Wikipedija mtwiki https://mt.wikipedia.org/wiki/Il-Pa%C4%A1na_prin%C4%8Bipali MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Medja Speċjali Diskussjoni Utent Diskussjoni utent Wikipedija Diskussjoni Wikipedija Stampa Diskussjoni stampa MediaWiki Diskussjoni MediaWiki Mudell Diskussjoni mudell Għajnuna Diskussjoni għajnuna Kategorija Diskussjoni kategorija Portal Diskussjoni portal TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 9951 333585 326771 2026-11-03T17:51:52Z VivaMintoff 28969 Deskirzzjoni fil-għosor 333585 wikitext text/x-wiki {{wikifikazzjoni}}'''Raħal Ġdid,''' ukoll margħrufa bħala '''Pawla''' jew '''Paola''', hija raħal [[Malta|Maltija]] f'[[Reġjun tal-Port, Malta|Reġjun Port]].{{Infobox city}} Wara [[L-Ewwel Gwerra Dinjija]], il-popolazzjoni f'Raħal Ġdid bdiet tiżdied u tinfirex malajr, Minn 7,300 ruħ fl-1930 splodiet għal 15,000 fl-1948. Il-bidu proprju ta' Raħal Ġdid, jew Casal Paola, kif kien magħruf fl-antik, beda fiż-żmien meta l-Ordni ta' San Ġwann kien jaħkem Malta. Paola tinsab madwar 5 kilometri 'l bogħod mill-Belt Valletta. Lokalitajiet viċin ta’ din il-lokalità huma l-Marsa, Ħal Tarxien, Ħal Luqa, il-Fgura u Santa Luċia. Bħala lokalità, hi maqsuma f'żewġ parroċċi. L-akbar waħda u l-aktar antika hi l-parroċċa ta' Kristu Re. L-oħra hi l-parroċċa tal-Madonna ta' Lourdes. Malli l-Kappillan Dun Frangisk Xuereb sar kappillan tal-parroċċa ta' Raħal Ġdid, kellu l-ħsieb li jibni kappella qrib in-niċċa tal-Madonna ta` Lourdes li tinsab ftit 'l isfel mill-ħabs ta` Kordin. Skont irħama li hemm taħt din l-istatwa, jidher ċar li d-devozzjoni min-nies ta` dan ir-raħal lejn il-Madonna ta` Lourdes kienet ilha tħeġġeġ fi qlub in-nies. F`din l-iskrizzjoni nsibu li fis-sena 1875 Mons. Conte Carmelo Scicluna, li f`dak iż-żmien kien isqof ta` dawn il-gżejjer, kien ta indulġenzi lil min jgħid tliet Ave Marijiet quddiem din ix-xbieha. Meta pajjiżna kien iservi ta` stazzjon tal-faħam għall-flotot u l-vapuri li kienu jbaħħru fil-Mediterran, id-devozzjoni lejn din in-niċċa kienet kompliet tinxtered. Ħafna ħaddiema li kienu jgħaddu minn quddiemha, wara li jkunu spiċċaw mix-xogħol, kienu jtuha tislima u jitfgħu xi ħaga għall-mixegħla u l-kura ta` din ix-xbieha għażiża. Din il-qima kompla jsaħħaħha Mons. Mikiel Gonzi li, fi żmien il-veskovat tiegħu reġa` ġedded l-indulġenzi mogħtija b`digriet nhar il-15 ta` Settembru 1951. == Storja == '''<big>Preistorja</big>''' Għalkemm Raħal Ġdid twaqqfet fis-seklu 17, fil-lokalità nstabu diversi fdalijiet megalitiċi. F’Raħal Ġdid fadal ukoll diversi fdalijiet oħra mill-pre-istorja sal-antikità klassika. '''L-Ipoġew''' [[Stampa:Photo Ellis Hal Salflieni.jpg|nofs|daqsminuri|L-[[Ipoġew ta’ Ħal-Saflieni]]]] L-Ipoġew ġie nnominat Sit ta’ Wirt Dinji tal-[[UNESCO]]. L-Ipoġew huwa kumpless kbir ta’ kmamar maqtugħin mill-ġebla tal-franka madwar 11-il metru (36 pied) taħt il-wiċċ. Jidher li ntuża bħala post tad-dfin, u wkoll bħala tempju. Raġel Neolitiku minqux l-Ipoġew bl-użu biss antlers u fisien tal-ġebel bħala għodda, u f'nofs dlam. L-Ipoġew huwa magħmul minn tliet livelli, li huma sovraposti fuq xulxin. Il-livell ta 'fuq jixbah l-oqbra ta' qabel maqtugħa fil-blat li nstabu x'imkien ieħor fil-Gżejjer. Il-livell tan-nofs, maqtugħ matul il-perjodu tat-tempju (3800 - 2500 Q.K.) huwa magħmul minn kmamar numerużi. Hawn ġew irkuprati ħafna statwetti, amuleti, figurini u vażuni. L-aktar figurina famuża hija dik tal-hekk imsejħa Lady Sleeping, figurina mimduda, forsi maħsuba bħala rappreżentazzjoni ta 'rqad ta' dejjem. Hija għall-wiri fil-[[Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija (Malta)|Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija]], il-[[Valletta|Belt Valletta]] '''Tempji ta’ Kordin''' It-Tempji ta’ Kordin kienu jinsabu fuq pjanura għolja li tagħti fuq il-Port il-Kbir: * Kordin I – It-tempju ġie skavat parzjalment minn A.A. Caruana, u wara minn Sir Themistocles Zammit fl-1908 u lest minn T. Ashby u T.E. Peet fl-1909. Kienet ippreservata ħażin u kienet tikkonsisti fi kmamar żgħar u irregolari. Kordin I tħalla miftuħ għall-elementi. Bombi matul it-Tieni Gwerra Dinjija u l-kostruzzjoni fuq is-sit neħħew il-fdalijiet kollha. * Kordin II – It-tempju ġie investigat għall-ewwel darba minn Cesare Vassallo fl-1840. A.A. Caruana bdiet tħaffer is-sit kif suppost fl-1892. L-iskavar kompla minn Albert Mayer fl-1901 u spiċċa minn Ashby u Peet fil-kampanja tagħhom tal-1908–9. Il-kronoloġija kienet diffiċli biex insemmu, u jekk il-bini kollu jistax jiġi datat għall-perjodu tat-tempju huwa dibattibbli. Kordin II żgur li kien qed jintuża matul il-perjodu kollu tat-tempju peress li matul il-fażijiet ta’ dan il-perjodu nstab fuħħar waqt it-tħaffir tiegħu. Kordin II ġarrbet ħsarat mill-bumbardamenti tal-ajru tat-Tieni Gwerra Dinjija u l-bini ġdid li nbena minn dak iż-żmien. * Kordin III – Dan huwa l-uniku tempju fuq Kordin li għadu jeżisti llum, u huwa tad-disinn standard tal-Ġgantija-fażi 3-abside. Huwa l-uniku tempju li quddiemu, li jinsab quddiem il-faċċata konkava, għandu bankina tal-ġebel, bħalma hija l-passaġġ tad-dħul li jwassal għall-qorti ċentrali. Wara t-tempju u kontemporanji miegħu, hemm kmamar żgħar possibbilment użati għall-imħażen jew affarijiet simili, jew saħansitra tempju minuri irregolari, lobed. Waħda mill-aktar karatteristiċi ta' Kordin III hija l-'ħawt' twil ta' 2.75 metri li jinsab madwar id-daħla għall-apside tax-xellug. Għandu seba' skanalaturi trasversali fondi prodotti bit-tħin. Huwa magħmul minn ġebla tal-franka iebsa miġjuba minn aktar minn 2 kilometri 'l bogħod u għalhekk huwa probabbli ħafna li huwa għat-tħin tal-qamħirrum (quern multiplu) u kontemporanju mat-tempju aktar milli għat-tħin 'deffun', il-materjal tradizzjonali Malti għas-soqfa, li jagħmel. hija konsiderevolment aktar riċenti. Kordin III jinsab f’żona b’ħitan biswit il-Knisja ta’ Sant’Anton u jinżamm imsakkar biex jagħtiha protezzjoni massima. '''<big>Ordni ta’ San Ġwann</big>'''<gallery mode="packed"> Stampa:Church of St. Ubaldeska, Paola.jpg|[[Knisja ta’ Santa Ubaldeska]] Stampa:Palazzo Perellos, Paola, Malta.jpeg|[[Villa Perellos]] </gallery>Il-belt hija msemmija għall-Gran Mastru Antoine de Paule, li poġġa l-ewwel ġebla fl-1626. De Paule inħatar [[Gran Mastru tal-Ordni ta’ San Ġwann]] fl-10 ta’ Marzu 1623, meta kellu 71 sena. Fl-20 ta’ Lulju 1626, biex jindirizza popolazzjoni li dejjem qed tikber, waqqaf belt ġdida fuq l-għolja magħrufa bħala Tal-Għerien (litteralment: tal-għerien) li ssemmiet Casal Nuovo (li tfisser: belt ġdida) peress li twaqqfet fi żmien il-ħakma. tal-Ordni. Il-belt aktar tard ingħatat l-isem ta’ Casal Paola biex iġġib l-isem tal-familja tal-Gran Mastru. Sal-lum, il-belt għadha msemmija b'dan l-isem. L-arma tal-belt oriġinarjament kienet tikkonsisti f’salib ottagonali abjad u aħmar ikkuntrastat ma’ sfond abjad u aħmar. Matul l-Ordni Militari, il-belt saret is-suċċessur spiritwali tal-belt ġirien [[Ħal Tarxien]] u għadha tiddependi għat-tattiċi militari mill-Kap tal-Armata [[Żejtun|taż-Żejtun]]. Biex tinkoraġġixxi l-migrazzjoni lejn Raħal Ġdid, de Paule ta indennizz għad-djun tal-familji li marru joqogħdu hemmhekk. Matul il-ħakma tiegħu, De Paule bena knisja fil-belt, iddedikata lil Santa Ubaldeska li kienet Soru tal-[[Ordni ta' San Ġwann|Ordni ta’ San Ġwann]], u din il-knisja kienet l-ewwel knisja parrokkjali tal-belt. Il-Papa Urbanu VIII ħareġ bull li tat permess biex din il-knisja tinbena. Din il-bola papali nħarġet mill-Bażilika ta’ Santa Maria Maggiore f’[[Ruma]] fil-31 ta’ Lulju 1629. Estratt minn din il-bolla jgħid hekk: “naċċettaw din it-talba u lil Antonius imsemmi qabel, bl-awtorità Appostolika mogħtija minn din il-bola, aħna agħti l-awtorità li fil-belt imsemmija f’lokalità tal-preferenza tiegħu, sakemm tkun komda u ġusta, tista’ tinbena knisja ad unur il-Qaddis hawn fuq imsemmi”. Fit-12 ta’ Novembru 1629, il-Kunsill tal-Ordni ta’ San Ġwann iddeċieda li jwettaq dak li kien miktub fuq il-barri. It-tqegħid tal-ewwel ġebla ta’ din il-knisja ġiet iċċelebrata fi stil grandjuż mill-Gran Mastru de Paule stess nhar il-Ħadd 25 ta’ Awwissu 1630. Kif irrakkonta [[Giovanni de Soldanis]], fl-1750 Raħal Ġdid kienet għadha ma kinitx parroċċa tagħha, peress li kienet taqa’ taħt il-parroċċa ta’ Ħal Tarxien. '''<big>Perjodu Brittaniku u kontemporanju</big>'''<gallery mode="packed"> Stampa:Malta - Paola - Triq Il Belt Valletta - Old Prison (s) 01 ies.jpg|[[Ħabs ta’ Kordin]] Stampa:DIMG 1118 (4996513919).jpg|[[Ċimiterju tal-Addolorata|Ċimiterju u Kappella tal-Addolorata]] Stampa:Malta tramway.jpg|[[Malta Tramways]] fi Pjazza Raħal Ġdid (1905 sa 1929) Stampa:Malta - Paola - Triq Kordin - Mosque 01 ies.jpg|[[Moskea Mariam Al-Batool]], Raħal Ġdid </gallery>Fil-bidu tal-perjodu kolonjali Brittaniku, Paula kienet kważi abbandunat minħabba l-malarja li kienet togħla mill-bassasijiet tal-Marsa. Dawn il-bassasijiet ġew imsoffi mill-Kaptan [[Frederick Hunn]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.geni.com/people/Capt-Hunn/6000000126167791826|titlu=Capt. Frederick Hunn|data=2024-06-13|sit=geni_family_tree|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-11-22}}</ref>, kif ukoll minn [[Francesco Zammit]], intraprenditur lokali li bi skambju kiseb is-sjieda tal-artijiet imnixxfin ġodda, biex b’hekk sas-snin tletin tas-seklu l-1830 sar l-aktar bniedem għani f’[[Malta]]. It-tmiem tal-malarja ġab lura l-popolazzjoni u l-ġid lejn Raħal Ġdid ukoll. Fl-1842 l-amministrazzjoni Ingliża bniet il-ħabs ta’ Kordin f’Raħal Ġdid fuq il-mudell tal-ħabs ta’ Pentonville f’[[Londra]], b’kapaċità ta’ 200 priġunier maqsuma f’4 ġwienaħ. Issa mdawwar bis-sħiħ miż-żona urbana ta’ Raħal Ġdid, Kordin jibqa’ l-faċilità korrettiva ewlenija ta’ [[Malta]] sal-lum. Fl-1862-1868 il-post ewlieni l-ġdid ta’ mistrieħ f’[[Malta]], iċ-[[Ċimiterju tal-Addolorata]], inbena fuq għolja magħrufa bħala Tal-Ħorr li kienet diġà dfin minn żminijiet preistoriċi. Iċ-ċimiterju u l-kappella nbnew b’disinn neo-gotiku bbażat fuq disinni tal-perit Emanuele Luigi Galizia, u nfetħu fid-9 ta’ Mejju 1869. L-ewwel dfin saret fit-23 ta’ Jannar 1872. Iċ-ċimiterju ġie estiż aktar fis-snin sebgħin, u hija mimlija Mausoleums qodma u statwi fl-irħam u l-bronż. Mill-1905 sal-1929, [[Pjazza Raħal Ġdid]] ospitat waqfa tal-linja tal-[[Malta Tramways]] mill-[[Valletta|Belt Valletta]] għal [[Bormla]]. [[Il-Knisja ta’ Santa Ubaldeska]] tkabbar fl-1900 biex takkomoda l-popolazzjoni li qed tikber, u Raħal Ġdid sar parroċċa fl-1910, meta ġiet iddedikata lill-Qalb ta’ Ġesù. Knisja ġdida u akbar, [[il-Bażilika ta’ Kristu Re]], eventwalment inbniet biex tieħu postha fi [[Pjazza Antoine de Paule]], il-pjazza ewlenija tal-belt; bdiet tintuża fl-1936 u ġiet ikkonsagrata u ddedikata fit-3 ta’ Ġunju 1967, mill-Arċisqof Mikiel Gonzi. Minn dak iż-żmien, il-knisja saret restawr u l-intern tagħha huwa mżejjen b’gilding tad-deheb u niċċa li żżomm l-istatwa titulari tal-parroċċa ta’ Kristu Re. F'April 2020 ġiet mgħollija għad-dinjità ta' bażilika minuri<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Stråth|isem=Bo|data=2010|titlu=Europe and the Other and Europe as the Other|url=https://books.google.fr/books?id=dwfgu7MMozsC&pg=PA248&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|lingwa=en|iktar=Google-Books-ID: dwfgu7MMozsC|pubblikatur=Peter Lang}}</ref>. [[Stampa:Pjazza Antoine de Paule Paola Malta 2014 1.jpg|nofs|daqsminuri|Pjazza Antoine de Paole qabel rinnovazzjoni u t-tneħħija tas-siġar]] Raħal Ġdid jospita wkoll l-unika moskea f’Malta, il-Moskea Mariam Al-Batool, li l-ewwel ġebla tagħha tqiegħdet minn Muammar Gaddafi fl-1978 u l-bibien tagħha kienu miftuħa għall-pubbliku fl-1982, u uffiċċjati fl-1984. Il-kumpless jinkludi wkoll il-Mariam Al- Skola Batool, iċ-Ċentru Kulturali Iżlamiku (Ċentru Kulturali Islamiku), bitħa, iċ-[[Ċimiterju Iżlamiku ta’ Malta]] (Iċ-Ċimiterju). Islamiku f'Malta) u l-Ġnien Mediterran. Mis-sittinijiet sal-2018, Pjazza Antoine de Paole (Pjazza Raħal Ġdid) inkludiet spazju ċentrali pedonali, bi gabbana mgħottija bis-siġar. Fl-2015, il-Gvern ta’ Malta fda lill-perit Christopher Mintoff (neputi ta’ [[Dom Mintoff]]) bi proġett ta’ €3 miljun għar-riġenerazzjoni tal-pjazza<ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2015-04-02/local-news/3-million-project-for-regeneration-of-Paola-square-launched-to-be-completed-2018-6736133145|titlu=€3 million project for regeneration of Paola square launched - to be completed 2018 - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=2024-11-22}}</ref>. Minkejja li kien ippreżentat bħala mmirat lejn il-ħolqien ta’ “ġnien urban”, il-proġett kien jinvolvi l-qlugħ mill-għeruq tas-siġar maturi kollha tal-pjazza. Il-perit iġġustifika dan peress li l-għeruq kienu qed jagħmlu ħsara lill-infrastruttura ta’ taħt l-art u l-ispori tas-siġar tal-ficus kienu qed jagħmlu l-art maħmuġ u jiġbdu l-insetti<ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2018-06-20/local-news/Paola-Square-architect-defends-decision-to-remove-trees-6736192085|titlu=Paola Square architect defends decision to remove trees - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=2024-11-22}}</ref>. Ix-xogħlijiet komplew b’dewmien matul l-2017, għalkemm il-pjazza ma kinitx kompletament pedonali minħabba pressjonijiet mis-sidien tal-ħwienet lokali<ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2017-03-27/local-news/Work-on-Piazza-Antoine-de-Paule-in-Paola-resumes-Social-Dialogue-Minister-6736172157|titlu=Work on Antoine de Paule square in Paola resumes - Social Dialogue Minister - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=2024-11-22}}</ref>. Ir-residenti lmentaw li s-siġar maturi ġew mibdula ma’ żerriegħa, li ma setgħux jipprovdu l-istess dell<ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2018-06-19/local-news/Before-and-after-photos-show-how-Paola-trees-made-a-difference-6736192037|titlu='Before' and 'after' photos show how Paola trees made a difference - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=2024-11-22}}</ref>. ==Niċeċ u statwi fit-toroq ta' Raħal Ġdid== Fit-toroq tal-ibliet u l-irħula Maltin, l-aktar dawk qodma, insibu għadd kbir ta’ niċeċ u statwi li l-parti l-kbira tagħhom twaqqfu b’sens ta’ qima u devozzjoni. Mhux l-istess jista’ jingħad għal Raħal Ġdid, li l-bidu tiegħu ma jeħodniex daqstant ’il bogħod. Iżda minkejja dan in-nuqqas fin-numru, isebbħu l-lokal tagħna nsibu ’l fuq minn għoxrin u saħansitra waħda minnhom, dik ta’ San Karlu Borromeo, hi unika għax fl-ebda post ieħor f’Malta jew f’Għawdex ma ssib oħra bħalha ddedikata lil dan il-qaddis. Meta nsemmu n-niċeċ u statwi, żgur li f’moħħ bosta Pawlisti tfeġġ dik dedikata lill-Madonna ta’ Lourdes fit-telgħa ta’ Raħal Gdid - Triq il- Belt Valletta, kantuniera ma’ Triq il-Ġdida. Niċċa li d-devozzjoni kbira lejha ma juruhiex biss in-nies ta’ dawn l-inħawi iżda wkoll l-eluf ta’ Maltin li ta’ kuljum jgħaddu minn quddiemha fil-karozzi tal-linja. U bix-xieraq, għax din hi l-eqdem fost dawk ix-xbihat li nsibu fostna. Skont kitba li nsibu taħtha dwar għoti ta’ indulġenzi mill-Isqof Carmelo Scicluna, fl-1875 ġa kienet tinsab f’dan il-post. L-ewwel niċeċ u statwi f’Raħal Gdid issawru lejn tmiem is-seklu dsatax, meta l-popolazzjoni f’dawn l-inħawi ħadet spinta 'l quddiem bl-iżvilupp tal-proġett mibdi mill-Ammiraljat. Iżda l-akbar għadd minnhom saru fis-seklu li għadu kif intemm, meta l-għadd ta’ nies f’dawn l-inħawi kotor qatigħ. Fil-fatt insibu biss żewġ statwi oħra li jmorru lura sas-seklu dsatax - in-niċċa tal-Kurċifiss li tinsab faċċata tal-knisja parrokkjali, fil-misraħ, u dik tal-Qalb ta’ Ġesù fi Triq Reġina, kantuniera ma’ Triq Sant’Ubaldeska. Bħalma nsibu fi bliet u rħula oħra fil-gżejjer Maltin, f'Raħal Ġdid insibu wkoll xi qaddis jew qaddisa li għandhom aktar minn niċċa jew statwa waħda dedikati għalih jew għaliha. Hawnhekk San Ġużepp jidħer li hu l-aktar qaddis popolari għax imxerrda fil-lokal tagħna nsibu ħamsa li twaqqfu f’gieħu. Dawn jinsabu fi Triq Ninu Cremona / Triq il-Ġdida, Triq l-Arkata / Triq Sant’Ubaldeska, Triq il-Foss, Triq Sammat u Triq San Ġużepp / Triq il-Karmnu. Il-Madonna ta’ Lourdes u l-Qalb ta’ Ġesù wkoll għandhom aktar minn niċċa jew statwa waħda ddedikata lilhom. Minbarra dik li semmejna fit-telgħa ta' Raħal Ġdid, insibu oħra fi Triq Għajn Dwieli filwaqt li dawk li twaqqfu b’qima lill-Qalb ta’ Ġesù jinsabu fi Triq Ħaż-Żabbar u Triq ir-Reġina / Triq Sant’Ubaldeska. Ma rridux ninsew li mat-twaqqif tal-parroċċa fl-1910, il-knisja ta’ Sant’Ubaldeska ġiet iddedikata lill-Qalb ta’ Ġesù. Anke San Pietru sab aktar devoti hawnhekk f’żewġt inħawi fejn insibu xbihat tiegħu: fi Triq Sammat u f'Misraħ Antoine de Paule. Imxerrda fit-toroq tagħna nsibu wkoll numru mħux ħażin ta’ statwi u niċeċ iddedikati lill-Madonna taħt titlu jew ieħor. Dik tal-Madonna tal-Grazzja tinsab fi Triq Sant’Ubaldeska / Triq Ninu Cremona; Madonna tal-Karmnu (Triq Ħaż-Żabbar); Marija Assunta (Triq Sammat); Marija Bambina (Triq il-Karmnu); Marija Immakulata (Triq Santa Monika / Triq it-Tarzna u oħra fi Triq l-Arkata). Minbarra dawn l-istatwi u n-niċeċ, hemm ukoll dik ta’ Sant’Antnin ta’ Padova fi Triq Bormla / Sqaq Sant’Antnin. Oħrajn huma ddedikati lil San Franġisk t’Assisi (Triq l-Arkata); San Pawl (Triq Sammat); Santa Rita ta’ Cascia (It-Telgħa ta' Raħal Ġdid) u San Vinċenz Ferrari, li tinsab fi Triq Sammat / Triq it-Tarzna. == Nies notevoli == * [[Bernard Grech]], F’din il-lokalità twieled Kap tal-Oppożizzjoni u tal-[[Partit Nazzjonalista (Malta)|Partit Nazzjonalista]]. * Sir [[Pawlu Boffa]] (1890–1962), [[Prim Ministru ta' Malta|Prim Ministru]], kien joqgħod f’din il-lokalità. * [[Ino Bonello]], international movie art director. * [[Chris Fearne]], Viċi Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa. * [[Immanuel Mifsud]], awtur, rebbieħ tal-Premju tal-[[Unjoni Ewropea]] għal-Letteratura fl-2011. == Ġemellaġġ == * {{Flagicon|ITA}} [[Calcinaia]] ([[Italja]]) ; * {{Flagicon|FRA}} [[Saint-Alban]] ([[Franza]]). ==Ħoloq Esterni== [https://web.archive.org/web/20201022183700/http://www.rahalgdid.com/ Sit tal-paroċċa tar-Raħal Ġdid] {{Kunsilli lokali ta' Malta u Għawdex}} [[Kategorija:Bliet ta' Malta]] qx752cqeggyqgjrbsv9va0ddhte6n5b 0 32852 333608 333058 2026-11-04T11:19:06Z EnriqueTabone 15661 /* 2001–2013 */ changed Fr with Oliver Friggieri 333608 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Malta National Book Prize trophy.jpg|daqsminuri|It-trofew tal-Premju Nazzjonali tal-Ktieb]] Il-'''Premju Nazzjonal tal-Ktieb''' (bl-Ingliż: ''National Book Prize'') Il-Premju Nazzjonali tal-Ktieb huwa premju letterarju Malti li jingħata kull sena lil awturi, tradutturi u professjonisti oħra fil-qasam tal-pubblikazzjoni għall-kotba li jispikkaw fil-kategoriji rispettivi tagħhom. Il-premju huwa organizzat mill-[[Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb]] u għandu l-għan li jirrikonoxxi l-kisbiet fil-letteratura u fil-pubblikazzjoni f'Malta.<ref>{{Ċita web |arkivju-data=2026-10-13 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20261013014742/https://ktieb.org.mt/mt/national-book-prize/ |data-aċċess=2026-10-12 |titlu=Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb – Premju Nazzjonali tal-Ktieb |url=https://ktieb.org.mt/mt/national-book-prize/ |url-status=dead}}</ref> Il-premju kien stabbilit fl-1971 u oriġinarjament kien magħruf bħala l-Premju Letterarju. Fl-1988 bdew jiġu premjati tliet kotba kull sena f'ordni ta' mertu, filwaqt li fl-1998 bdew jiżdiedu diversi kategoriji kull tant żmien. Fl-2014 tneħħa l-ordni tal-mertu u s-sena ta' wara kien introdott il-[[Premju Terramaxka]] b'diversi kategoriji ta' kotba għal tfal taħt is-sittax-il sena.<ref>{{Ċita web|url=https://ktieb.org.mt/premju-nazzjonali-tal-ktieb/history-of-the-national-book-prize/|titlu=L-Istorja Tal-Premju Nazzjonali Tal-Ktieb {{!}} Kunsill Nazzjonali Tal-Ktieb|data=2022-04-22|lingwa=mt|data-aċċess=2024-10-07}}</ref> == Storja == Il-premju twaqqaf fl-1971 bl-isem ta' Premju Letterarju, fuq inizjattiva tal-Gvern Malti, bil-għan li jinkoraġġixxi l-produzzjoni letterarja bil-Malti u jirrikonoxxi l-kisbiet tal-awturi. L-ewwel edizzjoni kienet tinkludi kotba ppubblikati fl-1970.<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Grech|isem1=Sergio|data=2018-01-01|titlu=Il-Moviment Qawmien Letterarju: Kontinwazzjoni mal-Għaqdiet Letterarji ta' Qablu?|url=https://www.academia.edu/40550696/Il_Moviment_Qawmien_Letterarju_Kontinwazzjoni_mal_G%C4%A7aqdiet_Letterarji_ta_Qablu|rivista=Mill-Petali ta' Hajtek - Kitbiet f'Gieh Oliver Friggieri}}</ref> Meta tnieda l-Premju Letterarju fl-1971, [[Agatha Barbara]] kienet qed isservi bħala Ministru tal-Edukazzjoni u l-Kultura fil-gvern Malti. Barbara kellha rwol importanti fl-iżvilupp tal-edukazzjoni f'Malta, fosthom permezz ta' riformi li kabbru l-aċċess għall-edukazzjoni obbligatorja. Il-premju tnieda fuq inizjattiva tal-Gvern bil-għan li jinkoraġġixxi l-letteratura Maltija u jirrikonoxxi l-kisbiet tal-awturi.<ref>{{Ċita web |arkivju-data=2026-10-12 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20261012160710/https://ktieb.org.mt/mt/uncategorized-mt/l-istorja-tal-premju-nazzjonali-tal-ktieb/ |data-aċċess=2026-10-12 |titlu=L-Istorja tal-Premju Nazzjonali tal-Ktieb, Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb |url=https://ktieb.org.mt/mt/uncategorized-mt/l-istorja-tal-premju-nazzjonali-tal-ktieb/ |url-status=dead}}</ref><ref>[https://www.gov.mt/mt/Government/Government%20of%20Malta/Presidents%20of%20Malta/Pages/Ms-Agatha-Barbara.aspx Agatha Barbara, il-Presidenti ta' Malta]</ref> L-ewwel rebbieħa kienu [[Anton Buttigieg]], għall-ġabra ta' poeżiji ''Fl-Arena'', u [[Francis Ebejer]], għal ''Id-Drammi Vol. 2'', li kien jiġbor fih tliet drammi tiegħu: ''Vaganzi tas-Sajf'', ''Boulevard'' u ''Menz''. Kull rebbieħ ingħata premju ta' 80 lira Maltija. Fl-ewwel edizzjoni pparteċipaw tnax-il ktieb, u l-ġurija kienet tinkludi lil A. V. Depasquale, [[Ġużè Aquilina]], [[Ġużè Galea]], [[Erin Serracino Inglott]] u [[Charles Coleiro]].<ref>{{Ċita web |arkivju-data=2026-10-12 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20261012160710/https://ktieb.org.mt/mt/uncategorized-mt/l-istorja-tal-premju-nazzjonali-tal-ktieb/ |data-aċċess=2026-10-12 |titlu=''L-Istorja tal-Premju Nazzjonali tal-Ktieb'', Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb |url=https://ktieb.org.mt/mt/uncategorized-mt/l-istorja-tal-premju-nazzjonali-tal-ktieb/ |url-status=dead}}</ref> Matul is-snin, il-premju għadda minn diversi bidliet fl-isem, fl-istruttura, fil-kategoriji u fil-premjijiet mogħtija. Bejn l-1983 u l-1987 ma sarx minħabba nuqqas ta' fondi governattivi. Fl-1988 reġa' ġie organizzat għal kotba ppubblikati fl-1987, u minn dak iż-żmien 'il quddiem baqa' jsir kull sena.<ref>[https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/127116 ''L-istorja tal-premju nazzjonali tal-ktieb'', Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, 2023]</ref> == It-twaqqif tal-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb == Fl-2001 twaqqaf il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb (KNK), u l-organizzazzjoni tal-Premju Letterarju għaddiet kompletament f'idejh. Il-Kunsill ħa f'idejh ukoll l-organizzazzjoni tal-Fiera Nazzjonali tal-Ktieb. Din il-bidla ġabet magħha ġestjoni aktar ċentralizzata tal-premju u ħolqot il-bażi għal reviżjonijiet kontinwi tar-regolamenti, tal-kategoriji u tal-proċess ta' ġudizzju.<ref>{{Ċita web|url=https://legislation.mt/eli/sl/605.12/20260901/mlt/portalpdf|titlu=LEĠIŻLAZZJONI MALTA|sit=legislation.mt|lingwa=mt|data-aċċess=2026-10-12}}</ref> Fl-2005 il-premju ngħata l-isem uffiċjali ta' Premju Nazzjonali tal-Ktieb. Il-bidla fl-isem kienet parti mill-iżvilupp tiegħu minn premju li fil-bidu kien iffukat prinċipalment fuq il-letteratura Maltija għal inizjattiva li tirrikonoxxi firxa usa' ta' xogħlijiet u aspetti tal-industrija tal-kotba.<ref>{{Ċita teżi|kunjom1=Spiteri|isem1=Caroline|data=2014|titlu=Il-kunsill nazzjonali tal-ktieb 2001-2013 : stħarriġ kritiku tal-ewwel tnax-il sena ta’ ħidma b’risq il-qari|tip=bachelorThesis|url=https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/1989|data-aċċess=2026-10-12|lingwa=mt}}</ref> Taħt il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, il-premju kompla jiġi rivedut sabiex jirrifletti l-iżvilupp tal-pubblikazzjoni u tal-qari f'Malta. Matul is-snin żdiedu kategoriji ġodda, filwaqt li oħrajn ġew riveduti jew organizzati mill-ġdid. Sar ukoll xogħol fuq ir-regolamenti u l-proċess tal-aġġudikazzjoni, bil-għan li l-għażla tar-rebbieħa tkun aktar trasparenti. Fl-2015 ġie introdott il-Premju Terramaxka, inizjattiva ddedikata għall-kotba għat-tfal u ż-żgħażagħ. Dan kompla jespandi l-ambitu tal-premjijiet organizzati mill-Kunsill u r-rikonoxximent mogħti lil kotba maħsuba għal qarrejja ta' etajiet differenti. Dan twaqqaf fl-2026.<ref>{{Ċita web|url=https://tvmnews.mt/news/jifthu-l-applikazzjonijiet-ghall-premju-nazzjonali-tal-ktieb-2015/|titlu=Jiftħu l-applikazzjonijiet għall-Premju Nazzjonali tal-Ktieb 2015|kunjom=Galea|isem=minn Owen|data=2015-04-23|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-10-12}}</ref> Fl-2014, il-Fiera Nazzjonali tal-Ktieb ingħatat l-isem ta' Festival Nazzjonali tal-Ktieb, bħala parti mill-iżvilupp usa' tal-attivitajiet tal-Kunsill għall-promozzjoni tal-kotba u l-qari.<ref>{{Ċita web|url=https://tvmnews.mt/event/festival-nazzjonali-tal-ktieb-2014/|titlu=Festival Nazzjonali tal-Ktieb 2014|kunjom=Caligari|isem=minn Rodianne|data=2014-10-07|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-10-12}}</ref> == Lista ta' rebbieħa tal-Premju Nazzjonali tal-Ktieb == === 1971–1982 === {| class="wikitable mw-collapsible" |+ !Sena !Titlu !Awtur !Pubblikatur !Ġurija |- ! rowspan="2" | 1971 |Fl-Arena |[[Anton Buttigieg]] |[[Union Print]] | rowspan="2" |[[A.V. Depasquale]], [[Ġużè Aquilina]], [[Ġużè Galea]], [[Erin Serracino Inglott]] u [[Charles Coleiro]] |- |Drammi Vol. 2 |[[Francis Ebejer]] |Francis Ebejer |- ! rowspan="2" | 1972 |L-Isqaq |[[Ġużè Chetcuti]] |[[Klabb Kotba Maltin]] | |- |Nixxiegħa, it-tieni ġabra: Raħbi l-Għarib |Patri V. Sammut |[[A. & C. Aquilina]] | |- ! rowspan="2" | 1973 || Wara Ibsen || [[Ġużè Diacono]]|| Melitensia Publications || |- || Tlikki Tlikki ma' Wenzu || Michael Spiteri ([[Mikiel Spiteri|Kilin]]) || Klabb Kotba Maltin || |- ! rowspan="2" | 1974 || Drammi Vol. 3 || Francis Ebejer || Francis Ebejer || |- || Il-ħidma letterarja ta' Ninu Cremona || A.M. Previ || Klabb Kotba Maltin || |- ! rowspan="2" | 1975 || Aquilina u l-Malti || [[Ġużè Cassar Pullicino]]|| Klabb Kotba Maltin || |- || Il-Poeżiji Miġbura || [[Wallace Philip Gulia]]|| [[Lux Press]]|| |- ! rowspan="2" | 1976 || Ħal Luqa: Niesha u Ġrajjietha || G. Micallef || G. Micallef || |- || Il-Mara li Għexet || G. Scicluna || Klabb Kotba Maltin || |- ! 1977 || It-Tfajla bil-Fjur fuq Sidirha || [[Albert Cassola]]|| Klabb Kotba Maltin || |- ! 1978 || Manwel Magri || S. Mallia || [[Istitut Kommunikazzjoni Soċjali]]|| |- ! rowspan="2" | 1980 || L-Għasafar || [[Joe Sultana]] u [[Charles Gauci]]|| [[Soċjeta Ornitoloġika]] (MOS) || |- | Ġarġir mal-Ħerża|| [[Marjanu Vella]]|| [[Veritas Press]]|| |- ! rowspan="2" | 1981 || Maż-Żewġ Naħat tas-Swar || [[Carmelo Testa]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Għaxar Snin Wara|| G. Micallef || G. Micallef || |- ! 1982 || Ma' Mewġiet il-Ħsieb || [[Alfred Degabriele]]|| [[Vexillina]]|| |} Il-premju ma kienx organizzat fl-1979 u bejn l-1983 u l-1987. === 1988–1997 === {| class="wikitable" |+ !Sena !Ordni !Titlu !Awtur !Pubblikatur !Ġurija |- ! rowspan="4" |1988 |1 |Il-Ktieb tal-Poeżija Maltija Vol. 1 & 2 |[[Oliver Friggieri]] |[[Klabb Kotba Maltin]] | |- |2 |Tbissima u Tagħlima |E. Camilleri |E. Camilleri | |- |2 |Ħolm u Fantasija |P. Cini |[[Interprint]] | |- |3 |Ħolm tal-Milied |[[Trevor Żahra|Trevor Zahra]] |[[Pubblikazzjonijiet Bugelli]] |- ! rowspan="3" | 1989 || 1 || Ħajt li Jifred || [[Peter A. Caruana]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | 2 || Ilsienna: Studji Grammatikali || [[Albert Borg]]|| Ħas-Sajjied || |- | 3 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- ! rowspan="3" | 1991 || 1 || Il-Girna || [[Mikiel Fsadni]]|| Pubblikazzjonijiet Dumnikani || |- | 2 || L-Odissea || [[Victor Xuereb]]|| [[Ministeru tal-Edukazzjoni]]|| |- | 3 || Storja tal-Inkwiżizzjoni ta' Malta, Vol. I || [[Alexander Bonnici]]|| Franġiskani Konventwali || |- ! rowspan="3" | 1992 || 1 || Paceville || [[Frans Sammut]]|| [[Merlin Library]]|| |- | 2 || Divina Commedia || [[Alfred Palma]]|| Alfred Palma || |- | 3 || Għeluq || [[Paul P. Borg]]|| [[Dipartiment Tat-Tagħrif Partit tal-Ħaddiema]]|| |- ! rowspan="3" | 1993 || 1 || Kadenzi || [[Joe Friggieri]]|| Filprint || |- | 2 || Ilma, Blat u Ħajja || [[Alfred Baldacchino]], [[Patrick J. Schembri]]|| [[Malta University Services]]|| |- | 3 || Il-Kitba ta' Santa Tereża tal-Bambin Ġesù Vol. 3 || [[Anġeliku Busuttil|Fr Anġeliku Busuttil]]|| Pubblikazzjonijiet Karmelitani Tereżjani || |- ! rowspan="3" | 1994 || 1 || Poeżiji || [[Achille Mizzi]]|| [[Mireva]]|| |- | 2 || Fjur tal-Ilma || [[Ġorġ Borg]]|| Pubblikazzjoni [[Akkademja tal-Malti]]|| |- | 3 || Preludji || [[Alfred Palma]]|| Palprint || |- ! rowspan="3" | 1995 || 1 || Is-Seba' Tronġiet Mewwija || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | 2 || Il-Ħolma Maltija || Frans Sammut || Dipartiment Tat-Tagħrif Partit tal-Ħaddiema || |- | 3 || Fid-Dell tal-Katidral u Drammi Oħra || [[Alfred Sant]]|| [[Publishers Enterprises Group|P.E.G.]]|| |- ! rowspan="3" | 1996 || 1 || L-Istudji Kritiċi Miġbura || [[Oliver Friggieri]]|| Tal-Qroqq University || |- | 2 || Noti mis-Sanatorju tal-Mistiċi || [[Mario Azzopardi (poeta)|Mario Azzopardi]]|| [[Pubblikazzjonijiet Indipendenza]]|| |- | 3 || It-Tapit Imsaħħar || Michael Spiteri ([[Mikiel Spiteri|Kilin]]) || [[Media Centre]]|| |- ! rowspan="5" | 1997 || 1 || It-Tnax il-Lejl/Macbeth/ Il-Kummiedja ta' l-Iżbalji/It-Tempesta || Alfred Palma || Alfred Palma || |- | 1 || Il-Ħolma ta' Lejla f'nofs is-Sajf/L-Imqarba Mmansata/Ir-Re Lear || Alfred Palma || Alfred Palma || |- | 2 || Lubien || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | 3 || Fejn Jixrob il-Qasab tas-Sajf || [[Lino Spiteri]]|| P.E.G. || |- | Premju Speċjali || Dizzjunarju ta’ Termini Letterarji || Oliver Friggieri|| || |} Il-premju ma kienx organizzat fl-1990. === 1998–2000 === {| class="wikitable" |+ !Sena !Kategorija !Titlu !Awtur !Pubblikatur !Ġurija |- ! rowspan="8" |1998 |Letteratura fittizja | colspan="3" |Ma ngħatax | rowspan="8" | |- |Letteratura mhux fittizja |Ugo P. Mifsud: Prim Ministru u Patrijott (1889-1942) |J. Camilleri |[[Pubblikazzjonijiet Indipendenza]] |- |Poeżiji |L-Aħħar Rimi: poeżiji, poeproża 1987-97 |[[Victor Fenech]] |Pubblikazzjonijiet Indipendenza |- |Drama | colspan="3" |Ma ngħatax |- |Letteratura għat-tfal |L-Għaxar Anniversarju: il-Klabb |[[Charles Casha]] |[[Merlin Library]] |- |Riċerka |L-Estitika Maltija |J. Attard |[[Mireva Publications]] |- |Traduzzjoni |Santa Tereża tal-Bambin Ġesù: l-ittri |A. Busuttil |Pubb. Karmelitana Tereżjana |- |Premju speċjali |Makbett |Ġ. Bartolo | |- ! rowspan="11" |1999 |Letteratura fittizja |Ċikku Fenech: Il-Qtil, il-Ħarba, il-Bidwi |[[Paul P. Borg]] |Paul P. Borg | rowspan="11" | |- |Letteratura mhux fittizja |Ħbiebi l-Awturi Maltin: Ġrajja Awtobijografika |[[Ġużè Chetcuti|Ġuże' Chetcuti]] |P.E.G. |- |Poeżiji |Vetrati Milwiena |[[Achille Mizzi]] |P.E.G. |- |Drama |Mid-Djarju ta' Sara |[[Joe Friggieri]] |Merlin Library |- |Letteratura għat-tfal |Tużżana: Stejjer għat-tfal minn 12-il kittieba |Trevor Zahra u [[Ġorġ Mallia]] (edituri) |Merlin Library |- |Riċerka |It-Trejdjoniżmu f'Malta Vol. 3 |[[Karmenu Ellul Galea]] |Pubblikazzjonijiet Indipendenza |- |Traduzzjoni |Santa Tereża tal-Bambin Ġesu |[[Anġeliku Busuttil|Fr Anġeliku Busuttil]] |Pubb. Karmelitana Tereżjana |- |Premju speċjali |L-Orħos Offerta |Michael Falzon | |- |Premju speċjali |Poeżiji |[[Oliver Friggieri]] | |- |Premju speċjali |L-Imqabba mal-Medda taż-Żmien |[[Charles Farrugia]] | |- |Premju pubblikatur |Sensiela Mireva Kittieba Maltin |— |Mireva |- ! rowspan="12" |2000 |Letteratura fittizja |Rabta Ċoff |[[Alfie Guillaumier]] | | rowspan="12" | |- |Letteratura mhux fittizja |Il-Kaċċa |[[Aldo Azzopardi]] | |- |Poeżiji |Iżda mhux biss |[[Maria Grech Ganado]] | |- |Drama |Qabel tiftaħ l-Inkjesta u drammi oħra |[[Alfred Sant]] | |- |Letteratura għat-tfal |Il-Ġnien u l-Arka |[[Carmel S. Aquilina]] | |- |Riċerka |In-Novella Maltija |[[Charles Briffa]] | |- |Traduzzjoni |L-Iljade |[[Victor Xuereb]] | |- |Melitensia |The Dgħajsa and other traditional Maltese boats |[[Joseph Muscat (storiku)|Joseph Muscat]] | |- |Premju għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra |Kullana Kulturali |— |[[Media Link Communications]] |- |Premju speċjali |Il-Ħajja ta' Kelb |[[Ġorġ Peresso]] | |- |Premju speċjali |Żiffa u Stejjer Oħra |[[Vincent Vella]] | |- |Premju speċjali |L-Istorja tat-Trasport f'Malta |Guido Lanfranco | |} === 2001–2013 === {| class="wikitable" |+ !Sena !Kategorija !Ordni !Titlu !Awtur !Pubblikatur !Ġurija |- ! rowspan="18" |2001 |Letteratura fittizja |1 |Provenz |[[Trevor Zahra]] |[[Merlin Library]] | |- | |2 |Nbid ta' Kuljum |[[Ġużè Stagno]] |[[Minima Publishers]] | |- || Letteratura mhux fittizja || 1 || John F. Marks 1894-1954: ħajtu u ħidmietu || [[Edwin Camilleri]]|| [[P.E.G.]]|| |- | || 2 || L-Istituti ta' Ħajja Kkonsagrata || [[Alexander Bonnici]]|| [[Pubblikazzjonijiet Indipendenza]] (PIN) || |- | Poeżiji || 1 || Marjanu Vella (Poeżiji) || [[Oliver Friggieri]]|| [[Mireva Publications]]|| |- | || 2 || Alfa || [[Rena Balzan]], [[Charles Caruana]], [[Ġorġ Peresso]], [[Salv Sammut]]|| [[Union Print]]|| |- | Letteratura għat-tfal || 1 || Ġummienu || [[Charles Casha]]|| [[Klabb Kotba Maltin]]|| |- | || 2 || Bongi Wongi u Versi Oħra għat-Tfal || [[Jesmond Grech]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Riċerka || 1 || Il-Mużika ta' Malta sa l-aħħar tas-Seklu Tmintax || [[Joseph Vella Bondin]]|| Pubblikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Qxur, Biċċiet u Opri tal-Baħar || [[Carmel Pulè]]|| Pubblikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Traduzzjoni || 1 || [[Koran|Il-Qur'an]]|| [[Edmund Teuma|Patri Edmund Teuma]]|| Provinċja OFM Konv. || |- | || 2 || Kollox għal Alla Waħdu: l-ewwel Volum || [[Anġeliku Busuttil|Fr Anġeliku Busuttil]]|| Pubblikazzjonijiet Karmelitani Tereżjani || |- | Ktieb b’lingwa oħra || 1 || Histories of Malta - Deceptions & Perceptions Vol.I || [[Giovanni Bonello]]|| [[Fondazzjoni Patrimonju Malti]]|| |- | || 2 || The Origins of Maltese Statehood: A Case Study of Decolonization in the Mediterranean || [[Henry Frendo]]|| P.E.G. || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra | Bongi Wongi u Versi Oħra għat-Tfal || || Klabb Kotba Maltin|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Histories of Malta - Deceptions & Perceptions Vol.I || || Fondazzjoni Patrimonju Malti || |- | colspan="2" | Premju Speċjali || Poeżiji - Ġorġ Pisani || [[Paul George Pisani]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Ġummienu || [[Frank Schembri]]|| || |- ! rowspan="18" | 2002 | rowspan="2"| Letteratura fittizja || 1 || colspan="3" rowspan="2" | Il-premju ma ngħatax || |- | 2 || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Kif Għedtlek Wenz || Mikiel Spiteri ([[Mikiel Spiteri|Kilin]]) || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Dun Ġorġ: ġrajjiet minn ħajtu || [[Ġorġ Borg]]|| [[Librerija Preca]]|| |- | Poeżiji || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Il-Ktieb tar-Riħ u l-Fjuri || [[Immanuel Mifsud]]|| Immanuel Mifsud || |- | Drama || 1 || colspan="3" rowspan="2" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || Puttinu u Toninu || [[Philip Farrugia Randon]]|| [[HSBC Malta]]|| |- | || 2 || L-Avventuri ta' Roderick u Gridoro || [[Carmel G. Cauchi]]|| Merlin Library || |- | Riċerka || 1 || Il-Preistorja || [[Anthony Bonanno]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || L-Għasafar ta' Malta || [[Joe Sultana]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Ktieb b’lingwa oħra || 1 || Histories of Malta - Figments & Fragments Vol.II || Giovanni Bonello || Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | || 2 || Palace of the Grand Masters in Valletta || [[John Manduca]]|| Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || L-Għasafar ta’ Malta || || PIN|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Palace of the Grand Masters in Valletta || || Fondazzjoni Patrimonju Malti || |- | colspan="2" | Premju Speċjali || Ċensu Tabone: The Man and His Century || Henry Frendo|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Jien Kamra Kerha || [[Marisa Attard]]|| || |- ! rowspan="18" | 2003 || Letteratura fittizja || 1 || L-Istejjer Strambi ta' Sara Sue Sammut || Immanuel Mifsud || Minima Publishers || |- | || 2 || Demgħat || [[Paul P. Borg]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Kittieba Ħbiebi || [[Ġużè Chetcuti]]|| [[Sensiela Kotba Soċjalisti|Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS)]]|| |- | || 2 || Xogħol, Ġaħġiħ u Snajja’ li Spiċċaw || [[Guido Lanfranco]]|| [[Bieb Bieb Enterprises]]|| |- | Poeżiji || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Mewġiet tal-Ħemda || [[Charles Bezzina]]|| Charles Bezzina || |- | Drama || 1 || Il-Festa tal-Bandieri || [[Oreste Calleja]]|| Oreste Calleja || |- | || 2 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || X'tixtiequ jagħmel il-fenek? || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | || 2 || Meta nkun waħdi || [[Joanna Cassar]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Riċerka || 1 || L-Astronomija f'Malta || [[Frank Ventura]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Lexicon || [[Frans Sammut]]|| Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) || |- | Traduzzjoni || || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | Ktieb b’lingwa oħra || 1 || Histories of Malta - Versions & Diversions III || Giovanni Bonello || Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | || 2 || Antique Furniture in Malta || John Manduca || P.E.G. || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Graffiti Marittimi Maltin || || PIN|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Histories of Malta - Versions & Diversions III || || Fondazzjoni Patrimonju Malti|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Din l-art u kull ma fiha || Trevor Żahra|| || |- ! rowspan="19" | 2004 || Letteratura fittizja || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Xemx Wisq Sabiħa || Ġużè Stagno || Minima Publishers || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Kelinu Vella Haber - ħidmietu u l-Moviment tal-Malti || Paul P. Borg || Paul P. Borg || |- | || 2 || Ġużè Chetcuti: ħajti mill-Bidu sa Qrib it-Tmiem || Ġużè Chetcuti || Union Print Limited || |- | Poeżiji || 1 || Arpeġġi || [[Therese Pace]]|| Therese Pace || |- | || 2 || Samsara || [[Josette Attard]]|| Mireva Publications || |- | Drama || 1 || Żewġ Drammi || [[Joe Friggieri]]|| Filprint Publications || |- | || 2 || www.ġużeppimattewcallus.com / forka bla tmiem || [[Evarist Bartolo]]|| Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Il-Ħarba taż-żrinġijiet || [[Rita Antoinette Borg]]|| Enchanted Grove Publications || |- | Riċerka || 1 || Il-Kwadri ex-voto marittimi Maltin || [[Joseph Muscat (storiku)|Joseph Muscat]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Il-Ktieb Malti || [[Victor Fenech]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Traduzzjoni || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Stejjer mill-Bibbja || [[Pierre J. Mejlak]]|| Merlin Library || |- | Ktieb b’lingwa oħra || 1 || Valletta Citta Nuova: A Map History (1566-1600) || [[Albert Ganado]]|| P.E.G. || |- | || 2 || Histories of Malta - Convictions and Conjectures IV || Giovanni Bonello || Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Il-Kuntrarju bl-Istampi || || Klabb Kotba Maltin || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Valletta Città Nuova: a Map History (1566-1600) || || Fondazzjoni Patrimonju Malt|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Il-kuntrarju bl-istampi || Marisa Attard|| || |- ! rowspan="19" | 2005 || Letteratura fittizja || 1 || Tliet Nisa u Mara || [[Mariella Pisani Bencini]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || L-Appartament fir-raba' sular || [[Charles Casha]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Sireni u Serenati || [[Lina Brockdorff]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Folklor || Guido Lanfranco || Klabb Kotba Maltin || |- | Poeżiji || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Mas-Sebħ Għasafar || [[John Cremona]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Drama || 1 || Pawlu Redux || Oreste Calleja || Oreste Calleja || |- | || 2 || Ċella Numru 5/ il-Borg Pisani || [[Anthony Portelli]]|| Anthony Portelli || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Stejjer li Kibru fl-Art || Immanuel Mifsud || Klabb Kotba Maltin || |- | Riċerka || 1 || Is-Sorijiet Ġerosolimitani, il-Knisja u l-Monasteru ta' Sant'Ursola Valletta || [[Ġorġ Aquilina]]|| P.E.G. || |- | || 2 || Storja ta' Malta: 'Żmien l-Ingliżi - is-Seklu Dsatax' || Henry Frendo || Klabb Kotba Maltin || |- | Traduzzjoni || 1 || L-Enejde || [[Victor Xuereb]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | Ktieb b’lingwa oħra || 1 || Antoine Favray (1706-1798): A French Artist in Rome, Malta and Constantinople || [[Emmanuel Fiorentino]] u [[Stephen Degiorgio]]|| Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | || 2 || Roman Baroque Sculpture for the Knights of Malta || [[Keith Sciberras]]|| Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Is-Sorijiet Ġerosolimitani, il-Knisja u l-Monasteru ta' Sant'Ursola Valletta || || P.E.G.|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Caravaggio Knight of Malta || || [[AVC Publications]]|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Għasafar Madwarna || [[Victor Falzon]]|| || |- ! rowspan="27" | 2006 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Meta Jdellel il-Qamar || Lino Spiteri || P.E.G. || |- | || 2 || Kimika || Immanuel Mifsud || Klabb Kotba Maltin || |- | Rumanzi u Novelli b’lingwa oħra || 1 || The Cassandra Curse || [[Fiorella de Maria]]|| Progress Press Co. Ltd. || |- | Proża letterarja tradotta || 1 || La Symphonie Pastorale-Is-Sinfonija Pastorali || [[Toni Aquilina]]|| [[Agenda Books|Agenda]]|| |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Drawwiet u Ħajja mill-Istorja ta' Malta || Guido Lanfranco || [[Wise Owl Publications]]|| |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Mulej, Mexxi l-Erwieħ lejn il-Ġenna || [[Anton Gauci]]|| || |- | Letteratura mhux fittizja (Lifestyle Books) || 1 || Malta in World War II || [[Albert Ganado]]|| P.E.G. || |- | Letteratura mhux fittizja tradotta || 1 || Fonti għall-Ħajja ta' San Franġisk t'Assisi || [[Noel Muscat]]|| TAU || |- | Letteratura mhux fittizja b’lingwa oħra || 1 || The Watercolours || [[John Martin Borg]]|| [[Midsea Books]]|| |- | Kotba tal-Iskola || 1 || Klikk 3 || M.Montebello, C. Tabone || Klabb Kotba Maltin || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Mill-Blat Insawwar ħolma || [[Ġorġ Borg]]|| Ġorġ Borg || |- | || 2 || Għeluq || Victor Fenech || [[MUT Publications]]|| |- | Poeżija b’lingwa oħra || 1 || Cracked Canvas || [[Maria Grech Ganado]]|| Maria Grech Ganado || |- | Drama || 1 || Bagalja Ħolm || [[Vincent Vella]]|| [[APS Bank]]|| |- | || 2 || Il-premju ma ngħatax || || || |- | Riċerka || 1 || Paintings of the Cathedral Museum Mdina || [[Antonio Espinosa Rodriguez]]|| [[Progress Press Co. Ltd.]]|| |- | || 2 || The Human Form in Neolithic Malta || [[Isabelle Vella Gregory]]|| Midsea Books || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || Jien ma Nħobbx Naqra || Joanna Cassar || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Kieku Kieku || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Il-premju ma ngħatax || || || |- | || 2 || Sfidi || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | Letteratura għall-Adolexxenti tradotta || 1 || Enċiklopedija għat-Tfal || Pierre J. Meilaq || Merlin Library || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || L-Album ta' L-Istorja: Partit Nazzjonalista 125 Sena Servizz || || PIN|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Cronologia dei Gran Maestri dello Spedale della Sacra Religione Militare di S.Gio. Gerosolimitano e dell'Ordine del Santo Sepolcro oggi detti di Malta || || Midsea Books|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Jien ma Nħobbx Naqra || [[Greta Borg Carbott]]|| || |- | Premju Speċjali || || Premju għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura mogħti lil Mikiel Spiteri (Kilin) || || || |- ! rowspan="26" | 2007 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Il-Linja l-Ħadra || [[Clare Azzopardi]]|| Merlin Library || |- | || 2 || Storja Tinkiteb || [[Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Rumanzi u Novelli b’lingwa oħra || 1 || Of Craft and Honour and a Templar's Chronicles || [[George Gregory Buttigieg]]|| [[Miller Publications]]|| |- | Proża letterarja tradotta || 1 || Ir-Ritratt ta' Dorian Gray || Alfred Palma || Wise Owl Publications || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Logħob, Taqbil u Ġugarelli tat-Tfal Maltin || Guido Lanfranco || Wise Owl Publications || |- | || 2 || Kassjopea || [[Maurice Mifsud Bonnici]]|| P.E.G. || |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Passaġġi Vol. 1 u 2 || [[Tony Sciberras]]|| Librerija Preca || |- | Letteratura mhux fittizja tradotta || 1 || Verġni għal Kristu: L-Ordo Virginum Ħajja Kkonsagrata Dejjem ġdida || Edmund Teuma || [[ĊAK]]|| |- | Letteratura mhux fittizja b’lingwa oħra || 1 || Beautiful Creations with Ganutell || [[Catherine Balzan]]|| Catherine Balzan || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || Il-Ġaħan ta' Madwarna || [[Doris Vella Camilleri]]|| Colour Image || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Bil-Varloppa || [[Louis Briffa]]|| P.E.G. || |- | || 2 || Siegħa Vjola: Poeżija 1993-2005 || [[Joseph Buttigieg]]|| Joseph Buttigieg || |- | Drama bil-Malti || 1 || Is-Sejħa taż-Żmien - żewġ drammi || [[Joseph Vella Bondin]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Mhux Skond iz-Zokk || [[Tony C. Cutajar]]|| Michael Deguara || |- | Drama tradotta || 1 || Sa ma Jasal Godot || Toni Aquilina || APS Bank || |- | Riċerka || 1 || Melchiorre Gafà || Keith Sciberras || Midsea Books || |- | || 2 || Malta the Medieval Millennium || [[Charles Dalli]]|| Midsea Books || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || Id-Drawwiet: Kullana għat-Tfal || Tony C. Cutajar || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Trasport || Charles Casha || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Sħab || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | || 2 || Realtà || [[Charles Daniel Saliba]]|| Wise Owl Publications || |- | Poeżija għat-Tfal u l-Adolexxenti || 1 || Laqt u Xiber || [[Carmel G. Cauchi]]|| Carmel G. Cauchi || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta || 1 || Old Folk Tales of the Maltese Islands || Victor Fenech || Kotba Merill || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti b’lingwa oħra || 1 || The Frogs and the Fish || [[Rosanne Caruana Buttigieg]]|| Wise Owl Publications || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Kullana għat-Tfal || [[Manuel Zammit]]|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || [[Michael Schiavone]]|| || |- ! rowspan="30" | 2008 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Ġużè Bonnici: in-Novelli || [[Ġużè Bonnici]]|| Mark A. Sammut (ed) / Għaqda tal-Malti || |- | || 2 || Sepja || Trevor Żahra || Merlin Library Ltd. || |- | Rumanzi u Novelli bl-Ingliż || 1 || In Search of Carmen Caruana || [[Lou Drofenik]]|| Lou Drofenik || |- | Proża letterarja tradotta || 1 || La Malta Revo || Carmel Mallia || Ulrich Becker || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || The Politics of Persuasion || [[Guido de Marco|Guido De Marco]]|| Allied Publications || |- | || 1 || Richard Ellis: The Photography Collection || [[Natalino Fenech]]|| BDL || |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Jiem tad-Deheb: San Ġorġ Preca: minn Twelidu sa Sena wara l-Kanonizazzjoni || [[Joe Micallef]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Letteratura mhux fittizja tradotta || 1 || Il-Vjaġġ tal-Beagle || [[Paul Sammut]]|| Wise Owl Publications || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || Sixth Form College Physics || [[Alfred C. Xuereb]]|| Allied Publications || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Eklissi Perpetwi || Achille Mizzi || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || O Għatx Imkebbes Fjamma || Joe P. Galea || Joe P. Galea || |- | Poeżija b’lingwa oħra u Poeżija tradotta || 1 || Voices from the Land of Trees || [[Abigail Ardelle Zammit]]|| Smokestack Publishers || |- | Drama bil-Malti || 1 || Caravaggio: l-Inkjesta || Joe Friggieri || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || Carmelo Mangion: His Life and Works - 1905-1997 || [[Joseph Paul Cassar]]|| Midsea Books || |- | || 1 || Charles Frederick de Brockhorff: watercolours of Malta at the National Library, Valletta || [[Bernardine Scicluna]]|| [[Malta National Library]]|| |- | Riċerka Ġenerali || 1 || L-Għasafar li Jbejtu fl-Ambjenti Naturali tal-Gżejjer Maltin || [[Alfred E. Baldacchino]]|| [[MUP Ltd.]]|| |- | || 2 || L-Ikona, il-Vanġelu bil-Kulur || [[Thomas Calleja]]|| [[Reliġjon u Ħajja]]|| |- | Letteratura fittizja għat-tfal || 1 || Dun Ġorġ || [[Emanuel Curmi]]|| [[Preca Publications]]|| |- | || 2 || Senduq Kuluri Aħmar || Clare Azzopardi || Merlin Library || |- | Letteratura fittizja għall-Adolexxenti || 1 || Riħ Isfel || Pierre J. Mejlak || Merlin Library || |- | || 2 || Alicia Titkellem mill-Imwiet || Mario Azzopardi || Merlin Library || |- | Letteratura mhux fittizja għat-Tfal u l-Adolexxenti || 1 || Daqq, Għana u Zfin Malti || [[Anna Borg Cardona]]|| P.E.G. || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta jew b’lingwa oħra || 1 || Ir-rakkont il-kbir tal-Bibbja: it-Testment il-Ġdid || [[Thomas Calleja]]|| Reliġjon u Ħajja || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Sqaq l-Infern || || Merlin Library|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Richard Ellis: The Photography Collection || || Book Distributors Ltd. || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinjatur ta’ Ktieb bil-Malti || Is-serje Kullana għat-Tfal || Michael J. Schiavone|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinjatur ta’ Ktieb b’lingwa oħra || Gorgeous Gozo || [[Michael Joseph Mizzi]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Is-Sigriet ta' Għajnejn il-Kobra || [[Frank Zammit]]|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || Guido Lanfranco|| || |- ! rowspan="24" | 2009 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Xandru Miżżewweġ u Gay || [[Javier Vella Sammut]]|| [[Benny Casha]] /[[Bronk Productions Ltd.]]|| |- | || 2 || Il-ħajja sigrieta tan-Nanna Ġenoveffa || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | Rumanzi u Novelli b'lingwa oħra || 1 || Dead End || [[Paul Grech]]|| [[Allied Publications]]|| |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Fjuri li ma Jinxfux || Oliver Friggieri || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Il-Ġenn li Jżommni f'Sikti || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Santa Liena Imperatriċi Awgusta || [[Albert Sammut]]|| Rev. Kan. Pawl Gauci || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || A Miracol Mostrare || [[Mario Vella]]|| Merlin Library || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Ġabra ta' Leġġendi || [[Joseph Sciberras]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Meta Siket il-Baħar || [[Charles Bezzina]]|| Charles Bezzina || |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || Sails around Malta: Types of Sea Vessels 1600BC - 1900AD || Joseph Muscat || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Printing in Malta 1642-1839 || [[William Zammit]]|| [[Gutenberg (Malta)|Gutenberg]]|| |- | Riċerka Ġenerali || 1 || Il-Letteratura Maltija: L-Istorja tar-Narrattiva || [[Charles Briffa]]|| [[Malta University Publishing|Malta University Publishing (MUP)]]|| |- | || 2 || Cross-Currents: Critical Essays on Art and Culture in Malta || [[Raphael Vella]]|| Allied Publications || |- | Letteratura għat-Tfal || 1 || Meta l-Milied ma ġiex || Clare Azzopardi || Merlin Library || |- | || 2 || Lilla Mormijja Barra || [[Natalie Portelli]]|| Wise Owl Publications || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Wied Wirdien || [[Simon Bartolo]], [[Loranne Vella]]|| Merlin Library || |- | || 2 || Xi Mkien Ieħor || [[Lisa Falzon]]|| Merlin Library || |- | Letteratura mhux fittizja għat-Tfal u l-Adolexxenti || 1 || Il-Fjuri || [[Arthur Sammut]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta jew b’lingwa oħra || 1 || Milly, Molly u l-Bandli || [[Frans A. Attard]]|| Uptrend Publishing || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u bil-Malti || X'imkien Ieħor || || Merlin Library|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Antique Collecting in Malta || || Midsea Books|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aktar Ktieb Kreattiv || Riħ min-Nofsinhar || [[Adrian Grima]] u [[Immanuel Mifsud]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Meta l-Milied ma ġiex || [[Mark Scicluna]]|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || [[Pawlu Mizzi]]|| || |- ! rowspan="28" | 2010 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Qed Nistenniek Nieżla max-Xita || Pierre J. Mejlak || Merlin Library || |- | || 2 || Żewġ || [[Alex Vella Gera]]|| Alex Vella Gera || |- | || 2 || 45 || Chris Gruppetta (ed.) || Merlin Library || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Panoramic Malta and Gozo || [[Daniel Cilia]]|| BDL || |- | || 2 || It-Tifel tan-Nanna || Ġorġ Peresso || Horizons || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || Il-Qari tal-Letteratura: Bejn Esperjenza u Kritika || Terence Portelli || Allied Publications || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Weraq Sfajjar fix-Xagħri || Maurice Mifsud Bonnici || Maurice Mifsud Bonnici || |- | || 2 || Id-Demm Nieżel Bħax-Xita || Adrian Grima, Karl Schembri (edi) || Edizzjoni Skarta || |- | || 2 || Bliet || [[Norbert Bugeja]]|| Edizzjonijiet Emma Delezio || |- | Poeżija b’lingwa oħra || 1 || Poesie, Poems, Poeżija || [[John Cremona|John J. Cremona]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Drama bil-Malti || 1 || Ħitan bil-Moffa || Joseph Vella Bondin || Bronk Productions || |- | || 2 || Ippermettili Nitlaq || [[Alfred Buttigieg]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || Jewellery in Malta || [[Francesca Balzan]]|| Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | || 2 || Baroque Painting Malta || Keith Sciberras || Midsea Books || |- | Riċerka Ġenerali || 1 || Dan Hu l-Islam: Taħriġ ta' Tifsir || Edmund Teuma || ĊAK || |- | || 2 || Exploring the Maltese Media Landscape || [[Fr. Joe Borg|Joseph Borg]], [[Adrian Hillman]], [[Mary Anne Lauri]]|| Allied Publications || |- | Letteratura għat-Tfal || 1 || Il-Każ Kważi Kollu tal-Aħwa Demolizz || Clare Azzopardi || Merlin Library || |- | || 2 || Ir-Re Pankrazju Jagħlaq mitt Sena || Clare Azzopardi || Merlin Library || |- | || 2 || Id-dar ta' Sqaq il-Forka || [[Ivan De Battista]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Il-Ġnien tad-Dmugħ || Simon Bartolo, Loranne Vella || Merlin Library || |- | || 2 || L-Aħħar ġranet ta' Ciorni u Stejjer Oħra || Mario Azzopardi || Merlin Library || |- | Drama jew Poeżija għat-Tfal u l-Adolexxenti || 1 || Paroli || Trevor Żahra || Malta Union of Teachers (MUT) || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta jew b’lingwa oħra || 1 || Don't Cross the Road, Holly! /Taqsamx it-Triq Fuxa! || Rita Antoinette Borg || Enchanted Grove Publications || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u bil-Malti || Inservi: Ħidma Politika 1969-2009 || [[Mario Schiavone]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Baroque Paintings in Malta || [[Joseph Mizzi]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Traduzzjoni lejn il-Malti jew lingwa oħra || Il-Politika tal-Persważjoni || [[Charles Abela Mizzi]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Il-Każ Kważi Kollu tal-Aħwa Demolizz; Ir-Re Pankrazju Jagħlaq mitt Sena u Jake Cassar Isalva r-Renju ta' Re Pankrazju || Mark Scicluna|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || Alfred Palma|| || |- ! rowspan="23" | 2011 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Ix-Xitwa ta' Wara s-Sjuf || Victor Fenech || Horizons || |- | || 1 || Penumbra || Trevor Zahra || Merlin Publishers || |- | Rumanzi u Novelli b'lingwa oħra || 1 || Cast the Long Shadow || Lou Drofenik || National Biographic, Australia || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Seasonal and Sustainable Cooking for Healthy Living || [[Karen Mugliett]]|| Allied Publications || |- | || 2 || Irrid Ngħix || [[Annabelle Vassallo]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Salmi Responsorjali u Mużika || [[Anton Briffa]]|| Prov. Patrijiet Kappuċċini Malta || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || Iċ-Ċavetta || [[David Muscat]], [[Carmen Mamo]]|| L-Istitut Paulo Freire || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Leħnek il-Libsa Tiegħi || [[John Aquilina]]|| Edizzjoni Skarta || |- | || 2 || Skizzi tal-Karnival || Mario Azzopardi || Horizons || |- | Traduzzjoni || 1 || Beowulf || Charles Briffa || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || Francesco Zahra || Keith Sciberras || Midsea Books || |- | || 1 || Pioneers of Modern Art in Malta Vol.1: The Birth of a Maltese Modern Artistic Aesthetic || Joseph Paul Cassar || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Riċerka Ġenerali || 1 || A Complete Guide to the Birds of Malta || [[Natalino Fenech]]|| Midsea Books || |- | || 2 || The Way We Ate || [[Matty Cremona]]|| Midsea Books || |- | Letteratura għat-Tfal || 1 || Buġi Miki u Jake || [[Tricia Fenech Fabri]]|| Merlin Publishers || |- | || 1 || Ħadd ma Jista' Jidħak || Trevor Żahra || Merlin Publishers || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || L-Aħħar ħolma || John A. Bonello || Merlin Publishers || |- | || 2 || Tik Tok is-Sagħtejn || [[Edgar Formosa]]|| Horizons || |- | Letteratura mhux fittizja għat-Tfal u l-Adolexxenti || 1 || Il-Lingwa || Charles Briffa || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta jew b’lingwa oħra || 1 || Milly u Molly Jikkampjaw || [[Frans A. Attard]]|| Uptrend Publishing || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u bil-Malti || Strada Stretta: it-Triq li Darba Xegħlet il-Belt || || Media Maker Ltd. u Allied Publications|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Edward Caruana Dingli (1876-1965): Portraits, Views and Folkloristic Scenes || [[Michael Lowell]] u Joseph Mizzi || || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Buġi, Miki u Jake || [[Derek Fenech]]|| || |- ! rowspan="24" | 2012 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Dak il-Lejl Iħallik Tgħid || Pierre J. Mejlak || Merlin Publishers || |- | || 2 || Bħal f'Dizzjunarju || Alfred Sant || Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) || |- | Rumanzi u Novelli b'lingwa oħra || 1 || Slippery Steps || Vincent Vella || Horizons || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Ilwien il-Festi Maltin Vol. 1 || [[Andrew Borg]]|| Deer Publications || |- | || 2 || The Times Picture Annual 2011 || [[Darrin Zammit Lupi]]|| Allied Publications || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || 2 MT || Clare Azzopardi || Merlin Publishers || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Jumping Puddles || [[Albert Marshall]]|| Outlook Coop || |- | || 2 || Spiral || [[Joe Saliba (1957)|Joe Saliba]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Drama bil-Malti || 1 || L-Interdett taħt is-Sodda || Clare Azzopardi || Merlin Publishers || |- | || 2 || Għasir il-Bniedem || Joseph Vella Bondin || Bronk Productions || |- | Traduzzjoni || 1 || Dawl id-Dinja || [[Joe Debono]]|| Reliġjon u Ħajja || |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || The Maritime History of Malta || [[Charles Cini]]|| Charles Cini || |- | || 2 || Malta's Philosophy and Philosophers || [[Mark Montebello]]|| Pubblikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Riċerka Ġenerali || 1 || Il-Franġiskani Maltin (Ta' Ġieżu) 1482c-1965c || [[Ġorġ Aquilina]]|| Midsea Books || |- | || 2 || The Breeding Birds of Malta || [[Joe Sultana]], [[John J. Borg]], [[Charles Gauci]], [[Victor Falzon]]|| [[Birdlife Malta|Birdlife]]/BDL || |- | Letteratura għat-Tfal || 1 || Ħadd ma Jista' Jkanta jew Idoqq Strumenti tal-Banda || Trevor Żahra || Merlin Publishers || |- | || 2 || Il-Milied tal-Anġli || Ivan De Battista || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Metamorfosi tal-Mamà || [[Simone Galea]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Kulħadd bl-Istorja Tiegħu || Carmel G. Cauchi || Pubblikazzjoni Preca || |- | || 2 || Magna TM Mater || Loranne Vella || Merlin Publishers || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u bil-Malti || Meta l-Mkunga Twelled || Julia Farrugia|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Paintings of Malta & Gozo || [[Doris Micallef]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Il-Ħbieb tagħna l-Annimali || [[Davida Flores]]|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || Oliver Friggieri|| || |- ! rowspan="26" | 2013 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Is-Sriep Reġgħu Saru Velenużi || Alex Vella Gera || Merlin Publishers || |- | || 2 || Ir-Raġel ta' Waħdu || Ġorġ Peresso || Horizons || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Joseph Vella Bondin: Drammaturgu || Charles Briffa || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Ilwien il-Festi Maltin: Vol. 2 || [[Andrew Borg]], [[Mark Micallef]]|| Deer Publications || |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Kristoterapija: Fejqan Sħiħ || [[Elias Vella]]|| Reliġjon u Ħajja || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || 3. MT || Clare Azzopardi || Merlin Publishers || |- | Letteratura mhux fittizja (Lifestyle Books) || 1 || My Favourites || [[Peter Dacoutros]]|| Midsea Books || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Il-Fabbrikant tal-Marjunetti: Poeżiji u Poesaġġ 2012 || Mario Azzopardi || Horizons || |- | || 2 || Sekonda Qabel Tqum / A Second before Waking || [[Claudia Gauci]]|| [[Edizzjoni Skarta]]|| |- | Poeżija b’lingwa oħra || 1 || Spring Rain / Winter Blues || Victor Fenech || Horizons || |- | Drama bil-Malti || 1 || L-Għanja taċ-Ċinju u il-Ġnien ta' Esopu || Joe Friggieri || Horizons || |- | || 2 || Dwar Menopawsi, Minorenni u Muturi High Speed || Alfred Buttigieg || Klabb Kotba Maltin || |- | Traduzzjoni || 1 || [[Bibbja|Il-Bibbja]]: Ir-Raba' Edizzjoni || Għaqda Biblika Maltija || [[Għaqda Biblika Maltija]]|| |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || Mintoff: Il-Bniedem u l-Istorja || [[Mario Cutajar]]|| Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) || |- | || 2 || Sicut Lilium: Devozzjoni u Ritwal tul is-Sekli || [[Charles J. Farrugia]]|| [[Soċjetà Mużikali tal-Ġilju]]|| |- | Riċerka Ġenerali || 1 || Speakers' Rulings in the Parliament of Malta: The Legislative Assembly 1921-1924, first volume, parts one and two || [[Raymond Mangion]]|| [[Parlament ta' Malta]]|| |- | || 2 || Aphorisms: Wisdom of a Philosopher in Exile || Mark Montebello/[[Francis Galea]]|| Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) || |- | Letteratura għat-Tfal || 1 || Kidane || Clare Azzopardi || Jesuit Refugee Service Malta (JRS) || |- | || 2 || Kif Jaħsibhom Mastru Gerfex || Carmel G. Cauchi || Merlin Publishers || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Is-Sitt Aħwa || John A. Bonello || Merlin Publishers || |- | || 2 || Din Mhux Logħba || Adrian Grima || Klabb Kotba Maltin || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta jew b’lingwa oħra || 1 || Deformity || Simon Bartolo || Merlin Publishers || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u bil-Malti || Is-Sitt Aħwa || || Merlin Publishers || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Victoria: a Portrait of a City || Daniel Cilia || || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Kif jaħsibhom Mastru Gerfex || [[Frank Schembri]]|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || [[Anton Cassar]]|| || |} === 2014– === {| class="wikitable" |+ !Sena !Kategorija !Titlu !Awtur !Pubblikatur !