Wikipedija mtwiki https://mt.wikipedia.org/wiki/Il-Pa%C4%A1na_prin%C4%8Bipali MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Medja Speċjali Diskussjoni Utent Diskussjoni utent Wikipedija Diskussjoni Wikipedija Stampa Diskussjoni stampa MediaWiki Diskussjoni MediaWiki Mudell Diskussjoni mudell Għajnuna Diskussjoni għajnuna Kategorija Diskussjoni kategorija Portal Diskussjoni portal TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1558 333757 332156 2026-11-05T19:32:54Z EnriqueTabone 15661 /* Karriera Letterarja */ link 333757 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Oliver Friggieri''' (27 ta’ Marzu 1947 – 21 ta’ Novembru 2020) kien poeta, rumanzier, kritiku letterarju u filosfu Malti. Kien jgħallem l-Università ta’ Malta u kellu sehem ewlieni fit-twaqqif tal-istorja u l-kritika letterarja bil-[[Lingwa Maltija|Malti]], bi studji dwar [[Dun Karm Psaila|Dun Karm]], [[Rużar Briffa]] u bosta kittieba oħra. Bil-kitbiet tiegħu stinka biex jippromwovi l-lingwa u l-identità kulturali [[Malta|Maltija]]. Ħaddem bosta ġeneri ġodda għal-lingwa u kiteb l-ewwel kantata u libretti għall-ewwel oratorju bil-Malti. Wieħed mill-iktar rumanzi famużi u kontroversjali tiegħu, ''Fil-Parlament Ma Jikbrux Fjuri'' (1986), jattakka l-qasmiet tribalistiċi fis-soċjetà kkawżati mill-politika. Bħala filosfu, ken interessat l-iktar fl-epistemoloġija u l-eżistenzjaliżmu.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Montebello|isem=Mark|sena=2001|titlu=Il-Ktieb tal-Filosofija f’Malta - L-ewwel volum (A-L)|lingwa=Malti|post=Malta|pubblikatur=Pubblikazzjonijiet Indipendenza|paġni=184|isbn=9990941823}}</ref><ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Montebello|isem=Mark|sena=2009|titlu=20th Century Philosophy in Malta|lingwa=Ingliż|post=Malta|pubblikatur=Agius & Agius|paġni=126-128|isbn=9789990991314}}</ref><ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Montebello|isem=Mark|sena=2011|titlu=Malta’s Philosophy & Philosophers|lingwa=Ingliż|post=Malta|pubblikatur=PIN|paġni=152–155}}</ref> == Ħajja Bikrija u Studju == Oliver Friggieri twieled [[Furjana|il-Furjana]] fl-1947<ref name=":0">{{Ċita aħbar|kunjom=Vella|isem=Matthew|data=2020-11-21|titlu=Oliver Friggieri, intellectual who articulated nation’s consciousness, passes away|url=https://www.maltatoday.com.mt/arts/books/106051/oliver_friggieri_intellectual_who_articulated_nations_consciousness_passes_away#.YI0GhWYzaAw|pubblikazzjoni=Malta Today|data-aċċess=2021-05-01}}</ref> u kien imur l-Iskola Primarja tal-Furjana u s-[[Seminarju]] Minuri tal-Arċisqof.<ref>{{Ċita web|url=https://www.maltaseminary.org/wp/?p=1857|titlu=Tislima lill-Professur Oliver Friggieri – eks student tas-Seminarju|kunjom=Debono|isem=Karol Paul|data=2020-11-24|sit=The Archbishop's Seminary School|lingwa=Malti|data-aċċess=2021-05-01|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210125044314/https://www.maltaseminary.org/wp/?p=1857|arkivju-data=2021-01-25|url-status=dead}}</ref> Kien seminarista fis-Seminarju Maġġuri sal-1967.<ref name=":1">Friggieri, Oliver (1983). "[https://www.um.edu.mt/library/oar/bitstream/123456789/42351/1/Oliver%20Friggieri.pdf Self portrait : Oliver Friggieri]". ''Civilization: An Encyclopedia on Maltese Civilization, History and Contemporary Arts,'' '''10''': 276–280. Malta: Gulf Publishing Ltd (mill-OAR@UM).</ref> Daħal l-[[Università ta' Malta|Università Rjali ta’ Malta]] fl-1964<ref name=":1" /> u kiseb Baċellerat tal-Arti fil-Malti, it-Taljan u l-Filosofija fl-1968.<ref name=":0" /> Fl-1975 sar l-ewwel student li ggradwa MA fil-letteratura Maltija<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://akkademjatalmalti.org/2020/11/21/l-akkademja-ssellem-lill-prof-oliver-friggieri/|titlu=L-Akkademja ssellem lill-Prof. Oliver Friggieri|kunjom=L-Akkademja tal-Malti|isem=|data=2020-11-21|lingwa=mt|data-aċċess=2021-05-01}}</ref>. Fl-1978 kiseb dottorat fil-letteratura Maltija u l-Kritika Letterarja mill-Università Kattolika ta’ Milan, l-Italja bit-teżijiet ta' kritika komparatattiva ''La cultura italiana a Malta: storia e influenza letteraria e stilistica attraverso l’opera di Dun Karm'' u ''La Cultura Italiana del [[Romantiċiżmu|Romanticismo]] e la Poesia Maltese'',<ref name=":2" /> li t-tnejn ħarġu bħala kotba fl-[[Italja]]''.'' == Karriera Akkademika == Bejn l-1968 u l-1975, Friggieri għallem il-Malti u l-Filosofija fl-iskejjel sekondarji.<ref name=":2" /> Fl-1976 ingħaqad mal-Università ta’ Malta bħala assistent lettur. Inħatar lettur fl-1978, Associate Professor fl-1988 u Professur fl-1990. Kien il-Kap tad-[https://www.um.edu.mt/arts/malti Dipartiment tal-Malti] bejn l-1988 u l-2004.<ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=https://www.um.edu.mt/newspoint/news/2020/11/salute-prof-oliver-friggieri|titlu=A final salute given to Prof. Oliver Friggieri|sit=University of Malta|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://malti.mt/dwarna/id-dipartiment-tal-malti/|titlu=Id-Dipartiment tal-Malti|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-18}}</ref> Għallem u mexxa t-teżijiet ta' mijiet ta’ studenti u ħafna minnhom komplew jgħallmu l-Malti jew jirriċerkaw diversi oqsma tal-Malti.<ref name=":2" /> == Karriera Letterarja == Fis-snin ta’ wara l-indipendenza, Friggieri kien fost il-kittieba ewlenin li ppromovew  il-lingwa u l-letteratura Maltija.<ref name=":3" /> Kien wieħed mill-fundaturi tal-Moviment Qawmien Letterarju fl-1967.<ref name=":1" /> Kien membru tal-bord editorjali (1967-1973) u mbagħad l-editur (1974-75) ta’ ''Il-Polz'', il-ġurnal tal-Moviment.<ref name=":2" /> <ref>{{Ċita web|url=https://www.tvm.com.mt/en/news/new-book-in-recognition-of-oliver-friggieris-works/|titlu=New book in recognition of Oliver Friggieri's works - TVM News|kunjom=Vassallo|isem=Alvin|data=2018-03-27|sit=TVM|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-18}}</ref> Fl-1971, flimkien ma’ oħrajn, beda s-''[https://saghtar.org.mt/ Sagħtar]'', magazine letterarju u kulturali popolari ħafna mat-tfal Malti.<ref name=":1" /> Fl-istess sena, flimkien ma’ [[Pawlu Mizzi]], waqqaf il-''Klabb Kotba Maltin'', dar għall-pubblikazzjoni ta’ kotba bil-Malti.<ref name=":2" /> Fl-1980 inħatar editur tal-''[https://malti.mt/dipartimentali_cat/journal-of-maltese-studies/ Journal of Maltese Studies]''.<ref name=":2" /> Kien ukoll membru tal-''Association Internationale des Critiques Litteraires'' ta’ Pariġi.<ref name=":1" /> Friggieri ppubblika xogħlijiet f’bosta ġeneri differenti, fosthom dizzjunarji letterarji, oratorji, kantati, kritika letterarja, bijografiji letterarji u antoloġiji ta’ poeżiji tiegħu u ta’ kittieba oħra. Kiteb il-librett tal-ewwel oratorju (Pawlu ta’ Malta, 1989) u l-ewwel kankata (L-Għanja ta’ Malta, 1989) bil-Malti,<ref name=":2" /> it-tnejn li huma b’mużika ta’ [[Charles Camilleri]].<ref>{{Ċita web|url=http://icb.ifcm.net/development-choral-singing-malta/|titlu=The Development of Choral Singing in Malta: A Historical Overview|kunjom=Bondin|isem=Joseph Vella|data=2013-04-15|sit=The IFCM Magazine|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-27}}</ref> Friggieri analizza wkoll ix-xogħlijiet tal-pijunieri tal-kitba bil-Malti bħal [[Pietru Caxaro]]<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Friggieri|isem1=Oliver|sena=1998-1999|titlu=POINTS OF CONTACT BETWEEN ITALIAN ROMANTICISM AND MALTESE LITERATURE: The Maltese literary background|url=https://scripta.journals.yorku.ca/index.php/scripta/article/view/39988/36201|rivista=Scripta Mediterranea|lingwa=Ingliż|volum=XIX-XX|paġni=93-108}}</ref> u [[Mikiel Anton Vassalli]]<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Friggieri|isem=Oliver|sena=2016|titlu=Il-Kantilena ta' Pietru Caxaro : interpretazzjoni Rinaxximentali|url=https://www.worldcat.org/oclc/970777164|lingwa=Malti|post=L-Imsida, Malta|pubblikatur=Malta University Press|isbn=}}</ref>. Ix-xogħlijiet tiegħu ġew pubblikati f’16-il lingwa, fosthom l-Ingliż, il-Franċiż, il-Ġermaniz, it-Taljan u l-Grieg.<ref name=":4" /> Friggieri ppubblika bosta artikli f’ġurnali bil-Malti bħal ''L-Orizzont'' u ''In-Nazzjon'', rumanzi u novelli.<ref name=":1" /> Ħafna minn dawn ix-xogħlijiet fihom riflessjonijiet filosofiċi u eżistenzjali u ħafna drabi element ta’ patos.<ref name=":5">{{Ċita rivista|kunjom1=Briffa|isem1=Charles|sena=1997|titlu=The Voice of a Nation's Conscience: Oliver Friggieri's Fiction in Recent Maltese Literature|url=http://dx.doi.org/10.2307/40152810|rivista=World Literature Today|volum=71|numru=3|paġni=495}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=http://www.giuris.org/ritrfriggieri.htm|titlu=Oliver Friggieri: Il maggiore poeta maltese contemporaneo|kunjom=Risica|isem=Giuseppe|sit=Poesis Anima Mundi|lingwa=Taljan|data-aċċess=2021-06-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080518071354/http://www.giuris.org/ritrfriggieri.htm|arkivju-data=2008-05-18|url-status=dead}}</ref> Ir-rumanz tiegħu ''Fil-Parlament ma Jikbrux Fjuri'' kien kontroversjali meta ħareġ fl-1986 minħabba li wera b’mod ċar it-tribaliżmu politiku f’Malta. Kiteb ukoll il-poeżija ''Karin u Raymond'' f’ġieħ [[Karin Grech]] u [[Raymond Caruana]], vittmi tal-vjolenza politika f’Malta fis-snin sebgħin u tmenin tas-seklu għoxrin.<ref name=":0" /> Friggieri kien parti mill-kumitat li qaleb it-testi legali tal-Unjoni Ewropea għall-Malti.<ref>{{Ċita web|url=http://www.zeit.de/2005/18/Malta_2?page=all|titlu=»Kif inti?« – »Tajjeb!«|kunjom=Strassmann|isem=Burkhard|data=2005-04-28|sit=Ziet Online|lingwa=Ġermaniż|data-aċċess=2021-06-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20051122093042/http://www.zeit.de/2005/18/Malta_2?page=all|arkivju-data=2005-11-22|url-status=bot: unknown}}</ref> Qaleb għall-Malti wkoll diversi xogħlijiet letterarji mill-Ingliż, mit-Taljan u mil-Latin.<ref name=":5" /> Fl-2008 ippubblika l-awtobijografija ''Fjuri li ma Jinxfux'', li jkopri s-snin bejn l-1955 u l-1990.<ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2008-12-28/local-news/%C3%A2%E2%82%AC%CB%9CFjuri-Li-ma-jinxfux-%C3%A2%E2%82%AC%E2%80%9C-Tifkiriet-1955-1990%C3%A2%E2%82%AC%E2%84%A2-218044|titlu=‘Fjuri Li ma jinxfux – Tifkiriet 1955-1990’ - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=2021-06-18}}</ref> Fl-2013 intalab imexxi l-Fondazzjoni għaċ-Ċelebrazzjonijiet Nazzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/oliver-friggieri-heads-new-anniversary-committee.675553|titlu=Oliver Friggieri heads new anniversary committee|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2021-06-18}}</ref> Rebaħ il-Premju Nazzjonali tal-Ktieb diversi drabi u fl-2016 ingħata l-midalja tad-deheb Ġieħ l-Akkademja tal-Malti.<ref>{{Ċita web|url=https://akkademjatalmalti.org/gieh-l-akkademja-tal-malti/2016-prof-oliver-friggieri/|titlu=Il-Professur Oliver Friggieri rebbieħ tal-Midalja tad-Deheb ‘Ġieħ l-Akkademja tal-Malti’ 2016|data=2016-11-14|sit=L-Akkademja tal-Malti|lingwa=Malti|data-aċċess=2021-06-18}}</ref> == Ħajja Personali u Mewt == Oliver Friggieri kien miżżewweġ lil Eileen u kellhom tifla waħda, Sara, u żewġ neputijiet.<ref name=":2" /> [[Stampa:Oliver Friggieri funeral procession.jpg|daqsminuri|Il-korteo funebri ta' Oliver Friggieri ħdejn il-Knisja Arċipretali ta' San Publiju, [[Furjana|il-Furjana]]]] Miet fil-21 ta’ Novembru 2020.<ref name=":3">{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/oliver-friggieri-dies-aged-73.833407|titlu=Oliver Friggieri, a giant of Maltese literature, dies aged 73|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> Il-Gvern ta’ Malta onorah b’funeral statali<ref name=":4">{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2020-11-22/local-news/Oliver-Friggieri-to-be-given-state-funeral-6736228865|titlu=Oliver Friggieri funeral to be organised by the government - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> u jum ta’ luttu nazzjonali fil-25 ta’ Novembru 2020.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/national-day-of-mourning-for-oliver-friggieri-on-wednesday.834070|titlu=National day of mourning for Oliver Friggieri on Wednesday|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> It-tebut tiegħu tqiegħed fil-Knisja Arċipretali tal-Furjana u għadda mill-Università ta' Malta, Tal-Qroqq, qabel ma ttieħed l-Imdina għall-quddiesa funebri mmexxija mill-Arċisqof [[Charles J. Scicluna]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.um.edu.mt/newspoint/news/2020/11/salute-prof-oliver-friggieri|titlu=A final salute given to Prof. Oliver Friggieri|sit=University of Malta|data-aċċess=2021-05-03|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210503205908/https://www.um.edu.mt/newspoint/news/2020/11/salute-prof-oliver-friggieri|arkivju-data=2021-05-03|url-status=dead}}</ref> F'Diċembru 2020, permezz ta' mozzjoni mressqa mill-Minority Leader tal-[[Partit Nazzjonalista]] [[James Aaron Ellul]] fil-Kunsill Lokali tal-Furjana sar magħruf li parti minn Triq l-Argotti, kantuniera ma’ Pjazza San Kalċidonju u ma’ Triq l-Iljun fil-Furjana se tkun qed tissemma għal Friggieri. <ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/triq-fil-furjana-se-tissemma-ghal-prof-oliver-friggieri/}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://netnews.com.mt/2020/12/16/triq-fil-floriana-se-tissemma-ghal-oliver-friggieri-wara-mozzjoni-tal-pn/}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://maltadaily.mt/oiver-friggieri-to-get-street-named-after-him/}}</ref> F'Marzu 2021 tħabbar li se jsir monument disinjat mill-iskultur John Grima f'ġieħ Oliver Friggieri, il-Furjana, fejn twieled u trabba.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/oliver-friggieri-monument-to-be-erected-in-floriana.856102|titlu=Oliver Friggieri monument to be erected in Floriana|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> Il-monument ġie inawgurat fil-11 ta' Diċembru, 2023, jinkludi versi mill-poeżija tiegħu ''Jekk'', u jinsab faċċata tal-monument ta' Dun Karm Psaila. <ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/monument-literary-giant-oliver-friggieri-unveiled-floriana.1072440|titlu=Monument to literary giant Oliver Friggieri unveiled in Floriana|kunjom=Claudia Calleja|data=11 ta' Diċembru, 2023|sit=Times of Malta|lingwa=EN}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2023-12-12/local-news/Monument-dedicated-to-Oliver-Friggieri-unveiled-in-Floriana-6736257062|titlu=Monument dedicated to Oliver Friggieri unveiled in Floriana|data=12 ta' Diċembru, 2023|sit=The Malta Independent|lingwa=EN|data-aċċess=30 ta' Awwissu, 2025}}</ref> == Kittieb == Friggieri kiteb għadd kbir ta' kotba ta' ħafna ġeneri, maħruġa f'[[Malta]] kif ukoll u f'ħafna pajjiżi barranin. Ir-rumanzi, in-novelli u l-poeżiji tiegħu nqalbu f'ħafna ilsna. Kotba tiegħu dehru bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]], [[Lingwa Taljana|Taljan]], [[Lingwa Franċiża|Franċiż]], Maċedonjan, Sloven, Serbo-Kroat, [[Lingwa Griega|Grieg]], Romen, Għarbi, Bengali, Urdu, Russu. L-istudji tiegħu, bl-Ingliż u bit-Taljan, dehru f'għadd ta' rivisti akkademiċi madwar id-dinja. Ħa sehem f'iktar minn sittin kungress internazzjonali tal-Letterarura u rebaħ diversi premjijiet internazzjonali. Qaleb għall-[[Lingwa Maltija|Malti]] bosta xogħlijiet mil-[[Lingwa Latina|Latin]], Ingliż u Taljan. Kien lecturer fl-Università ta' Malta fil-letteratura Maltija. Din li ġejja mhijiex il-lista kompluta tax-xogħlijiet letterarji ta' Oliver Friggieri. === Dizzjunarju === * ''Dizzjunarju ta' Termini Letterarji'', (1996) - Dan id-dizzjunarju fih ħażna kbira ta' termini li jmissu l-oqsma kollha tal-kritika letterarja, mit-teorija sa l-istilistika, mill-istorja tal-letteratura sal-kritika prattika, u wkoll termini kritiċi ta' xeħta filosofika u lingwistika. Fih ukoll it-termini kollha li jsawru l-vokabolarju tal-metrika, li fi tmiem il-volum hi miġbura għaliha. L-awtur ifisser it-termini fihom infushom, u dan iwassal biex id-dizzjunarju jista' jinqeda bih kull min hu interessat fl-istudju tal-letteratura fiha nnifisha. Huwa jseddaq it-tifsira tat-termini b'eżempji mil-letteratura Maltija. Id-dizzjunarju hu miktub hekk li jista' jkun ta' fejda f'livelli differenti tal-istudju tal-letteratura, waqt li joffri lill-istudjuż u lill-kittieb it-tagħrif meħtieġ kollu dwar l-arti tal-kelma. === Ġabriet ta' Novelli === * ''Stejjer Għal Qabel Jidlam'' (1986) - F'kull rakkont, b'kitba sempliċi u mimlija implikazzjonijiet, Friggieri xtaq ipinġi karattru mdawwar minn ambjent li jweġġgħu b'mod jew b'ieħor. Hu u jirrakkonta lil Malta li jaf, fittex li jesprimi wkoll il-verità ewlenija: kull qalb tinsab f'dinja waħda, iżda r-realtà hi waħda għal kulħadd, għad li mhux kulħadd iħossha bl-istess qawwa u mhux kulħadd jgħaddi mill-istess tbatija. * ''Fil-Gżira Taparsi Jikbru l-Fjuri'' (1991) === Rumanzi === * ''[[Il-Gidba]]'' (1977) * ''[[L-Istramb]]'' (1980) * ''[[Fil-Parlament ma Jikbrux Fjuri]]'' (1986) - rumanz li fiż-żmien politikament imqalleb ta' Malta qanqal kontroversja politika kbira. Issemma sikwit fil-[[Parlament]], u l-frażi tal-istess isem saret kważi idjoma fl-ilsien Malti. L-awtur kien intervistat minn stazzjonijiet u ġurnali barranin. Għall-preżentazzjoni tiegħu marru mijiet ta' nies, u r-rumanz xtered bl-eluf. Friggieri jikteb dwar l-għeruq tal-konflitti bejn iż-żewġ partiti politiċi u jibni karattru ewlieni, [[Karlu Manju]], li jirrapreżenta lill-Malti ħieles. Huwa rumanz politiku, ta' mħabba, reliġjuż... rumanz li għamel storja... għax jitkellem dwar il-qawwa tal-bniedem tat-triq. * ''[[Ġiżimin li Qatt ma Jiftaħ]]'' (1998) - B'taħlita ta' tifkiriet u immaġinazzjoni dan ir-rumanz jibni l-ambjent tas-snin ħamsin biex jippreżenta l-mixja lejn il-maturita' fi ħdan familja ċkejkna. Il-ġrajja sseħħ f'Malta, iżda hi miktuba hekk li tista' sseħħ kullimkien. Kwadri differenti jsawru bejniethom dinja magħluqa, waħda li minnha tingħaraf ir-realta' fil-kumplessitajiet tagħha. Il-ġrajja timxi bla waqfien lejn il-qofol, waqt li tixħet dawl fuq ħajja li tbiddlet ħafna. * ''[[It-Tfal Jiġu bil-Vapuri]]'' (2000) - Din il-ġrajja sseħħ f'dinja raħlija fil-bidu tas-seklu għoxrin, il-wied, il-kampanja, it-toroq, id-dar, id-dawriet: ambjent antik sħiħ hu mfisser bir-reqqa. Susanna u Arturu huma vittmi taċ-ċirkustanzi. Dun Grejbel hu l-qassis ideali li l-qdusija tiegħu stess tkissru f'għajnejn il-bnedmin. Is-Sinjura, il-missier, u karattri oħrajn jiffurmaw epoka sħiħa. Dan il-ktieb inħadem ukoll f'teleserial u ntwera fuq stazzjon televiżiv lokali. * ''[[La Jibbnazza Niġi Lura]]'' (2006) - Rumanz li jkompli ma' ''It-Tfal Jigu bil-Vapuri''. Storja dwar Susanna, Arturu, is-Sinjura, Dun Grejbel, Katarina, Stiefnu, u oħrajn f'raħal żgħir maqtugħ għalih waħdu. Hemm ukoll il-ħajja kkulurita tal-port. Kollox idur madwar qassis twajjeb, maħbub u mweġġa'. * ''Dik id-Dgħajsa f’Nofs il-Port'' (2011) - Rumanz li jkompli maż-żewġ rumanzi ta’ qablu, ''It-Tfal Jiġu bil-Vapuri'' u ''La Jibbnazza Niġi Lura''. Storja ta’ nies vittmi taċ-ċirkustanzi: Susanna, Arturu, Dun Grejbel, Katarina, Stiefnu u oħrajn, fosthom Wistin li qiegħed ifittex il-passat tiegħu. Fl-ambjent tal-port tiġri wkoll parti kbira mir-rakkont. Kollox idur madwar Dun Grejbel, qassis twajjeb li jispiċċa biex ibati ħafna. Rumanz li permezz tal-passat jirrakkonta sitwazzjonijiet ta’ kull żmien. === Poeżiji === * Il-poeżiji tiegħu kollha nġabru taħt l-isem ''Oliver Friggieri: Il-Poeżiji Miġbura'' (2002). [[Stampa:Il-poeżija Jekk fuq bus shelter f'Ħaż-Żabbar, Malta.jpg|daqsminuri|Il-poeżija [https://www.youtube.com/watch?v=Vt8ynirTXFE&ab_channel=KelmaKelma Jekk] ta' Oliver Friggieri f'bus shelter f'[[Ħaż-Żabbar]]]] "''Jekk''" (il-poeżija li xi versi minnha jinsabu fuq il-bus shelters Maltin) Jekk tifhem x'jgħidu l-kwiekeb lill-qamar tul il-lej', jekk tagħraf minn fejn telaq is-sħab, fejn sejjer, fej', jekk tirfes kull mogħdija u tterraq kullimkien, jekk tkellem lil kull ħlejqa li tikber fil-ħolqien, jekk togħdos fl-ibħra kollha u tmiss qiegħ l-oċean, jekk titla' kull muntanja u titfi kull vulkan, jekk tifhem lil kull siġra u tkellem lil kull fjur, jekk torqod ma' kull dudu u tqum ma' kull għasfur, jekk tgħodd in-numri kollha u taf kull alfabett, jekk tħott kull teorema u żżarma kull kunċett, jekk togħxa b'kull tbissima u tokrob b'kull uġigħ, jekk toftoq il-kliem kollu u ssib is-sens li fih, jekk taf kif kien il-bidu u kif se jkun it-tmiem, jekk taf kull fuq, kull isfel, kull wara, kull quddiem, jekk taf għaliex kull għabex iżelleġ kull żerniq, jekk taf kemm hija twila, kemm twila, twila t-triq, jekk taf għaliex l-iżbalji, u taf x'inhu perfett, jekk taf għax serp jitkaxkar u għax itir farfett, jekk ittawwalt iżżejjed fuq xifer il-ġibjun tal-qalb biex issa ttella' bis-satal x'hemm midfun, jekk il-maltemp sikkittu u lill-irjieħ raqqadt, jekk l-ilmijiet nixxitfhom u lin-nirien qabbadt, jekk fhimt kull mistoqsija u jekk kull ħalfa ħlift, u jekk kull rebħa rbaħtha u jekk kull telfa tlift, - il-petali tal-warda waqgħulek minn idejk, dan l-univers itektek inqasam hemm, f'riġlejk. Il-ħajja mistoqsija miġbura f'elf għaliex, u ssirlek poeżija jekk int ma tweġibhiex. '''Hekk biss ikun poeta''' Għax hekk ikun poeta. Jitkellem bi tbissima, iħoss b’qalb tikwi nar, u jaħraq dinja sħiħa bi mħabbtu lejl u nhar. Iweġġa’ bla ma jsawwat, jissawwat bla jiqliel, il-ġid jislet mill-ħażen, fil-kruha jara l-ġmiel. Ibaħħar fl-oċejani u jogħdos f’qiegħ id-dmugħ, b’testment bla flus iħalli il-kliem, teżor tar-ruħ. Iżomm ma’ xofftu l-kalċi bla ma jitilqu qatt, ilaqqat l-aħħar qatra bla ma jintebaħ ħadd. U jolfoq bla jinstema’, ibati taħt sigriet, bid-dmugħ jidlek il-ġrieħi, bix-xejn jimla x-xewqiet. F’deżert ta’ solitudni bil-pass ta’ nkiss inkiss iterraq sa ma jasal f’riġlejn il-kurċifiss. Il-golgota twelidu, il-golgota xortih, il-golgota li tkissru, il-golgota li tqawwih. Hekk biss ikun poeta. Ara ukoll il-poeżija [[Karin Grech|Karin u Raymond]] === Oratorji === * ''Pawlu ta' Malta'' (1985) * ''Dun Ġorġ'' (2001) === Cantata === * ''L-Għanja ta' Malta'' (1989) * ''Ħodon Fjuri lil San Publju'' (2010) === Awtobijografija === * ''Fjuri li ma jinxfux, Tifkiriet 1955-1990'' (2008) - Ktieb ta’ memorji bejn esperjenzi personali, drawwiet soċjali, u battalji tal-partiti politiċi. Rakkont mimli stampi ta’ nies, avvenimenti, postijiet, l-aktar ta’ Balzunetta, il-[[Port il-Kbir]] u l-inħawi. Toroq bla wisq traffiku, tfal jilagħbu kullimkien, nisa bl-għonnella, djar bla televiżjoni, tallaba jorqdu barra, Malta kolonja Ingliża. L-awtur ipinġi kwadri kurjużi miż-żmien ta’ tfulitu sa perijodu mqalleb ħafna fl-Istorja ta’ Malta. Jirrakkonta l-ġlieda bejn il-[[Knisja Kattolika]] u l-[[Partit Laburista]], kif għexha hu stess, tifel fil-[[MUSEUM]] u mbagħad Seminarista, fi żmien l-[[Interdett]]. Jippreżenta l-ħajja sempliċi tas-snin ħamsin u sittin, u jħallat episodji privati ma’ ġrajjiet drammatiċi fl-epoka ta’ [[Ġorġ Borg Olivier]], [[Dom Mintoff]], [[Karmenu Mifsud Bonnici]] u [[Eddie Fenech Adami]]. Jirrakkonta kif snin wara ddiskuta din is-sitwazzjoni fil-privat u fit-tul ma’ Mintoff, li kien hu stess li bi frażi li qal fil-Parlament ’Min m’għandux x’jagħmel jikteb ktieb!’ kien wasslu biex jikteb ir-rumanz ''Fil-Parlament ma Jikbrux Fjuri'' (1986). === Kritika Letterarja === * Kittieba ta’ Żmienna, 1970 * Ir-Ruħ fil-Kelma, 1973, * Ġ.A. Vassallo - 'Il-Ġifen Tork', 1975 * Il-Kultura Taljana f'Dun Karm, 1976 * Fl-Għarbiel, 1976 * Mekkaniżmi Metaforiċi f'Dun Karm, 1978 * Storja tal-Letteratura Maltija, I, 1979 * Saġġi Kritiċi, 1979 * Ellul Mercer f''Leli ta' Ħaż-Żgħir' - Mir-Realtà għall-Kuxjenza, 1983 * Ġwann Mamo - Il-Kittieb tar-Riforma Soċjali, 1984 * L-Idea tal-Letteratura, Bugelli, 1986 * Dun Karm - 'Il-Jien u Lil hinn Minnu', T. Cortis, 1988 * Dun Karm, 1989 * Saggi sulla letteratura maltese, 1989 * Il-Kuxjenza Nazzjonali Maltija, 1995 * L-Istudji Kritiċi Miġbura, I, edizzjoni mħejjija minn Victor Fenech, 1995 * L-Istorja tal-Poeżija Maltija, Pubblikazzjonijiet Indipendenza, 2001 * Rużar Briffa - L-Aħħar Poeżiji u Taħdita Letterarja, 1974 * Dun Karm - Il-Poeżiji Miġbura, 1980 * Rużar Briffa - Il-Poeżiji Miġbura, 1983 * Dun Karm - Le poesie italiane, 2007 (il-poeżiji kollha bit-Taljan ta' Dun Karm) * Movimenti Letterari e Coscienza Romantika Maltese (1800-1921), 1979 === Bijografiji letterarji === * Dun Karm - il-Bniedem fil-Poeta, 1980 * Il-Ħajja ta' Rużar Briffa, 1984 === Antoloġiji === * Il-Ktieb tal-Poeżija Maltija, I, Testi Magħżula u Miġbura bi Studju Kritiku, 1987 (l-ewwel ġabra tal-iktar poeżiji bikrin fil-Letteratura Maltija) * Il-Ktieb tal-Poeżija Maltija, II, Testi Magħżula u Miġbura bi Studju Kritiku, 1987 (ġabra ta' xogħlijiet ta' poeti tas-sekli 19 u 20) * Il-Poeżija Maltija, 1996 == Ara ukoll == * [[Filosofija f'Malta]] == Referenzi == {{Referenzi}} == Ħoloq esterni == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20160305192817/http://www.um.edu.mt/__data/assets/pdf_file/0009/75924/Biblijografija_Oliver_Friggieri.pdf Biblijografija tax-xogħlijiet ta' Oliver Friggieri] * ''[http://www.campusfm.um.edu.mt/pages/webcastspages/tqanqal_ruh_mainpage.html Il-Kelma li Tqanqal ir-Ruħ] '' - Programm tal-kelma li fih il-Prof. Oliver Friggieri janalizza temi li jolqtu lill-bniedem mill-qrib.. * [http://www.poetaonline.net/simeonibiancamaria/intervista_Friggeri.htm L’influenza della cultura italiana a Malta nel pensiero del più grande poeta maltese vivente] * [https://web.archive.org/web/20140813124019/http://www.santiquaranta.com/Storieperunasera1.html Parla Friggieri, Malta l’isola dei racconti] * [https://web.archive.org/web/20140813123946/http://www.santiquaranta.com/Storieperunasera2.html "Storie per una sera": racconti dello scrittore maltese Oliver Friggieri] * [https://web.archive.org/web/20080518071354/http://www.giuris.org/ritrfriggieri.htm OLIVER FRIGGIERI: il maggiore poeta maltese contemporaneo] {{DEFAULTSORT:Friggieri, Oliver}} [[Kategorija:Twieldu fl-1947]] [[Kategorija:Mietu fl-2020]] [[Kategorija:Poeti Maltin]] [[Kategorija:Kittieba Maltin bil-Malti]] [[Kategorija:Tradutturi mill-Ingliż għall-Malti]] [[Kategorija:Tradutturi mit-Taljan għall-Malti]] [[Kategorija:Tradutturi mil-Latin għall-Malti]] [[Kategorija:Poeti bil-Malti]] [[Kategorija:Nies mill-Furjana]] qvwfgg0x9fchw5alm96lmoyz2tskurz 0 30149 333772 333665 2026-11-05T23:27:50Z Kent Wang 28970 Żid deskrizzjoni mar-ritratt tal-Wikidata fl-infobox; Sostituzzjoni tal-gallerija b’verżjoni tradotta mill-Portugiż 333772 wikitext text/x-wiki {{Infobox city|caption=[[:pt:Templo romano de Évora|It-Tempju Ruman ta’ Évora]], bil-[[:pt:Sé Catedral de Évora|Katidral ta’ Évora]] (fuq il-lemin fl-isfond) u l-[[:pt:Palácio dos Duques de Cadaval (Évora)#Igreja de São João Evangelista|Knisja ta’ São João Evangelista]] (fuq ix-xellug)}} '''Évora''' (pronunzja bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: [ˈɛvuɾɐ]) hija belt u muniċipalità fil-[[Portugall]]. Għandha 53,591 abitant (2021), f'erja ta' 1307.08 km².<ref>{{Ċita web|url=http://www.dgterritorio.pt/cartografia_e_geodesia/cartografia/carta_administrativa_oficial_de_portugal_caop_/caop__download_/carta_administrativa_oficial_de_portugal___versao_2017__em_vigor_/|titlu=DGTerritório - Carta Administrativa Oficial de Portugal - Versão 2017 (em vigor)|data=2018-11-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-29|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20181105172426/http://www.dgterritorio.pt/cartografia_e_geodesia/cartografia/carta_administrativa_oficial_de_portugal_caop_/caop__download_/carta_administrativa_oficial_de_portugal___versao_2017__em_vigor_/|arkivju-data=2018-11-05|url-status=dead}}</ref> Hija l-[[belt kapitali]] storika tal-[[Alentejo]] u s-sede tad-Distrett ta' Évora. Bis-saħħa taċ-ċentru storiku ppreservat sew tagħha, li għadu parzjalment imdawwar bi swar [[Medjuevu|Medjevali]] u b'bosta [[Monument|monumenti]] li jmorru lura għal diversi perjodi storiċi, fosthom tempju Ruman, Évora tniżżlet fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/361/|titlu=Historic Centre of &Eacute;vora|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-29}}</ref> Minħabba l-pożizzjoni interna tagħha, Évora hija waħda mill-iżjed bliet Portugiżi li jesperjenzaw l-ogħla temperaturi fis-sajf, u spiss tkun soġġetta għal mewġiet tas-sħana. Évora ġiet ikklassifikata fit-tieni post fl-istħarriġ dwar l-iżjed bliet Portugiżi li wieħed jgħix l-aħjar fihom, f'termini ta' kundizzjonijiet tal-għajxien, li jiġi ppubblikat kull sena fl-''Expresso''.