Wikibuku
mswikibooks
https://ms.wikibooks.org/wiki/Laman_Utama
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Media
Khas
Perbincangan
Pengguna
Perbincangan pengguna
Wikibuku
Perbincangan Wikibuku
Fail
Perbincangan fail
MediaWiki
Perbincangan MediaWiki
Templat
Perbincangan templat
Bantuan
Perbincangan bantuan
Kategori
Perbincangan kategori
Resipi
Perbincangan resipi
TimedText
TimedText talk
Modul
Perbincangan modul
Acara
Perbincangan acara
Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Perubahan Vokal
0
6239
16601
16514
2026-11-02T23:14:08Z
Mirlim
3156
16601
wikitext
text/x-wiki
{{Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Dalam pembinaan}}
==Perubahan Vokal==
===Jadual perubahan vokal===
Berikut jadual perubahan vokal termasuk yang telah dibincangkan pada halaman sebelum ini. (Boleh tekan ''hyperlink'' berwarna biru untuk pergi ke halaman tersebut)
<div style="width: 100%; overflow:auto; border: 1px solid #5E5E5E">
{| class="wikitable"
! rowspan=2 | Vokal BM<br/>Piawai
! colspan=14 | Vokal BM Kelantan
! colspan=2 | Konsonan BM Kelantan
|-
! ⟨a⟩ !! ⟨ã⟩ !! ⟨e⟩ [ə] !! ⟨è⟩ [ɛ] !! ⟨ẽ⟩ [ɛ̃] !! ⟨ae⟩ [ɛ] !! ⟨é⟩ [e] !! ⟨i⟩ !! ⟨o⟩ [ɔ] !! ⟨õ⟩ [ɔ̃] !! ⟨ó⟩ [o] !! ⟨u⟩ !! ⟨ũ⟩ !! ∅ !! ⟨y⟩ !! ⟨w⟩
|-
| style="text-align:center;" | a
| || || *[[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨E e⟩ untuk E Pepet#:~:text=mejeléh|⟨a⟩ → ⟨e⟩]] || || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas#⟨-am⟩, ⟨-an⟩, ⟨-ang⟩ → ⟨-ae⟩|⟨-‍aN⟩ → ⟨-‍ae⟩]] || || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨O o⟩ untuk O Luas#⟨-a⟩ → ⟨-o⟩|⟨-a⟩ → ⟨-o⟩]];<br/>[[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨O o⟩ untuk O Luas#⟨-ak⟩, ⟨-ah⟩ → ⟨-ok⟩, ⟨-oh⟩|⟨-‍ak⟩, ⟨-‍ah⟩<br/> → ⟨-‍ok⟩, ⟨-‍oh⟩]];<br/>[[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨O o⟩ untuk O Luas#⟨wa-⟩ → ⟨wo-⟩|⟨wa-⟩ → ⟨wo-⟩]] || || || || || || ||
|-
| style="text-align:center;" | ai
| [[#⟨-ai⟩ → ⟨-a⟩|⟨-‍ai⟩ → ⟨-‍a⟩]] || || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas#⟨-ai⟩ → ⟨-è⟩|⟨-‍ai⟩ → ⟨-‍è⟩]] || || || || || || || || || || || ||
|-
| style="text-align:center;" | au
| [[#⟨-au⟩ → ⟨-a⟩|⟨-‍au⟩ → ⟨-‍a⟩]] || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
| style="text-align:center;" | e (pepet)
| || || || || || || || [[#⟨er⟩ → ⟨i⟩|⟨er⟩ → ⟨i⟩]] || || || || [[#⟨er⟩ → ⟨u⟩|⟨er⟩ → ⟨u⟩]] || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Penambahan dan Pengguguran Vokal#Pengguguran vokal E pepet|digugurkan]] || ||
|-
| style="text-align:center;" | e (taling)
| || || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas#⟨e⟩ → ⟨è⟩|⟨e⟩ → ⟨è⟩]] || || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit#⟨-e𝕂⟩ → ⟨-é𝕂⟩|⟨-e𝕂⟩ → ⟨-é𝕂⟩]] || || || || || || || || ||
|-
| style="text-align:center;" | i
| || || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas#⟨i⟩ → ⟨è⟩|⟨i⟩ → ⟨è⟩]] || || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit#⟨-il⟩, ⟨-ir⟩ → ⟨é⟩|⟨-‍il⟩, ⟨-‍ir⟩ → ⟨é⟩]];<br/>[[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit#⟨-i𝕂⟩ → ⟨-é𝕂⟩|⟨-i𝕂⟩ → ⟨-é𝕂⟩]] || || || || || || || || ||
|-
| style="text-align:center;" | ia
| || || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas#⟨ia⟩ → ⟨è⟩|⟨ia⟩ → ⟨è⟩]] || || || || || || || || || || || ⟨ia⟩ → ⟨iya⟩ ||
|-
| style="text-align:center;" | o
| || || || || || || || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨O o⟩ untuk O Luas#⟨o⟩ → ⟨o⟩|⟨o⟩ → ⟨o⟩ [ɔ]]] || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨Ó ó⟩ untuk O Sempit#⟨-u𝕂⟩ → ⟨-ó𝕂⟩|⟨-‍u𝕂⟩ → ⟨-‍ó𝕂⟩]] || || || || ||
|-
| style="text-align:center;" | u