Ġurija |- ! rowspan="10" |2014 |Rumanzi bil-Malti |L-Eżodu taċ-Ċikonji |[[Walid Nabhan]] |[[Klabb Kotba Maltin]] | |- |Novelli bil-Malti |Ċpar: Aktar Rakkonti u Divertimenti |[[Alfred Sant]] |[[SKS]] | |- |Poeżiji bil-Malti |Penelopi Tistenna |[[Immanuel Mifsud]] |Klabb Kotba Maltin | |- |Traduzzjoni |L-Alla tal-Ħerba ta' Yasmin Reza |[[Toni Aquilina]] |[[Faraxa Publishing]] | |- |Riċerka bil-Malti jew bl-Ingliż |Verġni Sagri, Demonji u Boloh għal Alla |[[Mario Azzopardi (poeta)|Mario Azzopardi]] |[[Horizons]] | |- |Letteratura għat-tfal (età: 8–12) |Vleġġa Kkargata |[[Adrian Grima]] |Klabb Kotba Maltin | |- |Premju għall-Aqwa Disinn ta' Ktieb bil-Malti |What Happens in Brussels Stays in Brussels |[[Ġużè Stagno]] |[[Merlin Publishers]] | |- |Premju għall-Aqwa Disinn ta' Ktieb b'lingwa oħra |Late Medieval Malta (1091-1500) |[[Charlene Vella]] |[[Midsea Books]] | |- |Premju għall-Aħjar Illustratur ta' Kotba għat-Tfal |Tqasqis |[[Trevor Żahra]] | | |- | colspan="2" |Premju għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura Maltija |[[Godfrey Wettinger]] | |- ! rowspan="7" | 2015 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Jutta Heim || [[Immanuel Mifsud]]|| Klabb Kotba Maltin || rowspan="7" | [[Clare Vassallo]], [[Marco Galea]], [[Norbert Buġeja|Norbert Bugeja]], [[Victor Mallia Milanes]], [[Alex Farrugia]], [[Mario Ellul]], [[Charles Mifsud]], [[Andrè Vella Laurent]]<nowiki/>i u [[David Muscat Azzopardi]]. [[Cheryl Falzon]] u [[Joanne Sciberras]] ikkonfermaw il-klassifikazzjoni tal-kotba fil-kategoriji rispettivi. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Kulħadd ħalla Isem Warajh || [[Clare Azzopardi]]|| Merlin Publishers |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Taħt il-Kpiepel t'Għajnejja || [[Maria Grech Ganado]]|| Klabb Kotba Maltin |- | Traduzzjoni || Salammbò || [[Paul Zahra]]|| Paul Zahra |- | Riċerka Ġenerali || The Maltese 19th Century Notary and his Archives || [[Michael Refalo]]|| [[Book Distributors Limited]] |- | Riċerka Storjografika || The Social and Religious History of a Maltese Parish: St Mary's Qrendi in the 18th Century || [[Frans Ciappara]]|| [[Malta University Press|Malta University Press (MUP)]] |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura Maltija |Maria Grech Ganado|| |- ! rowspan="11" | 2016 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Trojan || [[Alex Vella Gera]]|| Klabb Kotba Maltin || rowspan="11" | Clare Vassallo, Mario Ellul, Victor Mallia Milanes, Andrè Vella Laurenti, [[Caldon Mercieca]], [[Josette Attard]], [[Justin Somerville]], [[Kristy Borg]] u [[Ruth Ancilleri]]. Cheryl Falzon u Joanne Sciberras evalwaw il-kotba fil-kategoriji rispettivi. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Vespri || Trevor Żahra || Merlin Publishers |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Kantuniera 'l Bogħod || [[Nadia Mifsud]]|| [[Edizzjoni Skarta]] |- | Traduzzjoni || L-Iljieli Għarbin || [[Edmund Teuma]]|| Book Distributors Limited |- | Riċerka Ġenerali || Antonio Sciortino, The Lost Album || [[Gerald Bugeja]]|| [[Kite Group]] |- | rowspan="2" | Riċerka Storjografika || Caravaggio to Mattia Preti: Baroque Painting in Malta || [[Keith Sciberras]]|| Midsea Books |- | The Battle of Lepanto: An Unpublished Hospitaller Account || [[Paul Borg Pisani]]|| [[Salesians of Don Bosco]] |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || History of Ornithology in Malta || || [[Birdlife Malta]] |- | Nomina Speċjali fil-Kategorija ‘Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż’ || Doreen Micallef: il-Poeżija, il-Konferenza || [[Victor Fenech]]|| |- | colspan="2" | Premju għall-Aħjar Awtur Emerġenti |[[Leanne Ellul]]|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura Maltija |[[Mario Azzopardi (poeta)|Mario Azzopardi]]|| |- ! rowspan="9" |2017 | Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || The Confectioner's Daughter || Lou Drofenik || Horizons | rowspan="9" |Yosanne Vella, Mario Ellul, Godfrey Baldacchino, Andrè Vella Laurenti, Rueben Zammit, u Claudine Borg |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Western: Bejn Rakkonti, Bejn Divertimenti || Alfred Sant || Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Ħuta || Immanuel Mifsud || Klabb Kotba Maltin |- | Traduzzjoni || Marcel Proust: Għat-Tfittxija taż-Żmien Mitluf || Paul Zahra || Paul Zahra |- | Riċerka Ġenerali || The Maltese Village Festa || Patrick J. Fenech || Book Distributors Ltd. |- | Riċerka Storjografika || The Great Maltese Composers || Joseph Vella Bondin || APS Bank Ltd. |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Photography in Malta: The History and the Protagonists || || Kevin Casha |- | colspan="2" | Premju għall-Aħjar Awtur Emerġenti |Roberta Bajada|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura |Victor Fenech|| |- ! rowspan="8" | 2018 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Rokit || Loranne Vella || Merlin Publishers || rowspan="8" | Anthony Aquilina, Mario Ellul, Henry Frendo, Andrè Vella Laurenti, Emmanuel Psaila, u Claudine Borg |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Erbgħin Jum || Antoine Cassar || EDE Books |- | Riċerka Ġenerali || Curtain Up! || Paul Xuereb || Midsea Books |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || Kollni Kemm Jien Għalikom'': Il-ħajja Mqanqla ta' Mikiel Gonzi u żminjietna (1885-1984) ''|| Louis Cilia || Klabb Kotba Maltin |- | || Sal-Quċċata tal-Everest || Marco Cremona, Glen Calleja || Merlin Publishers |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || A Visual Guide to the Fortifications of Malta || || BDL |- | colspan="2" | Premju għall-Aħjar Awtur Emerġenti || Antoinette Borg|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura || Lillian Sciberras|| |- ! rowspan="11" | 2019 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || rowspan="11" | Yosanne Vella, Mario Ellul, Maria Giuliana Fenech, Kevin Saliba, Slavomir Ceplo, David Hudson, Justine Sommerville, Kristy Borg, Ruth Ancillary. Margaret Zammit u Joanne Sciberras evalwaw il-kotba fil-kategoriji rispettivi. |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Framed || Maria Grech Ganado || Merlin Publishers |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || 365 || Trevor Żahra || Merlin Publishers |- | Letteratura mhux fittizja || No Man’s Land: People, Place and Pollution || Marie Briguglio & Steve Bonello || Kite Group |- | Traduzzjoni || Antigona || Toni Aquilina || Faraxa Publishing |- | Riċerka Ġenerali || Il-Maltin: Għemilhom, Drawwiehom, Ġrajjiethom - it-Tieni Volum || Steve Borg || Klabb Kotba Maltin |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || Fortress Colony: The Final Act 1945-1964; Vol 4 1961-1964 || Joseph M. Pirotta || Midsea Books |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Parallel Existencies - The Notarial Archives: A Photographer’s Inspiration || || Kite Group |- | colspan="2" | Premju għall-Aħjar Awtur Emerġenti |Gioele Galea|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura || Alfred Sant|| |- | colspan="2" | Premju Poeta Lawreat |Maria Grech Ganado<ref>{{Ċita web|url=https://tvmnews.mt/en/news/maria-grech-ganado-awarded-title-of-maltas-laureate-poet/|titlu=Maria Grech Ganado awarded title of Malta's Laureate Poet|kunjom=|isem=|data=2023-07-14|sit=TVM|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-10-26}}</ref>|| |- ! rowspan="13" | 2020 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Il-Wiċċ l-Ieħor || Ġorġ Peresso || Horizons || rowspan="13" | Carmen Depasquale, Mario Ellul, Maria Giuliana Fenech, Kevin Salba, Josette Attard, Mark Vella, Justine Sommerville, Kristy Borg, u Ruth Ancilleri. Joanne Sciberras minn Malta Libraries ħadet ħsieb tara li kull ktieb ikun ikklassifikat fil-kategorija t-tajba. |- | Poeżiji bil-Malti || Tluq || John Aquilina || Edizzjoni Skarta |- | Poeżija bl-Ingliż || Il-premju ma ngħatax || || |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Għall-Glorja tal-Patrija!: Kapriċċi Patrijottiċi || Aleks Farrugia || Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) |- | Traduzzjoni || Il-premju ma ngħatax || || |- | Drama bil-Malti u bl-Ingliż || Żewġ Drammi: Appuntamenti / Repubblika Immakulata || Simone Spiteri || Simone Spiteri |- | Letteratura mhux fittizja || Murder on the Malta Express: Who Killed Daphne Caruana Galizia? || Carlo Bonini, Manuel Delia, John Sweeney || Midsea Books Ltd. |- | Riċerka Ġenerali || The Joannes Gennadius Maltese Treasure Trove in Athens || Arnold Cassola || Malta University Press (MUP) |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || Ir-Redentur: History, Art and Cult of the Miraculous Effigy of Christ the Redeemer at Senglea, Malta || Jonathan Farrugia (ed.) || Midsea Books Ltd., Senglea Collegiate Chapter |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || The Unreality of Realism: An Insular Perspective on the Development of Modern Art || || Horizons |- | colspan="2" | Premju għall-Aħjar Awtur Emerġenti || Lara Calleja|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura || Trevor Żahra|| |- | colspan="2" | Premju Poeta Lawreat || John Aquilina|| |- ! rowspan="10" | 2021 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || In-Nar Għandu Isem: Noti minn Paġna Intima || Gioele Galea || Horizons || rowspan="10" | William Zammit, Mario Ellul, Maria Giuliana Fenech, John Grech, Stephen Bonanno, Rowna Baldacchino, Nicole Bugeja, Kristy Borg u Ruth Ancilleri. Il-Kap Eżekuttiv ta’ Malta Libraries, Cheryl Falzon, ikkonfermat il-klassifikazzjoni tal-kotba. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Kissirtu Kullimkien || Lara Calleja || Merlin Publishers |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || L-Ambjent li Qeridna: Poeżiji (2017-2020) || Carmel Scicluna || Horizons |- | Traduzzjoni || Mix-Xaqliba ta’ Dar Swann - Ismijiet ta’ Pajjiżi: l-Isem || Paul Zahra || Paul Zahra |- | Letteratura mhux fittizja || Jien - Noti - Jien: Ħsejjes u Stejjer || Immanuel Mifsud, Toni Sant || Klabb Kotba Maltin |- | Riċerka Ġenerali || The Beheading of Ignez: Katabasis, Ezra Pound, and Three Maltese Artists || Giuseppe Schembri-Bonaci || Horizons |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || Crux Invicta: Il-Kurċifiss Mirakuluż u l-Kapuċċini f’Għawdex || Martin Micallef (ed.) || Midsea Books Ltd. |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || The Addolorata Cemetery || || Midsea Books Ltd. |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Awtur Emerġenti |Stephen Lughermo|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba |Rena Balzan|| |- ! rowspan="12" | 2022 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Frammenti || Tyrone Grima || Merlin Publishers || rowspan="12" | Kristy Borg, Nicole Bugeja, Giuliana Fenech, Mario Ellul, Rachel Baldacchino, Carmel Borg, Maria Theuma, Robert Pisani u Caldon Mercieca. Margareth Callus minn Malta Libraries iċċekkjat li l-kotba kienu sottomessi fil-kategorija t-tajba. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Il-Ħamsin: 24 Awtur, 24 Storja, in-Numru 50 || Ġorġ Mallia (ed.) || Klabb Kotba Maltin |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Varjazzjonijiet tas-Skiet || Nadia Mifsud || EDE Books |- | Drama || L-Interrogazzjoni || Alfred Buttigieg || Teatru Malta |- | Letteratura mhux fittizja || Confessions of a European Maltese: The Middle Years, 1975-1992 || Alfred Sant || SKS Publishers |- | Traduzzjoni || Anne Frank: Id-Djarju ta' Tfajla - Edizzjoni Definittiva || Mary Rose Mifsud || Faraxa Publishing |- | Riċerka Ġenerali || Art Nouveau To Modernism : Architecture in Malta 1910-1950 || Conrad Thake || Kite Group |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || The Darmanin Artists: Decorative Marble Production for the British Empire || Jessica Muscat || Kite Group |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || The Darmanin Artists || || Kite Group |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Awtur Emerġenti || Matthew Schembri|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura |Henry Frendo|| |- | colspan="2" | Premju Poeta Lawreat |Nadia Mifsud|| |- ! rowspan="11" | 2023 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Marta Marta || Loranne Vella || Ede Books || rowspan="11" | Omar Seguna, Robert Pisani, Simone Spiteri, Rachel Baldacchino, Liam Gauci, Joseph M Brincat, Sandra Hili Vassallo, Kristy Borg u Charmaine Bonello. Margareth Callus minn Malta Libraries iċċekkjat li l-kotba kienu sottomessi fil-kategorija t-tajba. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Tbajja' tax-Xemx u Stejjer Oħra għad-Dell || Rita Saliba || Klabb Kotba Maltin |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Imbagħad il-Qiegħ || Murad Shubert || Klabb Kotba Maltin |- | Drama || Fil-Ħajja li Jmiss u Drammi Oħra tat-Triq || Lon Kirkop || Merlin Publishers |- | Letteratura mhux fittizja || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax |- | Traduzzjoni || Mur Ġibek... Eżerċizzji ta' Tortura u Seduzzjoni || Mark Vella || Horizons |- | Riċerka Ġenerali || The Art of Dying Well: Visual Cultures in Times of Piety and Plague Malta 1675-1814 || Christian Attard || Kite Group |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || Slavery, Treason and Blood: The 1749 Plot of the Slaves in Malta || William Zammit || Heritage Malta Publishing |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Society Fashion in Malta: The Portrait Photography of Leandro Preziosi 1830-1869 || || Fondazzjoni Patrimonju Malti |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Awtur Emerġenti |Lon Kirkop|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba |Daniel Massa|| |- ! rowspan="11" | 2024 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || colspan="3" | Ma ntgħażlux finalisti || rowspan="11" | Ruth Ancilleri, Robert Attard, Nicole Bugeja, Roderick Mallia, Omar ’N’ Shea, Maria Theuma, Mario Thomas Vassallo, Sherise Zammit u William Zammit. Ħajr ukoll lil Margaret Callus minn Malta Libraries li evalwat il-klassifikazzjoni tal-kotba fil-kategorija rispettivi. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Għażiż Ġismi || Immanuel Mifsud || Klabb Kotba Maltin |- | Drama || colspan="3" | Ma kienx hemm sottomissjonijiet |- | Letteratura mhux fittizja || Fejjaqtni Int: Rużar Briffa - U Jien || Paul P. Borg || Paul P. Borg |- | Traduzzjoni || Il-Frammenti ta’ Saffo || Warren Bartolo || EDE Books |- | Riċerka || Vincenzo Bonello: His Legacy in Heritage || Therese Vella (ed.) || Kite Group |- | Riċerka Storjografika || Jacques François de Chambray: The Order He Served, the Island He Loved, and the Fort He Built || Joseph Scicluna || Kite Group |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Il-Frammenti ta' Saffo || Warren Bartolo (traduttur)|| EDE Books |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Awtur Emerġenti || Ryan Falzon|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura || Giovanni Bonello|| |} == Referenzi == [[Kategorija:Listi relatati ma' Malta]] [[Kategorija:Kotba]] [[Kategorija:Premjijiet]] [[Kategorija:Letteratura Maltija]] sqkag273nx60krcam30kdh64o8kwz7s 0 34768 333575 333543 2026-11-03T13:00:23Z Trigcly 17859 żieda kontenut 333575 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Andrea Kimi Antonelli''' (pronunzja: [anˈdrɛːa ˈkiːmi antoˈnɛlli; twieled fil-25 ta' Awwissu 2006) huwa sewwieq [[Italja|Taljan]] tat-tlielaq tal-[[Karozza|karozzi]] tal-Formula Wieħed mal-Mercedes. Antonelli rebaħ il-Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed fl-2026 mal-Mercedes, u sar l-iżgħar rebbieħ dinji tal-kampjonat dinji fl-[[Storja|istorja]]; huwa rebaħ disa' Grand Prix mid-debutt tiegħu fl-2025. Antonelli twieled u trabba f'[[Bolonja|Bologna]], l-Italja, u huwa iben l-eks sewwieq tat-tlielaq tal-karozzi [[Marco Antonelli]]. Wara karriera ta' suċċess fil-karting — fejn laħaq il-quċċata b'rebħiet wara xulxin tal-Kampjonat [[Ewropa|Ewropew]] fl-2020 u fl-2021 — Antonelli beda jtellaq fil-kategorija tal-Formula taż-żgħar. Huwa ddomina l-kampjonati Taljani u tal-ADAC F4 fl-2022 mal-Prema, rebaħ tellieqa fil-GT3 tal-Italja, u rebaħ il-medalja tad-deheb għall-Italja fil-Logħbiet tal-Motorsport tal-FIA. Huwa mbagħad rebaħ il-Kampjonat Ewropew u l-Kampjonat tal-Lvant Nofsani fil-Formula Reġjonali, qabel ma spiċċa fis-sitt post fl-istaġun tiegħu bħala apprendist tal-Formula 2 tal-FIA. Antonelli kien ilu membru tat-Tim taż-Żgħar tal-Mercedes mill-2019, meta ħa post [[Lewis Hamilton]] biex itellaq flimkien ma' sieħbu [[George Russell]] mal-Mercedes fl-2025 u sar it-tielet l-iżgħar sewwieq fl-istorja tal-Formula 1 tal-età ta' 18-il sena; huwa kiseb l-ewwel podju tiegħu fil-Kanada. It-tim tal-Mercedes rebaħ il-kampjonat tal-kostrutturi fl-2026, u Antonelli rebaħ disa' Grand Prix — inkluż il-Grand Prix ġo pajjiżu l-Italja — u kiser diversi rekords peress li sar l-iżgħar rebbieħ fl-istorja tal-Kampjonat Dinji tal-Formula 1, tal-età ta' 20 sena, kif ukoll l-ewwel rebbieħ Taljan wara 73 sena. Sa Novembru 2026, Antonelli rebaħ disa' Grand Prix, kiseb seba' pole positions, għamel għaxar fastest laps, u kiseb il-podju 19-il darba minn 43 tellieqa fil-Formula Wieħed. Barra minn hekk, huwa kiser ukoll diversi rekords fil-Formula Wieħed, fosthom l-iżgħar sewwieq li kiseb pole position, l-iżgħar sewwieq li għamel fastest lap u l-iżgħar sewwieq li kiseb ''grand chelem''. Antonelli għandu kuntratt mal-Mercedes mill-inqas sa tmiem l-istaġun tal-2027. == Premjijiet u unuri == === Formula Wieħed === * Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed: 2026; * Trofew Lorenzo Bandini: 2026. === Premjijiet oħra === * Nominat għall-Premju tal-Aqwa Sewwieq tal-ESPY: 2026; * Imsemmi bħala wieħed mill-aqwa 100 atleti sportivi ta' ''Time'': 2026; * Taljan fuq il-Podju tal-''Confartigianato Motori'': 2025; * Premju Dallara għall-Aqwa Manuvra biex Jaqla' lis-Sewwieq ta' Qablu: 2024; * Stilla Emerġenti tal-''Confartigianato Motori'': 2024; * Stering tal-Fidda tal-Klabb tal-Karozzi tal-Italja: 2023; * Stering tad-Deheb tal-Pirelli: 2023; * Elmu tad-Deheb ta' ''Autosprint'': 2022, 2023, 2024, 2025; * Stering tad-Deheb tal-Klabb tal-Karozzi tal-Italja: 2022; * Apprendist tas-Sena tal-Karting tal-FIA: 2020. === Ordnijiet u premjijiet speċjali === * Il-Kumitat Olimpiku Nazzjonali Taljan ** [[https://en.wikipedia.org/wiki/File:218px_ribbon_bar_of_Silver_Medal_for_athletic_prowess_(Italy,_2015-).svg|60x60px]] Medalja tal-Fidda għall-Merti Atletiċi: 2020, 2021. == Karting == === Sommarju tal-karriera fil-karting === {| class="wikitable" !Staġun !Serje !Tim !Pożizzjoni |- ! rowspan="4" |2014 | align="left" |Trofew Nazzjonali — 60 Baby | rowspan="2" align="left" |Antonelli Motorsport |6 |- | align="left" |Coppa Italia Zona Centro — 60 Baby |14 |- | align="left" |Trofeo Academy Championkart — Baby Academy | rowspan="2" align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |Championkart International Final — Baby Academy |2 |- ! rowspan="5" |2015 | align="left" |Trofeo Easykart Italia — Easy 60 | rowspan="2" align="left" |MLG Racing |1 |- | align="left" |Easykart International Grand Final — Easy 60 |1 |- | align="left" |Trofeo Nazionale — 60 Mini | align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |WSK Night Edition — 60 Mini | align="left" |Praga Kart Racing |22 |- | align="left" |WSK Final Cup — 60 Mini | align="left" |Antonelli Motorsport |31 |- ! rowspan="9" |2016 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="3" align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat |- | align="left" |Andrea Margutti Trophy — 60 Mini |18 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |21 |- | align="left" |KRS Open Series — 60 Mini | align="left" |Antonelli Motorsport | |- | align="left" |WSK Night Edition — 60 Mini | align="left" |Marco Antonelli |15 |- | align="left" |Italian Championship — 60 Mini | align="left" |RB Racing |16 |- | align="left" |Coppa Italia — 60 Mini | align="left" |Morsicani Racing |3 |- | align="left" |Trofeo delle Industrie — 60 Mini | align="left" |Giugliano Kart |3 |- | align="left" |WSK Final Cup — 60 Mini | align="left" |RB Racing |6 |- ! rowspan="8" |2017 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="4" align="left" |Tony Kart Racing Team |6 |- | align="left" |South Garda Winter Cup — Mini ROK |19 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |3 |- | align="left" |Italian Championship — 60 Mini |8 |- | align="left" |ROK Cup Italy Nord Region — Mini ROK | rowspan="3" align="left" |Antonelli Motorsport |116 |- | align="left" |ROK Cup Italy — Mini ROK |8 |- | align="left" |ROK Cup International Final — Mini ROK |24 |- | align="left" |WSK Final Cup — 60 Mini | align="left" |Tony Kart Racing Team |22 |- ! rowspan="9" |2018 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="8" align="left" |Energy Corse |1 |- | align="left" |South Garda Winter Cup — Mini ROK |1 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |3 |- | align="left" |WSK Open Cup — 60 Mini |6 |- | align="left" |Italian Championship — 60 Mini |2 |- | align="left" |Trofeo d'Autunno — Mini ROK |3 |- | align="left" |ROK Cup Challenge — Mini ROK |1 |- | align="left" |ROK Cup International Final — Mini ROK |1 |- | align="left" |WSK Final Cup — OK-J | align="left" |KR Motorsport |5 |- ! rowspan="13" |2019 | align="left" |WSK Champions Cup — OK-J | rowspan="11" align="left" |Rosberg Racing Academy |4 |- | align="left" |South Garda Winter Cup — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK-J |1 |- | align="left" |Coupe de France — OK-J |4 |- | align="left" |Italian Championship — OK-J |1 |- | align="left" |Italian Championship — X30 Junior |8 |- | align="left" |CIK-FIA European Championship — OK-J |2 |- | align="left" |CIK-FIA World Championship — OK-J |5 |- | align="left" |WSK Open Cup — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Final Cup — OK-J |1 |- | align="left" |SKUSA SuperNationals — KA100 Junior | rowspan="2" align="left" |KartSport North America |2 |- | align="left" |SKUSA SuperNationals — X30 Junior |36 |- ! rowspan="10" |2020 | align="left" |SKUSA Winter Series — KA100 Junior | rowspan="2" align="left" |KartSport North America |1 |- | align="left" |SKUSA Winter Series — X30 Junior |1 |- | align="left" |WSK Champions Cup — OK | rowspan="8" align="left" |KR Motorsport |Mhux ikklassifikat |- | align="left" |South Garda Winter Cup — OK |3 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK |2 |- | align="left" |CIK-FIA European Championship — OK |1 |- | align="left" |Italian Championship — OK |1 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK |1 |- | align="left" |Champions of the Future — OK |9 |- | align="left" |CIK-FIA World Championship — OK |35 |- ! rowspan="8" |2021 | align="left" |WSK Champions Cup — OK | rowspan="8" align="left" |KR Motorsport |2 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK |2 |- | align="left" |WSK Euro Series — KZ2 |46 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK |7 |- | align="left" |Champions of the Future — OK |8 |- | align="left" |CIK-FIA European Championship — OK |1 |- | align="left" |CIK-FIA European Championship — KZ |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |CIK-FIA World Championship — KZ |15 |- !2022 | align="left" |Champions of the Future Winter Series — KZ2 | align="left" |KR Motorsport |34 |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. === Riżultati CIK-FIA === ==== Riżultati tal-Kampjonat Dinji CIK-FIA ==== {| class="wikitable" !Year !Entrant !Class !Circuit !{{abbr|QH|Qualifying heats}} !{{abbr|F|Final}} |- |2019 !Rosberg Racing Academy !OK-J | align="left" |{{flagicon|FIN}} Alahärmä |3rd!{{msrslt|p|5th}} |- |2020 !KR Motorsport !OK | align="left" |{{flagicon|POR}} Portimão |9th!{{msrslt|DNS}} |- |2021 !KR Motorsport !KZ | align="left" |{{flagicon|SWE}} Kristianstad |4th!{{msrslt|op|15th}} |} ==== Riżultati tal-Kampjonat Ewropew CIK-FIA ==== (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi). {| class="wikitable" !Sena !Entità !Klassi !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !Poż. !Punti |- |2019 !Rosberg Racing Academy !OK-J |{{msrslt|np|ANG<br>QH<br>{{small|32}}}}|{{msrslt|op|ANG<br>F<br>{{small|16}}}}|{{msrslt|op|[[Karting Genk|GEN<br>QH]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|p|[[Karting Genk|GEN<br>F]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|b|'''KRI<br>QH'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|p|KRI<br>F<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit de la Sarthe|LEM<br>QH]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de la Sarthe|LEM<br>F]]<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|2nd}}!{{msrslt|s|63}} |- |2020 !KR Motorsport !OK |{{msrslt|p|ZUE<br>QH<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|''ZUE<br>F''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|SAR<br>QH<br>{{small|(5)}}}}|{{msrslt|s|''SAR<br>F''<br>{{small|(2)}}}}|{{msrslt|g|'''WAC<br>QH'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''WAC<br>F'''<br>{{small|1}}}} | colspan="2" |!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|67}} |- | rowspan="2" |2021 ! rowspan="2" |KR Motorsport !OK |{{msrslt|op|[[Karting Genk|GEN<br>QH]]<br>{{small|19}}}}|{{msrslt|p|[[Karting Genk|''GEN<br>F'']]<br>{{small|(7)}}}}|{{msrslt|g|AUB<br>QH<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''AUB<br>F'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|b|'''SAR<br>QH'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|g|SAR<br>F<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''ZUE<br>QH'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''ZUE<br>F'''''<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|103}} |- !KZ |WAC QH |WAC F |{{msrslt|nc|'''[[Adria International Raceway|ADR<br>QH]]'''<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|nc|[[Adria International Raceway|ADR<br>F]]<br>{{small|9}}}} | colspan="4" | !NC† !— |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. == Tlielaq tal-karozzi == === Sommarju tal-karriera fit-tlielaq tal-karozzi === {| class="wikitable" !Staġun !Serje !Tim !Tlielaq !Rebħiet !Poles !L-iktar dawriet veloċi !Podji !Punti !Pożizzjoni |- ! rowspan="2" |2021 | align="left" |Italian F4 Championship | align="left" |Prema Powerteam |9 |0 |0 |0 |3 |54 |10th |- | align="left" |Formula 4 UAE Championship – Trophy Round | align="left" |Abu Dhabi Racing by Prema |1 |0 |1 |0 |1| {{N/A}}! {{msrslt|3rd}} |- ! rowspan="5" |2022 | rowspan="2" align="left" |Formula 4 UAE Championship | align="left" |Prema Racing |4 |2 |1 |2 |4 | rowspan="2" |117 | rowspan="2" |8th |- | align="left" |Abu Dhabi Racing by Prema |4 |0 |0 |1 |1 |- | align="left" |Italian F4 Championship | rowspan="2" align="left" |Prema Racing |20 |13 |14 |14 |15 |362! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |ADAC Formula 4 |15 |9 |7 |8 |12 |313! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |FIA Motorsport Games Formula 4 Cup | align="left" |Team Italy |1 |1 |1 |1 |1| {{N/A}}! {{msrslt|1st}} |- ! rowspan="3" |2023 | align="left" |Formula Regional Middle East Championship | align="left" |Mumbai Falcons Racing Limited |15 |3 |3 |5 |7 |192! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |Formula Regional European Championship | align="left" |Prema Racing |20 |5 |4 |5 |11 |300! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |Italian GT Championship – GT3 Pro | align="left" |AKM Motorsport |2 |1 |1 |2 |2| {{N/A}} |NC† |- ! rowspan="2" |2024 | align="left" |FIA Formula 2 Championship | align="left" |Prema Racing |26 |2 |0 |4 |3 |113 |6th |- | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team | colspan="7" |Test driver |- !2025 | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team |24 |0 |0 |3 |3 |150 |7th |- !2026 | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team |{{sum|{{F1stat|ANT|entries}}|-24}} |{{F1stat|ANT|wins}} |{{F1stat|ANT|poles}} |{{sum|{{F1stat|ANT|fastestlaps}}|-3}} |{{sum|{{F1stat|ANT|podiums}}|-3}} |{{F1R2026|ANT|points}}*! {{msrslt|1st}} |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. {{asterisk}} Staġun għadu għaddej. === Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-F4 === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Year !Entrant !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2021 !Prema Powerteam |LEC 1 |LEC 2 |LEC 3 |MIS 1 |MIS 2 |MIS 3 |VLL 1 |VLL 2 |VLL 3 |IMO 1 |IMO 2 |IMO 3 |{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>1]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|np|[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>3]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|p|[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|np|[[Mugello Circuit|MUG<br>3]]<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|s|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|b|[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|b|[[Monza Circuit|MNZ<br>3]]<br>{{small|3}}}} | !10th !54 |- |2022 !Prema Racing |{{msrslt|np|'''''[[Imola Circuit|IMO<br>1]]'''''<br>{{small|25†}}}}|{{msrslt|np|''[[Imola Circuit|IMO<br>2]]''<br>{{small|24}}}}|{{msrslt|p|[[Imola Circuit|IMO<br>3]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>3]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>3]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>3]]'''''<br>{{small|1}}}} |RBR 1 |{{msrslt|g|'''[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|np|'''''[[Red Bull Ring|RBR<br>3]]'''''<br>{{small|23}}}}|{{msrslt|s|''[[Red Bull Ring|RBR<br>4]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|np|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|11}}}}|{{msrslt|g|'''[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|c|[[Monza Circuit|MNZ<br>3]]<br>{{small|C}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Mugello Circuit|MUG<br>3]]''<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|362}} |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula 4 tal-Emirati Għarab Magħquda === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- | rowspan="2" |2022 !Prema Racing |{{msrslt|g|[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>2]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|b|'''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>3]]'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|s|''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>4]]''<br>{{small|2}}}} |DUB1 1 |DUB1 2 |DUB1 3 |DUB1 4 | colspan="12" | ! rowspan="2" |8th ! rowspan="2" |117 |- !Abu Dhabi Racing by Prema | colspan="8" ||{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|ret|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>3]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|s|''[[Dubai Autodrome|DUB2<br>4]]''<br>{{small|2}}}} |DUB3 1 |DUB3 2 |DUB3 3 |DUB3 4 |YMC2 1 |YMC2 2 |YMC2 3 |YMC2 4 |} === Riżultati tal-Formula 4 tal-ADAC === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2022 !Prema Racing |{{msrslt|g|'''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>3]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Hockenheimring|HOC<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Hockenheimring|HOC<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Hockenheimring|HOC<br>3]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>3]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Nürburgring|NÜR1<br>1]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Nürburgring|NÜR1<br>2]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|p|[[Nürburgring|NÜR1<br>3]]<br>{{small|4}}}} |LAU 1 |LAU 2 |LAU 3 |{{msrslt|g|[[Nürburgring|NÜR2<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Nürburgring|NÜR2<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Nürburgring|NÜR2<br>3]]<br>{{small|6}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|313}} |} === Riżultati tat-Tlielaq tal-Karozzi tal-FIA === {| class="wikitable" !Sena !Entità !Kompetizzjoni !Kwalifikazzjoni !Tellieqa tal-kwalifikazzjoni !Tellieqa prinċipali |- !2022 | align="left" |{{flagicon|ITA}} Tim tal-Italja |Tazza tal-Formula 4 |1 |1 |1 |} === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula Reġjonali tal-Lvant Nofsani === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2023 !Mumbai Falcons Racing Limited |{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB1<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|''[[Dubai Autodrome|DUB1<br>2]]''<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|s|'''[[Dubai Autodrome|DUB1<br>3]]'''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>1]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|ret|[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|s|[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>3]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>3]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Dubai Autodrome|DUB2<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>2]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>3]] <br>{{small|4}}}}|{{msrslt|np|'''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>1]]'''<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>2]]''<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|s|''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>3]]''<br> {{small|2}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|192}} |} === Riżultati tal-Kampjonat Ewropew tal-Formula Reġjonali === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2023 !Prema Racing |{{msrslt|s|[[Imola Circuit|IMO<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|ret|[[Imola Circuit|IMO<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Circuit de Barcelona-Catalunya|CAT<br>1]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Circuit de Barcelona-Catalunya|CAT<br>2]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|p|[[Hungaroring|HUN<br>1]]<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|p|[[Hungaroring|HUN<br>2]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit Paul Ricard|LEC<br>1]]<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Paul Ricard|LEC<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|b|[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|np|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|11}}}}|{{msrslt|g|'''[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>2]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Hockenheimring|HOC<br>1]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[Hockenheimring|HOC<br>2]]<br>{{small|6}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|300}} |} === Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-GT === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !Karozza !Klassi !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !Poż. !Punti |- |2023 !AKM Motorsport !Mercedes-AMG GT3 Evo !GT3 Pro |{{msrslt|nc|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|nc|''[[Misano World Circuit|MIS<br>2]]''<br>{{small|3}}}} |MNZ 1 |MNZ 2 |MUG 1 |MUG 2 |IMO 1 |IMO 2 !NC† !— |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula 2 tal-FIA === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Year !Entrant !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !25 !26 !27 !28 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |{{F2|2024}} !Prema Racing |{{msrslt|np|[[2024 Sakhir Formula 2 round|BHR<br>SPR]]<br>{{small|14}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Sakhir Formula 2 round|BHR<br>FEA]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Jeddah Formula 2 round|JED<br>SPR]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Jeddah Formula 2 round|JED<br>FEA]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Melbourne Formula 2 round|MEL<br>SPR]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Melbourne Formula 2 round|MEL<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Imola Formula 2 round|IMO<br>SPR]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Imola Formula 2 round|IMO<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|''[[2024 Monte Carlo Formula 2 round|MON<br>SPR]]''<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Monte Carlo Formula 2 round|MON<br>FEA]]<br>{{small|7}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Barcelona Formula 2 round|CAT<br>SPR]]<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Barcelona Formula 2 round|CAT<br>FEA]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spielberg Formula 2 round|RBR<br>SPR]]<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spielberg Formula 2 round|RBR<br>FEA]]<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|g|[[2024 Silverstone Formula 2 round|''SIL<br>SPR'']]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Silverstone Formula 2 round|SIL<br>FEA]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Budapest Formula 2 round|HUN<br>SPR]]<br>{{small|14}}}}|{{msrslt|g|[[2024 Budapest Formula 2 round|''HUN<br>FEA'']]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spa-Francorchamps Formula 2 round|SPA<br>SPR]]<br>{{small|6}}}}‡|{{msrslt|p|[[2024 Spa-Francorchamps Formula 2 round|SPA<br>FEA]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Monza Formula 2 round|MNZ<br>SPR]]<br>{{small|18}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Monza Formula 2 round|MNZ<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Baku Formula 2 round|BAK<br>SPR]]<br>{{small|7}}}}|{{msrslt|b|[[2024 Baku Formula 2 round|BAK<br>FEA]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Losail Formula 2 round|LSL<br>SPR]]<br>{{small|19†}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Losail Formula 2 round|LSL<br>FEA]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|wd|[[2024 Yas Island Formula 2 round|YMC<br>SPR]]<br>{{small|WD}}}}|{{msrslt|wd|[[2024 Yas Island Formula 2 round|YMC<br>FEA]]<br>{{small|WD}}}} !6th !113 |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. {{sup|‡}} Punti mnaqqsa mogħtija lill-aqwa ħames pożizzjonijiet biss peress li temm 25 % sa 50 % tad-distanza tat-tellieqa. === Riżultati tal-Formula Wieħed === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi; it-tipa żgħira 'l fuq tindika pożizzjoni sprint fejn kiseb il-punti) {| class="wikitable" !Sena !Entità !Xażì !Magna !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !{{Abbr|WDC|World Drivers' Championship standing}} !Points |- |2024 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W15 !Mercedes-AMG M15 E Performance 1.6 V6 t |BHR |SAU |AUS |JPN |CHN |MIA |EMI |MON |CAN |ESP |AUT |GBR |HUN |BEL |NED|{{msrslt|td|[[2024 Italian Grand Prix|ITA]]<br>{{small|TD}}}} |AZE |SIN |USA|{{msrslt|td|[[2024 Mexico City Grand Prix|MXC]]<br>{{small|TD}}}} |SAP |LVG |QAT |ABU !— !— |- |2025 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W16 !Mercedes-AMG M16 E Performance 1.6 V6 t |{{F1R2025|ANT|AUS2}}|{{F1R2025|ANT|CHN2}}|{{F1R2025|ANT|JPN2}}|{{F1R2025|ANT|BHR2}}|{{F1R2025|ANT|SAU2}}|{{F1R2025|ANT|MIA2}}|{{F1R2025|ANT|EMI2}}|{{F1R2025|ANT|MON2}}|{{F1R2025|ANT|ESP2}}|{{F1R2025|ANT|CAN2}}|{{F1R2025|ANT|AUT2}}|{{F1R2025|ANT|GBR2}}|{{F1R2025|ANT|BEL2}}|{{F1R2025|ANT|HUN2}}|{{F1R2025|ANT|NED2}}|{{F1R2025|ANT|ITA2}}|{{F1R2025|ANT|AZE2}}|{{F1R2025|ANT|SIN2}}|{{F1R2025|ANT|USA2}}|{{F1R2025|ANT|MXC2}}|{{F1R2025|ANT|SAP2}}|{{F1R2025|ANT|LVG2}}|{{F1R2025|ANT|QAT2}}|{{F1R2025|ANT|ABU2}}!{{F1R2025|ANT|WDC}}!{{F1R2025|ANT|points2}} |- |2026 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W17 !Mercedes-AMG M17 E Performance 1.6 V6 t |{{F1R2026|ANT|AUS2}}|{{F1R2026|ANT|CHN2}}|{{F1R2026|ANT|JPN2}}|{{F1R2026|ANT|MIA2}}|{{F1R2026|ANT|CAN2}}|{{F1R2026|ANT|MON2}}|{{F1R2026|ANT|BCN2}}|{{F1R2026|ANT|AUT2}}|{{F1R2026|ANT|GBR2}}|{{F1R2026|ANT|BEL2}}|{{F1R2026|ANT|HUN2}}|{{F1R2026|ANT|NED2}}|{{F1R2026|ANT|ITA2}}|{{F1R2026|ANT|ESP2}}|{{F1R2026|ANT|AZE2}}|{{F1R2026|ANT|BHR2}}|{{F1R2026|ANT|SIN2}}|{{F1R2026|ANT|USA2}}|{{F1R2026|ANT|MXC2}}|{{F1R2026|ANT|SAP2}}|{{F1R2026|ANT|LVG2}}|{{F1R2026|ANT|QAT2}}|{{F1R2026|ANT|ABU2}} |!{{F1R2026|ANT|WDC}}!{{F1R2026|ANT|points2}}* |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. {{asterisk}} Staġun għadu għaddej. ==== Rekords tal-Formula Wieħed ==== Antonelli għandu r-rekords li ġejjin tal-Formula Wieħed: {| class="wikitable" ! colspan="2" |Rekord !Miksub |- |Youngest driver to lead a lap |18 years, 225 days |2025 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to set a fastest lap |18 years, 225 days |2025 Japanese Grand Prix |- |Youngest sprint polesitter |18 years, 250 days |2025 Miami Grand Prix |- |Youngest driver to score a sprint podium finish |19 years, 75 days |2025 São Paulo Grand Prix |- |Most points in first championship season |150 |2025 |- |Youngest polesitter |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest driver to win from pole position |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest driver to score a hat-trick |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest World Drivers' Championship leader |19 years, 216 days |2026 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to win consecutive Grands Prix |19 years, 216 days |2026 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to set a sprint fastest lap |19 years, 271 days |2026 Canadian Grand Prix |- |Youngest driver to score a ''grand chelem'' |19 years, 286 days |2026 Monaco Grand Prix |- |Most consecutive wins from maiden win |5 |2026 Chinese Grand Prix – 2026 Monaco Grand Prix |- |Youngest sprint winner |19 years, 313 days |2026 British Grand Prix |- |Youngest World Drivers' Champion |20 years, 68 days |2026 |- |First driver to win from his first three pole positions |3 |2026 Miami Grand Prix |- |Youngest winner of the Monaco Grand Prix |19 years, 286 days |2026 Monaco Grand Prix |- |First Italian winner of the Italian Grand Prix in 60 years |60 years |2026 Italian Grand Prix |- |First Italian World Drivers' Champion in 73 years |73 years |2026 |- |First World Drivers' Champion born in the 2000s |Born in 2006 |2026 |} == Referenzi == {{DEFAULTSORT:Antonelli, Kimi}} [[Kategorija:Sportivi Taljani]] [[Kategorija:Twieldu fl-2006]] 27wjg5uoyr69v2ppqkub76jgnef0a8j 333576 333575 2026-11-03T13:08:49Z Trigcly 17859 333576 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Andrea Kimi Antonelli''' (pronunzja: [anˈdrɛːa ˈkiːmi antoˈnɛlli; twieled fil-25 ta' Awwissu 2006) huwa sewwieq [[Italja|Taljan]] tat-tlielaq tal-[[Karozza|karozzi]] tal-Formula Wieħed mal-Mercedes. Antonelli rebaħ il-Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed fl-2026 mal-Mercedes, u sar l-iżgħar rebbieħ dinji tal-kampjonat dinji fl-[[Storja|istorja]]; huwa rebaħ disa' Grand Prix mid-debutt tiegħu fl-2025. Antonelli twieled u trabba f'[[Bolonja|Bologna]], l-Italja, u huwa iben l-eks sewwieq tat-tlielaq tal-karozzi [[Marco Antonelli]]. Wara karriera ta' suċċess fil-karting — fejn laħaq il-quċċata b'rebħiet wara xulxin tal-Kampjonat [[Ewropa|Ewropew]] fl-2020 u fl-2021 — Antonelli beda jtellaq fil-kategorija tal-Formula taż-żgħar. Huwa ddomina l-kampjonati Taljani u tal-ADAC F4 fl-2022 mal-Prema, rebaħ tellieqa fil-GT3 tal-Italja, u rebaħ il-medalja tad-deheb għall-Italja fil-Logħbiet tal-Motorsport tal-FIA. Huwa mbagħad rebaħ il-Kampjonat Ewropew u l-Kampjonat tal-Lvant Nofsani fil-Formula Reġjonali, qabel ma spiċċa fis-sitt post fl-istaġun tiegħu bħala apprendist tal-Formula 2 tal-FIA. Antonelli kien ilu membru tat-Tim taż-Żgħar tal-Mercedes mill-2019, meta ħa post [[Lewis Hamilton]] biex itellaq flimkien ma' sieħbu [[George Russell]] mal-Mercedes fl-2025 u sar it-tielet l-iżgħar sewwieq fl-istorja tal-Formula 1 tal-età ta' 18-il sena; huwa kiseb l-ewwel podju tiegħu fil-Kanada. It-tim tal-Mercedes rebaħ il-kampjonat tal-kostrutturi fl-2026, u Antonelli rebaħ disa' Grand Prix — inkluż il-Grand Prix ġo pajjiżu l-Italja — u kiser diversi rekords peress li sar l-iżgħar rebbieħ fl-istorja tal-Kampjonat Dinji tal-Formula 1, tal-età ta' 20 sena, kif ukoll l-ewwel rebbieħ Taljan wara 73 sena. Sa Novembru 2026, Antonelli rebaħ disa' Grand Prix, kiseb seba' pole positions, għamel għaxar fastest laps, u kiseb il-podju 19-il darba minn 43 tellieqa fil-Formula Wieħed. Barra minn hekk, huwa kiser ukoll diversi rekords fil-Formula Wieħed, fosthom l-iżgħar sewwieq li kiseb pole position, l-iżgħar sewwieq li għamel fastest lap u l-iżgħar sewwieq li kiseb ''grand chelem''. Antonelli għandu kuntratt mal-Mercedes mill-inqas sa tmiem l-istaġun tal-2027. == Premjijiet u unuri == === Formula Wieħed === * Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed: 2026; * Trofew Lorenzo Bandini: 2026. === Premjijiet oħra === * Nominat għall-Premju tal-Aqwa Sewwieq tal-ESPY: 2026; * Imsemmi bħala wieħed mill-aqwa 100 atleti sportivi ta' ''Time'': 2026; * Taljan fuq il-Podju tal-''Confartigianato Motori'': 2025; * Premju Dallara għall-Aqwa Manuvra biex Jaqla' lis-Sewwieq ta' Qablu: 2024; * Stilla Emerġenti tal-''Confartigianato Motori'': 2024; * Stering tal-Fidda tal-Klabb tal-Karozzi tal-Italja: 2023; * Stering tad-Deheb tal-Pirelli: 2023; * Elmu tad-Deheb ta' ''Autosprint'': 2022, 2023, 2024, 2025; * Stering tad-Deheb tal-Klabb tal-Karozzi tal-Italja: 2022; * Apprendist tas-Sena tal-Karting tal-FIA: 2020. === Ordnijiet u premjijiet speċjali === * Il-Kumitat Olimpiku Nazzjonali Taljan ** Medalja tal-Fidda għall-Merti Atletiċi: 2020, 2021. == Karting == === Sommarju tal-karriera fil-karting === {| class="wikitable" !Staġun !Serje !Tim !Pożizzjoni |- ! rowspan="4" |2014 | align="left" |Trofew Nazzjonali — 60 Baby | rowspan="2" align="left" |Antonelli Motorsport |6 |- | align="left" |Coppa Italia Zona Centro — 60 Baby |14 |- | align="left" |Trofew Academy Championkart — Baby Academy | rowspan="2" align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |Championkart International Final — Baby Academy |2 |- ! rowspan="5" |2015 | align="left" |Trofew Easykart Italia — Easy 60 | rowspan="2" align="left" |MLG Racing |1 |- | align="left" |Easykart International Grand Final — Easy 60 |1 |- | align="left" |Trofew Nazzjonali — 60 Mini | align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |WSK Edizzjoni ta' Billejl — 60 Mini | align="left" |Praga Kart Racing |22 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |Antonelli Motorsport |31 |- ! rowspan="9" |2016 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="3" align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat |- | align="left" |Trofew Andrea Margutti — 60 Mini |18 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |21 |- | align="left" |KRS Open Series — 60 Mini | align="left" |Antonelli Motorsport | |- | align="left" |WSK Night Edition — 60 Mini | align="left" |Marco Antonelli |15 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini | align="left" |RB Racing |16 |- | align="left" |Coppa Italia — 60 Mini | align="left" |Morsicani Racing |3 |- | align="left" |Trofew tal-Industriji — 60 Mini | align="left" |Giugliano Kart |3 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |RB Racing |6 |- ! rowspan="8" |2017 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="4" align="left" |Tony Kart Racing Team |6 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — Mini ROK |19 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |3 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini |8 |- | align="left" |ROK Cup Italy Nord Region — Mini ROK | rowspan="3" align="left" |Antonelli Motorsport |116 |- | align="left" |ROK Cup Italy — Mini ROK |8 |- | align="left" |ROK Tazza Finali Internazzjonali — Mini ROK |24 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |Tony Kart Racing Team |22 |- ! rowspan="9" |2018 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="8" align="left" |Energy Corse |1 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — Mini ROK |1 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |3 |- | align="left" |WSK Open Cup — 60 Mini |6 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini |2 |- | align="left" |Trofew tal-Ħarifa — Mini ROK |3 |- | align="left" |ROK Cup Challenge — Mini ROK |1 |- | align="left" |ROK Tazza Finali Internazzjonali — Mini ROK |1 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — OK-J | align="left" |KR Motorsport |5 |- ! rowspan="13" |2019 | align="left" |WSK Champions Cup — OK-J | rowspan="11" align="left" |Rosberg Racing Academy |4 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK-J |1 |- | align="left" |Coupe de France — OK-J |4 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — OK-J |1 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — X30 Junior |8 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK-J |2 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Dinji — OK-J |5 |- | align="left" |WSK Open Cup — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — OK-J |1 |- | align="left" |SKUSA SuperNationals — KA100 Junior | rowspan="2" align="left" |KartSport North America |2 |- | align="left" |SKUSA SuperNationals — X30 Junior |36 |- ! rowspan="10" |2020 | align="left" |SKUSA Serje tax-Xitwa — KA100 Junior | rowspan="2" align="left" |KartSport North America |1 |- | align="left" |SKUSA Serje tax-Xitwa — X30 Junior |1 |- | align="left" |WSK Champions Cup — OK | rowspan="8" align="left" |KR Motorsport |Mhux ikklassifikat |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — OK |3 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK |2 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK |1 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — OK |1 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK |1 |- | align="left" |Champions of the Future — OK |9 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Dinji — OK |35 |- ! rowspan="8" |2021 | align="left" |WSK Champions Cup — OK | rowspan="8" align="left" |KR Motorsport |2 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK |2 |- | align="left" |WSK Euro Series — KZ2 |46 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK |7 |- | align="left" |Champions of the Future — OK |8 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK |1 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — KZ |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — KZ |15 |- !2022 | align="left" |Champions of the Future Winter Series — KZ2 | align="left" |KR Motorsport |34 |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. === Riżultati CIK-FIA === ==== Riżultati tal-Kampjonat Dinji CIK-FIA ==== {| class="wikitable" !Sena !Entità !Klassi !Ċirkwit !Pożizzjoni |- |2019 !Rosberg Racing Academy !OK-J | align="left" |{{flagicon|FIN}} Alahärmä |3 |- |2020 !KR Motorsport !OK | align="left" |{{flagicon|POR}} Portimão |9 |- |2021 !KR Motorsport !KZ | align="left" |{{flagicon|SWE}} Kristianstad |4 |} ==== Riżultati tal-Kampjonat Ewropew CIK-FIA ==== (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi). {| class="wikitable" !Sena !Entità !Klassi !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !Poż. !Punti |- |2019 !Rosberg Racing Academy !OK-J |{{msrslt|np|ANG<br>QH<br>{{small|32}}}}|{{msrslt|op|ANG<br>F<br>{{small|16}}}}|{{msrslt|op|[[Karting Genk|GEN<br>QH]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|p|[[Karting Genk|GEN<br>F]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|b|'''KRI<br>QH'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|p|KRI<br>F<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit de la Sarthe|LEM<br>QH]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de la Sarthe|LEM<br>F]]<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|2nd}}!{{msrslt|s|63}} |- |2020 !KR Motorsport !OK |{{msrslt|p|ZUE<br>QH<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|''ZUE<br>F''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|SAR<br>QH<br>{{small|(5)}}}}|{{msrslt|s|''SAR<br>F''<br>{{small|(2)}}}}|{{msrslt|g|'''WAC<br>QH'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''WAC<br>F'''<br>{{small|1}}}} | colspan="2" |!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|67}} |- | rowspan="2" |2021 ! rowspan="2" |KR Motorsport !OK |{{msrslt|op|[[Karting Genk|GEN<br>QH]]<br>{{small|19}}}}|{{msrslt|p|[[Karting Genk|''GEN<br>F'']]<br>{{small|(7)}}}}|{{msrslt|g|AUB<br>QH<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''AUB<br>F'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|b|'''SAR<br>QH'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|g|SAR<br>F<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''ZUE<br>QH'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''ZUE<br>F'''''<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|103}} |- !KZ |WAC QH |WAC F |{{msrslt|nc|'''[[Adria International Raceway|ADR<br>QH]]'''<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|nc|[[Adria International Raceway|ADR<br>F]]<br>{{small|9}}}} | colspan="4" | !NC† !— |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. == Tlielaq tal-karozzi == === Sommarju tal-karriera fit-tlielaq tal-karozzi === {| class="wikitable" !Staġun !Serje !Tim !Tlielaq !Rebħiet !Poles !L-iktar dawriet veloċi !Podji !Punti !Pożizzjoni |- ! rowspan="2" |2021 | align="left" |Italian F4 Championship | align="left" |Prema Powerteam |9 |0 |0 |0 |3 |54 |10th |- | align="left" |Formula 4 UAE Championship – Trophy Round | align="left" |Abu Dhabi Racing by Prema |1 |0 |1 |0 |1| {{N/A}}! {{msrslt|3rd}} |- ! rowspan="5" |2022 | rowspan="2" align="left" |Formula 4 UAE Championship | align="left" |Prema Racing |4 |2 |1 |2 |4 | rowspan="2" |117 | rowspan="2" |8th |- | align="left" |Abu Dhabi Racing by Prema |4 |0 |0 |1 |1 |- | align="left" |Italian F4 Championship | rowspan="2" align="left" |Prema Racing |20 |13 |14 |14 |15 |362! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |ADAC Formula 4 |15 |9 |7 |8 |12 |313! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |FIA Motorsport Games Formula 4 Cup | align="left" |Team Italy |1 |1 |1 |1 |1| {{N/A}}! {{msrslt|1st}} |- ! rowspan="3" |2023 | align="left" |Formula Regional Middle East Championship | align="left" |Mumbai Falcons Racing Limited |15 |3 |3 |5 |7 |192! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |Formula Regional European Championship | align="left" |Prema Racing |20 |5 |4 |5 |11 |300! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |Italian GT Championship – GT3 Pro | align="left" |AKM Motorsport |2 |1 |1 |2 |2| {{N/A}} |NC† |- ! rowspan="2" |2024 | align="left" |FIA Formula 2 Championship | align="left" |Prema Racing |26 |2 |0 |4 |3 |113 |6th |- | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team | colspan="7" |Test driver |- !2025 | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team |24 |0 |0 |3 |3 |150 |7th |- !2026 | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team |{{sum|{{F1stat|ANT|entries}}|-24}} |{{F1stat|ANT|wins}} |{{F1stat|ANT|poles}} |{{sum|{{F1stat|ANT|fastestlaps}}|-3}} |{{sum|{{F1stat|ANT|podiums}}|-3}} |{{F1R2026|ANT|points}}*! {{msrslt|1st}} |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. {{asterisk}} Staġun għadu għaddej. === Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-F4 === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Year !Entrant !