<ref>{{Ċita web|url=http://semanal.expresso.clix.pt/imagens/ed1784/fotos/pdfs/IPDF-u0321.pdf|titlu=Stħarriġ Expresso tal-2007.|data-aċċess=2023-04-29|arkivju-url=http://arquivo.pt/wayback/20081025035303/http%3A//clix.semanal.expresso.pt/imagens/ed1784/fotos/pdfs/IPDF%2Du0321.pdf|arkivju-data=2008-10-25|url-status=dead}}</ref> Ġiet ikklassfikata fl-ewwel post fi studju dwar il-kompetittività tal-bliet kapitali tad-distretti Portugiżi li sar fl-2006 mir-riċerkaturi tax-[[xjenza]] ekonomika tal-Università ta' Minho. Flimkien ma' [[Liepāja]], il-[[Latvja]], Évora ntgħażlet biex tkun il-[[Kapitali Ewropea tal-Kultura]] fl-2027.<ref>{{Ċita web|url=https://www.portugalresident.com/evora-named-2027-european-capital-of-culture/|titlu=Évora named 2027 European Capital of Culture|kunjom=Bruxo|isem=Michael|data=2022-12-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2023-04-29|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230201232936/https://www.portugalresident.com/evora-named-2027-european-capital-of-culture/|arkivju-data=2023-02-01|url-status=dead}}</ref> == Storja == === Storja bikrija === [[File:Foral_Evora_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Foral_Evora_2.jpg|xellug|daqsminuri|161x161px|Il-Foral ta' Évora tal-1501, meta l-belt kienet tgawdi l-appoġġ ta' Manwel I tal-Portugall.]] Évora għandha [[storja]] li tmur lura għal iktar minn ħames millenji. Kienet magħrufa bħala ''Ebora'' miċ-Ċeltiċi, konfederazzjoni tribali, fin-Nofsinhar tal-Lusitani (u tax-xmara Tagus), li għamlu r-raħal bħala l-belt kapitali reġjonali tagħhom. L-oriġini [[Etimoloġija|etimoloġika]] tal-isem ''Ebora'' ġej mill-kelma antika Ċeltika ''ebora/ebura'', li hija l-plural ġenittiv tal-kelma ''eburos'' (tip ta' siġra tal-ispeċi ''Taxus baccata''), u għaldaqstant l-isem ifisser "tas-siġar tal-ispeċi ''Taxus baccata''". Il-belt ta' [[York]], fit-Tramuntana tal-[[Renju Unit|Ingilterra]], fi żmien l-[[Imperu Ruman]], kienet tissejjaħ ''Eboracum/Eburacum'', abbażi tal-isem Ċeltiku antik tal-post *''Eborakon'' (il-post fejn hemm is-siġar tat-''Taxus baccata''); għalhekk l-isem antik ta' York huwa etimoloġikament marbut mal-belt ta' Évora. Ipoteżi alternattiva hi li l-isem oriġina minn ''oro'', ''aurum'' (deheb), peress li r-Rumani kienu jwettqu bosta xogħlijiet estensivi tal-estrazzjoni tad-deheb fil-Portugall; inkella ngħatat dak l-isem għall-ħaddiem tal-avorju peress li ''ebur'' (bil-ġenittiv ''eboris'') bil-[[Lingwa Latina|Latin]] tfisser avorju. Jaf kienet il-belt kapitali tar-renju ta' Astolpas ukoll. === Żmien ir-Rumani === [[File:Foral_Evora_1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Foral_Evora_1.jpg|xellug|daqsminuri|283x283px|Tpinġija ta' Évora fl-1503, meta l-belt kienet miżgħuda rikkezzi Manwelini.]] Ir-Rumani ħakmu r-raħal fis-57 [[Ante Christum natum|Q.K]]. u kabbruh f'raħal iffortifikat bis-swar. Għad hemm fdalijiet minn dan il-perjodu fil-belt (is-swar u l-fdalijiet tal-banjijiet Rumani). [[Ġulju Ċesri]] sejħilha ''Liberalitas Julia'' (ġenerożità ta' Ġuljanu). Il-belt kibret fl-importanza tagħha peress li kienet tinsab f'salib it-toroq ta' diversi rotot importanti. Matul il-vjaġġi tiegħu f'Gaul u fil-Lusitanja, [[Plinju x-Xiħ]] żar ir-raħal ukoll u semmih fil-ktieb tiegħu ''Naturalis Historia'' bħala ''Ebora Cerealis'', minħabba l-bosta għelieqi tal-qamħ tal-madwar. Dak iż-żmien Évora saret belt rikka. Il-livell għoli tagħha fost il-muniċipalitajiet fil-''Hispania'' Rumana joħroġ fid-dieher b'mod ċar fil-bosta iskrizzjonijiet u fil-bosta muniti. It-tempju monumentali tal-Korinzji fiċ-ċentru tal-belt imur lura għas-seklu 1 [[WK|W.K]]. u x'aktarx inbena f'ġieħ l-imperatur [[Awgustu]]. Fis-seklu 4 W.K., ir-raħal diġà kellu l-isqof [[Quintianus]]. Waqt l-invażjonijiet barbariċi, Évora sfat taħt it-tmexxija tar-re tal-Viżigoti [[Leovigild]] fil-584. Iktar 'il quddiem ir-raħal ingħata l-istatus ogħla ta' belt ta' [[katidral]]. Minkejja dan, dak il-perjodu kien wieħed ta' deklin u ma tantx instabu wisq artefatti. === Żmien l-Għarab === Fis-715, il-belt inħakmet mill-[[Għarab]] Iberiċi taħt [[Tariq ibn-Ziyad]]. Matul it-tmexxija tal-Għarab (715-1165), ir-raħal, li kien parti mit-Taifa ta' Badajoz, bil-mod il-mod reġa' beda jiffjorixxi u żviluppa f'ċentru agrikolu b'fortizza u b'moskea. L-influwenza tal-Għarab għadha tista' tiġi osservata fin-natura tal-belt storika. Matul dak iż-żmien, diversi nies notevoli kienu minn Évora, inkluż Abd al-Majid ibn Abdun Al-Yaburi عبد المجيد بن عبدون اليابري, [[poeta]] b'''diwan'' li għadu jeżisti sa llum il-ġurnata. === Rikonkwista === Évora ġiet ikkonkwistata mill-ġdid mill-Għarab permezz ta' attakk sorpriża minn Gerald il-Qalbieni (Geraldo Sem Pavor) f'Settembru 1165. Ir-raħal spiċċa taħt it-tmexxija tar-re Portugiż [[Afonso I]] fl-1166. Imbagħad iffjorixxa bħala waħda mill-iżjed bliet dinamiċi fir-Renju tal-Portugall matul il-Medju Evu, speċjalment fis-seklu 15. Il-qorti tal-ewwel u tat-tieni dinastiji kienu jirresjedu hemmhekk għal perjodi twal, u bnew palazzi, monumenti u binjiet reliġjużi. Évora ospitat bosta tiġijiet irjali u fiha ttieħdu bosta deċiżjonijiet importanti. === Żmien Manwelin === [[File:Porta_de_Aviz_(litografia,_1839_-_1847).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Porta_de_Aviz_(litografia,_1839_-_1847).jpg|lemin|daqsminuri|260x260px|Fis-seklu 19, il-poter nazzjonali ta' Évora batta, minħabba l-Gwerra taż-Żewġ Aħwa.]] Évora għaddiet minn perjodu tad-deheb partikolarment matul id-Dinastija tal-Avis (1385-1580), speċjalment matul ir-renju ta' [[Manwel I]] u [[Ġwanni III]], u saret ċentru ewlieni għall-umanitajiet ([[André de Resende]] - midfun fil-[[katidral]]) u għal artisti bħall-iskultur [[Nicolau Chanterene]], il-pitturi [[Cristóvão de Figueiredo]] u [[Gregório Lopes]]; il-[[Kompożitur|kompożituri]] [[Manuel Cardoso]] u Duarte Lobo, il-kronista [[Duarte Galvão]], u l-missier tat-teatru Portugiż [[Gil Vicente]]. Évora kellha wkoll parti kbira mill-popolazzjoni tal-iskjavi tal-Portugall. [[Nicolas Clenard]], tutur Fjamming fil-qorti Portugiża, fl-1535 iddikjara li "F'Évora, qisek mort f'belt tal-[[infern]]: kull fejn tmur tiltaqa' mas-suwed biss". Il-belt saret is-sede ta' arċiveskovat fl-1540. L-università ġiet stabbilita mill-[[Ġiżwiti]] fl-1559, u mastri Ewropej kbar bħall-umanisti Fjammingi Nicolaus Clenardus (Nicolaas Cleynaerts; 1493-1542), Johannes Vasaeus (Jan Was; 1511-1561) u t-teologu [[Luis de Molina]] għaddew l-għarfien tagħhom lill-ġenerazzjonijiet lokali. Fis-seklu 18, il-Ġiżwiti, li kienu firxu l-illuminiżmu intellettwali u reliġjuż mis-seklu 16, tkeċċew mill-Portugall, l-università ngħalqet fl-1759 mill-Markiż ta' Pombal, u Évora qabdet it-triq tan-niżla. L-università reġgħet infetħet biss fl-1973. === Storja reċenti === [[File:VistaDeÉvora134.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:VistaDe%C3%89vora134.jpg|lemin|daqsminuri|260x260px|Veduta ta' Évora mis-swar.]] Il-Battalja ta' Évora ġiet miġġielda fid-29 ta' Lulju 1808 matul il-Gwerra Peniżolari. Forza żgħira ta' 2,500 Portugiż-Spanjol, megħjuna minn milizja raħħala armati b'li kellhom, ippruvat twaqqaf diviżjoni Franċiża-Spanjola kkmandata minn [[Louis Henri Loison]] iżda mingħajr suċċess. Immexxija mill-mibgħud Loison, magħruf bħala ''Maneta'' jew "ta' id waħda", il-Franċiżi attakkaw il-belt li kienet difiża mis-suldati, mill-milizja u miċ-ċittadini armati. Fl-attakk kontra l-belt, l-attakkanti qatlu lill-ġellieda u liċ-ċittadini li sabu qabel ma serqu r-rikkezzi kollha. L-invażjoni tal-Franċiżi kkawżat saħansitra 8,000 imwiet fost l-għadu, mentri l-Franċiżi ġarrbu 290 imwiet biss. Fl-1834, Évora kienet is-sit fejn il-forzi tar-Re Miguel I arrendew, u dan immarka t-tmiem tal-Gwerer Liberali. Il-bosta monumenti mibnija mill-artisti ewlenin ta' kull perjodu issa jixhdu l-wirt kulturali, artistiku u storiku rikk ta' Évora. Il-varjetà tal-istili arkitettoniċi (Rumanesk, Gotiku, Manwelin, [[Rinaxximent|Rinaxximentali]], Barokk), il-palazzi u l-labirint pittoresk tal-[[Pjazza|pjazez]] u tat-toroq dojoq taċ-ċentru tal-belt huma kollha parti mill-wirt rikk tal-belt-[[mużew]]. Fl-1909 il-belt ġarrbet ħsarat minħabba terremot. == Sit ta' Wirt Dinji == Iċ-Ċentru Storiku ta' Évora ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1986.<ref name=":0" /> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (ii)''' "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona [[Kultura|kulturali]] fid-[[Id-Dinja|dinja]], dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, [[L-Arti|l-arti]] monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-[[bniedem]]".<ref name=":0" /> == Ġeografija == === Ġeografija fiżika === Évora (b'altitudni ta' 300 metru) tinsab fl-Alentejo, reġjun kbir ta' pjanuri wesgħin fin-Nofsinhar tal-Portugall, li jmiss fit-Tramuntana max-xmara Tagus u fin-Nofsinhar mar-reġjunt ta' Algarve. Il-belt tinsab 140 kilometru (87 mil) mill-belt kapitali ta' [[Liżbona]], u 80 kilometru (50 mil) minn [[Badajoz]] fil-fruntiera [[Spanja|Spanjola]]. Hija l-belt ewlenija tar-reġjun. Is-sede tal-muniċipalità hija l-belt ta' Évora, magħmula mill-parroċċi ċiviċi ta' Évora (São Mamede, Sé, São Pedro u Santo Antão) fiċ-ċentru storiku u mill-parroċċi urbani ta' Bacelo, Senhora da Saúde, Malagueira u Horta das Figueiras 'il barra mis-swar antiki tal-belt fejn fil-fatt tirresjedi l-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni. Il-kumplament tal-parroċċi ċiviċi fil-muniċipalità huma rurali jew sottourbani u ma jagħmlux parti mill-belt għal skopijiet statistiċi. Iċ-ċentru storiku tal-belt għandu madwar 4,000 binja f'erja ta' 1.05 km² (0.41 mili kwadri). === Klima === Évora għandha klima [[Mediterran|Mediterranja]] bi sjuf sħan u nexfin u bi xtiewi miti u bl-indewwa. Il-pożizzjoni tal-belt fuq ġewwa tan-Nofsinhar tal-Portugall sikwit tagħmilha soġġetta għal nixfiet u għal deżertifikazzjoni. Bħalma huwa tipiku fuq ġewwa tal-Alentejo, Évora spiss tesperjenza temperaturi ta' sħana estrema, fejn intlaħaq saħansitra rekord ta' 46.0 °C (114.8 °F). Madankollu, it-temperatura għolja medja fis-sajf normalment tkun ta' madwar 30 °C (86 °F); ferm inqas sħuna mit-temperatura fuq ġewwa, fl-inħawi b'altitudni iktar baxxa tal-[[Peniżola]] Iberika. Dan iseħħ minħabba l-effetti marittimi fuq skala baxxa kkawżati mill-prossimità relattiva tagħha mal-[[Oċean Atlantiku]], li tikkawża wkoll spostament staġonali fit-temperaturi predominanti matul il-perjodi iktar sħan, b'temperaturi ta' billejl iktar miti f'Settembru milli f'Ġunju, kif ukoll f'Ottubru milli f'Mejju. Il-ġlata fix-xitwa hija frekwenti iżda ssoltu ma takkumulax wisq, filwaqt li l-borra niżlet darbtejn biss f'dan l-aħħar deċennju. {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |''Data'' klimatika għal Évora (Nossa Senhora da Saúde), elevazzjoni: 309 metri jew 1,014-il pied, temp. normali fl-1981-2010, temp. estremi mill-1981 sal-preżent |- !Xahar !Jan !Fra !Mar !Apr !Mej !Ġun !Lul !Aww !Set !Ott !Nov !Diċ !Sena |- !'''Temp. għolja rekord f'°C (°F)''' |24.7 (76.5) |24.3 (75.7) |31.3 (88.3) |32.3 (90.1) |37.8 (100.0) |41.8 (107.2) |45.3 (113.5) |46.0 (114.8) |44.2 (111.6) |36.7 (98.1) |27.6 (81.7) |24.4 (75.9) |46.0 (114.8) |- !Temp. għolja medja f'°C (°F) |13.4 (56.1) |14.7 (58.5) |18.0 (64.4) |19.1 (66.4) |22.6 (72.7) |27.9 (82.2) |31.1 (88.0) |31.1 (88.0) |27.8 (82.0) |22.2 (72.0) |17.1 (62.8) |13.8 (56.8) |21.6 (70.8) |- !Temp. medja ta' kuljum f'°C (°F) |9.6 (49.3) |10.7 (51.3) |13.3 (55.9) |14.3 (57.7) |17.1 (62.8) |21.4 (70.5) |23.9 (75.0) |24.1 (75.4) |21.9 (71.4) |17.7 (63.9) |13.4 (56.1) |10.5 (50.9) |16.5 (61.7) |- !Temp. baxxa medja f'°C (°F) |5.8 (42.4) |6.7 (44.1) |8.6 (47.5) |9.5 (49.1) |11.7 (53.1) |14.8 (58.6) |16.6 (61.9) |17.0 (62.6) |16.0 (60.8) |13.2 (55.8) |9.7 (49.5) |7.1 (44.8) |11.4 (52.5) |- !Temp. baxxa rekord f'°C (°F) |−2.9 (26.8) |−1.4 (29.5) |−2.3 (27.9) |2.9 (37.2) |4.9 (40.8) |6.7 (44.1) |10.9 (51.6) |11.4 (52.5) |9.1 (48.4) |5.5 (41.9) |0.0 (32.0) |−0.5 (31.1) |−2.9 (26.8) |- !Preċipitazzjoni medja f'mm (pulzieri) |60.7 (2.39) |51.9 (2.04) |43.9 (1.73) |55.0 (2.17) |46.5 (1.83) |16.5 (0.65) |4.1 (0.16) |8.2 (0.32) |32.2 (1.27) |83.6 (3.29) |87.6 (3.45) |95.1 (3.74) |585.3 (23.04) |- | colspan="14" |Sors: IPMA<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.ipma.pt/en/oclima/normais.clima/1981-2010/007/|titlu=IPMA - 007|sit=www.ipma.pt|data-aċċess=2023-04-29}}</ref> |} {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |''Data'' klimatika għal Évora (Nossa Senhora da Saúde), elevazzjoni: 321 metru jew 1,053 pied, temp. normali u estremi fl-1961-1990 |- !Xahar !Jan !Fra !Mar !Apr !Mej !Ġun !Lul !Aww !Set !Ott !Nov !Diċ !Sena |- !'''Temp. għolja rekord f'°C (°F)''' |21.0 (69.8) |24.2 (75.6) |26.0 (78.8) |29.6 (85.3) |34.2 (93.6) |41.0 (105.8) |40.6 (105.1) |39.5 (103.1) |39.7 (103.5) |32.4 (90.3) |28.4 (83.1) |21.5 (70.7) |41.0 (105.8) |- !Temp. għolja medja f'°C (°F) |12.8 (55.0) |13.7 (56.7) |15.9 (60.6) |17.8 (64.0) |21.6 (70.9) |26.2 (79.2) |30.0 (86.0) |30.2 (86.4) |27.4 (81.3) |21.7 (71.1) |16.3 (61.3) |13.1 (55.6) |20.6 (69.0) |- !Temp. medja ta' kuljum f'°C (°F) |9.4 (48.9) |10.2 (50.4) |11.8 (53.2) |13.4 (56.1) |16.3 (61.3) |20.1 (68.2) |23.0 (73.4) |23.2 (73.8) |21.6 (70.9) |17.3 (63.1) |12.7 (54.9) |9.9 (49.8) |15.7 (60.3) |- !Temp. baxxa medja f'°C (°F) |6.1 (43.0) |6.7 (44.1) |7.7 (45.9) |8.9 (48.0) |11.1 (52.0) |14.0 (57.2) |16.0 (60.8) |16.3 (61.3) |15.7 (60.3) |12.9 (55.2) |9.1 (48.4) |6.6 (43.9) |10.9 (51.7) |- !Temp. baxxa rekord f'°C (°F) |−2.9 (26.8) |−2.1 (28.2) |−0.8 (30.6) |2.0 (35.6) |4.9 (40.8) |6.7 (44.1) |9.8 (49.6) |11.0 (51.8) |7.6 (45.7) |4.0 (39.2) |0.6 (33.1) |−2.9 (26.8) |−2.9 (26.8) |- !'''Preċipitazzjoni medja f'mm (pulzieri)''' |88 (3.5) |86 (3.4) |57 (2.2) |56 (2.2) |38 (1.5) |29 (1.1) |8 (0.3) |4 (0.2) |27 (1.1) |69 (2.7) |80 (3.1) |85 (3.3) |627 (24.6) |- !Medja ta' jiem bil-preċipitazzjoni (≥ 1.0 mm) |10 |10 |7 |8 |6 |3 |1 |traċċi |3 |7 |9 |9 |73 |- !Umdità relattiva medja (%) |79 |77 |70 |67 |63 |58 |52 |51 |56 |67 |75 |79 |66 |- !Medja ta' sigħat ta' xemx fix-xahar |148 |148 |203 |220 |285 |301 |363 |346 |251 |204 |158 |144 |2,771 |- | colspan="14" |Sors: IPMA<ref name=":1" /> |} {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |''Data'' klimatika għal Évora (Mitra), 1941-1990, altitudni: 200 metru (660 pied) |- !Xahar !Jan !Fra !Mar !Apr !Mej !Ġun !Lul !Aww !Set !Ott !Nov !Diċ !Sena |- !Temp. għolja medja f'°C (°F) |13.5 (56.3) |14.7 (58.5) |17.3 (63.1) |19.5 (67.1) |23.2 (73.8) |28.1 (82.6) |32.0 (89.6) |31.8 (89.2) |28.5 (83.3) |23.1 (73.6) |17.5 (63.5) |14.2 (57.6) |22.0 (71.5) |- !Temp. medja ta' kuljum f'°C (°F) |8.5 (47.3) |9.7 (49.5) |11.7 (53.1) |13.6 (56.5) |16.6 (61.9) |20.5 (68.9) |23.3 (73.9) |23.3 (73.9) |20.9 (69.6) |16.8 (62.2) |12.3 (54.1) |9.3 (48.7) |15.5 (60.0) |- !Temp. baxxa medja f'°C (°F) |3.4 (38.1) |4.6 (40.3) |6.0 (42.8) |7.6 (45.7) |9.9 (49.8) |12.8 (55.0) |14.6 (58.3) |14.7 (58.5) |13.3 (55.9) |10.5 (50.9) |7.0 (44.6) |4.3 (39.7) |9.1 (48.3) |- !Medja ta' jiem bix-xita (≥ 0.1 mm) |10.3 |10.0 |10.0 |9.2 |6.5 |3.4 |0.7 |0.8 |3.4 |7.2 |8.6 |9.3 |79.4 |- | colspan="14" |Sors: Instituto de Meteorologia<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://apambiente.pt/sites/default/files/_SNIAMB_Agua/DRH/PlaneamentoOrdenamento/PGRH/2010-2015/PTRH6/PGRH_1_RH6_Parte2_T1A.pdf|titlu=IdM|data-aċċess=2023-04-29|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230429192347/https://apambiente.pt/sites/default/files/_SNIAMB_Agua/DRH/PlaneamentoOrdenamento/PGRH/2010-2015/PTRH6/PGRH_1_RH6_Parte2_T1A.pdf|arkivju-data=2023-04-29|url-status=dead}}</ref> |} {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |''Data'' klimatika għal Évora (Currais), 1941-1990, altitudni: 230 metru (750 pied) |- !Xahar !Jan !Fra !Mar !Apr !Mej !Ġun !Lul !Aww !Set !Ott !Nov !Diċ !Sena |- !Temp. għolja medja f'°C (°F) |13.5 (56.3) |14.7 (58.5) |17.3 (63.1) |19.8 (67.6) |23.6 (74.5) |28.8 (83.8) |32.6 (90.7) |32.3 (90.1) |29.2 (84.6) |23.3 (73.9) |17.7 (63.9) |14.1 (57.4) |22.2 (72.0) |- !Temp. medja ta' kuljum f'°C (°F) |8.6 (47.5) |9.5 (49.1) |11.5 (52.7) |13.5 (56.3) |16.5 (61.7) |20.8 (69.4) |23.6 (74.5) |23.4 (74.1) |21.4 (70.5) |17.1 (62.8) |12.4 (54.3) |9.2 (48.6) |15.6 (60.1) |- !Temp. baxxa medja f'°C (°F) |3.6 (38.5) |4.3 (39.7) |5.7 (42.3) |7.2 (45.0) |9.4 (48.9) |12.7 (54.9) |14.5 (58.1) |14.4 (57.9) |13.5 (56.3) |10.9 (51.6) |7.1 (44.8) |4.3 (39.7) |9.0 (48.1) |- !Preċipitazzjoni medja f'mm (pulzieri) |79.2 (3.12) |67.2 (2.65) |65.3 (2.57) |49.2 (1.94) |39.8 (1.57) |20.2 (0.80) |4.3 (0.17) |3.9 (0.15) |22.4 (0.88) |57.4 (2.26) |70.8 (2.79) |79.9 (3.15) |559.6 (22.05) |- !Medja ta' jiem bix-xita (≥ 0.1 mm) |13.5 |11.9 |11.2 |9.1 |6.9 |3.8 |0.8 |0.7 |3.4 |8.1 |10.3 |12.7 |92.4 |- | colspan="14" |Sors: Instituto de Meteorologia<ref name=":2" /> |} === Ġeografija umana === [[File:Evora_(35569773722).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Evora_(35569773722).jpg|daqsminuri|250x250px|Il-Ġnien ta' Diana.]] Évora hija belt ta' daqs medju u għandha bosta monumenti. Bis-saħħa tal-istorja twila tagħha, il-monumenti u l-binjiet storiċi tagħha huma attrazzjoni prinċipali għall-barranin. Madankollu, hemm ukoll bosta "Festas Populares" fejn jiġu ċċelebrati l-qaddisin, btajjel, "Feiras" (fieri) u avvenimenti kulturali (fosthom preżentazzjonijiet [[Mużika|mużikali]] mxandra fuq it-televiżjoni) li jiġu sponsorjati mill-muniċipalità u minn organizzazzjonijiet oħra.<ref>{{Ċita web|url=https://www.visitevora.net/|titlu=VisitEvora|sit=VisitEvora|lingwa=pt-PT|data-aċċess=2023-04-30}}</ref> Is-sindku attwali huwa Carlos Pinto de Sá tal-koalizzjoni tas-CDU. Id-29 ta' Ġunju hija btala muniċipali. Il-muniċipalità tikkonsisti mit-12-il parroċċa ċivika li ġejjin:<ref>{{Ċita web|url=http://dre.pt/pdf1sdip/2013/01/01901/0000200147.pdf|titlu=Liġi Portugiża 11/A2013}}</ref> * Bacelo e Senhora da Saúde; * Canaviais; * Évora (São Mamede, Sé, São Pedro u Santo Antão); * Malagueira e Horta das Figueiras; * Nossa Senhora da Graça do Divor; * Nossa Senhora da Tourega e Nossa Senhora de Guadalupe; * Nossa Senhora de Machede; * São Bento do Mato; * São Manços e São Vicente do Pigeiro; * São Miguel de Machede; * São Sebastião da Giesteira e Nossa Senhora da Boa Fé; * Torre de Coelheiros. == Ġemellaġġ == Évora hija ġemellata ma': * [[Angra do Heroísmo]], il-[[Portugall]], mill-1986; * [[Chartres]], [[Franza]], mill-2003; * [[Qazvin]], [[Iran]], mill-2016; * Il-Gżira ta' Mozambique, il-[[Możambik|Mozambique]], mill-1997; * [[Suzdal]], ir-[[Russja]], mill-1986. == Ekonomija == [[File:Evora_Sé-and-fountain-largo-das-portas-de-moura.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Evora_S%C3%A9-and-fountain-largo-das-portas-de-moura.jpg|lemin|daqsminuri|275x275px|Largo das Portas da Moura.]] Évora hija l-belt ewlenija tar-reġjun ta' Alentejo u taqdi rwol importanti bħala ċentru agrikolu u tas-servizzi. Tospita diversi istituzzjonijiet ta' importanza kbira għar-reġjun, bħall-Università statali ta' Évora u l-isptar distrettwali. Fl-2015, Embraer bnew żewġ fabbriki għall-produzzjoni tal-partijiet tal-inġenji tal-ajru flimkien ma' Ċentru [[Ewropa|Ewropew]] tal-Inġinerija.<ref>{{Ċita web|url=http://economico.sapo.pt/noticias/fabricas-da-embraer-em-evora-vao-aumentar-numero-de-trabalhadores-em-30_212126.html|titlu=Fábricas da Embraer em Évora vão aumentar número de trabalhadores em 30% {{!}} Económico|data=2016-01-29|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160129122259/http://economico.sapo.pt/noticias/fabricas-da-embraer-em-evora-vao-aumentar-numero-de-trabalhadores-em-30_212126.html|arkivju-data=2016-01-29|url-status=bot: unknown}}</ref> Fl-2022, dawn il-fabbriki nbigħu lill-kumpanija ajruspazjali Aernnova, entità korporattiva marbuta ma' Siemens Gamesa.<ref>{{Ċita web|url=https://oglobo.globo.com/economia/negocios/embraer-vende-fabricas-em-portugal-que-continuarao-fornecer-componentes-para-seus-avioes-25351469|titlu=Embraer vende fábricas em Portugal, que continuarão a fornecer componentes para seus aviões|data=2022-01-12|sit=O Globo|lingwa=pt-BR|data-aċċess=2023-04-30}}</ref> Minħabba l-importanza storika u kulturali estensiva tagħha, Évora, kif ukoll l-inħawi tal-madwar tal-belt, fis-snin 10 tas-seklu 21 esperjenzaw żieda kbira fis-settur tat-turiżmu internazzjonali, li wasslet għall-kostruzzjoni ta' bosta lukandi, B&Bs u stili oħra ta' akkomodazzjoni. Fost l-iżjed attrazzjonijiet popolari tal-belt insibu t-Tempju Ruman ta' Évora, il-[[Kappella]] tal-Għadam, il-Katidral ta' Évora, il-Mużew ta' Évora, u ċ-ċentru storiku tal-belt. === Trasport === Wieħed jista' jasal Évora bil-karozza tal-linja jew bil-ferrovija. L-istazzjon ferrovjarju tal-belt huwa l-venda tal-Linha de Évora; mill-2023 bdiet tinbena estensjoni sa [[Elvas]], in-Nova Linha de Évora. Din il-linja ferrovjarja elettrifikata b'binarju uniku hija maħsuba l-iktar għat-traffiku tal-merkanzija, iżda se tintuża wkoll minn xi ferroviji tal-passiġġieri, b'veloċitajiet sa 250 km/h (155 mph). Hemm mitjar żgħir, l-Ajruport Muniċipali ta' Évora, li attwalment ma għandux servizz tal-linji tal-ajru kummerċjali. L-eqreb ajruporti ewlenin huma dawk ta' [[Beja]], Liżbona, [[Faro]] u Badajoz. == Arkitettura == === [[Preistorja|Preistorika]] === * Anta Grande do Zambujeiro, madwar 10 km (6.2 mili) minn Évora qrib Valverde: l-ikbar dolmen fir-reġjun. * Cromeleque dos Almendres, 15-il kilometru (9.3 mili) minn Évora: monument megalitiku ta' interess arkeoastronomiku. === Ċivika === [[File:GiraldoSquare_Évora.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GiraldoSquare_%C3%89vora.jpg|lemin|daqsminuri|200x200px|Pjazza Giraldo f'Évora.]] [[File:IgrejadaGraça-Évora.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:IgrejadaGra%C3%A7a-%C3%89vora.jpg|daqsminuri|200x200px|Il-Knisja tal-[[Santa Marija|Madonna]] tal-Grazzja.]] [[File:Cloister of Sé Catedral de Évora 17.jpg|daqsminuri|227x227px|Is-Sé – il-katidral ta' Évora]] Fil-qalba tal-belt ta' Évora nsibu l-pjazza storika ta' ''Praça do Geraldo'', fejn ir-Re Duarte bena l-Palazz ta' Estaus. F'nofs il-pjazza hemm il-funtana ta' Henriquina, li tmur lura għall-1570, li tinkludi tmien ġettijiet tal-ilma li jissimbolizzaw it-tmien toroq li jwasslu sal-pjazza. Fin-naħa tat-Tramuntana tal-pjazza hemm il-Knisja ta' San Indrija (bil-Portugiż: ''Igreja de Santo Antão'') li nbniet minn Manuel Pires fis-seklu 16. Din hija knisja pjuttost kbira bi tliet navati, inkluż antependju siewi tal-artal mis-seklu 13 b'bassoriljiev. Fl-1483, Fernando II, id-Duka ta' [[Braganza]] ġie ġġustizzjat fil-pjazza, fil-preżenza ta' ħuh tar-rispett, ir-Re Ġwanni II. Fl-istess pjazza kien hemm eluf ta' ''autos-da-fé'' matul l-[[Inkwiżizzjoni Spanjola|Inkwiżizzjoni]]; bi 22,000 kundanna fi żmien 200 sena.<ref>Guia de Portugal. Estremadura, Alentejo, Algarve. Ed. F. C. Gulbenkian, 1991. p. 54.</ref> * '''Il-Funtana ta' Portas de Moura''' (bil-Portugiż: ''Chafariz das Portas de Moura/Fonte da Porta de Moura''), funtana Rinaxximentali (li tinsab fil-''Largo das Portas de Moura'') li nbniet fl-1556, b'disinn oriġinali li jinkludi globu mdawwar bl-ilma (b'referenza għall-Epoka tal-Iskoperti). * '''Il-Kulleġġ tal-[[Spirtu s-Santu|Ispirtu s-Santu]] tal-Ordni ta' [[Ġesù|Kristu]]''' (bil-Portugiż: ''Colégio do Espírito Santo/Colégio da Companhia de Jesus/Universidade de Évora''), illum il-ġurnata nukleu tal-Università ta' Évora; il-kostruzzjoni tal-eks kulleġġ tal-Ġiżwiti ġiet ordnata mill-Kardinal-Re Henrique fl-1559, u jinkludi elementi tal-Manjeriżmu tas-seklu 16, flimkien mal-binjiet akkademiċi li nbnew bejn is-sekli 17 u 18 (inkluż il-kjostru). * '''Il-Palazz Irjali ta' Évora''': fdalijiet ta' palazz li kien inbena mir-Re Manwel I bi stil Gotiku-Rinaxximentali. Skont xi kronisti, f'dan il-palazz, fl-1487, [[Vasco da Gama]] ngħata l-kmand tal-iskwadra li mexxa fil-vjaġġ marittimu tiegħu lejn l-[[Indja]]. * '''Il-Palazz tal-Kontijiet ta' Basto''' (bil-Portugiż: ''Palácio dos Condes de Basto / Paço de São Miguel da Freiria / Palácio do Pátio de São Miguel''), kastell [[Għarab|Għarbi]] primittiv u iktar 'il quddiem residenza tar-rejiet dinastiċi Afonsini. L-arkitettura esterna tiegħu fiha karatteristiċi tal-istil Gotiku, Manwelin, Mudéjar u Rinaxximentali. * '''Il-Palazz tad-Duki ta' Cadaval''' (bil-Portugiż: ''Paço dos Duques de Cadaval/Palácio dos Duques de Cadaval''), palazz tas-[[seklu 17]], li nbena mill-fdalijiet ta' kastell antik (li kien ingħata n-nar fl-1384), u li iktar 'il quddiem intuża bħala residenza għall-gvernaturi u għar-rejiet. Il-palazz jinkludi elementi arkitettoniċi Manwelini-Għarab (inkluż it-Torri tal-Ħames Tarki), u fl-ewwel sular tiegħu jospita kollezzjoni ta' manuskritti, ritratti tal-familja rjali, u [[arti]] reliġjuża mis-seklu 16. * '''L-Akkwedott ta' Prata''' (bil-Portugiż: ''Aqueduto da Água de Prata''), iddisinjat mill-[[arkitett]] militari Francisco de Arruda (li qabel kien iddisinja t-[[Torri ta' Belém]]), inbena matul ir-renju tar-Re João III bejn l-1531 u l-1537, bl-arkati enormi tiegħu tul disa' kilometri (sitt mili), biex jipprovdi l-ilma min-naħa ta' ġewwa tal-Portugall lejn Évora. Oriġinarjament, l-akkwedott kien jintemm fil-''Praça do Giraldo'', u kien jaqsam il-belt fi tnejn, bil-kostruzzjoni ta' djar, ħwienet u kafetteriji bejn l-arkati (bħal fl-inħawi ta' ''Rua da Cano'', ''Travessa das Nunes'' u ''Rua do Salvador''). Segment mis-swar Rumani u l-pedamenti tal-binjiet tal-qedem huma ppreservati tul it-''Travessa Alcárcova de Cima'', triq dejqa fiċ-ċentru storiku. Din l-istruttura ssemmiet fil-[[poeżija]] epika ''Os Lusíadas'' ta' [[Luís de Camões]]. * '''It-Tempju Ruman ta' Évora''' (bil-Portugiż: ''Templo romano de Évora''), li kemm-il darba jissejjaħ bħala t-Tempju ta' Diana, kien tempju tas-seklu 1 [[WK|W.K]]. (f'xi referenzi tas-seklu 2 jew 3), iddedikat lis-setta tal-Imperatur Awgustu, li kien inkorporat fil-binja Medjevali, u għaldaqstant ħelisha mill-qerda. Dan it-tempju huwa l-iżjed attrazzjoni famuża ta' Évora u nbena b'7.68 metri (25.20 pied) ta' kolonni Korinzji u 14-il kolonna tal-granit, u b'bażi, b'kapitelli u b'arċitravi tal-irħam skavati minn [[Estremoz]]. === Reliġjuża === * '''Il-Katidral ta' Évora''' (bil-Portugiż: ''Catedral de Évora''): inbena l-iktar bejn l-1280 u l-1340, u huwa wieħed mill-iżjed monumenti Gotiċi importanti tal-Portugall. Il-katidral għandu portal prinċipali notevoli bi [[Statwa|statwi]] tal-Appostli (għall-ħabta tal-1335) u navata u kjostru mill-isbaħ. Kappella partikolari tat-transett għandha stil Manwelin u l-kappella prinċipali straordinarja hija Barokka. L-orgni u s-sedji tal-kor huma Rinaxximentali (għall-ħabta tal-1566). * '''Il-Kappella ta' São Brás''' (bil-Portugiż: ''Capela de São Brás''): inbniet għall-ħabta tal-1480, u hija eżempju tajjeb tal-istil Mudéjar-Gotiku b'riffieda ċilindriċi. Hija miftuħa biss għat-talb. * '''Il-Knisja ta' [[San Franġisk t'Assisi|San Franġisk]]''' (''Igreja de São Francisco''): inbniet bejn it-tmiem tas-seklu 15 u l-bidu tas-seklu 16 bi stil Gotiku-Manwelin imħallat. In-navata wiesgħa hija kapulavur tal-arkitettura Gotika aħħarija. Fiha bosta kappelli mżejna bi stil Barokk, inkluż il-Kappella tal-Għadam (bil-Portugiż: ''Capela dos Ossos''), miksija kompletament b'għadam uman. * '''Il-Kunvent u l-Knisja ta' Lóios''': inbniet fis-seklu 15, fihom għadd ta' oqbra; il-knisja u l-kjostru għandhom stil Gotiku, b'binja Manwelina b'portal mill-isbaħ. Il-knisja minn ġewwa hija miksija bl-''azulejos'' (madum taċ-ċeramika) mis-seklu 18. Fl-1965 ġiet ikkonvertita f'''pousada'' (lukanda tradizzjonali Portugiża) lussuża. == Nies notevoli == [[File:John,_Prince_of_Portugal_(c.1552-4)_-_Anthonis_Mor.png|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:John,_Prince_of_Portugal_(c.1552-4)_-_Anthonis_Mor.png|daqsminuri|173x173px|João Manuel, il-Prinċep tal-Portugall.]] [[File:Túlio_Espanca,_Primavera,Évora_1987.png|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:T%C3%BAlio_Espanca,_Primavera,%C3%89vora_1987.png|daqsminuri|188x188px|Túlio Espanca, 1987.]] [[File:Maria_Leal_da_Costa,_Lituânia,_2009.