| || || *[[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨E e⟩ untuk E Pepet#:~:text=keteboh|⟨u⟩ → ⟨e⟩]] || || || || || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨O o⟩ untuk O Luas#⟨u⟩ → ⟨o⟩|⟨u⟩ → ⟨o⟩]];<br/>[[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨O o⟩ untuk O Luas#⟨-ur⟩ → ⟨-o⟩|⟨-ur⟩ → ⟨-o⟩]] || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨Ó ó⟩ untuk O Sempit#⟨-o𝕂⟩ → ⟨-ó𝕂⟩|⟨-‍o𝕂⟩ → ⟨-‍ó𝕂⟩]] || || *[[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Tanda ⟨◌̃⟩ untuk Bunyi Sengau#:~:text=busũk|⟨u⟩ → ⟨ũ⟩]] || || ||
|-
| style="text-align:center;" | ua
| || || || || || || || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨O o⟩ untuk O Luas#⟨ua⟩ → ⟨o⟩|⟨ua⟩ → ⟨o⟩]] || || || || || || || ⟨ua⟩ → ⟨uwa⟩
|-
| style="text-align:center;" | ∅
| || || [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Penambahan dan Pengguguran Vokal#Penambahan vokal E pepet|ditambah]] || || || || || || || || || || || || ||
|}
</div>
<nowiki>*</nowiki> - perubahan bunyi tidak lazim sehingga tidak dibuat anak tajuk dan digabungkan dalam bawah tajuk yang lebih besar<br/> ⟨a⟩ → ⟨e⟩ contohnya "m'''a'''sjid" → ''m'''e'''sejék''<br/> ⟨u⟩ → ⟨e⟩ contohnya "kh'''u'''tbah" → ''k'''e'''teboh''<br/> ⟨u⟩ → ⟨ũ⟩ contohnya "kent'''u'''t" → ''ket'''ũ'''k''
----
Maka di bawah ialah perubahan bunyi berbaki yang belum dibahas di halaman sebelumnya.
===Perubahan vokal yang lain===
====⟨er⟩ → ⟨u⟩/⟨i⟩====
{{anchor|⟨er⟩ → ⟨u⟩}}
Jiang Wu (2023) telah menyenaraikan beberapa perkataan yang mengandungi ⟨er⟩ dalam bahasa Melayu Piawai berpadanan dengan sebutan ⟨u⟩ dalam bahasa Melayu Kelantan. Antara perkataannya ada di dalam jadual berikut:<ref name="wu">{{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}}
</ref>
: {| class="wikitable" style="text-align: center;"
|-
! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]]
! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]]
! Sebutan (AFA)
|-
| k'''er'''bau
| ''k'''u'''ba''
| {{IPA|[k'''u'''.ba]}}
|-
| t'''er'''bit
| ''t'''u'''bék''
| {{IPA|[t'''u'''.beʔ]}}
|-
| p'''er'''iuk
| ''p'''u'''yók''
| {{IPA|[p'''u'''.joʔ]}}
|-
| b'''er'''i
| ''b'''u'''wi''
| {{IPA|[b'''u'''.wi]}}
|-
| c'''er'''min
| ''c'''u'''ming''
| {{IPA|[t͡ʃ'''u'''.miŋ]}}
|}
{{anchor|⟨er⟩ → ⟨i⟩}}
Ada juga yang berubah ejaan daripada ⟨er⟩ ke ⟨i⟩, namun tidak sekerap yang berubah daripada ⟨er⟩ ke ⟨u⟩.
: {| class="wikitable" style="text-align: center;"
|-
! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]]
! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]]
! Sebutan (AFA)
|-
| k'''er'''ja
| ''kr'''i'''jo''
| {{IPA|[xː'''i'''.d͡ʒɔ]}}
|-
| c'''er'''dik
| ''c'''i'''dik''
| {{IPA|[t͡ʃ'''i'''.diʔ]}}
|-
| p'''er'''ian
| *''p'''i'''yae''
| {{IPA|[p'''i'''.jɛ]}}
|-
| d'''ur'''ian
| *''d'''i'''yae''<ref>Bunyi U dalam "d'''u'''rian" dineutralkan kepada bunyi E pepet ''d'''e'''riyae'', lihat [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨E e⟩ untuk E Pepet#:~:text=deriyae|bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨E e⟩]].</ref>
| {{IPA|[d'''i'''.jɛ]}}
|}
Tanda * menandakan perkataan berkenaan juga ada sebutan ⟨u⟩ juga, yakni ''p'''u'''yae'' dan ''d'''u'''yae''.
Namun, perubahan ini tidak kerap dan bergantung pada lidah penutur sendiri. Selebihnya, ⟨er⟩ terutamanya di antara dua konsonan (𝕂) yakni ⟨𝕂er𝕂⟩ akan berubah ke ⟨𝕂re𝕂⟩, misalnya "b'''er'''sih" → ''b'''re'''séh''.
====⟨-ai⟩ → ⟨-a⟩====
====⟨-au⟩ → ⟨-a⟩====
* monoftongisasi -ai, -au > a>
===Nota dan rujukan===
<references/>
{{BookCat}}
iz3own1gjnrtd1cchnoaynch4qeq7xr