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2021 !Prema Powerteam |LEC 1 |LEC 2 |LEC 3 |MIS 1 |MIS 2 |MIS 3 |VLL 1 |VLL 2 |VLL 3 |IMO 1 |IMO 2 |IMO 3 |{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>1]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|np|[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>3]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|p|[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|np|[[Mugello Circuit|MUG<br>3]]<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|s|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|b|[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|b|[[Monza Circuit|MNZ<br>3]]<br>{{small|3}}}} | !10th !54 |- |2022 !Prema Racing |{{msrslt|np|'''''[[Imola Circuit|IMO<br>1]]'''''<br>{{small|25†}}}}|{{msrslt|np|''[[Imola Circuit|IMO<br>2]]''<br>{{small|24}}}}|{{msrslt|p|[[Imola Circuit|IMO<br>3]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>3]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>3]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>3]]'''''<br>{{small|1}}}} |RBR 1 |{{msrslt|g|'''[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|np|'''''[[Red Bull Ring|RBR<br>3]]'''''<br>{{small|23}}}}|{{msrslt|s|''[[Red Bull Ring|RBR<br>4]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|np|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|11}}}}|{{msrslt|g|'''[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|c|[[Monza Circuit|MNZ<br>3]]<br>{{small|C}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Mugello Circuit|MUG<br>3]]''<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|362}} |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula 4 tal-Emirati Għarab Magħquda === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- | rowspan="2" |2022 !Prema Racing |{{msrslt|g|[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>2]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|b|'''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>3]]'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|s|''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>4]]''<br>{{small|2}}}} |DUB1 1 |DUB1 2 |DUB1 3 |DUB1 4 | colspan="12" | ! rowspan="2" |8th ! rowspan="2" |117 |- !Abu Dhabi Racing by Prema | colspan="8" ||{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|ret|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>3]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|s|''[[Dubai Autodrome|DUB2<br>4]]''<br>{{small|2}}}} |DUB3 1 |DUB3 2 |DUB3 3 |DUB3 4 |YMC2 1 |YMC2 2 |YMC2 3 |YMC2 4 |} === Riżultati tal-Formula 4 tal-ADAC === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2022 !Prema Racing |{{msrslt|g|'''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>3]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Hockenheimring|HOC<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Hockenheimring|HOC<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Hockenheimring|HOC<br>3]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>3]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Nürburgring|NÜR1<br>1]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Nürburgring|NÜR1<br>2]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|p|[[Nürburgring|NÜR1<br>3]]<br>{{small|4}}}} |LAU 1 |LAU 2 |LAU 3 |{{msrslt|g|[[Nürburgring|NÜR2<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Nürburgring|NÜR2<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Nürburgring|NÜR2<br>3]]<br>{{small|6}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|313}} |} === Riżultati tat-Tlielaq tal-Karozzi tal-FIA === {| class="wikitable" !Sena !Entità !Kompetizzjoni !Kwalifikazzjoni !Tellieqa tal-kwalifikazzjoni !Tellieqa prinċipali |- !2022 | align="left" |{{flagicon|ITA}} Tim tal-Italja |Tazza tal-Formula 4 |1 |1 |1 |} === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula Reġjonali tal-Lvant Nofsani === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2023 !Mumbai Falcons Racing Limited |{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB1<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|''[[Dubai Autodrome|DUB1<br>2]]''<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|s|'''[[Dubai Autodrome|DUB1<br>3]]'''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>1]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|ret|[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|s|[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>3]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>3]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Dubai Autodrome|DUB2<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>2]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>3]] <br>{{small|4}}}}|{{msrslt|np|'''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>1]]'''<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>2]]''<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|s|''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>3]]''<br> {{small|2}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|192}} |} === Riżultati tal-Kampjonat Ewropew tal-Formula Reġjonali === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2023 !Prema Racing |{{msrslt|s|[[Imola Circuit|IMO<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|ret|[[Imola Circuit|IMO<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Circuit de Barcelona-Catalunya|CAT<br>1]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Circuit de Barcelona-Catalunya|CAT<br>2]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|p|[[Hungaroring|HUN<br>1]]<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|p|[[Hungaroring|HUN<br>2]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit Paul Ricard|LEC<br>1]]<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Paul Ricard|LEC<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|b|[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|np|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|11}}}}|{{msrslt|g|'''[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>2]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Hockenheimring|HOC<br>1]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[Hockenheimring|HOC<br>2]]<br>{{small|6}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|300}} |} === Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-GT === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !Karozza !Klassi !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !Poż. !Punti |- |2023 !AKM Motorsport !Mercedes-AMG GT3 Evo !GT3 Pro |{{msrslt|nc|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|nc|''[[Misano World Circuit|MIS<br>2]]''<br>{{small|3}}}} |MNZ 1 |MNZ 2 |MUG 1 |MUG 2 |IMO 1 |IMO 2 !NC† !— |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula 2 tal-FIA === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Year !Entrant !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !25 !26 !27 !28 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |{{F2|2024}} !Prema Racing |{{msrslt|np|[[2024 Sakhir Formula 2 round|BHR<br>SPR]]<br>{{small|14}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Sakhir Formula 2 round|BHR<br>FEA]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Jeddah Formula 2 round|JED<br>SPR]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Jeddah Formula 2 round|JED<br>FEA]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Melbourne Formula 2 round|MEL<br>SPR]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Melbourne Formula 2 round|MEL<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Imola Formula 2 round|IMO<br>SPR]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Imola Formula 2 round|IMO<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|''[[2024 Monte Carlo Formula 2 round|MON<br>SPR]]''<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Monte Carlo Formula 2 round|MON<br>FEA]]<br>{{small|7}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Barcelona Formula 2 round|CAT<br>SPR]]<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Barcelona Formula 2 round|CAT<br>FEA]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spielberg Formula 2 round|RBR<br>SPR]]<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spielberg Formula 2 round|RBR<br>FEA]]<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|g|[[2024 Silverstone Formula 2 round|''SIL<br>SPR'']]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Silverstone Formula 2 round|SIL<br>FEA]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Budapest Formula 2 round|HUN<br>SPR]]<br>{{small|14}}}}|{{msrslt|g|[[2024 Budapest Formula 2 round|''HUN<br>FEA'']]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spa-Francorchamps Formula 2 round|SPA<br>SPR]]<br>{{small|6}}}}‡|{{msrslt|p|[[2024 Spa-Francorchamps Formula 2 round|SPA<br>FEA]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Monza Formula 2 round|MNZ<br>SPR]]<br>{{small|18}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Monza Formula 2 round|MNZ<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Baku Formula 2 round|BAK<br>SPR]]<br>{{small|7}}}}|{{msrslt|b|[[2024 Baku Formula 2 round|BAK<br>FEA]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Losail Formula 2 round|LSL<br>SPR]]<br>{{small|19†}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Losail Formula 2 round|LSL<br>FEA]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|wd|[[2024 Yas Island Formula 2 round|YMC<br>SPR]]<br>{{small|WD}}}}|{{msrslt|wd|[[2024 Yas Island Formula 2 round|YMC<br>FEA]]<br>{{small|WD}}}} !6th !113 |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. {{sup|‡}} Punti mnaqqsa mogħtija lill-aqwa ħames pożizzjonijiet biss peress li temm 25 % sa 50 % tad-distanza tat-tellieqa. === Riżultati tal-Formula Wieħed === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi; it-tipa żgħira 'l fuq tindika pożizzjoni sprint fejn kiseb il-punti) {| class="wikitable" !Sena !Entità !Xażì !Magna !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !{{Abbr|WDC|World Drivers' Championship standing}} !Points |- |2024 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W15 !Mercedes-AMG M15 E Performance 1.6 V6 t |BHR |SAU |AUS |JPN |CHN |MIA |EMI |MON |CAN |ESP |AUT |GBR |HUN |BEL |NED|{{msrslt|td|[[2024 Italian Grand Prix|ITA]]<br>{{small|TD}}}} |AZE |SIN |USA|{{msrslt|td|[[2024 Mexico City Grand Prix|MXC]]<br>{{small|TD}}}} |SAP |LVG |QAT |ABU !— !— |- |2025 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W16 !Mercedes-AMG M16 E Performance 1.6 V6 t |{{F1R2025|ANT|AUS2}}|{{F1R2025|ANT|CHN2}}|{{F1R2025|ANT|JPN2}}|{{F1R2025|ANT|BHR2}}|{{F1R2025|ANT|SAU2}}|{{F1R2025|ANT|MIA2}}|{{F1R2025|ANT|EMI2}}|{{F1R2025|ANT|MON2}}|{{F1R2025|ANT|ESP2}}|{{F1R2025|ANT|CAN2}}|{{F1R2025|ANT|AUT2}}|{{F1R2025|ANT|GBR2}}|{{F1R2025|ANT|BEL2}}|{{F1R2025|ANT|HUN2}}|{{F1R2025|ANT|NED2}}|{{F1R2025|ANT|ITA2}}|{{F1R2025|ANT|AZE2}}|{{F1R2025|ANT|SIN2}}|{{F1R2025|ANT|USA2}}|{{F1R2025|ANT|MXC2}}|{{F1R2025|ANT|SAP2}}|{{F1R2025|ANT|LVG2}}|{{F1R2025|ANT|QAT2}}|{{F1R2025|ANT|ABU2}}!{{F1R2025|ANT|WDC}}!{{F1R2025|ANT|points2}} |- |2026 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W17 !Mercedes-AMG M17 E Performance 1.6 V6 t |{{F1R2026|ANT|AUS2}}|{{F1R2026|ANT|CHN2}}|{{F1R2026|ANT|JPN2}}|{{F1R2026|ANT|MIA2}}|{{F1R2026|ANT|CAN2}}|{{F1R2026|ANT|MON2}}|{{F1R2026|ANT|BCN2}}|{{F1R2026|ANT|AUT2}}|{{F1R2026|ANT|GBR2}}|{{F1R2026|ANT|BEL2}}|{{F1R2026|ANT|HUN2}}|{{F1R2026|ANT|NED2}}|{{F1R2026|ANT|ITA2}}|{{F1R2026|ANT|ESP2}}|{{F1R2026|ANT|AZE2}}|{{F1R2026|ANT|BHR2}}|{{F1R2026|ANT|SIN2}}|{{F1R2026|ANT|USA2}}|{{F1R2026|ANT|MXC2}}|{{F1R2026|ANT|SAP2}}|{{F1R2026|ANT|LVG2}}|{{F1R2026|ANT|QAT2}}|{{F1R2026|ANT|ABU2}} |!{{F1R2026|ANT|WDC}}!{{F1R2026|ANT|points2}}* |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. Staġun għadu għaddej. ==== Rekords tal-Formula Wieħed ==== Antonelli għandu r-rekords li ġejjin tal-Formula Wieħed: {| class="wikitable" ! colspan="2" |Rekord !Miksub |- |Youngest driver to lead a lap |18 years, 225 days |2025 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to set a fastest lap |18 years, 225 days |2025 Japanese Grand Prix |- |Youngest sprint polesitter |18 years, 250 days |2025 Miami Grand Prix |- |Youngest driver to score a sprint podium finish |19 years, 75 days |2025 São Paulo Grand Prix |- |Most points in first championship season |150 |2025 |- |Youngest polesitter |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest driver to win from pole position |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest driver to score a hat-trick |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest World Drivers' Championship leader |19 years, 216 days |2026 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to win consecutive Grands Prix |19 years, 216 days |2026 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to set a sprint fastest lap |19 years, 271 days |2026 Canadian Grand Prix |- |Youngest driver to score a ''grand chelem'' |19 years, 286 days |2026 Monaco Grand Prix |- |Most consecutive wins from maiden win |5 |2026 Chinese Grand Prix – 2026 Monaco Grand Prix |- |Youngest sprint winner |19 years, 313 days |2026 British Grand Prix |- |Youngest World Drivers' Champion |20 years, 68 days |2026 |- |First driver to win from his first three pole positions |3 |2026 Miami Grand Prix |- |Youngest winner of the Monaco Grand Prix |19 years, 286 days |2026 Monaco Grand Prix |- |First Italian winner of the Italian Grand Prix in 60 years |60 years |2026 Italian Grand Prix |- |First Italian World Drivers' Champion in 73 years |73 years |2026 |- |First World Drivers' Champion born in the 2000s |Born in 2006 |2026 |} == Referenzi == {{DEFAULTSORT:Antonelli, Kimi}} [[Kategorija:Sportivi Taljani]] [[Kategorija:Twieldu fl-2006]] dfdl3s32o8y741kyvos8zi32atyie41 333577 333576 2026-11-03T13:11:12Z Trigcly 17859 /* Sommarju tal-karriera fit-tlielaq tal-karozzi */ 333577 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Andrea Kimi Antonelli''' (pronunzja: [anˈdrɛːa ˈkiːmi antoˈnɛlli; twieled fil-25 ta' Awwissu 2006) huwa sewwieq [[Italja|Taljan]] tat-tlielaq tal-[[Karozza|karozzi]] tal-Formula Wieħed mal-Mercedes. Antonelli rebaħ il-Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed fl-2026 mal-Mercedes, u sar l-iżgħar rebbieħ dinji tal-kampjonat dinji fl-[[Storja|istorja]]; huwa rebaħ disa' Grand Prix mid-debutt tiegħu fl-2025. Antonelli twieled u trabba f'[[Bolonja|Bologna]], l-Italja, u huwa iben l-eks sewwieq tat-tlielaq tal-karozzi [[Marco Antonelli]]. Wara karriera ta' suċċess fil-karting — fejn laħaq il-quċċata b'rebħiet wara xulxin tal-Kampjonat [[Ewropa|Ewropew]] fl-2020 u fl-2021 — Antonelli beda jtellaq fil-kategorija tal-Formula taż-żgħar. Huwa ddomina l-kampjonati Taljani u tal-ADAC F4 fl-2022 mal-Prema, rebaħ tellieqa fil-GT3 tal-Italja, u rebaħ il-medalja tad-deheb għall-Italja fil-Logħbiet tal-Motorsport tal-FIA. Huwa mbagħad rebaħ il-Kampjonat Ewropew u l-Kampjonat tal-Lvant Nofsani fil-Formula Reġjonali, qabel ma spiċċa fis-sitt post fl-istaġun tiegħu bħala apprendist tal-Formula 2 tal-FIA. Antonelli kien ilu membru tat-Tim taż-Żgħar tal-Mercedes mill-2019, meta ħa post [[Lewis Hamilton]] biex itellaq flimkien ma' sieħbu [[George Russell]] mal-Mercedes fl-2025 u sar it-tielet l-iżgħar sewwieq fl-istorja tal-Formula 1 tal-età ta' 18-il sena; huwa kiseb l-ewwel podju tiegħu fil-Kanada. It-tim tal-Mercedes rebaħ il-kampjonat tal-kostrutturi fl-2026, u Antonelli rebaħ disa' Grand Prix — inkluż il-Grand Prix ġo pajjiżu l-Italja — u kiser diversi rekords peress li sar l-iżgħar rebbieħ fl-istorja tal-Kampjonat Dinji tal-Formula 1, tal-età ta' 20 sena, kif ukoll l-ewwel rebbieħ Taljan wara 73 sena. Sa Novembru 2026, Antonelli rebaħ disa' Grand Prix, kiseb seba' pole positions, għamel għaxar fastest laps, u kiseb il-podju 19-il darba minn 43 tellieqa fil-Formula Wieħed. Barra minn hekk, huwa kiser ukoll diversi rekords fil-Formula Wieħed, fosthom l-iżgħar sewwieq li kiseb pole position, l-iżgħar sewwieq li għamel fastest lap u l-iżgħar sewwieq li kiseb ''grand chelem''. Antonelli għandu kuntratt mal-Mercedes mill-inqas sa tmiem l-istaġun tal-2027. == Premjijiet u unuri == === Formula Wieħed === * Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed: 2026; * Trofew Lorenzo Bandini: 2026. === Premjijiet oħra === * Nominat għall-Premju tal-Aqwa Sewwieq tal-ESPY: 2026; * Imsemmi bħala wieħed mill-aqwa 100 atleti sportivi ta' ''Time'': 2026; * Taljan fuq il-Podju tal-''Confartigianato Motori'': 2025; * Premju Dallara għall-Aqwa Manuvra biex Jaqla' lis-Sewwieq ta' Qablu: 2024; * Stilla Emerġenti tal-''Confartigianato Motori'': 2024; * Stering tal-Fidda tal-Klabb tal-Karozzi tal-Italja: 2023; * Stering tad-Deheb tal-Pirelli: 2023; * Elmu tad-Deheb ta' ''Autosprint'': 2022, 2023, 2024, 2025; * Stering tad-Deheb tal-Klabb tal-Karozzi tal-Italja: 2022; * Apprendist tas-Sena tal-Karting tal-FIA: 2020. === Ordnijiet u premjijiet speċjali === * Il-Kumitat Olimpiku Nazzjonali Taljan ** Medalja tal-Fidda għall-Merti Atletiċi: 2020, 2021. == Karting == === Sommarju tal-karriera fil-karting === {| class="wikitable" !Staġun !Serje !Tim !Pożizzjoni |- ! rowspan="4" |2014 | align="left" |Trofew Nazzjonali — 60 Baby | rowspan="2" align="left" |Antonelli Motorsport |6 |- | align="left" |Coppa Italia Zona Centro — 60 Baby |14 |- | align="left" |Trofew Academy Championkart — Baby Academy | rowspan="2" align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |Championkart International Final — Baby Academy |2 |- ! rowspan="5" |2015 | align="left" |Trofew Easykart Italia — Easy 60 | rowspan="2" align="left" |MLG Racing |1 |- | align="left" |Easykart International Grand Final — Easy 60 |1 |- | align="left" |Trofew Nazzjonali — 60 Mini | align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |WSK Edizzjoni ta' Billejl — 60 Mini | align="left" |Praga Kart Racing |22 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |Antonelli Motorsport |31 |- ! rowspan="9" |2016 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="3" align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat |- | align="left" |Trofew Andrea Margutti — 60 Mini |18 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |21 |- | align="left" |KRS Open Series — 60 Mini | align="left" |Antonelli Motorsport | |- | align="left" |WSK Night Edition — 60 Mini | align="left" |Marco Antonelli |15 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini | align="left" |RB Racing |16 |- | align="left" |Coppa Italia — 60 Mini | align="left" |Morsicani Racing |3 |- | align="left" |Trofew tal-Industriji — 60 Mini | align="left" |Giugliano Kart |3 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |RB Racing |6 |- ! rowspan="8" |2017 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="4" align="left" |Tony Kart Racing Team |6 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — Mini ROK |19 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |3 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini |8 |- | align="left" |ROK Cup Italy Nord Region — Mini ROK | rowspan="3" align="left" |Antonelli Motorsport |116 |- | align="left" |ROK Cup Italy — Mini ROK |8 |- | align="left" |ROK Tazza Finali Internazzjonali — Mini ROK |24 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |Tony Kart Racing Team |22 |- ! rowspan="9" |2018 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="8" align="left" |Energy Corse |1 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — Mini ROK |1 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |3 |- | align="left" |WSK Open Cup — 60 Mini |6 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini |2 |- | align="left" |Trofew tal-Ħarifa — Mini ROK |3 |- | align="left" |ROK Cup Challenge — Mini ROK |1 |- | align="left" |ROK Tazza Finali Internazzjonali — Mini ROK |1 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — OK-J | align="left" |KR Motorsport |5 |- ! rowspan="13" |2019 | align="left" |WSK Champions Cup — OK-J | rowspan="11" align="left" |Rosberg Racing Academy |4 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK-J |1 |- | align="left" |Coupe de France — OK-J |4 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — OK-J |1 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — X30 Junior |8 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK-J |2 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Dinji — OK-J |5 |- | align="left" |WSK Open Cup — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — OK-J |1 |- | align="left" |SKUSA SuperNationals — KA100 Junior | rowspan="2" align="left" |KartSport North America |2 |- | align="left" |SKUSA SuperNationals — X30 Junior |36 |- ! rowspan="10" |2020 | align="left" |SKUSA Serje tax-Xitwa — KA100 Junior | rowspan="2" align="left" |KartSport North America |1 |- | align="left" |SKUSA Serje tax-Xitwa — X30 Junior |1 |- | align="left" |WSK Champions Cup — OK | rowspan="8" align="left" |KR Motorsport |Mhux ikklassifikat |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — OK |3 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK |2 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK |1 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — OK |1 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK |1 |- | align="left" |Champions of the Future — OK |9 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Dinji — OK |35 |- ! rowspan="8" |2021 | align="left" |WSK Champions Cup — OK | rowspan="8" align="left" |KR Motorsport |2 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK |2 |- | align="left" |WSK Euro Series — KZ2 |46 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK |7 |- | align="left" |Champions of the Future — OK |8 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK |1 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — KZ |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — KZ |15 |- !2022 | align="left" |Champions of the Future Winter Series — KZ2 | align="left" |KR Motorsport |34 |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. === Riżultati CIK-FIA === ==== Riżultati tal-Kampjonat Dinji CIK-FIA ==== {| class="wikitable" !Sena !Entità !Klassi !Ċirkwit !Pożizzjoni |- |2019 !Rosberg Racing Academy !OK-J | align="left" |{{flagicon|FIN}} Alahärmä |3 |- |2020 !KR Motorsport !OK | align="left" |{{flagicon|POR}} Portimão |9 |- |2021 !KR Motorsport !KZ | align="left" |{{flagicon|SWE}} Kristianstad |4 |} ==== Riżultati tal-Kampjonat Ewropew CIK-FIA ==== (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi). {| class="wikitable" !Sena !Entità !Klassi !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !Poż. !Punti |- |2019 !Rosberg Racing Academy !OK-J |{{msrslt|np|ANG<br>QH<br>{{small|32}}}}|{{msrslt|op|ANG<br>F<br>{{small|16}}}}|{{msrslt|op|[[Karting Genk|GEN<br>QH]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|p|[[Karting Genk|GEN<br>F]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|b|'''KRI<br>QH'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|p|KRI<br>F<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit de la Sarthe|LEM<br>QH]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de la Sarthe|LEM<br>F]]<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|2nd}}!{{msrslt|s|63}} |- |2020 !KR Motorsport !OK |{{msrslt|p|ZUE<br>QH<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|''ZUE<br>F''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|SAR<br>QH<br>{{small|(5)}}}}|{{msrslt|s|''SAR<br>F''<br>{{small|(2)}}}}|{{msrslt|g|'''WAC<br>QH'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''WAC<br>F'''<br>{{small|1}}}} | colspan="2" |!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|67}} |- | rowspan="2" |2021 ! rowspan="2" |KR Motorsport !OK |{{msrslt|op|[[Karting Genk|GEN<br>QH]]<br>{{small|19}}}}|{{msrslt|p|[[Karting Genk|''GEN<br>F'']]<br>{{small|(7)}}}}|{{msrslt|g|AUB<br>QH<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''AUB<br>F'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|b|'''SAR<br>QH'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|g|SAR<br>F<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''ZUE<br>QH'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''ZUE<br>F'''''<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|103}} |- !KZ |WAC QH |WAC F |{{msrslt|nc|'''[[Adria International Raceway|ADR<br>QH]]'''<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|nc|[[Adria International Raceway|ADR<br>F]]<br>{{small|9}}}} | colspan="4" | !NC† !— |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. == Tlielaq tal-karozzi == === Sommarju tal-karriera fit-tlielaq tal-karozzi === {| class="wikitable" !Staġun !Serje !Tim !Tlielaq !Rebħiet !Poles !L-iktar dawriet veloċi !Podji !Punti !Pożizzjoni |- ! rowspan="2" |2021 | align="left" |Italian F4 Championship | align="left" |Prema Powerteam |9 |0 |0 |0 |3 |54 |10th |- | align="left" |Formula 4 UAE Championship – Trophy Round | align="left" |Abu Dhabi Racing by Prema |1 |0 |1 |0 |1| {{N/A}}! {{msrslt|3rd}} |- ! rowspan="5" |2022 | rowspan="2" align="left" |Formula 4 UAE Championship | align="left" |Prema Racing |4 |2 |1 |2 |4 | rowspan="2" |117 | rowspan="2" |8th |- | align="left" |Abu Dhabi Racing by Prema |4 |0 |0 |1 |1 |- | align="left" |Italian F4 Championship | rowspan="2" align="left" |Prema Racing |20 |13 |14 |14 |15 |362! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |ADAC Formula 4 |15 |9 |7 |8 |12 |313! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |FIA Motorsport Games Formula 4 Cup | align="left" |Team Italy |1 |1 |1 |1 |1| 1 |- ! rowspan="3" |2023 | align="left" |Formula Regional Middle East Championship | align="left" |Mumbai Falcons Racing Limited |15 |3 |3 |5 |7 |192! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |Formula Regional European Championship | align="left" |Prema Racing |20 |5 |4 |5 |11 |300! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |Italian GT Championship – GT3 Pro | align="left" |AKM Motorsport |2 |1 |1 |2 |2| {{N/A}} |NC† |- ! rowspan="2" |2024 | align="left" |FIA Formula 2 Championship | align="left" |Prema Racing |26 |2 |0 |4 |3 |113 |6th |- | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team | colspan="7" |Test driver |- !2025 | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team |24 |0 |0 |3 |3 |150 |7th |- !2026 | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team |{{sum|{{F1stat|ANT|entries}}|-24}} |{{F1stat|ANT|wins}} |{{F1stat|ANT|poles}} |{{sum|{{F1stat|ANT|fastestlaps}}|-3}} |{{sum|{{F1stat|ANT|podiums}}|-3}} |{{F1R2026|ANT|points}}*! {{msrslt|1st}} |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. {{asterisk}} Staġun għadu għaddej. === Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-F4 === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Year !Entrant !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2021 !Prema Powerteam |LEC 1 |LEC 2 |LEC 3 |MIS 1 |MIS 2 |MIS 3 |VLL 1 |VLL 2 |VLL 3 |IMO 1 |IMO 2 |IMO 3 |{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>1]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|np|[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>3]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|p|[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|np|[[Mugello Circuit|MUG<br>3]]<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|s|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|b|[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|b|[[Monza Circuit|MNZ<br>3]]<br>{{small|3}}}} | !10th !54 |- |2022 !Prema Racing |{{msrslt|np|'''''[[Imola Circuit|IMO<br>1]]'''''<br>{{small|25†}}}}|{{msrslt|np|''[[Imola Circuit|IMO<br>2]]''<br>{{small|24}}}}|{{msrslt|p|[[Imola Circuit|IMO<br>3]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>3]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>3]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>3]]'''''<br>{{small|1}}}} |RBR 1 |{{msrslt|g|'''[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|np|'''''[[Red Bull Ring|RBR<br>3]]'''''<br>{{small|23}}}}|{{msrslt|s|''[[Red Bull Ring|RBR<br>4]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|np|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|11}}}}|{{msrslt|g|'''[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|c|[[Monza Circuit|MNZ<br>3]]<br>{{small|C}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Mugello Circuit|MUG<br>3]]''<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|362}} |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula 4 tal-Emirati Għarab Magħquda === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- | rowspan="2" |2022 !Prema Racing |{{msrslt|g|[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>2]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|b|'''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>3]]'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|s|''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>4]]''<br>{{small|2}}}} |DUB1 1 |DUB1 2 |DUB1 3 |DUB1 4 | colspan="12" | ! rowspan="2" |8th ! rowspan="2" |117 |- !Abu Dhabi Racing by Prema | colspan="8" ||{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|ret|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>3]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|s|''[[Dubai Autodrome|DUB2<br>4]]''<br>{{small|2}}}} |DUB3 1 |DUB3 2 |DUB3 3 |DUB3 4 |YMC2 1 |YMC2 2 |YMC2 3 |YMC2 4 |} === Riżultati tal-Formula 4 tal-ADAC === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2022 !Prema Racing |{{msrslt|g|'''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>3]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Hockenheimring|HOC<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Hockenheimring|HOC<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Hockenheimring|HOC<br>3]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>3]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Nürburgring|NÜR1<br>1]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Nürburgring|NÜR1<br>2]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|p|[[Nürburgring|NÜR1<br>3]]<br>{{small|4}}}} |LAU 1 |LAU 2 |LAU 3 |{{msrslt|g|[[Nürburgring|NÜR2<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Nürburgring|NÜR2<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Nürburgring|NÜR2<br>3]]<br>{{small|6}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|313}} |} === Riżultati tat-Tlielaq tal-Karozzi tal-FIA === {| class="wikitable" !Sena !Entità !Kompetizzjoni !Kwalifikazzjoni !Tellieqa tal-kwalifikazzjoni !Tellieqa prinċipali |- !2022 | align="left" |{{flagicon|ITA}} Tim tal-Italja |Tazza tal-Formula 4 |1 |1 |1 |} === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula Reġjonali tal-Lvant Nofsani === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2023 !Mumbai Falcons Racing Limited |{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB1<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|''[[Dubai Autodrome|DUB1<br>2]]''<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|s|'''[[Dubai Autodrome|DUB1<br>3]]'''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>1]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|ret|[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|s|[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>3]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>3]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Dubai Autodrome|DUB2<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>2]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>3]] <br>{{small|4}}}}|{{msrslt|np|'''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>1]]'''<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>2]]''<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|s|''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>3]]''<br> {{small|2}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|192}} |} === Riżultati tal-Kampjonat Ewropew tal-Formula Reġjonali === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2023 !Prema Racing |{{msrslt|s|[[Imola Circuit|IMO<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|ret|[[Imola Circuit|IMO<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Circuit de Barcelona-Catalunya|CAT<br>1]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Circuit de Barcelona-Catalunya|CAT<br>2]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|p|[[Hungaroring|HUN<br>1]]<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|p|[[Hungaroring|HUN<br>2]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit Paul Ricard|LEC<br>1]]<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Paul Ricard|LEC<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|b|[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|np|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|11}}}}|{{msrslt|g|'''[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>2]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Hockenheimring|HOC<br>1]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[Hockenheimring|HOC<br>2]]<br>{{small|6}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|300}} |} === Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-GT === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !Karozza !Klassi !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !Poż. !Punti |- |2023 !AKM Motorsport !Mercedes-AMG GT3 Evo !GT3 Pro |{{msrslt|nc|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|nc|''[[Misano World Circuit|MIS<br>2]]''<br>{{small|3}}}} |MNZ 1 |MNZ 2 |MUG 1 |MUG 2 |IMO 1 |IMO 2 !NC† !— |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula 2 tal-FIA === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Year !Entrant !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !25 !26 !27 !28 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |{{F2|2024}} !Prema Racing |{{msrslt|np|[[2024 Sakhir Formula 2 round|BHR<br>SPR]]<br>{{small|14}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Sakhir Formula 2 round|BHR<br>FEA]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Jeddah Formula 2 round|JED<br>SPR]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Jeddah Formula 2 round|JED<br>FEA]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Melbourne Formula 2 round|MEL<br>SPR]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Melbourne Formula 2 round|MEL<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Imola Formula 2 round|IMO<br>SPR]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Imola Formula 2 round|IMO<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|''[[2024 Monte Carlo Formula 2 round|MON<br>SPR]]''<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Monte Carlo Formula 2 round|MON<br>FEA]]<br>{{small|7}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Barcelona Formula 2 round|CAT<br>SPR]]<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Barcelona Formula 2 round|CAT<br>FEA]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spielberg Formula 2 round|RBR<br>SPR]]<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spielberg Formula 2 round|RBR<br>FEA]]<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|g|[[2024 Silverstone Formula 2 round|''SIL<br>SPR'']]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Silverstone Formula 2 round|SIL<br>FEA]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Budapest Formula 2 round|HUN<br>SPR]]<br>{{small|14}}}}|{{msrslt|g|[[2024 Budapest Formula 2 round|''HUN<br>FEA'']]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spa-Francorchamps Formula 2 round|SPA<br>SPR]]<br>{{small|6}}}}‡|{{msrslt|p|[[2024 Spa-Francorchamps Formula 2 round|SPA<br>FEA]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Monza Formula 2 round|MNZ<br>SPR]]<br>{{small|18}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Monza Formula 2 round|MNZ<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Baku Formula 2 round|BAK<br>SPR]]<br>{{small|7}}}}|{{msrslt|b|[[2024 Baku Formula 2 round|BAK<br>FEA]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Losail Formula 2 round|LSL<br>SPR]]<br>{{small|19†}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Losail Formula 2 round|LSL<br>FEA]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|wd|[[2024 Yas Island Formula 2 round|YMC<br>SPR]]<br>{{small|WD}}}}|{{msrslt|wd|[[2024 Yas Island Formula 2 round|YMC<br>FEA]]<br>{{small|WD}}}} !6th !113 |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. {{sup|‡}} Punti mnaqqsa mogħtija lill-aqwa ħames pożizzjonijiet biss peress li temm 25 % sa 50 % tad-distanza tat-tellieqa. === Riżultati tal-Formula Wieħed === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi; it-tipa żgħira 'l fuq tindika pożizzjoni sprint fejn kiseb il-punti) {| class="wikitable" !Sena !Entità !Xażì !Magna !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !{{Abbr|WDC|World Drivers' Championship standing}} !Points |- |2024 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W15 !Mercedes-AMG M15 E Performance 1.6 V6 t |BHR |SAU |AUS |JPN |CHN |MIA |EMI |MON |CAN |ESP |AUT |GBR |HUN |BEL |NED|{{msrslt|td|[[2024 Italian Grand Prix|ITA]]<br>{{small|TD}}}} |AZE |SIN |USA|{{msrslt|td|[[2024 Mexico City Grand Prix|MXC]]<br>{{small|TD}}}} |SAP |LVG |QAT |ABU !— !— |- |2025 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W16 !Mercedes-AMG M16 E Performance 1.6 V6 t |{{F1R2025|ANT|AUS2}}|{{F1R2025|ANT|CHN2}}|{{F1R2025|ANT|JPN2}}|{{F1R2025|ANT|BHR2}}|{{F1R2025|ANT|SAU2}}|{{F1R2025|ANT|MIA2}}|{{F1R2025|ANT|EMI2}}|{{F1R2025|ANT|MON2}}|{{F1R2025|ANT|ESP2}}|{{F1R2025|ANT|CAN2}}|{{F1R2025|ANT|AUT2}}|{{F1R2025|ANT|GBR2}}|{{F1R2025|ANT|BEL2}}|{{F1R2025|ANT|HUN2}}|{{F1R2025|ANT|NED2}}|{{F1R2025|ANT|ITA2}}|{{F1R2025|ANT|AZE2}}|{{F1R2025|ANT|SIN2}}|{{F1R2025|ANT|USA2}}|{{F1R2025|ANT|MXC2}}|{{F1R2025|ANT|SAP2}}|{{F1R2025|ANT|LVG2}}|{{F1R2025|ANT|QAT2}}|{{F1R2025|ANT|ABU2}}!{{F1R2025|ANT|WDC}}!{{F1R2025|ANT|points2}} |- |2026 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W17 !Mercedes-AMG M17 E Performance 1.6 V6 t |{{F1R2026|ANT|AUS2}}|{{F1R2026|ANT|CHN2}}|{{F1R2026|ANT|JPN2}}|{{F1R2026|ANT|MIA2}}|{{F1R2026|ANT|CAN2}}|{{F1R2026|ANT|MON2}}|{{F1R2026|ANT|BCN2}}|{{F1R2026|ANT|AUT2}}|{{F1R2026|ANT|GBR2}}|{{F1R2026|ANT|BEL2}}|{{F1R2026|ANT|HUN2}}|{{F1R2026|ANT|NED2}}|{{F1R2026|ANT|ITA2}}|{{F1R2026|ANT|ESP2}}|{{F1R2026|ANT|AZE2}}|{{F1R2026|ANT|BHR2}}|{{F1R2026|ANT|SIN2}}|{{F1R2026|ANT|USA2}}|{{F1R2026|ANT|MXC2}}|{{F1R2026|ANT|SAP2}}|{{F1R2026|ANT|LVG2}}|{{F1R2026|ANT|QAT2}}|{{F1R2026|ANT|ABU2}} |!{{F1R2026|ANT|WDC}}!{{F1R2026|ANT|points2}}* |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. Staġun għadu għaddej. ==== Rekords tal-Formula Wieħed ==== Antonelli għandu r-rekords li ġejjin tal-Formula Wieħed: {| class="wikitable" ! colspan="2" |Rekord !Miksub |- |Youngest driver to lead a lap |18 years, 225 days |2025 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to set a fastest lap |18 years, 225 days |2025 Japanese Grand Prix |- |Youngest sprint polesitter |18 years, 250 days |2025 Miami Grand Prix |- |Youngest driver to score a sprint podium finish |19 years, 75 days |2025 São Paulo Grand Prix |- |Most points in first championship season |150 |2025 |- |Youngest polesitter |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest driver to win from pole position |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest driver to score a hat-trick |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest World Drivers' Championship leader |19 years, 216 days |2026 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to win consecutive Grands Prix |19 years, 216 days |2026 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to set a sprint fastest lap |19 years, 271 days |2026 Canadian Grand Prix |- |Youngest driver to score a ''grand chelem'' |19 years, 286 days |2026 Monaco Grand Prix |- |Most consecutive wins from maiden win |5 |2026 Chinese Grand Prix – 2026 Monaco Grand Prix |- |Youngest sprint winner |19 years, 313 days |2026 British Grand Prix |- |Youngest World Drivers' Champion |20 years, 68 days |2026 |- |First driver to win from his first three pole positions |3 |2026 Miami Grand Prix |- |Youngest winner of the Monaco Grand Prix |19 years, 286 days |2026 Monaco Grand Prix |- |First Italian winner of the Italian Grand Prix in 60 years |60 years |2026 Italian Grand Prix |- |First Italian World Drivers' Champion in 73 years |73 years |2026 |- |First World Drivers' Champion born in the 2000s |Born in 2006 |2026 |} == Referenzi == {{DEFAULTSORT:Antonelli, Kimi}} [[Kategorija:Sportivi Taljani]] [[Kategorija:Twieldu fl-2006]] hn2f6h1cr1c4vcy6rpsn7adjinwcx9s 333578 333577 2026-11-03T13:12:33Z Trigcly 17859 /* Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-F4 */ 333578 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Andrea Kimi Antonelli''' (pronunzja: [anˈdrɛːa ˈkiːmi antoˈnɛlli; twieled fil-25 ta' Awwissu 2006) huwa sewwieq [[Italja|Taljan]] tat-tlielaq tal-[[Karozza|karozzi]] tal-Formula Wieħed mal-Mercedes. Antonelli rebaħ il-Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed fl-2026 mal-Mercedes, u sar l-iżgħar rebbieħ dinji tal-kampjonat dinji fl-[[Storja|istorja]]; huwa rebaħ disa' Grand Prix mid-debutt tiegħu fl-2025. Antonelli twieled u trabba f'[[Bolonja|Bologna]], l-Italja, u huwa iben l-eks sewwieq tat-tlielaq tal-karozzi [[Marco Antonelli]]. Wara karriera ta' suċċess fil-karting — fejn laħaq il-quċċata b'rebħiet wara xulxin tal-Kampjonat [[Ewropa|Ewropew]] fl-2020 u fl-2021 — Antonelli beda jtellaq fil-kategorija tal-Formula taż-żgħar. Huwa ddomina l-kampjonati Taljani u tal-ADAC F4 fl-2022 mal-Prema, rebaħ tellieqa fil-GT3 tal-Italja, u rebaħ il-medalja tad-deheb għall-Italja fil-Logħbiet tal-Motorsport tal-FIA. Huwa mbagħad rebaħ il-Kampjonat Ewropew u l-Kampjonat tal-Lvant Nofsani fil-Formula Reġjonali, qabel ma spiċċa fis-sitt post fl-istaġun tiegħu bħala apprendist tal-Formula 2 tal-FIA. Antonelli kien ilu membru tat-Tim taż-Żgħar tal-Mercedes mill-2019, meta ħa post [[Lewis Hamilton]] biex itellaq flimkien ma' sieħbu [[George Russell]] mal-Mercedes fl-2025 u sar it-tielet l-iżgħar sewwieq fl-istorja tal-Formula 1 tal-età ta' 18-il sena; huwa kiseb l-ewwel podju tiegħu fil-Kanada. It-tim tal-Mercedes rebaħ il-kampjonat tal-kostrutturi fl-2026, u Antonelli rebaħ disa' Grand Prix — inkluż il-Grand Prix ġo pajjiżu l-Italja — u kiser diversi rekords peress li sar l-iżgħar rebbieħ fl-istorja tal-Kampjonat Dinji tal-Formula 1, tal-età ta' 20 sena, kif ukoll l-ewwel rebbieħ Taljan wara 73 sena. Sa Novembru 2026, Antonelli rebaħ disa' Grand Prix, kiseb seba' pole positions, għamel għaxar fastest laps, u kiseb il-podju 19-il darba minn 43 tellieqa fil-Formula Wieħed. Barra minn hekk, huwa kiser ukoll diversi rekords fil-Formula Wieħed, fosthom l-iżgħar sewwieq li kiseb pole position, l-iżgħar sewwieq li għamel fastest lap u l-iżgħar sewwieq li kiseb ''grand chelem''. Antonelli għandu kuntratt mal-Mercedes mill-inqas sa tmiem l-istaġun tal-2027. == Premjijiet u unuri == === Formula Wieħed === * Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed: 2026; * Trofew Lorenzo Bandini: 2026. === Premjijiet oħra === * Nominat għall-Premju tal-Aqwa Sewwieq tal-ESPY: 2026; * Imsemmi bħala wieħed mill-aqwa 100 atleti sportivi ta' ''Time'': 2026; * Taljan fuq il-Podju tal-''Confartigianato Motori'': 2025; * Premju Dallara għall-Aqwa Manuvra biex Jaqla' lis-Sewwieq ta' Qablu: 2024; * Stilla Emerġenti tal-''Confartigianato Motori'': 2024; * Stering tal-Fidda tal-Klabb tal-Karozzi tal-Italja: 2023; * Stering tad-Deheb tal-Pirelli: 2023; * Elmu tad-Deheb ta' ''Autosprint'': 2022, 2023, 2024, 2025; * Stering tad-Deheb tal-Klabb tal-Karozzi tal-Italja: 2022; * Apprendist tas-Sena tal-Karting tal-FIA: 2020. === Ordnijiet u premjijiet speċjali === * Il-Kumitat Olimpiku Nazzjonali Taljan ** Medalja tal-Fidda għall-Merti Atletiċi: 2020, 2021. == Karting == === Sommarju tal-karriera fil-karting === {| class="wikitable" !Staġun !Serje !Tim !Pożizzjoni |- ! rowspan="4" |2014 | align="left" |Trofew Nazzjonali — 60 Baby | rowspan="2" align="left" |Antonelli Motorsport |6 |- | align="left" |Coppa Italia Zona Centro — 60 Baby |14 |- | align="left" |Trofew Academy Championkart — Baby Academy | rowspan="2" align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |Championkart International Final — Baby Academy |2 |- ! rowspan="5" |2015 | align="left" |Trofew Easykart Italia — Easy 60 | rowspan="2" align="left" |MLG Racing |1 |- | align="left" |Easykart International Grand Final — Easy 60 |1 |- | align="left" |Trofew Nazzjonali — 60 Mini | align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |WSK Edizzjoni ta' Billejl — 60 Mini | align="left" |Praga Kart Racing |22 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |Antonelli Motorsport |31 |- ! rowspan="9" |2016 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="3" align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat |- | align="left" |Trofew Andrea Margutti — 60 Mini |18 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |21 |- | align="left" |KRS Open Series — 60 Mini | align="left" |Antonelli Motorsport | |- | align="left" |WSK Night Edition — 60 Mini | align="left" |Marco Antonelli |15 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini | align="left" |RB Racing |16 |- | align="left" |Coppa Italia — 60 Mini | align="left" |Morsicani Racing |3 |- | align="left" |Trofew tal-Industriji — 60 Mini | align="left" |Giugliano Kart |3 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |RB Racing |6 |- ! rowspan="8" |2017 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="4" align="left" |Tony Kart Racing Team |6 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — Mini ROK |19 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |3 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini |8 |- | align="left" |ROK Cup Italy Nord Region — Mini ROK | rowspan="3" align="left" |Antonelli Motorsport |116 |- | align="left" |ROK Cup Italy — Mini ROK |8 |- | align="left" |ROK Tazza Finali Internazzjonali — Mini ROK |24 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |Tony Kart Racing Team |22 |- ! rowspan="9" |2018 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="8" align="left" |Energy Corse |1 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — Mini ROK |1 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |3 |- | align="left" |WSK Open Cup — 60 Mini |6 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini |2 |- | align="left" |Trofew tal-Ħarifa — Mini ROK |3 |- | align="left" |ROK Cup Challenge — Mini ROK |1 |- | align="left" |ROK Tazza Finali Internazzjonali — Mini ROK |1 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — OK-J | align="left" |KR Motorsport |5 |- ! rowspan="13" |2019 | align="left" |WSK Champions Cup — OK-J | rowspan="11" align="left" |Rosberg Racing Academy |4 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK-J |1 |- | align="left" |Coupe de France — OK-J |4 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — OK-J |1 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — X30 Junior |8 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK-J |2 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Dinji — OK-J |5 |- | align="left" |WSK Open Cup — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — OK-J |1 |- | align="left" |SKUSA SuperNationals — KA100 Junior | rowspan="2" align="left" |KartSport North America |2 |- | align="left" |SKUSA SuperNationals — X30 Junior |36 |- ! rowspan="10" |2020 | align="left" |SKUSA Serje tax-Xitwa — KA100 Junior | rowspan="2" align="left" |KartSport North America |1 |- | align="left" |SKUSA Serje tax-Xitwa — X30 Junior |1 |- | align="left" |WSK Champions Cup — OK | rowspan="8" align="left" |KR Motorsport |Mhux ikklassifikat |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — OK |3 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK |2 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK |1 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — OK |1 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK |1 |- | align="left" |Champions of the Future — OK |9 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Dinji — OK |35 |- ! rowspan="8" |2021 | align="left" |WSK Champions Cup — OK | rowspan="8" align="left" |KR Motorsport |2 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK |2 |- | align="left" |WSK Euro Series — KZ2 |46 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK |7 |- | align="left" |Champions of the Future — OK |8 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK |1 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — KZ |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — KZ |15 |- !2022 | align="left" |Champions of the Future Winter Series — KZ2 | align="left" |KR Motorsport |34 |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. === Riżultati CIK-FIA === ==== Riżultati tal-Kampjonat Dinji CIK-FIA ==== {| class="wikitable" !Sena !Entità !Klassi !Ċirkwit !Pożizzjoni |- |2019 !Rosberg Racing Academy !OK-J | align="left" |{{flagicon|FIN}} Alahärmä |3 |- |2020 !KR Motorsport !OK | align="left" |{{flagicon|POR}} Portimão |9 |- |2021 !KR Motorsport !KZ | align="left" |{{flagicon|SWE}} Kristianstad |4 |} ==== Riżultati tal-Kampjonat Ewropew CIK-FIA ==== (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi). {| class="wikitable" !Sena !Entità !Klassi !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !Poż. !Punti |- |2019 !Rosberg Racing Academy !OK-J |{{msrslt|np|ANG<br>QH<br>{{small|32}}}}|{{msrslt|op|ANG<br>F<br>{{small|16}}}}|{{msrslt|op|[[Karting Genk|GEN<br>QH]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|p|[[Karting Genk|GEN<br>F]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|b|'''KRI<br>QH'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|p|KRI<br>F<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit de la Sarthe|LEM<br>QH]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de la Sarthe|LEM<br>F]]<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|2nd}}!{{msrslt|s|63}} |- |2020 !KR Motorsport !OK |{{msrslt|p|ZUE<br>QH<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|''ZUE<br>F''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|SAR<br>QH<br>{{small|(5)}}}}|{{msrslt|s|''SAR<br>F''<br>{{small|(2)}}}}|{{msrslt|g|'''WAC<br>QH'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''WAC<br>F'''<br>{{small|1}}}} | colspan="2" |!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|67}} |- | rowspan="2" |2021 ! rowspan="2" |KR Motorsport !OK |{{msrslt|op|[[Karting Genk|GEN<br>QH]]<br>{{small|19}}}}|{{msrslt|p|[[Karting Genk|''GEN<br>F'']]<br>{{small|(7)}}}}|{{msrslt|g|AUB<br>QH<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''AUB<br>F'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|b|'''SAR<br>QH'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|g|SAR<br>F<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''ZUE<br>QH'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''ZUE<br>F'''''<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|103}} |- !KZ |WAC QH |WAC F |{{msrslt|nc|'''[[Adria International Raceway|ADR<br>QH]]'''<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|nc|[[Adria International Raceway|ADR<br>F]]<br>{{small|9}}}} | colspan="4" | !NC† !— |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. == Tlielaq tal-karozzi == === Sommarju tal-karriera fit-tlielaq tal-karozzi === {| class="wikitable" !Staġun !Serje !Tim !Tlielaq !Rebħiet !Poles !L-iktar dawriet veloċi !Podji !Punti !Pożizzjoni |- ! rowspan="2" |2021 | align="left" |Italian F4 Championship | align="left" |Prema Powerteam |9 |0 |0 |0 |3 |54 |10th |- | align="left" |Formula 4 UAE Championship – Trophy Round | align="left" |Abu Dhabi Racing by Prema |1 |0 |1 |0 |1| {{N/A}}! {{msrslt|3rd}} |- ! rowspan="5" |2022 | rowspan="2" align="left" |Formula 4 UAE Championship | align="left" |Prema Racing |4 |2 |1 |2 |4 | rowspan="2" |117 | rowspan="2" |8th |- | align="left" |Abu Dhabi Racing by Prema |4 |0 |0 |1 |1 |- | align="left" |Italian F4 Championship | rowspan="2" align="left" |Prema Racing |20 |13 |14 |14 |15 |362! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |ADAC Formula 4 |15 |9 |7 |8 |12 |313! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |FIA Motorsport Games Formula 4 Cup | align="left" |Team Italy |1 |1 |1 |1 |1| 1 |- ! rowspan="3" |2023 | align="left" |Formula Regional Middle East Championship | align="left" |Mumbai Falcons Racing Limited |15 |3 |3 |5 |7 |192! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |Formula Regional European Championship | align="left" |Prema Racing |20 |5 |4 |5 |11 |300! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |Italian GT Championship – GT3 Pro | align="left" |AKM Motorsport |2 |1 |1 |2 |2| {{N/A}} |NC† |- ! rowspan="2" |2024 | align="left" |FIA Formula 2 Championship | align="left" |Prema Racing |26 |2 |0 |4 |3 |113 |6th |- | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team | colspan="7" |Test driver |- !2025 | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team |24 |0 |0 |3 |3 |150 |7th |- !2026 | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team |{{sum|{{F1stat|ANT|entries}}|-24}} |{{F1stat|ANT|wins}} |{{F1stat|ANT|poles}} |{{sum|{{F1stat|ANT|fastestlaps}}|-3}} |{{sum|{{F1stat|ANT|podiums}}|-3}} |{{F1R2026|ANT|points}}*! {{msrslt|1st}} |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. Staġun għadu għaddej. === Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-F4 === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Year !Entrant !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2021 !Prema Powerteam |LEC 1 |LEC 2 |LEC 3 |MIS 1 |MIS 2 |MIS 3 |VLL 1 |VLL 2 |VLL 3 |IMO 1 |IMO 2 |IMO 3 |{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>1]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|np|[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>3]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|p|[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|np|[[Mugello Circuit|MUG<br>3]]<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|s|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|b|[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|b|[[Monza Circuit|MNZ<br>3]]<br>{{small|3}}}} | !10th !54 |- |2022 !Prema Racing |{{msrslt|np|'''''[[Imola Circuit|IMO<br>1]]'''''<br>{{small|25†}}}}|{{msrslt|np|''[[Imola Circuit|IMO<br>2]]''<br>{{small|24}}}}|{{msrslt|p|[[Imola Circuit|IMO<br>3]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>3]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>3]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>3]]'''''<br>{{small|1}}}} |RBR 1 |{{msrslt|g|'''[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|np|'''''[[Red Bull Ring|RBR<br>3]]'''''<br>{{small|23}}}}|{{msrslt|s|''[[Red Bull Ring|RBR<br>4]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|np|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|11}}}}|{{msrslt|g|'''[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|c|[[Monza Circuit|MNZ<br>3]]<br>{{small|C}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Mugello Circuit|MUG<br>3]]''<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|362}} |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula 4 tal-Emirati Għarab Magħquda === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- | rowspan="2" |2022 !Prema Racing |{{msrslt|g|[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>2]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|b|'''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>3]]'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|s|''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>4]]''<br>{{small|2}}}} |DUB1 1 |DUB1 2 |DUB1 3 |DUB1 4 | colspan="12" | ! rowspan="2" |8th ! rowspan="2" |117 |- !Abu Dhabi Racing by Prema | colspan="8" ||{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|ret|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>3]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|s|''[[Dubai Autodrome|DUB2<br>4]]''<br>{{small|2}}}} |DUB3 1 |DUB3 2 |DUB3 3 |DUB3 4 |YMC2 1 |YMC2 2 |YMC2 3 |YMC2 4 |} === Riżultati tal-Formula 4 tal-ADAC === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2022 !Prema Racing |{{msrslt|g|'''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>3]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Hockenheimring|HOC<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Hockenheimring|HOC<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Hockenheimring|HOC<br>3]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>3]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Nürburgring|NÜR1<br>1]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Nürburgring|NÜR1<br>2]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|p|[[Nürburgring|NÜR1<br>3]]<br>{{small|4}}}} |LAU 1 |LAU 2 |LAU 3 |{{msrslt|g|[[Nürburgring|NÜR2<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Nürburgring|NÜR2<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Nürburgring|NÜR2<br>3]]<br>{{small|6}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|313}} |} === Riżultati tat-Tlielaq tal-Karozzi tal-FIA === {| class="wikitable" !Sena !Entità !Kompetizzjoni !Kwalifikazzjoni !Tellieqa tal-kwalifikazzjoni !Tellieqa prinċipali |- !2022 | align="left" |{{flagicon|ITA}} Tim tal-Italja |Tazza tal-Formula 4 |1 |1 |1 |} === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula Reġjonali tal-Lvant Nofsani === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2023 !Mumbai Falcons Racing Limited |{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB1<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|''[[Dubai Autodrome|DUB1<br>2]]''<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|s|'''[[Dubai Autodrome|DUB1<br>3]]'''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>1]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|ret|[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|s|[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>3]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>3]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Dubai Autodrome|DUB2<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>2]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>3]] <br>{{small|4}}}}|{{msrslt|np|'''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>1]]'''<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>2]]''<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|s|''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>3]]''<br> {{small|2}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|192}} |} === Riżultati tal-Kampjonat Ewropew tal-Formula Reġjonali === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2023 !Prema Racing |{{msrslt|s|[[Imola Circuit|IMO<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|ret|[[Imola Circuit|IMO<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Circuit de Barcelona-Catalunya|CAT<br>1]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Circuit de Barcelona-Catalunya|CAT<br>2]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|p|[[Hungaroring|HUN<br>1]]<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|p|[[Hungaroring|HUN<br>2]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit Paul Ricard|LEC<br>1]]<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Paul Ricard|LEC<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|b|[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|np|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|11}}}}|{{msrslt|g|'''[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>2]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Hockenheimring|HOC<br>1]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[Hockenheimring|HOC<br>2]]<br>{{small|6}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|300}} |} === Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-GT === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !Karozza !Klassi !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !Poż. !Punti |- |2023 !AKM Motorsport !Mercedes-AMG GT3 Evo !GT3 Pro |{{msrslt|nc|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|nc|''[[Misano World Circuit|MIS<br>2]]''<br>{{small|3}}}} |MNZ 1 |MNZ 2 |MUG 1 |MUG 2 |IMO 1 |IMO 2 !NC† !— |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula 2 tal-FIA === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Year !Entrant !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !25 !26 !27 !28 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2024 !Prema Racing |{{msrslt|np|[[2024 Sakhir Formula 2 round|BHR<br>SPR]]<br>{{small|14}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Sakhir Formula 2 round|BHR<br>FEA]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Jeddah Formula 2 round|JED<br>SPR]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Jeddah Formula 2 round|JED<br>FEA]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Melbourne Formula 2 round|MEL<br>SPR]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Melbourne Formula 2 round|MEL<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Imola Formula 2 round|IMO<br>SPR]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Imola Formula 2 round|IMO<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|''[[2024 Monte Carlo Formula 2 round|MON<br>SPR]]''<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Monte Carlo Formula 2 round|MON<br>FEA]]<br>{{small|7}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Barcelona Formula 2 round|CAT<br>SPR]]<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Barcelona Formula 2 round|CAT<br>FEA]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spielberg Formula 2 round|RBR<br>SPR]]<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spielberg Formula 2 round|RBR<br>FEA]]<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|g|[[2024 Silverstone Formula 2 round|''SIL<br>SPR'']]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Silverstone Formula 2 round|SIL<br>FEA]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Budapest Formula 2 round|HUN<br>SPR]]<br>{{small|14}}}}|{{msrslt|g|[[2024 Budapest Formula 2 round|''HUN<br>FEA'']]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spa-Francorchamps Formula 2 round|SPA<br>SPR]]<br>{{small|6}}}}‡|{{msrslt|p|[[2024 Spa-Francorchamps Formula 2 round|SPA<br>FEA]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Monza Formula 2 round|MNZ<br>SPR]]<br>{{small|18}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Monza Formula 2 round|MNZ<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Baku Formula 2 round|BAK<br>SPR]]<br>{{small|7}}}}|{{msrslt|b|[[2024 Baku Formula 2 round|BAK<br>FEA]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Losail Formula 2 round|LSL<br>SPR]]<br>{{small|19†}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Losail Formula 2 round|LSL<br>FEA]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|wd|[[2024 Yas Island Formula 2 round|YMC<br>SPR]]<br>{{small|WD}}}}|{{msrslt|wd|[[2024 Yas Island Formula 2 round|YMC<br>FEA]]<br>{{small|WD}}}} !6th !113 |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. {{sup|‡}} Punti mnaqqsa mogħtija lill-aqwa ħames pożizzjonijiet biss peress li temm 25 % sa 50 % tad-distanza tat-tellieqa. === Riżultati tal-Formula Wieħed === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi; it-tipa żgħira 'l fuq tindika pożizzjoni sprint fejn kiseb il-punti) {| class="wikitable" !Sena !Entità !Xażì !Magna !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !{{Abbr|WDC|World Drivers' Championship standing}} !Points |- |2024 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W15 !Mercedes-AMG M15 E Performance 1.6 V6 t |BHR |SAU |AUS |JPN |CHN |MIA |EMI |MON |CAN |ESP |AUT |GBR |HUN |BEL |NED|{{msrslt|td|[[2024 Italian Grand Prix|ITA]]<br>{{small|TD}}}} |AZE |SIN |USA|{{msrslt|td|[[2024 Mexico City Grand Prix|MXC]]<br>{{small|TD}}}} |SAP |LVG |QAT |ABU !— !— |- |2025 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W16 !Mercedes-AMG M16 E Performance 1.6 V6 t |{{F1R2025|ANT|AUS2}}|{{F1R2025|ANT|CHN2}}|{{F1R2025|ANT|JPN2}}|{{F1R2025|ANT|BHR2}}|{{F1R2025|ANT|SAU2}}|{{F1R2025|ANT|MIA2}}|{{F1R2025|ANT|EMI2}}|{{F1R2025|ANT|MON2}}|{{F1R2025|ANT|ESP2}}|{{F1R2025|ANT|CAN2}}|{{F1R2025|ANT|AUT2}}|{{F1R2025|ANT|GBR2}}|{{F1R2025|ANT|BEL2}}|{{F1R2025|ANT|HUN2}}|{{F1R2025|ANT|NED2}}|{{F1R2025|ANT|ITA2}}|{{F1R2025|ANT|AZE2}}|{{F1R2025|ANT|SIN2}}|{{F1R2025|ANT|USA2}}|{{F1R2025|ANT|MXC2}}|{{F1R2025|ANT|SAP2}}|{{F1R2025|ANT|LVG2}}|{{F1R2025|ANT|QAT2}}|{{F1R2025|ANT|ABU2}}!{{F1R2025|ANT|WDC}}!