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Maria_Leal_da_Costa,_Litu%C3%A2nia,_2009.JPG|daqsminuri|187x187px|Maria Leal da Costa, 2009.]] === Storiċi === * [[Abd al-Majid ibn Abdun]] (għall-ħabta tal-1050-1135 f'Évora) kien [[poeta]] minn Al-Andalus; * [[Marija I tal-Portugall|Marija tal-Portugall]] (1342-1375) kienet prinċipessa Portugiża (infanta), l-ewwel bint tar-Re [[Pietru I]]; * [[Garcia de Resende]] (1470-1536) kien poeta u editur Portugiż. Huwa serva lir-Re Ġwanni II bħala ajjutant u segretarju privat;<ref>{{Ċita enċiklopedija|titlu=Resende, Garcia de|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Resende,_Garcia_de|data-aċċess=2023-04-30|volum=Volume 23}}</ref> * [[Miguel da Silva]] (għall-ħabta tal-1480-1556) kien nobbli Portugiż, maħtur tar-Re Manwel I bħala l-ambaxxatur għal [[Ruma]] fl-1514; * [[André de Resende]] (1498-1573) kien patri Dumnikan, missier l-[[arkeoloġija]] fil-Portugall; * [[Cristóvão da Gama]] (għall-ħabta tal-1516-1542) kien kmandant militari Portugiż li mexxa armata Portugiża ta' 400 muskettiera fi [[kruċjata]] fl-[[Etjopja]] u fis-[[Somalja]]; * [[Gaspar da Cruz]] (għall-ħabta tal-1520-1570) a Portuguese Dominican friar who traveled to Asia and wrote one of the first detailed European accounts about China; * [[João Manuel, Prinċep tal-Portugall]] (1537-1554) kien prinċep Portugiż (infante), it-tmien iben tar-Re Ġwanni III; * [[Luís Mendes de Vasconcellos]] (għall-ħabta tal-1542–1623) kien nobbli Portugiż, il-Gvernatur kolonjali tal-[[Angola]] u l-55 Gran Mastru tal-[[Ordni ta' San Ġwann]]; * [[Pedro Fernandes de Queirós]] (1565-1614) kien navigatur Portugiż għas-servizz ta' [[Spanja]], magħruf għall-vjaġġi Spanjoli ta' skoperta fl-[[Oċean Paċifiku]]; * [[João dos Santos]] (Évora – [[Goa]] 1622) kien missjunarju Dumnikan fl-Indja u fl-[[Afrika]]; * [[Estevão Brioso de Figueiredo]] (1630-1689) kien prelat [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] Ruman, li kien l-Isqof ta' [[Funchal]] (1683-1689) u l-ewwel Isqof ta' [[Olinda]] (1676-1683); * [[José Ribeiro da Fonseca]] (1690-1752) kien Franġiskan Portugiż li sar l-Isqof ta' [[Porto]]; * [[Joaquim Heliodoro da Cunha Rivara]] (1809-1879) kien [[tabib]], professur, intellettwali u [[politiku]] Portugiż. [[File:Inês_Cristina_Zuber_-_Portuguese_-_Citizens'_Corner_debate_on_cutting_Europe's_youth_unemployment-_Mission_impossible%3F_(22956380661).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:In%C3%AAs_Cristina_Zuber_-_Portuguese_-_Citizens'_Corner_debate_on_cutting_Europe's_youth_unemployment-_Mission_impossible%3F_(22956380661).jpg|daqsminuri|210x210px|Inês Cristina Zuber, 2015.]] === Reċenti === * [[Celestino David]] (1880-1952), [[kittieb]] Portugiż, ċittadin onorarju ta' Évora; * [[Túlio Espanca]] (1913-1993), storiku Portugiż li kkontribwixxa b'mod sinifikanti għall-istorja kulturali u artistika ta' Évora u tal-Alentejo; * [[José Augusto Alegria]] (1917-2004), mużikologu Portugiż; * [[António Marcos Galopim de Carvalho]] (1931), professur, xjenzat u kittieb Portugiż; * [[José Cutileiro]] (1934), diplomatiku u kittieb Portugiż; * [[Vitorino Salomé Vieira]] (1942), [[kantant]] u kantawtur Portugiż, b'[[mużika]] li żżewweġ il-mużika tradizzjonali tal-Alentejo mal-kanzunetta popolari urbana; * [[António Livramento]] (1943-1999), plejer u kowċ Portugiż tar-roller hockey rinomat mad-dinja kollha; * [[Joaquim Palminha Silva]] (1945-2015), [[ġurnalist]] u storiku Portugiż; * [[Vítor Norte]] (1951), attur u doppjatur Portugiż; * [[Carlos Francisco Carvalho Falé]] (1952), eks plejer tal-[[futbol]] Portugiż, li lagħab 271 partita għal-[[Lusitano de Évora]]; * [[Hernâni Neves]] (1963), magħruf bħala Hernâni, huwa eks plejer tal-futbol u tal-futbol ta' fuq il-bajja Portugiż; * [[Maria Leal da Costa]] (1964), skultriċi Portugiża, li qed tiżviluppa l-park [[Skultura|skulturali]] tal-Alentejo; * [[João Magueijo]] (1967), kożmologu u professur Portugiż fil-Fiżika Teorika fil-Kulleġġ Imperjali ta' [[Londra]]; * [[Orlanda Velez Isidro]] (1972), soprana klassika Portugiża mħarrġa għall-''coloratura''; li tippreferi l-ġeneru tar-repertorju Rinaxximentali u Barokk; * [[Inês Zuber]] (1980), politiku Portugiż, kien Membru [[Parlament Ewropew|Parlamentari Ewropew]] mill-2012 sal-2016 għall-Partit [[Komuniżmu|Komunista]] Portugiż; * [[Carla Matadinho]] (1982), mudella Portugiża; * [[Pedro Rebocho]] (1995), plejer tal-futbol. == Gallerija == <gallery mode="packed"> File:Views from Igreja de São Francisco (Évora) 47.jpg|[[:pt:Igreja de São Francisco (Évora)|Veduta ta’ Évora mill-Knisja ta’ São Francisco]] File:Main facade of Sé Catedral de Évora 98.jpg|[[:pt:Sé Catedral de Évora|Il-Katidral ta’ Évora]] File:Praça do Giraldo 72.jpg|[[:pt:Praça do Giraldo|Praça do Giraldo, il-pjazza ewlenija ta’ Évora]] File:Facade of Igreja de São Francisco (Évora) 34.jpg|[[:pt:Igreja de São Francisco (Évora)|Il-Knisja ta’ São Francisco]] File:Capela dos Ossos 50.jpg|[[:pt:Capela dos Ossos|L-intern tal-Kappella tal-Għadam fil-Knisja ta’ São Francisco]] File:Paços de Évora 61.jpg|[[:pt:Paço Real de Évora|Il-Palazz Irjali ta’ Évora]] File:Coreto de Évora 58.jpg|Il-paviljun tal-mużika fil-ġnien pubbliku File:EvoraUniversityCourtyard.jpg|[[:pt:Universidade de Évora|Il-bitħa tal-Università ta’ Évora]] File:Interior of Igreja dos Lóios 81.jpg|[[:pt:Palácio dos Duques de Cadaval (Évora)#Igreja de São João Evangelista|L-intern tal-Knisja ta’ São João Evangelista (il-Knisja tal-Lóios), imżejjen bil-madum azulejo]] File:EvoraWalls1.jpg|Is-swar tal-belt </gallery> == Referenzi == [[Kategorija:Bliet tal-Portugall]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] [[Kategorija:Portugall]] dbynoz8fsleewcwe9dgjysszoapgeyo 0 30412 333776 327191 2026-11-05T23:47:27Z Kent Wang 28970 Żid gallerija b'leġġendi tradotti mill-Portugiż; Uża l-istampa mill-Wikidata; Second floor, Cloister of D. Dinis 72.jpg; Nave of Igreja abacial, Mosteiro de Alcobaça 74.jpg; Tomb of Peter I of Portugal 77.jpg; Tomb of Inês de Castro 81.jpg; Lavabo do Mosteiro de Alcobaça 33.jpg 333776 wikitext text/x-wiki [[Stampa:{{#property:P18}}|daqsminuri|Il-faċċata tal-Monasteru ta' Alcobaça.]] Il-'''Monasteru ta'''' '''Alcobaça''' (bil-[[Lingwa Portugiża|Portugiż]]: ''Mosteiro de Alcobaça'', ''Mosteiro de Santa Maria de Alcobaça''; pronunzja: [alkuˈβasɐ]) huwa kumpless monastiku [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] li jinsab fir-raħal ta' Alcobaça, fil-[[Portugall]] ċentrali, xi 120 kilometru fit-Tramuntana ta' [[Liżbona]]. Il-monasteru ġie stabbilit fl-1153 mill-ewwel re Portugiż, [[Afonso Henriques]], u żviluppa rabta sfiqa mal-monarkija Portugiża matul l-[[Storja|istorja]] ta' seba' sekli tiegħu. Il-knisja u l-monasteru kienu l-ewwel binjiet [[Gotiku|Gotiċi]] fil-Portugall, u flimkien mal-Monasteru Wistinjan kemxejn iktar antik ta' Santa Cruz f'[[Coimbra]], il-monasteru kien wieħed mill-iżjed monasteri [[Medjuevu|Medjevali]] importanti fil-Portugall. Bis-saħħa tar-rilevanza [[Arti|artistika]], [[Kultura|kulturali]] u storika tiegħu, tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-1989.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/505/|titlu=Monastery of Alcoba&ccedil;a|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-21}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.mosteiroalcobaca.gov.pt/en/index.php?s=white&pid=195&identificador|titlu=World Heritage - Monastery of Alcobaça|sit=www.mosteiroalcobaca.gov.pt|data-aċċess=2023-06-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200610095438/http://www.mosteiroalcobaca.gov.pt/en/index.php?s=white&pid=195&identificador|arkivju-data=2020-06-10|url-status=dead}}</ref> == Storja == [[File:Nave of Igreja abacial, Mosteiro de Alcobaça 74.jpg|xellug|daqsminuri|In-navata ċentrali tal-knisja.]] Il-Monasteru ta' Alcobaça huwa wieħed mill-ewwel binjiet assoċjati mal-Ordni taċ-Ċisterċensi fil-Portugall. Ġie stabbilit fl-1153 bħala rigal mill-ewwel re Portugiż, Afonso I jew Afonso Henriques (1112–1185), lil Bernardu ta' Clairvaux,<ref>{{Ċita web|url=http://www.mosteiroalcobaca.gov.pt/en/index.php?s=white&pid=196&identificador=|titlu=Space and Time - Monastery of Alcobaça|sit=www.mosteiroalcobaca.gov.pt|data-aċċess=2023-06-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171105043127/http://www.mosteiroalcobaca.gov.pt/en/index.php?s=white&pid=196&identificador=|arkivju-data=2017-11-05|url-status=dead}}</ref> wara li r-re kkonkwista l-belt ta' [[Santarém]] mill-[[Għarab]] Iberiċi f'Marzu 1147. L-istabbiliment tal-monasteru kien parti minn strateġija ikbar tar-Re Afonso I biex jasserixxi l-awtorità tiegħu u jippromwovi l-kolonizzazzjoni tal-artijiet li kienu ġew ikkonkwistati mill-Għarab Iberiċi matul ir-''Reconquista''. Il-kostruzzjoni bdiet fl-1178, xi 25 sena wara li l-ewwel patrijiet Ċisterċensi insedjaw ir-reġjun ta' Alcobaça. Inizjalment , il-patrijiet kienu jgħixu fi djar tal-[[injam]] u mbagħad marru jgħixu fil-monasteru l-ġdid li nbena fl-1223. Il-knisja nnifisha ma tlestietx qabel l-1252.<ref>{{Ċita web|url=https://www.afar.com/places/alcobaca-monastery-alcobaca|titlu=Alcobaça Monastery|sit=AFAR Media|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230410011502/https://www.afar.com/places/alcobaca-monastery-alcobaca|arkivju-data=2023-04-10|url-status=dead}}</ref> Il-knisja u l-monasteru huma l-iżjed eżempji bikrin ta' arkitettura tassew Gotika fil-Portugall u l-knisja kienet l-ikbar fil-Portugall dak iż-żmien li tlestiet. L-aħħar irtokk lil dan il-kumpless Medjevali kbir ingħata fl-aħħar tas-seklu 13, meta r-Re [[Denis I]] (1261-1325) ordna l-kostruzzjoni tal-kjostru Gotiku, magħruf ukoll bħala l-"Kjostru tas-Silenzju". [[File:Tomb of Peter I of Portugal 77.jpg|daqsminuri|250x250px|Il-qabar tar-Re Pedro I.]] Il-patrijiet iddedikaw ħajjithom għall-meditazzjoni reliġjuża, u ħolqu manuskritti illuminati fi ''scriptorium''. Il-patrijiet tal-monastery ipproduċew storja awtorevoli bikrija tal-Portugall f'sensiela ta' kotba. Il-librerija ta' Alcobaça kienet waħda mill-ikbar libreriji Medjevali Portugiżi, iżda nsterqet mill-Franċiżi invażuri fl-1810, u nsterqu bosta oġġetti wkoll f'rewwixta kontra l-kleru fl-1834, meta l-ordnijiet reliġjużi fil-Portugall ġew xolti. Il-fdalijiet tal-librerija tal-monasteru, inkluż mijiet ta' manuskritti Medjevali, illum il-ġurnata jinżammu fil-Biblioteca Nacional de Portugal, il-librerija nazzjonali tal-Portugall f'[[Liżbona]]. [[File:Tomb of Inês de Castro 81.jpg|daqsminuri|250x250px|Il-qabar ta' Ines de Castro bi Kristu jippresjedi fl-Aħħar Ġudizzju.]] Matul il-Medju Evu, il-monasteru sar preżenza setgħana u influwenti fi ħdan ir-renju tal-Portugall. Il-monasteru kellu s-sjieda ta' żoni agrikoli estensivi u żviluppahom, filwaqt li l-patri superjuri kellu influwenza fuq żona kbira. Fl-1269 infetħet skola pubblika. L-importanza tal-monasteru tista' titkejjel mill-fatt li bosta monarki ndifnu fih fis-sekli 13 u 14. Ir-rejiet Afonso II u Afonso III u l-irġejjen tagħhom, Urraca ta' Kastilja u Beatriċe ta' Kastilja, rispettivament, indifnu hemmhekk, kif ukoll ir-Re Pedro I u l-maħbuba tiegħu, Inês de Castro, li nqatlet skont l-ordnijiet ta' missier Pedro, ir-Re Afonso IV. Wara li ġie inkurunat re, Pedro kkummissjona żewġ oqbra Gotiċi tal-għaġeb għalih u għall-maħbuba tiegħu, u t-tnejn li huma għadhom preżenti fil-knisja tal-monasteru. [[File:RoyalPantheon.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:RoyalPantheon.jpg|daqsminuri|250x250px|Il-Panteon Irjali tal-Monasteru ta' Alcobaça. Il-qabar ta' quddiem imżejjen bl-appostli huwa tar-Reġina Urraca.]] Matul ir-renju ta' Manwel I, ġie miżjud it-tieni sular tal-kjostru u nbniet sagristija ġdida, bl-istil Gotiku Aħħari Portugiż karatteristiku magħruf bħala "Manwelin". Il-monasteru tkabbar iktar fis-seklu 18, biż-żieda ta' kjostru ġdid u torrijiet tal-knisja, għalkemm l-istruttura Medjevali fil-biċċa l-kbira tagħha ġiet ippreservata. Fil-perjodu Barokk, il-patrijiet kienu famużi għall-[[Skultura|iskulturi]] tat-tafal tagħhom, u bosta minnhom għadhom jinsabu fil-monasteru. It-tiżjin tal-knisja ġie kkompletat b'madum u b'artali elaborati. [[File:Sacristy1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sacristy1.jpg|daqsminuri|333x333px|Il-volta Manwelina u d-daħla tas-sagristija.]] It-terremot il-kbir ta' Liżbona fl-1755 ma kkawża l-ebda ħsara sinifikanti lill-monasteru, għalkemm parti mis-sagristija u xi binjiet żgħar inqerdu. Ġew ikkawżati ħsarat ferm ikbar mit-truppi invażuri [[Franza|Franċiżi]] fl-ewwel snin tas-seklu 19 matul il-Gwerra [[Peniżola|Peniżolari]], li kienet parti mill-Gwerer ta' [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun]]. Minbarra l-oġġetti li nsterqu mil-librerija, insterqu r-rikkezzi tal-oqbra. Barra minn hekk, insteraq parti mit-tiżjin fuq ġewwa tal-knisja u ngħata n-nar. Fl-1834, bix-xoljiment tal-monasteru fil-Portugall, l-aħħar patrijiet telqu mill-monasteru. Il-Monasteru ta' Alcobaça ġie kklassifikat bħala [[Monument]] Nazzjonali Monastery was classified as a National Monument fl-1 ta' Jannar 1907 u ġie inkluż f'żona ta' protezzjoni speċjali fis-16 ta' Awwissu 1957.<ref>{{Ċita web|url=http://www.mosteiroalcobaca.gov.pt/en/index.php?s=white&pid=194&identificador=|titlu=National Monument - Monastery of Alcobaça|sit=www.mosteiroalcobaca.gov.pt|data-aċċess=2023-06-21|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230410214301/http://www.mosteiroalcobaca.gov.pt/en/index.php?s=white&pid=194&identificador=|arkivju-data=2023-04-10|url-status=dead}}</ref> == Sit ta' Wirt Dinji == Il-Monasteru ta' Alcobaça ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1989.<ref name=":0" /> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (i)''' "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur [[frott]] il-kreattività tal-[[bniedem]]"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".<ref name=":0" /> == Arti u arkitettura == Il-Monasteru ta' Alcobaça nbena bi stil Gotiku bikri u jirrappreżenta l-wasla ta' dan l-istil fil-Portugall. Il-knisja u binjiet prinċipali oħra nbnew mill-1178 sal-aħħar tas-seklu 13. Il-knisja ġiet ikkonsagrata fl-1252. Skont in-nozzjonijiet tal-Ordni taċ-Ċisterċensi, il-binjiet monastiċi oriġinali nbnew tul linji arkitettoniċi sfiqa, mingħajr l-ebda tiżjin għajr xi skulturi fil-kapitelli u statwa tal-[[Santa Marija|Madonna]]. [[File:Second floor, Cloister of D. Dinis 72.jpg|daqsminuri|250x250px|Il-kjostru u l-knisja tal-Monasteru ta' Alcobaça.]] === Esterna === Il-faċċata prinċipali tal-monasteru fiha żewġ sezzjonijiet bi stil sempliċi, bil-knisja fin-nofs. Il-faċċata tal-knisja hija taħlita ta' stili: il-portal u r-rużun ta' fuqu kienu parti mill-knisja oriġinali, filwaqt li l-istatwi u ż-żewġ torrijiet tal-ġnub ġew miżjuda fil-bidu tas-seklu 18. Il-ħitan laterali tal-knisja fihom amberżuni u l-apsida fiha tmien dniefel li jirfdu l-piż tal-volta tal-apsida, li hija karatteristika tipika tal-arkitettura Gotika. [[File:Lavabo do Mosteiro de Alcobaça 33.jpg|daqsminuri|375x375px|Il-vaska tal-ilma Rinaxximentali fi ħdan il-funtana Gotika fil-kjostru tal-Monasteru ta' Alcobaça.]] === Interna === L-ewwel arkitett(i) tal-knisja, li x'aktarx oriġina(w) minn Franza, segwew id-disinn tal-Abbazija ta' Clairvaux (li issa fil-biċċa l-kbira ġġarrfet), li kienet ġiet stabbilita minn Bernardu ta' Clairvaux fl-1115. Il-knisja għandha għamla ta' salib Latin, bi ġnub bit-transett u tliet korsiji. Il-korsiji laterali tan-navata huma għoljin (20 metru) daqs dik ċentrali, li flimkien mal-wisa' relattivament dejqa tal-knisja (17-il metru) u t-tul kbir (106 metri) jagħtu impressjoni ta' monumentalità. Il-knisja tal-Monasteru ta' Alcobaça, wara 800 sena, għadha l-ikbar knisja Portugiża. L-enfasi vertikali osservata fil-binja hija karatteristika Gotika tipika. Il-kolonni u l-ħitan ma għandhomx tiżjin, skont in-nozzjonijiet Ċisterċensi, u l-knisja minn ġewwa hija mdawla ferm minn ringieli ta' twieqi mal-ħitan u rużuni mal-faċċata prinċipali u t-transett. Il-kappella prinċipali, bħal dik ta' Clairvaux, hija mdawra b'gallerija (ambulatorju) u tinkludi sensiela ta' kappelli li jirradjaw minnha. Il-korsiji huma msaqqfa b'volti Gotiċi sempliċi. === Oqbra Rjali === Fit-transett tal-knisja hemm l-oqbra tar-Re Pedro I u tal-maħbuba tiegħu, Inês de Castro, li nqatlet fl-1355 skont l-ordni ta' missier Pedro, ir-Re Afonso IV. Wara li sar re, Pedro ordna li l-fdalijiet tal-maħbuba tiegħu jiġu ttrasferiti fil-qabar tagħha fil-knisja tal-Monasteru ta' Alcobaça, u skont leġġenda popolari, ordna li tiġi inkurunata bħala reġina tal-Portugall u ordna li l-membri tal-qorti tiegħu jagħtuha ġieħ billi jbusulha idha li kienet qed tiddekomponi. Dawn iż-żewġ oqbra rjali fil-knisja tal-Monasteru ta' Alcobaça, li mhux magħruf min ħadimhom, huma fost l-aqwa xogħlijiet tal-iskultura Gotika fil-Portugall. L-oqbra huma mirfuda bl-[[Iljun|iljuni]], fil-każ tar-re, u bi ħlejqiet nofshom irġiel u nofshom [[Annimal|annimali]], fil-każ ta' Ines, u t-tnejn li huma fihom figuri mnaqqxa tad-deċeduti megħjuna minn grupp ta' anġli. Il-ġnub tal-qabar ta' Pedro huma mżejnin b'mod rikk b'riljievi li juru xeni mill-ħajja ta' San Bartilmew, kif ukoll xeni mill-ħajja ta' Pedro u ta' Ines. Il-qabar tagħha huwa mżejjen b'xeni mill-ħajja ta' [[Ġesù|Kristu]], inkluż il-Kurċifissjoni u l-Aħħar Ġudizzju. === Kappella ta' San Bernardu === Din il-kappella, li tinsab fin-naħa tan-Nofsinhar tat-transett, għandha grupp ta' skulturi li juru l-"[[Mewt]] ta' San Bernardu", uħud mill-aqwa xogħlijiet imwettqa mill-patrijiet tal-Monasteru ta' Alcobaça fis-[[seklu 17]]. Fuq iż-żewġ naħat tal-kappella hemm l-oqbra tar-rejiet Afonso II u Afonso III. === Panteon Irjali === Min-naħa tal-lemin tat-transett, wieħed jasal fil-Panteon Irjali, sala li nbniet fl-aħħar tas-seklu 18 bi stil Neo-Gotiku, u dan jirrappreżenta l-iżjed arkitettura Neo-Gotika bikrija fil-Portugall. Il-Panteon Irjali fih l-oqbra tas-seklu 13 ta' żewġ irġejjen tal-Portugall, Urraca ta' Kastilja u Beatriċe ta' Kastilja, miżżewġin rispettivament lir-rejiet Afonso II u Afonso III. Hemm oqbra iżgħar ta' prinċpijiet mhux identifikati. L-iżjed qabar notevoli huwa dak tar-Reġina Urraca (li mietet fl-1220), li ndifnet f'qabar Rumanesk Aħħari mżejjen b'mod rikk. Fuq il-qabar hemm riljiev tar-reġina, u l-ġnub huma mżejna bl-appostli taħt gallerija tonda bl-arkati. Riljievi oħra juru r-re, imdawwar b'uliedu, jibku lir-reġina, kif ukoll lil Kristu mdawwar b'''mandorla'' u s-simboli tal-erba' Evanġelisti. Oqbra oħra huma mżejna b'mod rikk b'arabeski bi stil Mudéjar-Rumanesk, kif ukoll bl-appostli. === Sagristija === Mill-ambulatorju wieħed jista' jasal fis-sagristija tal-knisja. Is-sagristija kienet inbniet bi stil Manwelin fil-bidu tas-seklu 16, iżda kellha terġa' tinbena wara t-terremot tal-1755. Il-kuritur li jagħti għas-sagristija, imsaqqaf b'volti mrikkbin Manwelini mill-isbaħ, u l-portal li jagħti għas-sagristija ħelsuha ħafif mit-terremot. Il-gwarniċ tal-portal huwa mżejjen bi friegħi veġetali f'xulxin bl-istemma tal-Portugall. === Sala tar-Rejiet === Din is-sala, li tinsab qrib id-daħla tal-knisja, fiha sensiela ta' statwi tas-sekli 17-18 li jirrappreżentaw lir-rejiet tal-Portugall. Il-ħitan huma mżejna b'madum abjad u blu tas-seklu 18 li jirrakkontaw l-istorja tal-Monasteru ta' Alcobaça, mill-istabbiliment tiegħu minn Afonso Henriques. === Dormitorju === Id-dormitorju huwa sala Gotika kbira fejn il-patrijiet kienu jorqdu taħt l-istess saqaf; il-patri superjuri biss seta' jkollu l-kamra privata tiegħu. Fis-seklu 16 l-ispazju kien maqsum f'ċelel individwali. Fis-snin 30 tas-seklu 20, il-ħitan taċ-ċelel twaqqgħu. === Refettorju === Ir-refettorju kien is-sala fejn il-patrijiet kienu jieklu kuljum. Waqt l-ikel, wieħed mill-patrijiet kien jaqra siltiet mill-[[Bibbja]] minn fuq pulptu, li f'Alcobaça huwa integrat f'wieħed mill-ħitan. L-aċċess għall-pulptu huwa permezz ta' gallerija bil-ħnejjiet u b'taraġ. Il-pulptu huwa waħda mill-iżjed strutturi arkitettoniċi armonjużi tal-monasteru. Bħad-dormitorju, ir-refettorju fih bosta pilastri li jisseparaw il-korsiji u huwa msaqqaf b'volti mrikkbin Gotiċi bikrin. === Kjostru tas-Silenzju === Il-kjostru tal-monasteru nbena u ġie sponsorjat matul ir-renju tar-Re Denis I. Huwa wieħed mill-ikbar kjostri Medjevali taċ-Ċisterċensi fl-[[Ewropa]]. Il-kolonni tiegħu huma mżejna b'kapitelli b'motivi bl-[[Annimal|annimali]] u veġetali. Il-[[bennej]] kien l-[[arkitett]] Portugiż [[Domingo Domingues]]. Is-Sala tal-Funtana Gotika għandha vaska tal-ilma [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] bikrija tassew eleganti fuq ġewwa, li hija mżejna b'motivi Rinaxximentali inkluż l-istemma tal-monasteru. It-tieni sular tal-kjostru, bi stil Manwelin kif joħroġ fid-dieher mill-kolonni tipiċi mmaljati flimkien, inbena fil-bidu tas-seklu 16. === Sala Kapitolari === Din is-sala, li fiha l-patrijiet kienu jinġabru biex jiddiskutu l-affarijiet ta' kuljum rigward il-monasteru, kienet l-iżjed sala importanti wara l-knisja. Il-patrijiet kienu jinġabru kuljum biex jisimgħu l-qari ta' kapitlu mir-Regoli ta' San Benedittu. Id-daħla għas-sala kapitolari hi permezz ta' portal bi stil [[Rumanesk]] b'żewġ twieqi simili fuq kull naħa. Is-sala issa hija mimlija [[Statwa|statwi]] [[Barokk|Barokki]] magħmula mill-patrijiet għall-kappella prinċipali tal-knisja. === Kċina === Il-kċina tal-monasteru nbniet u ġiet miksija bil-madum f'nofs is-seklu 18. Iċ-ċumnija ċentrali hija enormi u hija mirfuda minn tmien kolonni tal-[[ħadid]]. L-ilma u l-ħut frisk kienu jiġu ddevjati mix-xmara Alcoa sal-mejjilla tal-kċina permezz ta' kanal li kien inbena apposta. == Gallerija == <gallery mode="packed"> File:Mosteiro de Alcobaça - Portugal 🇵🇹 (54590074011).jpg|Veduta mill-ajru tal-kumpless monastiku File:Chancel of the Igreja abacial, Mosteiro de Alcobaça 76.jpg|Il-presbiterju tal-knisja tal-abbazija File:Tomb of Inês de Castro 80.jpg|Il-qabar ta' Inês de Castro File:Second floor, Cloister of D. Dinis 71.jpg|Il-kjostru ta' D. Dinis, mill-pjan ta' fuq File:Gargoyles in Mosteiro de Alcobaça 58.jpg|Garġiola fuq il-kjostru File:Sala do Capítulo, Mosteiro de Alcobaça 42.jpg|Is-sala kapitulari File:Sala dos Reis, Mosteiro de Alcobaça 50.jpg|Is-Sala tar-Rejiet bi statwi rjali u pannelli tal-azulejos File:Refeitório, Mosteiro de Alcobaça 35.jpg|Ir-refettorju </gallery> == Ara wkoll == * [[Monasteru ta' Batalha]] * [[Kunvent ta' Kristu f'Tomar|Monasteru ta' Kristu f'Tomar]] == Referenzi == [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Monasteri]] [[Kategorija:Portugall]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] q14e2b8eiwd9n6ruuurg55jiwt8g2sj 0 30562 333773 333309 2026-11-05T23:39:49Z Kent Wang 28970 /* Siti ta' Wirt Dinji */ Exterior of Mosteiro de Alcobaça 94.jpg 333773 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Belem Tower (46384128782).jpg|daqsminuri|249x249px|It-Torri ta' Belém.]] Is-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura ([[UNESCO]]) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/convention/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The World Heritage Convention|data=2016-08-27|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/|arkivju-data=2016-08-27|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-wirt kulturali jikkonsisti minn [[Monument|monumenti]] (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, [[Skultura|skulturi]] monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]]), [[Ġeoloġija|ġeoloġiċi]] u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' [[Annimal|annimali]] u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-[[xjenza]], tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali.<ref>{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|data=2021-02-01|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/|arkivju-data=2021-02-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Il-[[Portugall]] irratifika l-Konvenzjoni fit-30 ta' Settembru 1980, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/pt/|titlu=Portugal - UNESCO World Heritage Centre|data=2015-07-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-13|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150721102456/https://whc.unesco.org/en/statesparties/pt/|arkivju-data=2015-07-21|url-status=bot: unknown}}</ref> Mill-2022, fil-Portugall hemm 17-il Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. L-ewwel erba' siti li tniżżlu fil-Portugall kienu l-[[Monasteru tal-Ġlormini]] u t-[[Torri ta' Belém]] f'[[Liżbona]], il-[[Monasteru ta' Batalha]], il-[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]], u r-raħal ta' [[Angra do Heroísmo]], fl-1983. L-iżjed siti reċenti li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kienu s-[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] fi [[Braga]] u l-[[Palazz ta' Mafra]] bil-park tal-kaċċa tiegħu fl-2019. Il-[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] huma l-unika sit naturali tal-Portugall; is-siti l-oħra kollha huma siti kulturali. Żewġ siti jinsabu fl-[[arċipelagu]] tal-[[Azores]]. Is-[[Siti tal-Arti Preistorika Mnaqqxa fil-Blat fil-Wied ta' Côa]] u [[Siega Verde]] huma sit kondiviż ma' [[Spanja]], u huma l-unika sit transnazzjonali tal-Portugall. == Siti ta' Wirt Dinji == L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The Criteria for Selection|data=2016-06-12|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|arkivju-data=2016-06-12|url-status=bot: unknown}}</ref> NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal) {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" style="width:180px;" |Sit ! scope="col" class="unsortable" style="width:150px;" |Stampa ! scope="col" style="width:100px;" |Post ! scope="col" style="width:50px;" |Sena tad-deżinjazzjoni ! data-sort-type="number" scope="col" style="width:80px;" |Kriterji tal-Għażla ! class="unsortable" scope="col" |Deskrizzjoni |- ! scope="row" |[[Angra do Heroísmo|Żona Ċentrali tar-Raħal ta' Angra do Heroismo fl-Azores]] |[[File:Angra_do_Heroísmo_-_Sicht_vom_Obelisken_auf_Stadt_und_Hafenbucht_mit_Monte_Brasil.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Angra_do_Hero%C3%ADsmo_-_Sicht_vom_Obelisken_auf_Stadt_und_Hafenbucht_mit_Monte_Brasil.JPG|alt=Coastal town with white houses and churches with red roofs|150x150px]] |Gżira ta' Terceira |1983 |iv, vi (kulturali) |Ir-raħal ġie stabbilit fl-aħħar tas-seklu 15 matul l-Era tal-Iskoperti. Għal 400 sena, sal-wasla tal-bastimenti li jaħdmu bl-istim, intuża bħala port għall-bastimenti sejrin lejn l-[[Afrika]] ekwatorjali u l-Indji tal-Lvant u tal-Punent, u lura lejn l-[[Ewropa]]. Is-sistemi ta' difiża tar-raħal jinkludu l-fortijiet ta' São Sebastiã u ta' São João Baptista. Hemm diversi knejjes [[Barokk|Barokki]]. Ir-raħal ġarrab ħsarat sinifikanti fit-terremot tal-1980 iżda minn dak iż-żmien ġie sostanzjalment irrestawrat.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/206/|titlu=Central Zone of the Town of Angra do Heroismo in the Azores|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Monasteru tal-Ġlormini]] u t-[[Torri ta' Belém]] f'Liżbona |[[File:Torre_Belém_April_2009-4a.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Torre_Bel%C3%A9m_April_2009-4a.jpg|alt=White tower near the sea|150x150px]] |[[Liżbona]] |1983 |iii, vi (kulturali) |Kemm il-Monasteru kif ukoll it-Torri, li jinsabu fid-distrett ta' Belém f'[[Liżbona]] tul ix-xmara Tagus, huma marbutin simbolikament mal-Era tal-Iskoperti meta l-Portugall esplora d-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-Monasteru ġie stabbilit għall-memorja tal-Prinċep Enriku n-Navigatur u għall-patrijiet biex ikunu jistgħu jitolbu għar-re u għall-baħħara. It-Torri (fl-istampa) inbena biex jitfakkar il-vjaġġ ta' [[Vasco da Gama]] u biex il-port jiġi protett. Iż-żewġ binjiet inbnew fil-bidu tas-seklu 16 bl-istil Manwelin. Modifika minuri taż-żona ta' lqugħ tas-sit saret fl-2008.