=21 August 2023|website=The News Minute|access-date=28 September 2023}}</ref> == Rujukan == {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Muslim India]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1994]] [[Kategori:Pelakon filem]] [[Kategori:Pelakon filem Tamil]] [[Kategori:Pelakon wanita India]] [[Kategori:Pelakon India]] [[Kategori:Pelakon wanita]] 4z8azyggadsudua2r5g9kgxuu8pn6dw 0 1305409 7004406 2026-11-12T11:23:53Z Sayaanakmalaysia92 361790 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1384614669|Tovino Thomas]]" 7004406 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Tovino Thomas <br/> {{small|ടൊവിനോ തോമസ്}} <Br/> {{small|டோவினோ தாமசு}}|image=Tovino Thomas At The ‘Maari 2’ Press Meet.jpg|image_size=220px|caption=|birth_date={{Birth date and age|1989|01|21|df=y}}|birth_place=[[Irinjalakuda]], [[Thrissur]], [[Kerala]]|alma mater=|occupation={{hlist|Pelakon|penerbit filem}}|years_active=2012{{endash}}Kini|spouse={{marriage|Lidiya|2014}}|children=2|website={{URL|https://tovinothomas.com}}|signature=Tovino Thomas Signature.svg}} '''Tovino Thomas''' (lahir 21 Januari 1989) ialah seorang pelakon dan penerbit filem India yang kebanyakannya berkarya dalam industri perfileman [[Perfileman Malayalam|Malayalam]] . Sebagai salah seorang pelakon Malayalam terkemuka, beliau telah menerima beberapa penghargaan termasuk satu [[Anugerah Filem Negeri Kerala]], dua Anugerah Persatuan Pengkritik Filem Kerala dan dua [[Anugerah Filmfare]] . <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/I-had-to-skip-workouts-to-play-a-politician/articleshow/20795550.cms|title=I had to skip workouts to play a politician|last=Sidhardhan|first=Sanjith|website=[[The Times of India]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130830003357/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-06-28/news-and-interviews/40255294_1_abcd-martin-prakkat-dulquer|archive-date=30 August 2013|access-date=5 July 2013}}</ref> Tovino membuat penampilan sulungnya pada tahun 2012 dengan filem Prabhuvinte Makkal . <ref name="indiatoday.JananiK.SIIMA2022.2022.09.12">{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/siima-2022-tamil-and-malayalam-winners-list-doctor-and-minnal-murali-sweep-maximum-awards-1999165-2022-09-12|title=SIIMA 2022 Tamil and Malayalam Winners list: Doctor and Minnal Murali sweep maximum awards|last=K|first=Janani|date=12 September 2022|access-date=18 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221030210811/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/siima-2022-tamil-and-malayalam-winners-list-doctor-and-minnal-murali-sweep-maximum-awards-1999165-2022-09-12|archive-date=30 October 2022|work=[[India Today]]}}</ref> <ref name="SIIMA2022.Winners">{{Cite web|url=https://siima.in/index.php/awards-2022/|title=Awards 2022 – SIIMA|publisher=South Indian International Movie Awards|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002000846/https://siima.in/index.php/awards-2022/|archive-date=2 October 2022|access-date=18 March 2023|quote=BEST ACTOR IN A LEADING ROLE – Tovino Thomas (Minnal Murali, Kala)}}</ref> == Kehidupan awal dan pendidikan == Tovino Thomas dilahirkan pada 21 Januari 1989 <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/tovino-thomas-turns-32-dulquer-salmaan-prithviraj-and-others-send-birthday-wishes-1761349-2021-01-21|title=Tovino Thomas turns 32. Dulquer Salmaan, Jaick John, Prithviraj and others send birthday wishes|date=21 January 2021|website=India Today|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126014025/https://www.indiatoday.in/amp/movies/regional-cinema/story/tovino-thomas-turns-32-dulquer-salmaan-prithviraj-and-others-send-birthday-wishes-1761349-2021-01-21|archive-date=26 January 2021|access-date=13 June 2021}}</ref> di [[Irinjalakuda]], [[Thrissur]], kepada Sheela dan Adv. E. Thomas dari keluarga Ellikkal sebagai anak bongsu.Beliau menamatkan persekolahan rendah dari [[Irinjalakuda|Sekolah Menengah Tinggi Don Bosco, Irinjalakuda]], <ref>{{Cite web|url=http://donboscoijk.edu.in/alumni-profile?id=2718&enc=e278f6e3d932be3aff0b537283aa797d|title=Alumni Profile – Tovino Thomas|website=Don Bosco Alumni, Irinjalakuda|publisher=Don Bosco Schools, Irinjalakuda|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430113912/http://donboscoijk.edu.in/alumni-profile?id=2718&enc=e278f6e3d932be3aff0b537283aa797d|archive-date=30 April 2018|access-date=29 April 2018}}</ref> <ref name="HighSchool">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-was-school-leader-once-check-out-his-old-pic/articleshow/59177369.cms|title=Tovino was school leader once, check out his old pic!