{{F1R2025|ANT|points2}} |- |2026 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W17 !Mercedes-AMG M17 E Performance 1.6 V6 t |{{F1R2026|ANT|AUS2}}|{{F1R2026|ANT|CHN2}}|{{F1R2026|ANT|JPN2}}|{{F1R2026|ANT|MIA2}}|{{F1R2026|ANT|CAN2}}|{{F1R2026|ANT|MON2}}|{{F1R2026|ANT|BCN2}}|{{F1R2026|ANT|AUT2}}|{{F1R2026|ANT|GBR2}}|{{F1R2026|ANT|BEL2}}|{{F1R2026|ANT|HUN2}}|{{F1R2026|ANT|NED2}}|{{F1R2026|ANT|ITA2}}|{{F1R2026|ANT|ESP2}}|{{F1R2026|ANT|AZE2}}|{{F1R2026|ANT|BHR2}}|{{F1R2026|ANT|SIN2}}|{{F1R2026|ANT|USA2}}|{{F1R2026|ANT|MXC2}}|{{F1R2026|ANT|SAP2}}|{{F1R2026|ANT|LVG2}}|{{F1R2026|ANT|QAT2}}|{{F1R2026|ANT|ABU2}} |!{{F1R2026|ANT|WDC}}!{{F1R2026|ANT|points2}}* |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. Staġun għadu għaddej. ==== Rekords tal-Formula Wieħed ==== Antonelli għandu r-rekords li ġejjin tal-Formula Wieħed: {| class="wikitable" ! colspan="2" |Rekord !Miksub |- |Youngest driver to lead a lap |18 years, 225 days |2025 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to set a fastest lap |18 years, 225 days |2025 Japanese Grand Prix |- |Youngest sprint polesitter |18 years, 250 days |2025 Miami Grand Prix |- |Youngest driver to score a sprint podium finish |19 years, 75 days |2025 São Paulo Grand Prix |- |Most points in first championship season |150 |2025 |- |Youngest polesitter |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest driver to win from pole position |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest driver to score a hat-trick |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest World Drivers' Championship leader |19 years, 216 days |2026 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to win consecutive Grands Prix |19 years, 216 days |2026 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to set a sprint fastest lap |19 years, 271 days |2026 Canadian Grand Prix |- |Youngest driver to score a ''grand chelem'' |19 years, 286 days |2026 Monaco Grand Prix |- |Most consecutive wins from maiden win |5 |2026 Chinese Grand Prix – 2026 Monaco Grand Prix |- |Youngest sprint winner |19 years, 313 days |2026 British Grand Prix |- |Youngest World Drivers' Champion |20 years, 68 days |2026 |- |First driver to win from his first three pole positions |3 |2026 Miami Grand Prix |- |Youngest winner of the Monaco Grand Prix |19 years, 286 days |2026 Monaco Grand Prix |- |First Italian winner of the Italian Grand Prix in 60 years |60 years |2026 Italian Grand Prix |- |First Italian World Drivers' Champion in 73 years |73 years |2026 |- |First World Drivers' Champion born in the 2000s |Born in 2006 |2026 |} == Referenzi == {{DEFAULTSORT:Antonelli, Kimi}} [[Kategorija:Sportivi Taljani]] [[Kategorija:Twieldu fl-2006]] 0xcx6miulxjz8xvxvg2clkxy0xj6ud0 333579 333578 2026-11-03T13:13:16Z Trigcly 17859 /* Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-F4 */ 333579 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Andrea Kimi Antonelli''' (pronunzja: [anˈdrɛːa ˈkiːmi antoˈnɛlli; twieled fil-25 ta' Awwissu 2006) huwa sewwieq [[Italja|Taljan]] tat-tlielaq tal-[[Karozza|karozzi]] tal-Formula Wieħed mal-Mercedes. Antonelli rebaħ il-Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed fl-2026 mal-Mercedes, u sar l-iżgħar rebbieħ dinji tal-kampjonat dinji fl-[[Storja|istorja]]; huwa rebaħ disa' Grand Prix mid-debutt tiegħu fl-2025. Antonelli twieled u trabba f'[[Bolonja|Bologna]], l-Italja, u huwa iben l-eks sewwieq tat-tlielaq tal-karozzi [[Marco Antonelli]]. Wara karriera ta' suċċess fil-karting — fejn laħaq il-quċċata b'rebħiet wara xulxin tal-Kampjonat [[Ewropa|Ewropew]] fl-2020 u fl-2021 — Antonelli beda jtellaq fil-kategorija tal-Formula taż-żgħar. Huwa ddomina l-kampjonati Taljani u tal-ADAC F4 fl-2022 mal-Prema, rebaħ tellieqa fil-GT3 tal-Italja, u rebaħ il-medalja tad-deheb għall-Italja fil-Logħbiet tal-Motorsport tal-FIA. Huwa mbagħad rebaħ il-Kampjonat Ewropew u l-Kampjonat tal-Lvant Nofsani fil-Formula Reġjonali, qabel ma spiċċa fis-sitt post fl-istaġun tiegħu bħala apprendist tal-Formula 2 tal-FIA. Antonelli kien ilu membru tat-Tim taż-Żgħar tal-Mercedes mill-2019, meta ħa post [[Lewis Hamilton]] biex itellaq flimkien ma' sieħbu [[George Russell]] mal-Mercedes fl-2025 u sar it-tielet l-iżgħar sewwieq fl-istorja tal-Formula 1 tal-età ta' 18-il sena; huwa kiseb l-ewwel podju tiegħu fil-Kanada. It-tim tal-Mercedes rebaħ il-kampjonat tal-kostrutturi fl-2026, u Antonelli rebaħ disa' Grand Prix — inkluż il-Grand Prix ġo pajjiżu l-Italja — u kiser diversi rekords peress li sar l-iżgħar rebbieħ fl-istorja tal-Kampjonat Dinji tal-Formula 1, tal-età ta' 20 sena, kif ukoll l-ewwel rebbieħ Taljan wara 73 sena. Sa Novembru 2026, Antonelli rebaħ disa' Grand Prix, kiseb seba' pole positions, għamel għaxar fastest laps, u kiseb il-podju 19-il darba minn 43 tellieqa fil-Formula Wieħed. Barra minn hekk, huwa kiser ukoll diversi rekords fil-Formula Wieħed, fosthom l-iżgħar sewwieq li kiseb pole position, l-iżgħar sewwieq li għamel fastest lap u l-iżgħar sewwieq li kiseb ''grand chelem''. Antonelli għandu kuntratt mal-Mercedes mill-inqas sa tmiem l-istaġun tal-2027. == Premjijiet u unuri == === Formula Wieħed === * Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed: 2026; * Trofew Lorenzo Bandini: 2026. === Premjijiet oħra === * Nominat għall-Premju tal-Aqwa Sewwieq tal-ESPY: 2026; * Imsemmi bħala wieħed mill-aqwa 100 atleti sportivi ta' ''Time'': 2026; * Taljan fuq il-Podju tal-''Confartigianato Motori'': 2025; * Premju Dallara għall-Aqwa Manuvra biex Jaqla' lis-Sewwieq ta' Qablu: 2024; * Stilla Emerġenti tal-''Confartigianato Motori'': 2024; * Stering tal-Fidda tal-Klabb tal-Karozzi tal-Italja: 2023; * Stering tad-Deheb tal-Pirelli: 2023; * Elmu tad-Deheb ta' ''Autosprint'': 2022, 2023, 2024, 2025; * Stering tad-Deheb tal-Klabb tal-Karozzi tal-Italja: 2022; * Apprendist tas-Sena tal-Karting tal-FIA: 2020. === Ordnijiet u premjijiet speċjali === * Il-Kumitat Olimpiku Nazzjonali Taljan ** Medalja tal-Fidda għall-Merti Atletiċi: 2020, 2021. == Karting == === Sommarju tal-karriera fil-karting === {| class="wikitable" !Staġun !Serje !Tim !Pożizzjoni |- ! rowspan="4" |2014 | align="left" |Trofew Nazzjonali — 60 Baby | rowspan="2" align="left" |Antonelli Motorsport |6 |- | align="left" |Coppa Italia Zona Centro — 60 Baby |14 |- | align="left" |Trofew Academy Championkart — Baby Academy | rowspan="2" align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |Championkart International Final — Baby Academy |2 |- ! rowspan="5" |2015 | align="left" |Trofew Easykart Italia — Easy 60 | rowspan="2" align="left" |MLG Racing |1 |- | align="left" |Easykart International Grand Final — Easy 60 |1 |- | align="left" |Trofew Nazzjonali — 60 Mini | align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |WSK Edizzjoni ta' Billejl — 60 Mini | align="left" |Praga Kart Racing |22 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |Antonelli Motorsport |31 |- ! rowspan="9" |2016 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="3" align="left" |RB Racing |Mhux ikklassifikat |- | align="left" |Trofew Andrea Margutti — 60 Mini |18 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |21 |- | align="left" |KRS Open Series — 60 Mini | align="left" |Antonelli Motorsport | |- | align="left" |WSK Night Edition — 60 Mini | align="left" |Marco Antonelli |15 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini | align="left" |RB Racing |16 |- | align="left" |Coppa Italia — 60 Mini | align="left" |Morsicani Racing |3 |- | align="left" |Trofew tal-Industriji — 60 Mini | align="left" |Giugliano Kart |3 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |RB Racing |6 |- ! rowspan="8" |2017 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="4" align="left" |Tony Kart Racing Team |6 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — Mini ROK |19 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |3 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini |8 |- | align="left" |ROK Cup Italy Nord Region — Mini ROK | rowspan="3" align="left" |Antonelli Motorsport |116 |- | align="left" |ROK Cup Italy — Mini ROK |8 |- | align="left" |ROK Tazza Finali Internazzjonali — Mini ROK |24 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — 60 Mini | align="left" |Tony Kart Racing Team |22 |- ! rowspan="9" |2018 | align="left" |WSK Champions Cup — 60 Mini | rowspan="8" align="left" |Energy Corse |1 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — Mini ROK |1 |- | align="left" |WSK Super Master Series — 60 Mini |3 |- | align="left" |WSK Open Cup — 60 Mini |6 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — 60 Mini |2 |- | align="left" |Trofew tal-Ħarifa — Mini ROK |3 |- | align="left" |ROK Cup Challenge — Mini ROK |1 |- | align="left" |ROK Tazza Finali Internazzjonali — Mini ROK |1 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — OK-J | align="left" |KR Motorsport |5 |- ! rowspan="13" |2019 | align="left" |WSK Champions Cup — OK-J | rowspan="11" align="left" |Rosberg Racing Academy |4 |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK-J |1 |- | align="left" |Coupe de France — OK-J |4 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — OK-J |1 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — X30 Junior |8 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK-J |2 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Dinji — OK-J |5 |- | align="left" |WSK Open Cup — OK-J |1 |- | align="left" |WSK Tazza Finali — OK-J |1 |- | align="left" |SKUSA SuperNationals — KA100 Junior | rowspan="2" align="left" |KartSport North America |2 |- | align="left" |SKUSA SuperNationals — X30 Junior |36 |- ! rowspan="10" |2020 | align="left" |SKUSA Serje tax-Xitwa — KA100 Junior | rowspan="2" align="left" |KartSport North America |1 |- | align="left" |SKUSA Serje tax-Xitwa — X30 Junior |1 |- | align="left" |WSK Champions Cup — OK | rowspan="8" align="left" |KR Motorsport |Mhux ikklassifikat |- | align="left" |Tazza tax-Xitwa tan-Nofsinhar tal-Lag ta' Garda — OK |3 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK |2 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK |1 |- | align="left" |Kampjonat Taljan — OK |1 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK |1 |- | align="left" |Champions of the Future — OK |9 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Dinji — OK |35 |- ! rowspan="8" |2021 | align="left" |WSK Champions Cup — OK | rowspan="8" align="left" |KR Motorsport |2 |- | align="left" |WSK Super Master Series — OK |2 |- | align="left" |WSK Euro Series — KZ2 |46 |- | align="left" |WSK Euro Series — OK |7 |- | align="left" |Champions of the Future — OK |8 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — OK |1 |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — KZ |Mhux ikklassifikat† |- | align="left" |CIK-FIA Kampjonat Ewropew — KZ |15 |- !2022 | align="left" |Champions of the Future Winter Series — KZ2 | align="left" |KR Motorsport |34 |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. === Riżultati CIK-FIA === ==== Riżultati tal-Kampjonat Dinji CIK-FIA ==== {| class="wikitable" !Sena !Entità !Klassi !Ċirkwit !Pożizzjoni |- |2019 !Rosberg Racing Academy !OK-J | align="left" |{{flagicon|FIN}} Alahärmä |3 |- |2020 !KR Motorsport !OK | align="left" |{{flagicon|POR}} Portimão |9 |- |2021 !KR Motorsport !KZ | align="left" |{{flagicon|SWE}} Kristianstad |4 |} ==== Riżultati tal-Kampjonat Ewropew CIK-FIA ==== (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi). {| class="wikitable" !Sena !Entità !Klassi !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !Poż. !Punti |- |2019 !Rosberg Racing Academy !OK-J |{{msrslt|np|ANG<br>QH<br>{{small|32}}}}|{{msrslt|op|ANG<br>F<br>{{small|16}}}}|{{msrslt|op|[[Karting Genk|GEN<br>QH]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|p|[[Karting Genk|GEN<br>F]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|b|'''KRI<br>QH'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|p|KRI<br>F<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit de la Sarthe|LEM<br>QH]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de la Sarthe|LEM<br>F]]<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|2nd}}!{{msrslt|s|63}} |- |2020 !KR Motorsport !OK |{{msrslt|p|ZUE<br>QH<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|''ZUE<br>F''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|SAR<br>QH<br>{{small|(5)}}}}|{{msrslt|s|''SAR<br>F''<br>{{small|(2)}}}}|{{msrslt|g|'''WAC<br>QH'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''WAC<br>F'''<br>{{small|1}}}} | colspan="2" |!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|67}} |- | rowspan="2" |2021 ! rowspan="2" |KR Motorsport !OK |{{msrslt|op|[[Karting Genk|GEN<br>QH]]<br>{{small|19}}}}|{{msrslt|p|[[Karting Genk|''GEN<br>F'']]<br>{{small|(7)}}}}|{{msrslt|g|AUB<br>QH<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''AUB<br>F'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|b|'''SAR<br>QH'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|g|SAR<br>F<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''ZUE<br>QH'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''ZUE<br>F'''''<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|103}} |- !KZ |WAC QH |WAC F |{{msrslt|nc|'''[[Adria International Raceway|ADR<br>QH]]'''<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|nc|[[Adria International Raceway|ADR<br>F]]<br>{{small|9}}}} | colspan="4" | !NC† !— |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. == Tlielaq tal-karozzi == === Sommarju tal-karriera fit-tlielaq tal-karozzi === {| class="wikitable" !Staġun !Serje !Tim !Tlielaq !Rebħiet !Poles !L-iktar dawriet veloċi !Podji !Punti !Pożizzjoni |- ! rowspan="2" |2021 | align="left" |Italian F4 Championship | align="left" |Prema Powerteam |9 |0 |0 |0 |3 |54 |10th |- | align="left" |Formula 4 UAE Championship – Trophy Round | align="left" |Abu Dhabi Racing by Prema |1 |0 |1 |0 |1| {{N/A}}! {{msrslt|3rd}} |- ! rowspan="5" |2022 | rowspan="2" align="left" |Formula 4 UAE Championship | align="left" |Prema Racing |4 |2 |1 |2 |4 | rowspan="2" |117 | rowspan="2" |8th |- | align="left" |Abu Dhabi Racing by Prema |4 |0 |0 |1 |1 |- | align="left" |Italian F4 Championship | rowspan="2" align="left" |Prema Racing |20 |13 |14 |14 |15 |362! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |ADAC Formula 4 |15 |9 |7 |8 |12 |313! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |FIA Motorsport Games Formula 4 Cup | align="left" |Team Italy |1 |1 |1 |1 |1| 1 |- ! rowspan="3" |2023 | align="left" |Formula Regional Middle East Championship | align="left" |Mumbai Falcons Racing Limited |15 |3 |3 |5 |7 |192! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |Formula Regional European Championship | align="left" |Prema Racing |20 |5 |4 |5 |11 |300! {{msrslt|1st}} |- | align="left" |Italian GT Championship – GT3 Pro | align="left" |AKM Motorsport |2 |1 |1 |2 |2| {{N/A}} |NC† |- ! rowspan="2" |2024 | align="left" |FIA Formula 2 Championship | align="left" |Prema Racing |26 |2 |0 |4 |3 |113 |6th |- | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team | colspan="7" |Test driver |- !2025 | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team |24 |0 |0 |3 |3 |150 |7th |- !2026 | align="left" |Formula One | align="left" |Mercedes-AMG Petronas F1 Team |{{sum|{{F1stat|ANT|entries}}|-24}} |{{F1stat|ANT|wins}} |{{F1stat|ANT|poles}} |{{sum|{{F1stat|ANT|fastestlaps}}|-3}} |{{sum|{{F1stat|ANT|podiums}}|-3}} |{{F1R2026|ANT|points}}*! {{msrslt|1st}} |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. Staġun għadu għaddej. === Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-F4 === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !Poż. !Punti |- |2021 !Prema Powerteam |LEC 1 |LEC 2 |LEC 3 |MIS 1 |MIS 2 |MIS 3 |VLL 1 |VLL 2 |VLL 3 |IMO 1 |IMO 2 |IMO 3 |{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>1]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|np|[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>3]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|p|[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|np|[[Mugello Circuit|MUG<br>3]]<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|s|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|b|[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|b|[[Monza Circuit|MNZ<br>3]]<br>{{small|3}}}} | !10th !54 |- |2022 !Prema Racing |{{msrslt|np|'''''[[Imola Circuit|IMO<br>1]]'''''<br>{{small|25†}}}}|{{msrslt|np|''[[Imola Circuit|IMO<br>2]]''<br>{{small|24}}}}|{{msrslt|p|[[Imola Circuit|IMO<br>3]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>3]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>3]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Vallelunga Circuit|VLL<br>3]]'''''<br>{{small|1}}}} |RBR 1 |{{msrslt|g|'''[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|np|'''''[[Red Bull Ring|RBR<br>3]]'''''<br>{{small|23}}}}|{{msrslt|s|''[[Red Bull Ring|RBR<br>4]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|np|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|11}}}}|{{msrslt|g|'''[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|c|[[Monza Circuit|MNZ<br>3]]<br>{{small|C}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Mugello Circuit|MUG<br>3]]''<br>{{small|1}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|362}} |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula 4 tal-Emirati Għarab Magħquda === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- | rowspan="2" |2022 !Prema Racing |{{msrslt|g|[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>2]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|b|'''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>3]]'''<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|s|''[[Yas Marina Circuit|YMC1<br>4]]''<br>{{small|2}}}} |DUB1 1 |DUB1 2 |DUB1 3 |DUB1 4 | colspan="12" | ! rowspan="2" |8th ! rowspan="2" |117 |- !Abu Dhabi Racing by Prema | colspan="8" ||{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|ret|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>3]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|s|''[[Dubai Autodrome|DUB2<br>4]]''<br>{{small|2}}}} |DUB3 1 |DUB3 2 |DUB3 3 |DUB3 4 |YMC2 1 |YMC2 2 |YMC2 3 |YMC2 4 |} === Riżultati tal-Formula 4 tal-ADAC === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2022 !Prema Racing |{{msrslt|g|'''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>3]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Hockenheimring|HOC<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Hockenheimring|HOC<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|''[[Hockenheimring|HOC<br>3]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>3]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Nürburgring|NÜR1<br>1]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Nürburgring|NÜR1<br>2]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|p|[[Nürburgring|NÜR1<br>3]]<br>{{small|4}}}} |LAU 1 |LAU 2 |LAU 3 |{{msrslt|g|[[Nürburgring|NÜR2<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Nürburgring|NÜR2<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Nürburgring|NÜR2<br>3]]<br>{{small|6}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|313}} |} === Riżultati tat-Tlielaq tal-Karozzi tal-FIA === {| class="wikitable" !Sena !Entità !Kompetizzjoni !Kwalifikazzjoni !Tellieqa tal-kwalifikazzjoni !Tellieqa prinċipali |- !2022 | align="left" |{{flagicon|ITA}} Tim tal-Italja |Tazza tal-Formula 4 |1 |1 |1 |} === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula Reġjonali tal-Lvant Nofsani === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2023 !Mumbai Falcons Racing Limited |{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB1<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|''[[Dubai Autodrome|DUB1<br>2]]''<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|s|'''[[Dubai Autodrome|DUB1<br>3]]'''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>1]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|ret|[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|s|[[Kuwait Motor Town|KUW1<br>3]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>1]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|g|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Kuwait Motor Town|KUW2<br>3]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Dubai Autodrome|DUB2<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>2]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[Dubai Autodrome|DUB2<br>3]] <br>{{small|4}}}}|{{msrslt|np|'''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>1]]'''<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>2]]''<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|s|''[[Yas Marina Circuit|ABU<br>3]]''<br> {{small|2}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|192}} |} === Riżultati tal-Kampjonat Ewropew tal-Formula Reġjonali === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2023 !Prema Racing |{{msrslt|s|[[Imola Circuit|IMO<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|ret|[[Imola Circuit|IMO<br>2]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|s|'''''[[Circuit de Barcelona-Catalunya|CAT<br>1]]'''''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|s|''[[Circuit de Barcelona-Catalunya|CAT<br>2]]''<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|p|[[Hungaroring|HUN<br>1]]<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|p|[[Hungaroring|HUN<br>2]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|g|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA<br>2]]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Mugello Circuit|MUG<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Mugello Circuit|MUG<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Circuit Paul Ricard|LEC<br>1]]<br>{{small|5}}}}|{{msrslt|g|'''''[[Circuit Paul Ricard|LEC<br>2]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Red Bull Ring|RBR<br>1]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|b|[[Red Bull Ring|RBR<br>2]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|np|[[Monza Circuit|MNZ<br>1]]<br>{{small|11}}}}|{{msrslt|g|'''[[Monza Circuit|MNZ<br>2]]'''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|s|[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>1]]<br>{{small|2}}}}|{{msrslt|g|''[[Circuit Zandvoort|ZAN<br>2]]''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|p|[[Hockenheimring|HOC<br>1]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[Hockenheimring|HOC<br>2]]<br>{{small|6}}}}!{{msrslt|1st}}!{{msrslt|g|300}} |} === Riżultati tal-Kampjonat Taljan tal-GT === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Sena !Entità !Karozza !Klassi !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !Poż. !Punti |- |2023 !AKM Motorsport !Mercedes-AMG GT3 Evo !GT3 Pro |{{msrslt|nc|'''''[[Misano World Circuit|MIS<br>1]]'''''<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|nc|''[[Misano World Circuit|MIS<br>2]]''<br>{{small|3}}}} |MNZ 1 |MNZ 2 |MUG 1 |MUG 2 |IMO 1 |IMO 2 !NC† !— |} {{sup|†}} Peress li Antonelli kien sewwieq mistieden, ma kienx eliġibbli għall-punti fil-kampjonat. === Riżultati tal-Kampjonat tal-Formula 2 tal-FIA === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi) {| class="wikitable" !Year !Entrant !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !25 !26 !27 !28 !{{abbr|Pos|Position}} !Points |- |2024 !Prema Racing |{{msrslt|np|[[2024 Sakhir Formula 2 round|BHR<br>SPR]]<br>{{small|14}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Sakhir Formula 2 round|BHR<br>FEA]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Jeddah Formula 2 round|JED<br>SPR]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Jeddah Formula 2 round|JED<br>FEA]]<br>{{small|6}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Melbourne Formula 2 round|MEL<br>SPR]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Melbourne Formula 2 round|MEL<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Imola Formula 2 round|IMO<br>SPR]]<br>{{small|10}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Imola Formula 2 round|IMO<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|''[[2024 Monte Carlo Formula 2 round|MON<br>SPR]]''<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Monte Carlo Formula 2 round|MON<br>FEA]]<br>{{small|7}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Barcelona Formula 2 round|CAT<br>SPR]]<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Barcelona Formula 2 round|CAT<br>FEA]]<br>{{small|12}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spielberg Formula 2 round|RBR<br>SPR]]<br>{{small|15}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spielberg Formula 2 round|RBR<br>FEA]]<br>{{small|13}}}}|{{msrslt|g|[[2024 Silverstone Formula 2 round|''SIL<br>SPR'']]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Silverstone Formula 2 round|SIL<br>FEA]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Budapest Formula 2 round|HUN<br>SPR]]<br>{{small|14}}}}|{{msrslt|g|[[2024 Budapest Formula 2 round|''HUN<br>FEA'']]<br>{{small|1}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Spa-Francorchamps Formula 2 round|SPA<br>SPR]]<br>{{small|6}}}}‡|{{msrslt|p|[[2024 Spa-Francorchamps Formula 2 round|SPA<br>FEA]]<br>{{small|9}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Monza Formula 2 round|MNZ<br>SPR]]<br>{{small|18}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Monza Formula 2 round|MNZ<br>FEA]]<br>{{small|4}}}}|{{msrslt|p|[[2024 Baku Formula 2 round|BAK<br>SPR]]<br>{{small|7}}}}|{{msrslt|b|[[2024 Baku Formula 2 round|BAK<br>FEA]]<br>{{small|3}}}}|{{msrslt|np|[[2024 Losail Formula 2 round|LSL<br>SPR]]<br>{{small|19†}}}}|{{msrslt|ret|[[2024 Losail Formula 2 round|LSL<br>FEA]]<br>{{small|Ret}}}}|{{msrslt|wd|[[2024 Yas Island Formula 2 round|YMC<br>SPR]]<br>{{small|WD}}}}|{{msrslt|wd|[[2024 Yas Island Formula 2 round|YMC<br>FEA]]<br>{{small|WD}}}} !6th !113 |- ! colspan="100" |Source: |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. {{sup|‡}} Punti mnaqqsa mogħtija lill-aqwa ħames pożizzjonijiet biss peress li temm 25 % sa 50 % tad-distanza tat-tellieqa. === Riżultati tal-Formula Wieħed === (didaskalija) (It-tlielaq b''''tipa grassa''' jindikaw li kiseb pole position; it-tlielaq bil-''korsiv'' jindikaw li kiseb l-iktar dawra veloċi; it-tipa żgħira 'l fuq tindika pożizzjoni sprint fejn kiseb il-punti) {| class="wikitable" !Sena !Entità !Xażì !Magna !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !23 !24 !{{Abbr|WDC|World Drivers' Championship standing}} !Points |- |2024 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W15 !Mercedes-AMG M15 E Performance 1.6 V6 t |BHR |SAU |AUS |JPN |CHN |MIA |EMI |MON |CAN |ESP |AUT |GBR |HUN |BEL |NED|{{msrslt|td|[[2024 Italian Grand Prix|ITA]]<br>{{small|TD}}}} |AZE |SIN |USA|{{msrslt|td|[[2024 Mexico City Grand Prix|MXC]]<br>{{small|TD}}}} |SAP |LVG |QAT |ABU !— !— |- |2025 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W16 !Mercedes-AMG M16 E Performance 1.6 V6 t |{{F1R2025|ANT|AUS2}}|{{F1R2025|ANT|CHN2}}|{{F1R2025|ANT|JPN2}}|{{F1R2025|ANT|BHR2}}|{{F1R2025|ANT|SAU2}}|{{F1R2025|ANT|MIA2}}|{{F1R2025|ANT|EMI2}}|{{F1R2025|ANT|MON2}}|{{F1R2025|ANT|ESP2}}|{{F1R2025|ANT|CAN2}}|{{F1R2025|ANT|AUT2}}|{{F1R2025|ANT|GBR2}}|{{F1R2025|ANT|BEL2}}|{{F1R2025|ANT|HUN2}}|{{F1R2025|ANT|NED2}}|{{F1R2025|ANT|ITA2}}|{{F1R2025|ANT|AZE2}}|{{F1R2025|ANT|SIN2}}|{{F1R2025|ANT|USA2}}|{{F1R2025|ANT|MXC2}}|{{F1R2025|ANT|SAP2}}|{{F1R2025|ANT|LVG2}}|{{F1R2025|ANT|QAT2}}|{{F1R2025|ANT|ABU2}}!{{F1R2025|ANT|WDC}}!{{F1R2025|ANT|points2}} |- |2026 !Mercedes-AMG Petronas F1 Team !Mercedes-AMG F1 W17 !Mercedes-AMG M17 E Performance 1.6 V6 t |{{F1R2026|ANT|AUS2}}|{{F1R2026|ANT|CHN2}}|{{F1R2026|ANT|JPN2}}|{{F1R2026|ANT|MIA2}}|{{F1R2026|ANT|CAN2}}|{{F1R2026|ANT|MON2}}|{{F1R2026|ANT|BCN2}}|{{F1R2026|ANT|AUT2}}|{{F1R2026|ANT|GBR2}}|{{F1R2026|ANT|BEL2}}|{{F1R2026|ANT|HUN2}}|{{F1R2026|ANT|NED2}}|{{F1R2026|ANT|ITA2}}|{{F1R2026|ANT|ESP2}}|{{F1R2026|ANT|AZE2}}|{{F1R2026|ANT|BHR2}}|{{F1R2026|ANT|SIN2}}|{{F1R2026|ANT|USA2}}|{{F1R2026|ANT|MXC2}}|{{F1R2026|ANT|SAP2}}|{{F1R2026|ANT|LVG2}}|{{F1R2026|ANT|QAT2}}|{{F1R2026|ANT|ABU2}} |!{{F1R2026|ANT|WDC}}!{{F1R2026|ANT|points2}}* |} {{sup|†}} Ma temmx it-tellieqa, iżda ġie kklassifikat peress li kien temm iktar minn 90 % tad-distanza tat-tellieqa. Staġun għadu għaddej. ==== Rekords tal-Formula Wieħed ==== Antonelli għandu r-rekords li ġejjin tal-Formula Wieħed: {| class="wikitable" ! colspan="2" |Rekord !Miksub |- |Youngest driver to lead a lap |18 years, 225 days |2025 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to set a fastest lap |18 years, 225 days |2025 Japanese Grand Prix |- |Youngest sprint polesitter |18 years, 250 days |2025 Miami Grand Prix |- |Youngest driver to score a sprint podium finish |19 years, 75 days |2025 São Paulo Grand Prix |- |Most points in first championship season |150 |2025 |- |Youngest polesitter |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest driver to win from pole position |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest driver to score a hat-trick |19 years, 202 days |2026 Chinese Grand Prix |- |Youngest World Drivers' Championship leader |19 years, 216 days |2026 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to win consecutive Grands Prix |19 years, 216 days |2026 Japanese Grand Prix |- |Youngest driver to set a sprint fastest lap |19 years, 271 days |2026 Canadian Grand Prix |- |Youngest driver to score a ''grand chelem'' |19 years, 286 days |2026 Monaco Grand Prix |- |Most consecutive wins from maiden win |5 |2026 Chinese Grand Prix – 2026 Monaco Grand Prix |- |Youngest sprint winner |19 years, 313 days |2026 British Grand Prix |- |Youngest World Drivers' Champion |20 years, 68 days |2026 |- |First driver to win from his first three pole positions |3 |2026 Miami Grand Prix |- |Youngest winner of the Monaco Grand Prix |19 years, 286 days |2026 Monaco Grand Prix |- |First Italian winner of the Italian Grand Prix in 60 years |60 years |2026 Italian Grand Prix |- |First Italian World Drivers' Champion in 73 years |73 years |2026 |- |First World Drivers' Champion born in the 2000s |Born in 2006 |2026 |} == Referenzi == {{DEFAULTSORT:Antonelli, Kimi}} [[Kategorija:Sportivi Taljani]] [[Kategorija:Twieldu fl-2006]] 02z9bmhwl37tg2l8wuoewh4489fewr0 0 34770 333607 333563 2026-11-04T11:13:09Z EnriqueTabone 15661 333607 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Henry Joseph Frendo''' (imwieled fl-1948) huwa storiku, akkademiku u [[Kittieb|awtur]] [[Maltin|Malti]], speċjalizzat fl-istorja moderna ta' [[Malta]]. Huwa magħruf għar-riċerka tiegħu dwar l-iżvilupp politiku ta' Malta, il-kolonjaliżmu, in-[[nazzjonaliżmu]], id-[[dekolonizzazzjoni]], il-ġurnaliżmu u l-[[emigrazzjoni]] Maltija. Kien Professur tal-Istorja Moderna fl-[[Università ta' Malta]] u ħadem ukoll mal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati (UNHCR).<ref>Times of Malta, [https://timesofmalta.com/article/historian-henry-frendo-donates-documents-national-archives.1013826 Historian Henry Frendo donates documents to National Archives], 2023.</ref> == Bijografija u edukazzjoni == Frendo twieled fl-1948 f'Malta u trabba il-[[Furjana]]. Huwa studja fl-[[Università ta' Malta]], fejn kiseb l-ewwel grad fl-istorja fl-1970 u grad ta' master fl-1973. Kompla l-istudji tiegħu fl-[[Università ta' Oxford]], fejn kiseb id-dottorat fl-istorja moderna fl-1976. It-teżi tiegħu kienet tittratta l-formazzjoni u l-iżvilupp tal-partiti politiċi f'Malta taħt il-ħakma Brittanika.<ref>Times of Malta, [https://timesofmalta.com/article/historian-henry-frendo-donates-documents-national-archives.1013826 Historian Henry Frendo donates documents to National Archives], 2023.</ref> == Karriera akkademika u professjonali == Frendo beda l-karriera akkademika tiegħu fl-Università ta' Malta bħala lettur fl-istorja. Fl-1978 ħalla Malta sabiex jingħaqad mal-UNHCR f'[[Ġinevra]]. Matul is-servizz tiegħu man-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] ħadem f'diversi pajjiżi, fosthom il-[[Możambik]], iż-[[Żimbabwe]], l-[[Eġittu]] u l-[[Papwa Gwinea l-Ġdida|Papwa Ginea Ġdida]], fejn okkupa karigi relatati mal-ħidma umanitarja u mar-refuġjati.<ref>Times of Malta, [https://timesofmalta.com/article/historian-henry-frendo-donates-documents-national-archives.1013826 Historian Henry Frendo donates documents to National Archives], 2023.</ref> Wara perjodu fl-[[Awstralja]], fejn ħadem u għallem f'istituzzjonijiet akkademiċi, irritorna Malta u kompla l-karriera tiegħu fl-Università ta' Malta. Fl-1988 inħatar Professur Assoċjat tal-Istorja Moderna u fl-1992 sar professur sħiħ. Matul il-karriera tiegħu kien ukoll professur viżitatur u lecturer f'universitajiet barranin, fosthom fl-Awstralja, fl-[[Italja]], fl-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] u fil-[[Ġermanja]].<ref>Times of Malta, [https://timesofmalta.com/article/historian-henry-frendo-donates-documents-national-archives.1013826 Historian Henry Frendo donates documents to National Archives], 2023.</ref> Minbarra x-xogħol akkademiku tiegħu, Frendo kellu sehem fil-ħajja pubblika Maltija. Serva bħala sindku ta' [[Ħ'Attard]] bejn l-1994 u l-2001. Fl-2001 inħatar chairman tal-Bord tal-Appelli għar-Refuġjati, kariga li serva fiha sal-2014.<ref>Times of Malta, [https://timesofmalta.com/article/historian-henry-frendo-donates-documents-national-archives.1013826 Historian Henry Frendo donates documents to National Archives], 2023.</ref> == Riċerka u kontribuzzjoni storika == Ir-riċerka ta' Frendo tiffoka prinċipalment fuq l-istorja politika u soċjali ta' Malta, b'enfasi fuq il-perjodu kolonjali Brittaniku u l-proċess li wassal għall-indipendenza. Huwa studja wkoll ir-relazzjoni bejn il-lingwa u l-identità nazzjonali, il-movimenti politiċi Maltin, il-ġurnaliżmu u l-esperjenza tal-emigrazzjoni. Fost ix-xogħlijiet tiegħu hemm studji dwar personalitajiet storiċi Maltin, fosthom [[Manwel Dimech]] u [[Ġorġ Borg Olivier]]. Ir-riċerka tiegħu tinkludi wkoll il-konnessjonijiet storiċi u kulturali bejn Malta u l-pajjiżi tal-[[Mediterran]].<ref>MaltaToday, [https://www.maltatoday.com.mt/author/henry_frendo/ Henry Frendo – Author Profile].</ref> Fl-2014, f'intervista ma' MaltaToday, Frendo tkellem dwar l-iżvilupp storiku tal-aspirazzjonijiet Maltin għall-awtonomija u l-indipendenza, u dwar il-proċess politiku li wassal għall-indipendenza ta' Malta fl-1964.<ref>Raphael Vassallo, MaltaToday, [https://www.maltatoday.com.mt/news/interview/44031/the_long_road_to_independence__henry_frendo The long road to independence], 22 ta' Settembru 2014.</ref> == Pubblikazzjonijiet == Frendo ppubblika għadd ta' kotba u studji dwar l-istorja Maltija u l-politika Mediterranja. Fost ix-xogħlijiet magħrufa tiegħu hemm: Sette Giugno 1919 (1970) Birth Pangs of a Nation: Manwel Dimech 1860–1921 (1971) Party Politics in a Fortress Colony: The Maltese Experience (1979) Malta's Quest for Independence (1989) Maltese Political Development 1798–1964 (1993) Maltese Journalism 1838–1992 (1994) The Origins of Maltese Statehood (1999) Europe and Empire: Culture, Politics, and Identity in Malta and the Mediterranean (2011) Diaspora: Maltese Overseas Settlements (2020).<ref>National Book Council, [https://ktieb.org.mt/news-en/henry-frendo-the-lifetime-achievement-award-recipient-for-his-contribution-to-maltese-historiography/ Henry Frendo: the Lifetime Achievement Award Recipient for his contribution to Maltese historiography], 20 ta' Diċembru 2022.</ref> Il-ktieb Diaspora: Maltese Overseas Settlements, ippubblikat minn Midsea Books fl-2020, jittratta l-esperjenza tal-emigrazzjoni Maltija u l-formazzjoni ta' komunitajiet Maltin f'pajjiżi differenti, fosthom l-Awstralja, ir-Renju Unit, l-Istati Uniti u l-pajjiżi tal-Afrika ta' Fuq.<ref>Times of Malta, [https://timesofmalta.com/article/leading-historian-examines-maltese-diaspora.847263 Leading historian examines Maltese diaspora], 26 ta' Jannar 2021.</ref> == Premjijiet u unuri == Fl-2010 Frendo ngħata l-unur ta' Uffiċjal tal-Ordni Nazzjonali tal-Mertu ([[Ġieħ ir-Repubblika]]) bħala rikonoxximent tas-servizz u l-kontribut tiegħu.<ref>Times of Malta, [https://timesofmalta.com/article/State-honours-ought-to-follow-set-criteria-.499329 State honours ought to follow ‘set criteria’], 17 ta' Diċembru 2013.</ref> Fl-2022 ingħata l-Lifetime Achievement Award mill-[[Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb]] għall-kontribut tiegħu fl-istoriografija Maltija u fil-pubblikazzjoni ta' xogħlijiet storiċi. Il-premju rrikonoxxa l-ħidma tiegħu fid-dokumentazzjoni tal-istorja ta' Malta u fl-analiżi tal-iżvilupp politiku u ġeopolitiku tal-pajjiż.<ref>National Book Council, [https://ktieb.org.mt/news-en/henry-frendo-the-lifetime-achievement-award-recipient-for-his-contribution-to-maltese-historiography/ Henry Frendo: the Lifetime Achievement Award Recipient for his contribution to Maltese historiography], 20 ta' Diċembru 2022.</ref> == Attività riċenti == Fil-15 ta' Frar 2023, Frendo ta donazzjoni sostanzjali ta' dokumenti u materjal storiku lill-Arkivji Nazzjonali ta' Malta. Il-kollezzjoni tinkludi noti ta' riċerka, intervisti, dokumenti, ritratti u reġistrazzjonijiet awdjo marbuta prinċipalment mal-istorja ta' Malta matul l-aħħar żewġ sekli. Il-materjal huwa maħsub biex jiġi ppreservat u jsir disponibbli għar-riċerkaturi u għall-pubbliku.<ref>Times of Malta, [https://timesofmalta.com/article/historian-henry-frendo-donates-documents-national-archives.1013826 Historian Henry Frendo donates documents to National Archives], 2023.</ref> Frendo kompla jikkontribwixxi għad-dibattitu pubbliku permezz ta' kitbiet u artikli ta' opinjoni dwar personalitajiet, ġrajjiet u kwistjonijiet marbuta mal-istorja Maltija, fosthom permezz ta' artikli ppubblikati fuq MaltaToday.<ref>MaltaToday, [https://www.maltatoday.com.mt/author/henry_frendo/ Henry Frendo – Author Profile].</ref> == Referenzi == <references /> [[Kategorija:Nies Maltin]] jrqguoukfn1zgew93aa9xtueeue74d3 0 34771 333581 333568 2026-11-03T14:25:01Z ToniSant 4257 removed [[Category:Mexxejja tal-Partit Laburista (Malta)]]; added [[Category:Politiċi tal-Partit Laburista (Malta)]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 333581 wikitext text/x-wiki '''Nigel Vella''' huwa [[Politika ta' Malta|politikant Malti]], [[avukat]], u membru tal- [[Kamra tad-Deputati ta' Malta|Parliament Malti]] [[Partit Laburista (Malta)|Laburist]] għall-distrett 1. [[Kategorija:Politiċi tal-Partit Laburista (Malta)]] [[Kategorija:Alunni tal-Università ta' Malta]] [[Kategorija:Nies mill-Ħamrun]] [[Kategorija:Nies ħajjin]] my5e1o7qk3vk6zt8914y0gylnx3l73d 333582 333581 2026-11-03T14:26:04Z ToniSant 4257 +nebbieta +infobox 333582 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}}{{Stub|politika}} '''Nigel Vella''' huwa [[Politika ta' Malta|politiku Malti]], [[avukat]], u membru tal- [[Kamra tad-Deputati ta' Malta|Parliament Malti]] [[Partit Laburista (Malta)|Laburist]] għall-distrett 1. [[Kategorija:Politiċi tal-Partit Laburista (Malta)]] [[Kategorija:Alunni tal-Università ta' Malta]] [[Kategorija:Nies mill-Ħamrun]] [[Kategorija:Nies ħajjin]] iag1no0kdefs1m7y7bi8brzhkoeytqh 0 34773 333580 2026-11-03T14:22:06Z ToniSant 4257 Maħluqa bit-traduzzjoni tal-paġna "[[:en:Special:Redirect/revision/1349426977|Our Lady of Philermos]]" 333580 wikitext text/x-wiki [[File:Our_Lady_of_Philerme_icon.jpg|daqsminuri| Ikona tal-Madonna ta' Filermos]] '''Madonna ta' Philermos''' (ukoll ''Phileremos, Philerme, Filerimos'' ; Greek , Russian ) hija ikona Biżantina tat- Theotokos, datata għas-seklu 11 jew 12. Oriġinarjament miżmuma fil- [[Phileremos Monastery|Monasteru ta' Phileremos]] f'Rodi u mbagħad [[Malta|f'Malta]], l-ikona ilha meqjuma bħala l-patruna tal- Kavallieri Ospitallieri u l- [[Ordni ta' San Ġwann|Ordni Militari Sovran ta' Malta]] . Issa tinżamm fil- [[Mużew Nazzjonali tal-Montenegro|Mużew tal-Arti u l-Istorja]] f'Cetinje, [[Montenegro|il-Montenegro]] . [[File:Contours_résiduels_du_voile_de_la_Vierge_de_Philerme_sous_la_riza.jpg|xellug|daqsminuri| L-ikona murija bil-libsa u mingħajrha]] [[File:Filerimos_2.jpg|daqsminuri| Monasteru ta' Filermos, Rodi]] L-ikona hija tempera fuq l-injam, 44 b'36&nbsp;ċm. Turi biss ras il-Verġni Marija. Wiċċha jidher fi profil ta' tliet kwarti, kemxejn inklinat lejn spalltha x-xellugija. Il-wiċċ huwa ovali b'imnieħer twil fl-istil Biżantin. L-ikona kienet miżmuma fil-Monasteru ta' Filermos, Rodi, preżumibbilment mis-seklu 12, għalkemm spiss jingħad li nġiebet Rodi mill-Art Imqaddsa. Inħatafet mill-Kavallieri Ospitalieri fil-konkwista tagħhom ta' Rodi fl-1306/1310. Il-fama tagħha hija dovuta għall-mirakli attribwiti għall-interċessjoni tagħha, primarjament fl-[[Assedju ta' Rodi (1480)]]. Wara t-telfa ta' Rodi fl-1522, l-ikona ġiet salvata, u mwaħħla mal-arblu prinċipali tas-''Santa Maria'', karrakka maqbuda mingħand is-Sultan tal-Eġittu fl-1507, matul is-snin tal-eżilju tal-Ordni. [[File:Malta_Valletta_BW_2011-10-07_11-17-17.JPG|xellug|daqsminuri| Il-Kappella tal-Madonna ta' Filermos fil-[[Konkatidral ta' San Ġwann]], [[Valletta|il-Belt Valletta]], [[Malta]], fejn l-ikona nżammet mill-1570ijiet sal-1798]] [[File:Replica-OurLadyofPhilermos.jpg|alt=Replica of the Icon of Our Lady of Philermos|daqsminuri| Replika tal-Ikona tal-Madonna ta' Filermos, kif murija fil-monasteru ta' Filermos f'Rodi.]] Meta l-Ordni ngħata l-pussess ta’ [[Malta]] fl-1530, l-ikona kienet miżmuma fil-[[Il-knisja kolleġġjata arċipretali u matriċi ta' san lawrenz|Knisja ta’ San Lawrenz]] fil-kwartieri ġenerali tagħhom [[Birgu|f’Birgu]]. Meta l-Ordni ċċaqlaq il-bażi tiegħu lejn il-belt kapitali l-ġdida tal-Belt [[Valletta]] fis-snin 1570, l-ikona tpoġġiet f'kappella tal-ġenb mibnija apposta fil-[[Konkatidral ta' San Ġwann|Kon-Katidral ta' San Ġwann]]. L-ikona baqgħet hemm sal-[[Invażjoni Franċiża ta' Malta|invażjoni Franċiża ta’ Malta]] fl-1798 li keċċiet l-Ordni mill-Gżejjer Maltin.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=de Giorgio|isem=Cynthia|data=2007|titlu=St John's Co-Cathedral – Valletta|post=[[Santa Venera]]|pubblikatur=Heritage Books (subsidiary of Midsea Books Ltd)|paġna=21|isbn=9789993271710}}</ref> Il-Franċiżi ħallew lill-Ordni jieħu xi relikwi magħhom, iżda mhux ir-relikwarji prezzjużi tagħhom. L-ikona flimkien ma' framment tas-Salib il-Veru u tal-id ta' [[Ġwanni l-Battista]] ġew mgħoddija mill-ammirall Giulio Renato Litta lil [[Pawlu I tar-Russja]], li ħa post [[Ferdinand von Hompesch zu Bolheim]] bħala Gran Mastru. Pawlu I poġġiehom fil-Palazz tal-Prijorat f'Gatchina, qrib San Pietruburgu. [[File:Muttergottes_vom_Berg_Philermos.jpg|daqsminuri| Kopja tas-seklu 19 miżmuma f'Assisi]] Fir-Russja, l-ikona reġgħet kienet miksija b’libsa tad-deheb u l-ġebel prezzjuż. Ir-riza tinkludi djadema forma ta' nagħla taż-żiemel bir-rubini u d-djamanti, żewġ ġiżirajjen taż-żaffir u d-djamanti, u halo fil-forma tas -salib ta' Malta, bit-tmien ponot murija ħerġin minn wara ras il-Verġni. [[Tżar Nikola I|It-Tżar Nikola I]] ordna li ssir kopja, biex tinġarr fil-purċissjonijiet minħabba l-istat fraġli tal-oriġinali. Din il-kopja issa tinżamm fil-Bażilika Papali ta' Santa Marija tal-Anġli f'Assisi. Ir-relikwi baqgħu intatti wara r-[[Rivoluzzjoni ta' Ottubru]], u nġiebu mir-Russja Sovjetika minn Maria Feodorovna fl-1920, minn [[Kopenħagen]]. Uliedha tawha lill-Arċisqof Anthony, president tas-sinodu tal- Knisja Ortodossa Russa fl-eżilju. Dawn ġew trasferiti lejn Belgrad fl-1932 u tqiegħdu taħt il-protezzjoni ta' [[Alessandru I tal-Jugoslavja]], u nżammu fil-kappella ta' Sant' Andrija fil-palazz irjali ta' Dedinje sal-1941. Jidher li taħt it-theddida tal- invażjoni Nażista, ġew trasferiti lejn il-Monasteru ta' Ostrog fil-[[Montenegro]]. Fl-1951, distakkament ta’ forzi speċjali Jugoslavi ħataf ir-relikwi, u tpoġġew bil-moħbi fil-kamra tas-saqaf tal-mużew f’Cetinje. Il-preżenza tagħhom hemmhekk ġiet żvelata pubblikament biss fl-1993, fl-okkażjoni taż-żjara tal-patrijarka Russu [[Alexis II ta' Moska]]. Teżisti interpretazzjoni magħrufa sew tas-snin tletin tal-ikona mill-istudjo tal-artist Awstrijak [[Egon Hube]]<nowiki/>r (1905-1960), disinjatur-direttur għal ICARO RODI, issa fit-Triq tal-Kavallieri, fil-Belt il-Qadima ta' Rodi. Ix-xogħol jinkludi erba' madumiet leqqiena uniċi, miżbugħin bl-idejn, li juru perfettament l-użu tal-kulur ta' Huber u l-istil distintiv, sinwuż u immaġinattiv tiegħu. F'Diċembru 2024, l-iSpeaker tal-Kamra tad-Deputati ta' Malta [[Anġlu Farrugia]] ngħata replika tal-Madonna ta' Filermo mill-president tal-parlament Montenegrin, Andrija Mandićj, li rrikonoxxa l-konnessjoni storika ta' Malta ma' din l-ikona.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/a-call-return-malta-lost-icon.1114761|titlu=A call to return Malta’s lost icon|isem=Mario|awtur=Cacciottolo|data=2025-08-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2025-08-19}}</ref> == Referenzi == {{Referenzi}} == Aktar qari == * Jean-Bernard de Vaivre, Laurent Vissière, "Afin que vous entendez mon intention des ystoires que je vueil, et des lieux où seront", Société de l'histoire et du patrimoine de l'ordre de Malte 27 (2012), 4 &#x2013; 106. * Giovannella Ferraris di Celle, ''La Madonna del Filermo'', Verona, 1988. * Giovannella Ferraris di Celle, ''La Panaghia tes Phileremou'', Ruma, 2001. [[Kategorija:Ordni Militari Sovran ta' Malta]] [[Kategorija:Arti sagra]] [[Kategorija:Rodi]] [[Kategorija:Montenegro]] rpx6yjzyojaxnflnuja5m5ttvjs3e34 0 34774 333583 2026-11-03T16:13:26Z VivaMintoff 28969 Maħluqa bit-traduzzjoni tal-paġna "[[:en:Special:Redirect/revision/1383586209|Conservative Party (UK)]]" 333583 wikitext text/x-wiki Il- '''Partit Konservattiv u Unjonista''', magħruf ukoll bħala l- '''Partit Konservattiv''', u kollokjalment bħala t- '''Torijiet''', <ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/tory-definition-what-is-conservative-party-values-whig-history-uk-britain-a8622246.html|titlu=What does Tory mean and where does this term come from?|isem=Lizzy|awtur=Buchan|data=12 November 2018|sit=The Independent|lingwa=en|data-aċċess=29 November 2023|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220709124148/http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/tory-definition-what-is-conservative-party-values-whig-history-uk-britain-a8622246.html|arkivju-data=9 July 2022}}</ref> huwa partit politiku fir-Renju Unit . Jinsab fuq iċ- ċentru-lemin [ 17 ] sal -lemin [ 20 ] tal -ispettru politiku tax-xellug-lemin . Wara t-telfa tiegħu mill-Partit Laburista Brittaniku fl- elezzjoni parliamentarli tal-2024, hija t-tieni l-akbar partit skont l-għadd ta' voti mitfugħa u l-għadd ta' siġġijiet fil-Kamra komuni ; bħala tali għandu r-rwol parlamentari formali tal-Oppożizzjoni l-Aktar Leali Tiegħu . Dan jinkludi diversi fazzjonijiet ideoloġiċi inklużi konservattivi ta' nazzjon wieħed, Thatcheriti u konservattivi tradizzjonalisti . Kien hemm 20 il-prim ministru Konservattiv. Il-partit jiltaqa' kull sena matul il-ħarifa, għall- Konferenza tal-Partit Konservattiv. 3s78vgvey5ieomoww43oxhzsjkmo5pr 333584 333583 2026-11-03T16:37:48Z VivaMintoff 28969 333584 wikitext text/x-wiki Il- '''Partit Konservattiv u Unjonista''', magħruf ukoll bħala l- '''Partit Konservattiv''', u kollokjalment bħala t-"'''Tories'''", <ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/tory-definition-what-is-conservative-party-values-whig-history-uk-britain-a8622246.html|titlu=What does Tory mean and where does this term come from?|isem=Lizzy|awtur=Buchan|data=12 November 2018|sit=The Independent|lingwa=en|data-aċċess=29 November 2023|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220709124148/http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/tory-definition-what-is-conservative-party-values-whig-history-uk-britain-a8622246.html|arkivju-data=9 July 2022}}</ref> huwa partit politiku fir-Renju Unit . Jinsab fuq iċ- ċentru-lemin [ 17 ] sal -lemin [ 20 ] tal -ispettru politiku tax-xellug-lemin . Wara t-telfa tiegħu mill-Partit Laburista Brittaniku fl- elezzjoni parliamentarli tal-2024, hija t-tieni l-akbar partit skont l-għadd ta' voti mitfugħa u l-għadd ta' siġġijiet fil-Kamra komuni ; bħala tali għandu r-rwol parlamentari formali tal-Oppożizzjoni l-Aktar Leali Tiegħu . Dan jinkludi diversi fazzjonijiet ideoloġiċi inklużi konservattivi ta' nazzjon wieħed, Thatcheriti u konservattivi tradizzjonalisti . Kien hemm 20 il-prim ministru Konservattiv. Il-partit jiltaqa' kull sena matul il-ħarifa, għall- Konferenza tal-Partit Konservattiv. 6xqvv7gtk22g9xp4zgagc8vzfbmnpev 0 34775 333586 2026-11-03T21:53:57Z JovalQC 21720 Maħluqa bit-traduzzjoni tal-paġna "[[:fr:Special:Redirect/revision/239554939|Stuttgart]]" 333586 wikitext text/x-wiki '''Stuttgart''' ( /ˈ ʃ t u t ɡ a ʁ t / ; <small>mill-Ġermaniż :</small> / ˈʃtʊtɡaʁt / [ 2 ] Isma ' ⓘ {{Awdjo|De-Stuttgart2.ogg}} Stutgard <ref>{{Ċita ktieb|sena=1781|titlu=[[Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers]]|url=https://books.google.fr/books?id=GhIPAAAAQAAJ&printsec=frontcover&q=Stutgard|edizzjoni=Sociétés Typographiques|data-aċċess=2013-07-12}}.</ref> bil- [[Lingwa Franċiża|Franċiż]] ) hija l-belt kapitali tal-istat ta' Baden-Württemberg, fin-nofsinhar [[Ġermanja|tal-Ġermanja]] . Stuttgart hija s-sitt l-akbar belt fil-Ġermanja skont il-popolazzjoni. Il-belt tinsab fiċ-ċentru ta’ reġjun b’popolazzjoni densa u hija mdawra b’ċirku ta’ bliet iżgħar. Din iż-żona urbana interna, magħrufa bħala r-“reġjun ta’ Stuttgart,” għandha popolazzjoni ta’ 2.7 miljun, u dan jagħmel lil “Stuttgart il-Kbir” ir-raba’ l-akbar belt-reġjun fil-[[Ġermanja]] wara r-[[Ruhr]], [[Frankfurt am Main]], u [[Berlin]]. Stuttgart tinsab fuq sensiela ta’ għoljiet, widien u parks — karatteristika mhux tas-soltu għall-bliet Ġermaniżi <ref>{{Ċita web|url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Ftravel.nytimes.com%2Ffrommers%2Ftravel%2Fguides%2Feurope%2Fgermany%2Fstuttgart%2Ffrm_stuttgart_0129010001.html|titlu=Introduction to Stuttgart|sit=[[nytimes.com]] via [[Wikiwix]]|data-aċċess=2009-03-25|arkivju-data=1 septembre 2021}}.</ref> u spiss sors ta’ sorpriża għall-viżitaturi li primarjament jassoċjaw il-belt mar-reputazzjoni industrijali tagħha bħala " benniena tal [[Karozza|-karozza]] " Stuttgart għandha l-istatus ta' ''Stadtkreis'', li jagħmilha żona urbana awtonoma. Il-belt hija wkoll is-sede tal-parlament reġjonali u tal-kunsill lokali. Il-motto tal-belt huwa " Stuttgart hija aktar "— għat-turisti u n-negozju, Stuttgart tiddeskrivi lilha nnifisha bħala ''{{Lang|de|Standort Zukunft}}'', tradotta mill-muniċipju bħala " Meta n-negozju jiltaqa’ mal-futur " Fl [[2007|-2007]], is-sindku ppreżenta lil Stuttgart lil investituri barranin bħala " Il-qawwa kreattiva tal-Ġermanja " Bil-pjanijiet attwali biex jittejbu l-konnessjonijiet tat-trasport għall-infrastruttura internazzjonali (bħala parti mill-proġett Stuttgart 21 ), il-belt żvelat logo u [[slogan]] ġodda.marsMarzu 2008, li jiddeskrivi lilu nnifsu bħala Das neue Herz Europas (“ Il-qalb il-ġdida tal-Ewropa ".[ 1 ]" == Isem u stemma araldika == [[Fichier:DEU_Stuttgart_COA.svg|xellug|daqsminuri|155x155px| L-istemma araldika ta' Stuttgart.]] L-istemma araldika ta' Stuttgart, li ntużat għall-ewwel darba fil-forma attwali tagħha fl-1938, turi debba sewda tittella' fuq sfond isfar. Qabel din id-data, kienu jintużaw mudelli u kuluri differenti, ħafna drabi b'żewġ żwiemel. L-armi inklinati fuq l-istemma araldika jirriflettu l-oriġini tal-isem "''Stuttgart''". L-isem bil-Ġermaniż Għoli Antik kien "''stuotgarten''", b'"''stuot''" tfisser "''debba''". It-terminu Ġermaniż Għoli Antik "''garten''" jirreferi għaż-żona kbira fejn seħħ l-insedjament inizjali. Iċ-ċentru tal-logo tal-kumpanija tal-karozzi Porsche juri verżjoni modifikata tal-istemma araldika ta' Stuttgart.<ref name="NYT">{{Ċita web|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E01E2D61F31F934A35752C0A9619C8B63|titlu=Stuttgart, Germany; Motor Stadt (Psst! This Isn't Michigan)|kunjom=Chen|isem=Aric|data=2007-01-07|data-aċċess=2009-03-18}}.</ref> == Ġeografija == Stuttgart hija maqsuma mix-Xmara Neckar, f'reġjun ikkaratterizzat minn ħafna għoljiet. Il-belt tkopri erja ta' 207  . L-altitudni tvarja minn 207  fuq ix-xmara Neckar sa 549  fuq l-għolja [[Bernhartshöh|Bernhartshöhe]] . B'riżultat ta' dan, hemm aktar minn {{Nowrap|400 escaliers}} madwar il-belt (imsejħa ''Stäffele'' fid-djalett lokali), ekwivalenti għal madwar {{Nowrap|20 [[Mètre|kilomètres]]}} . Ħafna minnhom ġejjin minn żmien meta d-dwieli kienu allinjati tul il-wied kollu. Anke llum, hemm vinji inqas minn 500 mètres mill- istazzjon tal-ferrovija . === Klima === Stuttgart għandha klima oċeanika (Cfb) b'tendenza kontinentali . Matul ix-xhur tas-sajf, il-lokazzjoni tal-belt ħdejn l-għoljiet ta' Swabian Jura u l- Foresta s-Sewda taġixxi bħala tarka kontra fenomeni tat-temp vjolenti. Madankollu, il-belt tista' wkoll tesperjenza maltempati bir-ragħad matul is-sajf u perjodi ta' diversi jiem ta' borra fix-xitwa. Iċ-ċentru tal-belt, imsejjaħ min-nies tal-post bħala l-" ''Kessel'' » ( l-iskutella "), jesperjenza aktar sħana fis-sajf u inqas borra fix-xitwa milli s-subborgi. Billi tinsab fiċ-ċentru tal- [[Ewropa|kontinent Ewropew]], Stuttgart tista' tesperjenza differenzi kbar ħafna fit-temperatura bejn il-lejl u l-jum u bejn is-sajf u x-xitwa. Bħala medja, Stuttgart tgawdi minn 1 693 heures ta’ xemx fis-sena, 665  ta’ xita annwali, u temperatura medja annwali ta’ 9,4 C. °Ċ. Ix-xtiewi jdumu minn Diċembru sa Marzu. L-iktar xahar kiesaħ huwa Jannar, b'temperatura medja ta' 0°C. Il-kisja tas-silġ għandha t-tendenza li ma ddumx aktar minn ftit jiem, għalkemm damet ftit ġimgħat fl-2004. Is-sjuf huma sħan, b'temperatura medja ta' 20°C matul l-iktar xhur sħan ta' Lulju u Awissu. Is-sajf idum minn Mejju sa Settembru. Stuttgart għandha klima semi-kontinentali, li jfisser li x-xtiewi jistgħu jkunu ħorox u t-temperaturi jiltaqgħu ma' madwar 0°C. Is-sjuf huma relattivament sħan b'temperaturi kemxejn taħt l-20°C. == Storja == === Antikità === [[Fichier:AltesSchlossStuttgart.JPG|daqsminuri| Il-kastell antik ( ''Altes Schloss'' ) li jmur lura għas- XV 15 seklu .]] L-eqdem insedjament magħruf fi Stuttgart imur lura għall-aħħar tal- I seklu AD. seklu bit-twaqqif ta' forti [[Imperu Ruman|Ruman]] fid-distrett modern ta' Cannstatt, fuq ix-xatt tax-xmara Neckar . Fil-bidu III - tielet Fl-ewwel seklu, ir-Rumani ġew imbuttati lura mill- Alamanni wara x -Xmara Rhine u d- Danubju . Għalkemm ma nafu xejn dwar Cannstatt matul il-perjodu tal- invażjonijiet il-kbar, huwa maħsub li ż-żona baqgħet abitata, kif imsemmi fl-arkivji tal- [[Abbazija ta' Sankt Gallen|Abbazija ta' San Gall]] li jmorru lura għas-sena 700 apr. J.-C. . === Medju Evu === Stuttgart innifisha probabbilment twaqqfet madwar is-sena 950 apr. J.-C. , ftit qabel il- Battalja ta' Lechfeld mid-Duka Ludolph ta' Swabia, wieħed minn ulied l-Imperatur Otto I tal-Imperu Ruman Imqaddes . Il-belt kienet tintuża għat-tnissil taż-żwiemel tal-kavallerija fil-mergħat fertili fiċ-ċentru tal-belt tal-lum, għalkemm skavi arkeoloġiċi reċenti jindikaw li din iż-żona kienet diġà art tal-bdiewa Merovingjani.<ref>{{Ċita ktieb|sena=2007|titlu=Stuttgart — Eine kleine Stadtgeschichte|lingwa=de|edizzjoni=Sutton|post=Erfurt|paġni=127|isbn=978-3-86680-137-0|oclc=184692565}}.</ref> Donazzjoni rreġistrata fir-reġistru tal-Abbazija ta' Hirsau madwar l-1160 issemmi " Hugo de Stuokarten ", li jikkonferma l-eżistenza tal-belt ta' Stuttgart. Bejn dan XIV perjodu u s-seklu 14 Fis-seklu 19, Stuttgart kienet proprjetà tal- Margrave ta' Baden u l-bliet ta' Backnang u Besigheim. Madwar l-1300, Stuttgart saret ir-residenza tal-Konti ta' Württemberg, li stabbilewha bħala l-belt kapitali tat-territorju tagħhom (''Territorialstaat''). Stuttgart ingħatat l-istatus ta' belt fl-1321, meta saret ir-residenza rjali uffiċjali. It-territorju madwar Stuttgart kien magħruf bħala l-Kontea ta' Württemberg, qabel ma l-konti ġew elevati għall-grad ta' duki fl-1495 mill-imperatur. Stuttgart imbagħad saret il-belt kapitali tad-dukat u r-residenza dukali. L-isem " Württemberg "ġej minn għolja wieqfa fi Stuttgart, magħrufa qabel bħala ''Wirtemberg'' ." === Żminijiet Moderni === Fit XVIII18- il seklu Fis-seklu 19, Stuttgart ċediet temporanjament l-istatus tagħha bħala residenza wara li Eberhard Louis waqqaf Ludwigsburg, fit-tramuntana ta' Stuttgart. Fl-1775, Karlu II talab li r-residenza terġa' lura lejn Stuttgart, u ordna l-bini tal-Kastell il-Ġdid. === L-era kontemporanja === Fl-1803, Stuttgart ġiet proklamata l-belt kapitali tal- Elettorat ta' Württemberg (iġġudikat minn Prinċep-Elettore ) sakemm l- Imperu Ruman Imqaddes inqasam minn [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun Bonaparte]] fl-1805, u f'dak iż-żmien Stuttgart saret il-belt kapitali tar- Renju ta' Württemberg . Ir-residenza rjali ġiet estiża taħt Federiku I, għalkemm ħafna mill-aktar bini importanti ta' Stuttgart — inklużi l- kien inbena matul ir-renju tar-Re William I. [[Fichier:Stuttgart_alte_staatsgalerie.jpg|daqsminuri| ''Alte Staatsgalerie'', mibnija taħt William I]] L-iżvilupp tal-belt ta’ Stuttgart kien imfixkel matul is- XIX 19 seklu minħabba l-post tiegħu. Kien biss bil-ftuħ tal- istazzjon tal-ferrovija fl-1846 li l-belt esperjenzat qawmien mill-ġdid ekonomiku. Il-popolazzjoni dak iż-żmien kienet ta’ madwar 50 000 habitants. Matul ir- Rivoluzzjoni ta' Marzu, ġie stabbilit parlament pan-Ġermaniku nazzjonali u demokratiku ( il-Parlament ta' Frankfurt ) fi [[Frankfurt am Main|Frankfurt]], sabiex tingħeleb id-diviżjoni tal [[Ġermanja|-Ġermanja]] . Wara diskussjonijiet twal, il-Parlament iddeċieda li joffri t-titlu ta' Imperatur Ġermaniż lir-Re Federiku Gulielmu IV tal-Prussja . Hekk kif il-moviment demokratiku ddgħajjef, il-prinċpijiet Ġermaniżi reġgħu ħadu l-kontroll tal-istati indipendenti tagħhom. Fl-aħħar mill-aħħar, ir-Re tal-Prussja rrifjuta t-talbiet tar-rivoluzzjonarji. Il-Membri tal-Parlament tkeċċew minn Frankfurt, u l-aktar membri radikali (li riedu jistabbilixxu repubblika ) ħarbu lejn Stuttgart. Ftit wara, dan il-parlament ġie xolt mill-militar ta' Württemberg.<ref>German publication by Michael Kienzle and Dirk Mende, « Wollt Ihr den alten Uhland niederreiten?". Wie die 48er Revolution in Stuttgart ausging » ("The downfall of the 48 Revolution"), ''German Schillergesellschaft'', Marbach am Neckar, 1998 (vol. 44) {{ISBN|3929146835}}.</ref> Fl-1871, Stuttgart kellha 91,000 abitant. Dak iż-żmien, Gottlieb Daimler ivvinta l-karozza f'workshop żgħir f'Cannstatt, u l-popolazzjoni malajr kibret għal 176,000. Dik l-istess sena, Württemberg ingħaqdet mal-Imperu Ġermaniż, maħluq minn Otto von Bismarck, bħala saltna awtonoma matul l-unifikazzjoni tal-Ġermanja. Fi tmiem l- [[L-Ewwel Gwerra Dinjija|Ewwel Gwerra Dinjija]], il-monarkija ta' Württemberg waqgħet. William II irrifjuta l-kuruna — iżda rrifjuta wkoll li jabdika — taħt pressjoni mir-rivoluzzjonarji li kienu invadew il-Palazz Wilhelm. L- Istat Ħieles ta' Württemberg inħoloq bħala parti mir- Repubblika ta' Weimar . Stuttgart imbagħad ġiet proklamata l-belt kapitali tal-Istat Ħieles. Fl-1920, Stuttgart saret is-sede tal-gvern nazzjonali Ġermaniż (wara li l-amministrazzjoni ħarbet minn [[Berlin]], ara Kapp Putsch ). Il-belt ingħatat it-titlu onorarju Nażista ta’ “Belt tal-Ġermaniżi Barra l-Pajjiż” fil-11 ta’ Settembru 1936. Taħt ir-[[reġim Nażista]], Stuttgart bdiet it-tkeċċija tar-residenti Lhud tagħha fl-1939. Kważi 60% tal-popolazzjoni Lhudija tal-[[Ġermanja]] kienet ħarbet sa meta ġew imposti restrizzjonijiet fuq il-libertà tal-moviment tagħhom fl-1 ta’ Ottubru 1941, meta l-Lhud li kienu jgħixu f’[[Württemberg]] ġew sfurzati jgħixu f’“appartamenti Lhud”. Fl-1 ta’ Diċembru 1941, ġiet organizzata l-ewwel deportazzjoni bil-ferrovija lejn Riga. 180 Lhudi biss minn [[Württemberg]], miżmuma f’kampijiet ta’ konċentrament, baqgħu ħajjin. [[Fichier:Rathaus_Stuttgart_(AK_1105_H._&_V._1907_Zeno).jpg|daqsminuri| Il-Muniċipju ta' Stuttgart fl-1907. Kollox ħlief in-naħa ta' wara tal-bini nqered mill-bumbardament tal-Alleati matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]] .]] Matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]], iċ-ċentru ta' Stuttgart kważi nqered għalkollox mill- attakki mill-ajru tal-Alleati . Il-biċċa l-kbira tal-ibbumbardjar l-aktar serji seħħew fl-1944, taħt il-kontrolli tal-bombardieri Anglo-Amerikani. L-agħar seħħ fit- {{Data|12|septembre|1944}}, meta l-Iskwadra 101 tar- Royal Air Force ibbumbardjat il-belt antika ta' Stuttgart, b'aktar minn 184 000 bombes u 75  li rriżultaw 957 morts u 1 600 blessés,<ref>{{Ċita pubblikazzjoni |last=Wolf-Dieter Obst |date=25 juillet 2014 |title=Nachts, als das alte Stuttgart unterging |url=https://www.stuttgarter-nachrichten.de/inhalt.luftkrieg-vor-75-jahren-nachts-als-das-alte-stuttgart-unterging.41be7579-6c65-48be-a1c0-d9598132dfca.html |journal=Stuttgarter Nachrichten}}</ref>.<ref name=":0" /> B’kollox, Stuttgart kienet soġġetta għal 53 raids attakk bil-bombi,<ref name=":0" /> li rriżultaw fil-qerda ta’ 68 % tal-bini kollu u l-mewt ta' 4 477 personnes . Il-belt hija mgħottija b'4.9 miljun metru kubu ta' debris.