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/263/|titlu=Monastery of the Hieronymites and Tower of Bel&eacute;m in Lisbon|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Monasteru ta' Batalha]] |[[File:Batalha September 2021-53.jpg|alt=Gothic church|150x150px]] |Batalha |1983 |i, ii (kulturali) |Il-Monasteru Dumnikan ta' Batalha nbena fil-bidu tas-seklu 15 biex titfakkar ir-rebħa Portugiża fuq il-Kastiljani fil-Battalja ta' Aljubarrota fl-1385. Il-monasteru huwa kapulavur tal-arkitettura [[Gotiku|Gotika]], b'żidiet li saru wara bl-istil Manwelin. Għal iktar minn żewġ sekli, intuża bħala studjo tax-xogħol importanti għall-monarkija Portugiża, bħala sit fejn ġew stabbilit l-karatteristiċi tal-arti nazzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/264/|titlu=Monastery of Batalha|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] |[[File:Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg|alt=Christian religious building with a bell|150x150px]] |Tomar |1983 |i, vi (kulturali) |Il-kunvent ġie stabbilit fis-seklu 12 bħala fortizza tat-Templari. Meta l-ordni ġiet xolta fis-seklu 14, il-fergħa Portugiża nbidlet fil-Kavallieri tal-Ordni ta' Kristu li iktar 'il quddiem appoġġaw l-iskoperti marittimi tal-Portugall tas-seklu 15. Il-kunvent inbena tul diversi sekli u fih elementi tal-arkitettura [[Rumanesk|Rumaneska]], Gotika, Manwelina, [[Rinaxximent|Rinaxximentali]], Barokka u [[Manjeriżmu|Manjerista]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/265/|titlu=Convent of Christ in Tomar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Évora|Ċentru Storiku ta' Évora]] |[[File:Templo Romano de Évora from the northwest 80.jpg|alt=Ruins of a classical columned temple|150x150px]] |Évora |1986 |ii, iv (kulturali) |Il-belt ta' Évora hija l-ifjen eżempju ta' belt tal-epoka tad-deheb tal-Portugall (peress li Liżbona nqerdet kważi għalkollox fit-terremot tal-1755). Il-belt fiha monumenti minn perjodi differenti, inkluż it-Tempju [[Imperu Ruman|Ruman]] (fl-istampa), fortifikazzjonijiet tal-[[Għarab]] Iberiċi, u knejjes u palazzi li nbnew wara s-seklu 15 meta Évora saret ir-residenza tal-monarki Portugiżi. Karatteristika tipika tal-belt huma d-djar miżbugħin bl-[[abjad]] mis-seklu 16 sas-seklu 18. Huma mżejna b'madum impitter (''azulejos'') u b'gallariji bil-[[ħadid]] ferrobattut. Il-monumenti ta' Évora ispiraw l-arkitettura kolonjali Portugiża fil-[[Brażil]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/361/|titlu=Historic Centre of &Eacute;vora|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Monasteru ta' Alcobaça]] |[[File:Exterior of Mosteiro de Alcobaça 94.jpg|alt=Church facade integrated into a complex of white buildings with red roofs|150x150px]] |[[:en:Alcobaça,_Portugal|Alcobaça]] |1989 |i, iv (kulturali) |Il-monasteru taċ-Ċisterċensi ġie stabbilit fis-seklu 12 u sar ċentru reġjonali [[Kultura|kulturali]], [[Reliġjon|reliġjuż]] u [[Politika|politiku]]. Il-knisja u l-binjiet monastiċi nbnew fis-seklu 13 bi stil Gotiku, filwaqt li l-faċċata ġiet rinnovata fis-seklu 18 bi stil Barokk. Il-kċina wkoll tmur lura għas-seklu 18. Il-knisja fiha l-oqbra ħdejn xulxin tar-Re [[Pedro I]] u ta' [[Inês de Castro]], mill-1360, li huma eżempji fini ta' [[Skultura|skulturi]] funebri Gotiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/505/|titlu=Monastery of Alcoba&ccedil;a|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Sintra|Pajsaġġ Kulturali ta' Sintra]] |[[File:Palácio Nacional de Sintra from above 74.jpg|alt=Aerial view of a castle with a white façade and orange roofs|150x150px]] |Sintra |1995 |ii, iv, v (kulturali) |Il-pajsaġġ kulturali jinsab fil-Muntanji ta' Sintra. Fis-seklu 19, l-inħawi saru ċentru tal-arkitettura [[Romantiċiżmu|Romantika]]. Fost l-attrazzjonijiet prominenti hemm il-Palazz ta' Pena, li huwa fdalijiet ta' monasteru li ġew ikkonvertiti f'kastell b'taħlita eklettika ta' stili, il-Palazz Nazzjonali ta' Sintra (fl-istampa), Quinta da Regaleira, il-Palazz ta' Monserrate, u l-Kastell tal-Għarab Iberiċi. Il-parks biswit il-palazzi jospitaw diversi speċijiet ta' pjanti eżotiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/723/|titlu=Cultural Landscape of Sintra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Porto|Ċentru Storiku ta' Oporto, il-Pont ta' Luiz I u l-Monasteru ta' Serra do Pilar]] |[[File:Cais_da_Ribeira,_Oporto,_Portugal,_2012-05-09,_DD_16.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cais_da_Ribeira,_Oporto,_Portugal,_2012-05-09,_DD_16.JPG|alt=Metal bridge across a river and city centre built on a hillside|150x150px]] |Porto |1996 |iv (kulturali) |Il-belt ta' Oporto jew Porto, tinsab fil-bokka tax-xmara Douro. Oriġinarjament kienet insedjament kummerċjali tal-[[Feniċi]], u ilha abitata kontinwament minn żmien ir-Rumani. Il-monumenti fil-belt imorru lura għal perjodi differenti: il-[[Katidral]] inbena bir-Rumanesk, il-Knisja ta' Santa Klara bil-Manwelin, u l-Palazz tal-Borża bl-istil Neoklassiku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/755/|titlu=Historic Centre of Oporto, Luiz I Bridge and Monastery of Serra do Pilar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;" |[[Siti tal-Arti Preistorika Mnaqqxa fil-Blat fil-Wied ta' Côa]] u [[Siega Verde]]* |[[File:Rock_Art_Foz_Coa_01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rock_Art_Foz_Coa_01.jpg|alt=Rock carvings of animals including a horse|150x150px]] |Reġjun ta' Douro |1998 |i, iii (kulturali) |Dan is-sit transnazzjonali huwa magħmul minn żewġ siti b'tinqix fil-blat fil-beraħ. Is-sit Portugiż, elenkat fl-1998, jinsab fil-Wied ta' Côa. Siega Verde fi Spanja ġiet miżjuda bħala estensjoni fl-2010. It-tinqix, li jirrappreżenta speċjalment l-[[Annimal|annimali]] (iżjed minn 5,000 figura), saru matul diversi millenji, mill-Paleolitiku Superjuri sal-Magdalenjan/Epipaleolitiku (22,000 sa 8,000 [[Ante Christum natum|Q.K]].).<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/866/|titlu=Prehistoric Rock Art Sites in the C&ocirc;a Valley and Siega Verde|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] |[[File:Laurissilva_da_Madeira_10.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Laurissilva_da_Madeira_10.jpg|alt=Old roads and passages between villages and other places in Madeira Island surrounded by prehistoric forest|150x150px]] |Madeira |1999 |ix, x (naturali) |Il-foresti tas-siġar tar-rand ta' Madeira jirrappreżentaw fdalijiet ta' tip ta' foresta li kienet tkopri partijiet kbar min-Nofsinhar tal-Ewropa bejn 40 sa 15-il miljun sena ilu. Il-foresta tikkonsisti prinċipalment minn siġar li dejjem iħaddru u arbuxelli, b'weraq aħdar skur u ċatt. L-ekosistema, li prinċipalment hija foresta primarja, tospita bosta speċijiet ta' pjanti u ta' annimali, ħafna minnhom endemiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/934/|titlu=Laurisilva of Madeira|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Guimarães|Ċentru Storiku ta' Guimarães]] |[[File:D._Afonso_Torre.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:D._Afonso_Torre.jpg|alt=A monument in front of a castle|150x150px]] |Guimarães |2001 |ii, iii, iv (kulturali) |Bħala r-residenza tad-duki li ddikjaraw l-indipendenza fis-seklu 12, Guimarães huwa raħal importanti fl-istorja tal-Portugall. Kien l-ewwel [[belt kapitali]] tal-pajjiż. L-iżvilupp tar-raħal [[Medjuevu|Medjevali]] seħħ madwar il-kastell u l-kumpless monastiku. Bejn l-aħħar tas-seklu 15 u s-[[seklu 17]], inbnew djar tan-nobbli u binjiet ċiviċi fiċ-ċentru storiku li ġie ppreservat sew. It-tekniki speċjalizzati tal-kostruzzjoni żviluppati f'Guimarães fil-Medju Evu ġew trażmessi lill-kolonji Portugiżi fl-Afrika u fl-Amerki.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1031/|titlu=Historic Centre of Guimar&atilde;es|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Alto Douro|Reġjun tal-Inbid ta' Alto Douro]] |[[File:Vila_Nova_de_Foz_Coa_rio_Douro_(14282784962).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vila_Nova_de_Foz_Coa_rio_Douro_(14282784962).jpg|alt=A river with terraced vineyards|150x150px]] |Provinċja ta' Trás-os-Montes u Alto Douro |2001 |ii, iv, v (kulturali) |Il-wied tax-xmara Douro u t-tributarji prinċipali tagħha huwa pajsaġġ kulturali fejn l-inbid ilu jiġi prodott għal madwar żewġ millenji. Il-pajsaġġ issawwar mill-attivitajiet tal-bniedem, b'vinji mtarrġin, ''quintas'' (azjendi li jipproduċu l-inbid), toroq, u [[Kappella|kappelli]]. Minn nofs is-seklu 18, l-iżjed prodott magħruf tar-reġjun huwa l-inbid ta' Porto.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1046/|titlu=Alto Douro Wine Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Gżira ta' Pico|Pajsaġġ tal-Kultura tal-Vinji tal-Gżira ta' Pico]] |[[File:Lajido_da_Criação_Velha,_vista_para_o_Faial.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lajido_da_Cria%C3%A7%C3%A3o_Velha,_vista_para_o_Faial.jpg|alt=Vineyards with low walls built of boulders and the sea in the distance|150x150px]] |Gżira ta' Pico |2004 |iii, v (kulturali) |Il-produzzjoni tal-inbid fil-Gżira ta' Pico bdiet fis-seklu 15. Sabiex jipproteġu l-irziezet u l-vinji mir-riħ u mill-ilma baħar, il-[[Bidwi|bdiewa]] bnew network ta' ħitan twal tal-ġebel tul il-gżira kollha. Il-binjiet marbuta mal-vitikoltura jinkludu d-djar fil-kampanja tal-bidu tas-seklu 19, il-kantini tal-inbid, il-portijiet, u l-knejjes. Il-produzzjoni tal-inbid fil-gżira laħqet il-qofol tagħha fis-seklu 19 u mbagħad majnat. Fis-seklu 21, għadha għaddejja fuq skala iżgħar.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1117/|titlu=Landscape of the Pico Island Vineyard Culture|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Elvas|Raħal tal-Fruntiera tal-Gwarniġjon ta' Elvas u l-Fortifikazzjonijiet Tiegħu]] |[[File:Elvas_e_muralhas.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Elvas_e_muralhas.jpg|alt=Ramparts of Elvas|150x150px]] |Elvas |2012 |iv (kulturali) |Il-belt ta' Elvas tinsab qrib il-fruntiera ma' Spanja. Il-Portugall reġa' kiseb l-indipendenza minn Spanja fl-1640 u madwar il-belt inbniet sistema kumplessa ta' fortifikazzjonijiet bil-bastjuni u bil-ħniedaq mingħajr ilma (fortijiet b'għamla ta' [[stilla]]). Ġiet iddisinjata mill-patri [[Ġiżwiti|Ġiżwita]] [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]] Cosmander skont l-aħħar xejriet difensivi Olandiżi. Is-sit jinkludi wkoll il-Forti ta' Nossa Senhora da Graça tas-seklu 18 u l-Akkwedott ta' Amoreira tas-seklu 16. Fl-2013 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1367/|titlu=Garrison Border Town of Elvas and its Fortifications|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Università ta' Coimbra|Università ta' Coimbra – Alta u Sofia]] |[[File:Royal_Palace,_Universidade_de_Coimbra_(10249002256).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Royal_Palace,_Universidade_de_Coimbra_(10249002256).jpg|alt=Palace courtyard, university buildings|150x150px]] |Coimbra |2013 |1387bis; ii, iv, vi (kulturali) |L-Università ta' Coimbra ġiet stabbilita lejn l-aħħar tas-seklu 13 fuq l-għolja faċċata tar-raħal (Alta). Fl-1537, ġiet ittrasferita lejn il-Palazz Irjali ta' Alcáçova u iktar 'il quddiem żviluppat sensiela ta' kulleġġi. Intużat bħala mudell għall-universitajiet fil-kolonji Portugiżi. L-istorja tal-belt ta' Coimbra hija minsuġa mill-qrib ma' dik tal-università. Uħud mill-binjiet ewlenin jinkludu l-Katidral l-Antik tas-seklu 12, il-Librerija Ġwannina Barokka, il-Kappella ta' [[Arkanġlu Mikiel|San Mikiel]], u l-kulleġġi tul Triq Sofia fil-belt. Fl-2019 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1387/|titlu=University of Coimbra &ndash; Alta and Sofia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Palazz ta' Mafra|Binja Rjali ta' Mafra – Palazz, Bażilika, Kunvent, Ġnien ta' Cerco u l-Park tal-Kaċċa (Tapada)]] |[[File:Mafra_May_2013-2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mafra_May_2013-2.jpg|alt=A massive building with yellow facade and two bell towers in the middle|150x150px]] |Mafra |2019 |iv (kulturali) |Il-kumpless tal-palazz ta' Mafra ġie kkummissjonat fil-bidu tas-seklu 18 mir-Re João V. Il-kumpless jinkludi bażilika, il-palazzi tar-re u tar-reġina, monasteru, u librerija. Inbena bl-istil Barokk [[Italja|Taljan]], ispirat b'mod partikolari mill-arkitettura ta' [[Ruma]]. Is-sit jinkludi wkoll il-Ġnien ta' Cerco, biswit il-palazz, u l-artijiet irjali tal-kaċċa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1573/|titlu=Royal Building of Mafra &ndash; Palace, Basilica, Convent, Cerco Garden and Hunting Park &#x28;Tapada&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ! scope="row" |[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte|Santwarju ta' Bom Jesus do Monte fi Braga]] |[[File:Baroque_stairway_of_Bom_Jesus_do_Monte_-_panoramio_-_Scott_Crowe_(1).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Baroque_stairway_of_Bom_Jesus_do_Monte_-_panoramio_-_Scott_Crowe_(1).jpg|alt=Elaborate staircase leading to a church on a hill|150x150px]] |Braga |2019 |iv (kulturali) |Is-santwarju jinsab fuq ix-xaqlibiet tal-Għolja ta' Espinho fuq Braga, u huwa eżempju ta' sit sagru tal-pellegrinaġġi fuq għolja. Il-binjiet prinċipali nbnew bl-istil Barokk, u l-iżjed kostruzzjoni emblematika hi t-Taraġ tal-Ħames Sensi (fl-istampa).<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1590/|titlu=Sanctuary of Bom Jesus do Monte in Braga|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |} == Referenzi == [[Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji]] [[Kategorija:Portugall]] 523wlv1jzgtzmni4cyqil5zvv29gotq 0 30674 333774 333310 2026-11-05T23:45:05Z Kent Wang 28970 /* Siti ta' Wirt Dinji */ Exterior of Mosteiro de Alcobaça 94.jpg 333774 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Kolosseum - Amphitheatrum Novum - Amphitheatrum Flavium - Colosseo - panoramio (3).jpg|daqsminuri|234x234px|Il-[[Kolossew]] ta' [[Ruma]] minn ġewwa.]] L-Organizzazzjoni tan-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]] għall-[[Edukazzjoni]], ix-[[Xjenza]] u l-[[Kultura]] ([[UNESCO]]) iddeżinjat 187 [[Sit ta' Wirt Dinji]] fil-15-il pajjiż sovran (imsejħa wkoll "stati li huma partijiet għall-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji") tan-[[Ewropa t'Isfel|Nofsinhar tal-Ewropa]]: l-[[Albanija]], [[Andorra]], il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]], il-[[Kroazja]], il-[[Greċja]], l-[[Italja]], [[Malta]], il-[[Montenegro]], il-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq|Maċedonja ta' Fuq]], il-[[Portugall]], [[San Marino]], is-[[Serbja]], is-[[Slovenja]], [[Spanja]] u l-[[Belt tal-Vatikan|Vatikan]], kif ukoll sit wieħed fit-territorju ekstra-Ewropew Brittaniku ta' [[Ġibiltà]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/&order=region|titlu=UNESCO World Heritage Centre - World Heritage List|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-29}}</ref> Filwaqt li t-[[Turkija]] għandha territorju fin-Nofsinhar tal-[[Ewropa]], is-siti tagħha mhumiex inkluż hawnhekk iżda mas-Siti ta' Wirt Dinji tal-Punent tal-[[Asja]]. Is-siti ta' [[Ċipru]] huma inklużi wkoll mas-siti tal-Punent tal-Asja. L-iżjed żewġ pajjiżi li għandhom Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO f'dan ir-reġjun huma l-Italja b'61 sit u Spanja b'50 sit (45 sit jekk wieħed ma jgħoddx dawk tal-Gżejjer Kanarji, li huma inklużi mas-siti fl-[[Afrika]]). Seba' siti huma kondiviżi bejn diversi pajjiżi. L-ewwel siti tar-reġjun tniżżlu fl-1979, sena wara li ġiet stabbilita l-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, u kienu jinkludu sitt siti fl-Eks Jugoslavja u sit fl-Italja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&l=en&action=stat&mode=table#s4|titlu=UNESCO World Heritage Centre - World Heritage List Statistics|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-29}}</ref><ref>Intergovernmental Committee for the Protection of the World Cultural and Natural Heritage, Second Session, Final Report. Washington, D.C.: UNESCO. 5–8 September 1978. pp. 7–8.</ref> Kull sena, il-Kumitat tal-Wirt Dinji tal-UNESCO jista' jżid siti ġodda mal-lista, jew ineħħi xi siti li ma jibqgħux jissodisfaw il-kriterji tal-għażla tal-UNESCO. == Siti ta' Wirt Dinji == L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali. Is-siti li jkollhom kriterji kulturali u naturali jissejħu siti mħallta.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|titlu=UNESCO World Heritage Centre - The Criteria for Selection|data=2016-06-12|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-03-17|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|arkivju-data=2016-06-12|url-status=bot: unknown}}</ref> NB: * Siti transnazzjonali (bl-asterisk) {| class="wikitable sortable" !Sit !Stampa !Post !Kriterji tal-Għażla !Erja f'ettari (akri) !Sena tad-deżinjazzjoni !Deskrizzjoni |- ![[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica]] |[[Stampa:Capodiponte0001.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Capodiponte0001.jpg|alt=Rock drawing of an animal|150x150px]] |Brescia, Lombardia, l-Italja 45°57′25″N 10°17′50″E |kulturali: (iii)(vi) |{{convert|432|ha|abbr=values|sortable=on}} |1979 |F'[[Valcamonica]] hemm waħda mill-ikbar kollezzjonijiet ta' inċiżjonijiet fuq il-blat fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Saru iktar minn 300,000 inċiżjoni fil-wied fuq perjodu ta' 8,000 sena mill-Epipaleolitiku sal-[[Medjuevu|Medju Evu]]. Juru xeni mill-agrikoltura, min-navigazzjoni, mill-gwerer u mill-maġija.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/94/|titlu=Rock Drawings in Valcamonica|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.rockartscandinavia.com/images/articles/a8anati.pdf|titlu=Rock Art|kunjom=Anati|isem=Emanuele}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Ruma]], il-Proprjetajiet tal-[[Belt tal-Vatikan|Vatikan]] f'Dik il-Belt li Jgawdu Drittijiet Ekstraterritorjali u l-Knisja ta' [[Pawlu l-Appostlu|San Pawl]] ''Foris Portas*'' |[[Stampa:Colosseo_2020.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Colosseo_2020.jpg|alt=Coloseum building|150x150px]] |[[Ruma]], l-Italja u l-[[Belt tal-Vatikan]] 41°53′25″N 12°29′32″E |kulturali: (i)(ii)(iii)(iv)(vi) |{{convert|1485|ha|abbr=values|sortable=on}} |1980 |Il-belt ta' Ruma kienet iċ-ċentru tal-[[Imperu Ruman]] u iktar 'il quddiem tad-dinja [[Kristjaneżmu|Kristjana]]. Fiha bosta [[Monument|monumenti]] ewlenin tal-antikità, inkluż il-[[Kolossew]] (fl-istampa), il-[[Panteon]], u l-[[Forum Ruman]], kif ukoll binjiet [[Rinaxximent]]<nowiki/>ali u Barokki. Oriġinarjament is-sit ġie ddeżinjat bħala ċ-"Ċentru Storiku ta' Ruma", iżda mbagħad tkabbar fl-1990 u ngħata l-isem attwali. Modifika oħra fil-konfini seħħet fl-2015. Is-sit huwa kondiviż mal-Vatikan.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/91/|titlu=Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights and San Paolo Fuori le Mura|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Knisja u Kunvent Dumnikan ta' [[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Santa Marija tal-Grazzji]] b'"''[[L-Aħħar Ċena (Leonardo)|L-Aħħar Ċena]]''" ta' [[Leonardo da Vinci]] |[[Stampa:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Milan]], l-[[Italja]] 45°27′57″N 9°10′14″E |kulturali: (i), (ii) |1.50 (3.7) |1980 |Il-kumpless tal-Kunvent Dumnikan f'Milan inbena fit-tieni nofs tas-seklu 15, u ġie parzjalment attribwit lil [[Donato Bramante|Bramante]]. Il-ħajt tat-Tramuntana tar-refettorju tal-kunvent fih l-affresk ta' ''L-Aħħar Ċena'' ta' Leonardo da Vinci, kapulavur ta[[L-Arti|l-arti]] Rinaxximentali Aħħarija.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/93/|titlu=Church and Dominican Convent of Santa Maria delle Grazie with “The Last Supper” by Leonardo da Vinci|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Firenze]] |[[Stampa:Piazza_Signoria_-_Firenze.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Piazza_Signoria_-_Firenze.jpg|alt=Square with the town hall with a prominent tower|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Firenze]], l-[[Italja]] 43°46′23″N 11°15′22″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv),(vi) |505 (1,250) |1982 |Il-belt ta' Firenze hija s-simbolu tar-Rinaxximent u kienet ċentru importanti tal-umaniżmu Rinaxximentali. Kellha influwenza kbira fuq l-arkitettura u l-arti tal-Italja u tal-[[Ewropa]], u tiġi assoċjata ma' artisti bħal [[Giotto]], [[Filippo Brunelleschi|Brunelleschi]], [[Sandro Botticelli|Botticelli]], u [[Mikelanġlu|Michelangelo]]. Il-monumenti fil-belt jinkludu l-[[Katidral ta' Firenze]], il-Bażilika ta' Santa Croce, l-[[Uffizi]], u Palazzo Pitti. Fl-2015 u fl-2021 saru modifiki minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/174/|titlu=Historic Centre of Florence|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Venezja]] u l-Laguna tagħha |[[Stampa:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|alt=A channel in Venice with boats parked|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Venezja]], l-[[Italja]] 45°26′3.5″N 12°20′20″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (v), (vi) |— |1987 |Il-belt ta' Venezja ġiet stabbilita fis-seklu 5 u żviluppat f'setgħa marittima ewlenija, ir-Repubblika ta' Venezja, fis-seklu 10. Inbniet fuq iktar minn 100 gżira fil-laguna u fiha monumenti bħall-[[Bażilika ta' San Mark]], il-Palazz tad-Doge, u bosta knejjes u pontijiet. Anke wara d-deklin tagħha bħala poter politiku, Venezja baqgħet influwenti fil-qasam tal-arti, bl-innovazzjonijiet ta' pitturi bħal Bellini, Giorgione, [[Tizjanu|Tiziano]], [[Tintoretto]], [[Veronese]], u Tiepolo. Venezja hija assoċjata wkoll mal-esploratur tas-seklu 13 [[Marco Polo]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/394/|titlu=Venice and its Lagoon|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Pjazza tal-Mirakli]], [[Pisa]] |[[Stampa:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|alt=White church, leaning tower and a circular baptistery|150x150px]] |Pisa, l-[[Italja]] 43°43′23″N 10°23′47″E |kulturali: (i), (ii), (iv), (vi) |8.87 (21.9) |1987 |Il-Pjazza tal-Mirakli hija wieħed mill-ifjen kumplessi arkitettoniċi Medjevali fid-dinja. Tħaddan erba' kapulavuri tas-sekli 11-14: il-[[katidral]], il-battisterju, iċ-ċimiterju, u t-[[Torri Mmejjel ta' Pisa|torri mmejjel]]. L-arkitettura Rumaneska ta' Pisa li żviluppat hawnhekk kienet influwenti fi bliet oħra tat-[[Toskana]]. Il-kumpless huwa assoċjat ukoll ma' [[Galileo Galilei]] li kien iwettaq l-esperimenti tiegħu f'Pisa. Modifika minuri fil-konfini tas-sit seħħet fl-2007.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/395/|titlu=Piazza del Duomo, Pisa|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/1363/|titlu=31 COM 8B.61 - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[San Gimignano]] |[[Stampa:SanGimignanoPanorama7.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SanGimignanoPanorama7.jpg|alt=A small town dominated by many tall stone towers|150x150px]] |[[San Gimignano]],[[Siena]], l-[[Italja]] 43°28′5″N 11°2′30″E |kulturali: (i), (iii), (iv) |14 (35) |1990 |Ir-raħal ta' San Gimignano kien waqfa importanti għall-pellegrini tal-''[[Via Francigena]]'' fil-Medju Evu. Ir-raħal ippreserva l-karattru Medjevali tiegħu, u l-iktar karatteristika prominenti tiegħu huma t-torrijiet għoljin, li nbnew bejn is-sekli 11 u 13 mill-familji nobbli u mill-merkanti tal-klassi medja superjuri. Erbatax minn dawn it-torrijiet waslu sa żminijietna. Il-knejjes u l-palazzi tar-raħal fiho diversi kapulavuri ta' artisti mis-sekli 14 u 15.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/550/|titlu=Historic Centre of San Gimignano|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Is-[[Sassi ta' Matera|Sassi]] u l-Park tal-Knejjes Rupestri ta' [[Matera]] |[[Stampa:"_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%22_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|alt=Structures built into the rock|150x150px]] |Matera, l-[[Italja]] 40°39′59″N 16°36′37″E |kulturali: (ii), (iv), (v) |1,016 (2,510) |1993 |Dan is-sit jinkludi żewġ distretti ta' Matera, b'"għerien" li ilhom abitati mill-Paleolitiku. Fil-qedem in-nies bdew jgħixu fl-għerien naturali tal-promontorju karstiku ta' Murgia u mbagħad bdew iħaffru u jibnu strutturi iktar elaborati, inkluż knejjes, monasteri, u eremitaġġi. Il-Katidral Rumanesk ta' Matera jmur lura għas-seklu 13.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/670/|titlu=The Sassi and the Park of the Rupestrian Churches of Matera|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Belt ta’ Vicenza u l-Vilel ta’ Palladio fil-Veneto|Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] |[[Stampa:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|alt=A villa with columns in front|150x150px]] |Padova, Rovigo, Treviso, il-Belt Metropolitana ta' [[Venezja]], [[Verona]], Vicenza, l-[[Italja]] 45°32′57″N 11°32′58″E |kulturali: (i), (ii) |334 (830) |1994 |Fis-seklu 16, taħt ir-Repubblika ta' Venezja, inbnew diversi vilel fil-belt ta' Vicenza u fir-reġjun ta' Veneto mill-[[arkitett]] [[Andrea Palladio]] (1508-1580). Id-disinni tiegħu kellhom influwenza kbira fuq l-arkitettura u ispira l-istil Palladjan. Oriġinarjament is-sit tniżżel fl-1994 bħala "Vicenza, il-Belt ta' Palladio", iżda fl-1996 tkabbar biex jiġu inklużi diversi vilel fir-reġjun.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/712/|titlu=City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/3008/|titlu=20 COM VIII.C - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Siena]] |[[Stampa:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|alt=Central square in Siena with a large gothic cathedral|150x150px]] |[[Siena]], l-[[Italja]] 43°19′7″N 11°19′54″E |kulturali: (i), (ii), (iv) |170 (420) |1995 |Il-belt ta' Siena ppreservat il-karattru [[Gotiku]] Medjevali tagħha mis-sekli 12 sa 15. Il-belt inbniet madwar Piazza del Campo. Diversi pitturi Rinaxximentali importanti ħadmu u twieldu fi Siena, inkluż [[Duccio]], [[Ambrogio Lorenzetti]], u [[Simone Martini]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/717/|titlu=Historic Centre of Siena|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Napli]] |[[Stampa:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|alt=A large stone castle|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Napli]], l-[[Italja]] 40°51′5″N 14°15′46″E |kulturali: (ii), (iv) |— |1995 |Napli, stabbilita fl-470 [[QK|Q.K]]. mill-kolonjalisti [[Greċja|Griegi]], kienet waħda mill-iżjed bliet importanti tal-''Magna Graecia'', tar-Repubblika Rumana, u l-[[belt kapitali]] tar-Renju ta' Napli taħt diversi familji rjali. Kienet influwenti ferm fl-oqsma tal-arti u tal-arkitettura fl-Ewropa. Uħud mill-monumenti importanti jinkludu l-Knisja ta' Santa Kjara tas-seklu 14, Castel Nuovo tas-seklu 13 (fl-istampa), u l-Palazz Irjali tas-[[Seklu XVII|seklu 17]]. Fl-2011 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/726/|titlu=Historic Centre of Naples|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Crespi d'Adda]] |[[Stampa:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|alt=A row of parallel and connected factory buildings|150x150px]] |[[Crespi d'Adda|Crespi d-Adda]], Bergamo, l-[[Italja]] 45°35′36″N 9°32′18″E |kulturali: (iv), (v) |— |1995 |Crespi d'Adda huwa raħal ippreservat sew u li għadu jintuża parzjalment bħala raħal madwar kumpanija. Inbena fis-sekli 19 u 20 għall-forza tax-xogħol tal-manifattur tat-tessuti [[Cristoforo Crespi]]. Ir-raħal jinkludi kemm binjiet residenzjali kif ukoll servizzi pubbliċi komuni bħal klinika, skola, teatru u ċentru sportiv.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/730/|titlu=Crespi d'Adda|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Ferrara]], Belt tar-Rinaxximent, u d-Delta tal-[[Po]] tagħha |[[Stampa:Palais_ferrare.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palais_ferrare.JPG|alt=A castle in red brick|150x150px]] |[[Ferrara]], l-[[Italja]] 44°50′16″N 11°37′10″E |kulturali: (ii), (iii), (iv), (v), (vi) |46,712 (115,430) |1995 |Ferrara, is-sede tal-[[familja d'Este]], kienet ċentru intellettwali u artistiku matul ir-Rinaxximent Taljan tas-sekli 15 u 16. Attirat l-artisti li żejnu diversi vilel u palazzi (fosthom il-Kastell tal-Familja d'Este fl-istampa), filwaqt li l-iskola arkitettonika influwenzat l-istili fl-Italja u fl-Ewropa. Oriġinarjament tniżżel bħala "Ferrara, belt tar-Rinaxximent", iżda fl-1999 is-sit tkabbar biex jinkludi l-pajsaġġ kulturali tad-Delta tal-Po.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/733/|titlu=Ferrara, City of the Renaissance, and its Po Delta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/2641/|titlu=23 COM VIII.C.2 - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Castel del Monte, Puglia|Castel del Monte]] |[[Stampa:Castel_del_Monte_BW_2016-10-14_12-26-11_r.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Castel_del_Monte_BW_2016-10-14_12-26-11_r.jpg|alt=Octagonal castle with a tower on each of the eight corners.