|last=Prakash|first=Asha|date=16 June 2017|access-date=29 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430212041/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-was-school-leader-once-check-out-his-old-pic/articleshow/59177369.cms|archive-date=30 April 2018|work=The Times of India}}</ref> dan persekolahan Menengah dari Sekolah Menengah Tinggi St. Mary, Irinjalakuda, dan kemudian menamatkan pengajian dengan ijazah sarjana muda dalam [[Kejuruteraan elektronik|bidang kejuruteraan elektronik dan komunikasi]] dari Kolej Kejuruteraan Tamil Nadu, [[Coimbatore]] . Dia merupakan sebahagian daripada pasukan [[bola baling]] Sekolah Menengah Don Bosco dan juga berkhidmat sebagai ketua sekolah. Beliau kemudiannya bekerja di Cognizant Technologies <ref name="HighSchool" /> sebagai [[Kejuruteraan perisian|jurutera perisian]] . Dia agak aktif dalam sukan,fitness, dan peragaan. <ref>{{Cite web|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/tovino-thomas-interview-ennu-ninte-moideen-malayalam-prithviraj.html|title=Prithvi suggested my name for 'Moideen': Tovino|website=English.manoramaonline.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171110231333/http://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/tovino-thomas-interview-ennu-ninte-moideen-malayalam-prithviraj.html|archive-date=10 November 2017|access-date=3 February 2018}}</ref> == Kehidupan peribadi == Tovino berkahwin dengan teman wanita lamanya, Lidiya di [[Katedral St. Thomas, Irinjalakuda]], pada 25 Oktober 2014. Pasangan itu bertemu semasa zaman persekolahan mereka dan berkahwin selepas sembilan tahun. <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/kochi/Tovino-Thomas-grand-wedding-celebration-in-Kochi/articleshow/45012121.cms|title=Tovino Thomas grand wedding celebration in Kochi|access-date=3 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920050421/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/kochi/Tovino-Thomas-grand-wedding-celebration-in-Kochi/articleshow/45012121.cms|archive-date=20 September 2018|work=[[The Times of India]]}}</ref> Pasangan ini mempunyai seorang anak perempuan dan seorang anak lelaki yang masing-masing lahir pada tahun 2016 dan 2020. <ref>{{Cite web|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2017/09/29/tovino-thomas-family-vanitha-photoshoot-video.html|title=Tovino and family's video will put a smile on your face|website=English.manoramaonline.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204807/http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2017/09/29/tovino-thomas-family-vanitha-photoshoot-video.html|archive-date=30 January 2018|access-date=3 February 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-and-wife-lidiya-name-their-baby-son-tahaan/article31785552.ece|title=Tovino Thomas and wife Lidiya name their baby son 'Tahaan'|last=The Hindu Net Desk|date=9 June 2020|access-date=16 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116052941/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-and-wife-lidiya-name-their-baby-son-tahaan/article31785552.ece|archive-date=16 November 2021|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref> == Rujukan == {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1989]] [[Kategori:Pelakon filem]] [[Kategori:Rencana yang mempunyai hCard]] [[Kategori:Pelakon filem Tamil]] [[Kategori:Pelakon filem Malayaram]] [[Kategori:Pelakon India]] flrajl5lh2b9qigkuoxzx8hrky1lwwj 0 1305410 7004410 2026-11-12T11:36:01Z Sayaanakmalaysia92 361790 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1379877461|2D Entertainment]]" 7004410 wikitext text/x-wiki {{Kotak info syarikat|name=2D Entertainment <br/> {{small|2டி எண்டர்டெயின்மெண்ட்}}|logo=|logo_size=150px|founder=[[Suriya]]|founded=2013|hq_location_city=[[Chennai]], India|key_people=[[Suriya]]<br /> [[Jyothika]] <br />[[Karthi]]<br /> Rajsekar