<ref>{{Ċita ktieb|sena=1996|titlu=A Question of Priorities|edizzjoni=Berghahn Books|paġna=90}}</ref> Arnulf Klett, is-sindku tal-belt, se jkollu l-kompitu matul it-tliet deċennji tiegħu fil-kariga li jerġa' jibni l-belt devastata '''{{Sfn|Lee|2020}}''' . Fl-1945, meta l-forzi Alleati daħlu fil-Ġermanja, it- 2 Korp tal- 1 Armata Franċiża, ikkmandat mill -Ġeneral de Lattre de Tassigny flimkien mas- 6 Korp tas- 7 Armata tal-Istati Uniti ; jieħu lil Stuttgart fil- {{Data|21 avril}} wara ġlied iebes li matulu jnaqqas erba' diviżjonijiet Ġermaniżi u jieħu 9 000 prisonniers . L-okkupazzjoni tal-belt saret is-suġġett ta’ konfrontazzjoni bejn Eisenhower u de Gaulle. Huwa ordna lil de Lattre biex iżomm gwarniġjon Franċiża fi Stuttgart minkejja l-protesti Amerikani. Fl-aħħar, f'Lulju, il-belt ingħatat lill-Amerikani biex tiġi integrata fiż-żona ta' okkupazzjoni militari Amerikana. Wieħed mill-kunċetti inizjali tal-Pjan Marshall kien maħsub biex jappoġġja r-rikostruzzjoni ekonomika u politika tal-[[Ewropa]] u ġie ppreżentat f'diskors mis-Segretarju tal-Istat tal-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] James F. Byrnes fl-Opera House ta' Stuttgart. Id-diskors tiegħu wassal direttament għall-unifikazzjoni taż-żoni ta' okkupazzjoni Amerikana u Brittanika, u ħoloq il-"Bizone" (aktar tard it-"Trizone", maż-żona Franċiża). Meta r-Repubblika Federali tal-Ġermanja twaqqfet fit-23 ta' Mejju 1949, Stuttgart, bħal [[Frankfurt am Main|Frankfurt]], kienet kandidat qawwi biex issir il-kapitali federali, iżda fl-aħħar mill-aħħar tilfet kontra [[Bonn]]. L-eks stati Ġermaniżi ta' Baden u Württemberg ingħaqdu fl-1952, u wasslu għall-ħolqien tal- istat il-ġdid ta' Baden-Württemberg, li issa huwa t-tielet l-akbar stat fil-Ġermanja. Matul il- Gwerra Bierda, Stuttgart saret il-kwartieri ġenerali taċ-ċentru ta' kmand konġunt għall-forzi militari kollha tal-Istati Uniti fl-Ewropa, l-Afrika u l- [[Oċean Atlantiku|Atlantiku]] (US European Command, EUCOM ). L-EUCOM għadha bbażata fi Stuttgart illum. Hemm ħafna bażijiet tal-Armata tal-Istati Uniti ġewwa u madwar Stuttgart.<ref>{{Ċita web|url=http://www.usarmygermany.com/Sont.htm?http&&&www.usarmygermany.com/USAREUR_City_Stuttgart.htm|titlu=U.S. Army Installations in Stuttgart|sit=usarmygermany.com}}.</ref> Fl-aħħar tas-snin sebgħin, id-distrett ta’ Stammheim kien ix-xena ta’ wieħed mill-aktar perjodi kontroversjali fl-istorja Ġermaniża ta’ wara l-gwerra, bil-proċess tal-membri tal -Fazzjoni tal-Armata l-Ħamra fil- Qorti tas-Sigurtà Għolja ta’ Stammheim. Wara l-proċess, Ulrike Meinhof, Andreas Baader, Gudrun Ensslin u Jan-Carl Raspé wettqu suwiċidju fi Stammheim. Saru diversi tentattivi biex it-terroristi jinħelsu bil-forza jew bir-rikatt matul il- « il-ħarifa Ġermaniża » tal-1977, li rriżulta fil-ħtif u l-qtil tal-industrijalista Ġermaniż Hanns Martin Schleyer, kif ukoll fil-ħtif tat-titjira 181 tal-Lufthansa . Fl-1978, beda jopera n-netwerk ferrovjarju suburban ta' Stuttgart. Il-belt ospitat il- Wirja Internazzjonali tal-Ortikultura fl-1993. == Kultura u siti ewlenin == [[Fichier:Stuttgart_Schillerplatz.jpg|daqsminuri| [[Schillerplatz (Stuttgart)|Schillerplatz]] .]] [[Fichier:Stuttgart_AlteKanzlei01.JPG|daqsminuri| Alte Kanzlei.]] Fiċ-ċentru ta' Stuttgart, issib il-pjazza ewlenija tagħha, il-Pjazza tal-Kastell ( ''Schlossplatz'' ). Königstraße, it-triq ewlenija tax-xiri ta’ Stuttgart li tgħaddi tul in-naħa tal-majjistral ta’ Schlossplatz, tiddikjara li hija l-itwal triq pedonali fil [[Ġermanja|-Ġermanja]].<ref name="Bekker">{{Ċita ktieb|sena=2005|titlu=Adventure Guide Germany|url=https://books.google.com/books?id=28XjYLVEpUoC&pg=PA445|edizzjoni=Hunter Publishing, Inc|paġna=445|paġni=506|isbn=978-1-58843-503-3}}.</ref> Għalkemm iċ-ċentru tal-belt ġarrab ħsarat kbar matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]],<ref name="Bekker" /> ħafna bini storiku reġa’ nbena <ref name="Bekker" /> u l-belt toffri eżempji mill-aqwa ta’ arkitettura moderna. Eżempji ta’ bini u pjazez fiċ-ċentru tal-belt jinkludu : * il- knisja kolleġġjali ( ''Stiftskirche'' ) li tmur lura għas- XII 12 seklu, ilha knisja Protestanta mill-1534 <ref name="Bekker" /> (barra rumanz / gotiku ġewwa Rumanesk/Gotiku/Modern (mibnija mill-ġdid wara t-Tieni Gwerra Dinjija) ; * il-kastell il-qadim ( ''Altes Schloss'' ), li jmur l-aktar lura għall-aħħar XV 15 seklu, fi stil Rinaxximentali, iżda xi partijiet minnu jmorru lura għall-1320; * l-Alte Kanzlei, fuq Schiller Square ( ''Schillerplatz'' ) ; * Il-kastell il-ġdid ( ''Neues Schloss'' ), li tlesta fl-1807,<ref name="Bekker" /> ta’ arkitettura [[Barokk|Barokka]] / Klassika, mibni mill-ġdid b’intern modern. Il-kantini, li fihom ġabra ta’ frammenti tal-ġebel mill-era Rumana, huma miftuħa għall-viżitaturi ; * Il-Wilhelmpalais, 1840 ; * il-Königsbau, 1850, stil klassiku, mibni mill-ġdid ; * il-Markthalle, 1910, Art Nouveau ; * l -istazzjon ċentrali, iddisinjat fl-1920, li l-linji funzjonali tiegħu huma karatteristiċi tal- Oġġettività l-Ġdida ( ''Neue Sachlichkeit'' ) ; * Il- Librerija tal-Istat ta' Württemberg, mibnija mill-ġdid fl-1970 ; * it-Teatru tal-Varjetà Friedrichsbau, mibni mill-ġdid fl-1994 ; * il-Millennium Hotel & Resort.<ref>{{Ċita web|url=https://www.patrimoine-horloge.fr/as-stuttgartmohringen.html|titlu=Horloge astronomique du Millennium Hôtel & Resort|sit=patrimoine-horloge.fr|data-aċċess=}}.</ref> === Arkitettura ta' distretti oħra === [[Fichier:Fernsehturm_Stuttgart_(Deutschland)-TV_tower_Stuttgart_(germany).jpg|daqsminuri| It-torri tat-televiżjoni ta' Stuttgart .]] Numru ta' kastelli jinsabu fis-subborgi ta' Stuttgart u huma tfakkiriet tal-passat rjali tal-belt. Nistgħu nikkwotaw : * Il-Kastell tas-Solitudni, 1700-1800, stil Barokk/ Rokokò ; * Louisbourg Castle, 1704-1758, stil Barokk ; * Il-Kastell ta' Hohenheim, 1771-1793. Hemm ukoll siti oħra magħrufa sew madwar Stuttgart. : * Il-Kastell ta' Rosenstein, 1822-1830, klassiku ; * il-Grabkapelle auf dem Württemberg, 1824 ; * il- Ġnien Botaniku u ż-Żoo ta' Wilhelma, mibni bħala palazz irjali (1853) ; * il -Weißenhofsiedlung, 1927, stil internazzjonali ; * It- torri tat-televiżjoni, 1954-1956, l-ewwel torri tat-televiżjoni tat-tip tiegħu fid-dinja ; * l- ajruport, ħdejn Leinfelden-Echterdingen . === Mużewijiet === [[Fichier:Stuttgart-fruchtkasten.jpg|daqsminuri| L-eqdem dar fi Stuttgart il-Fruchtkasten.]] L-aktar mużew famuż ta' Stuttgart huwa l- Staatsgalerie (Gallerija tal-Istat), li fiha waħda mill-aktar kollezzjonijiet importanti tal-Ġermanja ta' pitturi XVseklu 15 . seklu sas XX seklu 20 seklu wara [[Berlin]], [[Munich]] u Dresden . L-aktar biċċa importanti fil-mużew hija l- Altarpiece ta' Herrenberg (ċ. 1520) ta' Jörg Ratgeb, waħda mill-aktar xogħlijiet importanti tal-pittura tar-Rinaxximent Ġermaniż. Il-kollezzjoni hija famuża wkoll għall-kollezzjonijiet partikolarment rappreżentattivi tagħha ta’ xogħlijiet ta’ Max Beckmann u Oskar Schlemmer, kif ukoll għall-akbar kollezzjoni ta’ pitturi ta ’ Pablo Picasso fil-Ġermanja. Il-Mużew Linden, mużew etnografiku, huwa wkoll famuż għall-importanza kwantitattiva u kwalitattiva tal-kollezzjoni tiegħu. Il-kollezzjonijiet huma maqsuma f'ħames sezzjonijiet reġjonali ewlenin: l-Ameriki (tribujiet Indjani tal-Amerika ta' Fuq, kulturi tal-Perù tal-qedem), il-Paċifiku t'Isfel (Melanesja, kultura Sepik, Awstralja), l-Afrika (palazzi rjali u maskri), l-Orjent (kultura u storja Islamika) u l-Asja tal-Lvant u t'Isfel (Ġappun, Ċina, Indja, Nepal u Tibet). Stuttgart għandha madwar għaxar mużewijiet b'kollox. Dawn jinkludu l-Kunstmuseum (dedikat għall-arti moderna u kontemporanja u jiftaħar bl-akbar kollezzjoni fid-dinja ta' xogħlijiet minn Otto Dix), il-[[Porsche Museum]], il-[[Mercedes-Benz Museum]], il-Mużew tal-Istorja Naturali, u l-mużew iddedikat lill-filosfu Hegel, li jinsab fil-post fejn twieled. === Mużika klassika === Stuttgart għandha orkestra sinfonika li bħalissa hija mmexxija minn Roger Norrington . Nistgħu nsemmu wkoll l- Orkestra tal-Kamra ta' Stuttgart imwaqqfa fl -1946 minn Karl Münchinger u l-Orkestra tal-Kamra taż-Żgħażagħ ( ''Junges Kammerorchester Stuttgart'' ). === Reliġjon === Ir -reliġjon Luterana Protestanta ġiet introdotta fl- 1534 fi Stuttgart mid- Duka Ulrich ta' Württemberg.<ref>{{Ċita ktieb|sena=1997|titlu=Gesammelte Aufsätze : Kirche und Staat von der Reformation bis zum Grundgesetz|url=https://books.google.com/books?id=MMyL6j0oqvIC&printsec=frontcover|lingwa=de|edizzjoni=Mohr Siebeck|paġna=28|paġni=606|isbn=978-3-16-146727-1}}.</ref> Minn dak iż-żmien 'l hawn, Baden-Württemberg kienet predominantement Protestanta. Madankollu, mill-1975 'l hawn, l-għadd ta' Protestanti fi Stuttgart naqas minn kważi 300 000 għal 200 000 . Fl-2000, 33.7 % tal-abitanti kienu Protestanti u 27.4 % kienu Kattoliċi. Il -Passjoni ta' Bad Cannstatt hija purċissjoni segwita minn eluf ta' fidili kull nhar ta' Ġimgħa l-Kbira . 39 % tal-popolazzjoni tinsab f'kategoriji oħra : Musulmani, Lhud u dawk li ma jsegwu l-ebda reliġjon jew li jsegwu reliġjon li mhix meqjusa fl-istatistika uffiċjali. ==== Bini reliġjuż ==== [[Fichier:Stuttgart_-_West_-_Johanneskirche_im_Feuersee_zur_blauen_Stunde.jpg|daqsminuri| Hemmhekk « Knisja ta' Johannesburg » huwa rifless fil- « Feuersee " fi Stuttgart." Frar 2020.]] * Il-Knisja ta' San Nikola, knisja Ortodossa Russa mibnija fl-1895 (elenkata bħala monument storiku). === Kriminalità === Stuttgart hija waħda mill-aktar bliet sikuri fil-Ġermanja. Fl-2003, ġew irreġistrati 8 535 infractions fi Stuttgart għal kull 100 000 habitants (il-medja għall-bliet Ġermaniżi kollha hija 12 751 ). Iċ-ċifri għall- 2006 jindikaw li Stuttgart kienet it-tieni wara [[Munich]] f'termini ta' sigurtà.<ref>{{Ċita web|url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Ffhh.hamburg.de%2Fstadt%2FAktuell%2Fpressemeldungen%2F2007%2Fapril%2F13%2F2007-04-13-bfi-pm-staedtevergleich.html|titlu=City of Hamburg website|sit=hamburg.de via [[Wikiwix]]|lingwa=de|data-aċċess=|arkivju-data=5 mai 2021}}.</ref> 60 % tad-delitti ta' Stuttgart ġew solvuti fl-2003, u kklassifikaw fit-tieni post biss wara Nuremberg . == Ekonomija == Il-kwartieri ġenerali tal-manifatturi tal-karozzi Daimler (inklużi Mercedes-Benz) u Porsche jinsabu fi Stuttgart. Il-Grupp Bosch huwa bbażat hemm ukoll. Il-belt hija ċentru industrijali ewlieni. L-attivitajiet ta’ teknoloġija għolja huma wkoll rappreżentati sew; tabilħaqq, il-kwartieri ġenerali Ewropej ta’ Hewlett-Packard u IBM jinsabu hemmhekk. === Il-post fejn twieldet il-karozza === Il- mutur u l- [[karozza]] b'erba' roti ġew ivvintati fi Stuttgart (minn Gottlieb Daimler u Karl Benz) . ; industrijalizzat fl- 1887 minn Gottlieb Daimler u Wilhelm Maybach bħala Daimler-Motoren-Gesellschaft ). Għalhekk, Stuttgart hija meqjusa minn ħafna bħala l-punt tat-tluq tal- [[Karozza|industrija tal-karozzi]] madwar id-dinja u xi kultant tissejjaħ " il-benniena tal-karozzi " Mercedes-Benz, Maybach, Robert Bosch GmbH, Mahle GmbH u Porsche huma kollha kumpaniji bbażati fi Stuttgart jew fi bliet fil-qrib.<ref name="NYT" /> L-ewwel prototip tal- Volkswagen Beetle ġie manifatturat fi Stuttgart, iddisinjat minn Ferdinand Porsche, fuq talba ta' [[Adolf Hitler]] . Ħafna rivisti [[Karozza|tal-karozzi]] tad-dilettanti huma ppubblikati fi Stuttgart.<ref name="NYT" /> === Xjenza, riċerka u żvilupp === Ir-reġjun bħalissa għandu l-ogħla densità ta’ xjenzati, akkademiċi, u istituzzjonijiet ta’ riċerka fil-Ġermanja. L-ebda reġjun ieħor fil-Ġermanja ma rreġistra daqstant privattivi u disinji daqs Stuttgart. Kważi 45% tax-xjenzati ta’ Baden-Württemberg huma involuti f’xogħol ta’ riċerka u żvilupp fi Stuttgart. Aktar minn 11% tal-baġit totali tar-riċerka u żvilupp tal-Ġermanja huwa investit fir-reġjun ta’ Stuttgart (madwar €4.3 biljun fis-sena). Stuttgart hija belt universitarja, dar għal diversi universitajiet u kulleġġi, inklużi l-Università ta’ Stuttgart, l-Università ta’ Hohenheim, u diversi universitajiet tax-xjenzi applikati. Barra minn hekk, ir-reġjun jospita sitt Istituti Fraunhofer, erba’ istituti ta’ riċerka industrijali f’kollaborazzjoni ma’ universitajiet lokali, żewġ Istituti Max Planck, u istituti taċ-Ċentru Aerospazjali Ġermaniż (DLR). === Servizzi finanzjarji === Il -Borża ta' Stuttgart hija t-tieni l-akbar fil-Ġermanja (wara Frankfurt ). Diversi kumpaniji kbar fis-settur tas-servizzi finanzjarji għandhom il-kwartieri ġenerali tagħhom fi Stuttgart, bi kważi 100 istituzzjoni ta' kreditu b'kollox (eż., Landesbank Baden-Württemberg, [[Wüstenrot & Württembergische]] ). === Inbid u birra === [[Fichier:Stuttgart_04.jpg|daqsminuri| Vinji fi Stuttgart.]] Skont ir-rekords tal-istat, il-kultivazzjoni tal-għeneb fir-reġjun tmur lura għall- 1108 . XVII il seklu Fis-seklu 19, il-belt kienet it-tielet l-akbar komunità li tkabbar l-inbid fl- Imperu Ruman Imqaddes . L-inbid ta’ Stuttgart baqa’ s-sors ewlieni ta’ dħul matul is- XIX 19 seklu . Stuttgart tibqa' waħda mill-ibliet tal-inbid l-aktar importanti tal-Ġermanja, primarjament minħabba l-pożizzjoni ġeografika tagħha fiċ-ċentru tar-raba' l-akbar reġjun tal-inbid tal-Ġermanja, ir-reġjun tal-inbid ta' Württemberg, li jkopri 11 522 . L-importanza tal-inbid għall- ekonomija lokali hija enfasizzata kull sena mill-festival annwali tal-inbid (Weindorf). Stuttgart għandha wkoll diversi birreriji famużi bħal Stuttgarter Hofbräu, Dinkelacker jew Schwaben Bräu . == Trasport == === Ajruport === [[Fichier:EDDS_-_001.jpg|daqsminuri| Ajruport.]] L-Ajruport ta' Stuttgart (STR), li jinsab f'Leinfelden-Echterdingen, 15  fin-nofsinhar tal-belt, sar wieħed mill-aktar importanti fil-Ġermanja. : laqa' 7,6 millions passiġġier fl-2003, 8.8 fl-2004 u 9.6 fl-2005. Mill-ftuħ tat-tielet terminal fl-2004, il-kapaċità tal-ajruport laħqet it 12 millions passiġġier. Waqt il-kostruzzjoni ta’ dan it-terminal, instabet qabar komuni li fih kien hemm il-katavri ta’ 24 skjav Lhudi maqtula mir- reġim Nażista. === Netwerk ferrovjarju === [[Fichier:Bahnhofsturm_Stuttgart_2010.JPG|xellug|daqsminuri| Stazzjon ċentrali.]] Mill-perspettiva ferrovjarja, Stuttgart hija ċentru fil-qalba tat-toroq ta' konnessjonijiet għal Karlsruhe - [[Strasburgu|Strasbourg]] - [[Pariġi]], Mannheim - [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] - Cologne, Mannheim - Saarbrücken, Ulm - Augsburg - [[Munich]], [[Zurich]] - [[Milan]], Ansbach - Nuremberg u Heilbronn - Würzburg . L -istazzjon ċentrali attwali ( ''Hauptbahnhof'' ), mibni fl-1922, huwa tat-tip mingħajr ħruġ (il-ferroviji jridu jduru). Biex jitnaqqsu l-ħinijiet ta’ stennija u jittejbu l-konnessjonijiet ma’ bliet oħra, tnieda proġett kontroversjali, ''Stuttgart 21'' . Dan jinvolvi, minn naħa waħda, li l-istazzjon jindifen bil-pjattaformi u li titħaffer mina diretta lejn l-ajruport, li se tnaqqas b'mod sinifikanti l-ħinijiet tal-ivvjaġġar lejn Ulm u [[Munich]] . Mill-Istazzjon tat-Tramuntana ta' Stuttgart ( ''Nordbahnhof'' ), aktar minn 2,000 resident Lhudi ta' Stuttgart u Württemberg ġew deportati bejn l-1941 u l-1945. Kważi ħadd minnhom ma baqa’ ħaj mill-kampijiet tal-konċentrament u tal-isterminazzjoni. Fl-Istazzjon tat-Tramuntana ( ''Nordbahnhof'' ) hemm il-mafkar " Segment tal-Erinnerung » (Marki ta’ Tifkira) biex jikkommemoraw dawn l-assassinji. === Trasport urban === [[Fichier:S-Bahn_in_Stuttgart.jpg|xellug|daqsminuri| Ferrovija tal-S-Bahn ta' Stuttgart .]] [[Fichier:Zacke1.jpg|daqsminuri| Tramm fuq ix-xtilliera (Zacke) .]] [[Fichier:Haltestelle_Staatsgalerie_Stuttgart-pjt2.jpg|xellug|daqsminuri| Ferrovija ħafifa ta' Stuttgart .]] [[Fichier:SeilbahnStuttgart-pjt1.jpg|daqsminuri| Il-funikular ta' Stuttgart .]] F’termini ta’ trasport pubbliku, Stuttgart għandha 7 linji S-Bahn ( netwerk reġjonali espress ), imħaddma minn sussidjarja ta’ Deutsche Bahn . Hemm ukoll netwerk kbir ta' ferroviji ħfief (16-il linja) u netwerk ta' karozzi tal-linja (55 linja). Fl-aħħar nett, hemm linja tat-tram tal-ferrovija fuq ix-xkaffa (Zacke) u funikular (li nfetaħ fl-1929) . It-trasport kollu huwa sorveljat mill-Verkehrs- und Tarifverbund Stuttgart (VVS, ''l-Assoċjazzjoni tat-Trasport u t-Tariffi ta' Stuttgart'' ) li magħha huma marbuta l-kumpaniji kollha li joperaw fiż-żona metropolitana, u dan jippermetti tariffa unifikata u ċerta konsistenza fil-provvista. == L-isport == === Futbol === VfB Stuttgart, il-klabb ewlieni [[Futbol|tal-futbol]] tal-belt, rebaħ it-titlu [[Fußball-Bundesliga|tal-Kampjonat Ġermaniż]] fl-1950, l-1952, l-1984, l-1992 u l-2007 u jilgħab fl- MHPArena. It-tim l-ieħor mill-metropoli Swabiana, Stuttgarter Kickers, jilgħab fit-tielet diviżjoni. Il-grawnd tagħhom huwa l-Gazi-Stadion auf der Waldau, fid-distrett ta’ Degerloch: huwa l-eqdem grawnd fil-pajjiż. === Sportijiet oħra === Il-belt tospita wkoll turnament tat-tennis tan-nisa fil-kategorija Premier b'premju ta' 721 000  . L-isponsor ewlieni ta’ dan it-turnew hija l-marka tal-karozzi Porsche, minn hawn ġej ismu. Il-Grand Prix tat-Tennis Porsche . Il-belt tospita wkoll turnew tat-tennis tal-irġiel kull sena f'Lulju, it-turnew ta' Stuttgart (magħruf ukoll bħala t-Tazza Mercedes). Dan it-turnew ilu jsir fuq il-ħaxix mill-2015. Fil -handball, Stuttgart hija d-dar tal-klabb TV Bittenfeld iżda wkoll ta' HBW Balingen-Weilstetten, waqt logħbiet importanti. Fl-aħħar nett, l- Stuttgart Scorpions ( GFL ) huwa klabb tal-futbol [[Ġermanja|Ġermaniż]] -Amerikan ibbażat fi Stuttgart. Barra minn hekk, Stuttgart, bħal ħames bliet Ġermaniżi oħra biss, għandha klabb tal-futbol Awstraljan, imsejjaħ Stuttgart Emus, li jilgħab fl- Australian Football League Germany . == Noti u referenzi == {{Referenzi}} [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] 6of38syrff353x09ief861w12u3fs3s 333587 333586 2026-11-03T22:26:53Z JovalQC 21720 Infobox city create. 333587 wikitext text/x-wiki {{Infobox city|image=[[File:Stuttgart Downtown Sights Collage.png|300px]]|caption=Minn fuq għal isfel : Staatsoper Stuttgart, Mużew Mercedes-Benz fi Stuttgart, Kastell Solitudni, Librerija tal-Belt f'Mailänder Platz, EKSTASE, Kastell ta' Louisbourg, Königsbau, Marquardtbau.}} '''Stuttgart''' ( /ˈ ʃ t u t ɡ a ʁ t / ; <small>mill-Ġermaniż :</small> / ˈʃtʊtɡaʁt / [ 2 ] Isma ' ⓘ {{Awdjo|De-Stuttgart2.ogg}} Stutgard <ref>{{Ċita ktieb|sena=1781|titlu=[[Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers]]|url=https://books.google.fr/books?id=GhIPAAAAQAAJ&printsec=frontcover&q=Stutgard|edizzjoni=Sociétés Typographiques|data-aċċess=2013-07-12}}.</ref> bil- [[Lingwa Franċiża|Franċiż]] ) hija l-belt kapitali tal-istat ta' Baden-Württemberg, fin-nofsinhar [[Ġermanja|tal-Ġermanja]] . Stuttgart hija s-sitt l-akbar belt fil-Ġermanja skont il-popolazzjoni. Il-belt tinsab fiċ-ċentru ta’ reġjun b’popolazzjoni densa u hija mdawra b’ċirku ta’ bliet iżgħar. Din iż-żona urbana interna, magħrufa bħala r-“reġjun ta’ Stuttgart,” għandha popolazzjoni ta’ 2.7 miljun, u dan jagħmel lil “Stuttgart il-Kbir” ir-raba’ l-akbar belt-reġjun fil-[[Ġermanja]] wara r-[[Ruhr]], [[Frankfurt am Main]], u [[Berlin]]. Stuttgart tinsab fuq sensiela ta’ għoljiet, widien u parks — karatteristika mhux tas-soltu għall-bliet Ġermaniżi <ref>{{Ċita web|url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Ftravel.nytimes.com%2Ffrommers%2Ftravel%2Fguides%2Feurope%2Fgermany%2Fstuttgart%2Ffrm_stuttgart_0129010001.html|titlu=Introduction to Stuttgart|sit=[[nytimes.com]] via [[Wikiwix]]|data-aċċess=2009-03-25|arkivju-data=1 septembre 2021}}.</ref> u spiss sors ta’ sorpriża għall-viżitaturi li primarjament jassoċjaw il-belt mar-reputazzjoni industrijali tagħha bħala " benniena tal [[Karozza|-karozza]] " Stuttgart għandha l-istatus ta' ''Stadtkreis'', li jagħmilha żona urbana awtonoma. Il-belt hija wkoll is-sede tal-parlament reġjonali u tal-kunsill lokali. Il-motto tal-belt huwa " Stuttgart hija aktar "— għat-turisti u n-negozju, Stuttgart tiddeskrivi lilha nnifisha bħala ''{{Lang|de|Standort Zukunft}}'', tradotta mill-muniċipju bħala " Meta n-negozju jiltaqa’ mal-futur " Fl [[2007|-2007]], is-sindku ppreżenta lil Stuttgart lil investituri barranin bħala " Il-qawwa kreattiva tal-Ġermanja " Bil-pjanijiet attwali biex jittejbu l-konnessjonijiet tat-trasport għall-infrastruttura internazzjonali (bħala parti mill-proġett Stuttgart 21 ), il-belt żvelat logo u [[slogan]] ġodda.marsMarzu 2008, li jiddeskrivi lilu nnifsu bħala Das neue Herz Europas (“ Il-qalb il-ġdida tal-Ewropa ".[ 1 ]" == Isem u stemma araldika == [[Stampa:DEU Stuttgart COA.svg|xellug|daqsminuri|126x126px|L-istemma araldika ta' Stuttgart]] L-istemma araldika ta' Stuttgart, li ntużat għall-ewwel darba fil-forma attwali tagħha fl-1938, turi debba sewda tittella' fuq sfond isfar. Qabel din id-data, kienu jintużaw mudelli u kuluri differenti, ħafna drabi b'żewġ żwiemel. L-armi inklinati fuq l-istemma araldika jirriflettu l-oriġini tal-isem "''Stuttgart''". L-isem bil-Ġermaniż Għoli Antik kien "''stuotgarten''", b'"''stuot''" tfisser "''debba''". It-terminu Ġermaniż Għoli Antik "''garten''" jirreferi għaż-żona kbira fejn seħħ l-insedjament inizjali. Iċ-ċentru tal-logo tal-kumpanija tal-karozzi Porsche juri verżjoni modifikata tal-istemma araldika ta' Stuttgart.<ref name="NYT">{{Ċita web|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E01E2D61F31F934A35752C0A9619C8B63|titlu=Stuttgart, Germany; Motor Stadt (Psst! This Isn't Michigan)|kunjom=Chen|isem=Aric|data=2007-01-07|data-aċċess=2009-03-18}}.</ref> == Ġeografija == Stuttgart hija maqsuma mix-Xmara Neckar, f'reġjun ikkaratterizzat minn ħafna għoljiet. Il-belt tkopri erja ta' 207  . L-altitudni tvarja minn 207  fuq ix-xmara Neckar sa 549  fuq l-għolja [[Bernhartshöh|Bernhartshöhe]] . B'riżultat ta' dan, hemm aktar minn {{Nowrap|400 escaliers}} madwar il-belt (imsejħa ''Stäffele'' fid-djalett lokali), ekwivalenti għal madwar {{Nowrap|20 [[Mètre|kilomètres]]}} . Ħafna minnhom ġejjin minn żmien meta d-dwieli kienu allinjati tul il-wied kollu. Anke llum, hemm vinji inqas minn 500 mètres mill- istazzjon tal-ferrovija . === Klima === Stuttgart għandha klima oċeanika (Cfb) b'tendenza kontinentali . Matul ix-xhur tas-sajf, il-lokazzjoni tal-belt ħdejn l-għoljiet ta' Swabian Jura u l- Foresta s-Sewda taġixxi bħala tarka kontra fenomeni tat-temp vjolenti. Madankollu, il-belt tista' wkoll tesperjenza maltempati bir-ragħad matul is-sajf u perjodi ta' diversi jiem ta' borra fix-xitwa. Iċ-ċentru tal-belt, imsejjaħ min-nies tal-post bħala l-" ''Kessel'' » ( l-iskutella "), jesperjenza aktar sħana fis-sajf u inqas borra fix-xitwa milli s-subborgi. Billi tinsab fiċ-ċentru tal- [[Ewropa|kontinent Ewropew]], Stuttgart tista' tesperjenza differenzi kbar ħafna fit-temperatura bejn il-lejl u l-jum u bejn is-sajf u x-xitwa. Bħala medja, Stuttgart tgawdi minn 1 693 heures ta’ xemx fis-sena, 665  ta’ xita annwali, u temperatura medja annwali ta’ 9,4 C. °Ċ. Ix-xtiewi jdumu minn Diċembru sa Marzu. L-iktar xahar kiesaħ huwa Jannar, b'temperatura medja ta' 0°C. Il-kisja tas-silġ għandha t-tendenza li ma ddumx aktar minn ftit jiem, għalkemm damet ftit ġimgħat fl-2004. Is-sjuf huma sħan, b'temperatura medja ta' 20°C matul l-iktar xhur sħan ta' Lulju u Awissu. Is-sajf idum minn Mejju sa Settembru. Stuttgart għandha klima semi-kontinentali, li jfisser li x-xtiewi jistgħu jkunu ħorox u t-temperaturi jiltaqgħu ma' madwar 0°C. Is-sjuf huma relattivament sħan b'temperaturi kemxejn taħt l-20°C. == Storja == === Antikità === [[Stampa:AltesSchlossStuttgart.JPG|xellug|daqsminuri|252x252px|Il-kastell il-qadim (''Altes Schloss'') jmur lura għas-seklu 15.]] L-eqdem insedjament magħruf fi Stuttgart imur lura għall-aħħar tal- I seklu AD. seklu bit-twaqqif ta' forti [[Imperu Ruman|Ruman]] fid-distrett modern ta' Cannstatt, fuq ix-xatt tax-xmara Neckar . Fil-bidu III - tielet Fl-ewwel seklu, ir-Rumani ġew imbuttati lura mill- Alamanni wara x -Xmara Rhine u d- Danubju . Għalkemm ma nafu xejn dwar Cannstatt matul il-perjodu tal- invażjonijiet il-kbar, huwa maħsub li ż-żona baqgħet abitata, kif imsemmi fl-arkivji tal- [[Abbazija ta' Sankt Gallen|Abbazija ta' San Gall]] li jmorru lura għas-sena 700 apr. J.-C. . === Medju Evu === Stuttgart innifisha probabbilment twaqqfet madwar is-sena 950 apr. J.-C. , ftit qabel il- Battalja ta' Lechfeld mid-Duka Ludolph ta' Swabia, wieħed minn ulied l-Imperatur Otto I tal-Imperu Ruman Imqaddes . Il-belt kienet tintuża għat-tnissil taż-żwiemel tal-kavallerija fil-mergħat fertili fiċ-ċentru tal-belt tal-lum, għalkemm skavi arkeoloġiċi reċenti jindikaw li din iż-żona kienet diġà art tal-bdiewa Merovingjani.<ref>{{Ċita ktieb|sena=2007|titlu=Stuttgart — Eine kleine Stadtgeschichte|lingwa=de|edizzjoni=Sutton|post=Erfurt|paġni=127|isbn=978-3-86680-137-0|oclc=184692565}}.</ref> Donazzjoni rreġistrata fir-reġistru tal-Abbazija ta' Hirsau madwar l-1160 issemmi " Hugo de Stuokarten ", li jikkonferma l-eżistenza tal-belt ta' Stuttgart. Bejn dan XIV perjodu u s-seklu 14 Fis-seklu 19, Stuttgart kienet proprjetà tal- Margrave ta' Baden u l-bliet ta' Backnang u Besigheim. Madwar l-1300, Stuttgart saret ir-residenza tal-Konti ta' Württemberg, li stabbilewha bħala l-belt kapitali tat-territorju tagħhom (''Territorialstaat''). Stuttgart ingħatat l-istatus ta' belt fl-1321, meta saret ir-residenza rjali uffiċjali. It-territorju madwar Stuttgart kien magħruf bħala l-Kontea ta' Württemberg, qabel ma l-konti ġew elevati għall-grad ta' duki fl-1495 mill-imperatur. Stuttgart imbagħad saret il-belt kapitali tad-dukat u r-residenza dukali. L-isem " Württemberg "ġej minn għolja wieqfa fi Stuttgart, magħrufa qabel bħala ''Wirtemberg'' ." === Żminijiet Moderni === Fit XVIII18- il seklu Fis-seklu 19, Stuttgart ċediet temporanjament l-istatus tagħha bħala residenza wara li Eberhard Louis waqqaf Ludwigsburg, fit-tramuntana ta' Stuttgart. Fl-1775, Karlu II talab li r-residenza terġa' lura lejn Stuttgart, u ordna l-bini tal-Kastell il-Ġdid. === L-era kontemporanja === [[Stampa:Alte Staatsgalerie Stuttgart 2013 02.jpg|daqsminuri|''Alte Staatsgalerie'', mibnija taħt William I.]] Fl-1803, Stuttgart ġiet proklamata l-belt kapitali tal- Elettorat ta' Württemberg (iġġudikat minn Prinċep-Elettore ) sakemm l- Imperu Ruman Imqaddes inqasam minn [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun Bonaparte]] fl-1805, u f'dak iż-żmien Stuttgart saret il-belt kapitali tar- Renju ta' Württemberg . Ir-residenza rjali ġiet estiża taħt Federiku I, għalkemm ħafna mill-aktar bini importanti ta' Stuttgart — inklużi l- kien inbena matul ir-renju tar-Re William I. [[Fichier:Stuttgart_alte_staatsgalerie.jpg|daqsminuri| ''Alte Staatsgalerie'', mibnija taħt William I]] L-iżvilupp tal-belt ta’ Stuttgart kien imfixkel matul is- XIX 19 seklu minħabba l-post tiegħu. Kien biss bil-ftuħ tal- istazzjon tal-ferrovija fl-1846 li l-belt esperjenzat qawmien mill-ġdid ekonomiku. Il-popolazzjoni dak iż-żmien kienet ta’ madwar 50 000 habitants. Matul ir- Rivoluzzjoni ta' Marzu, ġie stabbilit parlament pan-Ġermaniku nazzjonali u demokratiku ( il-Parlament ta' Frankfurt ) fi [[Frankfurt am Main|Frankfurt]], sabiex tingħeleb id-diviżjoni tal [[Ġermanja|-Ġermanja]] . Wara diskussjonijiet twal, il-Parlament iddeċieda li joffri t-titlu ta' Imperatur Ġermaniż lir-Re Federiku Gulielmu IV tal-Prussja . Hekk kif il-moviment demokratiku ddgħajjef, il-prinċpijiet Ġermaniżi reġgħu ħadu l-kontroll tal-istati indipendenti tagħhom. Fl-aħħar mill-aħħar, ir-Re tal-Prussja rrifjuta t-talbiet tar-rivoluzzjonarji. Il-Membri tal-Parlament tkeċċew minn Frankfurt, u l-aktar membri radikali (li riedu jistabbilixxu repubblika ) ħarbu lejn Stuttgart. Ftit wara, dan il-parlament ġie xolt mill-militar ta' Württemberg.<ref>German publication by Michael Kienzle and Dirk Mende, « Wollt Ihr den alten Uhland niederreiten?". Wie die 48er Revolution in Stuttgart ausging » ("The downfall of the 48 Revolution"), ''German Schillergesellschaft'', Marbach am Neckar, 1998 (vol. 44) {{ISBN|3929146835}}.</ref> Fl-1871, Stuttgart kellha 91,000 abitant. Dak iż-żmien, Gottlieb Daimler ivvinta l-karozza f'workshop żgħir f'Cannstatt, u l-popolazzjoni malajr kibret għal 176,000. Dik l-istess sena, Württemberg ingħaqdet mal-Imperu Ġermaniż, maħluq minn Otto von Bismarck, bħala saltna awtonoma matul l-unifikazzjoni tal-Ġermanja. Fi tmiem l- [[L-Ewwel Gwerra Dinjija|Ewwel Gwerra Dinjija]], il-monarkija ta' Württemberg waqgħet. William II irrifjuta l-kuruna — iżda rrifjuta wkoll li jabdika — taħt pressjoni mir-rivoluzzjonarji li kienu invadew il-Palazz Wilhelm. L- Istat Ħieles ta' Württemberg inħoloq bħala parti mir- Repubblika ta' Weimar . Stuttgart imbagħad ġiet proklamata l-belt kapitali tal-Istat Ħieles. Fl-1920, Stuttgart saret is-sede tal-gvern nazzjonali Ġermaniż (wara li l-amministrazzjoni ħarbet minn [[Berlin]], ara Kapp Putsch ). Il-belt ingħatat it-titlu onorarju Nażista ta’ “Belt tal-Ġermaniżi Barra l-Pajjiż” fil-11 ta’ Settembru 1936. Taħt ir-[[reġim Nażista]], Stuttgart bdiet it-tkeċċija tar-residenti Lhud tagħha fl-1939. Kważi 60% tal-popolazzjoni Lhudija tal-[[Ġermanja]] kienet ħarbet sa meta ġew imposti restrizzjonijiet fuq il-libertà tal-moviment tagħhom fl-1 ta’ Ottubru 1941, meta l-Lhud li kienu jgħixu f’[[Württemberg]] ġew sfurzati jgħixu f’“appartamenti Lhud”. Fl-1 ta’ Diċembru 1941, ġiet organizzata l-ewwel deportazzjoni bil-ferrovija lejn Riga. 180 Lhudi biss minn [[Württemberg]], miżmuma f’kampijiet ta’ konċentrament, baqgħu ħajjin. [[Fichier:Rathaus_Stuttgart_(AK_1105_H._&_V._1907_Zeno).jpg|daqsminuri| Il-Muniċipju ta' Stuttgart fl-1907. Kollox ħlief in-naħa ta' wara tal-bini nqered mill-bumbardament tal-Alleati matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]] .]] Matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]], iċ-ċentru ta' Stuttgart kważi nqered għalkollox mill- attakki mill-ajru tal-Alleati . Il-biċċa l-kbira tal-ibbumbardjar l-aktar serji seħħew fl-1944, taħt il-kontrolli tal-bombardieri Anglo-Amerikani. L-agħar seħħ fit- {{Data|12|septembre|1944}}, meta l-Iskwadra 101 tar- Royal Air Force ibbumbardjat il-belt antika ta' Stuttgart, b'aktar minn 184 000 bombes u 75  li rriżultaw 957 morts u 1 600 blessés,<ref>{{Ċita pubblikazzjoni |last=Wolf-Dieter Obst |date=25 juillet 2014 |title=Nachts, als das alte Stuttgart unterging |url=https://www.stuttgarter-nachrichten.de/inhalt.luftkrieg-vor-75-jahren-nachts-als-das-alte-stuttgart-unterging.41be7579-6c65-48be-a1c0-d9598132dfca.html |journal=Stuttgarter Nachrichten}}</ref>.<ref name=":0" /> B’kollox, Stuttgart kienet soġġetta għal 53 raids attakk bil-bombi,<ref name=":0" /> li rriżultaw fil-qerda ta’ 68 % tal-bini kollu u l-mewt ta' 4 477 personnes . Il-belt hija mgħottija b'4.9 miljun metru kubu ta' debris.<ref>{{Ċita ktieb|sena=1996|titlu=A Question of Priorities|edizzjoni=Berghahn Books|paġna=90}}</ref> Arnulf Klett, is-sindku tal-belt, se jkollu l-kompitu matul it-tliet deċennji tiegħu fil-kariga li jerġa' jibni l-belt devastata '''{{Sfn|Lee|2020}}''' . Fl-1945, meta l-forzi Alleati daħlu fil-Ġermanja, it- 2 Korp tal- 1 Armata Franċiża, ikkmandat mill -Ġeneral de Lattre de Tassigny flimkien mas- 6 Korp tas- 7 Armata tal-Istati Uniti ; jieħu lil Stuttgart fil- {{Data|21 avril}} wara ġlied iebes li matulu jnaqqas erba' diviżjonijiet Ġermaniżi u jieħu 9 000 prisonniers . L-okkupazzjoni tal-belt saret is-suġġett ta’ konfrontazzjoni bejn Eisenhower u de Gaulle. Huwa ordna lil de Lattre biex iżomm gwarniġjon Franċiża fi Stuttgart minkejja l-protesti Amerikani. Fl-aħħar, f'Lulju, il-belt ingħatat lill-Amerikani biex tiġi integrata fiż-żona ta' okkupazzjoni militari Amerikana. Wieħed mill-kunċetti inizjali tal-Pjan Marshall kien maħsub biex jappoġġja r-rikostruzzjoni ekonomika u politika tal-[[Ewropa]] u ġie ppreżentat f'diskors mis-Segretarju tal-Istat tal-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] James F. Byrnes fl-Opera House ta' Stuttgart. Id-diskors tiegħu wassal direttament għall-unifikazzjoni taż-żoni ta' okkupazzjoni Amerikana u Brittanika, u ħoloq il-"Bizone" (aktar tard it-"Trizone", maż-żona Franċiża). Meta r-Repubblika Federali tal-Ġermanja twaqqfet fit-23 ta' Mejju 1949, Stuttgart, bħal [[Frankfurt am Main|Frankfurt]], kienet kandidat qawwi biex issir il-kapitali federali, iżda fl-aħħar mill-aħħar tilfet kontra [[Bonn]]. [[Stampa:Rathaus Stuttgart (AK 1105 H. & V. 1907 Zeno).jpg|xellug|daqsminuri|Il-Muniċipju ta' Stuttgart fl-1907. Kollox ħlief in-naħa ta' wara tal-bini nqered mill-ibbumbardjar tal-Alleati matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]].]] L-eks stati Ġermaniżi ta' Baden u Württemberg ingħaqdu fl-1952, u wasslu għall-ħolqien tal- istat il-ġdid ta' Baden-Württemberg, li issa huwa t-tielet l-akbar stat fil-Ġermanja. Matul il- Gwerra Bierda, Stuttgart saret il-kwartieri ġenerali taċ-ċentru ta' kmand konġunt għall-forzi militari kollha tal-Istati Uniti fl-Ewropa, l-Afrika u l- [[Oċean Atlantiku|Atlantiku]] (US European Command, EUCOM ). L-EUCOM għadha bbażata fi Stuttgart illum. Hemm ħafna bażijiet tal-Armata tal-Istati Uniti ġewwa u madwar Stuttgart.<ref>{{Ċita web|url=http://www.usarmygermany.com/Sont.htm?http&&&www.usarmygermany.com/USAREUR_City_Stuttgart.htm|titlu=U.S. Army Installations in Stuttgart|sit=usarmygermany.com}}.</ref> Fl-aħħar tas-snin sebgħin, id-distrett ta’ Stammheim kien ix-xena ta’ wieħed mill-aktar perjodi kontroversjali fl-istorja Ġermaniża ta’ wara l-gwerra, bil-proċess tal-membri tal -Fazzjoni tal-Armata l-Ħamra fil- Qorti tas-Sigurtà Għolja ta’ Stammheim. Wara l-proċess, Ulrike Meinhof, Andreas Baader, Gudrun Ensslin u Jan-Carl Raspé wettqu suwiċidju fi Stammheim. Saru diversi tentattivi biex it-terroristi jinħelsu bil-forza jew bir-rikatt matul il- « il-ħarifa Ġermaniża » tal-1977, li rriżulta fil-ħtif u l-qtil tal-industrijalista Ġermaniż Hanns Martin Schleyer, kif ukoll fil-ħtif tat-titjira 181 tal-Lufthansa . Fl-1978, beda jopera n-netwerk ferrovjarju suburban ta' Stuttgart. Il-belt ospitat il- Wirja Internazzjonali tal-Ortikultura fl-1993. == Kultura u siti ewlenin == Fiċ-ċentru ta' Stuttgart, issib il-pjazza ewlenija tagħha, il-Pjazza tal-Kastell ( ''Schlossplatz'' ). Königstraße, it-triq ewlenija tax-xiri ta’ Stuttgart li tgħaddi tul in-naħa tal-majjistral ta’ Schlossplatz, tiddikjara li hija l-itwal triq pedonali fil [[Ġermanja|-Ġermanja]].<ref name="Bekker">{{Ċita ktieb|sena=2005|titlu=Adventure Guide Germany|url=https://books.google.com/books?id=28XjYLVEpUoC&pg=PA445|edizzjoni=Hunter Publishing, Inc|paġna=445|paġni=506|isbn=978-1-58843-503-3}}.</ref> Għalkemm iċ-ċentru tal-belt ġarrab ħsarat kbar matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]],<ref name="Bekker" /> ħafna bini storiku reġa’ nbena <ref name="Bekker" /> u l-belt toffri eżempji mill-aqwa ta’ arkitettura moderna. Eżempji ta’ bini u pjazez fiċ-ċentru tal-belt jinkludu : * il- knisja kolleġġjali ( ''Stiftskirche'' ) li tmur lura għas- XII 12 seklu, ilha knisja Protestanta mill-1534 <ref name="Bekker" /> (barra rumanz / gotiku ġewwa Rumanesk/Gotiku/Modern (mibnija mill-ġdid wara t-Tieni Gwerra Dinjija) ; * il-kastell il-qadim ( ''Altes Schloss'' ), li jmur l-aktar lura għall-aħħar XV 15 seklu, fi stil Rinaxximentali, iżda xi partijiet minnu jmorru lura għall-1320; * l-Alte Kanzlei, fuq Schiller Square ( ''Schillerplatz'' ) ; * Il-kastell il-ġdid ( ''Neues Schloss'' ), li tlesta fl-1807,<ref name="Bekker" /> ta’ arkitettura [[Barokk|Barokka]] / Klassika, mibni mill-ġdid b’intern modern. Il-kantini, li fihom ġabra ta’ frammenti tal-ġebel mill-era Rumana, huma miftuħa għall-viżitaturi ; * Il-Wilhelmpalais, 1840 ; * il-Königsbau, 1850, stil klassiku, mibni mill-ġdid ; * il-Markthalle, 1910, Art Nouveau ; * l -istazzjon ċentrali, iddisinjat fl-1920, li l-linji funzjonali tiegħu huma karatteristiċi tal- Oġġettività l-Ġdida ( ''Neue Sachlichkeit'' ) ; * Il- Librerija tal-Istat ta' Württemberg, mibnija mill-ġdid fl-1970 ; * it-Teatru tal-Varjetà Friedrichsbau, mibni mill-ġdid fl-1994 ; * il-Millennium Hotel & Resort.<ref>{{Ċita web|url=https://www.patrimoine-horloge.fr/as-stuttgartmohringen.html|titlu=Horloge astronomique du Millennium Hôtel & Resort|sit=patrimoine-horloge.fr|data-aċċess=}}.</ref> === Arkitettura ta' distretti oħra === Numru ta' kastelli jinsabu fis-subborgi ta' Stuttgart u huma tfakkiriet tal-passat rjali tal-belt. Nistgħu nikkwotaw : * Il-Kastell tas-Solitudni, 1700-1800, stil Barokk/ Rokokò ; * Louisbourg Castle, 1704-1758, stil Barokk ; * Il-Kastell ta' Hohenheim, 1771-1793. Hemm ukoll siti oħra magħrufa sew madwar Stuttgart. : * Il-Kastell ta' Rosenstein, 1822-1830, klassiku ; * il-Grabkapelle auf dem Württemberg, 1824 ; * il- Ġnien Botaniku u ż-Żoo ta' Wilhelma, mibni bħala palazz irjali (1853) ; * il -Weißenhofsiedlung, 1927, stil internazzjonali ; * It- torri tat-televiżjoni, 1954-1956, l-ewwel torri tat-televiżjoni tat-tip tiegħu fid-dinja ; * l- ajruport, ħdejn Leinfelden-Echterdingen . === Mużewijiet === L-aktar mużew famuż ta' Stuttgart huwa l- Staatsgalerie (Gallerija tal-Istat), li fiha waħda mill-aktar kollezzjonijiet importanti tal-Ġermanja ta' pitturi XVseklu 15 . seklu sas XX seklu 20 seklu wara [[Berlin]], [[Munich]] u Dresden . L-aktar biċċa importanti fil-mużew hija l- Altarpiece ta' Herrenberg (ċ. 1520) ta' Jörg Ratgeb, waħda mill-aktar xogħlijiet importanti tal-pittura tar-Rinaxximent Ġermaniż. Il-kollezzjoni hija famuża wkoll għall-kollezzjonijiet partikolarment rappreżentattivi tagħha ta’ xogħlijiet ta’ Max Beckmann u Oskar Schlemmer, kif ukoll għall-akbar kollezzjoni ta’ pitturi ta ’ Pablo Picasso fil-Ġermanja. Il-Mużew Linden, mużew etnografiku, huwa wkoll famuż għall-importanza kwantitattiva u kwalitattiva tal-kollezzjoni tiegħu. Il-kollezzjonijiet huma maqsuma f'ħames sezzjonijiet reġjonali ewlenin: l-Ameriki (tribujiet Indjani tal-Amerika ta' Fuq, kulturi tal-Perù tal-qedem), il-Paċifiku t'Isfel (Melanesja, kultura Sepik, Awstralja), l-Afrika (palazzi rjali u maskri), l-Orjent (kultura u storja Islamika) u l-Asja tal-Lvant u t'Isfel (Ġappun, Ċina, Indja, Nepal u Tibet). Stuttgart għandha madwar għaxar mużewijiet b'kollox. Dawn jinkludu l-Kunstmuseum (dedikat għall-arti moderna u kontemporanja u jiftaħar bl-akbar kollezzjoni fid-dinja ta' xogħlijiet minn Otto Dix), il-[[Porsche Museum]], il-[[Mercedes-Benz Museum]], il-Mużew tal-Istorja Naturali, u l-mużew iddedikat lill-filosfu Hegel, li jinsab fil-post fejn twieled. === Mużika klassika === Stuttgart għandha orkestra sinfonika li bħalissa hija mmexxija minn Roger Norrington . Nistgħu nsemmu wkoll l- Orkestra tal-Kamra ta' Stuttgart imwaqqfa fl -1946 minn Karl Münchinger u l-Orkestra tal-Kamra taż-Żgħażagħ ( ''Junges Kammerorchester Stuttgart'' ). === Reliġjon === [[Stampa:Stuttgart - West - Johanneskirche im Feuersee zur blauen Stunde.jpg|daqsminuri|265x265px|Il-"''Johanneskirche''" hija riflessa fil-"''Feuersee''" fi Stuttgart. Frar 2020.]] Ir -reliġjon Luterana Protestanta ġiet introdotta fl- 1534 fi Stuttgart mid- Duka Ulrich ta' Württemberg.<ref>{{Ċita ktieb|sena=1997|titlu=Gesammelte Aufsätze : Kirche und Staat von der Reformation bis zum Grundgesetz|url=https://books.google.com/books?id=MMyL6j0oqvIC&printsec=frontcover|lingwa=de|edizzjoni=Mohr Siebeck|paġna=28|paġni=606|isbn=978-3-16-146727-1}}.</ref> Minn dak iż-żmien 'l hawn, Baden-Württemberg kienet predominantement Protestanta. Madankollu, mill-1975 'l hawn, l-għadd ta' Protestanti fi Stuttgart naqas minn kważi 300 000 għal 200 000 . Fl-2000, 33.7 % tal-abitanti kienu Protestanti u 27.4 % kienu Kattoliċi. Il -Passjoni ta' Bad Cannstatt hija purċissjoni segwita minn eluf ta' fidili kull nhar ta' Ġimgħa l-Kbira . 39 % tal-popolazzjoni tinsab f'kategoriji oħra : Musulmani, Lhud u dawk li ma jsegwu l-ebda reliġjon jew li jsegwu reliġjon li mhix meqjusa fl-istatistika uffiċjali. ==== Bini reliġjuż ==== * Il-Knisja ta' San Nikola, knisja Ortodossa Russa mibnija fl-1895 (elenkata bħala monument storiku). == Kriminalità == Stuttgart hija waħda mill-aktar bliet sikuri fil-Ġermanja. Fl-2003, ġew irreġistrati 8 535 infractions fi Stuttgart għal kull 100 000 habitants (il-medja għall-bliet Ġermaniżi kollha hija 12 751 ). Iċ-ċifri għall- 2006 jindikaw li Stuttgart kienet it-tieni wara [[Munich]] f'termini ta' sigurtà.<ref>{{Ċita web|url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Ffhh.hamburg.de%2Fstadt%2FAktuell%2Fpressemeldungen%2F2007%2Fapril%2F13%2F2007-04-13-bfi-pm-staedtevergleich.html|titlu=City of Hamburg website|sit=hamburg.de via [[Wikiwix]]|lingwa=de|data-aċċess=|arkivju-data=5 mai 2021}}.</ref> 60 % tad-delitti ta' Stuttgart ġew solvuti fl-2003, u kklassifikaw fit-tieni post biss wara Nuremberg . == Ekonomija == Il-kwartieri ġenerali tal-manifatturi tal-karozzi Daimler (inklużi Mercedes-Benz) u Porsche jinsabu fi Stuttgart. Il-Grupp Bosch huwa bbażat hemm ukoll. Il-belt hija ċentru industrijali ewlieni. L-attivitajiet ta’ teknoloġija għolja huma wkoll rappreżentati sew; tabilħaqq, il-kwartieri ġenerali Ewropej ta’ Hewlett-Packard u IBM jinsabu hemmhekk. === Il-post fejn twieldet il-karozza === Il- mutur u l- [[karozza]] b'erba' roti ġew ivvintati fi Stuttgart (minn Gottlieb Daimler u Karl Benz) . ; industrijalizzat fl- 1887 minn Gottlieb Daimler u Wilhelm Maybach bħala Daimler-Motoren-Gesellschaft ). Għalhekk, Stuttgart hija meqjusa minn ħafna bħala l-punt tat-tluq tal- [[Karozza|industrija tal-karozzi]] madwar id-dinja u xi kultant tissejjaħ " il-benniena tal-karozzi " Mercedes-Benz, Maybach, Robert Bosch GmbH, Mahle GmbH u Porsche huma kollha kumpaniji bbażati fi Stuttgart jew fi bliet fil-qrib.<ref name="NYT" /> L-ewwel prototip tal- Volkswagen Beetle ġie manifatturat fi Stuttgart, iddisinjat minn Ferdinand Porsche, fuq talba ta' [[Adolf Hitler]] . Ħafna rivisti [[Karozza|tal-karozzi]] tad-dilettanti huma ppubblikati fi Stuttgart.<ref name="NYT" /> === Xjenza, riċerka u żvilupp === Ir-reġjun bħalissa għandu l-ogħla densità ta’ xjenzati, akkademiċi, u istituzzjonijiet ta’ riċerka fil-Ġermanja. L-ebda reġjun ieħor fil-Ġermanja ma rreġistra daqstant privattivi u disinji daqs Stuttgart. Kważi 45% tax-xjenzati ta’ Baden-Württemberg huma involuti f’xogħol ta’ riċerka u żvilupp fi Stuttgart. Aktar minn 11% tal-baġit totali tar-riċerka u żvilupp tal-Ġermanja huwa investit fir-reġjun ta’ Stuttgart (madwar €4.3 biljun fis-sena). Stuttgart hija belt universitarja, dar għal diversi universitajiet u kulleġġi, inklużi l-Università ta’ Stuttgart, l-Università ta’ Hohenheim, u diversi universitajiet tax-xjenzi applikati. Barra minn hekk, ir-reġjun jospita sitt Istituti Fraunhofer, erba’ istituti ta’ riċerka industrijali f’kollaborazzjoni ma’ universitajiet lokali, żewġ Istituti Max Planck, u istituti taċ-Ċentru Aerospazjali Ġermaniż (DLR). === Servizzi finanzjarji === Il -Borża ta' Stuttgart hija t-tieni l-akbar fil-Ġermanja (wara Frankfurt ). Diversi kumpaniji kbar fis-settur tas-servizzi finanzjarji għandhom il-kwartieri ġenerali tagħhom fi Stuttgart, bi kważi 100 istituzzjoni ta' kreditu b'kollox (eż., Landesbank Baden-Württemberg, [[Wüstenrot & Württembergische]] ). === Inbid u birra === Skont ir-rekords tal-istat, il-kultivazzjoni tal-għeneb fir-reġjun tmur lura għall- 1108 . XVII il seklu Fis-seklu 19, il-belt kienet it-tielet l-akbar komunità li tkabbar l-inbid fl- Imperu Ruman Imqaddes . L-inbid ta’ Stuttgart baqa’ s-sors ewlieni ta’ dħul matul is- XIX 19 seklu . Stuttgart tibqa' waħda mill-ibliet tal-inbid l-aktar importanti tal-Ġermanja, primarjament minħabba l-pożizzjoni ġeografika tagħha fiċ-ċentru tar-raba' l-akbar reġjun tal-inbid tal-Ġermanja, ir-reġjun tal-inbid ta' Württemberg, li jkopri 11 522 . L-importanza tal-inbid għall- ekonomija lokali hija enfasizzata kull sena mill-festival annwali tal-inbid (Weindorf). Stuttgart għandha wkoll diversi birreriji famużi bħal Stuttgarter Hofbräu, Dinkelacker jew Schwaben Bräu . == Trasport == === Ajruport === [[Stampa:EDDS - 001.jpg|nofs|daqsminuri|Ajruport]] L-Ajruport ta' Stuttgart (STR), li jinsab f'Leinfelden-Echterdingen, 15  fin-nofsinhar tal-belt, sar wieħed mill-aktar importanti fil-Ġermanja. : laqa' 7,6 millions passiġġier fl-2003, 8.8 fl-2004 u 9.6 fl-2005. Mill-ftuħ tat-tielet terminal fl-2004, il-kapaċità tal-ajruport laħqet it 12 millions passiġġier. Waqt il-kostruzzjoni ta’ dan it-terminal, instabet qabar komuni li fih kien hemm il-katavri ta’ 24 skjav Lhudi maqtula mir- reġim Nażista. === Netwerk ferrovjarju === [[Stampa:Bahnhofsturm Stuttgart 2010.JPG|daqsminuri|Stazzjon Ċentrali]] Mill-perspettiva ferrovjarja, Stuttgart hija ċentru fil-qalba tat-toroq ta' konnessjonijiet għal Karlsruhe - [[Strasburgu|Strasbourg]] - [[Pariġi]], Mannheim - [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] - Cologne, Mannheim - Saarbrücken, Ulm - Augsburg - [[Munich]], [[Zurich]] - [[Milan]], Ansbach - Nuremberg u Heilbronn - Würzburg . L -istazzjon ċentrali attwali ( ''Hauptbahnhof'' ), mibni fl-1922, huwa tat-tip mingħajr ħruġ (il-ferroviji jridu jduru). Biex jitnaqqsu l-ħinijiet ta’ stennija u jittejbu l-konnessjonijiet ma’ bliet oħra, tnieda proġett kontroversjali, ''Stuttgart 21'' . Dan jinvolvi, minn naħa waħda, li l-istazzjon jindifen bil-pjattaformi u li titħaffer mina diretta lejn l-ajruport, li se tnaqqas b'mod sinifikanti l-ħinijiet tal-ivvjaġġar lejn Ulm u [[Munich]] . Mill-Istazzjon tat-Tramuntana ta' Stuttgart ( ''Nordbahnhof'' ), aktar minn 2,000 resident Lhudi ta' Stuttgart u Württemberg ġew deportati bejn l-1941 u l-1945. Kważi ħadd minnhom ma baqa’ ħaj mill-kampijiet tal-konċentrament u tal-isterminazzjoni. Fl-Istazzjon tat-Tramuntana ( ''Nordbahnhof'' ) hemm il-mafkar " Segment tal-Erinnerung » (Marki ta’ Tifkira) biex jikkommemoraw dawn l-assassinji. === Trasport urban === F’termini ta’ trasport pubbliku, Stuttgart għandha 7 linji S-Bahn ( netwerk reġjonali espress ), imħaddma minn sussidjarja ta’ Deutsche Bahn . Hemm ukoll netwerk kbir ta' ferroviji ħfief (16-il linja) u netwerk ta' karozzi tal-linja (55 linja). Fl-aħħar nett, hemm linja tat-tram tal-ferrovija fuq ix-xkaffa (Zacke) u funikular (li nfetaħ fl-1929) . It-trasport kollu huwa sorveljat mill-Verkehrs- und Tarifverbund Stuttgart (VVS, ''l-Assoċjazzjoni tat-Trasport u t-Tariffi ta' Stuttgart'' ) li magħha huma marbuta l-kumpaniji kollha li joperaw fiż-żona metropolitana, u dan jippermetti tariffa unifikata u ċerta konsistenza fil-provvista.<gallery mode="packed"> Stampa:S-Bahn in Stuttgart.jpg|S-Bahn ta' Stuttgart Stampa:Zacke1.jpg|Tramm fuq ix-xtilliera (Zacke) Stampa:Haltestelle Staatsgalerie Stuttgart-pjt2.jpg|[[Light Rail ta' Stuttgart]] Stampa:SeilbahnStuttgart-pjt1.jpg|Funikular ta' Stuttgart </gallery> == L-isport == === Futbol === VfB Stuttgart, il-klabb ewlieni [[Futbol|tal-futbol]] tal-belt, rebaħ it-titlu [[Fußball-Bundesliga|tal-Kampjonat Ġermaniż]] fl-1950, l-1952, l-1984, l-1992 u l-2007 u jilgħab fl- MHPArena. It-tim l-ieħor mill-metropoli Swabiana, Stuttgarter Kickers, jilgħab fit-tielet diviżjoni. Il-grawnd tagħhom huwa l-Gazi-Stadion auf der Waldau, fid-distrett ta’ Degerloch: huwa l-eqdem grawnd fil-pajjiż. === Sportijiet oħra === Il-belt tospita wkoll turnament tat-tennis tan-nisa fil-kategorija Premier b'premju ta' 721 000  . L-isponsor ewlieni ta’ dan it-turnew hija l-marka tal-karozzi Porsche, minn hawn ġej ismu. Il-Grand Prix tat-Tennis Porsche . Il-belt tospita wkoll turnew tat-tennis tal-irġiel kull sena f'Lulju, it-turnew ta' Stuttgart (magħruf ukoll bħala t-Tazza Mercedes). Dan it-turnew ilu jsir fuq il-ħaxix mill-2015. Fil -handball, Stuttgart hija d-dar tal-klabb TV Bittenfeld iżda wkoll ta' HBW Balingen-Weilstetten, waqt logħbiet importanti. Fl-aħħar nett, l- Stuttgart Scorpions ( GFL ) huwa klabb tal-futbol [[Ġermanja|Ġermaniż]] -Amerikan ibbażat fi Stuttgart. Barra minn hekk, Stuttgart, bħal ħames bliet Ġermaniżi oħra biss, għandha klabb tal-futbol Awstraljan, imsejjaħ Stuttgart Emus, li jilgħab fl- Australian Football League Germany. == Ġemellaġġ == * {{Flagicon|UK}} [[Cardiff]] ([[Renju Unit]]) ; * {{Flagicon|UK}} [[St Helens (Merseyside)|St Helens]] ([[Renju Unit]]) ; * {{Flagicon|USA}} [[Saint-Louis (Missouri)|Saint-Louis]] ([[Stati Uniti]]) ; * {{Flagicon|FRA}} [[Strasburgu]] ([[Franza]]) ; * {{Flagicon|IND}} [[Mumbai]] ([[Indja]]) ; * {{Flagicon|TUN}} [[Menzel Bourguiba]] ([[Tuneżija]]) ; * {{Flagicon|EGY}} [[Kajr]] ([[Eġittu]]) ; * {{Flagicon|POL}} [[Łódź]] ([[Polonja]]) ; * {{Flagicon|TCH}} [[Brno]] ([[Ċekja]]) ; * {{Flagicon|RUS}} [[Samara]] ([[Russja]]). == Gallerija == <gallery mode="packed"> Stampa:Neues Schloss Schlossplatzspringbrunnen Jubiläumssäule Schlossplatz Stuttgart 2015 02.jpg|Palazz il-Ġdid, Pjazza tal-Palazz, Funtana, Kolonna tal-Ġublew, Pjazza tal-Palazz Stampa:Schloss Solitude Nordseite 2012 (3).jpg|Il-Kastell tas-Solitudni (''Schloss Solitude'') Stampa:Schloß-Rosenstein.jpg|Il-Kastell ta' Rosenstein (''Schloss Rosenstein'') Stampa:Fernsehturm Stuttgart.JPG|It-torri tat-televiżjoni </gallery> == Noti u referenzi == {{Referenzi}} [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] 9rwv32vge2uf580dn1feyo2hq8eavts 0 34776 333588 2026-11-03T22:36:28Z JovalQC 21720 Maħluqa bit-traduzzjoni tal-paġna "[[:fr:Special:Redirect/revision/240611524|Cardiff]]" 333588 wikitext text/x-wiki '''Cardiff''' / ippronunzjata / ˈkɑːrdɪf / bl- Ingliż ) [[Lingwa Ingliża|,]] jew '''Caerdydd''' / ippronunzjata / kaːɨrˈdiːð / u / kaːɨrˈdɨːð / / Welsh ) , uffiċjalment il -Belt u l-Kontea ta' Cardiff '''(''' {{Lang|en}} bl-Ingliż) u '''ta' Caerdydd''' ( {{Lang|cy}} bil-Welsh) hija żona ewlenija ta' [[Wales]], fir [[Renju Unit|-Renju Unit]] . Billi tinsab fix-Xlokk ta' Wales, ilha l-belt kapitali tan- nazzjon kostitwenti mill-1955. Bit- 346 000 habitants tagħha, Cardiff hija t- tnax-il l-akbar belt fir-Renju Unit skont iċ-ċensiment tal-2011. Son agglomération (ġo), li testendi mill-belt ta' Cardiff għal dawk ta' Caerphilly, Pontypridd u Penarth, tinkludi madwar 447 000 habitants fuq erja totali ta' 102,34. Inizjalment amministrat minn kunsill tal-borough tal-kontea mill-1889, kiseb l-istatus ta’ belt fl-1905, u minn dik is-sena ’l quddiem trasforma l-assemblea f’kunsill tal-belt. Mir-riforma tal-gvern lokali tal-1996, it-territorju tiegħu kien żona ċentrali li ħadet il-forma ta’ kontea, bil-Kunsill ta’ Cardiff bħala l-awtorità responsabbli. Dan il-kunsill ilu mmexxi mill-politiku Laburista Huw Thomas mill-2017. Cardiff, l- eks belt tal-kontea ta’ Glamorgan sal-1974, hija d-dar ta’ — mix-xoljiment ta' dan tal-aħħar sal-1996 — l-istituzzjonijiet ta ’ South Glamorgan County u, extraterritorjalment, dawk ta’ Mid Glamorgan . Barra minn hekk, il-belt tospita l- assemblea ddedikata lil Wales, li ilha ssir f'Cardiff Bay mill-1999, l-ewwel f'Crickhowell House u mbagħad fis- Senedd . Il- gvern, li madankollu jippermetti uffiċċji fil-bini tal-Parlament Welsh, jokkupa bini fiċ- Ċentru tal-Belt . == Storja == === Etimoloġija === Caerdydd (l-isem Welsh għall-belt) ġej mill-Welsh Nofsani Caerdyf. Il-bidla minn -dyf għal -dydd turi l-modifika kollokjali tal-ħsejjes Welsh 'f' cy u 'dd' cy u setgħet ġiet influwenzata wkoll mill-etimoloġija folkloristika. Din il-bidla fonetika probabbilment seħħet għall-ewwel darba fil-Medju Evu; iż-żewġ forom kienu komuni fil-perjodu Tudor. Caerdyf toriġina minn kliem Brittoniku post-Ruman li jfisser 'il-forti tat-Taff'. Il-forti x'aktarx jirreferi għal dak stabbilit mir-Rumani. Caer tfisser 'forti' bil-Welsh, u -dyf hija forma ta' Taf (Taff), ix-xmara li tgħaddi ħdejn il-Kastell ta' Cardiff. It-'t' tindika mutazzjoni konsonanti għal 'd', kif inhu komuni fil-kliem kompost, u l-vokali tirrappreżenta affezzjoni li tirriżulta minn tmiem ġenittiv (issa estint). L-isem anglikizzat " Cardiff » ġej minn {{Lang|wlm|Caerdyf}}, il-“ f » Il-Welsh ġie traskritt minn « ff » Modèle:IPAc-en, kif inhu wkoll il-każ għal « Taff » (mill-Welsh {{Lang|cy|Taf}} ) u « Llandaff » (mill {{Lang|cy|Llandaf}} -Welsh). L-istoriku William Camden (1551–1623) iteorizza li l-isem Cardiff seta’ ġie minn {{Lang|wlm|Caer-Didi}} (“ Il-forti ta' Didius "), isem li suppost ingħata ad unur {{Lang|la|[[Aulus Didius Gallus]]}}, gvernatur ta' provinċja ġara fiż-żmien meta twaqqfet il-fortizza Rumana. Għalkemm xi sorsi jirrepetu din it-teorija, ġiet miċħuda għal raġunijiet lingwistiċi minn riċerkaturi moderni bħall-Professur Gwynedd Pierce. === Oriġini === Imwaqqfa mir-Rumani, il-belt żviluppat mill-forti Ruman li kien jgħasses il-passaġġ tat- Taf bejn Caerleon u Carmarthen . Il- kastell Norman għadu fiċ-ċentru tal-belt illum. === Rivoluzzjoni industrijali === Sal-1800ijiet, Cardiff kienet belt żgħira. F'daqqa waħda kiseb importanza grazzi għall-iskoperta tal-faħam fir-reġjun tiegħu fil-bidu tas- XIX19 . seklu . Il-port imbagħad beda jikber, u b'hekk żgura l-esportazzjoni ta' materja prima. Kien il- Markiż ta' Bute, sid tal-art għani, li ffinanzja l-iżvilupp tal-mollijiet. Fil-bidu tas- XX 20 Fis-seklu 19, Cardiff kien il-port ewlieni tal-faħam fid-dinja. Bini muniċipali magnífico nbnew bis-saħħa tal-ġid tal-industrija tal-faħam, bħall-muniċipju, il- Mużew Nazzjonali ta' Cardiff ( National Museum of Wales ) u l-Università ta' Cardiff. Il-belt ingħatat uffiċjalment l-istatus ta’ kapitali ta’ Wales fl- {{Data|20 décembre 1955}}.<ref>{{En}} [http://www.guardian.co.uk/theguardian/2010/dec/21/archive-cardiff-gains-recognition-as-capital-of-wales-1955 « The Guardian Archive, from December 1955 : Cardiff Gains Recognition as capital of Wales »], ''The Guardian'', consulté le 26 février 2013.</ref> Wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]], l-industrija tal-belt bdiet tiddeterjora, u dan wassalha għal perjodu diffiċli. Sas-snin tmenin, Cardiff kienet port fqir u li kien qed jiddeterjora, mingħajr rwol definit b'mod ċar. Biex itejjeb is-sitwazzjoni, il-gvern Konservattiv f'[[Londra]] ħoloq il-Cardiff Bay Development Corporation (bl-Ingliż, Cardiff Bay Development Corporation, u bil-Welsh, Corfforaeth Datblygu Bae Caerdydd). Din il-korporazzjoni żviluppat mill-ġdid iż-żona madwar il-mollijiet u bniet breakwater, u b'hekk ħolqot bajja kbira għal attivitajiet rikreattivi. == Reliġjon == {| class="wikitable sortable alternance mw-collapsible" ! rowspan="2" |Reliġjon ! colspan="2" |2001<ref>{{Ċita web|url=https://www.nomisweb.co.uk/datasets/ks007|titlu=KS007 - Religion - Nomis - 2001|sit=www.nomisweb.co.uk|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-18}}.</ref> ! colspan="2" |2011<ref>{{Ċita web|url=https://www.nomisweb.co.uk/census/2011/ks209ew|titlu=KS209EW (Religion) - Nomis - 2011|sit=www.nomisweb.co.uk|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-18}}.</ref> ! colspan="2" |2021<ref>{{Ċita web|url=https://www.ons.gov.uk/datasets/TS030/editions/2021/versions/1|titlu=Religion - Office for National Statistics}}</ref> |- !Numru !% !Numru !% !Numru !% |- |[[Ateiżmu|Atei]] | align="right" |57,440 | align="right" |18.8 | align="right" |109,960 | align="right" |31.8 | align="right" |155,589 | align="right" |42.9 |- |[[Fichier:Gold_Christian_Cross_no_Red.svg|26x26px]] Kristjani | align="right" |204,359 | align="right" |66.9 | align="right" |177,743 | align="right" |51.4 | align="right" |138,885 | align="right" |38.3 |- |[[Fichier:Star_and_Crescent.svg|20x20px]] Musulmani | align="right" |11,261 | align="right" |3.7 | align="right" |23,656 | align="right" |6.8 | align="right" |33,650 | align="right" |9.3 |- |[[Fichier:Om.svg|21x21px]] [[Ħinduiżmu|Hindu]] | align="right" |2,392 | align="right" |0.8 | align="right" |4,736 | align="right" |1.4 | align="right" |5,434 | align="right" |1.5 |- |[[Fichier:Dharma_Wheel.svg|20x20px]] [[Buddiżmu|Buddisti]] | align="right" |1,004 | align="right" |0.3 | align="right" |1,690 | align="right" |0.5 | align="right" |1,630 | align="right" |0.4 |- |[[Fichier:Khanda.svg|class=skin-invert-image|24x24px]] Sikhs | align="right" |928 | align="right" |0.3 | align="right" |1,317 | align="right" |0.4 | align="right" |1,517 | align="right" |0.4 |- |[[Fichier:Star_of_David.svg|23x23px]] [[Ġudaiżmu|Lhud]] | align="right" |941 | align="right" |0.3 | align="right" |802 | align="right" |0.2 | align="right" |690 | align="right" |0.2 |- |Reliġjonijiet oħra | align="right" |760 | align="right" |0.2 | align="right" |1,406 | align="right" |0.4 | align="right" |2,028 | align="right" |0.6 |- |Reliġjon mhux iddikjarata | align="right" |26,268 | align="right" |8.6 | align="right" |24,780 | align="right" |7.2 | align="right" |22,888 | align="right" |6.3 |- !Total ! align="right" |305,353 ! align="right" |100.0 ! align="right" |346,090 ! align="right" |100.0 ! align="right" |362,400 ! align="right" |100.0 |} == Edukazzjoni == L-Università ta' Cardiff hija l-akbar università f'Wales. Il-belt għandha wkoll università metropolitana li hija parti mill- Università ta' Wales . [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] 020f1qqrhhfuveqnm4rsf8fskemdzo4 333589 333588 2026-11-03T23:01:54Z JovalQC 21720 Infobox city create. 333589 wikitext text/x-wiki {{Infobox city|caption=Minn fuq lejn l-arloġġ : is-Senedd, il-Millennium Stadium, il-Welsh National War Memorial, il-kastell, l-arloġġ tal-Muniċipju, il-Bajja ta' Cardiff u ċ-ċentru tal-belt.}} '''Cardiff''' / ippronunzjata / ˈkɑːrdɪf / bl- Ingliż ) [[Lingwa Ingliża|,]] jew '''Caerdydd''' / ippronunzjata / kaːɨrˈdiːð / u / kaːɨrˈdɨːð / / Welsh ) , uffiċjalment il -Belt u l-Kontea ta' Cardiff '''(''' {{Lang|en}} bl-Ingliż) u '''ta' Caerdydd''' ( {{Lang|cy}} bil-Welsh) hija żona ewlenija ta' [[Wales]], fir [[Renju Unit|-Renju Unit]] . Billi tinsab fix-Xlokk ta' Wales, ilha l-belt kapitali tan- nazzjon kostitwenti mill-1955. Bit- 346 000 habitants tagħha, Cardiff hija t- tnax-il l-akbar belt fir-Renju Unit skont iċ-ċensiment tal-2011. Son agglomération (ġo), li testendi mill-belt ta' Cardiff għal dawk ta' Caerphilly, Pontypridd u Penarth, tinkludi madwar 447 000 habitants fuq erja totali ta' 102,34. Inizjalment amministrat minn kunsill tal-borough tal-kontea mill-1889, kiseb l-istatus ta’ belt fl-1905, u minn dik is-sena ’l quddiem trasforma l-assemblea f’kunsill tal-belt. Mir-riforma tal-gvern lokali tal-1996, it-territorju tiegħu kien żona ċentrali li ħadet il-forma ta’ kontea, bil-Kunsill ta’ Cardiff bħala l-awtorità responsabbli. Dan il-kunsill ilu mmexxi mill-politiku Laburista Huw Thomas mill-2017. Cardiff, l- eks belt tal-kontea ta’ Glamorgan sal-1974, hija d-dar ta’ — mix-xoljiment ta' dan tal-aħħar sal-1996 — l-istituzzjonijiet ta ’ South Glamorgan County u, extraterritorjalment, dawk ta’ Mid Glamorgan . Barra minn hekk, il-belt tospita l- assemblea ddedikata lil Wales, li ilha ssir f'Cardiff Bay mill-1999, l-ewwel f'Crickhowell House u mbagħad fis- Senedd . Il- gvern, li madankollu jippermetti uffiċċji fil-bini tal-Parlament Welsh, jokkupa bini fiċ- Ċentru tal-Belt. == Ġeografija == Iċ-ċentru ta’ Cardiff huwa relattivament ċatt u mdawwar b’għoljiet fil-lvant, fit-tramuntana u fil-punent. Il-pożizzjoni tiegħu influwenzat l-iżvilupp tiegħu bħala l-akbar port tal-faħam fid-dinja, partikolarment minħabba l-prossimità u l-aċċess faċli tiegħu għall-oqsma tal-faħam fil-Wiedijiet ta’ Wales t’Isfel (South Wales Valleys). L-ogħla punt fiż-żona tal-awtorità lokali huwa Garth Hill, li jinsab 307 metri ’l fuq mil-livell tal-baħar. Cardiff hija mdawra fil-punent mid-distrett rurali ta’ Vale of Glamorgan, magħruf ukoll bħala l-“Ġnien ta’ Cardiff”; fil-lvant mill-belt ta’ Newport; fit-tramuntana mill-Wiedijiet tan-Nofsinhar ta’ Wales (South Wales Valleys); u fin-nofsinhar mill-Estwarju tas-Severn u l-Kanal ta’ Bristol. Ix-Xmara Taff tgħaddi mill-qalba tal-belt u, flimkien max-Xmara Ely, tintefa’ fil-Bajja ta’ Cardiff, li fiha ilma ħelu. It-tielet xmara, ir-Rhymney, tgħaddi min-naħa tal-lvant tal-belt u tintefa’ direttament fl-Estwarju tas-Severn<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20080509082545/http://www.gardenofcardiff.com/|titlu=Self Catering, B & B Accommodation, Hotels and Restaurants in The Vale of Glamorgan, South Wales :: Welcome|sit=web.archive.org|data-aċċess=2026-11-03}}</ref>. == Klima == Cardiff, li tinsab fiż-żona temperata tat-tramuntana, għandha klima marittima (Köppen: Cfb) ikkaratterizzata minn temp ħafif li spiss ikun imsaħħab, bix-xita u bir-riħ. Cardiff hija waħda mill-aktar bliet sħan u bix-xita fir-Renju Unit, b'temperatura medja annwali ta' madwar 11°C u preċipitazzjoni medja ta' madwar 1200mm. Is-sajf ġeneralment ikun sħun u xemxi, b'temperaturi massimi medji li jvarjaw bejn 19 u 22°C. Ix-xitwa tkun pjuttost bix-xita, iżda xita eċċessiva u ġlata huma rari. Ir-rebbiegħa u l-ħarifa huma simili, b'temperaturi ħfief li jilħqu medja ta' madwar 15°C bħala l-ogħla livelli matul il-jum. Ix-xita tista' tinżel fi kwalunkwe żmien tas-sena u hija diffiċli biex tbassarha, għalkemm fis-sajf il-ħalbiet tax-xita għandhom it-tendenza li jkunu iqsar<ref>{{Ċita web|url=https://weather.metoffice.gov.uk/forecast/gcjszevgx|titlu=Cardiff (Cardiff) weather|data=2026-11-03|sit=Met Office|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.com/weather/2653822|titlu=Cardiff|sit=BBC Weather|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-03}}</ref>. F'Cardiff, it-temperaturi massimi u minimi ta' kull xahar huma medja ta' 21.8 °C (Lulju) u 2.5 °C (Jannar u Frar). Għal [[Wales]], it-temperaturi huma medja ta' 19.3 °C (Lulju) u 1.6 °C (Frar)<ref>{{Ċita web|url=https://weather.metoffice.gov.uk/forecast/regional/wl|titlu=Wales weather|data=2026-11-03|sit=Met Office|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-03}}</ref>. == Storja == === Etimoloġija === [[Stampa:Cardiff Castle keep 2010.jpg|xellug|daqsminuri|Il-kastell Norman]] Caerdydd (l-isem Welsh għall-belt) ġej mill-Welsh Nofsani Caerdyf. Il-bidla minn -dyf għal -dydd turi l-modifika kollokjali tal-ħsejjes Welsh 'f' cy u 'dd' cy u setgħet ġiet influwenzata wkoll mill-etimoloġija folkloristika. Din il-bidla fonetika probabbilment seħħet għall-ewwel darba fil-Medju Evu; iż-żewġ forom kienu komuni fil-perjodu Tudor. Caerdyf toriġina minn kliem Brittoniku post-Ruman li jfisser 'il-forti tat-Taff'. Il-forti x'aktarx jirreferi għal dak stabbilit mir-Rumani. Caer tfisser 'forti' bil-Welsh, u -dyf hija forma ta' Taf (Taff), ix-xmara li tgħaddi ħdejn il-Kastell ta' Cardiff. It-'t' tindika mutazzjoni konsonanti għal 'd', kif inhu komuni fil-kliem kompost, u l-vokali tirrappreżenta affezzjoni li tirriżulta minn tmiem ġenittiv (issa estint). L-isem anglikizzat " Cardiff » ġej minn {{Lang|wlm|Caerdyf}}, il-“ f » Il-Welsh ġie traskritt minn « ff » Modèle:IPAc-en, kif inhu wkoll il-każ għal « Taff » (mill-Welsh {{Lang|cy|Taf}} ) u « Llandaff » (mill {{Lang|cy|Llandaf}} -Welsh). L-istoriku William Camden (1551–1623) iteorizza li l-isem Cardiff seta’ ġie minn {{Lang|wlm|Caer-Didi}} (“ Il-forti ta' Didius "), isem li suppost ingħata ad unur {{Lang|la|[[Aulus Didius Gallus]]}}, gvernatur ta' provinċja ġara fiż-żmien meta twaqqfet il-fortizza Rumana. Għalkemm xi sorsi jirrepetu din it-teorija, ġiet miċħuda għal raġunijiet lingwistiċi minn riċerkaturi moderni bħall-Professur Gwynedd Pierce. === Oriġini === Imwaqqfa mir-Rumani, il-belt żviluppat mill-forti Ruman li kien jgħasses il-passaġġ tat- Taf bejn Caerleon u Carmarthen . Il- kastell Norman għadu fiċ-ċentru tal-belt illum. === Rivoluzzjoni industrijali === Sal-1800ijiet, Cardiff kienet belt żgħira. F'daqqa waħda kiseb importanza grazzi għall-iskoperta tal-faħam fir-reġjun tiegħu fil-bidu tas- XIX19 . seklu . Il-port imbagħad beda jikber, u b'hekk żgura l-esportazzjoni ta' materja prima. Kien il- Markiż ta' Bute, sid tal-art għani, li ffinanzja l-iżvilupp tal-mollijiet. Fil-bidu tas- XX 20 Fis-seklu 19, Cardiff kien il-port ewlieni tal-faħam fid-dinja. Bini muniċipali magnífico nbnew bis-saħħa tal-ġid tal-industrija tal-faħam, bħall-muniċipju, il- Mużew Nazzjonali ta' Cardiff ( National Museum of Wales ) u l-Università ta' Cardiff. Il-belt ingħatat uffiċjalment l-istatus ta’ kapitali ta’ Wales fl- {{Data|20 décembre 1955}}.