|150x150px]] |Barletta-Andria-Trani, l-[[Italja]] 41°5′5″N 16°16′15″E |kulturali: (i), (ii), (iii) |3.10 (7.7) |1996 |Il-kastell ottagonali nbena mill-Imperatur [[Federiku II]] fis-seklu 13. Fih taħlita ta' elementi arkitettoniċi [[Iżlam|Musulmani]], Gotiċi, Ċisterċensi, u tat-Tramuntana tal-Ewropa, kif ukoll elementi mill-antikità klassika, f'disinn perfettament simetriku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/398/|titlu=Castel del Monte|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !It-''Trulli'' ta' [[Alberobello]] |[[Stampa:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|alt=Small white houses with conic roofs|150x150px]] |[[Alberobello]], Bari, l-[[Italja]] 40°46′57″N 17°14′13″E |kulturali: (iii), (iv), (v) |11 (27) |1996 |It-''trulli'' huma għorfiet tradizzjonali tal-[[ġebla tal-ġir]], tipiċi tar-reġjun ta' [[Puglia]]. Bdew jinbnew mill-inqas minn nofs is-seklu 14 b'teknika [[Preistorja|preistorika]] mingħajr tkaħħil, u s-soltu jkollhom soqfa koniċi, piramidali jew b'għamla ta' koppla magħmula minn ġebel imdaħħal f'xulxin mingħajr tkaħħil. Is-Sit ta' Wirt Dinji jinkludi t-''trulli'' f'Alberobello, b'iżjed minn 1,500 struttura ppreservata.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/787/|titlu=The Trulli of Alberobello|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Monumenti Kristjani Bikrin ta' [[Ravenna]] |[[Stampa:Basilica_di_San_Vitale,_Ravenna,_Italia_(1).JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Basilica_di_San_Vitale,_Ravenna,_Italia_(1).JPG|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Ravenna]], l-[[Italja]] 44°25′14″N 12°11′47″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |1.32 (3.3) |1996 |Dan is-sit huwa magħmul minn tmien monumenti fil-belt ta' Ravenna, li kienet is-sede tal-Imperu Ruman fis-seklu 5. Il-knejjes u l-mawżolej huma mżejna b'mużajk ta' kwalità artistika b'taħlita ta' motivi mill-arti tal-Punent u [[Biżantini|Biżantina]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/788/|titlu=Early Christian Monuments of Ravenna|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku tal-Belt ta' [[Pienza]] |[[Stampa:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|alt=Town square with Renaissance buildings|150x150px]] |Pienza, [[Siena]], l-[[Italja]] 43°4′37″N 11°40′43″E |kulturali: (i), (ii), (iv) |4.41 (10.9) |1996 |Fl-1459, il-[[Papa Piju II]] ddeċieda li jittrasforma raħal twelidu skont l-ideat Umanisti Rinaxximentali tad-disinn urban. Il-proġett ħa ħsiebu l-arkitett [[Bernardo Rossellino]] li bena pjazez, knejjes u palazzi ġodda. Pienza iktar 'il quddiem saret mudell għall-iżvilupp urban fi bliet Taljani u Ewropejj oħra.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/789/|titlu=Historic Centre of the City of Pienza|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Palazz Irjali ta' Caserta]] tas-seklu 18, bil-Park, l-Akkwedott ta' Vanvitelli u l-Kumpless ta' San Leucio |[[Stampa:Caserta_jardín_44.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Caserta_jard%C3%ADn_44.JPG|alt=|150x150px]] |Caserta u Benevento, l-[[Italja]] 41°4′24″N 14°19′35″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |87 (210) |1997 |Il-kumpless fuq skala kbira tal-palazz ġie kkummissjonat mir-Re ta' Napli [[Karlu III]] f'nofs is-seklu 18. Ġie ddisinjat mill-arkitett [[Luigi Vanvitelli]] u ġie ispirat mill-palazzi f'[[Palazz ta' Versailles|Versailles]] u f'[[El Escorial|Madrid]]. Ispirat mill-ideat tal-Illuminazzjoni, il-kumpless huwa integrat sew fil-pajsaġġ. Is-sit jinkludi akkwedott u l-kumpless industrijali ta' San Leucio fejn kien jiġi prodott il-[[ħarir]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/549/|titlu=18th-Century Royal Palace at Caserta with the Park, the Aqueduct of Vanvitelli, and the San Leucio Complex|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Residenzi tal-Familja Savoia|Residenzi tal-Familja Rjali tas-Savoia]] |[[Stampa:Exterior of the Palazzina di caccia of Stupinigi.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palazzina_di_caccia_di_Stupinigi1.JPG|alt=Large symmetrical palace complex with white walls|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Torino]], Cuneo, l-[[Italja]] 45°4′21″N 7°41′9″E |kulturali: (i), (ii), (iv), (v) |371 (920) |1997 |Dan is-sit jinkludi 22 palazz u villa li nbnew bħala turija tal-poter li kellha l-monarkija renjanti wara t-trasferiment tal-belt kapitali tal-familja tas-Savoia lejn Torino minn [[Emmanuele Filiberto]] fl-1562. Il-binjiet, il-biċċa l-kbir bi stil [[Barokk]], huma rappreżentattivi tal-arkitettura monumentali Ewropea tas-sekli 17 u 18. Fl-2010 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/823/|titlu=Residences of the Royal House of Savoy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/4041/|titlu=34 COM 8B.58 - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Ġnien Botaniku ta' Padova]] |[[Stampa:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|alt=A garden fountain in the middle|150x150px]] |Padova, l-[[Italja]] |kulturali: (ii), (iii) |2.20 (5.4) |1997 |Il-Ġnien Botaniku ta' Padova ġie stabbilit fl-1545 bħala l-ewwel ġnien botaniku universitarju tad-dinja. Ilu ċentru tar-riċerka [[Xjenza|xjentifika]] għal sekli sħaħ, kif ukoll mudell għal ġonna oħra. Ġie rinnovat fis-seklu 18 iżda għad għandu l-konfigurazzjoni oriġinali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/824/|titlu=Botanical Garden (Orto Botanico), Padua|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Portovenere]], [[Cinque Terre]], u l-Gżejjer ([[Palmaria]], [[Tino]] u [[Tinetto]]) |[[Stampa:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|alt=A coastal town with multi storied colorful houses.|150x150px]] |La Spezia, l-[[Italja]] 44°6′25″N 9°43′45″E |kulturali: (ii), (iv), (v) |4,689 (11,590) |1997 |Il-pajsaġġ kulturali tul il-kosta tal-Liguria ssawret mill-[[bniedem]] f'dan l-aħħar millenju. Hemm bosta rħula żgħar xeniċi li nbnew mal-irdumijiet weqfin, u l-art ġiet ikkonvertita f'raba' mtarraġ. Hemm ukoll tliet gżejjer lil hinn mill-kosta bi fdalijiet ta' binjiet monastiċi bikrin. Fl-2021 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/826/|titlu=Portovenere, Cinque Terre, and the Islands (Palmaria, Tino and Tinetto)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Katidral, Torri Ċiviku u Piazza Grande, [[Modena]] |[[Stampa:Duomo_di_Modena_20.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Duomo_di_Modena_20.JPG|alt=A white stone church with one tall tower.|150x150px]] |[[Modena]], l-[[Italja]] 44°38′46″N 10°55′32″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |1.20 (3.0) |1997 |Il-kumpless tas-seklu 12 magħmul mill-katidral, it-torri u l-[[pjazza]], huwa eżempju eċċellenti ta' arti Rumaneska bikrija, b'influwenza qawwija fuq l-iżvilupp tal-istil. Il-katidral ġie ddisinjat mill-arkitett [[Lanfranco]] u ġie mżejjen mill-iskultur [[Wiligelmo]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/827/|titlu=Cathedral, Torre Civica and Piazza Grande, Modena|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Żoni Arkeoloġiċi ta' [[Pompej]], [[Ercolano]] u [[Oplontis|Torre Annunziata]] |[[Stampa:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|alt=A street with ruined houses.|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Napli]], l-[[Italja]] 40°45′0″N 14°29′0″E | |98 (240) |1997 |Dan is-sit huwa magħmul minn tliet siti li ndifnu taħt l-irmied [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkaniku]] meta żbroffa l-[[Vesuvju]] fid-79 W.K. L-irħula ta' Pompej Ercolano huma żewġ irħula Rumani li ġew ippreservati għalkollox u li jagħtu ħjiel kif kienet il-ħajja fis-seklu 1 W.K., filwaqt li ż-żewġ vilel f'Torre Annunziata fihom affreski ppreservati tajjeb ħafna. Is-siti progressivament ġew skavati minn nofs is-seklu 18.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/829/|titlu=Archaeological Areas of Pompei, Herculaneum and Torre Annunziata|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Kosta ta' Amalfi]] (Costiera Amalfitana) |[[Stampa:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|alt=Mountainous coastline with terraces and buildings|150x150px]] |Salerno, l-[[Italja]] 40°39′0″N 14°36′0″E |kulturali: (ii), (iv), (v) |11,231 (27,750) |1997 |Il-pajsaġġ kulturali [[Mediterran|Mediterranju]] tal-Kosta ta' Amalfi ssawret b'mod prominenti fiż-żmien id-Dukat Medjevali ta' Amalfi (mis-sekli 9 sa 11) b'taħlita ta' influwenzi tal-Punent u Biżantini. Il-kosta tinkludi l-irħula ta' Amalfi u Ravello, kif ukoll il-vinji, l-għelieqi bis-siġar tal-[[frott]], u l-mergħat, fejn il-muntanji jmissu mal-baħar.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/830/|titlu=Costiera Amalfitana|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Wied tat-Tempji|Żona Arkeoloġika ta' Agrigento]] |[[Stampa:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|alt=Ruins of a classical temple with columns.|150x150px]] |Agrigento, [[Sqallija]], l-[[Italja]] 37°17′23″N 13°35′36″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |934 (2,310) |1997 |Agrigento, kolonja Griega li ġiet stabbilita fis-seklu 6 Q.K., żviluppat f'waħda mill-bliet ewlenin tal-''Magna Graecia'' u tal-Mediterran. Diversi tempji Doriċi ġew ippreservati, u jirrappreżentaw wieħed mill-iżjed siti notevoli tal-arti u tal-kultura Griega.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/831/|titlu=Archaeological Area of Agrigento|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Villa Romana del Casale]] |[[Stampa:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|alt=Villa del Casale's basilica with marble panels|150x150px]] |Enna, [[Sqallija]], l-[[Italja]] 37°21′58″N 14°20′3″E |kulturali: (i), (ii), (iii) |8.92 (22.0) |1997 |Il-villa f'Piazza Armerina hija waħda mill-iktar vilel Rumani lussużi li nbnew fis-seklu 4, u hija eżempju rappreżentattiv tal-ekonomija u tal-istruttura soċjali ta' dak il-perjodu. Hija mżejna b'mużajk rikk ta' kwalità eċċezzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/832/|titlu=Villa Romana del Casale|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Su Nuraxi]] ta' Barumini |[[Stampa:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|alt=A stone ruin|150x150px]] |Nofsinhar ta' Sardenja, l-[[Italja]] 39°42′21″N 8°59′29″E |kulturali: (i), (iii), (iv) |2.33 (5.8) |1997 |Su Nuraxi huwa l-ifjen u l-iktar eżempju komplut ta' ''nuraghe'' (qisha girna), struttura megalitika difensiva ta' ċiviltà ta' Żmien il-Bronż tat-tieni millenju Q.K. Su Nuraxi oriġinarjament kien għoli iktar minn 18.5-il metru. Is-sit ġie abbandunat fis-seklu 6 Q.K. u l-biċċa l-kbira tan-''nuragi'' ma baqgħux jintużaw wara l-kolonizzazzjoni Rumana fis-seklu 2 Q.K.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/833/|titlu=Su Nuraxi di Barumini|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Żona Arkeoloġika u l-Bażilika Patriarkali ta' [[Aquileia]] |[[Stampa:Basilica_Aquileia_1.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Basilica_Aquileia_1.JPG|alt=Church in stone and a baptistery|150x150px]] |Udine, l-[[Italja]] 45°46′6″N 13°22′3″E |kulturali: (iii), (iv), (vi) |155 (380) |1998 |Aquileia kienet waħda mill-iktar bliet għonja tal-Imperu Ruman Bikri. Fl-452, ir-rikkezzi tagħha nsterqu mill-[[Unni]] taħt [[Attila]]; il-biċċa l-kbira tal-belt antika baqgħet ippreservata u għadha ma ġietx skavata. Il-Bażilika Patriarkali, bl-art bil-mużajk tagħha, tmur lura għas-seklu 4. Ġiet rikostruwita bejn is-sekli 11 u 14. Kellha rwol ewlieni fit-tifrix tal-Kristjaneżmu fil-Medju Evu Bikri. Fl-2017 u fl-2018 saru modifiki minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/825/|titlu=Archaeological Area and the Patriarchal Basilica of Aquileia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Urbino]] |[[Stampa:Urbino-vista_paese.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Urbino-vista_paese.jpg|alt=Panorama of a city|150x150px]] |Pesaro u Urbino, l-[[Italja]] 43°43′30″N 12°38′0″E |kulturali: (ii), (iv) |29 (72) |1998 |Fis-seklu 15, Urbino iffjorixxiet taħt it-tmexxija ta' [[Federico da Montefeltro]], umanista li attira wħud mill-iżjed artisti u xjenzati prominenti lejn il-belt. Il-biċċa l-kbira tal-arkitettura Rinaxximentali tal-belt ġiet ippreservata minkejja li Urbino daħlet f'perjodu ta' staġnar kulturali u ekonomiku mis-seklu 16 'il quddiem.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/828/|titlu=Historic Centre of Urbino|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni|Park Nazzjonali ta' Cilento u Vallo di Diano]] bis-Siti Arkeoloġiċi ta' [[Paestum]] u [[Velia]], u l-Monasteru ta' Padula |[[Stampa:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|alt=Ruins of a temple with columns|150x150px]] |Salerno, l-[[Italja]] 40°17′0″N 15°16′0″E |kulturali: (iii), (iv) |159,110 (393,200) |1998 |Il-pajsaġġ kulturali ssawwar minn soċjetajiet differenti matul is-sekli, fosthom l-[[Etruski]], il-Lukanji, il-kolonjalisti Griegi, u iktar 'il quddiem ir-Rumani. Is-sit jinkludi l-fdalijiet ta' Paestum u Velia, żewġ irħula ewlenin taż-żmien klassiku. Il-monasteru Kartużjan ta' Padula jmur lura għall-1306, għalkemm il-biċċa l-kbira ta' dak li hemm illum huwa tas-sekli 17-18 bi stil Barokk.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/842/|titlu=Cilento and Vallo di Diano National Park with the Archeological Sites of Paestum and Velia, and the Certosa di Padula|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Villa ta' Adrijanu]], [[Tivoli]] |[[Stampa:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|alt=Roman ruins with columns around a pool|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Ruma]] Kapitali, l-[[Italja]] 41°56′39″N 12°46′19″E |kulturali: (i), (ii), (iii) |80 (200) |1999 |Il-Villa ta' Adrijanu jew "''Villa Adriana''" f'Tivoli, barra Ruma, inbniet fis-seklu 2 W.K. bħala post ta' rtir għall-Imperatur [[Adrijanu]]. Tgħaqqad flimkien elementi arkitettoniċi mill-Greċja, mill-Eġittu u minn Ruma. Il-kumpless jinkludi binjiet rikreattivi u residenzjali, ġonna u pixxini. L-iskoperta tagħha mill-ġdid f'nofs is-seklu 15 influwenzat l-arkitetti tal-perjodi Rinaxximentali u [[Barokk|Barokki]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/907/|titlu=Villa Adriana (Tivoli)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Verona]] |[[Stampa:Arche_scaligere_(Verona).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arche_scaligere_(Verona).jpg|alt=Gothic monument with a horseman|150x150px]] |[[Verona]], l-[[Italja]] 45°26′19″N 10°59′38″E |kulturali: (ii), (iv) |453 (1,120) |2000 |Verona, stabbilita bħala raħal Ruman fis-seklu 1 Q.K., ilha tiżviluppa bla interruzzjoni għal iktar minn 2,000 sena u tippreserva strutturi urbani u monumenti minn epoki differenti. Dawn jinkludu l-anfiteatru Ruman u daħla Rumana, l-Oqbra Gotiċi tal-familja Della Scala (fl-istampa), kif ukoll diversi pjazez u palazzi storiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/797/|titlu=City of Verona|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Gżejjer Eolji]] |[[Stampa:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|alt=A group of volcanic islands from above|150x150px]] |Messina, [[Sqallija]], l-[[Italja]] 38°29′16″N 14°56′44″E |naturali: (viii) |1,216 (3,000) |2000 |Dan l-[[arċipelagu]] lil hinn mill-kosta ta' [[Sqallija]] ġie studjat b'mod estensiv mill-ġeologi mill-inqas mis-seklu 18. Il-gżejjer fihom diversi karatteristiċi klassiċi ta' formazzjonijiet vulkaniċi, li kienu importanti fl-iżvilupp tal-vulkanoloġija bħala dixxiplina xjentifika. Żewġ tipi ta' żbroffar vulkaniku ngħataw isem xi gżira tal-arċipelago, it-tip ta' [[Stromboli]] u t-tip ta' [[Vulcano]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/908/|titlu=Isole Eolie (Aeolian Islands)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Assisi]], il-Bażilika ta' [[San Franġisk t'Assisi|San Franġisk]] u Siti Franġiskani Oħra |[[Stampa:Assisi_San_Francesco_BW_2.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Assisi_San_Francesco_BW_2.JPG|alt=A white church with some people in front|150x150px]] |[[Assisi]], Perugia, l-[[Italja]] 43°3′58″N 12°37′21″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |14,563 (35,990) |2000 |Assisi kienet raħal twelid San Franġisk, il-fundatur tal-Ordni Franġiskana. Il-Bażilika nbniet fis-seklu 13. Fiha [[Pittura|pitturi]] ta' [[Cimabue]], [[Pietro Lorenzetti]], Simone Martini, u Giotto, u ntużat bħala referenza għall-arti Taljana u tal-Punent.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/990/|titlu=Assisi, the Basilica of San Francesco and Other Franciscan Sites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Villa d'Este]], Tivoli |[[Stampa:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|alt=Panoramic view of Villa d'Este with gardens and sculptures|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Ruma]] Kapitali, l-[[Italja]] 41°57′50″N 12°47′47″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |4.50 (11.1) |2001 |Il-ġonna tas-seklu 16 ta' Villa d'Este huma wieħed mill-ewwel u l-aqwa eżempji ta' ġonna Rinaxximantali Taljani. Il-ġonna għandhom konfigurazzjoni ġeometrika f'konformità mal-estetika Rinaxximentali u huma mżejna b'vaski u b'funtani, iddisinjati minn [[Pirro Ligorio]]. Kellhom influwenza kbira fuq id-disinn tal-ġonna Ewropej.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1025/|titlu=Villa d'Este, Tivoli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Irħula tal-Barokk Aħħari ta' [[Val di Noto]] (ix-Xlokk ta' Sqallija) |[[Stampa:CattedraleNoto-1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CattedraleNoto-1.jpg|alt=A baroque church, front view|150x150px]] |Catania, Ragusa, [[Siracusa]], [[Sqallija]], l-[[Italja]] 36°53′35.5″N 15°4′8″E |kulturali: (i), (ii), (iv), (v) |113 (280) |2002 |Fl-1693, terremot qawwi heżżeż lil Sqallija, u qered diversi rħula u bliet. Wara dan l-avveniment, l-irħula ta' [[Caltagirone]], [[Militello]] Val di Catania, [[Catania]], [[Modica]], [[Noto]], [[Palazzolo]], [[Ragusa]], u [[Scicli]] ġew rikostruwiti f'konformità max-xejriet tal-ippjanar urban Barokk. Jirrappreżentaw il-quċċata tal-Barokk Aħħari fl-Ewropa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1024/|titlu=Late Baroque Towns of the Val di Noto (South-Eastern Sicily)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] |[[Stampa:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|alt=A church and surrounding buildings|150x150px]] |disa' siti differenti, l-[[Italja]] 45°58′28″N 9°10′10″E |kulturali: (ii), (iv) |91 (220) |2003 |Il-fenomenu tas-''Sacri Monti'' (Għoljiet Sagri) beda fl-aħħar tas-seklu 15 bl-għan li jinħolqu siti alternattivi tal-pellegrinaġġi u tat-talb minħabba li l-[[Ġerusalemm|Art Imqaddsa]] kienet inaċċessibbli. Is-sit jinkludi disa' kumplessi fi [[Piemonte]] u fil-[[Lombardia]] li nbnew fl-aħħar tas-seklu 16 u fis-seklu 17. Fihom bosta opri tal-arti u huma integrati sew fil-pajsaġġ.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1068/|titlu=Sacri Monti of Piedmont and Lombardy|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Val d'Orcia]] |[[Stampa:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|alt=Hilly grass landscape|150x150px]] |[[Siena]], l-[[Italja]] 43°4′N 11°33′E |kulturali: (iv), (vi) |61,188 (151,200) |2004 |Il-pajsaġġ kultural ta' Val d'Orcia fil-periferiji ta' Siena ġie ddisinjat mill-ġdid b'reqqa kbira matul is-sekli 14 u 15 f'konformità mal-ideali estetiċi Rinaxximentali. Il-pajsaġġ jikkonsisti minn villaġġi żgħar-irħula, għelieqi, mergħat, imraġ u rziezet żgħar. Dehret b'mod prominenti fil-pitturi tal-Iskola ta' Siena.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1026/|titlu=Val d'Orcia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Nekropoli ta' Monterozzi|Nekropoli Etruski]] ta' [[Cerveteri]] u ta' [[Tarquinia]] |[[Stampa:Tarquinia_Tomb_of_the_Leopards.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tarquinia_Tomb_of_the_Leopards.jpg|alt=Wall painting depicting people banqueting and two leopards|150x150px]] |Viterbo, Belt Metropolitana ta' [[Ruma]] Kapitali, l-[[Italja]] 42°0′25″N 12°6′7″E |kulturali: (i), (iii),(iv) |21 (52) |2004 |Cerveteri u Tarquinia huma żewġ ċimiterji Etruski mis-sekli 9 sa 1 [[Ante Christum natum|Q.K]]. Diversi oqbra, li kienu ddisinjati bħala repliki tad-djar Etruski, huma mżejna b'affreski straordinarji b'xeni tal-ħajja ta' kuljum ta' dak iż-żmien.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1158/|titlu=Etruscan Necropolises of Cerveteri and Tarquinia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Siracusa]] u n-[[Nekropoli ta' Pantalica]] |[[Stampa:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|alt=Rock caves on a hillside|150x150px]] |[[Siracusa]], [[Sqallija]], l-[[Italja]] 37°3′34″N 15°17′35″E |kulturali: (ii), (iii),(iv), (vi) |— |2005 |Siracusa ġiet stabbilita fis-seklu 8 Q.K. mill-Korinzji u saret waħda mill-iżjed bliet importanti tal-''Magna Graecia''. Monument importanti ta' dak iż-żmien huwa t-Tempju Doriku ta' Apollo. In-Nekropoli ta' Pantalica (fl-istampa) fiha iktar minn 5,000 qabar, il-biċċa l-kbira minnhom imorru lura għas-sekli 13 sa 7 Q.K., u fdalijiet ta' strutturi ta' żmien il-Biżantini.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1200/|titlu=Syracuse and the Rocky Necropolis of Pantalica|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] |[[Stampa:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|alt=A large palace with a beige facade|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' Genova, l-[[Italja]] 44°24′44″N 8°55′52″E |kulturali: (ii), (iv) |16 (40) |2006 |Is-sit jinkludi żewġ żviluppi urbani f'Genova mis-sekli 16 u 17, meta r-Repubblika ta' Genova laħqet il-quċċata tal-poter. Is-''Strade Nuove'' (Toroq Ġodda) huma grupp ta' toroq (inkluż Via Giuseppe Garibaldi) li nbnew mill-aristokrazjija ta' Genova. Il-''Palazzi dei Rolli'' (Palazzi tal-Listi) huma grupp ta' palazzi Rinaxximentali u Barokki li kienu assoċjati ma' sistema partikolari ta' abitazzjonijiet pubbliċi f'residenzi privati, u b'hekk il-mistednin notevoli fuq xi żjara Statali kienu jiġu ospitati f'wieħed minn dawn il-palazzi f'isem l-Istat.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1211/|titlu=Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Il-Linji tal-[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] fil-Pajsaġġi ta' [[Albula]] / [[Bernina]]* |[[Stampa:55_Tirano,_2014_(02).JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:55_Tirano,_2014_(02).JPG|alt=A train at a train station|150x150px]] |l-[[Italja]], l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] 46°29′54″N 9°50′47″E |kulturali: (ii), (iv) |152 (380) |2008 |Il-linji tal-Kumpanija Ferrovjarja Retika fil-pajsaġġi ta' Albula u Bernina huma żewġ linji ferrovjarji storiċi li jaqsmu l-[[Alpi]] [[Żvizzera|Żvizzeri]]. Inbnew fil-bidu tas-seklu 20 biex jipprovdu rottat rapida u faċli lejn bosta insedjamenti Alpini li qabel kienu iżolati. Sabiex il-linji ferrovjarji nbnew, kellhom jingħelbu sfidi tekniċi permezz ta' pontijiet, galleriji u mini. Is-sit huwa kondiviż mal-Iżvizzera.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1276/|titlu=Rhaetian Railway in the Albula / Bernina Landscapes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Mantova]] u [[Sabbioneta]] |[[Stampa:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|alt=Mantua panorama|150x150px]] |[[Mantova]] u Sabbioneta, l-[[Italja]] 45°9′34″N 10°47′40″E |kulturali: (ii), (iii) |235 (580) |2008 |Dawn iż-żewġ irħula jirrappreżentaw żewġ approċċi tal-ippjanar tal-irħula fir-Rinaxximent. Mantova (fl-istampa), li oriġinat fi żmien ir-Rumani u li ppreservat strutturi mis-seklu 11, ġiet rinnovata fis-sekli 15 u 16. Min-naħa l-oħra, Sabbioneta ġiet stabbilita fit-tieni nofs tas-seklu 16 minn [[Vespasjanu I Gonzaga]] u nbniet bi pjanta b'għamla ta' grilja, f'konformità mal-viżjoni ta' belt ideali ta' dak iż-żmien.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1287/|titlu=Mantua and Sabbioneta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Id-[[Dolomiti]] |[[Stampa:Marmolata.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Marmolata.JPG|alt=Mountain scenery|150x150px]] |disa' żoni differenti, l-[[Italja]] 46°36′47″N 12°9′47″E |naturali: (vii), (viii) |141,903 (350,650) |2009 |Dan is-sit huwa magħmula minn disa' żoni tad-Dolomiti, katina muntanjuża fit-Tramuntana tal-Alpi Taljani. Hemm 18-il quċċata ta' iktar minn 3,000 metru, b'xenarju muntanjuż li jinkludi rdumijiet tal-blat, ħitan vertikali, u widien twal u dojoq. Mill-perspettiva ġeoloġika, il-blat fih fossili ta' ħlejqiet tal-baħar tat-Triassiku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1237/|titlu=The Dolomites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Monte San Giorgio]]* |[[Stampa:Lago_di_Lugano3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lago_di_Lugano3.jpg|alt=A wooded mountain and a lake.|150x150px]] |l-[[Italja]], l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] 45°53′20″N 8°54′50″E |naturali: (viii) |1,089 (2,690) |2010 |Monte San Giorgio, li jħares fuq il-Lag ta' [[Lugano]], jitqies bħala l-aqwa ġabra ta' fossili ta' ħlejqiet tal-baħar mit-Triassiku (245-230 miljun sena ilu). F'dak iż-żmien, iż-żona kienet laguna tropikali mimlija rettili, ħut, bivalvi, sponoż, ekinodermi, u krustaċji. Ġew ippreservati wkoll fossili ta' annimali terrestri, peress li l-laguna kienet qrib l-art. Il-parti tas-sit fl-Iżvizzera tniżżlet fl-2003 u l-parti Taljana żdiedet fl-2010.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1237/|titlu=The Dolomites|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] |[[Stampa:CividaledelFriuliDuomo.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CividaledelFriuliDuomo.jpg|alt=Church with a stone facade|150x150px]] |seba' siti differenti, l-[[Italja]] 46°5′39″N 13°25′59″E |kulturali: (ii), (iii), (vi) |14 (35) |2011 |Dan is-sit huwa magħmul minn seba' gruppi ta' monasteri, knejjes u fortizzi assoċjati mal-[[Longobardi]] li kienu jmexxu fl-Italja mis-seklu 6 sa 8. L-arti u l-arkitettura jirriflettu s-sinteżi ta' influwenzi Rumani, Kristjani u Ġermaniċi. Il-monumenti inklużi jinsabu f'Brescia, f'[[Cividale del Friuli]] (il-katidral fl-istampa), [[Castelseprio]], [[Spoleto]], [[Campello sul Clitunno]], [[Benevento]] u [[Monte Sant'Angelo]]. L-arkitettura tas-sit tiġbor fiha sinteżi ta' diversi stili u t-tranżizzjoni lejn il-Medju Evu.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1318/|titlu=Longobards in Italy. Places of the Power (568-774 A.D.)|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali madwar l-Alpi]]* |[[Stampa:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|alt=Pile dwelling house, reconstruction|150x150px]] |111-il sit differenti, l-[[Awstrija]], [[Franza]], il-[[Ġermanja]], l-[[Italja]], is-[[Slovenja]] u l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] <small>47°16′42″N 8°12′27″E</small> |kulturali: (iv), (v) |274 (680) |2011 |Dan is-sit transnazzjonali (kondiviż bejn l-Italja, l-Awstrija, Franza, il-Ġermanja, is-Slovenja u l-Iżvizzera) fih 111-il sit individwali bil-fdalijiet ta' abitazzjonijiet preistoriċi bil-puntali ta' insedjamenti preistoriċi madwar l-Alpi, li nbnew mill-5000 sal-500 Q.K. f'xifer il-lagi, ix-xmajjar jew l-artijiet mistagħdra. Fihom minjiera ta' informazzjoni dwar il-ħajja u l-kummerċ fil-kulturi agrarji [[Neolitiku|Neolitiċi]] u ta' Żmien il-Bronż fl-Ewropa Alpina.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1363/|titlu=Prehistoric Pile Dwellings around the Alps|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] fit-Toskana |[[Stampa:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|alt=A villa on the slope of a hill|150x150px]] |diversi siti fit-Toskana, l-[[Italja]] 43°51′28″N 11°18′15″E |kulturali: (ii), (iv), (vi) |ii, iv, vi (kulturali) |2013 |Dan is-sit huwa magħmul minn tnax-il villa u żewġ ġonna li nbnew taħt il-patrunaġġ tal-[[familja Medici]] fis-sekli 15 sa 17 fit-Toskana. Jirrappreżentaw tip ġdid ta' residenzi aristokratiċi, li jitbiegħdu mill-kastelli militari jew irziezet lussużi. Il-vilel u l-ġonna kienu postijiet ta' divertiment, arti u għarfien, u ġew iddisenjati f'konformità mal-prinċipji tal-umaniżmu Rinaxximentali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/175/|titlu=Medici Villas and Gardens in Tuscany|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Etna]] |[[Stampa:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|alt=Mt Etna, covered with snow, with a city in front|150x150px]] |Catania, [[Sqallija]], l-[[Italja]] 37°45′22″N 14°59′48″E |naturali: (viii) |19,237 (47,540) |2013 |L-Etna hija l-iżjed stratovulkan attiv fid-dinja, kif ukoll wieħed mill-vulkani l-iktar studjati, bi [[storja]] ddokumentata ta' mill-inqas 2,700 sena. Tħaddan diversi fenomeni vulkaniċi tipiċi, fosthom koni tal-ġmamar, flussi tal-[[lava]], u għerien tal-lava. Il-muntanja ssostni wkoll ekosistema partikolari ta' flora u fawna endemiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1427/|titlu=Mount Etna|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] |[[Stampa:Langhe.