Pandian|industry=Penerbitan Filem|products=[[Penerbit filem|Penerbitan Filem]] <br />[[Pengedaran filem|Pengedar Filem]]|type=Sendirian Berhad|website=[https://2dentertainment.in/ 2D Entertainment]}} '''2D Entertainment''' ialah sebuah [[syarikat penerbitan]] dan [[Pengedaran filem|pengedaran]] filem India yang berpangkalan di Chennai. Ia ditubuhkan oleh perlakion [[Suriya]] pada tahun 2013. <ref>{{Cite news|url=https://www.indiaglitz.com/actress-rajisha-vijayan-suriya-pair-in-new-movie-directed-by-gnanavel-tamil-news-285790|title=Sensational young actress pairs with Suriya in special new movie - Tamil News|date=3 May 2021|work=Indiaglitz.com}}</ref> Orang penting lain yang terlibat ialah Rajsekar Pandian, [[Jyothika]], dan [[Karthi Sivakumar|Karthi]] . Syarikat itu dinamakan mengikut huruf permulaan anak-anak {{'s}}, Diya dan Dev. <ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/140601/entertainment-kollywood/article/jyothika-daughter-diya-pandiraj%E2%80%99s-film|title=Jyothika with daughter Diya in Pandiraj's film?|date=2014-06-02|access-date=2020-05-28|work=[[Deccan Chronicle]]|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/large-part-me-there-my-characters-jyotika-intv-ponmagal-vandhal-125290|title=A large part of me is there in my characters: Jyotika {{sic|intv|nolink=y}} on 'Ponmagal Vandhal'|date=26 May 2020|website=Thenewsminute.com|access-date=2020-05-28}}</ref> Antara filem terkenal terbitan syarikat ini ialah ''36 Vayadhinile, [[24 (filem)|24]], [[Soorarai Pottru]], [[Jai Bhim]], [[Meiyazhagan]], [[Retro]] dan [[Scene]].'' == Rujukan == {{Senarai rujukan}} n1ifb9qzkctob4i90mjctl1o3dhdcs0 0 1305411 7004412 2026-11-12T11:43:11Z Mrharth 414006 Mrharth telah memindahkan laman [[28 Summers]] ke [[Next Life (filem)]]: this page cannot be used 7004412 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Next Life (filem)]] {{R from move}} 9mp1cst2et8rgmwomnvzlmtsp2hord3 14 1305412 7004413 2026-11-12T11:46:50Z ZenZephyr17 400894 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Kategori ini mengandungi individu yang telah dianugerahkan pingat pertabalan sempena istiadat pertabalan raja, sultan atau ketua negara di pelbagai negara. [[Kategori:Penerima pingat]] [[Kategori:Pingat pertabalan]]' 7004413 wikitext text/x-wiki Kategori ini mengandungi individu yang telah dianugerahkan pingat pertabalan sempena istiadat pertabalan raja, sultan atau ketua negara di pelbagai negara. [[Kategori:Penerima pingat]] [[Kategori:Pingat pertabalan]] bm51lgq9bvg78jicdy867a5miy2idw2 15 1305413 7004414 2026-11-12T11:47:05Z ZenZephyr17 400894 /* Notis penting */ bahagian baru 7004414 wikitext text/x-wiki == Notis penting == {{Bincang}} [[Pengguna:ZenZephyr17|ZenZephyr17]] ([[Perbincangan pengguna:ZenZephyr17|bincang]]) 11:47, 12 November 2026 (UTC) g12hplc2hx4wf4psym6xrobv122yx6w 14 1305414 7004415 2026-11-12T11:48:12Z ZenZephyr17 400894 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Kategori ini mengandungi individu yang telah dianugerahkan Pingat Pengisytiharan Kemerdekaan Brunei sempena pengisytiharan kemerdekaan penuh Brunei Darussalam pada 1 Januari 1984. [[Kategori:Penerima pingat Brunei]] [[Kategori:Penerima Pingat Pertabalan]] [[Kategori:Darjah kebesaran dan pingat Brunei]]' 7004415 wikitext text/x-wiki Kategori ini mengandungi individu yang telah dianugerahkan Pingat Pengisytiharan Kemerdekaan Brunei sempena pengisytiharan kemerdekaan penuh Brunei Darussalam pada 1 Januari 1984. [[Kategori:Penerima pingat Brunei]] [[Kategori:Penerima Pingat Pertabalan]] [[Kategori:Darjah kebesaran dan pingat Brunei]] ags1d00ofrzcgvru83k0hk04o224y0x 15 1305415 7004416 2026-11-12T11:48:22Z ZenZephyr17 400894 /* Notis penting */ bahagian baru 7004416 wikitext text/x-wiki == Notis penting == {{Bincang}} [[Pengguna:ZenZephyr17|ZenZephyr17]] ([[Perbincangan pengguna:ZenZephyr17|bincang]]) 11:48, 12 November 2026 (UTC) 744lo7a0jt17lh9g6r7ypk5fvj08va4 0 1305416 7004420 2026-11-12T11:54:25Z ZenZephyr17 400894 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1378413601|Johar Noordin]]" 7004420 wikitext text/x-wiki dadad [[Kategori:Alumni Universiti London]] [[Kategori:Muslim Brunei]] [[Kategori:Kematian 2020]] [[Kategori:Kelahiran 1942]] mkda9ae35nd7g2u1gp34n72exlfq3j1