<ref>{{En}} [http://www.guardian.co.uk/theguardian/2010/dec/21/archive-cardiff-gains-recognition-as-capital-of-wales-1955 « The Guardian Archive, from December 1955 : Cardiff Gains Recognition as capital of Wales »], ''The Guardian'', consulté le 26 février 2013.</ref> Wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]], l-industrija tal-belt bdiet tiddeterjora, u dan wassalha għal perjodu diffiċli. Sas-snin tmenin, Cardiff kienet port fqir u li kien qed jiddeterjora, mingħajr rwol definit b'mod ċar. Biex itejjeb is-sitwazzjoni, il-gvern Konservattiv f'[[Londra]] ħoloq il-Cardiff Bay Development Corporation (bl-Ingliż, Cardiff Bay Development Corporation, u bil-Welsh, Corfforaeth Datblygu Bae Caerdydd). Din il-korporazzjoni żviluppat mill-ġdid iż-żona madwar il-mollijiet u bniet breakwater, u b'hekk ħolqot bajja kbira għal attivitajiet rikreattivi. == Ekonomija == L-industrija kellha rwol ewlieni fl-iżvilupp ta’ Cardiff għal bosta sekli. Il-mutur ewlieni għat-trasformazzjoni tagħha minn belt żgħira għal belt kbira kien id-domanda għall-faħam, meħtieġ għall-produzzjoni tal-ħadid u, aktar tard, tal-azzar; dan il-faħam kien jinġieb lejn il-baħar minn Merthyr Tydfil fuq dahar iż-żwiemel. Dan l-ewwel sar permezz tal-bini ta’ kanal twil 40 km li kien jestendi minn Merthyr (160 metru ’l fuq mil-livell tal-baħar) sal-estwarju tax-xmara Taff f’Cardiff. Maż-żmien, il-ferrovija *Taff Vale Railway* ħadet post id-dgħajjes tal-kanal, u nbnew btieħi vasti għall-immaniġġjar tal-vaguni hekk kif f’Cardiff ġew żviluppati baċiri ġodda – żviluppi kollha xprunati mid-domanda globali enormi għall-faħam li kien ġej mill-widien tan-Nofsinhar ta’ [[Wales]]<ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Economy of Cardiff|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Economy_of_Cardiff&oldid=1380032533|data-aċċess=2026-11-03|lingwa=en|data=2026-10-13|iktar=Page Version ID: 1380032533}}</ref>. [[Stampa:Exchange Hotel, Cardiff.jpg|daqsminuri|Il-Borża tal-Faħam]] Fl-aqwa żmien tiegħu, iż-żona tal-port ta’ Cardiff, magħrufa bħala *Tiger Bay*, saret l-aktar port bieżel fid-dinja u – għal perjodu – l-aktar port tal-faħam importanti fid-dinja. Fis-snin ta’ qabel [[l-Ewwel Gwerra Dinjija]], minn Cardiff Docks kienu jiġu esportati aktar minn 10 miljun tunnellata ta’ faħam kull sena. Fl-1907, il-*Coal Exchange* (il-Borża tal-Faħam) ta’ Cardiff kienet il-post fejn sar l-ewwel ftehim kummerċjali li laħaq il-valur ta’ miljun lira sterlina. Id-domanda kbira għall-faħam ta’ [[Wales]], u speċifikament għal fjuwil artifiċjali magħruf bħala *Patent Fuel*, tidher ċara mill-bosta fabbriki fir-reġjun ta’ Cardiff li kienu jipproduċu dan il-fjuwil bl-istess riċetta. Fost l-aktar fabbriki magħrufa kien hemm *Star Patent Fuel Co.*, *Crown Patent Fuel*, u *Cardiff Patent Fuel*, fost oħrajn. Wara perjodu ta’ tnaqqis, ikkawżat minn domanda baxxa għall-faħam, il-port ta’ Cardiff reġa’ beda jikber – fl-2007, għaddew aktar minn 3 miljun tunnellata ta’ merkanzija mill-baċiri tiegħu<ref>{{Ċita web|url=https://www.cardiff.ac.uk/study/undergraduate/courses/course/economics-bsc|titlu=Economics (BSc)|sit=Cardiff University|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.ebsco.com/|titlu=Cardiff, Wales {{!}} Geography and Cartography {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost|sit=EBSCO|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-03}}</ref>. Illum il-ġurnata, Cardiff hija ċ-ċentru ewlieni għas-servizzi finanzjarji u tan-negozju f’Wales, b’dawn is-setturi jkollhom preżenza qawwija fl-ekonomija lokali. Dan is-settur, flimkien mas-setturi tal-amministrazzjoni pubblika, l-edukazzjoni u s-saħħa, kien responsabbli għal madwar 75% tat-tkabbir ekonomiku ta’ Cardiff mill-1991 ’l hawn. Riċentament, il-belt ġiet ikklassifikata fis-seba’ post fost l-aqwa 50 belt Ewropea fil-lista ‘fDI 2008 Cities of the Future’ (Bliet tal-Futur) ippubblikata mir-rivista fDi, u kisbet ukoll is-seba’ post fir-rigward tal-attrazzjoni ta’ investiment barrani. Kumpaniji prominenti bħal Legal & General, Admiral Insurance, [[HBOS]], Zurich, [[ING Direct]], [[The AA]], Principality Building Society, 118118, [[British Gas]], Brains, SWALEC Energy u BT, kollha joperaw kwartieri ġenerali nazzjonali jew reġjonali kbar kif ukoll ċentri ta’ kuntatt fil-belt; uħud minnhom jinsabu fi blokok ta’ uffiċċji għoljin f’Cardiff, bħal Capital Tower u Brunel House. Impjegaturi ewlenin oħra jinkludu l-NHS Wales u s-Senedd. Fl-1 ta’ Marzu 2004, Cardiff ingħatat l-istatus ta’ ‘Fairtrade City’ (Belt tal-Kummerċ Ġust)<ref>{{Ċita web|url=https://www.ons.gov.uk/visualisations/labourmarketlocal|titlu=Cardiff's employment, unemployment and economic inactivity - ONS|data=2024-05-14|sit=www.ons.gov.uk|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.investincardiff.com/sectors/|titlu=Sectors|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-11-03}}</ref>. == Reliġjon == {| class="wikitable sortable alternance mw-collapsible" ! rowspan="2" |Reliġjon ! colspan="2" |2001<ref>{{Ċita web|url=https://www.nomisweb.co.uk/datasets/ks007|titlu=KS007 - Religion - Nomis - 2001|sit=www.nomisweb.co.uk|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-18}}.</ref> ! colspan="2" |2011<ref>{{Ċita web|url=https://www.nomisweb.co.uk/census/2011/ks209ew|titlu=KS209EW (Religion) - Nomis - 2011|sit=www.nomisweb.co.uk|lingwa=en|data-aċċess=2022-10-18}}.</ref> ! colspan="2" |2021<ref>{{Ċita web|url=https://www.ons.gov.uk/datasets/TS030/editions/2021/versions/1|titlu=Religion - Office for National Statistics}}</ref> |- !Numru !% !Numru !% !Numru !% |- |[[Ateiżmu|Atei]] | align="right" |57,440 | align="right" |18.8 | align="right" |109,960 | align="right" |31.8 | align="right" |155,589 | align="right" |42.9 |- |[[Kristjaneżmu|Kristjani]] | align="right" |204,359 | align="right" |66.9 | align="right" |177,743 | align="right" |51.4 | align="right" |138,885 | align="right" |38.3 |- |[[Iżlam|Musulmani]] | align="right" |11,261 | align="right" |3.7 | align="right" |23,656 | align="right" |6.8 | align="right" |33,650 | align="right" |9.3 |- |[[Ħinduiżmu|Hindu]] | align="right" |2,392 | align="right" |0.8 | align="right" |4,736 | align="right" |1.4 | align="right" |5,434 | align="right" |1.5 |- |[[Buddiżmu|Buddisti]] | align="right" |1,004 | align="right" |0.3 | align="right" |1,690 | align="right" |0.5 | align="right" |1,630 | align="right" |0.4 |- |Sikhs | align="right" |928 | align="right" |0.3 | align="right" |1,317 | align="right" |0.4 | align="right" |1,517 | align="right" |0.4 |- |[[Ġudaiżmu|Lhud]] | align="right" |941 | align="right" |0.3 | align="right" |802 | align="right" |0.2 | align="right" |690 | align="right" |0.2 |- |Reliġjonijiet oħra | align="right" |760 | align="right" |0.2 | align="right" |1,406 | align="right" |0.4 | align="right" |2,028 | align="right" |0.6 |- |Reliġjon mhux iddikjarata | align="right" |26,268 | align="right" |8.6 | align="right" |24,780 | align="right" |7.2 | align="right" |22,888 | align="right" |6.3 |- !Total ! align="right" |305,353 ! align="right" |100.0 ! align="right" |346,090 ! align="right" |100.0 ! align="right" |362,400 ! align="right" |100.0 |} == Trasport == Cardiff tinsab ħdejn il-junctions 29-34 tal-awtostrada M4 (Londra-Bristol-Newport-Cardiff-Llanelli). It-triq nazzjonali A470 tgħaqqad il-belt mat-tramuntana tal-pajjiż, u l-A48 mal-lvant u l-punent. L-istazzjon ewlieni tal-ferrovija (Cardiff Central, Caerdydd Canolog) jinsab fiċ-ċentru tal-belt, mhux 'il bogħod mill-Millennium Stadium. Cardiff tinsab fil-qalba ta' netwerk ferrovjarju urban. Hemm 20 stazzjon fil-belt. L-istazzjon ewlieni tal-karozzi tal-linja jinsab faċċata tal-istazzjon ta' Cardiff Central. Bosta karozzi tal-linja jservu s-subborgi ta' Cardiff u l-ibliet tal-madwar, kif ukoll bliet oħra fir-Renju Unit. Cardiff għandha ajruport internazzjonali li jinsab f'Rhoose (kodiċi IATA: CWL). == Midja == Cardiff hija l-bażi f'[[Wales]] għall-istazzjonijiet tax-xandir nazzjonali ewlenin ([[BBC]] Cymru Wales, [[ITV]] Wales u S4C). Stazzjon tat-televiżjoni lokali, *Made in Cardiff*, jinsab ukoll fiċ-ċentru tal-belt. Fost l-istudjos ewlenin għall-iffilmjar f'Cardiff hemm ir-*Roath Lock Studios* tal-[[BBC]] u *Pinewood Studios Wales*<ref>{{Ċita web|url=https://www.itv.com/news/wales|titlu=}}</ref>. Diversi programmi televiżivi u films kontemporanji jiġu ffilmjati f'Cardiff u/jew l-istorja tagħhom isseħħ hemmhekk; fost dawn insibu *Casualty*, *Doctor Who*, *The Sarah Jane Adventures*, *Torchwood*, *Merlin*, *Class*, *The Valleys*, *Upstairs Downstairs*, *A Discovery of Witches*, *His Dark Materials*, *Being Human*, *The Story of Tracy Beaker*, *Wizards vs Aliens*, *Sex Education* u *Sherlock*. Il-gazzetta lokali ewlenija hija s-*South Wales Echo*, filwaqt li l-gazzetta nazzjonali hija l-*Western Mail*. It-tnejn li huma għandhom l-uffiċċji tagħhom fi Park Street, fiċ-ċentru tal-belt. *Capital Times*, *Echo Extra* u l-edizzjoni għal South Wales tal-*Metro* huma wkoll ibbażati u mqassma fil-belt. Hemm diversi rivisti, fosthom *Primary Times* u pubblikazzjoni lokali ta' kull xahar bil-Welsh, kif ukoll bullettin komunitarju bil-Welsh imsejjaħ *Y Dinesydd* ("Iċ-Ċittadin"). L-istazzjonijiet tar-radju li jservu l-belt u li huma bbażati f'Cardiff jinkludu *Capital South Wales*, *Heart South Wales*, *[[BBC]] Radio Wales*, *[[BBC]] Radio Cymru*, *Nation Radio Wales*, *Radio Cardiff*, *Smooth Wales* u *Xpress Radio*<ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.com/news/topics/cdl8n2edgxgt|titlu=Cardiff - BBC News|sit=www.bbc.com|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-11-03}}</ref>. == Edukazzjoni == L-[[Università ta' Cardiff]] hija l-akbar università f'Wales. Il-belt għandha wkoll università metropolitana li hija parti mill- Università ta' Wales<ref>{{Ċita web|url=https://apps8.cardiff.gov.uk/schools/index.php|titlu=Cardiff Schools Search Page|sit=apps8.cardiff.gov.uk|data-aċċess=2026-11-03}}</ref>. == Ġemellaġġ == * {{Flagicon|ITA}} [[Bari]] ([[Italja]]) ; * {{Flagicon|NOR}} [[Kontea ta' Hordaland]] ([[Norveġja]]) ; * {{Flagicon|UKR}} [[Luhansk]] ([[Ukrajna]]) ; * {{Flagicon|FRA}} [[Nantes]] ([[Franza]]) ; * {{Flagicon|BUL}} [[Pernik]] ([[Bulgarija]]) ; * {{Flagicon|GER}} [[Stuttgart]] ([[Ġermanja]]) ; * {{Flagicon|ITA}} [[Viġevano]] ([[Italja]]) ; * {{Flagicon|CHN}} [[Xiamen]] ([[Ċina]]). == Referenzi == [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] dlyf768lxadov7t28j6kw7y11hmsogx 0 34777 333590 2026-11-03T23:11:11Z JovalQC 21720 Maħluqa bit-traduzzjoni tal-paġna "[[:en:Special:Redirect/revision/1382030454|Mulhouse]]" 333590 wikitext text/x-wiki '''Mulhouse''' [ nota 1 ] hija belt Franċiża tal- Kollettività Ewropea ta' Alsace (dipartiment ta' Haut-Rhin, fir-reġjun ta' Grand Est fi Franza). Huwa qrib il- fruntiera mal-Iżvizzera u l-Ġermanja . Hija l-akbar belt f'Haut-Rhin u t-tieni l-akbar f'Alsace wara [[Strasburgu]] . Mulhouse hija magħrufa għall-mużewijiet tagħha, speċjalment iċ- {{Lang|fr|[[Cité de l'Automobile]]}} (magħruf ukoll bħala l- {{Lang|fr|Musée national de l'automobile}}, 'Mużew Nazzjonali tal-Karozzi') u ċ- {{Lang|fr|[[Cité du Train]]}} (magħruf ukoll bħala {{Lang|fr|Musée Français du Chemin de Fer}}, 'Mużew Franċiż tal-Ferrovija'), rispettivament l-akbar mużewijiet tal-karozzi u tal-ferroviji fl-Ewropa.  Belt industrijali msejħa "il- [[Manchester]] Franċiża", <ref>{{Ċita web|url=http://mcsinfo.u-strasbg.fr/article.php?article_id=6088&cPath=2|titlu=Le sex appeal industriel de Mulhouse|lingwa=fr|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110721024234/http://mcsinfo.u-strasbg.fr/article.php?article_id=6088&cPath=2|arkivju-data=21 July 2011}}</ref> Mulhouse hija wkoll is-sede ewlenija tal- Università ta' Upper Alsace, fejn tinsab is-segretarjat tas- Soċjetà Fiżika Ewropea . == Storja == [[File:Mulhouse_within_Alsace_1798_to_1898,_obverse.jpg|xellug|daqsminuri| Midalja tal-100 anniversarju ta' Mulhouse li tingħaqad ma' Alsace fl-1898 minn Frédéric Vernon, fuq in-naħa ta' quddiem]] [[File:LASB_K_Hellwig_1050.jpg|daqsminuri| Fortizzi ta' Mulhouse 1650]] Fis-sena 58 QK seħħet battalja fil-punent ta' Mulhouse u opponiet l-armata Rumana ta' Ġulju Ċesari minn koalizzjoni ta' nies Ġermaniċi mmexxija minn Ariovistus . L-ewwel rekords bil-miktub tal-belt imorru lura għas-seklu tnax. Kienet parti mill-kontea Alsazjana tan-nofsinhar ta' Sundgau fl -Imperu Ruman Imqaddes . Mill-1354 sal-1515, Mulhouse kienet parti miż- Zehnstädtebund, assoċjazzjoni ta' għaxar Bliet Imperjali Ħielsa fl-Alsace. Il-belt ingħaqdet mal- Konfederazzjoni Żvizzera bħala assoċjata fl-1515 u għalhekk ma ġietx annessa minn Franza fil- Paċi ta' Westphalia fl-1648 bħall-bqija tas-Sundgau. Enklavi fl-Alsace, kienet repubblika Kalvinista ħielsa u indipendenti, magħrufa bħala ''Stadtrepublik Mülhausen'', assoċjata mal-Konfederazzjoni Żvizzera sakemm, wara vot miċ-ċittadini tagħha fl-4 ta' Jannar 1798, saret parti minn Franza fit- [[Treaty of Mulhouse|Trattat ta' Mulhouse]] iffirmat fit-28 ta' Jannar 1798, matul il-perjodu tad-Direttorju tar- [[Rivoluzzjoni Franċiża]]. L-ewwel impjanti għall-istampar tat-tessuti f’Mulhouse ġew stabbiliti fl-1746 minn Samuel Koechlin, Jean-Jacques Schmaltzer, Jean-Henri Dolfus u Jean-Jacques Feer. Matul is-seklu 19, l-industrija tal-istampar tat-tessuti fil-belt għaddiet minn proċess ta’ industrijalizzazzjoni, u r-reġjun tal-Alsace sar mexxej globali fil-manifattura u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ drapp stampat. Tessuti stampati b’mod artiġjanali kienu jinbiegħu flimkien ma’ tessuti li kienu ġew ipproċessati permezz ta’ metodi industrijali kumplessi ta’ stampar. André Koechlin (1789–1875) beda jibni makkinarju u, fl-1842, beda jipproduċi tagħmir ferrovjarju. Sal-1839, id-ditta kienet diġà timpjega 1,800 persuna. Kienet waħda mis-sitt manifatturi kbar Franċiżi ta’ lokomottivi, sakemm ingħaqdet ma’ *Elsässische Maschinenbau-Gesellschaft Grafenstaden* fl-1872; f’dak iż-żmien, il-kumpanija saret magħrufa bħala *Société Alsacienne de Constructions Mécaniques*. Wara r-rebħa Prussiana fil -Gwerra Franko-Prussiana (1870–1871), Mulhouse ġiet annessa mal- Imperu Ġermaniż bħala parti mit-territorju ta' Alsace-Lorraine (1871–1918). Il-belt ġiet okkupata għal żmien qasir mit-truppi Franċiżi fit-8 ta' Awwissu 1914 fil-bidu tal [[L-Ewwel Gwerra Dinjija|-Ewwel Gwerra Dinjija]], iżda ġew sfurzati jirtiraw jumejn wara fil- Battalja ta' Mulhouse . Il-forzi Franċiżi mbagħad reġgħu okkupaw il-belt fid-19 ta' Awwissu, qabel ma rtiraw fit-28 ta' Awwissu wara li sofrew ħafna telfiet. L-Alsazjani li ċċelebraw id-dehra tal-armata Franċiża kellhom jiffaċċjaw rappriżali Ġermaniżi, b'diversi ċittadini kkundannati għall-mewt. Wara li ntemmet l-Ewwel Gwerra Dinjija fl-1918, it-truppi Franċiżi daħlu f'Alsace, u l-Ġermanja ċediet ir-reġjun lil Franza skont it- Trattat ta' Versailles . Wara l- Battalja ta' Franza fl-1940, kienet okkupata mill-forzi Ġermaniżi sakemm reġgħet lura taħt il-kontroll Franċiż fi tmiem it-Tieni [[It-Tieni Gwerra Dinjija|Gwerra Dinjija]] f'Mejju 1945. L-iżvilupp tal-belt ġie stimulat l-ewwel mill-espansjoni tal- industrija tat-tessuti u l-ikkunzar, u sussegwentement mill-industriji kimiċi u tal-inġinerija minn nofs is-seklu 18. Għal żmien twil Mulhouse kienet imsejħa l- [[Manchester]] Franċiża. Konsegwentement, il-belt għandha rabtiet dejjiema ma' Louisiana, li minnha importat il-qoton, u wkoll mal- Levant . L-istorja tal-belt tispjega wkoll għaliex iċ-ċentru tagħha huwa relattivament żgħir. === Attakk b'daqqiet ta' sikkina f'Mulhouse fl-2025 === Fit-22 ta' Frar 2025, raġel Portugiż ta' 69 sena, Lino Sousa Loureiro, inqatel u diversi uffiċjali tal-pulizija ndarbu f'attakk b'daqqiet ta' sikkina f'suq fiċ-ċentru ta' Mulhouse. Raġel Alġerin ta’ 37 sena, Ibrahim Abdessemed, ġie arrestat fuq il-post u nfetħet inkjesta terroristika hekk kif is-suspettat allegatament għajjat “ Allahu Akbar ” meta wettaq l-attakk. <ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c984enp4480o|titlu=One dead and police hurt in knife attack in France|data=22 February 2025|sit=BBC}}</ref> == Punti ta' interess ewlenin == * Lukanda tal-Belt (1552). Il-muniċipju nbena fl-1553 fl- istil tar-Rinaxximent Rheniż . [[Michel de Montaigne|Montaigne]] iddeskrivieha bħala "palais magnifique et tout doré" ("palazz mill-isbaħ tad-deheb") fl-1580. Huwa magħruf għall-pitturi ''trompe-l'œil'' tiegħu, u l-istampi tiegħu ta' allegoriji li jirrappreżentaw il-vizzji u l-virtujiet. * Kwartier tal-ħaddiema (nofs is-seklu 19), ispira l-kwartieri tal-ħaddiema f'ħafna bliet industrijali oħra. * ''Place de la Bourse'' u l-bini tas- ''Société Industrielle de Mulhouse'', fin- ''Nouveau Quartier'' (seklu 19) * Cité de l'Automobile (li tinkludi l-kollezzjoni Schlumpf) * Cité du Train is-suċċessur tal-Musée Français du Chemin de Fer (Mużew Nazzjonali tal-Ferroviji Franċiż) * Mużew tal-Elettriku (Elettropoli) * ''Musée des Beaux-Arts'' (Mużew tal-Belle Arti) * ''Musée historique'' (Mużew tal-Istorja, li jinsab fl-Hôtel de Ville) * Mużew tat-Tessuti Stampati ( ''Musée de l'impression sur étoffes'' ) * Il- ''Parc Zoologique et Botanique de Mulhouse'' ( ġnien botaniku u żoo ) * Tempju Kalvinista ta' Saint-Steffen (1859–1869), minn Jean-Baptiste Schacre * Xogħlijiet varji tal-arti tat-triq madwar il-belt kollha, fosthom stampa ta' Milhouse van Houten minn ''[[Il-Simpsons|The Simpsons]]'' peress li ismu jiġi ppronunzjat b'mod simili għal Mulhouse fil -verżjoni ddabbjata bil-Franċiż . == Ekonomija == * L-industrija tal-karozzi ( il-fabbrika ta' Peugeot f'Mulhouse hija l-akbar impjegatur f'Alsace) * Industrija kimika (ICMD) * Elettronika (Clemessy) * Inġinerija (SACM – Wärtsilä) == Midja == Mulhouse tirċievi l-biċċa l-kbira tal-kanali tat-televiżjoni Franċiżi mit- [[:fr:Émetteur de Mulhouse|trasmettitur tat-TV]] lokali. Għat-televiżjoni reġjonali, il-belt hija koperta minn France 3 Alsace li xxandar minn [[Strasburgu]] fuq l-istazzjon France 3 li huwa parti mix-xandar pubbliku nazzjonali ta' Franza, France Télévisions . Minħabba l-prossimità mal-Ġermanja, ħafna kanali Ġermaniżi ( ARD, ZDF, SWR u RTL ) jistgħu jiġu riċevuti wkoll fil-belt. L-istazzjonijiet tar-radju lokali li jxandru lejn Mulhouse huma Ici Alsace, Radio Dreyeckland, u [[:fr:ECN (radio)|Radio ECN]] . Żewġ gazzetti lokali ewlenin huma ''L'Alsace'' u ''Dernières Nouvelles d'Alsace'' . == Trasport == [[File:Tramway_Mulhouse_DSC_0061.JPG|daqsminuri| Tram f'Mulhouse]] === Arja === Mulhouse hija servuta mill- EuroAirport Basel-Mulhouse-Freiburg, li jinsab {{Convert|25|km|0}} fin-nofsinhar tal-belt. === Ferrovija === Gare de Mulhouse hija konnessa sew mal-bqija ta' Franza bil-ferrovija, inklużi destinazzjonijiet ewlenin bħal Pariġi, Dijon, Besançon, Belfort, [[Strasburgu|Strasbourg]], [[Lyon]], [[Marsilja|Marseille]], [[Montpellier]] u [[Lille]] . Xi ferroviji joperaw lejn destinazzjonijiet fl- [[Żvizzera|Iżvizzera]], b'mod partikolari fil-viċinanza ta [[Bażel|' Basel]], [[Bern]] u [[Zurich]] . Hemm ukoll servizz tal-ferrovija lejn [[Frankfurt am Main]] fil-Ġermanja, u servizz tal-Eurocity li jgħaqqad Brussell, [[Lussemburgu]], Strasburgu u Basel jieqaf f'Mulhouse. Servizzi reġjonali jgħaqqdu lil Mulhouse ma' Colmar, Strasburgu, Basel, Belfort, Kruth u Freiburg im Breisgau . === Trasport urban === It-trasport ġewwa Mulhouse huwa pprovdut minn Soléa u jinkludi netwerk ta' karozzi tal-linja flimkien man -netwerk tat-trammijiet tal-belt, li fetaħ fit-13 ta' Mejju 2006. It-tramway issa tikkonsisti fi tliet linji tat-tram u linja waħda tat-tram-ferrovija. * Linja 2 minn Nouveau Bassin għal Coteaux * Linja 1 minn Gare Centrale għal Châtaignier * Linja 3 minn Gare Centrale sa Lutterbach * Linja tat-tram-ferrovija minn Gare Centrale sa Thann permezz ta' Lutterbach === Triq === L-awtostrada A36 hija l-assi ewlieni li jgħaqqad il-belt mal-punent tal-pajjiż, ma' bliet bħal Dijon, Pariġi u [[Lyon]] . L- A35 hija l-assi ewlenija mit-tramuntana għan-nofsinhar, li tgħaqqad bliet bħal [[Strasburgu]] u [[Bażel|Basel]] . == L-isports == Mulhouse hija waħda miċ-ċentri nazzjonali għall-volleyball tan-nisa. L-ASPTT Mulhouse rebħet diversi titli fil -livell Nazzjonali . It-tim jilgħab il-logħbiet tiegħu f'daru fil-Palais des Sports. Barra minn hekk, FC Mulhouse Basket hija bbażata f'Mulhouse. == Referenzi == [[Kategorija:Sorsi CS1 bil-Franċiż (fr)]] [[Kategorija:Artikoli b'koordinati minn Wikidata]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] 3uri58c7rz8cjnkpw9q93u3xycu2hb2 333591 333590 2026-11-03T23:33:18Z JovalQC 21720 Infobox city create. 333591 wikitext text/x-wiki {{Infobox city|image=[[File:Assemblage mulhouse.jpg|300px]]|caption=Minn fuq għal isfel, mix-xellug għal-lemin : L-Alabarder ta' Place de la Réunion, L'El Sembrador d'Inti, Ċentru tax-Xiri Porte Jeune, Kampus La Fonderie, Karnival, Park Żooloġiku, Mużew tal-Karozzi, Kollezzjoni Schlumpf, Tram quddiem it-Torri Bollwerk, Il-Muniċipju l-Qadim.}} '''Mulhouse''' hija belt Franċiża tal- Kollettività Ewropea ta' Alsace (dipartiment ta' Haut-Rhin, fir-reġjun ta' Grand Est fi Franza). Huwa qrib il- fruntiera mal-Iżvizzera u l-Ġermanja . Hija l-akbar belt f'Haut-Rhin u t-tieni l-akbar f'Alsace wara [[Strasburgu]] . Mulhouse hija magħrufa għall-mużewijiet tagħha, speċjalment iċ- {{Lang|fr|[[Cité de l'Automobile]]}} (magħruf ukoll bħala l- {{Lang|fr|Musée national de l'automobile}}, 'Mużew Nazzjonali tal-Karozzi') u ċ- {{Lang|fr|[[Cité du Train]]}} (magħruf ukoll bħala {{Lang|fr|Musée Français du Chemin de Fer}}, 'Mużew Franċiż tal-Ferrovija'), rispettivament l-akbar mużewijiet tal-karozzi u tal-ferroviji fl-Ewropa.  Belt industrijali msejħa "il- [[Manchester]] Franċiża", <ref>{{Ċita web|url=http://mcsinfo.u-strasbg.fr/article.php?article_id=6088&cPath=2|titlu=Le sex appeal industriel de Mulhouse|lingwa=fr|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110721024234/http://mcsinfo.u-strasbg.fr/article.php?article_id=6088&cPath=2|arkivju-data=21 July 2011}}</ref> Mulhouse hija wkoll is-sede ewlenija tal- Università ta' Upper Alsace, fejn tinsab is-segretarjat tas- Soċjetà Fiżika Ewropea. == Ġeografija == Il-konurbazzjoni ta' Mulhouse żviluppat fin-nofsinhar imbiegħed tal-pjanura [[Alsace|Alsazjana]], f'żona li tinsab bejn il-Muntanji [[Vosges]] Għolja fil-punent, ix-[[Xmara Rhine]] fil-lvant, u l-għoljiet Sundgau, li jimmarkaw il-bidu tal-Muntanji Jura, fin-nofsinhar. Ir-reġjun ta' Mulhouse huwa miftuħ għall-bqija ta' [[Alsace]] u l-Wied tar-Rhine fit-tramuntana, kif ukoll għall-bqija ta' [[Franza]] permezz tal-Belfort Gap fil-lbiċ tiegħu. Jinsab fis-47 parallel tat-tramuntana. Il-muniċipalitajiet ġirien huma Brunstatt-Didenheim, Dornach, Illzach, Kingersheim, Lutterbach, Morschwiller-le-Bas, Pfastatt u Riedisheim. == Klima == Saru diversi studji biex jikkaratterizzaw it-tipi klimatiċi li għalihom huwa espost it-territorju nazzjonali. Iż-żonazzjoni li tirriżulta tvarja skont il-metodi użati, in-natura u n-numru ta' parametri kkunsidrati, il-kopertura territorjali tad-dejta, u l-perjodu ta' referenza. Fl-2010, il-klima tal-muniċipalità ġiet ikklassifikata bħala klima ta' marġni muntanjuż, skont studju miċ-Ċentru Nazzjonali Franċiż għar-Riċerka Xjentifika (CNRS) ibbażat fuq metodu li jikkombina dejta klimatika u fatturi ambjentali (topografija, użu tal-art, eċċ.) u dejta li tkopri l-perjodu 1971-2000. Fl-2020, il-klima predominanti ġiet ikklassifikata bħala Cfb, skont il-klassifikazzjoni Köppen-Geiger, għall-perjodu 1988-2017, jiġifieri klima moderata b'sjuf friski u mingħajr staġun xott. Barra minn hekk, fl-2020, Météo-France ppubblikat tipoloġija klimatika ġdida għal Franza metropolitana, fejn il-muniċipalità hija esposta għal klima semi-kontinentali u tinsab f'żona ta' tranżizzjoni bejn ir-reġjuni klimatiċi "[[Vosges]]" u "[[Alsace]]". Hija kklassifikata wkoll bħala żona H1b skont ir-regolamenti ambjentali tal-2020 għal kostruzzjoni ġdida<ref>{{Ċita web|url=https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020|titlu=Réglementation environnementale RE2020 {{!}} Ministères Transition écologique, Aménagement du Territoire, Transports, Ville et Logement|sit=www.ecologie.gouv.fr|lingwa=fr|data-aċċess=2026-11-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://meteofrance.com/changement-climatique/le-climat-en-france-hexagonale-et-corse|titlu=Le climat en France hexagonale et Corse {{!}} Météo-France|sit=meteofrance.com|lingwa=fr|data-aċċess=2026-11-03}}</ref>. Għall-perjodu 1971-2000, it-temperatura medja annwali kienet ta' 10.5°C, b'medda ta' temperatura annwali ta' 17.7°C. Ix-xita medja annwali kienet ta' 642 mm, bi 8.3 ijiem ta' preċipitazzjoni f'Jannar u 0.9 ijiem f'Lulju. Għall-perjodu 1991-2020, it-temperatura medja annwali osservata fl-istazzjon tat-temp li jinsab fil-muniċipalità kienet ta' 11.1°C, u x-xita medja annwali kienet ta' 747.6 mm. It-temperatura massima rreġistrata f'dan l-istazzjon hija ta' 39.7 °C, li ntlaħqet fis-27 ta' Ġunju 2026; it-temperatura minima hija ta' −21.5 °C, li ntlaħqet fl-10 ta' Frar 1956<ref>{{Ċita web|url=https://donneespubliques.meteofrance.fr/metadonnees_publiques/fiches/fiche_68224006.pdf|titlu=}}</ref>. == Storja == [[File:Mulhouse_within_Alsace_1798_to_1898,_obverse.jpg|xellug|daqsminuri| Midalja tal-100 anniversarju ta' Mulhouse li tingħaqad ma' Alsace fl-1898 minn Frédéric Vernon, fuq in-naħa ta' quddiem]] [[File:LASB_K_Hellwig_1050.jpg|daqsminuri| Fortizzi ta' Mulhouse 1650]] Fis-sena 58 QK seħħet battalja fil-punent ta' Mulhouse u opponiet l-armata Rumana ta' Ġulju Ċesari minn koalizzjoni ta' nies Ġermaniċi mmexxija minn Ariovistus . L-ewwel rekords bil-miktub tal-belt imorru lura għas-seklu tnax. Kienet parti mill-kontea Alsazjana tan-nofsinhar ta' Sundgau fl -Imperu Ruman Imqaddes . Mill-1354 sal-1515, Mulhouse kienet parti miż- Zehnstädtebund, assoċjazzjoni ta' għaxar Bliet Imperjali Ħielsa fl-Alsace. Il-belt ingħaqdet mal- Konfederazzjoni Żvizzera bħala assoċjata fl-1515 u għalhekk ma ġietx annessa minn Franza fil- Paċi ta' Westphalia fl-1648 bħall-bqija tas-Sundgau. Enklavi fl-Alsace, kienet repubblika Kalvinista ħielsa u indipendenti, magħrufa bħala ''Stadtrepublik Mülhausen'', assoċjata mal-Konfederazzjoni Żvizzera sakemm, wara vot miċ-ċittadini tagħha fl-4 ta' Jannar 1798, saret parti minn Franza fit- [[Treaty of Mulhouse|Trattat ta' Mulhouse]] iffirmat fit-28 ta' Jannar 1798, matul il-perjodu tad-Direttorju tar- [[Rivoluzzjoni Franċiża]]. L-ewwel impjanti għall-istampar tat-tessuti f’Mulhouse ġew stabbiliti fl-1746 minn Samuel Koechlin, Jean-Jacques Schmaltzer, Jean-Henri Dolfus u Jean-Jacques Feer. Matul is-seklu 19, l-industrija tal-istampar tat-tessuti fil-belt għaddiet minn proċess ta’ industrijalizzazzjoni, u r-reġjun tal-Alsace sar mexxej globali fil-manifattura u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ drapp stampat. Tessuti stampati b’mod artiġjanali kienu jinbiegħu flimkien ma’ tessuti li kienu ġew ipproċessati permezz ta’ metodi industrijali kumplessi ta’ stampar. André Koechlin (1789–1875) beda jibni makkinarju u, fl-1842, beda jipproduċi tagħmir ferrovjarju. Sal-1839, id-ditta kienet diġà timpjega 1,800 persuna. Kienet waħda mis-sitt manifatturi kbar Franċiżi ta’ lokomottivi, sakemm ingħaqdet ma’ *Elsässische Maschinenbau-Gesellschaft Grafenstaden* fl-1872; f’dak iż-żmien, il-kumpanija saret magħrufa bħala *Société Alsacienne de Constructions Mécaniques*. Wara r-rebħa Prussiana fil -Gwerra Franko-Prussiana (1870–1871), Mulhouse ġiet annessa mal- Imperu Ġermaniż bħala parti mit-territorju ta' Alsace-Lorraine (1871–1918). Il-belt ġiet okkupata għal żmien qasir mit-truppi Franċiżi fit-8 ta' Awwissu 1914 fil-bidu tal [[L-Ewwel Gwerra Dinjija|-Ewwel Gwerra Dinjija]], iżda ġew sfurzati jirtiraw jumejn wara fil- Battalja ta' Mulhouse . Il-forzi Franċiżi mbagħad reġgħu okkupaw il-belt fid-19 ta' Awwissu, qabel ma rtiraw fit-28 ta' Awwissu wara li sofrew ħafna telfiet. L-Alsazjani li ċċelebraw id-dehra tal-armata Franċiża kellhom jiffaċċjaw rappriżali Ġermaniżi, b'diversi ċittadini kkundannati għall-mewt. Wara li ntemmet l-Ewwel Gwerra Dinjija fl-1918, it-truppi Franċiżi daħlu f'Alsace, u l-Ġermanja ċediet ir-reġjun lil Franza skont it- Trattat ta' Versailles . Wara l- Battalja ta' Franza fl-1940, kienet okkupata mill-forzi Ġermaniżi sakemm reġgħet lura taħt il-kontroll Franċiż fi tmiem it-Tieni [[It-Tieni Gwerra Dinjija|Gwerra Dinjija]] f'Mejju 1945. L-iżvilupp tal-belt ġie stimulat l-ewwel mill-espansjoni tal- industrija tat-tessuti u l-ikkunzar, u sussegwentement mill-industriji kimiċi u tal-inġinerija minn nofs is-seklu 18. Għal żmien twil Mulhouse kienet imsejħa l- [[Manchester]] Franċiża. Konsegwentement, il-belt għandha rabtiet dejjiema ma' Louisiana, li minnha importat il-qoton, u wkoll mal- Levant . L-istorja tal-belt tispjega wkoll għaliex iċ-ċentru tagħha huwa relattivament żgħir. === Attakk b'daqqiet ta' sikkina f'Mulhouse fl-2025 === Fit-22 ta' Frar 2025, raġel Portugiż ta' 69 sena, Lino Sousa Loureiro, inqatel u diversi uffiċjali tal-pulizija ndarbu f'attakk b'daqqiet ta' sikkina f'suq fiċ-ċentru ta' Mulhouse. Raġel Alġerin ta’ 37 sena, Ibrahim Abdessemed, ġie arrestat fuq il-post u nfetħet inkjesta terroristika hekk kif is-suspettat allegatament għajjat “ Allahu Akbar ” meta wettaq l-attakk. <ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c984enp4480o|titlu=One dead and police hurt in knife attack in France|data=22 February 2025|sit=BBC}}</ref> == Punti ta' interess ewlenin == * Lukanda tal-Belt (1552). Il-muniċipju nbena fl-1553 fl- istil tar-Rinaxximent Rheniż . [[Michel de Montaigne|Montaigne]] iddeskrivieha bħala "palais magnifique et tout doré" ("palazz mill-isbaħ tad-deheb") fl-1580. Huwa magħruf għall-pitturi ''trompe-l'œil'' tiegħu, u l-istampi tiegħu ta' allegoriji li jirrappreżentaw il-vizzji u l-virtujiet. * Kwartier tal-ħaddiema (nofs is-seklu 19), ispira l-kwartieri tal-ħaddiema f'ħafna bliet industrijali oħra. * ''Place de la Bourse'' u l-bini tas- ''Société Industrielle de Mulhouse'', fin- ''Nouveau Quartier'' (seklu 19) * Cité de l'Automobile (li tinkludi l-kollezzjoni Schlumpf) * Cité du Train is-suċċessur tal-Musée Français du Chemin de Fer (Mużew Nazzjonali tal-Ferroviji Franċiż) * Mużew tal-Elettriku (Elettropoli) * ''Musée des Beaux-Arts'' (Mużew tal-Belle Arti) * ''Musée historique'' (Mużew tal-Istorja, li jinsab fl-Hôtel de Ville) * Mużew tat-Tessuti Stampati ( ''Musée de l'impression sur étoffes'' ) * Il- ''Parc Zoologique et Botanique de Mulhouse'' ( ġnien botaniku u żoo ) * Tempju Kalvinista ta' Saint-Steffen (1859–1869), minn Jean-Baptiste Schacre * Xogħlijiet varji tal-arti tat-triq madwar il-belt kollha, fosthom stampa ta' Milhouse van Houten minn ''[[Il-Simpsons|The Simpsons]]'' peress li ismu jiġi ppronunzjat b'mod simili għal Mulhouse fil -verżjoni ddabbjata bil-Franċiż . == Ekonomija == * L-industrija tal-karozzi ( il-fabbrika ta' Peugeot f'Mulhouse hija l-akbar impjegatur f'Alsace) * Industrija kimika (ICMD) * Elettronika (Clemessy) * Inġinerija (SACM – Wärtsilä) == Midja == Mulhouse tirċievi l-biċċa l-kbira tal-kanali tat-televiżjoni Franċiżi mit- [[:fr:Émetteur de Mulhouse|trasmettitur tat-TV]] lokali. Għat-televiżjoni reġjonali, il-belt hija koperta minn France 3 Alsace li xxandar minn [[Strasburgu]] fuq l-istazzjon France 3 li huwa parti mix-xandar pubbliku nazzjonali ta' Franza, France Télévisions . Minħabba l-prossimità mal-Ġermanja, ħafna kanali Ġermaniżi ( ARD, ZDF, SWR u RTL ) jistgħu jiġu riċevuti wkoll fil-belt. L-istazzjonijiet tar-radju lokali li jxandru lejn Mulhouse huma Ici Alsace, Radio Dreyeckland, u [[:fr:ECN (radio)|Radio ECN]] . Żewġ gazzetti lokali ewlenin huma ''L'Alsace'' u ''Dernières Nouvelles d'Alsace'' . == Trasport == [[File:Tramway_Mulhouse_DSC_0061.JPG|daqsminuri| Tram f'Mulhouse]] === Arja === Mulhouse hija servuta mill- EuroAirport Basel-Mulhouse-Freiburg, li jinsab {{Convert|25|km|0}} fin-nofsinhar tal-belt. === Ferrovija === [[Stampa:Mulhouse - Hauptbahnhof.jpg|nofs|daqsminuri|L-istazzjon tal-ferrovija ta' Mulhouse-Ville]] Gare de Mulhouse hija konnessa sew mal-bqija ta' Franza bil-ferrovija, inklużi destinazzjonijiet ewlenin bħal Pariġi, Dijon, Besançon, Belfort, [[Strasburgu|Strasbourg]], [[Lyon]], [[Marsilja|Marseille]], [[Montpellier]] u [[Lille]] . Xi ferroviji joperaw lejn destinazzjonijiet fl- [[Żvizzera|Iżvizzera]], b'mod partikolari fil-viċinanza ta [[Bażel|' Basel]], [[Bern]] u [[Zurich]] . Hemm ukoll servizz tal-ferrovija lejn [[Frankfurt am Main]] fil-Ġermanja, u servizz tal-Eurocity li jgħaqqad Brussell, [[Lussemburgu]], Strasburgu u Basel jieqaf f'Mulhouse. Servizzi reġjonali jgħaqqdu lil Mulhouse ma' Colmar, Strasburgu, Basel, Belfort, Kruth u Freiburg im Breisgau . === Trasport urban === It-trasport ġewwa Mulhouse huwa pprovdut minn Soléa u jinkludi netwerk ta' karozzi tal-linja flimkien man -netwerk tat-trammijiet tal-belt, li fetaħ fit-13 ta' Mejju 2006. It-tramway issa tikkonsisti fi tliet linji tat-tram u linja waħda tat-tram-ferrovija. * Linja 2 minn Nouveau Bassin għal Coteaux * Linja 1 minn Gare Centrale għal Châtaignier * Linja 3 minn Gare Centrale sa Lutterbach * Linja tat-tram-ferrovija minn Gare Centrale sa Thann permezz ta' Lutterbach === Triq === L-awtostrada A36 hija l-assi ewlieni li jgħaqqad il-belt mal-punent tal-pajjiż, ma' bliet bħal Dijon, Pariġi u [[Lyon]] . L- A35 hija l-assi ewlenija mit-tramuntana għan-nofsinhar, li tgħaqqad bliet bħal [[Strasburgu]] u [[Bażel|Basel]]. == L-isports == Mulhouse hija waħda miċ-ċentri nazzjonali għall-volleyball tan-nisa. L-ASPTT Mulhouse rebħet diversi titli fil -livell Nazzjonali . It-tim jilgħab il-logħbiet tiegħu f'daru fil-Palais des Sports. Barra minn hekk, FC Mulhouse Basket hija bbażata f'Mulhouse. == Ġemellaġġ == * {{Flagicon|BEL}} [[Anvers]] ([[Belġju]]) ; * {{Flagicon|ROU}} [[Timișoara]] ([[Rumanija]]) ; * {{Flagicon|ITA}} [[Bergamo]] ([[Italja]]) ; * {{Flagicon|GER}} [[Kassel]] ([[Ġermanja]]) ; * {{Flagicon|UK}} [[Walsall]] ([[Renju Unit]]) ; * {{Flagicon|GER}} [[Ċemnitz]] ([[Ġermanja]]) ; * {{Flagicon|ISR}} [[Ġivatayim]] ([[Iżrael]]) ; * {{Flagicon|MLI}} [[Sofara]] ([[Mali]]). == Gallerija == <gallery mode="packed"> Stampa:Mulhouse, Alsace, Rue du Sauvage (32701038458).jpg|''Rue du Sauvage'' Stampa:Temple Saint-Étienne.jpg|It-Tempju ta’ San Stiefnu Stampa:Hôtel de ville de Mulhouse (54912014054).jpg|Il-muniċipju l-qadim Stampa:Tour de l'Europe (Mulhouse) (1).jpg|Torri tal-Ewropa (''Tour de l'Europe'') Stampa:Cite du Train 20150808.jpg|''Cité du Train'' (Mużew tal-Ferrovija) </gallery> == Referenzi == [[Kategorija:Sorsi CS1 bil-Franċiż (fr)]] [[Kategorija:Artikoli b'koordinati minn Wikidata]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] ljmh0k5wceyzi1s00coir8wgtb6uqu0 0 34778 333592 2026-11-03T23:47:29Z JovalQC 21720 Maħluqa bit-traduzzjoni tal-paġna "[[:fr:Special:Redirect/revision/239878609|Anvers]]" 333592 wikitext text/x-wiki '''Antwerp''' ( / /ɑ̃.vɛʁs/ [ N1 ] , en  Antwerpen [ ˀant.ˈwɛʁ.pn ] hija belt Belġjana fir - Reġjun Fjamming , il ] belt kapitali tal - provinċja [[Antwerp (provinċja)|ta' Antwerp]] u tad-distrett amministrattiv -istess isem, li tinsab fil-qalba tas- Sinsla Ewropea . IL-{{Data|1|janvier|2026|en Belgique}} Iż-żona metropolitana ta' Antwerp għandha 1 250 000 habitants, u dan jikklassifikaha fit-tieni post fil-Belġju, wara Brussell . Antwerp hija t-tielet l-akbar muniċipalità u belt fil-Belġju skont l-erja, 208,22  , eżatt wara Bastogne u Tournai . In-nies ta' Antwerp jissejħu wkoll ''Sinjoren'', mill-kelma Spanjola ''señor'', wirt minn żmien meta kienet parti mill- Imperu Habsburg ta' [[Karlu V tal-Imperu Ruman Imqaddes|Karlu V.]] Il-belt spiss tissejjaħ ''<nowiki/>'t Stad'' ( Il-Belt " u xi kultant ''Koekenstad'' (" il-belt tal-gallettini "b'allużjoni għall- ''koeken'' ta' Antwerp, gallettini miksija b'kisja rqiqa tal-kafè magħrufa madwar [[Belġju|il-Belġju]] kollu." == Toponimija == === Attestazzjonijiet qodma === L-isem tal-lokalità huwa attestat fis- VII 7 U VIII e sekli taħt il-forom Latinizzati Antwerpo, Antwerpis, Andwerpo, Antwerpae u Andwerpae.<ref name="topnymie-Anvers">{{Ċita ktieb|sena=1924|titlu=Annales de l'académie royale d'archéologie de Belgique|url=https://books.google.com/books?id=4wEkAQAAIAAJ&dq=Antwerpae+Anvers|volum=24|edizzjoni=Académie Royale d'Archéologie de Belgique|post=Antwerp|paġna=page 32|data-aċċess=20 octobre 2017}}.</ref> == Ġeografija == IL-{{Data|1|janvier|1983}} Il-muniċipalitajiet li qabel kienu annessi ġew trasformati f'distretti ta' Antwerp, kif kien diġà l-każ mill- 1958 għad-distrett ta' Berendrecht-Zandvliet-Lillo . == Storja == === Medju Evu === Imwieled minn port żgħir ħdejn moll, abitat minn popolazzjoni modesta li titkellem bir-Rumanz fis VIIseklu 7 seklu, li l-evoluzzjoni turbolenti tiegħu rriżultat f'belt portwarja fis- XIII 13 Fis-seklu 18, Antwerp kienet, matul il- Gwerra ta’ Tmenin Sena, l-akbar belt fis -Sbatax-il Provinċja u waħda mill-akbar bliet fl [[Ewropa|-Ewropa]], b’popolazzjoni ta’ 150 000 habitants. L-istorja ta' Antwerp ġiet determinata mill-pożizzjoni strateġika tagħha max-xmara tul ix-Scheldt u l-qerda tar-rivali tagħha jew rivali potenzjali matul taqlib ġeopolitiku, iżda wkoll mid-duwalità lingwistika bejn il-popolazzjoni urbana li titkellem bir-Rumanz u l-popolazzjoni tal-bdiewa li titkellem bil-Ġermaniż, speċjalment qabel il-boom demografiku tas-seklu 12 li ċċajpar id-disparitajiet lingwistiċi. L-espansjoni vera tagħha, skont l-istorjografija klassika, tmur lura biss għal madwar is-sena 900, meta l-abitanti kabbru l-leġġendarju ''Aanwerp'', l-art elevata tal-moll primittiv li jagħti isimha lil Antwerp. Dak iż-żmien, Antwerp kienet parti minn Toxandria, li kienet tappartjeni lill- Imperu Ruman Imqaddes . Kien hemm kastell hawn sa mill-perjodu Karolinġjan IX-seklu 9 . seklu.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20051217111130/http://www.kunsttrip.nl:80/steden/antwerpen/steen.htm|titlu=Het Steen Antwerpen|sit=kunsttrip.nl via [[Internet Archive]]|lingwa=nl-be|data-aċċess=|arkivju-data=17 décembre 2005}}.</ref> Fl-879, in- [[Normanni]] invadew il-Flanders . Fid -970, ladarba ġiet imposta l-ordni Ottoniana, Antwerp kienet għadha biss post tal-fruntiera tal-Imperu; hemmhekk inbnew fortifikazzjonijiet tal-injam, li aktar tard ġew sostitwiti fis- XII12 . seklu minn kastell tal-ġebel (l- ''Steen'' ). X - 10 Fis-seklu 16 twieled il- Markiżat ta' Antwerp, li, bħala fewdu, kien subordinat għad-duki ta' Lorraine t'Isfel . Mill-1076 sal-1100, Godfrey ta' Bouillon kien id-Duka ta' Lower Lorraine u l-Markiż ta' Antwerp. Godfrey I ta' Louvain irċieva d-dukat fl-1106. Fl-1183, l-imperatur għolla l-landgravjat ta' Brabant għad -dukat ta' Brabant favur in-neputi kbir tiegħu Enriku I ta' Brabant . Antwerp issa taqsam id-destin politiku ta’ dan l-istat. L-espansjoni tal-belt inizjalment kompliet lejn in-nofsinhar, kif jidher mill-wasla tal-ordni Premonstratensian, miġbuda lejn żoni urbani u suburbani. Bis-saħħa ta’ donazzjonijiet minn sinjuri lokali, huma bnew l-Abbazija ta’ Saint-Michel taħt il-patroċinju ta’ San Norbert. Aktar tard, il-kanoniċi tal-knisja żgħira mxew lejn it-tramuntana u waqqfu parroċċa ġdida, iċċentrata fuq il-Knisja ta’ Notre-Dame, il-prekursur tal-katidral tal-lum. Fid-deċennji ta’ wara, il-belt kompliet tikber f’mewġ konċentriku, u ħolqot sensiela ta’ swar li l-kontorni tagħhom għadhom jistgħu jintgħarfu fit-topografija tagħha. ==== Tkabbir ekonomiku ==== Fis-seklu ta' wara, il-belt u l-port tagħha telqu 'l quddiem, għax ir-rivali l-kbira, [[Bruges]], kienet ikkundannata minħabba t-tajn tad-driegħ tal-baħar li jwassal għal Damme, il-port ta' barra ta' dik il-belt. Il-flotta ta' Antwerp diġà tiffrekwenta, minbarra l-Baħar tat-Tramuntana familjari, l- [[Oċean Atlantiku]] u l- Baħar Baltiku . Borża, forsi l-ewwel borża ewlenija mwaqqfa fl-Ewropa, hija dokumentata fl- 1460 . === Żminijiet Moderni === L- ewwel borża ta' Antwerp (fis-sens modern) twaqqfet fl- 1531, immexxija minn negozjanti li rabtu [[Indja|l-Indja]] mal- Amerika.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20080616053815/http://www.inforbourse.com:80/index.htm|titlu=La Bourse|sit=inforbourse.com via [[Internet Archive]]|data-aċċess=|arkivju-data=16 juin 2008}}.</ref> Il- Feitoria ta' Flanders, imwaqqfa fl- 1508 f'Antwerp,<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Blamont|isem=Jacques|sena=1993|titlu=Le chiffre et le songe|edizzjoni=O. Jacob|post=Paris|paġni=941|isbn=978-2-7381-0193-8|oclc=300912007}}.</ref> kienet il-pont ewlieni tal-imperu kummerċjali Portugiż, il- Casa da Guiné, li saret Casa da India fl-1503, fl-intersezzjoni tar-rotot kummerċjali tal-kolonji tal [[Brażil|-Brażil]], [[Afrika|l-Afrika]] u l- Indji tal-Lvant . F'nofs XVI 16 Fis-seklu 19, l- Olanda Spanjola ( Belgica Regia ) ħadet vantaġġ mir-rwol dominanti tal-belt, li dak iż-żmien kienet waħda mill-akbar bliet fl-Ewropa u baqgħet għal żmien twil ċentru kulturali u artistiku kbir ħafna. ==== Antwerp matul ir-Rivolta Olandiża (1568-1585) ==== Antwerp kienet parti mid- Dukat ta' Brabant, li l-pussess tiegħu għadda mid- Dar ta' Valois-Burgundy għad- Dar ta' Habsburg (1482), imbagħad għand l- Habsburgs ta' Spanja fl- 1556, ma' Filippu II. It-tensjonijiet bejn ir-Re ta’ Spanja u s-sovran tal-Olanda, li kien Kattoliku, u parti mill-Olandiżi, partikolarment il-Protestanti, wasslu għar-Rivolta tat-Tallab fl-1566, imbagħad għall-bidu tal-insurrezzjoni, magħrufa bħala l-Gwerra ta’ Tmenin Sena (1568-1648). Il-belt esperjenzat diversi episodji drammatiċi. Bejn il-4 novembre4 ta' Novembru u 7 novembre 1576, porzjon tas-suldati Spanjoli ribellużi [ referenza.] mixtieq] Huma serqu l-belt . Matul dan l-episodju, mietu diversi eluf ta’ abitanti. Din it-traġedja wasslet għall-għaqda tal-provinċji kontra l-preżenza Spanjola, bil- paċifikazzjoni ta' Ghent . It-tluq tat-truppi Spanjoli minn Antwerp ippermetta lill- Kalvinisti jieħdu kontroll tal-poter muniċipali, u pproklamaw ir-Repubblika ta' Antwerp ( {{Data|novembre 1577}} ). Inizjalment, il-qima Kattolika tibqa' permessa. Wara l-formazzjoni tal- Unjoni ta' Arras u l- Unjoni ta' Utrecht fl- 1579, Antwerp ingħaqdet mal-Unjoni ta' Utrecht, li fl- 1581 ipproklamat id-depożizzjoni ta' Filippu II permezz tal- Att ta' The Hague, l-oriġini tal- Provinċji Uniti . Fl -1582, François d'Anjou, proklamat sovran tal-Olanda mill-Istati Ġenerali, ġie nkurunat Duka ta' Brabant fil- Katidral ta' Antwerp . Iżda mbagħad jilgħab rwol ambigwu, billi jrid jasserixxi ruħu kontra William ta' Orange, il-mexxej veru tal-insurrezzjoni. F'Jannar 1583, huwa ordna 4 000 mis-suldati tiegħu biex jattakkaw lil Antwerp. Fin-nuqqas ta’ garniżjon ta’ difensuri, iċ-ċittadini ta’ Antwerp irrifjutaw l-attakk, u għelbu lill-armata Franċiża. Fl -1585, il-belt waqgħet f'idejn it-truppi Spanjoli ta' Alessandru Farnese wara assedju ta' tlettax-il xahar, u l-belt kienet difiża minn Philippe de Marnix de Sainte-Aldegonde.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Lettenhove|isem=Joseph Bruno Marie Constantin Kervyn de|sena=1885|titlu=Les Hugenots et les Gueux : études historiques sur vingt-cinq années du {{s-|XVI}} (1560-1585)|url=https://books.google.com/books?id=5ad7VXwCoRIC|edizzjoni=Beyaert-Storie|paġna=629|data-aċċess=2018-04-27}}.</ref> Ir-riakkwist ta' Antwerp stabbilixxa l-fruntiera bejn l-Olanda Spanjola u l-Provinċji Uniti f'dan ir-reġjun. Tentattivi sussegwenti biex terġa' tittieħed il-belt fallew sakemm l-indipendenza tal-Provinċji Uniti ġiet rikonoxxuta mir-Re ta' Spanja fit-Trattat ta' Münster, iffirmat fit-30 ta' Jannar 1648. ==== Mill-Olanda Spanjola għall-Olanda Awstrijaka (1585-1792) ==== Wara li l-Ispanjoli ħatfu lil Antwerp, il- Provinċji Uniti għalqu l-aċċess għax- Scheldt f'attentat biex iċaħħdu lill-Ispanjoli mill-benefiċċji tar-rebħa tagħhom, li naturalment kellha konsegwenzi katastrofiċi għall-ekonomija tal-belt. Abbandunata mill- [[Protestantiżmu|Protestanti]], li Filippu II kien jimmira għalihom b'mod partikolari u li kienu jikkostitwixxu parti kbira ħafna mill-elit kummerċjali u intellettwali tal-belt, Antwerp rat il-popolazzjoni tagħha titnaqqas bin-nofs f'inqas minn 20 sena, għall-benefiċċju tal-Provinċji Uniti u speċjalment ta' Amsterdam. Sa nofs XVII 17 Fis-seklu 19, Antwerp ibbenefikat mill-preżenza ta' artisti bħal Rubens, Van Dyck, Jordaens u Teniers, kif ukoll mill-familji tal-iskulturi Quellin u Hendrik Frans Verbrugghen, u diversi stampaturi u bennejja taċ-ċembali famużi minn Antwerp. Fi tmiem il- Gwerra tas-Suċċessjoni Spanjola, il-kuruna ta' Spanja għaddiet għand il- Borboni, iżda s-sovranità fuq l- Olanda tan-Nofsinhar ġiet trasferita lill- Asburgi tal-Awstrija permezz tat- Trattati ta' Utrecht tal -1713 u b'hekk saru l- Olanda Awstrijaka . L-oppożizzjoni kontra l-Awstrijaċi wasslet għal irvell fl-1787-1789 . L-istat indipendenti tal- Istati Uniti Belġjani ġie proklamat fi Brussell u Antwerp ipparteċipat. Iżda r-ritorn tal-Awstrijaċi fl- 1790 temm din l-indipendenza qasira. === l-era kontemporanja === ==== Mill-1792 sal-lum ==== Wara r- [[Rivoluzzjoni Franċiża]], Antwerp ġiet okkupata għall-ewwel darba mill- armata rivoluzzjonarja Franċiża fit {{Data|30 septembre 1792}}, matul l- ewwel annessjoni Franċiża tal-istati Belġjani, li damet inqas minn sena. Wara r-restawr tat-territorji konkwistati mill-Franċiżi lill- Imperu Ruman Imqaddes fl- 1793, huma rritornaw u annessew il-belt għat-tieni darba fl- 1794 u mbagħad id- Dukat ta' Brabant kollu fl- 1795 . L -Ischeldt reġa' nfetaħ fl-istess sena, u nbeda port modern . [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun Bonaparte]] talab lil Charles-François Beautemps-Beaupré biex ifassal dik li kellha tkun l-ewwel mappa tal-ħalq tax-xmara Scheldt u bena żewġ baċiri li tlestew fl- 1811 (il-Petit Bassin u l-Grand Bassin — imsemmija mill-ġdid Bassin Bonaparte u Bassin Guillaume fl- 1903, li issa fihom il- Mużew aan de Stroom jew mużew fuq il-kors tal-ilma ). Kienet teżisti wkoll kolonja penali mill -1804 sal -1814,<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Donnet-Vincent|isem=Danièle|data=1991-12-31|titlu=La Fin du bagne|url=|edizzjoni=FeniXX réédition numérique|isbn=978-2-402-06348-7|data-aċċess=2024-06-15}}</ref>,<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Joannic-Seta|isem=Frédérique|data=2015-07-09|titlu=Le bagne de Brest: Naissance d'une institution carcérale au siècle des Lumières|url=|edizzjoni=Presses universitaires de Rennes|isbn=978-2-7535-2414-9|data-aċċess=2024-06-15}}</ref>.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Pierre|isem=Michel|data=2017-01-19|titlu=Le temps des bagnes 1748-1953|url=|edizzjoni=Tallandier|isbn=979-10-210-0509-9|data-aċċess=2024-06-15}}</ref> Taħt l-Ewwel Imperu, Antwerp kienet il-belt kapitali tad-dipartiment Deux-Nèthes. Għal żmien qasir ibbenefikat mill-ftuħ tal-estwarju tax-Scheldt u saret bażi navali ewlenija, li jingħad li Napuljun sejjaħ "pistola ppuntata lejn il-qalba tal-Ingilterra" u "punt fatali ta' attakk kontra l-għadu." Fir-realtà, l-ostruzzjoni mir-Royal Navy u l-Imblokk Kontinentali impost minn Napuljun naqqsu b'mod sinifikanti l-attività tagħha. Matul l- assedju tal-1814, il-Brittaniċi ppruvaw mingħajr suċċess jagħtu n-nar lill-flotta ankrata fil-port. iżda ngħatat lilhom wara l-abdikazzjoni ta' [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun]] . ==== perjodu Olandiż ==== Wara l-waqgħa ta' [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun Bonaparte]] fil- Battalja ta' Waterloo fit {{Data|18|juin|1815}}, l- Ewwel Imperu ġie żmembrat definittivament u stat ġdid inħoloq mill- Kungress ta' Vjenna fl-istess sena. : ir -Renju Unit tal-Olanda . Imbagħad kien jikkonsisti minn sbatax- il provinċja id-disa' provinċji tal-eks repubblika tal- Provinċji Uniti u tmienja oħra, maħluqa bil- liġi fundamentali tal- {{Data|24|août|1815}} inkluża l- provinċja Olandiża ta' Antwerp, l-eks dipartiment ta' Deux-Nèthes bl-eċċezzjoni tad- distrett ta' Breda li ġie separat biex jiġi integrat fil-provinċja ta' North Brabant . ==== Antwerp Belġjana mill-1830 sal-1914 ==== Wara r-[[Rivoluzzjoni Belġjana]], li bdiet fil-25 ta' Awwissu 1830, u l-proklamazzjoni tal-indipendenza tar-Renju l-ġdid tal-[[Belġju]] fl-4 ta' Ottubru 1830, il-belt kellha rwol ewlieni fil-gwerra bejn il-[[Belġju]] u l-[[Olanda]], peress li kienet tinsab fuq ir-rotta tal-irtirar tat-truppi Olandiżi wara t-tluq tagħhom minn [[Brussell]] matul il-Jiem ta' Settembru. Inħatfet mit-truppi volontarji rivoluzzjonarji Belġjani fis-26 ta' Ottubru 1830. Fis-27 ta' Ottubru, il-belt ġiet ibbumbardjata mill-Ġeneral Olandiż David Chassé. Il-bini allinjat tul il-mollijiet fix-Xmara Scheldt, li kien taħt nar, irritorna bil-ġenb. Il-bumbardament imbagħad beda mill-fortizza ''Tête de Flandre'' u ċ-ċittadella, fejn il-ġeneral għolla l-bandiera sewda. Il-bumbardament dam mill-erbgħa ta' filgħaxija sal-għaxra ta' filgħaxija, u kkawża ħafna ħsara u sewa l-ħajjiet ta' 85 persuna. L-indipendenza tal-Belġju ġiet proklamata fl-4 ta' Ottubru u rikonoxxuta mill-potenzi l-kbar is-sena ta' wara bl-iffirmar tat-Trattat tal-Artikoli XVIII fis-26 ta' Ġunju 1831. Wara l-ġurament tal-ewwel Re tal-Belġjani, Leopold I, il-{{Data|21|juillet|1831|en Belgique}} Dan wassal għal reazzjoni mir- Renju ta' Franza, garanti tan-newtralità Belġjana, li bagħat l- Armata tat-Tramuntana, ikkmandata mill -Marixxall Étienne Maurice Gérard, biex tiġġieled kontra l-Olandiżi. Il-koalizzjoni Franko-Belġjana ħarġet vittorjuna, iżda l-Olandiżi ħallew garniżjon fiċ- ċittadella ta' Antwerp, u dan wassal għar-ritorn tal-Franċiżi u l- assedju tal-belt .15 novembre15 ta' Novembru23Diċembru , 1832 . Is-separazzjoni tirriżulta f'għeluq ġdid tal-estwarju tax-Xmara Scheldt. Ma kienx qabel l-1863 li n-navigazzjoni saret definittivament ħielsa wara x-xiri b'somma sħiħa tad-drittijiet tan-navigazzjoni mill-Ministru Charles Rogier . Il-Franċiżi fittxew kenn fil-Belġju matul il- Gwerra Franko-Prussjana tal- 1870 . Il-pittur Eugène Boudin kien fosthom u f'din l-okkażjoni pitter bosta stampi ta' Antwerp. : * ''The Scheldt at Antwerp'', 1871-1874, New Haven, Yale University Art Gallery <ref>{{Ċita web|url=https://artgallery.yale.edu/collections/objects/23339|titlu=L'Escaut à Anvers|sit=Yale University|lingwa=en|data-aċċess=20 avril 2022}}.</ref> ; * ''Antwerp, dgħajjes fuq ix-Scheldt'', 1871, Atlanta, Mużew Għoli tal-Arti <ref>{{Ċita web|url=https://high.org/collections/antwerp-boats-on-the-scheldt/|titlu=Bateaux sur l'Escaut|sit=Atlanta Museum|lingwa=en|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ; * ''Antwerp, Il-flotta Ingliża tiġi biex tiġbor il-fdalijiet tas-suldati midfuna fiċ-ċittadella'', 1871, Kollezzjoni privata, Bejgħ 2020 <ref>{{Ċita web|url=https://www.sothebys.com/en/buy/auction/2020/impressionist-modern-art-day-sale/eugene-boudin-anvers-la-flotte-anglaise-vient|titlu=Flotte anglaise|sit=Catalogue Sotheby's|lingwa=en|data-aċċess=20 avril 2022}}.</ref> ; * ''Port ta' Antwerp'', 1871, [[Pariġi]], Musée d'Orsay <ref>{{Ċita web|url=https://www.musee-orsay.fr/fr/oeuvres/port-danvers-8053|titlu=Port d'Anvers|sit=Musée d'Orsay|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ; * ''Antwerp : veduta tal-port mit-Tête de Flandres'', 1871, Cambridge, Mużew tal-Arti Fogg <ref>{{Ċita web|url=https://www.harvardartmuseums.org/collections/object/230321?position=0|titlu=Vue sur le Port|sit=Fogg Art Museum|lingwa=en|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ; * ''Veduta ta' Antwerp'', 1871, Mużew tal-Arti Sbieħ ta' Pau <ref>{{Ċita web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/joconde/00980000497 Notice Joconde|titlu=Vue d'Anvers|sit=Notice Joconde, Pau|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ; * ''Il-Port ta' Antwerp'', 1871, Calais, Mużew tal-Arti u l-Bizzilla <ref>{{Ċita web|url=https://www.photo.rmn.fr/archive/72-000034-2C6NU0NTBJPH.html|titlu=Le Port d'Anvers|sit=RMN|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ; * ''Quayside f'Antwerp'', 1874, Mużew tal-Arti ta' Dallas.<ref>{{Ċita web|url=https://collections.dma.org/artwork/3065346|titlu=Quai à Anvers|sit=Musée de Dallas|lingwa=en|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ==== Antwerp mill-1914 sal-1945 ==== Fl-1914, il-belt ġiet assedjata mill-armata Ġermaniża għal tliet ġimgħat, li bdew fil-bidu ta’ Settembru. L-armata Belġjana, taħt il-kmand dirett tar-Re Albert I, irtirat wara l-ġlied fil-fortizzi ta’ Liège f’Awwissu 1914. It-truppi Belġjani kienu pożizzjonati bejn il-fortizzi taż-żewġ linji konċentriċi ta’ fortifikazzjonijiet li kienu ilhom idawru l-belt mill-aħħar tas-seklu 19. Minn din il-pożizzjoni, huma nedew żewġ sortijiet, kull darba rripellaw lit-truppi Ġermaniżi. Iżda fl-aħħar, fit-8 ta’ Ottubru, Antwerp rat lis-suldati Ġermaniżi jidħlu wara l-irtirar Belġjan lejn il-kosta u x-Xmara Yser. Il-komun ingħata s- salib tal-gwerra tal-1914-1918.<ref>{{Ċita web|url=http://memorialdormans.free.fr/AlbumCeremonies11-11-2009/CommunesCroixDeGuerre14-18.pdf|titlu=Communes décorées de la Croix de guerre 1914-1918|sit=memorialdormans|format=pdf}}.</ref> Fl-1930, Espożizzjoni Internazzjonali (jew " Wirja Internazzjonali tal-Arti Kolonjali, Marittima u Fjamminga " hija organizzata f'Antwerp fl-okkażjoni taċ-ċentenarju tal -indipendenza Belġjana li hija ddedikata lid-dominji marittimi u kolonjali. Fl -1940, il-belt kienet okkupata mill-armata Ġermaniża sa Settembru 1944, u fl- 1943 sofriet bumbardamenti Amerikani li kellhom fil-mira l-fabbriki tal-General Motors li kienu jaħdmu għall-armata Ġermaniża, b'telf fil-popolazzjoni ċivili. {{Data||avril|1941}}, rewwixta antisemitika ħakmet iż-żona madwar l- istazzjon ċentrali tal-ferrovija . {{Data||mai|1942}} l-amministrazzjoni muniċipali, taħt id-direzzjoni tas-Sindku Leo Delwaide u wara l-ordni Ġermaniża li timponi l-ilbies tal-istilla safra fuq iċ-ċittadini Lhud kollha, organizzat id-distribuzzjoni tal-Istilel ta' David. Il-pulizija muniċipali ta' Antwerp kienet involuta wkoll fl-arresti ta' {{Data||août|1942}} . Ir-responsabbiltà kondiviża tal-awturi Belġjani tal- Olokawst fil-Belġju hija s-suġġett ta’ rapport ikkummissjonat mis-Senat ''Belġju Doċli'' . Il-Belġju se jitlob skuża uffiċjalment lill-komunità Lhudija għar-rwol li kellhom l-amministrazzjoni u l-forzi tal-pulizija tagħha fid- deportazzjoni tal-Lhud mill-Belġju,<ref name="LBD">{{Ċita ktieb|sena=2007|titlu=La Belgique docile : les autorités belges et la persécution des Juifs en Belgique|url=http://www.senate.be/event/20070213-jews/doc/rapport_final.pdf|format=pdf|edizzjoni=Éd. Luc Pire|post=Bruxelles|paġni=1545|isbn=978-2-87415-848-3|oclc=213435294}}.</ref>.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Meinen|isem=Insa|sena=2012|titlu=La Shoah en Belgique|edizzjoni=RL, Renaissance du livre|post=Waterloo|paġna=289|paġni=299|isbn=978-2-507-05067-2|oclc=829992695}}.</ref> {{Data||septembre|1944}}, il-moviment ta' reżistenza tal-Witte Brigade (Brigati Bojod) irnexxielu jsib sabotaġġ Ġermaniż fil-belt u fil-faċilitajiet tal-port, u ggwida l-avanguardia Kanadiża li lliberat il-belt u salvat il-port mill-qerda. Dan malajr wera li kien ta' importanza kbira għall-forniment tal-armati alleati. Għalhekk il-Ġermaniżi sparaw missili V1 u V2 li niżlu fuq il-belt <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Rival|isem=Michel|data=2015-10-28|titlu=Les Apprentis sorciers. Fritz Haber, Wernher von Braun, Edward Teller|edizzjoni=Le Seuil|paġna=102|paġni=240|isbn=978-2-02-130582-1|data-aċċess=2018-04-27}}.</ref> minn {{Data|octobre 1944}} sa {{Data|janvier 1945}}, u mmirati lejn il-port li kien jaħdem lejl u nhar biex jipprovdi provvisti lill-armati Alleati. Dan irriżulta f'bosta vittmi ċivili, notevolment waqt il- bumbardament taċ-ċinema Rex, l-aktar bumbardament qattiel tal-gwerra li twettaq minn projettili wieħed. ==== Antwerp mill-1945 ==== Fil-bidu tas- XXI 21 Fis-seklu sħaħ, il-port ta' Antwerp huwa t-tieni l-akbar port fl-Ewropa, wara dak [[Rotterdam|ta' Rotterdam]] . Ir-reputazzjoni tal-merkanti tad-djamanti ta' Antwerp tagħmel din il-belt iċ-ċentru ewlieni fid-dinja għat-tqattigħ u l-kummerċ tad-djamanti.   === Reliġjonijiet === ==== Kattoliċi ==== Il-Knisja Kattolika Rumana għandha l-akbar numru ta’ fidili f’Antwerp. Il-belt hija wkoll is-sede tad-djoċesi bl-istess isem, li l-knisja ewlenija tagħha hija l-Katidral tal-Madonna. Fil-pajjiżi ġirien, Antwerp hija kkunsidrata bħala ċentru tal-Knisja Kattolika Rumana (Ġiżwiti). Il-fergħa tradizzjonalista hija preżenti hemm ukoll permezz tal-eżistenza tal-Kappella tas-Sagrament Imqaddes u l-fidili tagħha. ==== Protestanti ==== Antwerp għandha ħames parroċċi [[Protestantiżmu|Protestanti]], li huma parti mill- Knisja Protestanta Magħquda tal-Belġju . ==== Evanġeliċi ==== Hemm madwar għaxar komunitajiet evanġeliċi li jitkellmu bl-Olandiż f'Antwerp. Huma jappartjenu għall- ''{{Lang|nl|Evangelische Alliantie Vlaanderen}}'' (" Alleanza Evanġelika ta' Flanders ". Huma rappreżentati lill-awtoritajiet Belġjani mis- CACPE flimkien mal-komunitajiet Protestanti. ==== Anglikani ==== Il- Knisja tal-Ingilterra għandha knisja f'Antwerp, fejn jgħix id- dekan-kappillan tal-parroċċa għall-Belġju u l-Lussemburgu tal -arċidjakonat tal-Ewropa tal-Majjistral, jiġifieri l- Benelux.<ref>{{Ċita web|url=http://europe.anglican.org/who-we-are/archdeacons|titlu=Archdeacons - Diocese in Europe|sit=europe.anglican.org|lingwa=en|data-aċċess=2017-01-28}}.</ref> ==== Ortodoss ==== Il-Patrijarkat Ekumeniku ta’ Kostantinopli għandu parroċċa Ortodossa Griega waħda u parroċċa Ortodossa Russa waħda f’Antwerp. Il-Knisja Ortodossa Russa għandha parroċċa waħda. Il-Knisja Ortodossa Rumana għandha wkoll parroċċa waħda. ==== l-Iżlam ==== Fl-2013, 17.1 % tal-popolazzjoni hija Musulmana, meta mqabbla ma' 18.8 fl-2015. Antwerp għandha l-akbar komunità Musulmana fil-Belġju.<ref>{{Nl}} [http://community.dewereldmorgen.be/blog/janhertogen/2015/09/18/moslims-in-belgie-per-gemeente-2011-2013-2015 {{Lang|nl|Moslims in Belgie 2011-2013-2015}}].</ref> ==== il-komunità Lhudija ta' Antwerp ==== Antwerp u ż-żona tal-madwar huma d-dar ta’ komunità [[Lhud|Lhudija]] kbira, b’aktar minn 15 000 juifs jgħixu hemm. <span class="need_ref" style="cursor:help;" title="Ce passage devrait préciser au minimum la décennie ou l'année.">Illum</span> <sup class="need_ref_tag" style="padding-left:2px;"><nowiki><span typeof="mw:Entity">[</span></nowiki> Meta<nowiki><span typeof="mw:DisplaySpace">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>? <nowiki><span typeof="mw:Entity">]</span></nowiki></sup>, Antwerp hija, wara [[Londra]] u qabel [[Pariġi]], l-akbar ċentru tal -Ġudaiżmu Ħasidiku fl-Ewropa. Il-kurrenti ta Przeworsk (nl) Satmar, Belz (pl) Bobov u Lubavitch għandhom preżenza qawwija f'Antwerp. Wieħed mit-tempji notevoli tal-komunità hija s- Sinagoga Olandiża . Storikament, il-komunità Lhudija ta' Antwerp kellha rwol sinifikanti fl-espansjoni tas-setturi bankarji u tad-djamanti tal-belt. == Ekonomija == Il-pilastru l-ieħor ta’ Antwerp huwa l-kummerċ tad-djamanti, li jseħħ l-aktar fid-distrett tad-djamanti. 