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Langhe.jpg|alt=Hilly area with vineyards|150x150px]] |Alessandria, Asti, Cuneo, l-[[Italja]] 44°36′31″N 7°57′49″E |kulturali: (iii), (v) |10,789 (26,660) |2014 |It-tkabbir u l-ipproċessar tad-dwieli għall-produzzjoni tal-inbid ta' Piemonte diġà seħħ mill-inqas fis-seklu 5 Q.K. Il-pajsaġġ kulturali fih vinji, villaġġi, kantini, azjendi agrikoli u knejjes Rumaneski. Is-sit jinkludi ħames żoni tal-produzzjoni tal-inbid u l-[[Kastell ta' Grinzane Cavour]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1390/|titlu=Vineyard Landscape of Piedmont: Langhe-Roero and Monferrato|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] |[[Stampa:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|alt=Church and a palm tree in front|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Palermo]], l-[[Italja]] 38°6′39″N 13°21′11″E |kulturali: (ii), (iv) |6.24 (15.4) |2015 |Dan is-sit jinkludi disa' binjiet, li nbnew fi żmien ir-Renju Normann ta' Sqallija (1130-1194), bi stil li jinkorpora karatteristiċi tal-arti [[Għarab|Għarbija]], Biżantina u tal-Punent. Żewġ palazzi, tliet knejjes, tliet katidrali (fl-istampa jidher il-[[Katidral ta' Palermo]]), u l-[[Pont tal-Ammirall]] tniżżlu bħala sit wieħed.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1487/|titlu=Arab-Norman Palermo and the Cathedral Churches of Cefalú and Monreale|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]]* |[[Stampa:ValleFondillo.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ValleFondillo.jpg|alt=Forest and mountain landscape|150x150px]] |diversi siti fl-[[Albanija]], fl-[[Awstrija]], fil-[[Belġju]], fil-[[Bulgarija]], fil-[[Kroazja]], fil-[[Ġermanja]], fl-[[Italja]], fir-[[Rumanija]], fis-[[Slovakkja]], fis-[[Slovenja]], fl-[[Ukrajna]] u fi [[Spanja]] <small>49°5′10″N 22°32′10″E</small> |naturali: (ix) |92,023 (227,390) |2017 |Il-Foresti Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji jintużaw biex jiġi studjat it-tifrix tas-siġar tal-fagu (''Fagus sylvatica'') fl-Emisferu tat-Tramuntana f'varjetà ta' ambjenti u l-ambjent fil-foresti. Is-sit tniżżel għall-ewwel darba fl-2007 b'komponenti mis-Slovakkja u mill-Ukrajna. Ġie estiż fl-2011, fl-2017, u fl-2021 biex jiġu inklużi l-foresti f'total ta' 18-il pajjiż.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133/|titlu=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent|Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: ''Stato da Terra'' – ''Stato da Mar'' tal-Punent]]* |[[Stampa:Palmanova1600.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palmanova1600.jpg|alt=Map of a star fort|150x150px]] |l-[[Italja]], il-[[Montenegro]], [[Kroazja]] |kulturali: (iii), (iv) |— |2017 |Dan is-sit huwa magħmul minn sitt komponenti ta' opri tad-difiża fl-Italja, fil-Kroazja u fil-Montenegro, tul iktar minn 1,000 kilometru bejn ir-reġjun tal-Lombardia fl-Italja u l-Lvant tal-Kosta [[Baħar Adrijatiku|Adrijatika]]. Id-disinn tal-fortifikazzjonijiet (imlaqqmin ''alla moderna'') ħabat mal-introduzzjoni tal-porvli fil-gwerer, li wasslet għal bidliet sinifikanti fit-tekniki u fl-arkitettura militari. Fl-Italja hemm tliet siti: il-fortizza b'għamla ta' stilla ta' [[Palmanova]] (fl-istampa) u l-fortifikazzjonijiet ta' Bergamo u ta' [[Peschiera del Garda]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1533/|titlu=Venetian Works of Defence between the 16th and 17th Centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Ivrea]], Belt Industrijali tas-Seklu 20 |[[Stampa:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|alt=Industrial buildings|150x150px]] |[[Ivrea]], Belt Metropolitana ta' Torino, l-[[Italja]] 45°28′0″N 7°53′0″E |kulturali: (iv) |71.185 (175.90) |2018 |Il-Belt Industrijali ta' Ivrea ġiet stabbilita fl-1908 minn [[Camillo Olivetti]], il-kap tal-kumpanija Olivetti S.p.A. li kienet tipproduċi t-typewriters, il-kalkolaturi mekkaniċi, u l-[[Kompjuter|kompjuters]]. Fil-biċċa l-kbira bejn is-snin 30 u 60 tas-seklu 20, il-belt ġiet iddisinjata f'konformità mal-ideat politiċi tal-[[Moviment Komunità]]. Il-kumpless jinkludi binjiet industrijali, residenzjali u pubbliċi, u jesprimi viżjoni moderna tar-relazzjoni bejn il-produzzjoni industrijali u l-arkitettura. Fl-2021 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1538/|titlu=Ivrea, industrial city of the 20th century|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] |[[Stampa:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|alt=Panorama with vineyards|150x150px]] |Treviso, Veneto, l-[[Italja]] 45°57′10.9″N 12°13′34″E |kulturali: (v) |20,334.2 (50,247) |2019 |Il-pajsaġġ kulturali ta' [[Conegliano]] u ta' [[Valdobbiadene]] huwa kkaratterizzat minn għoljiet partikolari (magħrufa bħala ''ciglioni'') li ġew imtarrġin u kkonvertiti għal vinji mis-seklu 17. Ir-reġjun jipproduċi l-inbid spumanti [[Prosecco]]. Il-pajsaġġ jinkludi wkoll foresti, sisien tax-xitel, irziezet u villaġġi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1571/|titlu=Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]]* |[[Stampa:Tempio_termale.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tempio_termale.jpg|alt=Spa in the ancient style with columns|150x150px]] |l-[[Awstrija]], il-[[Belġju]], iċ-[[Ċekja]], [[Franza]], il-[[Ġermanja]], l-[[Italja]] u r-[[Renju Unit]] |kulturali: (ii), (iii) |— |2021 |L-Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa huwa sit magħmul minn 11-il raħal bi spa f'seba' pajjiżi Ewropej fejn l-ilmijiet minerali kienu jintużaw għal skopijiet ta' fejqan u terapewtiċi qabel l-iżvilupp tal-[[mediċina]] industrijali fis-seklu 19. Fl-Italja tniżżel ir-raħal ta' [[Montecatini Terme]]<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1571/|titlu=Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref>. |- ![[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] |[[Stampa:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|alt=Interior of a chapel covered by frescos|150x150px]] |Padova, l-[[Italja]] |kulturali: (ii) |— |2021 |Is-sit huwa magħmul minn tmien binjiet, kemm reliġjużi kif ukoll lajċi, f'erba' raggruppamenti. Dawn fihom ċikli ta' affreski li ġew impittra bejn l-1302 u l-1397 minn diversi pitturi prominenti: Giotto, [[Guariento di Arpo]], [[Giusto de' Menabuoi]], [[Altichiero da Zevio]], [[Jacopo d'Avanzi]] u [[Jacopo da Verona]]. L-affreski huma innovattivi fil-mod kif jirrakkontaw ġrajja allegorika u kif jużaw mod ġdid ta' perspettiva.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1623/|titlu=Padua’s fourteenth-century fresco cycles|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Portiċi ta' Bologna]] |[[Stampa:Portici-1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Portici-1.jpg|alt=Street with porticoes on both sides|150x150px]] |Belt Metropolitana ta' [[Bolonja|Bologna]], l-[[Italja]] |kulturali: (iv) |— |2021 |Il-portiċi jirrappreżentaw wirt kulturali u arkitettoniku importanti tal-belt ta' Bologna. Għal sekli sħaħ, intużaw bħala mogħdijiet imkennija tal-mixi u bħala postijiet ewlenin għall-attivitajiet tal-merkanti. Inbnew bl-[[injam]], bil-brikks u bil-ġebel, u fis-seklu 20 anke bil-konkrit rinfurzat. Xi kultant jinsabu fuq iż-żewġ naħat tat-toroq. B'kollox tniżżlu 12-il kumpless ta' portiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1650/|titlu=The Porticoes of Bologna|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Stari Ras]] u [[Monasteru ta' Sopoćani|Sopoćani]] |[[Stampa:Manastir_Sopocani_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manastir_Sopocani_2.jpg|150x150px]] |Novi Pazar, is-[[Serbja]] 43°7′8″N 20°25′22″E |kulturali: (i), (iii) |199 (490) |1979 |Stari Ras kienet l-ewwel [[belt kapitali]] tas-Serbja u fiha grupp impressjonanti ta' monumenti Medjevali li jikkonsistu minn fortizzi, knejjes u monasteri. Il-Monasteru ta' Sopoćani jfakkar il-kuntatti bejn iċ-ċivilizzazzjoni tal-Punent u d-dinja [[Biżantini|Biżantina]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/96/|titlu=Stari Ras and Sopo&#x107;ani|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-02}}</ref> |- ![[Monasteru ta' Studenica]] |[[Stampa:Manastir_Studenica,_Srbija,_061.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manastir_Studenica,_Srbija,_061.JPG|150x150px]] |Kraljevo, is-[[Serbja]] 43°29′10″N 20°32′12″E |kulturali: (i), (ii), (iv), (vi) |1.16 (2.9) |1986 |Il-Monasteru ta' Studenica, li ġie stabbilit fl-aħħar tas-seklu 12 minn [[Stefan Nemanja]], il-fundatur tal-istat Serbjan Medjevali, huwa l-ikbar monasteru Ortodoss Serbjan u l-iktar wieħed rikk. Iż-żewġ monumenti prinċipali tiegħu, il-Knisja tal-[[Santa Marija|Madonna]] u l-Knisja tar-Re, it-tnejn mibnija bl-irħam abjad, iħaddnu kollezzjonijiet prezzjużi ta' affreski Biżantini tas-sekli 13 u 14.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/389/|titlu=Studenica Monastery|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-02}}</ref> |- ![[Monumenti Medjevali fil-Kosovo|Monumenti Medjevali fil-]][[Kosovo]] |[[Stampa:Visoki_Dečani.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Visoki_De%C4%8Dani.jpg|alt=Visoki Dečani|150x150px]] |Dečani, Gračanica, Peć, Prizren, il-[[Kosovo]]/is-[[Serbja]] 42°39′40″N 20°15′56″E |kulturali: (ii), (iii), (iv) |2.88 (7.1) |2004 |Is-sit jinkludi erba' monumenti: il-[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]], il-Knisja tal-Madonna ta' Ljeviš, il-Monasteru tal-Patriarkat ta' Peć, u l-Monasteru ta' Visoki Dečani. L-erba' binjiet tas-sit jirriflettu l-qofol tal-kultura ekkleżjastika Biżantina-[[Rumanesk|Rumaneska]], bi stil distint ta' affreski mal-ħitan, li żviluppa fil-Balkani bejn is-sekli 13 u [[Seklu 17|17]]. L-istil kellu rwol deċiżiv fl-[[arti]] sussegwenti fil-Balkani.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/724/|titlu=Medieval Monuments in Kosovo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-02}}</ref> Dan is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-periklu fl-2006 minħabba d-diffikultajiet fil-ġestjoni u fil-konservazzjoni tiegħu li jirriżultaw min-nuqqas ta' stabbiltà [[politika]] fir-reġjun.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/news/268/|titlu=World Heritage Committee puts Medieval Monuments in Kosovo on Danger List and extends site in Andorra, ending this year’s inscriptions - UNESCO World Heritage Centre|data=2020-08-22|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-02|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200822145734/https://whc.unesco.org/en/news/268/|arkivju-data=2020-08-22|url-status=bot: unknown}}</ref> |- ![[Gamzigrad|Gamzigrad-Romuliana, il-Palazz ta' Galerju]] |[[Stampa:Гамзиград_04а.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_04%D0%B0.jpg|alt=Palace of Galerius|150x150px]] |Zaječar, is-[[Serbja]] 43°53′57.5″N 22°11′10″E |kulturali: (iii), (iv) |179 (440) |2007 |Il-kumpless tal-palazz iffortifikat u tal-mafkar tal-Aħħar ta' Żmien ir-[[Imperu Ruman|Rumani]] ġie kkummissjonat mill-Imperatur Caius Valerius Galerius Maximianus fl-aħħar tas-seklu 3 u fil-bidu tas-seklu 4 [[WK|W.K]]. Kien magħruf bħala Felix Romuliana, f'ġieħ omm l-imperatur. Is-sit jikkonsisti minn fortifikazzjonijiet, il-palazz fil-parti tal-Majjistral tal-kumpless, bażiliki, tempji, banjijiet termali, kumpless ta' mafkar, u monument b'erba' pilastri (''tetrapylon''). Il-grupp ta' binjiet huwa uniku wkoll minħabba t-taħlita ta' funzjonijiet ċerimonjali u ta' mafkar li kellu.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1253/|titlu=Gamzigrad-Romuliana, Palace of Galerius|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-02}}</ref> |- ![[Stećak|Ċimiterji tal-Oqbra Medjevali magħrufa bħala Stećci]]* |[[Stampa:Mramorje_Perućac_011.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mramorje_Peru%C4%87ac_011.jpg|alt=Mramorje, Perućac|150x150px]] |il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]], il-[[Kroazja]], is-[[Serbja]], il-[[Montenegro]] 43°5′31.97″N 17°55′26.59″E |kulturali: (iii), (vi) |49 (120) |2016 |L-iStećci (singular: ''stećak'') huma l-oqbra monolitiċi Medjevali li jinsabu fil-Bożnija-Ħerzegovina kif ukoll f'partijiet tal-[[Kroazja]], tas-[[Serbja]] u tal-[[Montenegro]]. Tfaċċaw għall-ewwel darba fis-seklu 12 u laħqu l-qofol tagħhom fis-sekli 14 u 15. Hemm tliet siti fis-Serbja, f'Perućac, f'Rastište u f'Hrta.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1504/|titlu=Ste&#x107;ci Medieval Tombstone Graveyards|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-04-02}}</ref> |- ![[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] |[[Stampa:SkocjanskeJame_2013jpg.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SkocjanskeJame_2013jpg.jpg|alt=Interior of a cave with dripstone formations and a walking path|150x150px]] |Škocjan (il-Muniċipalità ta' Divača), is-[[Slovenja]] 45°40′0″N 14°0′0″E |naturali: (vii), (viii) |413 (1,020) |1986 |Is-sistema tal-Għerien ta' Škocjan u l-madwar tagħhom jirrappreżentaw uħud mill-iżjed fenomeni topografiċi karstiċi sinifikanti, inkluż wieħed mill-ikbar kanjons bi xmara taħt l-art magħrufa fid-dinja. Jinsabu fil-Promontorju Karstiku li għandu importanza speċjali fl-istorja tax-[[Xjenza|xjenzi]] tad-[[Id-Dinja|Dinja]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/390|titlu=Škocjan Caves - UNESCO World Heritage Centre|data=2019-12-06|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20191206140919/http://whc.unesco.org/en/list/390|arkivju-data=2019-12-06|url-status=bot: unknown}}</ref> |- !Wirt tal-Merkurju. [[Almadén]] u [[Idrija]]* |[[Stampa:Šelštev,_Idrija.jpg|ħolqa=Https://en.wikipedia.org/wiki/File:Šelštev,_Idrija.jpg|alt=A building which is the entrance to Antonijev rov, Idrija|150x150px]] |[[Idrija]], is-[[Slovenja]], u [[Almadén]], [[Spanja]] 38°46′31″N 4°50′20″W |kulturali: (ii), (iv) |104 (260) |2012 |Idrija kellha waħda mill-ikbar żewġ minjieri tal-[[merkurju]] fid-dinja. Il-merkurju ġie skopert għall-ewwel darba f'Idrija fl-1490. Is-sit jinkludi l-karatteristiċi tal-infrastruttura u tat-teknoloġija b'rabta max-xogħol fil-minjieri u l-produzzjoni tal-merkurju u huwa xhieda tal-kummerċ interkontinentali tal-merkurju, li ġġenera skambji importani bejn l-[[Ewropa]] u l-[[Stati Uniti|Amerka]] matul is-sekli. Id-daħla tal-minjiera ta' Antonijev rov tidher fir-ritratt. Is-sit huwa kondiviż mar-raħal tax-xogħol tal-minjieri ta' Almadén, Spanja.<ref name=":3">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1313/|titlu=Heritage of Mercury. Almadén and Idrija - UNESCO World Heritage Centre|data=2019-12-16|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20191216223523/http://whc.unesco.org/en/list/1313/|arkivju-data=2019-12-16|url-status=bot: unknown}}</ref> |- ![[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] |[[Stampa:Ljubljanica_01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ljubljanica_01.jpg|alt=Tromostovje bridges above the Ljubljanica river|150x150px]] |[[Ljubljana]], is-[[Slovenja]] |kulturali: (iv) |— |2021 |Is-sit jinkludi wħud mill-iżjed xogħlijiet prominenti tal-arkitett Sloven [[Jože Plečnik]] f'Ljubljana. Matul il-perjodu bejn il-gwerer, Plečnik ħadem biex jittrasforma Ljubljana minn belt provinċjali għall-belt kapitali tas-Slovenja billi ħoloq sensiela ta' spazji u istituzzjonijiet pubbliċi u integrahom fin-nisġa urbana eżistenti tal-belt. Fost is-siti hemm il-Knisja ta' [[Arkanġlu Mikiel|San Mikiel]] f' Črna Vas, u s-siti li ġejjin f'Ljubljana: l-ispazju għall-mixi tul ix-xtut tax-xmara [[Ljubljanica]] u l-pontijiet li jaqsmu minn naħa għall-oħra tagħha (fir-ritratt jidher il-Pont Triplu), ix-"Xatt Aħdar": it-Triq Vegova bil-Librerija Nazzjonali u Universitarja mill-[[Pjazza]] tar-[[Rivoluzzjoni Franċiża]] sal-Pjazza tal-Kungress u l-Park tal-Istilla, il-Pont ta' Trnovo, il-Ħitan [[Imperu Ruman|Rumani]] f'Mirje, il-Knisja ta' [[San Franġisk t'Assisi]], u l-Ġnien tal-Qaddisin Kollha fiċ-Ċimiterju ta' Žale.<ref name=":4">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1643/|titlu=The works of Jože Plečnik in Ljubljana – Human Centred Urban Design - UNESCO World Heritage Centre|data=2021-07-28|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210728173715/https://whc.unesco.org/en/list/1643/|arkivju-data=2021-07-28|url-status=bot: unknown}}</ref> |- ![[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] |[[Stampa:Pont_de_la_Tosca_(Escaldes-Engordany)_-_2.jpg|ħolqa=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Pont_de_la_Tosca_(Escaldes-Engordany)_-_2.jpg|150x150px]] |Madriu-Perafita-Claror, [[Andorra]] 42°29′41″N 1°35′44″E |kulturali: (iii) |— |2004 |Dan il-wied jinsab fil-[[Pirinej-Monte Perdido|Pirinej]] tal-Andorra fejn hemm stil ta' għajxien marbut mar-[[Ragħaj|ragħa]], kif ukoll kenn għall-organiżmi selvaġġi rari jew fil-periklu ta' estinzjoni.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1160/|titlu=Madriu-Perafita-Claror Valley|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' San Marino u [[Monte Titano]] |[[Stampa:View of Mount Titano - San Marino.jpg|ħolqa=https://it.wikipedia.org/wiki/File:San_Marino_prima_torre.jpg|150x150px]] |[[San Marino]]43°55′58″N 12°27′7″E |kulturali: (iii) |55 (140) |2008 |Dan is-Sit ta' Wirt Dinji jinkludi lil Monte Titano fejn tinsab il-Belt ta' San Marino, flimkien mal-Muniċipju u l-Bażilika ta' San Marino.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1245/|titlu=San Marino Historic Centre and Mount Titano|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Belt tal-Vatikan]] |[[File:St_Peter's_Square,_Vatican_City_-_April_2007.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:St_Peter's_Square,_Vatican_City_-_April_2007.jpg|alt=Large circular square with columned buildings and an obelisk in the middle.|150x150px]] |il-[[Belt tal-Vatikan|Vatikan]] 41°54′8″N 12°27′27″E |kulturali: (i), (ii), (iv), (vi) |— |1984 |<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/286/|titlu=Vatican City|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-29}}</ref> |- ![[Butrint]] |[[Stampa:Amphitheatre_of_Butrint_2009.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Amphitheatre_of_Butrint_2009.jpg|150x150px|Butrint]] |Vlorë, Sarandë, l-[[Albanija]] 39°45′4″N 20°1′34″E |kulturali: (iii) |3,980 (9,800) |1992 |Butrint (bil-[[Lingwa Latina|Latin]]: ''Buthrōtum'') kienet belt Griega antika, imbagħad belt [[Imperu Ruman|Rumana]] u s-sede ta' veskovat Ruman aħħari. Wara perjoduta' abbandun, ġiet okkupata mill-[[Biżantini]], mill-Anġojini u mill-[[Venezja|Venezjani]]. Finalment ġiet abbandunata fl-aħħar tal-[[Medjuevu|Medju Evu]]. Fost is-siti arkeoloġiċi prominenti hemm teatru Grieg, battisterju tal-aħħar tal-antikità, bażilika tas-seklu 9, u fortifikazzjonijiet mill-perjodu tal-kolonja Griega sal-Medju Evu.<ref name=":02">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/570/|titlu=Butrint - UNESCO World Heritage Centre|data=2015-05-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150524000554/https://whc.unesco.org/en/list/570/|arkivju-data=2015-05-24|url-status=bot: unknown}}</ref> |- !Ċentri Storiċi ta' [[Berat]] u [[Gjirokastër]] |[[Stampa:Old_town_of_berat_albania_3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Old_town_of_berat_albania_3.jpg|150x150px|Berat]] |[[Berat]] u [[Gjirokastër]], l-[[Albanija]] 40°4′10″N 20°8′0″E |kulturali: (iii), (iv) |59 (150) |2005 |Berat u Gjirokastër ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala eżempji rari ta' arkitettura tipika tal-perjodu [[Imperu Ottoman|Ottoman]]. Berat hija xhieda tal-koeżistenza ta' diversi komunitajiet [[Reliġjon|reliġjużi]] u kulturali tul is-sekli. Fiha kastell, li l-biċċa l-kbira minnu nbena fis-seklu 13, għalkemm l-oriġini tiegħu jmorru lura għas-seklu 4 [[Ante Christum natum|Q.K]]. Iż-żona taċ-ċittadella fiha bosta knejjes [[Biżantini]], l-iktar mis-seklu 13, kif ukoll diversi moskej li nbnew fis-seklu 15. Gjirokastër fiha sensiela ta' djar b'żewġ sulari li nbnew fis-[[seklu 17]]. Ir-raħal għad għandu wkoll bażar, moskea tas-seklu 18 u żewġ knejjes tal-istess perjodu. Oriġinarjament Gjirokastër tniżżel waħdu fl-2005, imbagħad Berat żdied fl-2008.<ref name=":12">{{Ċita web|url=http://whc.unesco.org/en/list/569|titlu=Historic Centres of Berat and Gjirokastra - UNESCO World Heritage Centre|data=2012-03-02|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120302171506/http://whc.unesco.org/en/list/569|arkivju-data=2012-03-02|url-status=bot: unknown}}</ref> |- !Wirt Naturali u Kulturali tar-Reġjun ta' [[Ohrid]]* |[[Stampa:Iglesia_San_Juan_Kaneo,_Ohrid,_Macedonia_del_Norte,_2014-04-17,_DD_19.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Iglesia_San_Juan_Kaneo,_Ohrid,_Macedonia_del_Norte,_2014-04-17,_DD_19.jpg|150x150px|Ohrid]] |l-[[Albanija]] u l-[[Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq|Maċedonja ta' Fuq]] 41°7′5″N 20°48′48″E |kulturali: (i), (iii), (iv), (vii) |83,350 (206,000) |1979 |Ir-raħal ta' Ohrid huwa wieħed mill-eqdem insedjamenti [[Bniedem|umani]] fl-Ewropa bi fdalijiet arkeoloġiċi minn Żmien il-Bronż sal-[[Medjuevu|Medju Evu]]. Huwa xhieda prominenti tal-[[L-Arti|arti]] u tal-arkitettura [[Biżantini|Biżantina]], bħall-knejjes ta' San Ġwann ta' Kaneo u ta' Santa Sofija. Ohrid fih l-iżjed monasteru Slav antik u l-ewwel università Slava fil-Balkani. Il-Lag ta' Ohrid imur lura għall-perjodu preglaċjali u jipprovdi refuġju uniku għal bosta speċijiet endemiċi u relitti ta' flora u ta' fawna tal-ilma ħelu. Is-sit ġie estiż fl-1980 u fl-2009 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit. Fl-2019, is-sit ġie estiż biex tiġi inkluża l-parti Albaniża tal-lag.<ref name=":32">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/99|titlu=Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region - UNESCO World Heritage Centre|data=2017-12-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-04-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171217090041/https://whc.unesco.org/en/list/99|arkivju-data=2017-12-17|url-status=bot: unknown}}</ref> |- ![[Pont Antik ta' Mostar]] |[[Stampa:Mostar_Brückenspringer_Trevor.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mostar_Br%C3%BCckenspringer_Trevor.jpg|150x150px|Stari Most]] |Mostar, il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]] 43°20′53″N 17°48′39″E |kulturali: (vi) |— |2005 |Dan is-sit jinkludi l-Pont Antik ta' Mostar u ż-żona tal-madwar. Il-pont [[Imperu Ottoman|Ottoman]], li jaqsam ix-xmara [[Neretva]], ġie kkummissjonat minn [[Suleiman il-Manjifiku]] u tlesta fl-1566/1567. Fl-1993, matul il-Gwerra tal-Bożnija, ġie mmirat u meqrud apposta mill-Kunsill tad-Difiża [[Kroazja|Kroat]]. Wara l-gwerra, il-pont ġie rikostruwit b'metodi tal-kostruzzjoni tradizzjonali u b'materjali lokali, u reġa' nfetaħ fl-2004.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/946/|titlu=Old Bridge Area of the Old City of Mostar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-23}}</ref> |- ![[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] |[[Stampa:Mehmet_pasa_bridge_and_green_Drina_river.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mehmet_pasa_bridge_and_green_Drina_river.jpg|150x150px|Mehmed Paša Sokolović Bridge]] |Višegrad, il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]] 43°46′53″N 19°17′17″E |kulturali: (ii), (iv) |1.50 (3.7) |2007 |Il-Pont ta' Mehmed Paša Sokolović, li jaqsam ix-xmara [[Drina]], tlesta fl-1577 mill-[[arkitett]] tal-qorti Ottomana [[Mimar Sinan]] skont l-ordnijiet tal-Gran Viżier Mehmed Paša Sokolović. Il-pont huwa twil 179.5 metru (589 pied) u fih 11-il ħnejja. Il-pont għandu wkoll tifsira simbolika bħala post ta' għajxien paċifiku bejn il-[[Kristjaneżmu]] u l-[[Iżlam]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1260/|titlu=Mehmed Pa&scaron;a Sokolovi&#x107; Bridge in Vi&scaron;egrad|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-23}}</ref> |- ![[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor|Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta' Kotor]] |[[Stampa:20090719_Crkva_Gospa_od_Zdravlja_Kotor_Bay_Montenegro.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20090719_Crkva_Gospa_od_Zdravlja_Kotor_Bay_Montenegro.jpg|alt=Kotor|150x150px]] |[[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor|Kotor]], Herceg Novi, Tivat, il-[[Montenegro]] 42°29′0″N 18°42′0″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |— |1979 |Il-Bajja ta' Kotor, port naturali strateġiku fil-Lvant tal-[[Baħar Adrijatiku]], kienet ċentru importanti ta[[L-Arti|l-arti]] u tal-kummerċ matul il-[[Medjuevu|Medju Evu]]. Il-valur tar-reġjun huwa integrat fil-kwalità tal-arkitettura tal-bliet iffortifikati u miftuħa, tal-insedjamenti, tal-palazzi u tal-kumplessi monastiċi, kif ukoll l-integrazzjoni tagħhom fil-pajsaġġ imtarraġ ikkultivat fuq ix-xaqlibiet tal-għoljiet tal-blat għoljin. Is-sit jinkludi l-bliet ta' Kotor, [[Perast]] u [[Risan]], kif ukoll il-fortifikazzjonijiet ta' Kotor. Bejn l-1979 u l-2003, is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu minħabba li ħsara li ġarrab mit-terremot tal-1979 tal-Montenegro. Fl-2012 u fl-2015 saru xi modifiki minuri fil-konfini taż-żona ta' lqugħ tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/125/|titlu=Natural and Culturo-Historical Region of Kotor|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref> |- ![[Durmitor|Park Nazzjonali ta' Durmitor]] |[[Stampa:The_Black_Lake_in_Montenegro.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Black_Lake_in_Montenegro.jpg|alt=Durmitor|150x150px]] |Žabljak, il-[[Montenegro]] 43°7′59″N 19°1′0″E |naturali: (vii), (viii), (x) |32,100 (79,000) |1980 |Durmitor hija katina muntanjuża tal-[[ġebla tal-ġir]] li tifforma parti mill-[[Alpi Dinariċi]]. Issawret permezz tal-glaċieri u mimlija kanjons bix-xmajjar. Il-Kanjon tax-xmara [[Tara]] għandhom l-iżjed fniedaq tax-xmajjar fondi fl-[[Ewropa]], ta' madwar 1,300 metru (4,300 pied). Hemm 18-il lag glaċjali fil- park u l-ikbar wieħed huwa l-[[Lag l-Iswed]]. Il-Park Nazzjonali ta' Durmitor huwa wkoll post importanti għall-[[bijodiversità]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/100/|titlu=Durmitor National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref> Wara li s-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1980, il-konfini taż-żona ta' lqugħ tas-sit ġew immodifikati fl-2005 biex ikunu l-istess bħall-konfini tal-park nazzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/478/|titlu=29 COM 8B.15 - Decision|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref> |- ![[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] |[[Stampa:Photo_Ellis_Hal_Salflieni.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Photo_Ellis_Hal_Salflieni.jpg|alt=An underground necropolis.|150x150px]] |[[Ħal Saflieni]], [[Raħal Ġdid]], [[Malta]] 35°52′17″N 14°30′27″E |kulturali: (iii) |— |1980 |L-ipoġew huwa struttura kbira taħt l-art li kienet tintuża bħala ċimiterju taħt l-art bejn l-4000 [[Ante Christum natum|Q.K]]. u l-2500 Q.K. u ġie skopert fl-1902. Tliet livelli sovraimposti ta' kompartimenti tħaffru fil-blat artab tal-[[Ġebla tal-ġir|franka]], u xi kompartimenti imitaw l-arkitettura tat-tempji megalitiċi kontemporanji fuq l-art. L-ipoġew inizjalment kellu l-fdalijiet ta' xi 7,000 individwi. L-iskavi taw ħjiel dwar ir-ritwali funebri [[Neolitiku|Neolitiċi]], li x'aktarx li kienu jsiru f'diversi stadji. Reċipjenti tal-fuħħar u amuleti tal-ġebel u tat-tafal instabu fis-sit, kif ukoll figuri umani tal-ġebel u tat-tafal, inkluż [[statwa]] famuża tal-mara rieqda.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/130/|titlu=Ħal Saflieni Hypogeum|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- !Il-[[Valletta|Belt Valletta]] |[[Stampa:St_Sebastian_Curtain.