85% tad-djamanti mhux maħduma tad-dinja jgħaddu mid-distrett kull sena, u fl-2011, il-fatturat tas-settur laħaq il-$56 biljun. Il-belt għandha erba’ skambji tad-djamanti: l-Antwerp Diamond Club, il-Beurs voor Diamanthandel, l-Antwerpsche Diamantkring, u l-Vrije Diamanthandel. L-istorja ta’ Antwerp fil-kummerċ tad-djamanti tmur lura għas-seklu 16, bit-twaqqif tal-ewwel gilda tal-qtugħ tad-djamanti fl-1584. L-industrija qatt ma sparixxiet minn Antwerp u saħansitra esperjenzat it-tieni boom fil-bidu tas-seklu 20. Fl-1924, Antwerp kellha aktar minn 13,000 qtugħ tad-djamanti. Mit-Tieni Gwerra Dinjija ’l hawn, familji mill-komunità Lhudija kbira Hasidic iddominaw il-kummerċ tad-djamanti f’Antwerp, għalkemm l-aħħar żewġ deċennji raw negozjanti Indjani u Maroniti mil-Libanu u negozjanti Armeni jiksbu prominenza dejjem akbar. Iċ-Ċentru Dinji tad-Djamanti ta' Antwerp (AWDC), is-suċċessur tal-Hoge Raad voor Diamant (Kunsill Għoli għad-Djamanti), għandu rwol sinifikanti fl-istabbiliment ta' standards, ir-regolamentazzjoni tal-etika professjonali, l-għoti ta' taħriġ, u l-promozzjoni tal-interessi ta' Antwerp bħala l-kapitali tal-industrija tad-djamanti. Madankollu, f'dawn l-aħħar snin, Antwerp esperjenzat tnaqqis fis-settur tad-djamanti, bl-industrija tiċċaqlaq lejn swieq tax-xogħol bi prezz aktar baxx bħal Dubai u l-Indja. L-industrija evitat is-sanzjonijiet Ewropej tal-2022 kontra r-Russja, għalkemm l-importazzjonijiet minn ALROSA naqsu. L-AWDC jiddikjara li projbizzjoni tpoġġi 10,000 impjieg f'riskju. [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] t9w9c2cfx6vol9wibuk6k0akjqyt2ua 333593 333592 2026-11-04T00:21:05Z JovalQC 21720 Infobox city create. 333593 wikitext text/x-wiki {{Infobox city}} '''Antwerp''' ( / /ɑ̃.vɛʁs/ [ N1 ] , en  Antwerpen [ ˀant.ˈwɛʁ.pn ] hija belt Belġjana fir - Reġjun Fjamming , il ] belt kapitali tal - provinċja [[Antwerp (provinċja)|ta' Antwerp]] u tad-distrett amministrattiv -istess isem, li tinsab fil-qalba tas- Sinsla Ewropea . IL-{{Data|1|janvier|2026|en Belgique}} Iż-żona metropolitana ta' Antwerp għandha 1 250 000 habitants, u dan jikklassifikaha fit-tieni post fil-Belġju, wara Brussell . Antwerp hija t-tielet l-akbar muniċipalità u belt fil-Belġju skont l-erja, 208,22  , eżatt wara Bastogne u Tournai . In-nies ta' Antwerp jissejħu wkoll ''Sinjoren'', mill-kelma Spanjola ''señor'', wirt minn żmien meta kienet parti mill- Imperu Habsburg ta' [[Karlu V tal-Imperu Ruman Imqaddes|Karlu V.]] Il-belt spiss tissejjaħ ''<nowiki/>'t Stad'' ( Il-Belt " u xi kultant ''Koekenstad'' (" il-belt tal-gallettini "b'allużjoni għall- ''koeken'' ta' Antwerp, gallettini miksija b'kisja rqiqa tal-kafè magħrufa madwar [[Belġju|il-Belġju]] kollu." == Toponimija == === Attestazzjonijiet qodma === L-isem tal-lokalità huwa attestat fis- VII 7 U VIII e sekli taħt il-forom Latinizzati Antwerpo, Antwerpis, Andwerpo, Antwerpae u Andwerpae.<ref name="topnymie-Anvers">{{Ċita ktieb|sena=1924|titlu=Annales de l'académie royale d'archéologie de Belgique|url=https://books.google.com/books?id=4wEkAQAAIAAJ&dq=Antwerpae+Anvers|volum=24|edizzjoni=Académie Royale d'Archéologie de Belgique|post=Antwerp|paġna=page 32|data-aċċess=20 octobre 2017}}.</ref> Verżjonijiet bikrin irreġistrati tal-isem jinkludu *''Ando Verpia''* fuq muniti Rumani misjuba fiċ-ċentru tal-belt; *''Andhunerbo''* (ta’ oriġini Ġermanika) li jmur lura għal madwar iż-żmien meta l-[[Awstrasja]] saret renju separat (jiġifieri, madwar is-sena 567 W.K.); u *Andoverpis* (li possibbilment huwa ta’ oriġini Ċeltika), li jinsab fil-kitba ta’ Dado dwar il-ħajja ta’ [[San Eliġju]] (*Vita Eligii*), li tmur lura għal madwar is-sena 700 W.K. Il-forma *''Antverpia''* hija ta’ oriġini Neo-Latina. Jekk l-oriġini hija Ġermanika (Frankika jew Friżjana), l-isem jista’ jkun magħmul mill-prefiss *anda* ("kontra") u nom derivat mill-verb *werpen* ("jitfa’"). F’dan il-każ, jista’ jirreferi, pereżempju, għal art akkumulata max-xatt tax-xmara; depożitu alluvjali; munzell art (magħruf bħala *terp*) mibni bħala difiża kontra xi ħaġa jew xi ħadd; jew inkella moll. Jekk *Andoverpis* huwa ta’ oriġini Ċeltika, jista’ jfisser "dawk li jgħixu fuq iż-żewġ banek tax-xmara". Skont tradizzjoni folkloristika, l-isem *''Antwerpen''* ġej mill-kelma Olandiża *''handwerpen''* ("li titfa’ id"). Jingħad li ġgant jismu ''Druon Antigoon'' kien jgħix qrib ix-xmara Scheldt u kien jitlob ħlas mingħand dawk li kienu jgħaddu bid-dgħajjes. Hu kien jaqta’ id kull min ma jħallasx u jitfagħha fix-xmara. Eventwalment, il-ġgant inqatel minn eroj żagħżugħ jismu Silvius Brabo, li qata’ id il-ġgant stess u tefagħha fix-xmara. Għalkemm din probabbilment mhix l-oriġini vera tal-isem, l-istorja hija mfakkra permezz ta’ statwa (li tidher hawn taħt) li tinsab fil-pjazza prinċipali tal-belt, il-*''Grote Markt''*. == Ġeografija == IL-{{Data|1|janvier|1983}} Il-muniċipalitajiet li qabel kienu annessi ġew trasformati f'distretti ta' Antwerp, kif kien diġà l-każ mill- 1958 għad-distrett ta' Berendrecht-Zandvliet-Lillo. == Klima == Antwerp għandha klima oċeanika (Köppen: Cfb), bi xtiewi friski, sjuf sħan u preċipitazzjoni frekwenti, għalkemm ħafifa, matul is-sena kollha. Minħabba l-influwenza tal-Kurrent tal-Golf, Antwerp għandha klima relattivament ħafifa matul is-sena, b’temperatura medja li tvarja bejn 4 °C u 19 °C tul is-sena<ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.com/weather/2803138|titlu=Antwerp|sit=BBC Weather|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-04}}</ref>. == Storja == === Medju Evu === [[Stampa:Steen.jpg|daqsminuri|Kastell ta' Steen]] Imwieled minn port żgħir ħdejn moll, abitat minn popolazzjoni modesta li titkellem bir-Rumanz fis VIIseklu 7 seklu, li l-evoluzzjoni turbolenti tiegħu rriżultat f'belt portwarja fis- XIII 13 Fis-seklu 18, Antwerp kienet, matul il- Gwerra ta’ Tmenin Sena, l-akbar belt fis -Sbatax-il Provinċja u waħda mill-akbar bliet fl [[Ewropa|-Ewropa]], b’popolazzjoni ta’ 150 000 habitants. L-istorja ta' Antwerp ġiet determinata mill-pożizzjoni strateġika tagħha max-xmara tul ix-Scheldt u l-qerda tar-rivali tagħha jew rivali potenzjali matul taqlib ġeopolitiku, iżda wkoll mid-duwalità lingwistika bejn il-popolazzjoni urbana li titkellem bir-Rumanz u l-popolazzjoni tal-bdiewa li titkellem bil-Ġermaniż, speċjalment qabel il-boom demografiku tas-seklu 12 li ċċajpar id-disparitajiet lingwistiċi. L-espansjoni vera tagħha, skont l-istorjografija klassika, tmur lura biss għal madwar is-sena 900, meta l-abitanti kabbru l-leġġendarju ''Aanwerp'', l-art elevata tal-moll primittiv li jagħti isimha lil Antwerp. Dak iż-żmien, Antwerp kienet parti minn Toxandria, li kienet tappartjeni lill- Imperu Ruman Imqaddes . Kien hemm kastell hawn sa mill-perjodu Karolinġjan IX-seklu 9 . seklu.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20051217111130/http://www.kunsttrip.nl:80/steden/antwerpen/steen.htm|titlu=Het Steen Antwerpen|sit=kunsttrip.nl via [[Internet Archive]]|lingwa=nl-be|data-aċċess=|arkivju-data=17 décembre 2005}}.</ref> Fl-879, in- [[Normanni]] invadew il-Flanders . Fid -970, ladarba ġiet imposta l-ordni Ottoniana, Antwerp kienet għadha biss post tal-fruntiera tal-Imperu; hemmhekk inbnew fortifikazzjonijiet tal-injam, li aktar tard ġew sostitwiti fis- XII12 . seklu minn kastell tal-ġebel (l- ''Steen'' ). X - 10 Fis-seklu 16 twieled il- Markiżat ta' Antwerp, li, bħala fewdu, kien subordinat għad-duki ta' Lorraine t'Isfel . Mill-1076 sal-1100, Godfrey ta' Bouillon kien id-Duka ta' Lower Lorraine u l-Markiż ta' Antwerp. Godfrey I ta' Louvain irċieva d-dukat fl-1106. Fl-1183, l-imperatur għolla l-landgravjat ta' Brabant għad -dukat ta' Brabant favur in-neputi kbir tiegħu Enriku I ta' Brabant . Antwerp issa taqsam id-destin politiku ta’ dan l-istat. L-espansjoni tal-belt inizjalment kompliet lejn in-nofsinhar, kif jidher mill-wasla tal-ordni Premonstratensian, miġbuda lejn żoni urbani u suburbani. Bis-saħħa ta’ donazzjonijiet minn sinjuri lokali, huma bnew l-Abbazija ta’ Saint-Michel taħt il-patroċinju ta’ San Norbert. Aktar tard, il-kanoniċi tal-knisja żgħira mxew lejn it-tramuntana u waqqfu parroċċa ġdida, iċċentrata fuq il-Knisja ta’ Notre-Dame, il-prekursur tal-katidral tal-lum. Fid-deċennji ta’ wara, il-belt kompliet tikber f’mewġ konċentriku, u ħolqot sensiela ta’ swar li l-kontorni tagħhom għadhom jistgħu jintgħarfu fit-topografija tagħha. ==== Tkabbir ekonomiku ==== Fis-seklu ta' wara, il-belt u l-port tagħha telqu 'l quddiem, għax ir-rivali l-kbira, [[Bruges]], kienet ikkundannata minħabba t-tajn tad-driegħ tal-baħar li jwassal għal Damme, il-port ta' barra ta' dik il-belt. Il-flotta ta' Antwerp diġà tiffrekwenta, minbarra l-Baħar tat-Tramuntana familjari, l- [[Oċean Atlantiku]] u l- Baħar Baltiku . Borża, forsi l-ewwel borża ewlenija mwaqqfa fl-Ewropa, hija dokumentata fl- 1460 . === Żminijiet Moderni === L- ewwel borża ta' Antwerp (fis-sens modern) twaqqfet fl- 1531, immexxija minn negozjanti li rabtu [[Indja|l-Indja]] mal- Amerika.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20080616053815/http://www.inforbourse.com:80/index.htm|titlu=La Bourse|sit=inforbourse.com via [[Internet Archive]]|data-aċċess=|arkivju-data=16 juin 2008}}.</ref> Il- Feitoria ta' Flanders, imwaqqfa fl- 1508 f'Antwerp,<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Blamont|isem=Jacques|sena=1993|titlu=Le chiffre et le songe|edizzjoni=O. Jacob|post=Paris|paġni=941|isbn=978-2-7381-0193-8|oclc=300912007}}.</ref> kienet il-pont ewlieni tal-imperu kummerċjali Portugiż, il- Casa da Guiné, li saret Casa da India fl-1503, fl-intersezzjoni tar-rotot kummerċjali tal-kolonji tal [[Brażil|-Brażil]], [[Afrika|l-Afrika]] u l- Indji tal-Lvant . F'nofs XVI 16 Fis-seklu 19, l- Olanda Spanjola ( Belgica Regia ) ħadet vantaġġ mir-rwol dominanti tal-belt, li dak iż-żmien kienet waħda mill-akbar bliet fl-Ewropa u baqgħet għal żmien twil ċentru kulturali u artistiku kbir ħafna. ==== Antwerp matul ir-Rivolta Olandiża (1568-1585) ==== Antwerp kienet parti mid- Dukat ta' Brabant, li l-pussess tiegħu għadda mid- Dar ta' Valois-Burgundy għad- Dar ta' Habsburg (1482), imbagħad għand l- Habsburgs ta' Spanja fl- 1556, ma' Filippu II. It-tensjonijiet bejn ir-Re ta’ Spanja u s-sovran tal-Olanda, li kien Kattoliku, u parti mill-Olandiżi, partikolarment il-Protestanti, wasslu għar-Rivolta tat-Tallab fl-1566, imbagħad għall-bidu tal-insurrezzjoni, magħrufa bħala l-Gwerra ta’ Tmenin Sena (1568-1648). Il-belt esperjenzat diversi episodji drammatiċi. Bejn il-4 novembre4 ta' Novembru u 7 novembre 1576, porzjon tas-suldati Spanjoli ribellużi [ referenza.] mixtieq] Huma serqu l-belt . Matul dan l-episodju, mietu diversi eluf ta’ abitanti. Din it-traġedja wasslet għall-għaqda tal-provinċji kontra l-preżenza Spanjola, bil- paċifikazzjoni ta' Ghent . It-tluq tat-truppi Spanjoli minn Antwerp ippermetta lill- Kalvinisti jieħdu kontroll tal-poter muniċipali, u pproklamaw ir-Repubblika ta' Antwerp ( {{Data|novembre 1577}} ). Inizjalment, il-qima Kattolika tibqa' permessa. [[Stampa:Antwerpen 1740 Seutter.JPG|daqsminuri|Mappa ta' Antwerp fl-1740]] Wara l-formazzjoni tal- Unjoni ta' Arras u l- Unjoni ta' Utrecht fl- 1579, Antwerp ingħaqdet mal-Unjoni ta' Utrecht, li fl- 1 581 ipproklamat id-depożizzjoni ta' Filippu II permezz tal- Att ta' The Hague, l-oriġini tal- Provinċji Uniti . Fl -1582, François d'Anjou, proklamat sovran tal-Olanda mill-Istati Ġenerali, ġie nkurunat Duka ta' Brabant fil- Katidral ta' Antwerp . Iżda mbagħad jilgħab rwol ambigwu, billi jrid jasserixxi ruħu kontra William ta' Orange, il-mexxej veru tal-insurrezzjoni. F'Jannar 1583, huwa ordna 4 000 mis-suldati tiegħu biex jattakkaw lil Antwerp. Fin-nuqqas ta’ garniżjon ta’ difensuri, iċ-ċittadini ta’ Antwerp irrifjutaw l-attakk, u għelbu lill-armata Franċiża. Fl -1585, il-belt waqgħet f'idejn it-truppi Spanjoli ta' Alessandru Farnese wara assedju ta' tlettax-il xahar, u l-belt kienet difiża minn Philippe de Marnix de Sainte-Aldegonde.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Lettenhove|isem=Joseph Bruno Marie Constantin Kervyn de|sena=1885|titlu=Les Hugenots et les Gueux : études historiques sur vingt-cinq années du {{s-|XVI}} (1560-1585)|url=https://books.google.com/books?id=5ad7VXwCoRIC|edizzjoni=Beyaert-Storie|paġna=629|data-aċċess=2018-04-27}}.</ref> Ir-riakkwist ta' Antwerp stabbilixxa l-fruntiera bejn l-Olanda Spanjola u l-Provinċji Uniti f'dan ir-reġjun. Tentattivi sussegwenti biex terġa' tittieħed il-belt fallew sakemm l-indipendenza tal-Provinċji Uniti ġiet rikonoxxuta mir-Re ta' Spanja fit-Trattat ta' Münster, iffirmat fit-30 ta' Jannar 1648. ==== Mill-Olanda Spanjola għall-Olanda Awstrijaka (1585-1792) ==== Wara li l-Ispanjoli ħatfu lil Antwerp, il- Provinċji Uniti għalqu l-aċċess għax- Scheldt f'attentat biex iċaħħdu lill-Ispanjoli mill-benefiċċji tar-rebħa tagħhom, li naturalment kellha konsegwenzi katastrofiċi għall-ekonomija tal-belt. Abbandunata mill- [[Protestantiżmu|Protestanti]], li Filippu II kien jimmira għalihom b'mod partikolari u li kienu jikkostitwixxu parti kbira ħafna mill-elit kummerċjali u intellettwali tal-belt, Antwerp rat il-popolazzjoni tagħha titnaqqas bin-nofs f'inqas minn 20 sena, għall-benefiċċju tal-Provinċji Uniti u speċjalment ta' Amsterdam. Sa nofs XVII 17 Fis-seklu 19, Antwerp ibbenefikat mill-preżenza ta' artisti bħal Rubens, Van Dyck, Jordaens u Teniers, kif ukoll mill-familji tal-iskulturi Quellin u Hendrik Frans Verbrugghen, u diversi stampaturi u bennejja taċ-ċembali famużi minn Antwerp. Fi tmiem il- Gwerra tas-Suċċessjoni Spanjola, il-kuruna ta' Spanja għaddiet għand il- Borboni, iżda s-sovranità fuq l- Olanda tan-Nofsinhar ġiet trasferita lill- Asburgi tal-Awstrija permezz tat- Trattati ta' Utrecht tal -1713 u b'hekk saru l- Olanda Awstrijaka . L-oppożizzjoni kontra l-Awstrijaċi wasslet għal irvell fl-1787-1789 . L-istat indipendenti tal- Istati Uniti Belġjani ġie proklamat fi Brussell u Antwerp ipparteċipat. Iżda r-ritorn tal-Awstrijaċi fl- 1790 temm din l-indipendenza qasira. === L-era kontemporanja === ==== Mill-1792 sal-lum ==== Wara r- [[Rivoluzzjoni Franċiża]], Antwerp ġiet okkupata għall-ewwel darba mill- armata rivoluzzjonarja Franċiża fit {{Data|30 septembre 1792}}, matul l- ewwel annessjoni Franċiża tal-istati Belġjani, li damet inqas minn sena. Wara r-restawr tat-territorji konkwistati mill-Franċiżi lill- Imperu Ruman Imqaddes fl- 1793, huma rritornaw u annessew il-belt għat-tieni darba fl- 1794 u mbagħad id- Dukat ta' Brabant kollu fl- 1795 . L -Ischeldt reġa' nfetaħ fl-istess sena, u nbeda port modern . [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun Bonaparte]] talab lil Charles-François Beautemps-Beaupré biex ifassal dik li kellha tkun l-ewwel mappa tal-ħalq tax-xmara Scheldt u bena żewġ baċiri li tlestew fl- 1811 (il-Petit Bassin u l-Grand Bassin — imsemmija mill-ġdid Bassin Bonaparte u Bassin Guillaume fl- 1903, li issa fihom il- Mużew aan de Stroom jew mużew fuq il-kors tal-ilma ). Kienet teżisti wkoll kolonja penali mill -1804 sal -1814,<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Donnet-Vincent|isem=Danièle|data=1991-12-31|titlu=La Fin du bagne|url=|edizzjoni=FeniXX réédition numérique|isbn=978-2-402-06348-7|data-aċċess=2024-06-15}}</ref>,<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Joannic-Seta|isem=Frédérique|data=2015-07-09|titlu=Le bagne de Brest: Naissance d'une institution carcérale au siècle des Lumières|url=|edizzjoni=Presses universitaires de Rennes|isbn=978-2-7535-2414-9|data-aċċess=2024-06-15}}</ref>.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Pierre|isem=Michel|data=2017-01-19|titlu=Le temps des bagnes 1748-1953|url=|edizzjoni=Tallandier|isbn=979-10-210-0509-9|data-aċċess=2024-06-15}}</ref> Taħt l-Ewwel Imperu, Antwerp kienet il-belt kapitali tad-dipartiment Deux-Nèthes. Għal żmien qasir ibbenefikat mill-ftuħ tal-estwarju tax-Scheldt u saret bażi navali ewlenija, li jingħad li Napuljun sejjaħ "pistola ppuntata lejn il-qalba tal-Ingilterra" u "punt fatali ta' attakk kontra l-għadu." Fir-realtà, l-ostruzzjoni mir-Royal Navy u l-Imblokk Kontinentali impost minn Napuljun naqqsu b'mod sinifikanti l-attività tagħha. Matul l- assedju tal-1814, il-Brittaniċi ppruvaw mingħajr suċċess jagħtu n-nar lill-flotta ankrata fil-port. iżda ngħatat lilhom wara l-abdikazzjoni ta' [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun]] . ==== Perjodu Olandiż ==== Wara l-waqgħa ta' [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun Bonaparte]] fil- [[Battalja ta' Waterloo]] fit {{Data|18|juin|1815}}, l- Ewwel Imperu ġie żmembrat definittivament u stat ġdid inħoloq mill- Kungress ta' Vjenna fl-istess sena. : ir -Renju Unit tal-Olanda . Imbagħad kien jikkonsisti minn sbatax- il provinċja id-disa' provinċji tal-eks repubblika tal- Provinċji Uniti u tmienja oħra, maħluqa bil- liġi fundamentali tal- {{Data|24|août|1815}} inkluża l- provinċja Olandiża ta' Antwerp, l-eks dipartiment ta' Deux-Nèthes bl-eċċezzjoni tad- distrett ta' Breda li ġie separat biex jiġi integrat fil-provinċja ta' North Brabant . ==== Antwerp Belġjana mill-1830 sal-1914 ==== Wara r-[[Rivoluzzjoni Belġjana]], li bdiet fil-25 ta' Awwissu 1830, u l-proklamazzjoni tal-indipendenza tar-Renju l-ġdid tal-[[Belġju]] fl-4 ta' Ottubru 1830, il-belt kellha rwol ewlieni fil-gwerra bejn il-[[Belġju]] u l-[[Olanda]], peress li kienet tinsab fuq ir-rotta tal-irtirar tat-truppi Olandiżi wara t-tluq tagħhom minn [[Brussell]] matul il-Jiem ta' Settembru. Inħatfet mit-truppi volontarji rivoluzzjonarji Belġjani fis-26 ta' Ottubru 1830. Fis-27 ta' Ottubru, il-belt ġiet ibbumbardjata mill-Ġeneral Olandiż David Chassé. Il-bini allinjat tul il-mollijiet fix-Xmara Scheldt, li kien taħt nar, irritorna bil-ġenb. Il-bumbardament imbagħad beda mill-fortizza ''Tête de Flandre'' u ċ-ċittadella, fejn il-ġeneral għolla l-bandiera sewda. Il-bumbardament dam mill-erbgħa ta' filgħaxija sal-għaxra ta' filgħaxija, u kkawża ħafna ħsara u sewa l-ħajjiet ta' 85 persuna. L-indipendenza tal-Belġju ġiet proklamata fl-4 ta' Ottubru u rikonoxxuta mill-potenzi l-kbar is-sena ta' wara bl-iffirmar tat-Trattat tal-Artikoli XVIII fis-26 ta' Ġunju 1831. Wara l-ġurament tal-ewwel Re tal-Belġjani, Leopold I, il-{{Data|21|juillet|1831|en Belgique}} Dan wassal għal reazzjoni mir- Renju ta' Franza, garanti tan-newtralità Belġjana, li bagħat l- Armata tat-Tramuntana, ikkmandata mill -Marixxall Étienne Maurice Gérard, biex tiġġieled kontra l-Olandiżi. Il-koalizzjoni Franko-Belġjana ħarġet vittorjuna, iżda l-Olandiżi ħallew garniżjon fiċ- ċittadella ta' Antwerp, u dan wassal għar-ritorn tal-Franċiżi u l- assedju tal-belt .15 novembre15 ta' Novembru23Diċembru , 1832 . Is-separazzjoni tirriżulta f'għeluq ġdid tal-estwarju tax-Xmara Scheldt. Ma kienx qabel l-1863 li n-navigazzjoni saret definittivament ħielsa wara x-xiri b'somma sħiħa tad-drittijiet tan-navigazzjoni mill-Ministru Charles Rogier . Il-Franċiżi fittxew kenn fil-Belġju matul il- Gwerra Franko-Prussjana tal- 1870 . Il-pittur Eugène Boudin kien fosthom u f'din l-okkażjoni pitter bosta stampi ta' Antwerp. : * ''The Scheldt at Antwerp'', 1871-1874, New Haven, Yale University Art Gallery <ref>{{Ċita web|url=https://artgallery.yale.edu/collections/objects/23339|titlu=L'Escaut à Anvers|sit=Yale University|lingwa=en|data-aċċess=20 avril 2022}}.</ref> ; * ''Antwerp, dgħajjes fuq ix-Scheldt'', 1871, Atlanta, Mużew Għoli tal-Arti <ref>{{Ċita web|url=https://high.org/collections/antwerp-boats-on-the-scheldt/|titlu=Bateaux sur l'Escaut|sit=Atlanta Museum|lingwa=en|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ; * ''Antwerp, Il-flotta Ingliża tiġi biex tiġbor il-fdalijiet tas-suldati midfuna fiċ-ċittadella'', 1871, Kollezzjoni privata, Bejgħ 2020 <ref>{{Ċita web|url=https://www.sothebys.com/en/buy/auction/2020/impressionist-modern-art-day-sale/eugene-boudin-anvers-la-flotte-anglaise-vient|titlu=Flotte anglaise|sit=Catalogue Sotheby's|lingwa=en|data-aċċess=20 avril 2022}}.</ref> ; * ''Port ta' Antwerp'', 1871, [[Pariġi]], Musée d'Orsay <ref>{{Ċita web|url=https://www.musee-orsay.fr/fr/oeuvres/port-danvers-8053|titlu=Port d'Anvers|sit=Musée d'Orsay|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ; * ''Antwerp : veduta tal-port mit-Tête de Flandres'', 1871, Cambridge, Mużew tal-Arti Fogg <ref>{{Ċita web|url=https://www.harvardartmuseums.org/collections/object/230321?position=0|titlu=Vue sur le Port|sit=Fogg Art Museum|lingwa=en|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ; * ''Veduta ta' Antwerp'', 1871, Mużew tal-Arti Sbieħ ta' Pau <ref>{{Ċita web|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/joconde/00980000497 Notice Joconde|titlu=Vue d'Anvers|sit=Notice Joconde, Pau|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ; * ''Il-Port ta' Antwerp'', 1871, Calais, Mużew tal-Arti u l-Bizzilla <ref>{{Ċita web|url=https://www.photo.rmn.fr/archive/72-000034-2C6NU0NTBJPH.html|titlu=Le Port d'Anvers|sit=RMN|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ; * ''Quayside f'Antwerp'', 1874, Mużew tal-Arti ta' Dallas.<ref>{{Ċita web|url=https://collections.dma.org/artwork/3065346|titlu=Quai à Anvers|sit=Musée de Dallas|lingwa=en|data-aċċess=20 Avril 2022}}.</ref> ==== Antwerp mill-1914 sal-1945 ==== [[Stampa:Stad Antwerpen 1917.JPG|daqsminuri|Obbligu tal-belt ta' Antwerp datat 18 ta' Mejju, 1917]] Fl-1914, il-belt ġiet assedjata mill-armata Ġermaniża għal tliet ġimgħat, li bdew fil-bidu ta’ Settembru. L-armata Belġjana, taħt il-kmand dirett tar-Re Albert I, irtirat wara l-ġlied fil-fortizzi ta’ Liège f’Awwissu 1914. It-truppi Belġjani kienu pożizzjonati bejn il-fortizzi taż-żewġ linji konċentriċi ta’ fortifikazzjonijiet li kienu ilhom idawru l-belt mill-aħħar tas-seklu 19. Minn din il-pożizzjoni, huma nedew żewġ sortijiet, kull darba rripellaw lit-truppi Ġermaniżi. Iżda fl-aħħar, fit-8 ta’ Ottubru, Antwerp rat lis-suldati Ġermaniżi jidħlu wara l-irtirar Belġjan lejn il-kosta u x-Xmara Yser. Il-komun ingħata s- salib tal-gwerra tal-1914-1918.<ref>{{Ċita web|url=http://memorialdormans.free.fr/AlbumCeremonies11-11-2009/CommunesCroixDeGuerre14-18.pdf|titlu=Communes décorées de la Croix de guerre 1914-1918|sit=memorialdormans|format=pdf}}.</ref> Fl-1930, Espożizzjoni Internazzjonali (jew " Wirja Internazzjonali tal-Arti Kolonjali, Marittima u Fjamminga " hija organizzata f'Antwerp fl-okkażjoni taċ-ċentenarju tal -indipendenza Belġjana li hija ddedikata lid-dominji marittimi u kolonjali. Fl -1940, il-belt kienet okkupata mill-armata Ġermaniża sa Settembru 1944, u fl- 1943 sofriet bumbardamenti Amerikani li kellhom fil-mira l-fabbriki tal-General Motors li kienu jaħdmu għall-armata Ġermaniża, b'telf fil-popolazzjoni ċivili. {{Data||avril|1941}}, rewwixta antisemitika ħakmet iż-żona madwar l- istazzjon ċentrali tal-ferrovija . {{Data||mai|1942}} l-amministrazzjoni muniċipali, taħt id-direzzjoni tas-Sindku Leo Delwaide u wara l-ordni Ġermaniża li timponi l-ilbies tal-istilla safra fuq iċ-ċittadini Lhud kollha, organizzat id-distribuzzjoni tal-Istilel ta' David. Il-pulizija muniċipali ta' Antwerp kienet involuta wkoll fl-arresti ta' {{Data||août|1942}} . Ir-responsabbiltà kondiviża tal-awturi Belġjani tal- Olokawst fil-Belġju hija s-suġġett ta’ rapport ikkummissjonat mis-Senat ''Belġju Doċli'' . Il-Belġju se jitlob skuża uffiċjalment lill-komunità Lhudija għar-rwol li kellhom l-amministrazzjoni u l-forzi tal-pulizija tagħha fid- deportazzjoni tal-Lhud mill-Belġju,<ref name="LBD">{{Ċita ktieb|sena=2007|titlu=La Belgique docile : les autorités belges et la persécution des Juifs en Belgique|url=http://www.senate.be/event/20070213-jews/doc/rapport_final.pdf|format=pdf|edizzjoni=Éd. Luc Pire|post=Bruxelles|paġni=1545|isbn=978-2-87415-848-3|oclc=213435294}}.</ref>.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Meinen|isem=Insa|sena=2012|titlu=La Shoah en Belgique|edizzjoni=RL, Renaissance du livre|post=Waterloo|paġna=289|paġni=299|isbn=978-2-507-05067-2|oclc=829992695}}.</ref> {{Data||septembre|1944}}, il-moviment ta' reżistenza tal-Witte Brigade (Brigati Bojod) irnexxielu jsib sabotaġġ Ġermaniż fil-belt u fil-faċilitajiet tal-port, u ggwida l-avanguardia Kanadiża li lliberat il-belt u salvat il-port mill-qerda. Dan malajr wera li kien ta' importanza kbira għall-forniment tal-armati alleati. Għalhekk il-Ġermaniżi sparaw missili V1 u V2 li niżlu fuq il-belt <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Rival|isem=Michel|data=2015-10-28|titlu=Les Apprentis sorciers. Fritz Haber, Wernher von Braun, Edward Teller|edizzjoni=Le Seuil|paġna=102|paġni=240|isbn=978-2-02-130582-1|data-aċċess=2018-04-27}}.</ref> minn {{Data|octobre 1944}} sa {{Data|janvier 1945}}, u mmirati lejn il-port li kien jaħdem lejl u nhar biex jipprovdi provvisti lill-armati Alleati. Dan irriżulta f'bosta vittmi ċivili, notevolment waqt il- bumbardament taċ-ċinema Rex, l-aktar bumbardament qattiel tal-gwerra li twettaq minn projettili wieħed. ==== Antwerp mill-1945 ==== Fil-bidu tas- XXI 21 Fis-seklu sħaħ, il-port ta' Antwerp huwa t-tieni l-akbar port fl-Ewropa, wara dak [[Rotterdam|ta' Rotterdam]] . Ir-reputazzjoni tal-merkanti tad-djamanti ta' Antwerp tagħmel din il-belt iċ-ċentru ewlieni fid-dinja għat-tqattigħ u l-kummerċ tad-djamanti. == Reliġjon == ==== Kattoliċi ==== [[Stampa:Antwerpen, Liebfrauenkathedrale.jpg|daqsminuri|Il-Katidral ta’ Notre-Dame]] Il-Knisja Kattolika Rumana għandha l-akbar numru ta’ fidili f’Antwerp. Il-belt hija wkoll is-sede tad-djoċesi bl-istess isem, li l-knisja ewlenija tagħha hija l-Katidral tal-Madonna. Fil-pajjiżi ġirien, Antwerp hija kkunsidrata bħala ċentru tal-Knisja Kattolika Rumana (Ġiżwiti). Il-fergħa tradizzjonalista hija preżenti hemm ukoll permezz tal-eżistenza tal-Kappella tas-Sagrament Imqaddes u l-fidili tagħha. ==== Protestanti ==== Antwerp għandha ħames parroċċi [[Protestantiżmu|Protestanti]], li huma parti mill- Knisja Protestanta Magħquda tal-Belġju . ==== Evanġeliċi ==== Hemm madwar għaxar komunitajiet evanġeliċi li jitkellmu bl-Olandiż f'Antwerp. Huma jappartjenu għall- ''{{Lang|nl|Evangelische Alliantie Vlaanderen}}'' (" Alleanza Evanġelika ta' Flanders ". Huma rappreżentati lill-awtoritajiet Belġjani mis- CACPE flimkien mal-komunitajiet Protestanti. ==== Anglikani ==== Il- Knisja tal-Ingilterra għandha knisja f'Antwerp, fejn jgħix id- dekan-kappillan tal-parroċċa għall-Belġju u l-Lussemburgu tal -arċidjakonat tal-Ewropa tal-Majjistral, jiġifieri l- Benelux.<ref>{{Ċita web|url=http://europe.anglican.org/who-we-are/archdeacons|titlu=Archdeacons - Diocese in Europe|sit=europe.anglican.org|lingwa=en|data-aċċess=2017-01-28}}.</ref> ==== Ortodoss ==== Il-Patrijarkat Ekumeniku ta’ Kostantinopli għandu parroċċa Ortodossa Griega waħda u parroċċa Ortodossa Russa waħda f’Antwerp. Il-Knisja Ortodossa Russa għandha parroċċa waħda. Il-Knisja Ortodossa Rumana għandha wkoll parroċċa waħda. ==== l-Iżlam ==== Fl-2013, 17.1 % tal-popolazzjoni hija Musulmana, meta mqabbla ma' 18.8 fl-2015. Antwerp għandha l-akbar komunità Musulmana fil-Belġju.<ref>{{Nl}} [http://community.dewereldmorgen.be/blog/janhertogen/2015/09/18/moslims-in-belgie-per-gemeente-2011-2013-2015 {{Lang|nl|Moslims in Belgie 2011-2013-2015}}].</ref> ==== il-komunità Lhudija ta' Antwerp ==== Antwerp u ż-żona tal-madwar huma d-dar ta’ komunità [[Lhud|Lhudija]] kbira, b’aktar minn 15 000 juifs jgħixu hemm. <span class="need_ref" style="cursor:help;" title="Ce passage devrait préciser au minimum la décennie ou l'année.">Illum</span> <sup class="need_ref_tag" style="padding-left:2px;"><nowiki><span typeof="mw:Entity">[</span></nowiki> Meta<nowiki><span typeof="mw:DisplaySpace">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>? <nowiki><span typeof="mw:Entity">]</span></nowiki></sup>, Antwerp hija, wara [[Londra]] u qabel [[Pariġi]], l-akbar ċentru tal -Ġudaiżmu Ħasidiku fl-Ewropa. Il-kurrenti ta Przeworsk (nl) Satmar, Belz (pl) Bobov u Lubavitch għandhom preżenza qawwija f'Antwerp. Wieħed mit-tempji notevoli tal-komunità hija s- Sinagoga Olandiża . Storikament, il-komunità Lhudija ta' Antwerp kellha rwol sinifikanti fl-espansjoni tas-setturi bankarji u tad-djamanti tal-belt. == Ekonomija == Il-pilastru l-ieħor ta’ Antwerp huwa l-kummerċ tad-djamanti, li jseħħ l-aktar fid-distrett tad-djamanti. 85% tad-djamanti mhux maħduma tad-dinja jgħaddu mid-distrett kull sena, u fl-2011, il-fatturat tas-settur laħaq il-$56 biljun. Il-belt għandha erba’ skambji tad-djamanti: l-Antwerp Diamond Club, il-Beurs voor Diamanthandel, l-Antwerpsche Diamantkring, u l-Vrije Diamanthandel. L-istorja ta’ Antwerp fil-kummerċ tad-djamanti tmur lura għas-seklu 16, bit-twaqqif tal-ewwel gilda tal-qtugħ tad-djamanti fl-1584. L-industrija qatt ma sparixxiet minn Antwerp u saħansitra esperjenzat it-tieni boom fil-bidu tas-seklu 20. Fl-1924, Antwerp kellha aktar minn 13,000 qtugħ tad-djamanti. Mit-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]] ’l hawn, familji mill-komunità Lhudija kbira Hasidic iddominaw il-kummerċ tad-djamanti f’Antwerp, għalkemm l-aħħar żewġ deċennji raw negozjanti Indjani u Maroniti mil-Libanu u negozjanti Armeni jiksbu prominenza dejjem akbar. Iċ-Ċentru Dinji tad-Djamanti ta' Antwerp (AWDC), is-suċċessur tal-Hoge Raad voor Diamant (Kunsill Għoli għad-Djamanti), għandu rwol sinifikanti fl-istabbiliment ta' standards, ir-regolamentazzjoni tal-etika professjonali, l-għoti ta' taħriġ, u l-promozzjoni tal-interessi ta' Antwerp bħala l-kapitali tal-industrija tad-djamanti. Madankollu, f'dawn l-aħħar snin, Antwerp esperjenzat tnaqqis fis-settur tad-djamanti, bl-industrija tiċċaqlaq lejn swieq tax-xogħol bi prezz aktar baxx bħal [[Dubai (belt)|Dubai]] u l-[[Indja]]. L-industrija evitat is-sanzjonijiet Ewropej tal-2022 kontra r-Russja, għalkemm l-importazzjonijiet minn ALROSA naqsu. L-AWDC jiddikjara li projbizzjoni tpoġġi 10,000 impjieg f'riskju<ref>{{Ċita web|url=https://www.ebsco.com/|titlu=Antwerp Becomes the Commercial Capital of Europe {{!}} History {{!}} Research Starters {{!}} EBSCOhost|sit=EBSCO|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://antwerpconventionbureau.be/fr/secteurs|titlu=Secteurs importants à Anvers – Industrie et innovation|sit=Antwerp Convention Bureau|lingwa=fr|data-aċċess=2026-11-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.cciantwerp.com/fr/a-propos-danvers/|titlu=à propos d'Anvers - Chamber of Commerce and Industry Antwerp-Waasland|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2026-11-03}}</ref>. == Trasport == === '''Ferrovija''' === Antwerp hija ċentru li minnu jitilqu linji ferrovjarji lejn it-tramuntana lejn Essen u n-Netherlands; lejn il-lvant lejn Turnhout; lejn in-nofsinhar lejn Mechelen, Brussell u Charleroi; u lejn il-punent-nofsinhar lejn Ghent u Ostend. Il-belt hija moqdija minn ferroviji internazzjonali u dawk tat-tip Thalys li jmorru Amsterdam, Rotterdam u Pariġi, kif ukoll minn ferroviji domestiċi li jgħaqqduha ma’ Ghent, Bruges, Ostend, Brussell, Charleroi, Hasselt, Liège, Leuven u Turnhout. L-istazzjon ta’ Antwerp Central huwa monument arkitettoniku fih innifsu, u jissemma fir-rumanz *Austerlitz* ta’ W. G. Sebald. Qabel it-tlestija, fl-2007, ta’ mina li tgħaddi lejn it-tramuntana taħt iċ-ċentru tal-belt u toħroġ fl-istazzjon antik ta’ Antwerp Dam, l-istazzjon Central kien stazzjon terminali. Il-ferroviji li kienu jivvjaġġaw minn Brussell lejn in-Netherlands kien ikollhom jew ibiddlu d-direzzjoni fl-istazzjon Central, jew inkella jieqfu biss fl-istazzjon ta’ Berchem — li ​​jinsab 2 km (mil wieħed) lejn in-nofsinhar — u mbagħad jagħmlu dawra f’forma ta’ nofs ċirku lejn il-lvant, madwar is-Singel. Illum il-ġurnata, dawn il-ferroviji jieqfu fil-livell il-ġdid, li jinsab taħt l-art, qabel ikomplu fi triqithom fl-istess direzzjoni. F’Antwerp tinsab ukoll *''Antwerpen-Noord''*, l-akbar faċilità għall-klassifikazzjoni tal-vaguni tal-merkanzija fil-[[Belġju]] u t-tieni l-akbar waħda fl-Ewropa. Il-biċċa l-kbira tal-ferroviji tal-merkanzija fil-[[Belġju]] jitilqu minn hawn jew jaslu hawn. Dan il-kumpless jinkludi żewġ għoljiet artifiċjali għall-klassifikazzjoni tal-vaguni u aktar minn mitt linja ferrovjarja. === Triq === Awtostrada b’sitt korsiji ddur ma’ parti kbira miċ-ċentru tal-belt u tgħaddi minn ġo ż-żona residenzjali urbana ta’ Antwerp. Magħrufa lokalment bħala r-"''Ring''", din toffri konnessjonijiet tal-awtostrada lejn [[Brussell]], [[Hasselt]] u [[Liège]], [[Gent]], [[Lille]] u [[Bruges]], kif ukoll lejn [[Breda]] u [[Bergen (Olanda)|Bergen]] op Zoom (in-[[Netherlands]]). Ix-xtut tax-xmara Scheldt huma konnessi permezz ta’ tliet mini għat-traffiku (skont l-ordni tal-kostruzzjoni tagħhom): il-Mina Waasland (1934), il-Mina Kennedy (1967) u l-Mina Liefkenshoek (1991). Il-konġestjoni ta’ kuljum fuq ir-"Ring" wasslet biex jiġi propost ir-raba’ kollegament ewlieni, magħruf bħala l-"Oosterweelconnection". Dan kien jinvolvi l-bini ta’ vijadott twil u pont (il-Lange Wapper) fuq il-baċiri fin-naħa tat-tramuntana tal-belt, flimkien mat-twessigħ tal-awtostrada eżistenti għal waħda b’14-il korsija; madankollu, dawn il-pjani ġew miċħuda f’referendum pubbliku fl-2009<ref>{{Ċita web|url=https://www.vrt.be/vrtnws/en/2009/10/18/antwerp_votes_downviaductproject-1-618310/|titlu=Antwerp votes down Viaduct project {{!}} VRT NWS: news|kunjom=NWS|isem=VRT|data=2009-10-18|sit=VRTNWS|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-04}}</ref>. F’Settembru tal-2010, il-Gvern Fjamming iddeċieda li minflok il-pont, jinbnew serje ta’ mini. Hemm proposti biex ir-"''Ring''" jiġi mgħotti, b’mod simili għal dak li sar madwar [[Pariġi]], [[Amburgu]], [[Madrid]] u bliet oħra. Dan jerġa’ jgħaqqad il-belt mas-subborgi tagħha u joħloq opportunitajiet ta’ żvilupp biex jakkomoda parti mit-tkabbir fil-popolazzjoni mbassar għal Antwerp – tkabbir li bħalissa mhuwiex possibbli minħabba t-tniġġis u l-istorbju kkawżati mit-traffiku fuq ir-"''Ring''". Pjan antik biex tinbena triq ċirkolari esterna, magħrufa bħala l-R2, barra miż-żona urbana mibnija madwar l-agglomerazzjoni ta’ Antwerp – maħsuba għat-traffiku marbut mal-port u dak ta’ tranżitu – qatt ma twettaq. Fl-2017, ittieħdet id-deċiżjoni finali li titlesta t-triq ċirkolari ta’ Antwerp permezz ta’ mina ġdida li taqsam ix-xmara Scheldt. Bħala kompromess mas-soċjetà ċivili, ġie deċiż ukoll li, fit-tul, it-triq ċirkolari kollha se tiġi mgħottija. Dan il-kompromess huwa magħruf bħala t-*''Toekomstverbond''* ("Ftehim għall-Futur"). Parti mill-istess ftehim tinkludi l-iżvilupp ulterjuri ta’ awtostradi li jinsabu aktar ’il bogħod miċ-ċentru tal-belt, kif ukoll l-għan li n-numru ta’ vjaġġi b’vetturi bil-mutur jitnaqqas għal 50% tat-trasport kollu. === Trasport pubbliku lokali === Il-belt għandha netwerk ta’ linji tat-tramm u tal-karozzi tal-linja, operati minn De Lijn, li jipprovdu aċċess għaċ-ċentru tal-belt, għas-subborgi u għax-Xatt tax-Xellug (Left Bank). In-netwerk tat-tramm jikkonsisti fi 14-il linja; is-sezzjoni taħt l-art tiegħu tissejjaħ "premetro" u tinkludi mina taħt ix-xmara. Franklin Rooseveltplaats isservi bħala ċ-ċentru ewlieni fil-belt għal-linji tal-karozzi tal-linja lokali u reġjonali. Madankollu, kien hemm bidla fl-istrateġija, fejn il-linji reġjonali issa jispiċċaw f’ċentri tat-trasport li jinsabu aktar ’il barra miċ-ċentru tal-belt, bħal Zuid u Luchtbal. === Arju === [[Stampa:Luchthavengebouw Antwerpen-Deurne 02.JPG|daqsminuri|Ajruport Internazzjonali ta' Antwerp]] Ajruport żgħir, l-Ajruport Internazzjonali ta’ Antwerp, jinsab fid-distrett ta’ Deurne. Dan l-ajruport jintuża prinċipalment għall-ivvjaġġar tan-negozju. Flying Group, l-akbar fornitur ta’ servizzi ta’ ġettijiet tan-negozju fil-Benelux u fi [[Franza]], għandu l-kwartieri ġenerali tiegħu hemmhekk, kif ukoll diversi faċilitajiet ta’ manutenzjoni u hangars għall-ġettijiet privati ​​tiegħu. Hemm ukoll xi titjiriet skedati regolarment, operati minn TUI fly, li joffru konnessjonijiet diretti lejn [[Spanja]], il-[[Kroazja]], l-[[Italja]], l-[[Awstrija]] u l-[[Marokk]]. Sky Alps topera konnessjoni lejn l-Ajruport ta’ Bolzano darbtejn jew tliet darbiet fil-ġimgħa. Servizz tal-karozzi tal-linja jgħaqqad l-ajruport maċ-ċentru tal-belt. It-tul tar-runway ġie estiż, u b’hekk issa hemm konnessjonijiet diretti mill-belt ta’ Antwerp lejn [[Spanja]], il-[[Ġermanja]], [[Franza]], l-[[Italja]] u l-[[Greċja]]. L-ajruport internazzjonali ewlieni tal-[[Belġju]], l-[[Ajruport ta’ Brussell]], jinsab madwar 45 km ’il bogħod mill-belt ta’ Antwerp u jipprovdi konnessjonijiet mill-belt lejn id-dinja kollha. Huwa konness maċ-ċentru tal-belt permezz ta’ karozzi tal-linja u ferroviji. Mill-sajf tal-2012, il-konnessjoni ferrovjarja l-ġdida “Diabolo” toffri servizz dirett u veloċi bil-ferrovija bejn Antwerp u l-[[Ajruport ta’ Brussell]]. Hemm ukoll servizz ferrovjarju dirett bejn Antwerp (li jieqaf fl-istazzjonijiet ta’ Antwerp-Centraal u Berchem) u l-istazzjon ta’ Charleroi-Sud. Minn hemm, hemm konnessjoni bil-karozza tal-linja lejn l-Ajruport ta’ Brussell South Charleroi; dan is-servizz jopera darbtejn fis-siegħa matul il-ġranet tax-xogħol. == Edukazzjoni == L-[[Università ta' Antwerp]] tifforma assoċjazzjoni mal-Hogere Zeevaartschool Antwerpen (Skola ta' Navigazzjoni ta' Antwerp), Hogeschool Antwerpen, Karel de Grote-Hogeschool u Plantijnhogeschool. Il-Lessius Hogeschool hija mehmuża mal-Katholieke Universiteit Leuven<ref>{{Ċita web|url=https://www.uantwerpen.be/en/about-uantwerp/faculties/antwerp-school-of-education/|titlu=Antwerp School of Education {{!}} Antwerp School of Education {{!}} University of Antwerp|sit=www.uantwerpen.be|data-aċċess=2026-11-04}}</ref>. Fi sħubija mill-2006 mal-Vrije Universiteit Brussel, hemm fakultà ta' studji reliġjużi komparattivi (bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]], ''Faculteit voor Vergelijkende Godsdienstwetenschappen'') f'[[Wilrijk]]. L-Akkademja Rjali tal-Belle Arti f’Antwerp, imwaqqfa fis-seklu 17, tinsab fl-oriġini ta’ dik li llum tissejjaħ “l-iskola Belġjana” fil-qasam tal-moda wara ż-żjara tas-Sitta ta’ Antwerp fis-snin tmenin. Madankollu, id-diversità (madwar erbgħin nazzjonalità fost l-istudenti) ta’ din l-istituzzjoni tfisser li m’hemmx “stil ta’ Antwerp” reali. == Ġemellaġġ == * {{Flagicon|SPA}} [[Barċellona]] ([[Spanja]]) ; * {{Flagicon|ZAF}} [[Cape Town]] ([[Afrika t'Isfel]]) ; * {{Flagicon|MAR}} [[Fes]] ([[Marokk]]) ; * {{Flagicon|ISR}} [[Ħajfa]] ([[Iżrael]]) ; * {{Flagicon|GER}} [[Ludwigshafen]] ([[Ġermanja]]) ; * {{Flagicon|FRA}} [[Marsilja]] ([[Franza]]) ; * {{Flagicon|FRA}} [[Mulhouse]] ([[Franza]]) ; * {{Flagicon|GER}} [[Rostock]] ([[Ġermanja]]) ; * {{Flagicon|NED}} [[Rotterdam]] ([[Pajjiżi l-Baxxi]]) ; * {{Flagicon|CHN}} [[Shanghai]] ([[Ċina]]). == Referenzi == [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] nic8tqpk4xl4o7royrdcyg4j79alhzl 0 34779 333594 2026-11-04T00:27:54Z JovalQC 21720 Maħluqa bit-traduzzjoni tal-paġna "[[:fr:Special:Redirect/revision/240515347|Tampere]]" 333594 wikitext text/x-wiki '''Tampere''' / /ˈtɑm.pe.re/ Isma' ⓘ , bl- Iżvediż en / ta m . ɛ r ˈ f ɔ r s ː / {{Awdjo|Tammerfors.ogg}} ) hija belt f'Pirkanmaa, fil-Lbiċ tal- [[Finlandja]] . 260 000 habitants <ref name="pxnet">{{Ċita web|url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fpxnet2.stat.fi%2FPXWeb%2Fpxweb%2Ffi%2FStatFin%2FStatFin__vrm__vamuu%2Fstatfin_vamuu_pxt_001.px%2Ftable%2FtableViewLayout1%2F%3Frxid%3D6c2b3d86-5c9d-4be3-8fc3-6008576380c4|titlu=Ennakkoväkiluku muuttujina Alue ja Kuukausi [Calendrier préliminaire en tant que région de gamme et mois]<!--traduction Google translate-->|sit=stat.fi via [[Wikiwix]]|data-aċċess=|arkivju-data=20 octobre 2017}}.</ref> fil-limiti tal-belt, u aktar minn 360,000 inklużi l-muniċipalitajiet tal-madwar, hija t-tieni l-akbar żona urbana fil-Finlandja wara [[Ħelsinki|Helsinki]] . Hija wkoll l-akbar belt mhux kostali fil- [[pajjiżi Nordiċi]] . Hija wkoll l-aktar belt Finlandiża popolata barra r-reġjun ta' Greater Helsinki u ċentru urban, ekonomiku u kulturali importanti għaċ-ċentru tal-pajjiż. Il-belt tinsab bejn żewġ lagi, Näsijärvi u Pyhäjärvi. Minħabba d-differenza fl-elevazzjoni bejn iż-żewġ lagi, differenza ta’ 18-il metru, it-Tammer Rapids li jgħaqqduhom storikament kienu sors importanti ta’ enerġija u, aktar reċentement, għall-ġenerazzjoni tal-elettriku. Tampere hija mlaqqma l-"Manchester tal-Finlandja" minħabba l-passat industrijali tagħha, li ta lok għal-laqam Finlandiż Manse u termini bħal Manserock. == Ġeografija == L-erja totali ta' Tampere hija ta' 689,59  , li minnhom 524,89  huma art u 164,70  huma ilma.<ref name="pinta-ala">{{Ċita web|url=https://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/alat16_su_nimet.xlsx|titlu=Pinta-alat kunnittain|data=1 janvier 2016|pubblikatur=Maanmittauslaitos}}.</ref> Tampere tinsab bejn żewġ lagi Il-Lag Näsi u l-Lag Pyhä . Dawn iż-żewġ lagi għandhom differenza fl-altitudni ta’ {{Nowrap|18 mètres}} u huma konnessi permezz tar-rapids tax-Xmara Tammerkoski li tgħaddi mill-belt. Dawn l-ir-rapids kienu sors importanti ta' enerġija fl-istorja tal-belt, aktar reċentement għall-ġenerazzjoni tal-elettriku . L-ogħla punt f'Tampere jinsab f'Kaanaa, fil-parti tat-tramuntana tal-belt. L-altitudni tagħha hija {{Nowrap|211 mètres}} . L-aktar punt baxx huwa fil-fond ta' Pyhäjärvi b'altitudni ta' {{Nowrap|32 mètres}}.<ref name="tila11">{{Ċita harvard|Ympäristön tila Tampereella|2015}}.</ref> === Klima === Fir-rebbiegħa tagħmel ix-xita medja ta' 7 à 8 jours fix-xahar, matul l-istaġuni l-oħra tagħmel ix-xita 10 à 11 jours fix-xahar. Ix-xita fi Frar hija ta 25  , u f'Lulju-Awwissu hija aktar minn 70  . L-iktar xahar kiesaħ huwa Frar, b'temperatura minima medja ta' −11 °Ċ . L-iktar xahar sħun huwa Lulju, b'temperatura massima medja ta' 21,5 °Ċ.<ref>{{Ċita web|url=http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=170|titlu=Tampere - Climatological Information|sit=World Weather Information Service|pubblikatur=World Meteorological Organization|lingwa=en|data-aċċess=24 novembre 2016}}.</ref> Il-Lag Näsijärvi jkun iffriżat għal medja {{Nowrap|140 jours}} matul l-istaġun tal-kesħa.<ref>{{Ċita web|url=http://yle.fi/uutiset/ilmastonmuutos_1800-luvun_tamperelainen_paleli_enemman_ja_pilkki_pitempaan/6931612|titlu=Ilmastonmuutos : 1800-luvun tamperelainen paleli enemmän ja pilkki pitempään|data=13-11-2013|sena=2013|sit=Yle Uutiset|lingwa=fi|data-aċċess=24 novembre 2016}}.</ref> == Storja == === Żminijiet Moderni === Tampere twaqqfet fl- 1775 minn Gustav III tal-Iżvezja fuq ix-xtut tax-Xmara Tammerkoski biex isservi bħala post kummerċjali. Erba' snin wara, fl- 1779, irċeviet l-istatus uffiċjali tagħha ta' belt. Dak iż-żmien, Tampere kienet belt pjuttost żgħira, li tokkupa ftit kilometri kwadri ta' art madwar ir-rapids ta' Tammerkoski, f'riġlejn il-morena ta' Pyynikki . === l-era kontemporanja === Tampere kienet diġà ċentru kummerċjali u industrijali importanti fis XIXseklu 19 seklu . Matul l-ewwel nofs ta’ dan is-seklu, ikkonċentra kważi nofs l-attivitajiet industrijali tal-Finlandja. Din il-karatteristika unika kisbitlu l-laqam " [[Manchester]] tat-Tramuntana " B'riżultat ta' dan, il-Finlandiżi tawh il-laqam ''Manse'', li huwa kontrazzjoni tal-isem tal-belt Ingliża. Madankollu, dan id-diminuttiv mhuwiex popolari ħafna mal-abitanti ta' Tampere. Fil-bidu tas-seklu 20, Tampere kienet belt iddominata mill-industrija, u l-pajsaġġ tagħha—anke llum—huwa mmarkat minn arkitettura industrijali. Il-popolazzjoni tal-klassi tal-ħaddiema spiss kienet tgħix fi kwartieri mibnija ġodda speċifikament għalihom, bħad-distrett ta' Amuri, li kien fih il-ħaddiema tal-akbar kumpanija tat-tessuti tal-belt, Finlayson. Sal-1900, il-ħaddiema industrijali kienu jirrappreżentaw 70% tal-popolazzjoni, quċċata għall-bidu tas-seklu 20, iżda xorta kienu jirrappreżentaw kważi 60% fl-1910 u 61.5% fl-1920. Fil-bidu tas-seklu 20, l-industrija ddominat il-belt. L-aktar siti ta' produzzjoni numerużi fil-belt huma dawk tal-industrija tat-tessuti kif ukoll dawk ta' industrija importanti tal-ġilda, komplementari għal dik tat-tessuti permezz tal-manifattura taż-żraben b'mod partikolari. Madankollu, l-industrija tal-ikel tiġi fit-tieni post wara l-industrija tal-ħwejjeġ, u tirrappreżenta 16 % tal-istabbilimenti industrijali tal-belt fl-1905. Din l-industrija tgħin biex tforni l-popolazzjoni kbira ta' ħaddiema ta' Tampere. L-industrija tat-tessuti tirrappreżenta 64% tal-ekonomija f'Tampere. % għal 10 stabbilimenti ta' produzzjoni elenkati biss ta' ħaddiema industrijali f'Tampere fl-1905 u xorta 58 % fl-1916, minkejja l-iżvilupp ta’ setturi oħra, b’mod partikolari l-metallurġija. Il-belt industrijali ta' Tampere esperjenzat tkabbir kważi kontinwu minn nofs XIX19 . seklu . Wara l-kriżi ekonomika ta' qabel l- [[L-Ewwel Gwerra Dinjija|Ewwel Gwerra Dinjija]], id-destin ekonomiku tal-belt sar direttament marbut mad-destin tal-armi u għalhekk mad-destin militari u ekonomiku tal-metropoli Russa li magħha kien għadu marbut il-Gran Dukat tal-Finlandja. L-ordnijiet tal-gwerra Russi stimulaw l-industrija lokali qabel ma l-waqfien f'daqqa tagħhom ġab din l-attività ekonomika, li kienet imfixkla minn diffikultajiet fil-provvista relatati mal-gwerra fil- Baltiku, fi tmiemha għalkollox. Tampere kienet ix-xena tal- battalja ewlenija tal- Gwerra Ċivili Finlandiża ( {{Data|28 janvier}} - {{Data|15|mai|1918}} ) il-forzi abjad "ħa l-belt u 10 000 prisonniers " ħomor " {{Data|6 avril}} ." Tampere tkabbret billi ngħaqdet ma' rħula ġirien. Messukylä kien anness fl- 1947, Lielahti fl- 1950, Aitolahti fl- 1966 u Teisko fl- 1972 . Tampere ilha magħrufa għall-industriji tat-tessuti u l-metallurġiċi tagħha, iżda kumpaniji speċjalizzati fit -teknoloġija tal-informazzjoni u t-telekomunikazzjoni ħadu post dawn l-attivitajiet matul is- snin disgħin . Ħafna minn dawn il-kumpaniji jinsabu fil- Hermia Science Park f'Hervanta, ħdejn l- Università tat-Teknoloġija . Nokia għandha ċentru ta' riċerka hemmhekk, kif ukoll l-istart-up Jolla . Il-belt ospitat Kunsill Ewropew straordinarju fil-15 u s-16 ta' Ottubru 1999, bil-Finlandja żżomm il-presidenza tal- [[Unjoni Ewropea]] . Il-pajjiżi tal-Unjoni mbagħad fasslu pjan direzzjonali mmirat lejn il-kisba tal-" spazju ta' libertà, sigurtà u ġustizzja » Ewropew. == Trasport == === Trasport bil-ferrovija === L-istazzjon tal-ferrovija ta' Tampere huwa servut mil -linji ferrovjarji ewlenin tal-Finlandja. il-konnessjoni lejn [[Ħelsinki|Helsinki]] hija kull sagħtejn, u hemm konnessjoni kuljum lejn Oulu . === Trasport bl-ajru === Il-belt għandha wkoll ajruport internazzjonali, li jinsab fil-muniċipalità ta' Pirkkala, konness mal -Iskandinavja kollha, [[Russja|ir-Russja]], il- pajjiżi Baltiċi, [[Polonja|il-Polonja]] u [[Ġermanja|l-Ġermanja]] . === Trasport bit-triq === Il-belt hija konnessa wkoll mal-bqija tal-pajjiż permezz tan-netwerk tal-kowċis li jmur sal- istazzjon tal-karozzi tal-linja, u b'hekk jippermetti aċċess dirett għall- Ajruport ta' Helsinki . Tampere hija moqdija minn toroq nazzjonali 3, 9, 11 u l -Paasikiven-Kekkosentie ( valtatie 12 ), it -Teiskontie (valtatie 12), il-Vaasantie ( kantatie 65 ) u ċ-ċirku ta' Tampere . === Trasport pubbliku lokali === Fil-belt, netwerk ta' karozzi tal-linja dens ħafna jgħaqqad ukoll il-muniċipalitajiet tal-madwar u jipprovdi servizz f'kull ħin tal-ġurnata u tal-lejl għal ħafna linji.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20140522092210/http://joukkoliikenne.tampere.fi/en/home.html|titlu=Site Officiel des transports de Tampere|sit=tampere.fi via [[Internet Archive]]|lingwa=fi|data-aċċess=30 septembre 2013|arkivju-data=22 mai 2014}}.</ref> Linja ferrovjarja ħafifa ta ' 23,5  hija mistennija li titlesta sal -2022 . Ix-xogħol fuq din il-linja beda fl- [[2016]] . L-ispiża tal-kostruzzjoni hija stmata għal {{Nowrap|250 millions}} ewro b'finanzjament ta' 30%. % tal-gvern Finlandiż.<ref>{{Ċita web|url=http://www.tampere.fi/english/transportandstreets/tramway.html|titlu=Teamways|sit=tampere.fi|pubblikatur=Ville de Tampere|lingwa=fi|data-aċċess=19 novembre 2014}}.</ref> == Arkitettura == Tampere fiha bini minn epoki u stili differenti. Mill-Medju Evu, fadal biss il- knisja l-qadima ta' Messukylä . L-arkitettura neoklassika hija rappreżentata mill- knisja l-qadima ta' Tampere u l-kampnar tagħha. Il-Knisja ta' Messukylä u l-Knisja ta' Alessandru huma fl- istil Neo-Gotiku . Bini ta ’ stil Neo-Rinaxximentali jinkludi Hatanpää Manor, Town Hall, Ruuskanen House u Näsi Castle . L-arkitettura tan -nazzjonaliżmu romantiku tista' tidher fid- Dar tal-Kummerċ, id -Dar Tirkkonen, id -Dar Palander, il -Katidral ta' Tampere, l- Istazzjon Ċentrali tat-Tifi tan-Nar jew il- bini Kansallispankki.<ref name="niemelä19">{{Ċita harvard|Niemelä|2008}}.</ref> Il-klassiċiżmu ta' wara l-Imħallef (post-Art Nouveau) kien fil-parti l-kbira Nordiku u matul dan il-perjodu nbnew il- Librerija l-Qadima, il- Lukanda Tammer, id-Dar Tuulensuu u l- Knisja ta' Viinikka . Il- funzjonaliżmu tas -snin tletin ta lok għal, fost affarijiet oħra, l-istazzjon ta' Tampere, id -dar Tempo, l- istazzjon tal-karozzi tal-linja u l-isptar f'Kauppi . Fost ir-rikostruzzjonijiet ta' wara [[It-Tieni Gwerra Dinjija|l-gwerra]] hemm il- bini tal-Bank tal-Finlandja, Amurinlinna u l- pixxina ta' Pyynikki . Bini razzjonalista tal- perjodu modern huma rappreżentati mill- Università ta' Tampere, l- Isptar Universitarju, Sampola, l- eks Skola tal-Kummerċ ta' Tampere, l- Istadium ta' Tampere, u l- Knisja ta' Kaleva . Sussegwentement, il-moderniżmu diversifikat huwa rappreżentat, fost oħrajn, mil- Librerija ta' Metso, iċ-Ċentru ta' Attività ta' Hervanta, it- Tampere House, Luminary jew il-bini Nokia f'Hatanpää.<ref name="niemelä19" /> === Midja === Tampere hija belt tal-midja, billi l-istazzjon tat-televiżjoni nazzjonali Yle TV2 <ref name="Niemeläp115">{{Ċita harvard|Niemelä|2008}}</ref> jopera miċ-ċentru tat-televiżjoni ta' Tohlop li ilu hemm mis- snin sebgħin, u pereżempju x-xandir bir-radju Finlandiż beda f'Tampere, meta Arvi Hauvonen waqqaf l-istazzjon tar-radju pubbliku fl-1923.<ref name="Niemeläp165">{{Ċita harvard|Niemelä|2008}}</ref> Il-kanal Yle TV2 għandu l-għeruq tiegħu fil-kanal Tamvisio, li ġie integrat f'Yleisradio fl-1964. Dan it-tieni kanal kellu influwenza sinifikanti f'Tampere, u diversi programmi televiżivi u serje magħrufa ġew iffilmjati fil-belt. Fl-2014, Aamulehti, ippubblikat f'Tampere, kien it-tielet l-akbar gazzetta fil-Finlandja f'termini ta 'ċirkolazzjoni, wara Helsingin Sanomat u Ilta-Sanomat . Ir-rivista ħarġet 106 kopja.&nbsp;842.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20161028193918/http://www.sanomalehdet.fi/sanomalehtitieto/levikki|titlu=Sanomalehtien levikkikehitys 2012–2014|pubblikatur=Sanomalehtien Liitto|lingwa=fi|data-aċċess=13.4.2023}}</ref> Barra minn hekk, Tampere tippubblika, fost affarijiet oħra, il-gazzetta muniċipali bla ħlas Tamperelainen.<ref name="Niemeläp115" /> Il-ġurnali Niin &amp;amp; näin u Aikalainen huma ġurnali xjentifiċi, ippubblikati f'Tampere. === Mużika === Tampere tiftaħar b’xena mużikali vibranti, b’żieda riċenti fil-bands rock influwenzati mill-glam/punk li qed igawdu suċċess konsiderevoli kemm lokalment kif ukoll madwar il-Finlandja. Dawn jinkludu lil Negative, li l-akklamazzjoni internazzjonali tagħhom qed tikber, kif ukoll lil Jann Wilde & the Neon Comets u Heijaste. L-Orkestra Filarmonika ta’ Tampere hija wkoll attiva ħafna. === L-isports === Ix-xena sportiva f'Tampere hija mmexxija minn żewġ timijiet tal-hockey fuq is-silġ, Tappara Tampere u Ilves Tampere . It-tnejn li huma kellhom impatt kbir fuq il-kultura tal-hockey fuq is-silġ fil-Finlandja u huma l-aktar ta’ suċċess fil-pajjiż. [[Futbol|Il-futbol]] qed isir ukoll dejjem aktar importanti, b'Tampere United tirbaħ il-kampjonat Finlandiż fl-2001, l-2006 u l-2007 . Huwa wkoll il-post fejn twieled u d-dar ta' Tommi Evilä, l-eroj ta' żmien qasir tal -Kampjonati Dinjija tal-Atletika ta' Helsinki tal-2005, l-uniku atleta li rebaħ midalja għall-pajjiż ospitanti. Il -Festival Olimpiku taż-Żgħażagħ Ewropej sar hemmhekk f'Lulju 2009 . Mit {{Data|25 mars 2012}}, Tampere ospitat ukoll "laqgħa dwar it-trick", organizzata mit-tim ta' Uniti. == Edukazzjoni == === Skejjel primarji u skejjel sekondarji === Il-belt tmexxi {{Nowrap|38 écoles}} inklużi l-Iskola Pyynikki u l-Iskola Alexander . Tampere hija wkoll id-dar tal {{Interlanguage link|école normale de Tampere}}, l-iskola Rudolf Steiner, l- iskola Żvediża ta’ Tampere u l- {{Interlanguage link|école chrétienne de Tampere}}.<ref>{{Ċita web|url=http://www.tampere.fi/paivahoito-ja-koulutus/perusopetus/koulut.html|titlu=Perusopetuksen alueet ja koulut|sit=tampere.fi|pubblikatur=Ville de Tampere|lingwa=fi|data-aċċess=25.9.2017}}.</ref> Tampere tmexxi sitt skejjel sekondarji għal madwar 3 200 jeunes u żagħżugħa u skola sekondarja waħda għall-adulti.<ref>{{Ċita web|url=http://www.tampere.fi/paivahoito-ja-koulutus/lukiokoulutus.html|titlu=Lukiokoulutus|sit=tampere.fi|pubblikatur=Ville de Tampere|lingwa=fi|data-aċċess=25.9.2017}}.</ref> Tampere hija wkoll id-dar tal- Istitut Professjonali ta' Kiipula . === Edukazzjoni għolja === Tampere għandha diversi universitajiet: l- Università ta' Tampere (TAU), l- Università tax-Xjenzi Applikati ta' Tampere (TAMK), l- Iskola Għolja tal-Pulizija, u l- université d'été de Tampere (fi).<ref>{{Ċita web|url=http://www.tampere.fi/paivahoito-ja-koulutus/korkeakoulutus.html|titlu=Korkeakoulutus|sit=tampere.fi|pubblikatur=ville de Tampere|lingwa=fi|data-aċċess=17.9.2017}}.</ref> L- Università l-Qadima ta’ Tampere (UTA) twaqqfet fl-1960, meta l-Iskola Għolja tax-Xjenzi Soċjali ġiet trasferita minn Helsinki għal Tampere.<ref>{{Ċita harvard|Niemelä|2008}}</ref> L-Iskola Teknika Għolja ta' Tampere twaqqfet fl-1965, bħala estensjoni tal- Iskola Teknika Għolja ta' Helsinki . L-Iskola Teknika Għolja ta’ Tampere saret indipendenti fl-1972 u aktar tard biddlet isimha għal Università tat-Teknoloġija ta’ Tampere (TUT).<ref name="Niemelä, s. 205">{{Ċita harvard|Niemelä|2008}}.</ref> Dawn iż-żewġ universitajiet ingħaqdu fl-2019 biex jiffurmaw l-Università l-ġdida ta’ Tampere. Il-Kulleġġ Vokazzjonali ta’ Tampere twaqqaf fl-1996. Aktar tard, ingħata l-isem ġdid ta’ Università tax-Xjenzi Applikati ta’ Tampere. L-Akkademja tal-Pulizija twaqqfet f’Tampere fl-1974. Il-biċċa l-kbira tal-istudenti f’dawn l-universitajiet huma akkomodati fir-residenzi TOAS. == Noti u referenzi == {{Referenzi}} [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] 7h18tny2hp61t6z6r68j9h8r0d5r3jw 333595 333594 2026-11-04T00:48:01Z JovalQC 21720 Infobox city create. 333595 wikitext text/x-wiki {{Infobox city}} '''Tampere''' / /ˈtɑm.pe.re/ Isma' ⓘ , bl- Iżvediż en / ta m . ɛ r ˈ f ɔ r s ː / {{Awdjo|Tammerfors.ogg}} ) hija belt f'Pirkanmaa, fil-Lbiċ tal- [[Finlandja]] . 260 000 habitants <ref name="pxnet">{{Ċita web|url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fpxnet2.stat.fi%2FPXWeb%2Fpxweb%2Ffi%2FStatFin%2FStatFin__vrm__vamuu%2Fstatfin_vamuu_pxt_001.px%2Ftable%2FtableViewLayout1%2F%3Frxid%3D6c2b3d86-5c9d-4be3-8fc3-6008576380c4|titlu=Ennakkoväkiluku muuttujina Alue ja Kuukausi [Calendrier préliminaire en tant que région de gamme et mois]<!--traduction Google translate-->|sit=stat.fi via [[Wikiwix]]|data-aċċess=|arkivju-data=20 octobre 2017}}.</ref> fil-limiti tal-belt, u aktar minn 360,000 inklużi l-muniċipalitajiet tal-madwar, hija t-tieni l-akbar żona urbana fil-Finlandja wara [[Ħelsinki|Helsinki]] . Hija wkoll l-akbar belt mhux kostali fil- [[pajjiżi Nordiċi]] . Hija wkoll l-aktar belt Finlandiża popolata barra r-reġjun ta' Greater Helsinki u ċentru urban, ekonomiku u kulturali importanti għaċ-ċentru tal-pajjiż. Il-belt tinsab bejn żewġ lagi, Näsijärvi u Pyhäjärvi. Minħabba d-differenza fl-elevazzjoni bejn iż-żewġ lagi, differenza ta’ 18-il metru, it-Tammer Rapids li jgħaqqduhom storikament kienu sors importanti ta’ enerġija u, aktar reċentement, għall-ġenerazzjoni tal-elettriku. Tampere hija mlaqqma l-"Manchester tal-Finlandja" minħabba l-passat industrijali tagħha, li ta lok għal-laqam Finlandiż Manse u termini bħal Manserock. == Ġeografija == L-erja totali ta' Tampere hija ta' 689,59  , li minnhom 524,89  huma art u 164,70  huma ilma.<ref name="pinta-ala">{{Ċita web|url=https://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/alat16_su_nimet.xlsx|titlu=Pinta-alat kunnittain|data=1 janvier 2016|pubblikatur=Maanmittauslaitos}}.</ref> Tampere tinsab bejn żewġ lagi Il-Lag Näsi u l-Lag Pyhä . Dawn iż-żewġ lagi għandhom differenza fl-altitudni ta’ {{Nowrap|18 mètres}} u huma konnessi permezz tar-rapids tax-Xmara Tammerkoski li tgħaddi mill-belt. Dawn l-ir-rapids kienu sors importanti ta' enerġija fl-istorja tal-belt, aktar reċentement għall-ġenerazzjoni tal-elettriku . L-ogħla punt f'Tampere jinsab f'Kaanaa, fil-parti tat-tramuntana tal-belt. L-altitudni tagħha hija {{Nowrap|211 mètres}} . L-aktar punt baxx huwa fil-fond ta' Pyhäjärvi b'altitudni ta' {{Nowrap|32 mètres}}.<ref name="tila11">{{Ċita harvard|Ympäristön tila Tampereella|2015}}.</ref> == Klima == Fir-rebbiegħa tagħmel ix-xita medja ta' 7 à 8 jours fix-xahar, matul l-istaġuni l-oħra tagħmel ix-xita 10 à 11 jours fix-xahar. Ix-xita fi Frar hija ta 25  , u f'Lulju-Awwissu hija aktar minn 70  . L-iktar xahar kiesaħ huwa Frar, b'temperatura minima medja ta' −11 °Ċ . L-iktar xahar sħun huwa Lulju, b'temperatura massima medja ta' 21,5 °Ċ.<ref>{{Ċita web|url=http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=170|titlu=Tampere - Climatological Information|sit=World Weather Information Service|pubblikatur=World Meteorological Organization|lingwa=en|data-aċċess=24 novembre 2016}}.</ref> Il-Lag Näsijärvi jkun iffriżat għal medja {{Nowrap|140 jours}} matul l-istaġun tal-kesħa.<ref>{{Ċita web|url=http://yle.fi/uutiset/ilmastonmuutos_1800-luvun_tamperelainen_paleli_enemman_ja_pilkki_pitempaan/6931612|titlu=Ilmastonmuutos : 1800-luvun tamperelainen paleli enemmän ja pilkki pitempään|data=13-11-2013|sena=2013|sit=Yle Uutiset|lingwa=fi|data-aċċess=24 novembre 2016}}.</ref> == Storja == === Żminijiet Moderni === Tampere twaqqfet fl- 1775 minn [[Gustav III]] tal-Iżvezja fuq ix-xtut tax-Xmara Tammerkoski biex isservi bħala post kummerċjali. Erba' snin wara, fl- 1779, irċeviet l-istatus uffiċjali tagħha ta' belt. Dak iż-żmien, Tampere kienet belt pjuttost żgħira, li tokkupa ftit kilometri kwadri ta' art madwar ir-rapids ta' Tammerkoski, f'riġlejn il-morena ta' Pyynikki<ref>{{Ċita web|url=https://www.tampere.fi/en/city-and-decision-making/information-on-tampere/history-tampere|titlu=History of Tampere {{!}} www.tampere.fi|sit=www.tampere.fi|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-04}}</ref>. === L-era kontemporanja === Tampere kienet diġà ċentru kummerċjali u industrijali importanti fis XIXseklu 19 seklu . Matul l-ewwel nofs ta’ dan is-seklu, ikkonċentra kważi nofs l-attivitajiet industrijali tal-Finlandja. Din il-karatteristika unika kisbitlu l-laqam " [[Manchester]] tat-Tramuntana " B'riżultat ta' dan, il-Finlandiżi tawh il-laqam ''Manse'', li huwa kontrazzjoni tal-isem tal-belt Ingliża. Madankollu, dan id-diminuttiv mhuwiex popolari ħafna mal-abitanti ta' Tampere<ref>{{Ċita web|url=https://visittampere.fi/en/info/for-media/history/|titlu=For media: History|data=2025-10-03|sit=Visit Tampere|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-11-04}}</ref>. Fil-bidu tas-seklu 20, Tampere kienet belt iddominata mill-industrija, u l-pajsaġġ tagħha—anke llum—huwa mmarkat minn arkitettura industrijali. Il-popolazzjoni tal-klassi tal-ħaddiema spiss kienet tgħix fi kwartieri mibnija ġodda speċifikament għalihom, bħad-distrett ta' Amuri, li kien fih il-ħaddiema tal-akbar kumpanija tat-tessuti tal-belt, Finlayson. Sal-1900, il-ħaddiema industrijali kienu jirrappreżentaw 70% tal-popolazzjoni, quċċata għall-bidu tas-seklu 20, iżda xorta kienu jirrappreżentaw kważi 60% fl-1910 u 61.5% fl-1920. Fil-bidu tas-seklu 20, l-industrija ddominat il-belt. L-aktar siti ta' produzzjoni numerużi fil-belt huma dawk tal-industrija tat-tessuti kif ukoll dawk ta' industrija importanti tal-ġilda, komplementari għal dik tat-tessuti permezz tal-manifattura taż-żraben b'mod partikolari. Madankollu, l-industrija tal-ikel tiġi fit-tieni post wara l-industrija tal-ħwejjeġ, u tirrappreżenta 16 % tal-istabbilimenti industrijali tal-belt fl-1905. Din l-industrija tgħin biex tforni l-popolazzjoni kbira ta' ħaddiema ta' Tampere. L-industrija tat-tessuti tirrappreżenta 64% tal-ekonomija f'Tampere. % għal 10 stabbilimenti ta' produzzjoni elenkati biss ta' ħaddiema industrijali f'Tampere fl-1905 u xorta 58 % fl-1916, minkejja l-iżvilupp ta’ setturi oħra, b’mod partikolari l-metallurġija<ref>{{Ċita web|url=https://www.hiddeneurope.eu/the-magazine/issues/hidden-europe-35/shaping-socialist-history-tampere/|titlu=hidden europe {{!}} Shaping socialist history: Tampere|kunjom=Gardner|isem=Nicky|data=2011-11-15|sit=www.hiddeneurope.eu|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-04}}</ref>. Il-belt industrijali ta' Tampere esperjenzat tkabbir kważi kontinwu minn nofs XIX19 . seklu . Wara l-kriżi ekonomika ta' qabel l- [[L-Ewwel Gwerra Dinjija|Ewwel Gwerra Dinjija]], id-destin ekonomiku tal-belt sar direttament marbut mad-destin tal-armi u għalhekk mad-destin militari u ekonomiku tal-metropoli Russa li magħha kien għadu marbut il-Gran Dukat tal-Finlandja. L-ordnijiet tal-gwerra Russi stimulaw l-industrija lokali qabel ma l-waqfien f'daqqa tagħhom ġab din l-attività ekonomika, li kienet imfixkla minn diffikultajiet fil-provvista relatati mal-gwerra fil- Baltiku, fi tmiemha għalkollox. Tampere kienet ix-xena tal- battalja ewlenija tal- Gwerra Ċivili Finlandiża ( {{Data|28 janvier}} - {{Data|15|mai|1918}} ) il-forzi abjad "ħa l-belt u 10 000 prisonniers " ħomor " {{Data|6 avril}} ." Tampere tkabbret billi ngħaqdet ma' rħula ġirien. Messukylä kien anness fl- 1947, Lielahti fl- 1950, Aitolahti fl- 1966 u Teisko fl- 1972 . Tampere ilha magħrufa għall-industriji tat-tessuti u l-metallurġiċi tagħha, iżda kumpaniji speċjalizzati fit -teknoloġija tal-informazzjoni u t-telekomunikazzjoni ħadu post dawn l-attivitajiet matul is- snin disgħin . Ħafna minn dawn il-kumpaniji jinsabu fil- Hermia Science Park f'Hervanta, ħdejn l- Università tat-Teknoloġija . Nokia għandha ċentru ta' riċerka hemmhekk, kif ukoll l-istart-up Jolla<ref>{{Ċita web|url=https://www.tampere.fi/en/city-and-decision-making/information-on-tampere/history-tampere|titlu=History of Tampere {{!