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:St_Sebastian_Curtain.jpg|alt=Skyline of a city with a church dome and bell tower.|150x150px]] |Il-[[Valletta|Belt Valletta]], [[Malta]] 35°54′2″N 14°30′52″E |kulturali: (i), (vi) |56 (140) |1980 |Il-Belt Valletta ġiet stabbilita fl-1566. Il-[[Ordni ta' San Ġwann|Kavallieri ta' San Ġwann]] ippjanaw u fasslu l-belt bħala ħolqien olistiku uniku tal-aħħar tar-[[Rinaxximent]], b'konfigurazzjoni uniformi ta' grilja fi ħdan swar iffortifikati. Għalkemm esperjenzat rinnovazzjonijiet u ħsarat estensivi matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]], proporzjon kbir tan-nisġa urbana ġiet ippreservata jew irrestawrata. Uħud mit-320 [[monument]] tal-Belt Valletta jinkludu l-[[Kon-Katidral ta' San Ġwann]], il-[[Palazz tal-Gran Mastru]], il-[[Berġa ta' Kastilja]], il-[[Berġa ta' Provenza]], il-[[Berġa tal-Italja]], il-[[Berġa ta' Aragona]], u l-Knejjes tal-[[Knisja tal-Vitorja|Vitorja]], ta' [[Knisja ta' Santa Katarina|Santa Katarina]] u ta' [[Ġieżu]], kif ukoll kostruzzjonijiet tas-seklu 18 bħall-[[Berġa ta' Bavarja]], il-Knisja tan-Nawfraġju ta' San Pawl, u t-[[Teatru Manoel]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/131/|titlu=City of Valletta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] |[[Stampa:IMG_1524_Ħaġar_Qim_September_2005.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:IMG_1524_%C4%A6a%C4%A1ar_Qim_September_2005.jpg|alt=Façade of a prehistoric temple made up of large megaliths.|150x150px]] |[[Xagħra]], [[Qrendi]], [[Mġarr]], u [[Ħal Tarxien|Tarxien]], [[Malta]] u [[Għawdex]] 36°2′57″N 14°16′10″E |kulturali: (iv) |— |1980 |Is-sit huwa magħmul minn seba' tempji [[Preistorja|preistoriċi]] f'sitt siti (oriġinarjament, is-sit kien jinkludi ż-żewġ tempji ta' Ġgantija u ġie estiż fl-1992) li nbnew matul ir-raba' u t-tielet millenji [[Ante Christum natum|Q.K]]. Dawn it-tempji huma fost l-eqdem strutturi mingħajr tkaħħil fid-[[Id-Dinja|dinja]] u x'aktarx kellhom importanza ritwali kbira għal soċjetà organizzata ferm. Għalkemm kull tempju huwa differenti bħala disinn arkitettoniku, normalment kollha kellhom spazju elittiku quddiem faċċata konkava. Il-vireg orizzontali fil-ġebel li għadhom viżibbli jindikaw li l-monumenti kienu msaqqfin, xi ħaġa pjuttost sofistikata għal dak iż-żmien. Il-karatteristiċi dekorattivi tat-tempji jinkludu panewijiet b'toqob imħaffrin u panewijiet b'bassoriljievi b'motivi spirali, siġar, pjanti u [[Annimal|annimali]] varji.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/132/|titlu=Megalithic Temples of Malta|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-03-17}}</ref> |- ![[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice|Park Nazzjonali tal-Lagi ta' Plitvice]] |[[Stampa:Plitvice_Lakes_National_park.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Plitvice_Lakes_National_park.jpg|150x150px]] |Plitvička Jezera, il-[[Kroazja]] 44°52′40″N 15°36′52″E |naturali: (vii), (viii), (ix) |19,200 (47,000) |1979 |Tul iż-żmien, il-fluss tal-ilma għadda fuq il-[[ġebla tal-ġir]] u l-ġibs naturali, u ħoloq digi naturali, li min-naħa tagħhom ħolqu sensiela ta' lagi konnessi, kaskati u għerien. Il-foresti fil-qrib jospitaw orsijiet, lupi u ħafna speċijiet rari ta' [[Għasfur|għasafar]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/98/|titlu=Plitvice Lakes National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- !Kumpless Storiku ta' [[Split, Kroazja|Split]] bil-[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] |[[Stampa:Peristyle_of_Diocletian's_Palace,_Split_(11908116224).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Peristyle_of_Diocletian's_Palace,_Split_(11908116224).jpg|150x150px]] |[[Split]], il-[[Kroazja]] 43°30′34″N 16°26′36″E |kulturali: (ii), (iii), (iv) |21 (52) |1979 |Il-palazz inbena mill-[[Imperu Ruman|imperatur Ruman]] Djoklezjanu għall-ħabta tas-seklu 4 W.K., u iktar 'il quddiem intuża bħala l-bażi tal-belt ta' Split. Fil-[[Medjuevu|Medju Evu]] nbena [[katidral]] ġo mawżolew antik, flimkien ma' knejjes, fortifikazzjonijiet, u palazzi [[Gotiku|Gotiċi]] u [[Rinaxximent|Rinaxximentali]]. L-istil [[Barokk]] intuża għall-kumplament tal-binjiet taż-żona.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/97/|titlu=Historical Complex of Split with the Palace of Diocletian|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Dubrovnik|Belt Antika ta' Dubrovnik]] |[[Stampa:Old_town_of_dubrovnik.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Old_town_of_dubrovnik.jpg|150x150px]] |[[Dubrovnik]], il-[[Kroazja]] 42°39′2″N 18°5′29″E |kulturali: (i), (iii), (iv) |97 (240) |1979 |Dubrovnik saret Repubblika Marittima sinjura matul il-Medju Evu u saret l-unika belt-stat fil-Lvant tal-[[Baħar Adrijatiku]] li kienet tħaqqaqha ma' [[Venezja]]. Appoġġata mill-ġid u mid-diplomazija għaqlija, il-belt kisbet livell notevoli ta' żvilupp, b'mod partikolari matul is-sekli 15 u 16.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/95/|titlu=Old City of Dubrovnik|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Kumpless Episkopali tal-Bażilika Ewfrasjana fiċ-Ċentru Storiku ta' Poreč]] |[[Stampa:The_Euphrasian_Basilica_in_the_Historic_Centre_of_Poreč_-_panoramio_(2).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Euphrasian_Basilica_in_the_Historic_Centre_of_Pore%C4%8D_-_panoramio_(2).jpg|150x150px]] |Poreč, il-[[Kroazja]] 45°13′45″N 13°35′40″E |kulturali: (ii), (iv) |1.10 (2.7) |1997 |Il-kumpless episkopali, bil-mużajk tiegħu, imur lura għas-seklu 6, u huwa wieħed mill-aqwa eżempji tal-[[arti]] u tal-arkitettura [[Biżantini]] bikrija fil-[[Mediterran]] u fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-kumpless jinkludi l-bażilika stess, sagristija, battisterju, u t-torri tal-kampnar tal-palazz tal-arċisqof fil-qrib.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/809/|titlu=Episcopal Complex of the Euphrasian Basilica in the Historic Centre of Pore&#x10d;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Trogir|Belt Storika ta' Trogir]] |[[Stampa:View_over_Trogir_-_Croatia.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_over_Trogir_-_Croatia.jpg|150x150px]] |[[Trogir]], il-[[Kroazja]] 43°30′45″N 16°15′6″E |kulturali: (ii), (iv) |6.40 (15.8) |1997 |Il-kultura rikka ta' Trogir inħolqot taħt l-influwenza tal-[[Greċja|Griegi]], tar-Rumani u tal-Venezjani tal-qedem. Fiha l-iżjed kumpless [[Rumanesk]]-Gotiku ppreservat tajjeb mhux biss fl-Adrijatiku, iżda fl-[[Ewropa Ċentrali]] kollha. Il-qalba Medjevali ta' Trogir, imdawra bil-ħitan, tinkludi kastell u torri ppreservati u sensiela ta' abitazzjonijiet u palazzi mill-perjodi Rumaneski, Gotiċi u Barokki.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/810/|titlu=Historic City of Trogir|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' San Ġakbu ta' Šibenik]] |[[Stampa:St._Jacobuskathedraal_;_Sibenik.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:St._Jacobuskathedraal_;_Sibenik.jpg|150x150px]] |Šibenik, il-[[Kroazja]] 43°44′11″N 15°53′25″E |kulturali: (i), (ii), (iv) |0.10 (0.25) |2000 |Il-katidral huwa bażilika bi tlieta navati, bi tliet apsidi u b'koppla għolja 32 metru minn ġewwa. Huwa ukoll wieħed mill-iżjed [[Monument|monumenti]] arkitettoniċi Rinaxximentali importanti fil-Lvant tal-Adrijatiku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/963/|titlu=The Cathedral of St James in &Scaron;ibenik|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Pjanura ta’ Stari Grad|Pjanura ta' Stari Grad]] |[[Stampa:Kupinovik_(9865).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kupinovik_(9865).jpg|150x150px]] |Hvar, il-[[Kroazja]] 43°10′54″N 16°38′19″E |kulturali: (ii), (iii), (v) |1,377 (3,400) |2008 |Il-Pjanura ta' Stari Grad hija pajsaġġ agrikolu li ġie stabbilit mill-kolonjalisti Griegi tal-qedem fis-seklu 4 [[Ante Christum natum|Q.K]]. li għadu jintuża sa llum. Il-pjanura ġeneralment għadha fil-forma oriġinali tagħha. Il-konfigurazzjoni tal-qedem ġiet ippreservata permezz tal-manutenzjoni bir-reqqa tal-ħitan tas-sejjieħ matul 24 seklu.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1240/|titlu=Stari Grad Plain|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-25}}</ref> |- ![[Monasteru tal-Ġlormini]] u t-[[Torri ta' Belém]] f'[[Liżbona]] |[[Stampa:Torre_Belém_April_2009-4a.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Torre_Bel%C3%A9m_April_2009-4a.jpg|alt=White tower near the sea|150x150px]] |[[Liżbona]], il-[[Portugall]] 38°41′31″N 9°12′57″W |kulturali: (iii), (vi) |2.66 (6.6) |1983 |Kemm il-Monasteru kif ukoll it-Torri, li jinsabu fid-distrett ta' Belém f'[[Liżbona]] tul ix-xmara Tagus, huma marbutin simbolikament mal-Era tal-Iskoperti meta l-Portugall esplora d-[[Id-Dinja|dinja]]. Il-Monasteru ġie stabbilit għall-memorja tal-Prinċep Enriku n-Navigatur u għall-patrijiet biex ikunu jistgħu jitolbu għar-re u għall-baħħara. It-Torri (fl-istampa) inbena biex jitfakkar il-vjaġġ ta' [[Vasco da Gama]] u biex il-port jiġi protett. Iż-żewġ binjiet inbnew fil-bidu tas-seklu 16 bl-istil Manwelin. Modifika minuri taż-żona ta' lqugħ tas-sit saret fl-2008.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/263/|titlu=Monastery of the Hieronymites and Tower of Bel&eacute;m in Lisbon|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Monasteru ta' Batalha]] |[[Stampa:Batalha September 2021-53.jpg|alt=Gothic church|150x150px]] |Batalha, il-[[Portugall]] 39°39′28″N 8°49′37″W |kulturali: (i), (ii) |0.98 (2.4) |1983 |Il-Monasteru Dumnikan ta' Batalha nbena fil-bidu tas-seklu 15 biex titfakkar ir-rebħa Portugiża fuq il-Kastiljani fil-Battalja ta' Aljubarrota fl-1385. Il-monasteru huwa kapulavur tal-arkitettura [[Gotiku|Gotika]], b'żidiet li saru wara bl-istil Manwelin. Għal iktar minn żewġ sekli, intuża bħala studjo tax-xogħol importanti għall-monarkija Portugiża, bħala sit fejn ġew stabbilit l-karatteristiċi tal-arti nazzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/264/|titlu=Monastery of Batalha|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] |[[Stampa:Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg|alt=Christian religious building with a bell|150x150px]] |Tomar, il-[[Portugall]] 39°36′17″N 8°25′3″W |kulturali: (i), (vi) |— |1983 |Il-kunvent ġie stabbilit fis-seklu 12 bħala fortizza tat-Templari. Meta l-ordni ġiet xolta fis-seklu 14, il-fergħa Portugiża nbidlet fil-Kavallieri tal-Ordni ta' Kristu li iktar 'il quddiem appoġġaw l-iskoperti marittimi tal-Portugall tas-seklu 15. Il-kunvent inbena tul diversi sekli u fih elementi tal-arkitettura [[Rumanesk|Rumaneska]], Gotika, Manwelina, [[Rinaxximent|Rinaxximentali]], Barokka u [[Manjeriżmu|Manjerista]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/265/|titlu=Convent of Christ in Tomar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Évora|Ċentru Storiku ta' Évora]] |[[Stampa:Templo Romano de Évora from the northwest 80.jpg|alt=Ruins of a classical columned temple|150x150px]] |[[Évora]], il-[[Portugall]] 38°24′23″N 7°54′28″W |kulturali: (ii), (iv) |— |1986 |Il-belt ta' Évora hija l-ifjen eżempju ta' belt tal-epoka tad-deheb tal-Portugall (peress li Liżbona nqerdet kważi għalkollox fit-terremot tal-1755). Il-belt fiha monumenti minn perjodi differenti, inkluż it-Tempju [[Imperu Ruman|Ruman]] (fl-istampa), fortifikazzjonijiet tal-[[Għarab]] Iberiċi, u knejjes u palazzi li nbnew wara s-seklu 15 meta Évora saret ir-residenza tal-monarki Portugiżi. Karatteristika tipika tal-belt huma d-djar miżbugħin bl-[[abjad]] mis-seklu 16 sas-seklu 18. Huma mżejna b'madum impitter (''azulejos'') u b'gallariji bil-[[ħadid]] ferrobattut. Il-monumenti ta' Évora ispiraw l-arkitettura kolonjali Portugiża fil-[[Brażil]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/361/|titlu=Historic Centre of &Eacute;vora|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Monasteru ta' Alcobaça]] |[[Stampa:Exterior of Mosteiro de Alcobaça 94.jpg|alt=Church facade integrated into a complex of white buildings with red roofs|150x150px]] |[[:en:Alcobaça,_Portugal|Alcobaça]] |kulturali: (i), (iv) |— |1989 |Il-monasteru taċ-Ċisterċensi ġie stabbilit fis-seklu 12 u sar ċentru reġjonali [[Kultura|kulturali]], [[Reliġjon|reliġjuż]] u [[Politika|politiku]]. Il-knisja u l-binjiet monastiċi nbnew fis-seklu 13 bi stil Gotiku, filwaqt li l-faċċata ġiet rinnovata fis-seklu 18 bi stil Barokk. Il-kċina wkoll tmur lura għas-seklu 18. Il-knisja fiha l-oqbra ħdejn xulxin tar-Re [[Pedro I]] u ta' [[Inês de Castro]], mill-1360, li huma eżempji fini ta' [[Skultura|skulturi]] funebri Gotiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/505/|titlu=Monastery of Alcoba&ccedil;a|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Sintra|Pajsaġġ Kulturali ta' Sintra]] |[[Stampa:Palácio Nacional de Sintra from above 74.jpg|alt=Aerial view of a castle with a white façade and orange roofs|150x150px]] |[[Sintra]], il-[[Portugall]] 38°47′0″N 9°25′0″W |kulturali: (ii), (iv), (v) |946 (2,340) |1995 |Il-pajsaġġ kulturali jinsab fil-Muntanji ta' Sintra. Fis-seklu 19, l-inħawi saru ċentru tal-arkitettura [[Romantiċiżmu|Romantika]]. Fost l-attrazzjonijiet prominenti hemm il-Palazz ta' Pena, li huwa fdalijiet ta' monasteru li ġew ikkonvertiti f'kastell b'taħlita eklettika ta' stili, il-Palazz Nazzjonali ta' Sintra (fl-istampa), Quinta da Regaleira, il-Palazz ta' Monserrate, u l-Kastell tal-Għarab Iberiċi. Il-parks biswit il-palazzi jospitaw diversi speċijiet ta' pjanti eżotiċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/723/|titlu=Cultural Landscape of Sintra|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Porto|Ċentru Storiku ta' Oporto, il-Pont ta' Luiz I u l-Monasteru ta' Serra do Pilar]] |[[Stampa:Cais_da_Ribeira,_Oporto,_Portugal,_2012-05-09,_DD_16.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cais_da_Ribeira,_Oporto,_Portugal,_2012-05-09,_DD_16.JPG|alt=Metal bridge across a river and city centre built on a hillside|150x150px]] |Porto, il-[[Portugall]] 41°8′30″N 8°37′0″W |kulturali: (iv) |— |1996 |Il-belt ta' Oporto jew Porto, tinsab fil-bokka tax-xmara Douro. Oriġinarjament kienet insedjament kummerċjali tal-[[Feniċi]], u ilha abitata kontinwament minn żmien ir-Rumani. Il-monumenti fil-belt imorru lura għal perjodi differenti: il-[[Katidral]] inbena bir-Rumanesk, il-Knisja ta' Santa Klara bil-Manwelin, u l-Palazz tal-Borża bl-istil Neoklassiku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/755/|titlu=Historic Centre of Oporto, Luiz I Bridge and Monastery of Serra do Pilar|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Siti tal-Arti Preistorika Mnaqqxa fil-Blat fil-Wied ta' Côa]] u [[Siega Verde]]* |[[Stampa:Rock_Art_Foz_Coa_01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rock_Art_Foz_Coa_01.jpg|alt=Rock carvings of animals including a horse|150x150px]] |il-[[Portugall]] u [[Spanja]] 40°41′51″N 6°39′40″W |kulturali: (i), (iii) |— |1998 |Dan is-sit transnazzjonali huwa magħmul minn żewġ siti b'tinqix fil-blat fil-beraħ. Is-sit Portugiż, elenkat fl-1998, jinsab fil-Wied ta' Côa. Siega Verde fi Spanja ġiet miżjuda bħala estensjoni fl-2010. It-tinqix, li jirrappreżenta speċjalment l-[[Annimal|annimali]] (iżjed minn 5,000 figura), saru matul diversi millenji, mill-Paleolitiku Superjuri sal-Magdalenjan/Epipaleolitiku (22,000 sa 8,000 [[Ante Christum natum|Q.K]].).<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/866/|titlu=Prehistoric Rock Art Sites in the C&ocirc;a Valley and Siega Verde|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Guimarães|Ċentru Storiku ta' Guimarães]] |[[Stampa:D._Afonso_Torre.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:D._Afonso_Torre.jpg|alt=A monument in front of a castle|150x150px]] |[[Guimarães]], il-[[Portugall]] 41°26′27″N 8°17′41″W |kulturali: (ii), (iii), (iv) |16 (40) |2001 |Bħala r-residenza tad-duki li ddikjaraw l-indipendenza fis-seklu 12, Guimarães huwa raħal importanti fl-istorja tal-Portugall. Kien l-ewwel [[belt kapitali]] tal-pajjiż. L-iżvilupp tar-raħal [[Medjuevu|Medjevali]] seħħ madwar il-kastell u l-kumpless monastiku. Bejn l-aħħar tas-seklu 15 u s-[[seklu 17]], inbnew djar tan-nobbli u binjiet ċiviċi fiċ-ċentru storiku li ġie ppreservat sew. It-tekniki speċjalizzati tal-kostruzzjoni żviluppati f'Guimarães fil-Medju Evu ġew trażmessi lill-kolonji Portugiżi fl-Afrika u fl-Amerki.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1031/|titlu=Historic Centre of Guimar&atilde;es|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Alto Douro|Reġjun tal-Inbid ta' Alto Douro]] |[[Stampa:Vila_Nova_de_Foz_Coa_rio_Douro_(14282784962).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vila_Nova_de_Foz_Coa_rio_Douro_(14282784962).jpg|alt=A river with terraced vineyards|150x150px]] |Provinċja ta' Trás-os-Montes u Alto Douro, il-[[Portugall]] 41°6′6″N 7°47′56″W |kulturali: (ii), (iv), (v) |24,600 (61,000) |2001 |Il-wied tax-xmara Douro u t-tributarji prinċipali tagħha huwa pajsaġġ kulturali fejn l-inbid ilu jiġi prodott għal madwar żewġ millenji. Il-pajsaġġ issawwar mill-attivitajiet tal-bniedem, b'vinji mtarrġin, ''quintas'' (azjendi li jipproduċu l-inbid), toroq, u [[Kappella|kappelli]]. Minn nofs is-seklu 18, l-iżjed prodott magħruf tar-reġjun huwa l-inbid ta' Porto.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1046/|titlu=Alto Douro Wine Region|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Elvas|Raħal tal-Fruntiera tal-Gwarniġjon ta' Elvas u l-Fortifikazzjonijiet Tiegħu]] |[[Stampa:Elvas_e_muralhas.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Elvas_e_muralhas.jpg|alt=Ramparts of Elvas|150x150px]] |[[Elvas]], il-[[Portugall]] 38°52′50″N 7°9′48″W |kulturali: (iv) |179 (440) |2012 |Il-belt ta' Elvas tinsab qrib il-fruntiera ma' Spanja. Il-Portugall reġa' kiseb l-indipendenza minn Spanja fl-1640 u madwar il-belt inbniet sistema kumplessa ta' fortifikazzjonijiet bil-bastjuni u bil-ħniedaq mingħajr ilma (fortijiet b'għamla ta' [[stilla]]). Ġiet iddisinjata mill-patri [[Ġiżwiti|Ġiżwita]] [[Pajjiżi l-Baxxi|Olandiż]] Cosmander skont l-aħħar xejriet difensivi Olandiżi. Is-sit jinkludi wkoll il-Forti ta' Nossa Senhora da Graça tas-seklu 18 u l-Akkwedott ta' Amoreira tas-seklu 16. Fl-2013 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1367/|titlu=Garrison Border Town of Elvas and its Fortifications|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Università ta' Coimbra|Università ta' Coimbra – Alta u Sofia]] |[[Stampa:Royal_Palace,_Universidade_de_Coimbra_(10249002256).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Royal_Palace,_Universidade_de_Coimbra_(10249002256).jpg|alt=Palace courtyard, university buildings|150x150px]] |Coimbra, il-[[Portugall]] 40°12′28″N 8°25′32.79″W |kulturali: (ii), (iv), (vi) |36 (89) |2013 |L-Università ta' Coimbra ġiet stabbilita lejn l-aħħar tas-seklu 13 fuq l-għolja faċċata tar-raħal (Alta). Fl-1537, ġiet ittrasferita lejn il-Palazz Irjali ta' Alcáçova u iktar 'il quddiem żviluppat sensiela ta' kulleġġi. Intużat bħala mudell għall-universitajiet fil-kolonji Portugiżi. L-istorja tal-belt ta' Coimbra hija minsuġa mill-qrib ma' dik tal-università. Uħud mill-binjiet ewlenin jinkludu l-Katidral l-Antik tas-seklu 12, il-Librerija Ġwannina Barokka, il-Kappella ta' [[Arkanġlu Mikiel|San Mikiel]], u l-kulleġġi tul Triq Sofia fil-belt. Fl-2019 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1387/|titlu=University of Coimbra &ndash; Alta and Sofia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Palazz ta' Mafra|Binja Rjali ta' Mafra – Palazz, Bażilika, Kunvent, Ġnien ta' Cerco u l-Park tal-Kaċċa (Tapada)]] |[[Stampa:Mafra_May_2013-2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mafra_May_2013-2.jpg|alt=A massive building with yellow facade and two bell towers in the middle|150x150px]] |Mafra, il-[[Portugall]] 38°56′12″N 9°19′35″W |kulturali: (iv) |1,213.17 (2,997.8) |2019 |Il-kumpless tal-palazz ta' Mafra ġie kkummissjonat fil-bidu tas-seklu 18 mir-Re João V. Il-kumpless jinkludi bażilika, il-palazzi tar-re u tar-reġina, monasteru, u librerija. Inbena bl-istil Barokk [[Italja|Taljan]], ispirat b'mod partikolari mill-arkitettura ta' [[Ruma]]. Is-sit jinkludi wkoll il-Ġnien ta' Cerco, biswit il-palazz, u l-artijiet irjali tal-kaċċa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1573/|titlu=Royal Building of Mafra &ndash; Palace, Basilica, Convent, Cerco Garden and Hunting Park &#x28;Tapada&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte|Santwarju ta' Bom Jesus do Monte fi Braga]] |[[Stampa:Baroque_stairway_of_Bom_Jesus_do_Monte_-_panoramio_-_Scott_Crowe_(1).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Baroque_stairway_of_Bom_Jesus_do_Monte_-_panoramio_-_Scott_Crowe_(1).jpg|alt=Elaborate staircase leading to a church on a hill|150x150px]] |Braga, il-[[Portugall]] 41°26′27″N 8°17′41″W |kulturali: (iv) |16 (40) |2019 |Is-santwarju jinsab fuq ix-xaqlibiet tal-Għolja ta' Espinho fuq Braga, u huwa eżempju ta' sit sagru tal-pellegrinaġġi fuq għolja. Il-binjiet prinċipali nbnew bl-istil Barokk, u l-iżjed kostruzzjoni emblematika hi t-Taraġ tal-Ħames Sensi (fl-istampa).<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1590/|titlu=Sanctuary of Bom Jesus do Monte in Braga|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-13}}</ref> |- ![[Għar ta' Altamira]] u l-[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] |[[Stampa:9_Bisonte_Magdaleniense_polícromo.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:9_Bisonte_Magdaleniense_pol%C3%ADcromo.jpg|150x150px|example of cave art]] |Santillana del Mar, [[Spanja]] 43°22′57″N 4°6′58″W |kulturali: (i), (iii) |2,235 (5,520) |1985 |L-Għar ta' Altamira fih eżempji ta' pitturi fl-għerien mill-Paleolitiku Superjuri, li jmorru lura bejn il-35,000 sal-11,000 Q.K. Oriġinarjament is-sit kien jinkludi 17-il għar impitter. L-għerien huma ppreservati tajjeb minħabba l-iżolament kbir tagħhom mill-klima esterna.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/310/|titlu=Cave of Altamira and Paleolithic Cave Art of Northern Spain|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Segovia]] u l-[[Akkwedott ta' Segovia|Akkwedott]] |[[Stampa:Segovia_-_Alcázar_de_Segovia_22_2017-10-24.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Segovia_-_Alc%C3%A1zar_de_Segovia_22_2017-10-24.jpg|150x150px|View of Segovia]] |[[Segovia]], [[Spanja]] 40°56′54.5″N 4°7′9″W |kulturali: (i), (iii), (iv) |— |1985 |L-akkwedott Ruman inbena fis-seklu 1 [[WK|W.K]]., il-palazz [[Medjuevu|Medjevali]] tal-Alcázar fis-seklu 11 u l-Katidral fis-seklu 16.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/311/|titlu=Old Town of Segovia and its Aqueduct|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] |[[Stampa:20060630-Oviedo_Santa_Maria_del_Naranco.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20060630-Oviedo_Santa_Maria_del_Naranco.jpg|150x150px|Santa Maria del Naranco]] |Oviedo, [[Spanja]] 43°21′45″N 5°50′35″W |kulturali: (i), (ii), (iv) |— |1985 |Ir-Renju tal-Asturjas baqa' l-uniku reġjun [[Kristjaneżmu|Kristjan]] fi Spanja fis-seklu 9. Żviluppa l-istil tiegħu stess ta' arti u ta' arkitettura Pre-[[Rumanesk|Rumaneska]] li joħroġ fid-dieher f'diversi knejjes u [[Monument|monumenti]] oħra. Is-sit oriġinali bit-titlu "Knejjes tar-Renju tal-Asturjas" ġie estiż sabiex jiġu inklużi monumenti oħra bħal La Foncalada.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/312/|titlu=Monuments of Oviedo and the Kingdom of the Asturias|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Córdoba, Spanja|Ċentru Storiku ta' Córdoba]] |[[Stampa:Mihrab_de_la_mezquita_de_Córdoba_(17060237467).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mihrab_de_la_mezquita_de_C%C3%B3rdoba_(17060237467).jpg|150x150px|Mosque of Cordoba]] |[[Córdoba, Spanja|Córdoba]], [[Spanja]] 37°52′45″N 4°46′47″W |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |— |1984 |Is-sit oriġinali kien il-Moskea l-Kbira ta' Córdoba, li hija [[Knisja Kattolika]] tas-seklu 7 li ġiet ikkonvertita f'moskea fis-seklu 8; u reġgħet ġiet irrestawrata għal Katidral Kattoliku Ruman fis-seklu 13 minn [[Ferdinandu III]]. Matul l-aqwa perjodu tar-renju tal-[[Għarab]] Iberiċi fir-reġjun, Córdoba kellha iktar minn 300 moskea u arkitettura simili għal dik ta' [[Kostantinopli]], [[Damasku]] u [[Bagdad]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/313/|titlu=Historic Centre of Cordoba|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Alhambra]], [[Generalife]] u [[Albayzín]] |[[Stampa:Alhambra-Granada-2003.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alhambra-Granada-2003.jpg|150x150px|Alhambra]] |Granada, [[Spanja]] 37°10′36″N 3°35′40″W |kulturali: (i), (iii), (iv) |— |1984 |It-tliet siti huma fdalijiet tal-influwenza Għarbija Iberika fin-Nofsinhar ta' Spanja. Il-fortizza tal-Alhambra u l-palazz ta' Generalife nbnew mill-mexxejja tal-Emirat ta' Granada. Id-distrett ta' Albayzín fih eżempji ta' arkitettura vernakolari Għarbija Iberika u ġie miżjud mas-sit fl-1994.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/314/|titlu=Alhambra, Generalife and Albayz&iacute;n, Granada|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Katidral ta' Burgos]] |[[Stampa:Fachada_de_la_Catedral_de_Burgos.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fachada_de_la_Catedral_de_Burgos.jpg|200x200px|Burgos Cathedral]] |Burgos, [[Spanja]] 42°20′25″N 3°42′14.5″W |kulturali: (ii), (iv), (vi) |— |1984 |Il-katidral bi stil [[Gotiku]] nbena bejn is-sekli 13 u 16 u huwa s-sit fejn indifen l-eroj nazzjonali Spanjol, [[El Cid]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/316/|titlu=Burgos Cathedral|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Monasteru u Sit ta' [[El Escorial]] |[[Stampa:Vista_aerea_del_Monasterio_de_El_Escorial.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vista_aerea_del_Monasterio_de_El_Escorial.jpg|150x150px|El Escorial]] |San Lorenzo de El Escorial, [[Spanja]] 40°34′54″N 4°7′35″W |kulturali: (i), (ii), (vi) |— |1984 |El Escorial huwa wieħed mid-diversi siti rjali Spanjoli minħabba l-[[Storja|istorja]] tiegħu bħala residenza tal-familja rjali. Il-palazz ġie ddisinjat mir-Re [[Filippu II]] u l-[[arkitett]] [[Juan Bautista de Toledo]] bħala monument għar-rwol ċentrali ta' Spanja fid-dinja Kristjana.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/318/|titlu=Monastery and Site of the Escurial, Madrid|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Lista ta' binjiet ta' Gaudí|Xogħlijiet ta' Antoni Gaudí]] |[[Stampa:Casa_Milà_-_Barcelona,_Spain_-_Jan_2007.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Casa_Mil%C3%A0_-_Barcelona,_Spain_-_Jan_2007.jpg|150x150px|Casa Milà]] |[[Barċellona]], [[Spanja]] 41°24′48″N 2°9′11″E |kulturali: (i), (ii), (iv) |— |1984 |L-arkitettura ta' [[Antoni Gaudí]] hija parti mill-istil [[Moderniżmu|Modernist]], iżda d-disinni tiegħu jiġu deskritti bħala tassew uniċi. Oriġinarjament is-sit kien jinkludi Park Güell, Palau Güell u Casa Milà; l-estensjoni tal-2005 żiedet Casa Vicens, il-kripta u l-faċċata tan-nattività tas-[[Sagrada Família]], Casa Batlló, u l-kripta f'Colònia Güell.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/320/|titlu=Works of Antoni Gaud&iacute;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Santiago de Compostela]] (iċ-Ċentru Storiku) |[[Stampa:Santiago_cathedral_2021.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Santiago_cathedral_2021.jpg|150x150px|Cathedral of Santiago de Compostela]] |[[Santiago de Compostela]], [[Spanja]] |kulturali: (i), (ii), (vi) |— |1985 |Il-Katidral ta' Santiago de Compostela huwa magħruf bħala l-post fejn indifen l-appostlu [[Ġakbu l-Kbir|Ġakbu]], u huwa d-destinazzjoni finali tal-[[Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu]] fit-Tramuntana ta' Spanja. Ir-raħal kien inqered mill-Musulmani fis-seklu 10 u ġie rikostruwit fis-seklu ta' wara.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/347/|titlu=Santiago de Compostela &#x28;Old Town&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Raħal Antik ta' [[Ávila]] u l-Knejjes ''Extra-Muros'' |[[Stampa:Avila_-_Murallas,_Paseo_de_la_Ronda_Vieja_06.