}} www.tampere.fi|sit=www.tampere.fi|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-04}}</ref>. Il-belt ospitat Kunsill Ewropew straordinarju fil-15 u s-16 ta' Ottubru 1999, bil-Finlandja żżomm il-presidenza tal- [[Unjoni Ewropea]] . Il-pajjiżi tal-Unjoni mbagħad fasslu pjan direzzjonali mmirat lejn il-kisba tal-" spazju ta' libertà, sigurtà u ġustizzja » Ewropew<ref>{{Ċita web|url=https://www.hiddeneurope.eu/the-magazine/issues/hidden-europe-35/shaping-socialist-history-tampere/|titlu=hidden europe {{!}} Shaping socialist history: Tampere|kunjom=Gardner|isem=Nicky|data=2011-11-15|sit=www.hiddeneurope.eu|lingwa=en|data-aċċess=2026-11-04}}</ref>. == Trasport == === Trasport bil-ferrovija === L-istazzjon tal-ferrovija ta' Tampere huwa servut mil -linji ferrovjarji ewlenin tal-Finlandja. il-konnessjoni lejn [[Ħelsinki|Helsinki]] hija kull sagħtejn, u hemm konnessjoni kuljum lejn Oulu . === Trasport bl-ajru === Il-belt għandha wkoll ajruport internazzjonali, li jinsab fil-muniċipalità ta' Pirkkala, konness mal -Iskandinavja kollha, [[Russja|ir-Russja]], il- pajjiżi Baltiċi, [[Polonja|il-Polonja]] u [[Ġermanja|l-Ġermanja]] . === Trasport bit-triq === Il-belt hija konnessa wkoll mal-bqija tal-pajjiż permezz tan-netwerk tal-kowċis li jmur sal- istazzjon tal-karozzi tal-linja, u b'hekk jippermetti aċċess dirett għall- Ajruport ta' Helsinki . Tampere hija moqdija minn toroq nazzjonali 3, 9, 11 u l -Paasikiven-Kekkosentie ( valtatie 12 ), it -Teiskontie (valtatie 12), il-Vaasantie ( kantatie 65 ) u ċ-ċirku ta' Tampere . === Trasport pubbliku lokali === Fil-belt, netwerk ta' karozzi tal-linja dens ħafna jgħaqqad ukoll il-muniċipalitajiet tal-madwar u jipprovdi servizz f'kull ħin tal-ġurnata u tal-lejl għal ħafna linji.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20140522092210/http://joukkoliikenne.tampere.fi/en/home.html|titlu=Site Officiel des transports de Tampere|sit=tampere.fi via [[Internet Archive]]|lingwa=fi|data-aċċess=30 septembre 2013|arkivju-data=22 mai 2014}}.</ref> Linja ferrovjarja ħafifa ta ' 23,5  hija mistennija li titlesta sal -2022 . Ix-xogħol fuq din il-linja beda fl- [[2016]] . L-ispiża tal-kostruzzjoni hija stmata għal {{Nowrap|250 millions}} ewro b'finanzjament ta' 30%. % tal-gvern Finlandiż.<ref>{{Ċita web|url=http://www.tampere.fi/english/transportandstreets/tramway.html|titlu=Teamways|sit=tampere.fi|pubblikatur=Ville de Tampere|lingwa=fi|data-aċċess=19 novembre 2014}}.</ref> == Arkitettura == Tampere fiha bini minn epoki u stili differenti. Mill-Medju Evu, fadal biss il- knisja l-qadima ta' Messukylä . L-arkitettura neoklassika hija rappreżentata mill- knisja l-qadima ta' Tampere u l-kampnar tagħha. Il-Knisja ta' Messukylä u l-Knisja ta' Alessandru huma fl- istil Neo-Gotiku. Bini ta ’ stil Neo-Rinaxximentali jinkludi Hatanpää Manor, Town Hall, Ruuskanen House u Näsi Castle . L-arkitettura tan -nazzjonaliżmu romantiku tista' tidher fid- Dar tal-Kummerċ, id -Dar Tirkkonen, id -Dar Palander, il -Katidral ta' Tampere, l- Istazzjon Ċentrali tat-Tifi tan-Nar jew il- bini Kansallispankki.<ref name="niemelä19">{{Ċita harvard|Niemelä|2008}}.</ref> Il-klassiċiżmu ta' wara l-Imħallef (post-Art Nouveau) kien fil-parti l-kbira Nordiku u matul dan il-perjodu nbnew il- Librerija l-Qadima, il- Lukanda Tammer, id-Dar Tuulensuu u l- Knisja ta' Viinikka . Il- funzjonaliżmu tas -snin tletin ta lok għal, fost affarijiet oħra, l-istazzjon ta' Tampere, id -dar Tempo, l- istazzjon tal-karozzi tal-linja u l-isptar f'Kauppi . Fost ir-rikostruzzjonijiet ta' wara [[It-Tieni Gwerra Dinjija|l-gwerra]] hemm il- bini tal-Bank tal-Finlandja, Amurinlinna u l- pixxina ta' Pyynikki . Bini razzjonalista tal- perjodu modern huma rappreżentati mill- Università ta' Tampere, l- Isptar Universitarju, Sampola, l- eks Skola tal-Kummerċ ta' Tampere, l- Istadium ta' Tampere, u l- Knisja ta' Kaleva . Sussegwentement, il-moderniżmu diversifikat huwa rappreżentat, fost oħrajn, mil- Librerija ta' Metso, iċ-Ċentru ta' Attività ta' Hervanta, it- Tampere House, Luminary jew il-bini Nokia f'Hatanpää.<ref name="niemelä19" /><gallery mode="packed"> Stampa:Hämeenkatu 22.jpg|Il-bini ta' Kansallispankki Stampa:Tampere hall1.jpg|Tampere-talo Stampa:Tampereen linja-autoasema.jpg|Stazzjon tal-Karozzi tal-Linja ta' Tampere Stampa:Sampola, Tampere.jpg|Sampola </gallery> == Midja == Tampere hija belt tal-midja, billi l-istazzjon tat-televiżjoni nazzjonali Yle TV2 <ref name="Niemeläp115">{{Ċita harvard|Niemelä|2008}}</ref> jopera miċ-ċentru tat-televiżjoni ta' Tohlop li ilu hemm mis- snin sebgħin, u pereżempju x-xandir bir-radju Finlandiż beda f'Tampere, meta Arvi Hauvonen waqqaf l-istazzjon tar-radju pubbliku fl-1923.<ref name="Niemeläp165">{{Ċita harvard|Niemelä|2008}}</ref> Il-kanal Yle TV2 għandu l-għeruq tiegħu fil-kanal Tamvisio, li ġie integrat f'Yleisradio fl-1964. Dan it-tieni kanal kellu influwenza sinifikanti f'Tampere, u diversi programmi televiżivi u serje magħrufa ġew iffilmjati fil-belt. Fl-2014, Aamulehti, ippubblikat f'Tampere, kien it-tielet l-akbar gazzetta fil-Finlandja f'termini ta 'ċirkolazzjoni, wara Helsingin Sanomat u Ilta-Sanomat . Ir-rivista ħarġet 106 kopja.&nbsp;842.<ref>{{Ċita web|url=https://web.archive.org/web/20161028193918/http://www.sanomalehdet.fi/sanomalehtitieto/levikki|titlu=Sanomalehtien levikkikehitys 2012–2014|pubblikatur=Sanomalehtien Liitto|lingwa=fi|data-aċċess=13.4.2023}}</ref> Barra minn hekk, Tampere tippubblika, fost affarijiet oħra, il-gazzetta muniċipali bla ħlas Tamperelainen.<ref name="Niemeläp115" /> Il-ġurnali Niin &amp;amp; näin u Aikalainen huma ġurnali xjentifiċi, ippubblikati f'Tampere. == Kultura == === Mużika === Tampere tiftaħar b’xena mużikali vibranti, b’żieda riċenti fil-bands rock influwenzati mill-glam/punk li qed igawdu suċċess konsiderevoli kemm lokalment kif ukoll madwar il-Finlandja. Dawn jinkludu lil Negative, li l-akklamazzjoni internazzjonali tagħhom qed tikber, kif ukoll lil Jann Wilde & the Neon Comets u Heijaste. L-Orkestra Filarmonika ta’ Tampere hija wkoll attiva ħafna. == Sport == Ix-xena sportiva f'Tampere hija mmexxija minn żewġ timijiet tal-hockey fuq is-silġ, Tappara Tampere u Ilves Tampere . It-tnejn li huma kellhom impatt kbir fuq il-kultura tal-hockey fuq is-silġ fil-Finlandja u huma l-aktar ta’ suċċess fil-pajjiż. [[Futbol|Il-futbol]] qed isir ukoll dejjem aktar importanti, b'Tampere United tirbaħ il-kampjonat Finlandiż fl-2001, l-2006 u l-2007 . Huwa wkoll il-post fejn twieled u d-dar ta' Tommi Evilä, l-eroj ta' żmien qasir tal -Kampjonati Dinjija tal-Atletika ta' Helsinki tal-2005, l-uniku atleta li rebaħ midalja għall-pajjiż ospitanti. Il -Festival Olimpiku taż-Żgħażagħ Ewropej sar hemmhekk f'Lulju 2009 . Mit {{Data|25 mars 2012}}, Tampere ospitat ukoll "laqgħa dwar it-trick", organizzata mit-tim ta' Uniti. == Edukazzjoni == === Skejjel primarji u skejjel sekondarji === Il-belt tmexxi {{Nowrap|38 écoles}} inklużi l-Iskola Pyynikki u l-Iskola Alexander . Tampere hija wkoll id-dar tal {{Interlanguage link|école normale de Tampere}}, l-iskola Rudolf Steiner, l- iskola Żvediża ta’ Tampere u l- {{Interlanguage link|école chrétienne de Tampere}}.<ref>{{Ċita web|url=http://www.tampere.fi/paivahoito-ja-koulutus/perusopetus/koulut.html|titlu=Perusopetuksen alueet ja koulut|sit=tampere.fi|pubblikatur=Ville de Tampere|lingwa=fi|data-aċċess=25.9.2017}}.</ref> Tampere tmexxi sitt skejjel sekondarji għal madwar 3 200 jeunes u żagħżugħa u skola sekondarja waħda għall-adulti.<ref>{{Ċita web|url=http://www.tampere.fi/paivahoito-ja-koulutus/lukiokoulutus.html|titlu=Lukiokoulutus|sit=tampere.fi|pubblikatur=Ville de Tampere|lingwa=fi|data-aċċess=25.9.2017}}.</ref> Tampere hija wkoll id-dar tal- Istitut Professjonali ta' Kiipula . === Edukazzjoni għolja === Tampere għandha diversi universitajiet: l- Università ta' Tampere (TAU), l- Università tax-Xjenzi Applikati ta' Tampere (TAMK), l- Iskola Għolja tal-Pulizija, u l- université d'été de Tampere (fi).<ref>{{Ċita web|url=http://www.tampere.fi/paivahoito-ja-koulutus/korkeakoulutus.html|titlu=Korkeakoulutus|sit=tampere.fi|pubblikatur=ville de Tampere|lingwa=fi|data-aċċess=17.9.2017}}.</ref> L- Università l-Qadima ta’ Tampere (UTA) twaqqfet fl-1960, meta l-Iskola Għolja tax-Xjenzi Soċjali ġiet trasferita minn Helsinki għal Tampere.<ref>{{Ċita harvard|Niemelä|2008}}</ref> L-Iskola Teknika Għolja ta' Tampere twaqqfet fl-1965, bħala estensjoni tal- Iskola Teknika Għolja ta' Helsinki . L-Iskola Teknika Għolja ta’ Tampere saret indipendenti fl-1972 u aktar tard biddlet isimha għal Università tat-Teknoloġija ta’ Tampere (TUT).<ref name="Niemelä, s. 205">{{Ċita harvard|Niemelä|2008}}.</ref> Dawn iż-żewġ universitajiet ingħaqdu fl-2019 biex jiffurmaw l-Università l-ġdida ta’ Tampere. Il-Kulleġġ Vokazzjonali ta’ Tampere twaqqaf fl-1996. Aktar tard, ingħata l-isem ġdid ta’ Università tax-Xjenzi Applikati ta’ Tampere. L-Akkademja tal-Pulizija twaqqfet f’Tampere fl-1974. Il-biċċa l-kbira tal-istudenti f’dawn l-universitajiet huma akkomodati fir-residenzi TOAS. == Ġemellaġġ == * {{Flagicon|ROU}} [[Brașov]] ([[Rumanija]]) ; * {{Flagicon|CHN}} [[Kanton]] ([[Ċina]]) ; * {{Flagicon|GER}} [[Ċemnitz]] ([[Ġermanja]]) ; * {{Flagicon|GER}} [[Essen]] ([[Ġermanja]]) ; * {{Flagicon|LIT}} [[Kaunas]] ([[Litwanja]]) ; * {{Flagicon|UKR}} [[Kiev]] ([[Ukrajna]]) ; * {{Flagicon|FRO}} [[Klaksvik]] ([[Gżejjer Faroe]]) ; * {{Flagicon|ISL}} [[Kópavogur]] ([[Iżlanda]]) ; * {{Flagicon|NIC}} [[León (Nicaragua)|León]] ([[Nikaragwa]]) ; * {{Flagicon|AUT}} [[Linz]] ([[Awstrija]]) ; * {{Flagicon|HUN}} [[Miskolc]] ([[Ungerija]]) ; * {{Flagicon|EST}} [[Tartu]] ([[Estonja]]) ; * {{Flagicon|TAN}} [[Mwanza]] ([[Tanżanija]]) ; * {{Flagicon|SWE}} [[Norrköping]] ([[Żvezja]]) ; * {{Flagicon|DEN}} [[Odense]] ([[Danimarka]]) ; * {{Flagicon|TCH}} [[Olomouc]] ([[Ċekja]]) ; * {{Flagicon|USA}} [[Sirakuża (New York)|Sirakuża]] ([[Stati Uniti]]) ; * {{Flagicon|NOR}} [[Trondheim]] ([[Norveġja]]) ; * {{Flagicon|POL}} [[Łódź]] ([[Polonja]]). == Noti u referenzi == {{Referenzi}} [[Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità]] [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] mml7ixvb8isvnkjx934s0g2v4d7fzaf 0 34780 333596 2026-11-04T09:21:31Z EnriqueTabone 15661 Intro 333596 wikitext text/x-wiki '''John Manduca''' (14 ta' Awwissu 1927 – 6 ta' Novembru 2014) kien diplomatiku, ġurnalist, xandar, editur u awtur Malti. Huwa serva bħala Kummissarju Għoli ta' Malta fir-Renju Unit bejn l-1987 u l-1990, u fl-istess żmien kien ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka, kif ukoll għall-Irlanda fl-1990. Matul ħajtu kellu karriera twila fil-ġurnaliżmu, ix-xandir, id-diplomazija u l-pubblikazzjoni ta' kotba dwar l-istorja u l-wirt kulturali Malti.<ref name="TimesObit">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-passes-away.543030 "John Manduca passes away"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> p6tap1kcshse8fkw9foz690afjqcezr 333597 333596 2026-11-04T09:23:14Z EnriqueTabone 15661 Hajja u edukazzjoni 333597 wikitext text/x-wiki '''John Manduca''' (14 ta' Awwissu 1927 – 6 ta' Novembru 2014) kien diplomatiku, ġurnalist, xandar, editur u awtur Malti. Huwa serva bħala Kummissarju Għoli ta' Malta fir-Renju Unit bejn l-1987 u l-1990, u fl-istess żmien kien ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka, kif ukoll għall-Irlanda fl-1990. Matul ħajtu kellu karriera twila fil-ġurnaliżmu, ix-xandir, id-diplomazija u l-pubblikazzjoni ta' kotba dwar l-istorja u l-wirt kulturali Malti.<ref name="TimesObit">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-passes-away.543030 "John Manduca passes away"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Ħajja u edukazzjoni == John Manduca twieled fl-14 ta' Awwissu 1927 f'Malta. Kien student ta' St Edward's College u baqa' marbut mal-kulleġġ tul ħajtu kollha. Aktar tard serva bħala president tal-Bord tal-Gvernaturi tal-kulleġġ bejn l-1995 u l-1998, u bħala trustee tal-Lady Strickland Trust bejn l-1997 u l-2008.<ref name="Bio">[https://jmanduca.wordpress.com/about/ About John Manduca], il-paġna bijografika ta' John Manduca.</ref><ref name="TimesObit" /> qk84drix31wzttzl7s8v84ygwho4h06 333598 333597 2026-11-04T09:23:46Z EnriqueTabone 15661 Gurnalizmu 333598 wikitext text/x-wiki '''John Manduca''' (14 ta' Awwissu 1927 – 6 ta' Novembru 2014) kien diplomatiku, ġurnalist, xandar, editur u awtur Malti. Huwa serva bħala Kummissarju Għoli ta' Malta fir-Renju Unit bejn l-1987 u l-1990, u fl-istess żmien kien ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka, kif ukoll għall-Irlanda fl-1990. Matul ħajtu kellu karriera twila fil-ġurnaliżmu, ix-xandir, id-diplomazija u l-pubblikazzjoni ta' kotba dwar l-istorja u l-wirt kulturali Malti.<ref name="TimesObit">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-passes-away.543030 "John Manduca passes away"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Ħajja u edukazzjoni == John Manduca twieled fl-14 ta' Awwissu 1927 f'Malta. Kien student ta' St Edward's College u baqa' marbut mal-kulleġġ tul ħajtu kollha. Aktar tard serva bħala president tal-Bord tal-Gvernaturi tal-kulleġġ bejn l-1995 u l-1998, u bħala trustee tal-Lady Strickland Trust bejn l-1997 u l-2008.<ref name="Bio">[https://jmanduca.wordpress.com/about/ About John Manduca], il-paġna bijografika ta' John Manduca.</ref><ref name="TimesObit" /> == Karriera fil-ġurnaliżmu == Manduca beda l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu fl-1945 meta ngħaqad ma' Allied Newspapers. Bejn l-1953 u l-1962 serva bħala deputat editur ta' ''The Times of Malta''. Kien ukoll il-korrispondent ta' Malta għall-gazzetti Ingliżi ''The Daily Telegraph'' u ''The Sunday Telegraph''. F'ħafna mill-kitbiet tiegħu ttratta ġrajjiet politiċi u soċjali Maltin u l-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn Malta u r-Renju Unit. Serva wkoll bħala president tal-fergħa Maltija tal-Istitut tal-Ġurnalisti fis-snin 1957, 1959 u 1961.<ref name="Gold">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-receives-2003-gold-award.136968 "John Manduca receives 2003 Gold Award"], ''Times of Malta'', 8 ta' Novembru 2003.</ref> kt9ji4l26nt7j9xi5ivuc05rx38lqh4 333599 333598 2026-11-04T09:24:15Z EnriqueTabone 15661 Xandir 333599 wikitext text/x-wiki '''John Manduca''' (14 ta' Awwissu 1927 – 6 ta' Novembru 2014) kien diplomatiku, ġurnalist, xandar, editur u awtur Malti. Huwa serva bħala Kummissarju Għoli ta' Malta fir-Renju Unit bejn l-1987 u l-1990, u fl-istess żmien kien ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka, kif ukoll għall-Irlanda fl-1990. Matul ħajtu kellu karriera twila fil-ġurnaliżmu, ix-xandir, id-diplomazija u l-pubblikazzjoni ta' kotba dwar l-istorja u l-wirt kulturali Malti.<ref name="TimesObit">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-passes-away.543030 "John Manduca passes away"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Ħajja u edukazzjoni == John Manduca twieled fl-14 ta' Awwissu 1927 f'Malta. Kien student ta' St Edward's College u baqa' marbut mal-kulleġġ tul ħajtu kollha. Aktar tard serva bħala president tal-Bord tal-Gvernaturi tal-kulleġġ bejn l-1995 u l-1998, u bħala trustee tal-Lady Strickland Trust bejn l-1997 u l-2008.<ref name="Bio">[https://jmanduca.wordpress.com/about/ About John Manduca], il-paġna bijografika ta' John Manduca.</ref><ref name="TimesObit" /> == Karriera fil-ġurnaliżmu == Manduca beda l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu fl-1945 meta ngħaqad ma' Allied Newspapers. Bejn l-1953 u l-1962 serva bħala deputat editur ta' ''The Times of Malta''. Kien ukoll il-korrispondent ta' Malta għall-gazzetti Ingliżi ''The Daily Telegraph'' u ''The Sunday Telegraph''. F'ħafna mill-kitbiet tiegħu ttratta ġrajjiet politiċi u soċjali Maltin u l-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn Malta u r-Renju Unit. Serva wkoll bħala president tal-fergħa Maltija tal-Istitut tal-Ġurnalisti fis-snin 1957, 1959 u 1961.<ref name="Gold">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-receives-2003-gold-award.136968 "John Manduca receives 2003 Gold Award"], ''Times of Malta'', 8 ta' Novembru 2003.</ref> == Karriera fix-xandir == Fl-1962 Manduca ngħaqad mal-Awtorità tax-Xandir. Wara taħriġ mal-British Broadcasting Corporation (BBC) fl-1963, inħatar bħala l-ewwel kap eżekuttiv tal-Awtorità tax-Xandir, kariga li żamm sal-1968. Bejn l-1968 u l-1971 kien direttur maniġerjali tas-Servizz tat-Televiżjoni ta' Malta, u bejn l-1971 u l-1976 mexxa l-grupp ta' kumpaniji Rediffusion f'Malta. Fl-1979 reġa' nħatar membru tal-Awtorità tax-Xandir, iżda fl-1981 irriżenja flimkien ma' Tony Mallia bi protesta dwar dak li huma qiesu bħala nuqqas ta' imparzjalità fix-xandir.<ref name="Gold" /><ref name="TimesObit" /> Bejn l-1991 u l-1993 serva bħala direttur u maniġer tal-istazzjon tar-radju RTK.<ref name="TimesObit" /> by86k60f2faysczy3j1dxgzo7hmyk9p 333600 333599 2026-11-04T09:25:23Z EnriqueTabone 15661 Ekonomiku 333600 wikitext text/x-wiki '''John Manduca''' (14 ta' Awwissu 1927 – 6 ta' Novembru 2014) kien diplomatiku, ġurnalist, xandar, editur u awtur Malti. Huwa serva bħala Kummissarju Għoli ta' Malta fir-Renju Unit bejn l-1987 u l-1990, u fl-istess żmien kien ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka, kif ukoll għall-Irlanda fl-1990. Matul ħajtu kellu karriera twila fil-ġurnaliżmu, ix-xandir, id-diplomazija u l-pubblikazzjoni ta' kotba dwar l-istorja u l-wirt kulturali Malti.<ref name="TimesObit">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-passes-away.543030 "John Manduca passes away"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Ħajja u edukazzjoni == John Manduca twieled fl-14 ta' Awwissu 1927 f'Malta. Kien student ta' St Edward's College u baqa' marbut mal-kulleġġ tul ħajtu kollha. Aktar tard serva bħala president tal-Bord tal-Gvernaturi tal-kulleġġ bejn l-1995 u l-1998, u bħala trustee tal-Lady Strickland Trust bejn l-1997 u l-2008.<ref name="Bio">[https://jmanduca.wordpress.com/about/ About John Manduca], il-paġna bijografika ta' John Manduca.</ref><ref name="TimesObit" /> == Karriera fil-ġurnaliżmu == Manduca beda l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu fl-1945 meta ngħaqad ma' Allied Newspapers. Bejn l-1953 u l-1962 serva bħala deputat editur ta' ''The Times of Malta''. Kien ukoll il-korrispondent ta' Malta għall-gazzetti Ingliżi ''The Daily Telegraph'' u ''The Sunday Telegraph''. F'ħafna mill-kitbiet tiegħu ttratta ġrajjiet politiċi u soċjali Maltin u l-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn Malta u r-Renju Unit. Serva wkoll bħala president tal-fergħa Maltija tal-Istitut tal-Ġurnalisti fis-snin 1957, 1959 u 1961.<ref name="Gold">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-receives-2003-gold-award.136968 "John Manduca receives 2003 Gold Award"], ''Times of Malta'', 8 ta' Novembru 2003.</ref> == Karriera fix-xandir == Fl-1962 Manduca ngħaqad mal-Awtorità tax-Xandir. Wara taħriġ mal-British Broadcasting Corporation (BBC) fl-1963, inħatar bħala l-ewwel kap eżekuttiv tal-Awtorità tax-Xandir, kariga li żamm sal-1968. Bejn l-1968 u l-1971 kien direttur maniġerjali tas-Servizz tat-Televiżjoni ta' Malta, u bejn l-1971 u l-1976 mexxa l-grupp ta' kumpaniji Rediffusion f'Malta. Fl-1979 reġa' nħatar membru tal-Awtorità tax-Xandir, iżda fl-1981 irriżenja flimkien ma' Tony Mallia bi protesta dwar dak li huma qiesu bħala nuqqas ta' imparzjalità fix-xandir.<ref name="Gold" /><ref name="TimesObit" /> Bejn l-1991 u l-1993 serva bħala direttur u maniġer tal-istazzjon tar-radju RTK.<ref name="TimesObit" /> == Ħidma fil-qasam ekonomiku == Fl-1983 inħatar direttur ġenerali tal-Konfederazzjoni tal-Intrapriża Privata (Confederation of Private Enterprise – COPE), organizzazzjoni li kienet tiġbor fiha diversi għaqdiet u organizzazzjonijiet tan-negozju f'Malta. Dam f'din il-kariga sal-1987, meta beda l-ħidma diplomatika tiegħu.<ref name="Gold" /> mp0ibi3sgs21649ba1ymvtwiwz3e4xf 333601 333600 2026-11-04T09:25:49Z EnriqueTabone 15661 Diplomat 333601 wikitext text/x-wiki '''John Manduca''' (14 ta' Awwissu 1927 – 6 ta' Novembru 2014) kien diplomatiku, ġurnalist, xandar, editur u awtur Malti. Huwa serva bħala Kummissarju Għoli ta' Malta fir-Renju Unit bejn l-1987 u l-1990, u fl-istess żmien kien ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka, kif ukoll għall-Irlanda fl-1990. Matul ħajtu kellu karriera twila fil-ġurnaliżmu, ix-xandir, id-diplomazija u l-pubblikazzjoni ta' kotba dwar l-istorja u l-wirt kulturali Malti.<ref name="TimesObit">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-passes-away.543030 "John Manduca passes away"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Ħajja u edukazzjoni == John Manduca twieled fl-14 ta' Awwissu 1927 f'Malta. Kien student ta' St Edward's College u baqa' marbut mal-kulleġġ tul ħajtu kollha. Aktar tard serva bħala president tal-Bord tal-Gvernaturi tal-kulleġġ bejn l-1995 u l-1998, u bħala trustee tal-Lady Strickland Trust bejn l-1997 u l-2008.<ref name="Bio">[https://jmanduca.wordpress.com/about/ About John Manduca], il-paġna bijografika ta' John Manduca.</ref><ref name="TimesObit" /> == Karriera fil-ġurnaliżmu == Manduca beda l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu fl-1945 meta ngħaqad ma' Allied Newspapers. Bejn l-1953 u l-1962 serva bħala deputat editur ta' ''The Times of Malta''. Kien ukoll il-korrispondent ta' Malta għall-gazzetti Ingliżi ''The Daily Telegraph'' u ''The Sunday Telegraph''. F'ħafna mill-kitbiet tiegħu ttratta ġrajjiet politiċi u soċjali Maltin u l-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn Malta u r-Renju Unit. Serva wkoll bħala president tal-fergħa Maltija tal-Istitut tal-Ġurnalisti fis-snin 1957, 1959 u 1961.<ref name="Gold">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-receives-2003-gold-award.136968 "John Manduca receives 2003 Gold Award"], ''Times of Malta'', 8 ta' Novembru 2003.</ref> == Karriera fix-xandir == Fl-1962 Manduca ngħaqad mal-Awtorità tax-Xandir. Wara taħriġ mal-British Broadcasting Corporation (BBC) fl-1963, inħatar bħala l-ewwel kap eżekuttiv tal-Awtorità tax-Xandir, kariga li żamm sal-1968. Bejn l-1968 u l-1971 kien direttur maniġerjali tas-Servizz tat-Televiżjoni ta' Malta, u bejn l-1971 u l-1976 mexxa l-grupp ta' kumpaniji Rediffusion f'Malta. Fl-1979 reġa' nħatar membru tal-Awtorità tax-Xandir, iżda fl-1981 irriżenja flimkien ma' Tony Mallia bi protesta dwar dak li huma qiesu bħala nuqqas ta' imparzjalità fix-xandir.<ref name="Gold" /><ref name="TimesObit" /> Bejn l-1991 u l-1993 serva bħala direttur u maniġer tal-istazzjon tar-radju RTK.<ref name="TimesObit" /> == Ħidma fil-qasam ekonomiku == Fl-1983 inħatar direttur ġenerali tal-Konfederazzjoni tal-Intrapriża Privata (Confederation of Private Enterprise – COPE), organizzazzjoni li kienet tiġbor fiha diversi għaqdiet u organizzazzjonijiet tan-negozju f'Malta. Dam f'din il-kariga sal-1987, meta beda l-ħidma diplomatika tiegħu.<ref name="Gold" /> == Karriera diplomatika == Fl-1987 inħatar Kummissarju Għoli ta' Malta f'Londra, kariga li żamm sal-1990. Fl-istess żmien serva wkoll bħala ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka. Fl-1990 irrappreżenta wkoll lil Malta fl-Irlanda.<ref name="TimesObit" /> Matul il-mandat tiegħu f'Londra, Manduca ħadem biex jissaħħu r-relazzjonijiet diplomatiċi bejn Malta u r-Renju Unit, f'perjodu li fih ir-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi kienu għaddejjin minn diffikultajiet politiċi. Il-ħidma tiegħu f'dan ir-rwol ġiet imfaħħra minn diversi personalitajiet Maltin, fosthom l-eks Prim Ministru Eddie Fenech Adami.<ref name="Tributes">Claudia Calleja, [https://timesofmalta.com/article/Tributes-after-perfect-gentleman-dies-at-87.543090 "Tributes after ‘perfect gentleman’ dies at 87"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> dyku3pqxdm2hdm85nci29j8fwugxfnw 333602 333601 2026-11-04T09:28:15Z EnriqueTabone 15661 publikazzjoni 333602 wikitext text/x-wiki '''John Manduca''' (14 ta' Awwissu 1927 – 6 ta' Novembru 2014) kien diplomatiku, ġurnalist, xandar, editur u awtur Malti. Huwa serva bħala Kummissarju Għoli ta' Malta fir-Renju Unit bejn l-1987 u l-1990, u fl-istess żmien kien ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka, kif ukoll għall-Irlanda fl-1990. Matul ħajtu kellu karriera twila fil-ġurnaliżmu, ix-xandir, id-diplomazija u l-pubblikazzjoni ta' kotba dwar l-istorja u l-wirt kulturali Malti.<ref name="TimesObit">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-passes-away.543030 "John Manduca passes away"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Ħajja u edukazzjoni == John Manduca twieled fl-14 ta' Awwissu 1927 f'Malta. Kien student ta' St Edward's College u baqa' marbut mal-kulleġġ tul ħajtu kollha. Aktar tard serva bħala president tal-Bord tal-Gvernaturi tal-kulleġġ bejn l-1995 u l-1998, u bħala trustee tal-Lady Strickland Trust bejn l-1997 u l-2008.<ref name="Bio">[https://jmanduca.wordpress.com/about/ About John Manduca], il-paġna bijografika ta' John Manduca.</ref><ref name="TimesObit" /> == Karriera fil-ġurnaliżmu == Manduca beda l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu fl-1945 meta ngħaqad ma' Allied Newspapers. Bejn l-1953 u l-1962 serva bħala deputat editur ta' ''The Times of Malta''. Kien ukoll il-korrispondent ta' Malta għall-gazzetti Ingliżi ''The Daily Telegraph'' u ''The Sunday Telegraph''. F'ħafna mill-kitbiet tiegħu ttratta ġrajjiet politiċi u soċjali Maltin u l-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn Malta u r-Renju Unit. Serva wkoll bħala president tal-fergħa Maltija tal-Istitut tal-Ġurnalisti fis-snin 1957, 1959 u 1961.<ref name="Gold">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-receives-2003-gold-award.136968 "John Manduca receives 2003 Gold Award"], ''Times of Malta'', 8 ta' Novembru 2003.</ref> == Karriera fix-xandir == Fl-1962 Manduca ngħaqad mal-Awtorità tax-Xandir. Wara taħriġ mal-British Broadcasting Corporation (BBC) fl-1963, inħatar bħala l-ewwel kap eżekuttiv tal-Awtorità tax-Xandir, kariga li żamm sal-1968. Bejn l-1968 u l-1971 kien direttur maniġerjali tas-Servizz tat-Televiżjoni ta' Malta, u bejn l-1971 u l-1976 mexxa l-grupp ta' kumpaniji Rediffusion f'Malta. Fl-1979 reġa' nħatar membru tal-Awtorità tax-Xandir, iżda fl-1981 irriżenja flimkien ma' Tony Mallia bi protesta dwar dak li huma qiesu bħala nuqqas ta' imparzjalità fix-xandir.<ref name="Gold" /><ref name="TimesObit" /> Bejn l-1991 u l-1993 serva bħala direttur u maniġer tal-istazzjon tar-radju RTK.<ref name="TimesObit" /> == Ħidma fil-qasam ekonomiku == Fl-1983 inħatar direttur ġenerali tal-Konfederazzjoni tal-Intrapriża Privata (Confederation of Private Enterprise – COPE), organizzazzjoni li kienet tiġbor fiha diversi għaqdiet u organizzazzjonijiet tan-negozju f'Malta. Dam f'din il-kariga sal-1987, meta beda l-ħidma diplomatika tiegħu.<ref name="Gold" /> == Karriera diplomatika == Fl-1987 inħatar Kummissarju Għoli ta' Malta f'Londra, kariga li żamm sal-1990. Fl-istess żmien serva wkoll bħala ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka. Fl-1990 irrappreżenta wkoll lil Malta fl-Irlanda.<ref name="TimesObit" /> Matul il-mandat tiegħu f'Londra, Manduca ħadem biex jissaħħu r-relazzjonijiet diplomatiċi bejn Malta u r-Renju Unit, f'perjodu li fih ir-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi kienu għaddejjin minn diffikultajiet politiċi. Il-ħidma tiegħu f'dan ir-rwol ġiet imfaħħra minn diversi personalitajiet Maltin, fosthom l-eks Prim Ministru Eddie Fenech Adami.<ref name="Tributes">Claudia Calleja, [https://timesofmalta.com/article/Tributes-after-perfect-gentleman-dies-at-87.543090 "Tributes after ‘perfect gentleman’ dies at 87"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Pubblikazzjoni u ħidma kulturali == Minbarra l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu u d-diplomazija, Manduca kien awtur u editur ta' diversi kotba dwar l-istorja, l-arkitettura u l-wirt kulturali ta' Malta. Bejn l-1994 u l-2005 kien l-editur tar-rivista kulturali ''Treasures of Malta'', ippubblikata minn Fondazzjoni Patrimonju Malti. Kien ukoll editur ġenerali ta' madwar tletin ktieb ippubblikat mill-istess fondazzjoni u serva bħala viċi president tagħha.<ref name="TimesObit" /><ref name="Bio" /> f3qxicez96fvrxmehhbsuabuozjsedr 333603 333602 2026-11-04T09:28:36Z EnriqueTabone 15661 Premji 333603 wikitext text/x-wiki '''John Manduca''' (14 ta' Awwissu 1927 – 6 ta' Novembru 2014) kien diplomatiku, ġurnalist, xandar, editur u awtur Malti. Huwa serva bħala Kummissarju Għoli ta' Malta fir-Renju Unit bejn l-1987 u l-1990, u fl-istess żmien kien ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka, kif ukoll għall-Irlanda fl-1990. Matul ħajtu kellu karriera twila fil-ġurnaliżmu, ix-xandir, id-diplomazija u l-pubblikazzjoni ta' kotba dwar l-istorja u l-wirt kulturali Malti.<ref name="TimesObit">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-passes-away.543030 "John Manduca passes away"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Ħajja u edukazzjoni == John Manduca twieled fl-14 ta' Awwissu 1927 f'Malta. Kien student ta' St Edward's College u baqa' marbut mal-kulleġġ tul ħajtu kollha. Aktar tard serva bħala president tal-Bord tal-Gvernaturi tal-kulleġġ bejn l-1995 u l-1998, u bħala trustee tal-Lady Strickland Trust bejn l-1997 u l-2008.<ref name="Bio">[https://jmanduca.wordpress.com/about/ About John Manduca], il-paġna bijografika ta' John Manduca.</ref><ref name="TimesObit" /> == Karriera fil-ġurnaliżmu == Manduca beda l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu fl-1945 meta ngħaqad ma' Allied Newspapers. Bejn l-1953 u l-1962 serva bħala deputat editur ta' ''The Times of Malta''. Kien ukoll il-korrispondent ta' Malta għall-gazzetti Ingliżi ''The Daily Telegraph'' u ''The Sunday Telegraph''. F'ħafna mill-kitbiet tiegħu ttratta ġrajjiet politiċi u soċjali Maltin u l-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn Malta u r-Renju Unit. Serva wkoll bħala president tal-fergħa Maltija tal-Istitut tal-Ġurnalisti fis-snin 1957, 1959 u 1961.<ref name="Gold">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-receives-2003-gold-award.136968 "John Manduca receives 2003 Gold Award"], ''Times of Malta'', 8 ta' Novembru 2003.</ref> == Karriera fix-xandir == Fl-1962 Manduca ngħaqad mal-Awtorità tax-Xandir. Wara taħriġ mal-British Broadcasting Corporation (BBC) fl-1963, inħatar bħala l-ewwel kap eżekuttiv tal-Awtorità tax-Xandir, kariga li żamm sal-1968. Bejn l-1968 u l-1971 kien direttur maniġerjali tas-Servizz tat-Televiżjoni ta' Malta, u bejn l-1971 u l-1976 mexxa l-grupp ta' kumpaniji Rediffusion f'Malta. Fl-1979 reġa' nħatar membru tal-Awtorità tax-Xandir, iżda fl-1981 irriżenja flimkien ma' Tony Mallia bi protesta dwar dak li huma qiesu bħala nuqqas ta' imparzjalità fix-xandir.<ref name="Gold" /><ref name="TimesObit" /> Bejn l-1991 u l-1993 serva bħala direttur u maniġer tal-istazzjon tar-radju RTK.<ref name="TimesObit" /> == Ħidma fil-qasam ekonomiku == Fl-1983 inħatar direttur ġenerali tal-Konfederazzjoni tal-Intrapriża Privata (Confederation of Private Enterprise – COPE), organizzazzjoni li kienet tiġbor fiha diversi għaqdiet u organizzazzjonijiet tan-negozju f'Malta. Dam f'din il-kariga sal-1987, meta beda l-ħidma diplomatika tiegħu.<ref name="Gold" /> == Karriera diplomatika == Fl-1987 inħatar Kummissarju Għoli ta' Malta f'Londra, kariga li żamm sal-1990. Fl-istess żmien serva wkoll bħala ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka. Fl-1990 irrappreżenta wkoll lil Malta fl-Irlanda.<ref name="TimesObit" /> Matul il-mandat tiegħu f'Londra, Manduca ħadem biex jissaħħu r-relazzjonijiet diplomatiċi bejn Malta u r-Renju Unit, f'perjodu li fih ir-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi kienu għaddejjin minn diffikultajiet politiċi. Il-ħidma tiegħu f'dan ir-rwol ġiet imfaħħra minn diversi personalitajiet Maltin, fosthom l-eks Prim Ministru Eddie Fenech Adami.<ref name="Tributes">Claudia Calleja, [https://timesofmalta.com/article/Tributes-after-perfect-gentleman-dies-at-87.543090 "Tributes after ‘perfect gentleman’ dies at 87"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Pubblikazzjoni u ħidma kulturali == Minbarra l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu u d-diplomazija, Manduca kien awtur u editur ta' diversi kotba dwar l-istorja, l-arkitettura u l-wirt kulturali ta' Malta. Bejn l-1994 u l-2005 kien l-editur tar-rivista kulturali ''Treasures of Malta'', ippubblikata minn Fondazzjoni Patrimonju Malti. Kien ukoll editur ġenerali ta' madwar tletin ktieb ippubblikat mill-istess fondazzjoni u serva bħala viċi president tagħha.<ref name="TimesObit" /><ref name="Bio" /> == Premjijiet u unuri == Fl-2003 John Manduca ngħata l-Gold Award bħala rikonoxximent għall-kontribut tiegħu fil-ġurnaliżmu professjonali. Il-premju rrikonoxxa l-karriera twila tiegħu fil-ġurnaliżmu, fix-xandir u fil-pubblikazzjoni kulturali.<ref name="Gold" /> Il-kotba tiegħu ngħataw ukoll rikonoxximent fil-Premju Nazzjonali tal-Ktieb. Fl-2002, il-ktieb ''Palace of the Grand Masters in Valletta'' kiseb it-tieni post fil-kategorija tal-kotba b'lingwa oħra, kif ukoll il-premju għall-aħjar disinn ta' ktieb bl-Ingliż. Fl-2003, ''Antique Furniture in Malta'' kiseb it-tieni post fl-istess kategorija.<ref name="BookPrize">Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, [https://ktieb.org.mt/news-en/the-history-of-the-national-book-prize/ "The History of the National Book Prize"], ir-reġistru uffiċjali tal-premjijiet.</ref> F'Jum ir-Repubblika tal-2010, Manduca ġie maħtur membru tal-Ordni Nazzjonali tal-Mertu mill-President ta' Malta George Abela, bħala rikonoxximent għall-ħidma tiegħu fil-qasam pubbliku, kulturali u diplomatiku.<ref name="TimesObit" /><ref name="Tributes" /> Fl-2005 ingħata wkoll premju għall-kontribut tiegħu fit-turiżmu kulturali.<ref name="Bio" /> hkbk3sx2wgxgqiew6dfl11x1sj7cpyb 333604 333603 2026-11-04T09:29:11Z EnriqueTabone 15661 Hajja personali u mewtu 333604 wikitext text/x-wiki '''John Manduca''' (14 ta' Awwissu 1927 – 6 ta' Novembru 2014) kien diplomatiku, ġurnalist, xandar, editur u awtur Malti. Huwa serva bħala Kummissarju Għoli ta' Malta fir-Renju Unit bejn l-1987 u l-1990, u fl-istess żmien kien ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka, kif ukoll għall-Irlanda fl-1990. Matul ħajtu kellu karriera twila fil-ġurnaliżmu, ix-xandir, id-diplomazija u l-pubblikazzjoni ta' kotba dwar l-istorja u l-wirt kulturali Malti.<ref name="TimesObit">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-passes-away.543030 "John Manduca passes away"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Ħajja u edukazzjoni == John Manduca twieled fl-14 ta' Awwissu 1927 f'Malta. Kien student ta' St Edward's College u baqa' marbut mal-kulleġġ tul ħajtu kollha. Aktar tard serva bħala president tal-Bord tal-Gvernaturi tal-kulleġġ bejn l-1995 u l-1998, u bħala trustee tal-Lady Strickland Trust bejn l-1997 u l-2008.<ref name="Bio">[https://jmanduca.wordpress.com/about/ About John Manduca], il-paġna bijografika ta' John Manduca.</ref><ref name="TimesObit" /> == Karriera fil-ġurnaliżmu == Manduca beda l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu fl-1945 meta ngħaqad ma' Allied Newspapers. Bejn l-1953 u l-1962 serva bħala deputat editur ta' ''The Times of Malta''. Kien ukoll il-korrispondent ta' Malta għall-gazzetti Ingliżi ''The Daily Telegraph'' u ''The Sunday Telegraph''. F'ħafna mill-kitbiet tiegħu ttratta ġrajjiet politiċi u soċjali Maltin u l-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn Malta u r-Renju Unit. Serva wkoll bħala president tal-fergħa Maltija tal-Istitut tal-Ġurnalisti fis-snin 1957, 1959 u 1961.<ref name="Gold">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-receives-2003-gold-award.136968 "John Manduca receives 2003 Gold Award"], ''Times of Malta'', 8 ta' Novembru 2003.</ref> == Karriera fix-xandir == Fl-1962 Manduca ngħaqad mal-Awtorità tax-Xandir. Wara taħriġ mal-British Broadcasting Corporation (BBC) fl-1963, inħatar bħala l-ewwel kap eżekuttiv tal-Awtorità tax-Xandir, kariga li żamm sal-1968. Bejn l-1968 u l-1971 kien direttur maniġerjali tas-Servizz tat-Televiżjoni ta' Malta, u bejn l-1971 u l-1976 mexxa l-grupp ta' kumpaniji Rediffusion f'Malta. Fl-1979 reġa' nħatar membru tal-Awtorità tax-Xandir, iżda fl-1981 irriżenja flimkien ma' Tony Mallia bi protesta dwar dak li huma qiesu bħala nuqqas ta' imparzjalità fix-xandir.<ref name="Gold" /><ref name="TimesObit" /> Bejn l-1991 u l-1993 serva bħala direttur u maniġer tal-istazzjon tar-radju RTK.<ref name="TimesObit" /> == Ħidma fil-qasam ekonomiku == Fl-1983 inħatar direttur ġenerali tal-Konfederazzjoni tal-Intrapriża Privata (Confederation of Private Enterprise – COPE), organizzazzjoni li kienet tiġbor fiha diversi għaqdiet u organizzazzjonijiet tan-negozju f'Malta. Dam f'din il-kariga sal-1987, meta beda l-ħidma diplomatika tiegħu.<ref name="Gold" /> == Karriera diplomatika == Fl-1987 inħatar Kummissarju Għoli ta' Malta f'Londra, kariga li żamm sal-1990. Fl-istess żmien serva wkoll bħala ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka. Fl-1990 irrappreżenta wkoll lil Malta fl-Irlanda.<ref name="TimesObit" /> Matul il-mandat tiegħu f'Londra, Manduca ħadem biex jissaħħu r-relazzjonijiet diplomatiċi bejn Malta u r-Renju Unit, f'perjodu li fih ir-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi kienu għaddejjin minn diffikultajiet politiċi. Il-ħidma tiegħu f'dan ir-rwol ġiet imfaħħra minn diversi personalitajiet Maltin, fosthom l-eks Prim Ministru Eddie Fenech Adami.<ref name="Tributes">Claudia Calleja, [https://timesofmalta.com/article/Tributes-after-perfect-gentleman-dies-at-87.543090 "Tributes after ‘perfect gentleman’ dies at 87"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Pubblikazzjoni u ħidma kulturali == Minbarra l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu u d-diplomazija, Manduca kien awtur u editur ta' diversi kotba dwar l-istorja, l-arkitettura u l-wirt kulturali ta' Malta. Bejn l-1994 u l-2005 kien l-editur tar-rivista kulturali ''Treasures of Malta'', ippubblikata minn Fondazzjoni Patrimonju Malti. Kien ukoll editur ġenerali ta' madwar tletin ktieb ippubblikat mill-istess fondazzjoni u serva bħala viċi president tagħha.<ref name="TimesObit" /><ref name="Bio" /> == Premjijiet u unuri == Fl-2003 John Manduca ngħata l-Gold Award bħala rikonoxximent għall-kontribut tiegħu fil-ġurnaliżmu professjonali. Il-premju rrikonoxxa l-karriera twila tiegħu fil-ġurnaliżmu, fix-xandir u fil-pubblikazzjoni kulturali.<ref name="Gold" /> Il-kotba tiegħu ngħataw ukoll rikonoxximent fil-Premju Nazzjonali tal-Ktieb. Fl-2002, il-ktieb ''Palace of the Grand Masters in Valletta'' kiseb it-tieni post fil-kategorija tal-kotba b'lingwa oħra, kif ukoll il-premju għall-aħjar disinn ta' ktieb bl-Ingliż. Fl-2003, ''Antique Furniture in Malta'' kiseb it-tieni post fl-istess kategorija.<ref name="BookPrize">Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, [https://ktieb.org.mt/news-en/the-history-of-the-national-book-prize/ "The History of the National Book Prize"], ir-reġistru uffiċjali tal-premjijiet.</ref> F'Jum ir-Repubblika tal-2010, Manduca ġie maħtur membru tal-Ordni Nazzjonali tal-Mertu mill-President ta' Malta George Abela, bħala rikonoxximent għall-ħidma tiegħu fil-qasam pubbliku, kulturali u diplomatiku.<ref name="TimesObit" /><ref name="Tributes" /> Fl-2005 ingħata wkoll premju għall-kontribut tiegħu fit-turiżmu kulturali.<ref name="Bio" /> == Ħajja personali u mewt == John Manduca żżewweġ lil Sylvia Parnis fl-1954. Il-koppja kellha erbat itfal.<ref name="Bio" /> Miet fis-6 ta' Novembru 2014, fl-età ta' 87 sena. Il-funeral tiegħu sar fil-Katidral tal-Imdina. Wara mewtu, diversi personalitajiet Maltin, fosthom l-eks Prim Ministru Eddie Fenech Adami u ħabib tiegħu Martin Scicluna, sellmu l-memorja tiegħu u fakkru l-kontribut tiegħu lil Malta bħala ġurnalist, xandar u diplomatiku.<ref name="Tributes" /><ref name="TimesObit" /> 21dictqegczf112z0xkspv0lg6gba8b 333605 333604 2026-11-04T09:29:33Z EnriqueTabone 15661 Referenzi 333605 wikitext text/x-wiki '''John Manduca''' (14 ta' Awwissu 1927 – 6 ta' Novembru 2014) kien diplomatiku, ġurnalist, xandar, editur u awtur Malti. Huwa serva bħala Kummissarju Għoli ta' Malta fir-Renju Unit bejn l-1987 u l-1990, u fl-istess żmien kien ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka, kif ukoll għall-Irlanda fl-1990. Matul ħajtu kellu karriera twila fil-ġurnaliżmu, ix-xandir, id-diplomazija u l-pubblikazzjoni ta' kotba dwar l-istorja u l-wirt kulturali Malti.<ref name="TimesObit">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-passes-away.543030 "John Manduca passes away"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Ħajja u edukazzjoni == John Manduca twieled fl-14 ta' Awwissu 1927 f'Malta. Kien student ta' St Edward's College u baqa' marbut mal-kulleġġ tul ħajtu kollha. Aktar tard serva bħala president tal-Bord tal-Gvernaturi tal-kulleġġ bejn l-1995 u l-1998, u bħala trustee tal-Lady Strickland Trust bejn l-1997 u l-2008.<ref name="Bio">[https://jmanduca.wordpress.com/about/ About John Manduca], il-paġna bijografika ta' John Manduca.</ref><ref name="TimesObit" /> == Karriera fil-ġurnaliżmu == Manduca beda l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu fl-1945 meta ngħaqad ma' Allied Newspapers. Bejn l-1953 u l-1962 serva bħala deputat editur ta' ''The Times of Malta''. Kien ukoll il-korrispondent ta' Malta għall-gazzetti Ingliżi ''The Daily Telegraph'' u ''The Sunday Telegraph''. F'ħafna mill-kitbiet tiegħu ttratta ġrajjiet politiċi u soċjali Maltin u l-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn Malta u r-Renju Unit. Serva wkoll bħala president tal-fergħa Maltija tal-Istitut tal-Ġurnalisti fis-snin 1957, 1959 u 1961.<ref name="Gold">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-receives-2003-gold-award.136968 "John Manduca receives 2003 Gold Award"], ''Times of Malta'', 8 ta' Novembru 2003.</ref> == Karriera fix-xandir == Fl-1962 Manduca ngħaqad mal-Awtorità tax-Xandir. Wara taħriġ mal-British Broadcasting Corporation (BBC) fl-1963, inħatar bħala l-ewwel kap eżekuttiv tal-Awtorità tax-Xandir, kariga li żamm sal-1968. Bejn l-1968 u l-1971 kien direttur maniġerjali tas-Servizz tat-Televiżjoni ta' Malta, u bejn l-1971 u l-1976 mexxa l-grupp ta' kumpaniji Rediffusion f'Malta. Fl-1979 reġa' nħatar membru tal-Awtorità tax-Xandir, iżda fl-1981 irriżenja flimkien ma' Tony Mallia bi protesta dwar dak li huma qiesu bħala nuqqas ta' imparzjalità fix-xandir.<ref name="Gold" /><ref name="TimesObit" /> Bejn l-1991 u l-1993 serva bħala direttur u maniġer tal-istazzjon tar-radju RTK.<ref name="TimesObit" /> == Ħidma fil-qasam ekonomiku == Fl-1983 inħatar direttur ġenerali tal-Konfederazzjoni tal-Intrapriża Privata (Confederation of Private Enterprise – COPE), organizzazzjoni li kienet tiġbor fiha diversi għaqdiet u organizzazzjonijiet tan-negozju f'Malta. Dam f'din il-kariga sal-1987, meta beda l-ħidma diplomatika tiegħu.<ref name="Gold" /> == Karriera diplomatika == Fl-1987 inħatar Kummissarju Għoli ta' Malta f'Londra, kariga li żamm sal-1990. Fl-istess żmien serva wkoll bħala ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka. Fl-1990 irrappreżenta wkoll lil Malta fl-Irlanda.<ref name="TimesObit" /> Matul il-mandat tiegħu f'Londra, Manduca ħadem biex jissaħħu r-relazzjonijiet diplomatiċi bejn Malta u r-Renju Unit, f'perjodu li fih ir-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi kienu għaddejjin minn diffikultajiet politiċi. Il-ħidma tiegħu f'dan ir-rwol ġiet imfaħħra minn diversi personalitajiet Maltin, fosthom l-eks Prim Ministru Eddie Fenech Adami.<ref name="Tributes">Claudia Calleja, [https://timesofmalta.com/article/Tributes-after-perfect-gentleman-dies-at-87.543090 "Tributes after ‘perfect gentleman’ dies at 87"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Pubblikazzjoni u ħidma kulturali == Minbarra l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu u d-diplomazija, Manduca kien awtur u editur ta' diversi kotba dwar l-istorja, l-arkitettura u l-wirt kulturali ta' Malta. Bejn l-1994 u l-2005 kien l-editur tar-rivista kulturali ''Treasures of Malta'', ippubblikata minn Fondazzjoni Patrimonju Malti. Kien ukoll editur ġenerali ta' madwar tletin ktieb ippubblikat mill-istess fondazzjoni u serva bħala viċi president tagħha.<ref name="TimesObit" /><ref name="Bio" /> == Premjijiet u unuri == Fl-2003 John Manduca ngħata l-Gold Award bħala rikonoxximent għall-kontribut tiegħu fil-ġurnaliżmu professjonali. Il-premju rrikonoxxa l-karriera twila tiegħu fil-ġurnaliżmu, fix-xandir u fil-pubblikazzjoni kulturali.<ref name="Gold" /> Il-kotba tiegħu ngħataw ukoll rikonoxximent fil-Premju Nazzjonali tal-Ktieb. Fl-2002, il-ktieb ''Palace of the Grand Masters in Valletta'' kiseb it-tieni post fil-kategorija tal-kotba b'lingwa oħra, kif ukoll il-premju għall-aħjar disinn ta' ktieb bl-Ingliż. Fl-2003, ''Antique Furniture in Malta'' kiseb it-tieni post fl-istess kategorija.<ref name="BookPrize">Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, [https://ktieb.org.mt/news-en/the-history-of-the-national-book-prize/ "The History of the National Book Prize"], ir-reġistru uffiċjali tal-premjijiet.</ref> F'Jum ir-Repubblika tal-2010, Manduca ġie maħtur membru tal-Ordni Nazzjonali tal-Mertu mill-President ta' Malta George Abela, bħala rikonoxximent għall-ħidma tiegħu fil-qasam pubbliku, kulturali u diplomatiku.<ref name="TimesObit" /><ref name="Tributes" /> Fl-2005 ingħata wkoll premju għall-kontribut tiegħu fit-turiżmu kulturali.<ref name="Bio" /> == Ħajja personali u mewt == John Manduca żżewweġ lil Sylvia Parnis fl-1954. Il-koppja kellha erbat itfal.<ref name="Bio" /> Miet fis-6 ta' Novembru 2014, fl-età ta' 87 sena. Il-funeral tiegħu sar fil-Katidral tal-Imdina. Wara mewtu, diversi personalitajiet Maltin, fosthom l-eks Prim Ministru Eddie Fenech Adami u ħabib tiegħu Martin Scicluna, sellmu l-memorja tiegħu u fakkru l-kontribut tiegħu lil Malta bħala ġurnalist, xandar u diplomatiku.<ref name="Tributes" /><ref name="TimesObit" /> == Referenzi == {{Reflist}} 7e4ipgeawgre7tourjmdnwu10juzakg 333606 333605 2026-11-04T09:43:55Z EnriqueTabone 15661 Links 333606 wikitext text/x-wiki '''John Manduca''' (14 ta' Awwissu 1927 – 6 ta' Novembru 2014) kien diplomatiku, [[ġurnalist]], xandar, editur u [[Kittieb|awtur]] [[Maltin|Malti]]. Huwa serva bħala Kummissarju Għoli ta' Malta fir-Renju Unit bejn l-1987 u l-1990, u fl-istess żmien kien ambaxxatur ta' [[Malta]] għan-[[Norveġja]], l-[[Żvezja|Iżvezja]] u d-[[Danimarka]], kif ukoll għall-[[Repubblika tal-Irlanda|Irlanda]] fl-1990. Matul ħajtu kellu karriera twila fil-ġurnaliżmu, ix-xandir, id-diplomazija u l-pubblikazzjoni ta' kotba dwar l-istorja u l-wirt kulturali Malti.<ref name="TimesObit">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-passes-away.543030 "John Manduca passes away"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Ħajja u edukazzjoni == John Manduca twieled fl-14 ta' Awwissu 1927 f'Malta. Kien student ta' St Edward's College u baqa' marbut mal-kulleġġ tul ħajtu kollha. Aktar tard serva bħala president tal-Bord tal-Gvernaturi tal-kulleġġ bejn l-1995 u l-1998, u bħala trustee tal-Lady [[Mabel Strickland|Strickland]] Trust bejn l-1997 u l-2008.<ref name="Bio">[https://jmanduca.wordpress.com/about/ About John Manduca], il-paġna bijografika ta' John Manduca.</ref><ref name="TimesObit" /> == Karriera fil-ġurnaliżmu == Manduca beda l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu fl-1945 meta ngħaqad ma' Allied Newspapers. Bejn l-1953 u l-1962 serva bħala deputat editur ta' ''The [[Times of Malta]]''. Kien ukoll il-korrispondent ta' Malta għall-gazzetti Ingliżi ''[[Daily Telegraph|The Daily Telegraph]]'' u ''The Sunday Telegraph''. F'ħafna mill-kitbiet tiegħu ttratta ġrajjiet politiċi u soċjali Maltin u l-iżvilupp tar-relazzjonijiet bejn Malta u r-[[Renju Unit]]. Serva wkoll bħala president tal-fergħa Maltija tal-Istitut tal-Ġurnalisti fis-snin 1957, 1959 u 1961.<ref name="Gold">[https://timesofmalta.com/article/john-manduca-receives-2003-gold-award.136968 "John Manduca receives 2003 Gold Award"], ''Times of Malta'', 8 ta' Novembru 2003.</ref> == Karriera fix-xandir == Fl-1962 Manduca ngħaqad mal-Awtorità tax-Xandir. Wara taħriġ mal-[[BBC|British Broadcasting Corporation]] (BBC) fl-1963, inħatar bħala l-ewwel kap eżekuttiv tal-Awtorità tax-Xandir, kariga li żamm sal-1968. Bejn l-1968 u l-1971 kien direttur maniġerjali tas-Servizz tat-Televiżjoni ta' Malta, u bejn l-1971 u l-1976 mexxa l-grupp ta' kumpaniji [[Rediffusion]] f'Malta. Fl-1979 reġa' nħatar membru tal-Awtorità tax-Xandir, iżda fl-1981 irriżenja flimkien ma' Tony Mallia bi protesta dwar dak li huma qiesu bħala nuqqas ta' imparzjalità fix-xandir.<ref name="Gold" /><ref name="TimesObit" /> Bejn l-1991 u l-1993 serva bħala direttur u maniġer tal-istazzjon tar-radju RTK.<ref name="TimesObit" /> == Ħidma fil-qasam ekonomiku == Fl-1983 inħatar direttur ġenerali tal-Konfederazzjoni tal-Intrapriża Privata (Confederation of Private Enterprise – COPE), organizzazzjoni li kienet tiġbor fiha diversi għaqdiet u organizzazzjonijiet tan-negozju f'Malta. Dam f'din il-kariga sal-1987, meta beda l-ħidma diplomatika tiegħu.<ref name="Gold" /> == Karriera diplomatika == Fl-1987 inħatar Kummissarju Għoli ta' Malta f'Londra, kariga li żamm sal-1990. Fl-istess żmien serva wkoll bħala ambaxxatur ta' Malta għan-Norveġja, l-Iżvezja u d-Danimarka. Fl-1990 irrappreżenta wkoll lil Malta fl-Irlanda.<ref name="TimesObit" /> Matul il-mandat tiegħu f'Londra, Manduca ħadem biex jissaħħu r-relazzjonijiet diplomatiċi bejn Malta u r-Renju Unit, f'perjodu li fih ir-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi kienu għaddejjin minn diffikultajiet politiċi. Il-ħidma tiegħu f'dan ir-rwol ġiet imfaħħra minn diversi personalitajiet Maltin, fosthom l-eks [[Prim Ministru ta' Malta|Prim Ministru]] [[Eddie Fenech Adami]].<ref name="Tributes">Claudia Calleja, [https://timesofmalta.com/article/Tributes-after-perfect-gentleman-dies-at-87.543090 "Tributes after ‘perfect gentleman’ dies at 87"], ''Times of Malta'', 7 ta' Novembru 2014.</ref> == Pubblikazzjoni u ħidma kulturali == Minbarra l-karriera tiegħu fil-ġurnaliżmu u d-diplomazija, Manduca kien awtur u editur ta' diversi kotba dwar l-istorja, l-arkitettura u l-wirt kulturali ta' Malta. Bejn l-1994 u l-2005 kien l-editur tar-rivista kulturali ''Treasures of Malta'', ippubblikata minn Fondazzjoni Patrimonju Malti. Kien ukoll editur ġenerali ta' madwar tletin ktieb ippubblikat mill-istess fondazzjoni u serva bħala viċi president tagħha.<ref name="TimesObit" /><ref name="Bio" /> == Premjijiet u unuri == Fl-2003 John Manduca ngħata l-Gold Award bħala rikonoxximent għall-kontribut tiegħu fil-ġurnaliżmu professjonali. Il-premju rrikonoxxa l-karriera twila tiegħu fil-ġurnaliżmu, fix-xandir u fil-pubblikazzjoni kulturali.<ref name="Gold" /> Il-kotba tiegħu ngħataw ukoll rikonoxximent fil-[[Premju Nazzjonali tal-Ktieb]]. Fl-2002, il-ktieb ''Palace of the Grand Masters in Valletta'' kiseb it-tieni post fil-kategorija tal-kotba b'lingwa oħra, kif ukoll il-premju għall-aħjar disinn ta' ktieb bl-Ingliż. Fl-2003, ''Antique Furniture in Malta'' kiseb it-tieni post fl-istess kategorija.<ref name="BookPrize">Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, [https://ktieb.org.mt/news-en/the-history-of-the-national-book-prize/ "The History of the National Book Prize"], ir-reġistru uffiċjali tal-premjijiet.</ref> F'Jum ir-Repubblika tal-2010, Manduca ġie maħtur membru tal-Ordni Nazzjonali tal-Mertu mill-[[President ta' Malta|President]] ta' Malta [[George Abela]], bħala rikonoxximent għall-ħidma tiegħu fil-qasam pubbliku, kulturali u diplomatiku.<ref name="TimesObit" /><ref name="Tributes" /> Fl-2005 ingħata wkoll premju għall-kontribut tiegħu fit-turiżmu kulturali.<ref name="Bio" /> == Ħajja personali u mewt == John Manduca żżewweġ lil Sylvia Parnis fl-1954. Il-koppja kellha erbat itfal.<ref name="Bio" /> Miet fis-6 ta' Novembru 2014, fl-età ta' 87 sena. Il-funeral tiegħu sar fil-[[Katidral Metropolitan ta’ San Pawl|Katidral tal-Imdina]]. Wara mewtu, diversi personalitajiet Maltin, fosthom l-eks Prim Ministru Eddie Fenech Adami u ħabib tiegħu Martin Scicluna, sellmu l-memorja tiegħu u fakkru l-kontribut tiegħu lil Malta bħala ġurnalist, xandar u diplomatiku.<ref name="Tributes" /><ref name="TimesObit" /> == Referenzi == {{Reflist}} cn27jtvz6uornr0mlyb16b35y662b09 0 34781 333609 2026-11-04T11:46:45Z EnriqueTabone 15661 Intro 333609 wikitext text/x-wiki '''Mariella Pisani Bencini''' hija awtriċi, preżentatriċi u produttriċi televiżiva Maltija, magħrufa l-aktar għall-ħidma tagħha fil-qasam tal-kultura u l-arti f'Malta. Hija magħrufa wkoll għall-programm televiżiv kulturali ''Meander'', li permezz tiegħu tat viżibbiltà lill-artisti u lill-ħidma kulturali lokali għal diversi snin.<ref name="MSA">Malta Society of Arts, [https://artsmalta.org/gold-medal-award/ Gold Medal Award – 2021: Mariella Pisani Bencini].</ref> tsjjxtgonad6xmf8s3dgend7nwq6i9g 333610 333609 2026-11-04T11:55:35Z EnriqueTabone 15661 Karriera 333610 wikitext text/x-wiki '''Mariella Pisani Bencini''' hija awtriċi, preżentatriċi u produttriċi televiżiva Maltija, magħrufa l-aktar għall-ħidma tagħha fil-qasam tal-kultura u l-arti f'Malta. Hija magħrufa wkoll għall-programm televiżiv kulturali ''Meander'', li permezz tiegħu tat viżibbiltà lill-artisti u lill-ħidma kulturali lokali għal diversi snin.<ref name="MSA">Malta Society of Arts, [https://artsmalta.org/gold-medal-award/ Gold Medal Award – 2021: Mariella Pisani Bencini].</ref> == Karriera == Pisani Bencini ħadmet bħala riċerkatriċi, kittieba ta' skripts, produttriċi u preżentatriċi televiżiva. Hija magħrufa b'mod partikolari għall-programm kulturali ''Meander'', li dam jixxandar għal madwar 27 sena. Għal madwar 20 sena l-programm kien jixxandar fuq TVM, qabel ma kompla fuq Net TV.<ref name="MSA"/> Permezz ta' ''Meander'', Pisani Bencini ddokumentat l-iżvilupp tal-arti u tal-kultura f'Malta u tat spazju lil diversi artisti u personalitajiet kulturali biex jippreżentaw ix-xogħol tagħhom. Minbarra x-xogħol tagħha fit-televiżjoni, hija kitbet diversi skripts għar-radju u għat-televiżjoni.<ref name="Independent">The Malta Independent, [https://www.independent.com.mt/articles/2022-01-06/newspaper-lifestyleculture/Malta-Society-of-Arts-awards-its-Gold-Medal-6736239568 Malta Society of Arts awards its Gold Medal], 6 ta' Jannar 2022.</ref> c2t5xze2tqz962ndsipuffap006goih 333611 333610 2026-11-04T11:55:55Z EnriqueTabone 15661 Fixed heading 333611 wikitext text/x-wiki '''Mariella Pisani Bencini''' hija awtriċi, preżentatriċi u produttriċi televiżiva Maltija, magħrufa l-aktar għall-ħidma tagħha fil-qasam tal-kultura u l-arti f'Malta. Hija magħrufa wkoll għall-programm televiżiv kulturali ''Meander'', li permezz tiegħu tat viżibbiltà lill-artisti u lill-ħidma kulturali lokali għal diversi snin.<ref name="MSA">Malta Society of Arts, [https://artsmalta.org/gold-medal-award/ Gold Medal Award – 2021: Mariella Pisani Bencini].</ref> == Karriera == Pisani Bencini ħadmet bħala riċerkatriċi, kittieba ta' skripts, produttriċi u preżentatriċi televiżiva. Hija magħrufa b'mod partikolari għall-programm kulturali ''Meander'', li dam jixxandar għal madwar 27 sena. Għal madwar 20 sena l-programm kien jixxandar fuq TVM, qabel ma kompla fuq Net TV.<ref name="MSA"/> Permezz ta' ''Meander'', Pisani Bencini ddokumentat l-iżvilupp tal-arti u tal-kultura f'Malta u tat spazju lil diversi artisti u personalitajiet kulturali biex jippreżentaw ix-xogħol tagħhom. Minbarra x-xogħol tagħha fit-televiżjoni, hija kitbet diversi skripts għar-radju u għat-televiżjoni.<ref name="Independent">The Malta Independent, [https://www.independent.com.mt/articles/2022-01-06/newspaper-lifestyleculture/Malta-Society-of-Arts-awards-its-Gold-Medal-6736239568 Malta Society of Arts awards its Gold Medal], 6 ta' Jannar 2022.</ref> l8izthap12vlov4px5qffuzbovxuj6o 333612 333611 2026-11-04T11:56:30Z EnriqueTabone 15661 Kitba u letteratura 333612 wikitext text/x-wiki '''Mariella Pisani Bencini''' hija awtriċi, preżentatriċi u produttriċi televiżiva Maltija, magħrufa l-aktar għall-ħidma tagħha fil-qasam tal-kultura u l-arti f'Malta. Hija magħrufa wkoll għall-programm televiżiv kulturali ''Meander'', li permezz tiegħu tat viżibbiltà lill-artisti u lill-ħidma kulturali lokali għal diversi snin.<ref name="MSA">Malta Society of Arts, [https://artsmalta.org/gold-medal-award/ Gold Medal Award – 2021: Mariella Pisani Bencini].</ref> == Karriera == Pisani Bencini ħadmet bħala riċerkatriċi, kittieba ta' skripts, produttriċi u preżentatriċi televiżiva. Hija magħrufa b'mod partikolari għall-programm kulturali ''Meander'', li dam jixxandar għal madwar 27 sena. Għal madwar 20 sena l-programm kien jixxandar fuq TVM, qabel ma kompla fuq Net TV.<ref name="MSA"/> Permezz ta' ''Meander'', Pisani Bencini ddokumentat l-iżvilupp tal-arti u tal-kultura f'Malta u tat spazju lil diversi artisti u personalitajiet kulturali biex jippreżentaw ix-xogħol tagħhom. Minbarra x-xogħol tagħha fit-televiżjoni, hija kitbet diversi skripts għar-radju u għat-televiżjoni.<ref name="Independent">The Malta Independent, [https://www.independent.com.mt/articles/2022-01-06/newspaper-lifestyleculture/Malta-Society-of-Arts-awards-its-Gold-Medal-6736239568 Malta Society of Arts awards its Gold Medal], 6 ta' Jannar 2022.</ref> == Kitba u letteratura == Bħala awtriċi, Pisani Bencini ppubblikat żewġ rumanzi. Fl-2004 ippubblikat ir-rumanz ''Tliet Nisa u Mara'', permezz ta' Klabb Kotba Maltin. Dan ix-xogħol rebaħ l-ewwel premju fil-kategorija tal-proża letterarja fil-Premju Nazzjonali tal-Ktieb tal-2005, għall-kotba ppubblikati fl-2004.<ref name="KBP">Il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, [https://ktieb.org.mt/mt/national-book-prize/ Ir-rebbieħa tal-Premju Nazzjonali tal-Ktieb], kategorija tal-proża letterarja, 2005.</ref> Fl-2018 ippubblikat it-tieni rumanz tagħha, ''We Belong'', din id-darba miktub bl-Ingliż u ppubblikat minn Kite Group.<ref name="MSA"/><ref name="Longlist">Il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, [https://ktieb.org.mt/news-en/national-book-prize-and-terramaxka-2019-the-longlist/ National Book Prize and Terramaxka 2019 – The Longlist].</ref> jcl0pe7ybx2tu2sv0yonq5o8glc8eye 333613 333612 2026-11-04T11:57:24Z EnriqueTabone 15661 Premjijiet 333613 wikitext text/x-wiki '''Mariella Pisani Bencini''' hija awtriċi, preżentatriċi u produttriċi televiżiva Maltija, magħrufa l-aktar għall-ħidma tagħha fil-qasam tal-kultura u l-arti f'Malta. Hija magħrufa wkoll għall-programm televiżiv kulturali ''Meander'', li permezz tiegħu tat viżibbiltà lill-artisti u lill-ħidma kulturali lokali għal diversi snin.<ref name="MSA">Malta Society of Arts, [https://artsmalta.org/gold-medal-award/ Gold Medal Award – 2021: Mariella Pisani Bencini].</ref> == Karriera == Pisani Bencini ħadmet bħala riċerkatriċi, kittieba ta' skripts, produttriċi u preżentatriċi televiżiva. Hija magħrufa b'mod partikolari għall-programm kulturali ''Meander'', li dam jixxandar għal madwar 27 sena. Għal madwar 20 sena l-programm kien jixxandar fuq TVM, qabel ma kompla fuq Net TV.<ref name="MSA"/> Permezz ta' ''Meander'', Pisani Bencini ddokumentat l-iżvilupp tal-arti u tal-kultura f'Malta u tat spazju lil diversi artisti u personalitajiet kulturali biex jippreżentaw ix-xogħol tagħhom. Minbarra x-xogħol tagħha fit-televiżjoni, hija kitbet diversi skripts għar-radju u għat-televiżjoni.<ref name="Independent">The Malta Independent, [https://www.independent.com.mt/articles/2022-01-06/newspaper-lifestyleculture/Malta-Society-of-Arts-awards-its-Gold-Medal-6736239568 Malta Society of Arts awards its Gold Medal], 6 ta' Jannar 2022.</ref> == Kitba u letteratura == Bħala awtriċi, Pisani Bencini ppubblikat żewġ rumanzi. Fl-2004 ippubblikat ir-rumanz ''Tliet Nisa u Mara'', permezz ta' Klabb Kotba Maltin. Dan ix-xogħol rebaħ l-ewwel premju fil-kategorija tal-proża letterarja fil-Premju Nazzjonali tal-Ktieb tal-2005, għall-kotba ppubblikati fl-2004.<ref name="KBP">Il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, [https://ktieb.org.mt/mt/national-book-prize/ Ir-rebbieħa tal-Premju Nazzjonali tal-Ktieb], kategorija tal-proża letterarja, 2005.</ref> Fl-2018 ippubblikat it-tieni rumanz tagħha, ''We Belong'', din id-darba miktub bl-Ingliż u ppubblikat minn Kite Group.<ref name="MSA"/><ref name="Longlist">Il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, [https://ktieb.org.mt/news-en/national-book-prize-and-terramaxka-2019-the-longlist/ National Book Prize and Terramaxka 2019 – The Longlist].</ref> == Premjijiet u rikonoxximenti == Fl-2021, il-Malta Society of Arts tat lil Pisani Bencini l-Gold Medal Award bħala rikonoxximent għall-kontribut tagħha fil-qasam tal-arti u l-kultura f'Malta. Il-premju ġie ppreżentat f'ċerimonja li saret fil-Palazz De La Salle fil-Belt Valletta, fil-preżenza tal-President ta' Malta ta' dak iż-żmien, George Vella.<ref name="Independent"/> Il-premju ngħata b'rikonoxximent għall-ħidma kontinwa tagħha fil-promozzjoni tal-arti u l-kultura, partikolarment permezz tal-programm televiżiv ''Meander''. 8kkviut0gbqb5iw91vv3ath67oa0kog