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Avila_-_Murallas,_Paseo_de_la_Ronda_Vieja_06.JPG|150x150px|City wall of Ávila]] |[[Ávila]], [[Spanja]] 40°39′23″N 4°42′0″W |kulturali: (iii), (iv) |— |1985 |Il-ħajt difensiv madwar ir-raħal oriġinali nbena fis-seklu 11. Fih 82 torri semiċirkolari u 9 daħliet, u huwa wieħed mill-iżjed eżempji kompluti ta' swar tal-irħula fi Spanja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/348/|titlu=Old Town of &Aacute;vila with its Extra-Muros Churches|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] |[[Stampa:Iglesia_de_San_Pedro,_Teruel,_España,_2014-01-10,_DD_10.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Iglesia_de_San_Pedro,_Teruel,_Espa%C3%B1a,_2014-01-10,_DD_10.JPG|150x150px|Sait Peter's Church in Teruel]] |Provinċji ta' [[Teruel]] u ta' [[Zaragoza]], [[Spanja]] 40°20′38″N 1°6′26″W |kulturali: (ii), (iv), (vi) |— |1986 |Is-sit oriġinali kien jinkludi erba' knejjes f'Teruel bl-istil Mudéjar, li huwa taħlita ta' stil Iżlamiku tradizzjonali u Ewropew kontemporanju. Fl-2001 is-sit ġie estiż sabiex jiġu inklużi sitt monumenti oħra.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/378/|titlu=Mudejar Architecture of Aragon|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Toledo|Belt Storika ta' Toledo]] |[[Stampa:Toledo_Skyline_Panorama,_Spain_-_Dec_2006.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Toledo_Skyline_Panorama,_Spain_-_Dec_2006.jpg|150x150px|Toledo]] |[[Toledo]], [[Spanja]] 39°52′1″N 4°1′46″W |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |— |1986 |Toledo ġiet stabbilita mir-[[Imperu Ruman|Rumani]], intużat bħala l-[[belt kapitali]] tar-Renju tal-Viżigoti, kienet importanti fi Spanja Musulmana u matul ir-''Reconquista'', u għal żmien qasir kienet il-belt kapitali ta' Spanja. Il-belt tħaddan l-influwenzi Kristjani, [[Iżlam|Musulmani]] u [[Ġudaiżmu|Lhud]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/379/|titlu=Historic City of Toledo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Paseo del Prado]] u [[Buen Retiro]], pajsaġġ tal-arti u tax-xjenza |{{sort|1560|[[File:Madrid-1758045.jpg|150px|Prado Museum]]}} |[[Madrid]], [[Spanja]] |kulturali: (ii), (iv), (vi) |— |2021 |Il-Paseo del Prado hija waħda mit-toroq u mill-boulevards prinċipali f'Madrid, il-belt kapitali ta' Spanja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1618/|titlu=Paseo del Prado and Buen Retiro, a landscape of Arts and Sciences|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Salamanca|Ċentru Storiku ta' Salamanca]] |[[Stampa:Catedralnuevaslc.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Catedralnuevaslc.jpg|150x150px|Cathedral of Salamanca]] |[[Salamanca]], [[Spanja]] 40°57′55″N 5°39′52″W |kulturali: (i), (ii), (iv) |— |1988 |Salamanca hija importanti bħala belt universitarja, peress li l-Università ta' Salamanca, stabbilita fl-1218, hija l-eqdem fi Spanja u fost l-eqdem fl-Ewropa. Il-belt l-ewwel inħakmet mill-[[Kartaġni|Kartaġiniżi]] fis-seklu 3, u iktar 'il quddiem ġiet immexxija mir-Rumani u mill-Għarab Iberiċi. Iċ-ċentru tal-belt jirrappreżenta l-arkitettura Rumaneska, Gotika, [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] u Għarbija Iberika.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/381/|titlu=Old City of Salamanca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Sivilja|Katidral, Alcázar u Arkivju tal-Indji f'Sivilja]] |[[Stampa:Seville_Cathedral_-_2013.07_-_panoramio.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seville_Cathedral_-_2013.07_-_panoramio.jpg|150x150px|Cathedral and Alcazar of Seville]] |[[Sivilja]], [[Spanja]]37°23′2″N 5°59′30″W |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv) |12 (30) |1987 |L-Alcázar inbena matul id-dinastija tal-Almoħadin li mexxiet in-Nofsinhar ta' Spanja sar-''Reconquista''. Il-katidral imur lura għas-seklu 15 u fih l-oqbra ta' Ferdinandu III u ta' [[Kristofru Kolombu]]. L-arkivju fih dokumenti marbuta mal-kolonizzazzjoni tal-Amerki.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/383/|titlu=Cathedral, Alc&aacute;zar and Archivo de Indias in Seville|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Cáceres (Spanja)|Ċentru Storiku ta' Cáceres]] |[[Stampa:Caceres-Gulliveria.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Caceres-Gulliveria.jpg|150x150px|Cáceres]] |[[Cáceres (Spanja)|Cáceres]], [[Spanja]] 39°28′28″N 6°22′12″W |kulturali: (iii), (iv) |— |1986 |Iċ-ċentru storiku jħaddan influwenzi Rumani, Iżlamiċi, Gotiċi tat-Tramuntana u Rinaxximentali Taljani, u jinkludi iktar minn 30 torri Iżlamiku.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/384/|titlu=Old Town of C&aacute;ceres|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Ibiza]], [[Bijodiversità]] u [[Kultura]] |[[Stampa:ForbysIbizaTown_02.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ForbysIbizaTown_02.jpg|150x150px|Ibiza]] |[[Ibiza]], Gżejjer Baleariċi, [[Spanja]] 38°54′40″N 1°26′7″E |imħallat: (ii), (iii), (iv), (ix), (x) |8,564 (21,160) |1999 |Il-kosta ta' Ibiza fiha l-''posidonia oceanica'', speċi ta' ħaxix tal-baħar li tinsab fil-[[Mediterran]] biss li ssostni d-diversità tal-ekosistema kostali u marina. Il-gżira fiha wkoll bosta fdalijiet tal-[[Feniċi]], u l-partijiet antiki tal-belt iffortifikati bis-swar imorru lura għas-seklu 16.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/417/|titlu=Ibiza, Biodiversity and Culture|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Monasteru ta' Poblet]] |[[Stampa:Spain_PobletMonastry_FrontView.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Spain_PobletMonastry_FrontView.jpg|150x150px|Poblet Monastery]] |Vimbodí, Katalonja, [[Spanja]] 41°22′51″N 1°4′57″E |kulturali: (i),(iv) |— |1991 |Il-monasteru ġie stabbilit miċ-Ċisterċensi fl-1151 u huwa wieħed mill-ikbar fi Spanja. Huwa sit funebri u huwa assoċjat mal-Kuruna ta' Aragona.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/518/|titlu=Poblet Monastery|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Kumpless Monumentali Rinaxximentali ta' [[Úbeda]] u [[Baeza]] |[[Stampa:Catedral_de_baeza.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Catedral_de_baeza.jpg|150x150px|Cathedral of Baeza]] |[[Úbeda]] u [[Baeza]]Provinċja ta' Jaén, [[Spanja]] 38°0′41″N 3°22′16″W |kulturali: (ii),(iv) |9.00 (22.2) |2003 |Ir-rinnovazzjonijiet fiż-żewġ irħula saru fis-seklu 16 bl-istil Rinaxximentali emerġenti u huma fost l-ewwel eżempji ta' dan l-istil fi Spanja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/522/|titlu=Renaissance Monumental Ensembles of &Uacute;beda and Baeza|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Kumpless [[Arkeoloġija|Arkeoloġiku]] ta' [[Mérida (Spanja)|Mérida]] |[[Stampa:Merida_Roman_Theatre1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Merida_Roman_Theatre1.jpg|150x150px|Roman Theatre of Mérida]] |[[Mérida (Spanja)|Mérida]], [[Spanja]] 38°54′58″N 6°20′16″W |kulturali: (iii),(iv) |— |1993 |Mérida ġiet stabbilita fil-25 Q.K. mir-Rumani bħala ''Emerita Augusta'' u kienet il-belt kapitali tal-provinċja ta' ''Lusitania''. Fost il-fdalijiet minn żmien ir-Rumani hemm pont, akkwedott, anfiteatru, teatru, ċirkwit, u forum.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/664/|titlu=Archaeological Ensemble of M&eacute;rida|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] |[[Stampa:Royal_Monastery_of_Santa_Maria_de_Guadalupe.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Royal_Monastery_of_Santa_Maria_de_Guadalupe.jpg|150x150px|Santa María de Guadalupe]] |Guadalupe, [[Spanja]] 39°27′10″N 5°19′39″W |kulturali: (iv),(vi) |— |1993 |Il-monasteru huwa ddedikat lill-Madonna ta' Guadalupe u fih santwarju ta' Santa Marija li nstab fis-seklu 13 wara li kien intradam mill-invażuri Musulmani fis-714. Il-Madonna ta' Guadalupe u l-monasteru kienu simboli importanti matul ir-''Reconquista'', speċjalment fl-1492, l-istess sena tal-iskoperta tal-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka]] minn Kristofru Kolombu. Il-Madonna ta' Guadalupe saret simbolu importanti matul l-evanġelizzazzjoni tal-Amerki.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/665/|titlu=Royal Monastery of Santa Mar&iacute;a de Guadalupe|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu|Rotot ta' Santiago de Compostela: Camino Francés u Rotot tat-Tramuntana ta' Spanja]] |[[Stampa:Via_XIX_bridgetop.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Via_XIX_bridgetop.JPG|150x150px|Ancient Roman bridge on the Camino]] |Aragona, Kastilja u León, Galicia, Navarre, u La Rioja, it-Tramuntana ta' [[Spanja]] 42°27′33″N 5°53′0″W |kulturali: (ii), (iv),(vi) |— |1993 |Il-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu, magħruf ukoll bħala l-Camino de Santiago, huwa pellegrinaġġ mill-fruntiera bejn Franza u Spanja sal-Katidral ta' Santiago de Compostela, fejn huwa maħsub li ġie midfun l-appostlu San Ġakbu.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/669/|titlu=Routes of Santiago de Compostela&#x3a; Camino Franc&eacute;s and Routes of Northern Spain|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Park Nazzjonali ta' Doñana]] |[[Stampa:Wetlands_in_Donana.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wetlands_in_Donana.jpg|150x150px|Doñana National Park]] |Provinċji ta' [[Huelva]] u [[Sivilja]], Spanja 36°56′52″N 6°21′32″W |naturali: (vii),(ix), (x) |54,252 (134,060) |1994 |Il-park jikkonsisti mill-inħawi tad-delta fejn ix-xmara Guadalquivir tilħaq l-[[Oċean Atlantiku]]. Jospita diversità sħiħa ta' bijotopi, fosthom laguni, imraġ, għaram u makkja. Il-park huwa wieħed mill-ikbar ħabitats tar-russetti fil-Mediterran u jkun fih iktar minn 500,000 għasfur tal-ilma matul ix-xitwa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/685/|titlu=Do&ntilde;ana National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- |[[Pirinej-Monte Perdido|Pirenej-Monte Perdido]]* |[[Stampa:Punta Treserols y Mallo de Marmorés.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Punta Treserols y Mallo de Marmorés.jpg|alt=Monte Perdido (left) and Cilindro de Marboré (right)|150x150px]] |Hautes-Pyrénées, [[Franza]] u l-Provinċja ta' Huesca, [[Spanja]] <small>{{coord|42|41|8|N|0|0|2|E|region:ES_type:landmark|name=Pyrénées - Mont Perdu}}</small> |imħallat:(iii), (iv), (v), (vii), (viii) |{{convert|30639|ha|abbr=values|sortable=on}} |1997 |Is-sit jinkludi l-katina muntanjuża tal-Pirinej tul il-fruntiera bejn Spanja u Franza. Il-parti Spanjola fiha tnejn mill-ikbar kanjons fl-Ewropa, filwaqt li n-naħa Franċiża fiha tliet ''cirques'' kbar. Dan huwa sit transnazzjonali kondiviż ma' Spanja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/773/|titlu=Pyr&eacute;n&eacute;es - Mont Perdu|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Cuenca (Spanja)|Raħal Iffortifikat Storiku ta' Cuenca]] |[[Stampa:Cuenca-panoramica4.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cuenca-panoramica4.JPG|150x150px|Cuenca]] |[[Cuenca (Spanja)|Cuenca]], [[Spanja]] 40°4′36″N 2°7′54″W |kulturali:(ii), (v) |— |1996 |L-Għarab Iberiċi bnew il-belt iffortifikata fil-bidu tas-seklu 8, u nħakmet mill-Kristjani fis-seklu 12. Il-katidral huwa l-ewwel eżempju Gotiku fi Spanja. Ir-raħal huwa famuż ukoll għall-''casas colgadas'', djar "imdendlin" f'xifer irdum.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/781/|titlu=Historic Walled Town of Cuenca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Loġġa tal-Ħarir|Loġġa tal-Ħarir ta' Valencia]] |[[Stampa:Lonja_de_Valencia1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lonja_de_Valencia1.jpg|150x150px|La Lonja]] |Valencia, [[Spanja]] 39°28′28″N 0°22′42″W |kulturali:(i), (iv) |— |1996 |Il-Loġġa (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Lonja;'' bid-[[djalett]] ta' Valencia: ''Llotja'') tal-Ħarir, u l-grupp ta' binjiet Gotiċi juru l-ġid ta' Valencia bħala belt merkantili Mediterranja u Ewropea ta' dak iż-żmien.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/782/|titlu=La Lonja de la Seda de Valencia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Las Médulas]] |[[Stampa:Panorámica_de_Las_Médulas.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panor%C3%A1mica_de_Las_M%C3%A9dulas.jpg|150x150px|Las Médulas]] |Ponferrada, [[Spanja]] 42°28′10″N 6°46′15″W |kulturali:(i), (ii), (iii), (iv) |— |1997 |Ir-Rumani stabbilew minjiera tad-deheb u operaw is-sit għal żewġ sekli. Huma użaw forma bikrija ta' estrazzjoni idrawlika u ħaffru l-akkwedotti fl-irdumijiet tal-blat sabiex jipprovdu l-ilma għall-operazzjonijiet. Ir-Rumani telqu fil-bidu tas-seklu 3, u ħallew warajhom uċuħ sħaħ ta' rdumijiet u infrastruttura tal-estrazzjoni intatta sal-lum.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/803/|titlu=Las M&eacute;dulas|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Palau de la Música Catalana]] u [[Hospital de Sant Pau]], [[Barċellona]] |[[Stampa:20061225-Barcelona_Hospital_de_la_Santa_Creu_i_Sant_Pau_MQ.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20061225-Barcelona_Hospital_de_la_Santa_Creu_i_Sant_Pau_MQ.jpg|150x150px|Hospital de Sant Pau]] |[[Barċellona]], [[Spanja]] 41°23′16″N 2°10′30″E |kulturali:(i), (ii), (iv) |— |1997 |Iż-żewġ binjiet inbnew fil-bidu tas-seklu 20 u ġew iddisinjati minn [[Lluís Domènech i Montaner]] tal-moviment Modernist tal-Art Nouveau li kien popolari ħafna f'Barċellona f'dak il-perjodu. Iż-żewġ binjiet huma l-iżjed opri famużi ta' Montaner.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/804/|titlu=Palau de la M&uacute;sica Catalana and Hospital de Sant Pau, Barcelona|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] |[[Stampa:Monasterio_de_Yuso.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Monasterio_de_Yuso.jpg|150x150px|San Millán Yuso]] |San Millán de la Cogolla, [[Spanja]] 42°19′33″N 2°51′54″W |kulturali:(ii), (iv), (vi) |19 (47) |1997 |Il-monasteru oriġinali ta' Suso ġie stabbilit f'nofs is-seklu 6, u huwa l-post fejn inkitbu l-''Glosas Emilianenses''. Il-kodiċijiet jitqiesu bħala l-ewwel eżempji bil-miktub tal-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]] u tal-[[Lingwa Baska|Bask]], u l-monasteru jitqies bħala l-post tat-twelid tal-lingwa Spanjola mitkellma u miktuba. Il-monasteru iktar ġdid ta' Yuso nbena fis-seklu 16.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/805/|titlu=San Mill&aacute;n Yuso and Suso Monasteries|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] |[[Stampa:Art_rupestre_Chimiachas.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Art_rupestre_Chimiachas.jpg|150x150px|Deer painting in cave]] |Andalusija, Aragona, Kastilja-La Mancha, Katalonja, Murcia u Valencia, [[Spanja]] 39°47′24″N 1°2′0″W |kulturali:(iii) |— |1998 |Is-sit jinkludi iktar minn 750 eżempju ta' tpittur fuq il-blat mill-Preistorja Aħħarija, b'figuri li jvarjaw minn għamliet [[Ġeometrija|ġeometriċi]] għal xeni ta' [[Raġel|rġiel]] jikkaċċjaw l-[[Annimal|annimali]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/874/|titlu=Rock Art of the Mediterranean Basin on the Iberian Peninsula|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Kumpless Arkeoloġiku ta' [[Tarraco|Tárraco]] |[[Stampa:Tarragona.Pont_del_diable_aqüeducte.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tarragona.Pont_del_diable_aq%C3%BCeducte.jpg|150x150px|Aqueduct of Tárraco]] |Tarragona, [[Spanja]] 41°6′53″N 1°15′34″E |kulturali:(ii), (iii) |100 (250) |2000 |Il-belt Rumana prominenti ta' Tárraco fil-belt moderna ta' Tarragona kienet il-belt kapitali tal-provinċji ta' ''Hispania Citerior'' u iktar 'il quddiem ta' ''Hispania Tarraconensis''. L-anfiteatru nbena fis-seklu 2. Il-biċċa l-kbira tal-fdalijiet huma frammenti biss jew ġew ippreservati taħt binjiet iktar moderni.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/875/|titlu=Archaeological Ensemble of Tarraco|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- !Università u Kwartier Storiku ta' [[Alcalá de Henares]] |[[Stampa:Universidad_de_Alcala.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Universidad_de_Alcala.jpg|150x150px|University of Alcalá]] |[[Alcalá de Henares]], [[Madrid]], [[Spanja]] 40°28′53″N 3°22′5″W |kulturali:(ii), (iv), (vi) |— |1998 |Il-Kardinal Cisneros stabbilixxa l-Università ta' Alcalá fl-1499. Il-belt hija l-ewwel eżempju ta' belt universitarja ppjanata, li serviet bħala mudell għal universitajiet Ewropej oħra u missjonarji Spanjoli fl-Amerki. Il-belt hi l-post tat-twelid ta' [[Miguel de Cervantes]], magħruf għall-kontributi tiegħu għal-lingwa Spanjola u l-letteratura tal-Punent.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/876/|titlu=University and Historic Precinct of Alcal&aacute; de Henares|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Masġar tal-Palm ta' Elche]] |[[Stampa:Elche3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Elche3.jpg|150x150px|Elche]] |Elche, [[Spanja]] 38°16′10″N 0°41′54″W |kulturali: (ii), (v) |— |2000 |Il-masġar tal-palm tat-tamal ġie stabbilit formalment b'sistemi tal-irrigazzjoni taħt l-Għarab Iberiċi fis-seklu 10. Il-masġar tal-palm huwa eżempju rari ta' prattiki agrikoli Għarab fl-Ewropa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/930/|titlu=Palmeral of Elche|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Ħitan Rumani ta' Lugo]] |[[Stampa:Muralla.Lugo.Galicia.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Muralla.Lugo.Galicia.jpg|150x150px|Walls of Lugo]] |Lugo, [[Spanja]] 43°0′40″N 7°33′12″W |kulturali: (iv) |— |2000 |Il-ħitan li nbnew bħala protezzjoni għar-raħal Ruman ta' ''Lucus'' fis-seklu 3 għadhom intatti għalkollox u huma l-aqwa eżempju ta' ħitan simili li għad fadal fil-Punent tal-Ewropa.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/987/|titlu=Roman Walls of Lugo|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí|Knejjes Rumaneski Katalani ta' Vall de Boí]] |[[Stampa:Taüll_-_Sant_Climent.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ta%C3%BCll_-_Sant_Climent.jpg|150x150px|Taüll – Sant Climent]] |Vall de Boí, Katalonja, [[Spanja]] 42°30′17″N 0°48′13″E |kulturali: (ii), (iv) |— |2000 |Il-wied żgħir fit-tarf tal-Pirinej fih knejjes bl-istil Rumanesk imżejna b'affreski, bi [[Statwa|statwi]], u b'artali Rumaneski. Il-knejjes huma uniċi bis-saħħa tat-torrijiet tal-kampnari kwadri u twal tagħhom.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/988/|titlu=Catalan Romanesque Churches of the Vall de Bo&iacute;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] |[[Stampa:Dolina-Pano-3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dolina-Pano-3.jpg|261x261px|Atapuerca]] |Atapuerca, [[Spanja]] 42°22′17″N 3°32′50″W |kulturali: (iii), (v) |— |2000 |L-għerien fil-Muntanji ta' Atapuerca fihom fdalijiet ta' fossili tal-iżjed [[Bniedem|bnedmin]] bikrin skoperti fl-Ewropa li jmorru lura għal kważi miljun sena ilu. Is-''Sima de los Huesos'' jew "il-Foss tal-Għadam" fih l-ikbar kollezzjoni ta' fossili ta' ominidi fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/989/|titlu=Archaeological Site of Atapuerca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Palazz Irjali ta' Aranjuez|Pajsaġġ Kulturali ta' Aranjuez]] |[[Stampa:Aranjuez_Templete_Griego.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aranjuez_Templete_Griego.jpg|150x150px|Garden at the Royal Palace of Aranjuez]] |Aranjuez, [[Madrid]], [[Spanja]] 40°2′11″N 3°36′34″W |kulturali: (ii), (iv) |2,048 (5,060) |2001 |Il-pajsaġġ madwar il-Palazz Irjali ta' Aranjuez ġie żviluppat mill-familja rjali Spanjola matul tliet sekli u fih ideat innovattivi tal-ortikultura u tad-disinn. Iż-żona kienet proprjetà esklużiva tal-familja rjali sas-seklu 19 meta ġiet żviluppata l-belt ċivili.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1044/|titlu=Aranjuez Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Pont ta' Vizcaya]] |[[Stampa:Zubia_jun.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zubia_jun.jpg|150x150px|Vizcaya Bridge]] |Portugalete, Pajjiż Bask, [[Spanja]] 43°19′23″N 3°1′1″W |kulturali: (i), (ii) |0.86 (2.1) |2006 |Il-pont ġie ddisinjat minn [[Alberto Palacio]] minn naħa għall-oħra tax-xmara Nervion mingħajr ma jiġi mfixkel it-trasport marittimu sal-Port ta' [[Bilbao]]. Inbena fl-1893 u huwa l-ewwel pont trasportatur fid-dinja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1217/|titlu=Vizcaya Bridge|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Torri ta' Erkole]] |[[Stampa:A_coruna_torre_de_hercules_sunset_edit.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:A_coruna_torre_de_hercules_sunset_edit.jpg|202x202px|Tower of Hercules]] |A Coruña, [[Spanja]] 43°23′9″N 8°24′23″W |kulturali: (iii) |233 (580) |2009 |Ir-Rumani bnew dan il-fanal għoli 55 metru (180 pied) fuq blata ta' 57 metru (187 pied) sabiex jimmarkaw id-daħla tal-port ta' A Coruña. Huwa l-unika fanal Ruman ippreservat u li għadu jiffunzjona.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1312/|titlu=Tower of Hercules|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Serra de Tramuntana|Pajsaġġ Kulturali ta' Serra de Tramuntana]] |[[Stampa:SerraTramuntana2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SerraTramuntana2.jpg|150x150px|Serra de Tramuntana]] |Majorka, Gżejjer Baleariċi, [[Spanja]] 39°43′51″N 2°41′41″E |kulturali: (ii), (iv), (v) |30,745 (75,970) |2011 |Il-pajsaġġ kulturali ta' Serra de Tramuntana mal-kosta tal-Majjistral ta' Majjorka ġie ttrasformat minn millenji ta' agrikoltura, bl-użu ta' tagħmir għall-ġestjoni tal-ilma bħal raba' agrikolu mtarraġ, impjanti tal-ilma interkonnessi, inkluż imtieħen tal-ilma, u ħitan tas-sejjieħ u rziezet. Dan il-pajsaġġ huwa marbut mal-unitajiet agrikoli ta' oriġini fewdali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1371/|titlu=Cultural Landscape of the Serra de Tramuntana|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] |{{sort|999|[[File:Dolmen de Menga 01.jpg|150px|Dolmen of Menga]]}} |Antequera, Andalusija, [[Spanja]] |kulturali: (i), (iii), (iv) |— |2016 |Is-sit jinsab fil-qalba tal-Andalusija fin-Nofsinhar ta' Spanja u huwa magħmul minn tliet monumenti megalitiċi: id-dolmens ta' [[Dolmen ta' Menga|Menga]] u ta' [[Dolmen ta' Viera|Viera]] u t-[[Tholos ta' El Romeral]], kif ukoll żewġ monumenti naturali: [[Peña de los Enamorados|La Peña de los Enamorados]] u l-l-formazzjonijiet muntanjużi ta' [[El Torcal]], li huma attrazzjonijiet ewlenin fit-territorju tas-sit. Mibnija fin-Neolitiku u fi Żmien il-Bronż minn blokok kbar tal-ġebel, dawn il-monumenti jiffurmaw kompartimenti b'soqfa orizzontali mirfuda fuq blokok vertikali jew b'koppli foloz. Dawn it-tliet oqbra, mirduma taħt it-tumbati tal-ħamrija u tat-tajn oriġinali tagħhom, huma wħud mill-iżjed opri arkitettoniċi notevoli tal-preistorja Ewropea u wħud mill-iżjed eżempji importanti tal-Megalitiżmu Ewropew.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1501/|titlu=Antequera Dolmens Site|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Madinat Al-Zahra|Belt-Kaliffat ta' Medina Azahara]] |{{sort|1560|[[File:Salon Rico 1.jpg|150px|Medina Azahara]]}} |[[Córdoba, Spanja|Córdoba]], Andalusija, [[Spanja]] 37°53′10″N 4°52′04″W |kulturali: (iii), (iv) |— |2018 |Il-belt-kaliffat ta' Medina Azahara hija sit arkeoloġiku ta' belt li nbniet f'nofs is-seklu 10 W.K. mid-dinastija Umajjad bħala s-sede tal-Kaliffat ta' Cordoba. Wara diversi snin ta' prosperità, ġiet abbandunata matul il-gwerra ċivili li temmet il-Kaliffat fl-1009-1010.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1560/|titlu=Caliphate City of Medina Azahara|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-18}}</ref> |- ![[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] |[[Stampa:The_Temple_of_Apollo_Epikourios_at_Bassae,_Arcadia,_Greece_(14250629376).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Temple_of_Apollo_Epikourios_at_Bassae,_Arcadia,_Greece_(14250629376).jpg|alt=Temple columns and some scaffolds|150x150px]] |Peniżola Peloponniża, il-[[Greċja]] 37°26′6″N 21°53′49″E |kulturali: (i), (ii), (iii) |20 (49) |1986 |It-tempju, iddedikat lil Apollo Epikurju, inbena fis-seklu 5 [[Ante Christum natum|Q.K]]. fil-muntanji ta' Arkadja. Jitqies mill-UNESCO bħala wieħed mill-iżjed monumenti ppreservati tajjeb tal-antikità klassika. Huwa l-iżjed monument antik li fih it-tliet ordnijiet klassiċi: Doriku, Joniku, u Korinzju. Wara li ma baqax jintuża, it-tempju ntesa' għal kważi 1,700 sena. Ġie skopert mill-ġdid fis-seklu 18 u attira l-attenzjoni tal-istudjużi u tal-artisti.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/392|titlu=Temple of Apollo Epicurius at Bassae - UNESCO World Heritage Centre|data=2020-11-18|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-08-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201118083421/https://whc.unesco.org/en/list/392|arkivju-data=2020-11-18|url-status=bot: unknown}}</ref> |- ![[Delphi|Sit Arkeoloġiku ta' Delphi]] |[[Stampa:Columns_of_the_Temple_of_Apollo_at_Delphi,_Greece.jpeg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Columns_of_the_Temple_of_Apollo_at_Delphi,_Greece.jpeg|alt=Free standing columns|150x150px]] |il-[[Greċja]] Ċentrali 38°28′53″N 22°29′46″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |51 (130) |1987 |Delphi, taħt il-Muntanja ta' Parnassus, kienet is-sit ta' Tempju ta' [[Apollo (divinità)|Apollo]], santwarju Pan-Elleniku, f'għajnejn il-Griegi tal-qedem "iż-żokkra tad-[[Id-Dinja|dinja]]" (Omphalos). Pythia, l-oraklu, kien jirresjedi fit-tempju, u kien jilqa' l-pellegrini mill-Greċja kollha. Fis-seklu 6 Q.K., Delphi kienet titqies bħala ċentru [[Reliġjon|reliġjuż]] u simbolu tal-unità tad-dinja tal-Greċja Antika.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/393/|titlu=Archaeological Site of Delphi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Akropoli ta' Ateni]] |[[Stampa:Acropolis_wide_view.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Acropolis_wide_view.jpg|alt=Look at the Acropolis hill from a distance, Parthenon visible|150x150px]] |Attika, [[Ateni]], il-[[Greċja]] 37°58′15″N 23°43′34″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |3.04 (7.5) |1987 |L-Akropoli ta' Ateni tinsab fil-quċċata ta' għolja wieqfa fuq il-belt. Oriġinarjament kienet fortifikazzjoni u gradwalment żviluppat f'santwarju reliġjuż, assoċjat mal-qima tad-divinità femminili, [[Atena]]. Fis-seklu 5 Q.K., wara r-rebħa tagħhom kontra l-[[Iran|Persjani]], l-Atenjani taħt [[Perikle]] bnew għadd kbir ta' monumenti, fosthom il-''Parthenon'', l-''Erechtheion'', il-''Propylaia'', u t-Tempju ta' Atena Nike. Il-monumenti fl-Akropoli ġew ispirati b'mod prominenti mill-arkitettura Neoklassika.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/404/|titlu=Acropolis, Athens|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Muntanja ta' Athos]] |[[Stampa:Esphigmenou_monastery_2006.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Esphigmenou_monastery_2006.jpg|alt=Monastery overlooking the sea|150x150px]] |Muntanja ta' Athos, il-[[Greċja]] 40°16′0″N 24°13′0″E |imħallat: (i), (ii), (iv), (v), (vi), (vii) |33,042 (81,650) |1988 |Il-Muntanja ta' Athos tinsab fuq [[peniżola]] dejqa u ilha ggvernata bħala entità awtonoma minn żmien il-[[Biżantini]]. Ilha ċentru spiritwali Ortodoss mis-seklu 10, u tospita madwar 20 monasteru attiv. Il-Muntanja ta' Mount kellha influwenza fit-tul fuq l-iżvilupp tal-arkitettura reliġjuża u l-[[pittura]] monumentali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/454/|titlu=Mount Athos|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Meteora]] |[[Stampa:Greece_meteora_monasteries.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Greece_meteora_monasteries.JPG|alt=Rock formations and a monastery building|150x150px]] |Thessaly, il-[[Greċja]] 39°43′0″N 21°38′0″E |imħallat: (i), (ii), (iv), (v), (vii) |272 (670) |1988 |Meteora hija formazzjoni tal-blat bi qċaċet tal-ġebel ramli, fejn hemm 24 monasteru Ortodoss. Bosta minnhom inbnew fuq il-qċaċet kważi inaċċessibbli matul ir-rinaxximent tal-ideali eremitiċi fis-seklu 15. Il-monasteri huma mżejnin b'affreski tas-seklu 16, li jirrappreżentaw stadju ewlieni fl-iżvilupp tal-pittura post-Biżantina.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/455/|titlu=Meteora|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] |[[Stampa:Ναός_Αγίου_Δημητρίου,_Θεσσαλονίκη_3785.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%CE%9D%CE%B1%CF%8C%CF%82_%CE%91%CE%B3%CE%AF%CE%BF%CF%85_%CE%94%CE%B7%CE%BC%CE%B7%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85,_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7_3785.jpg|alt=Church of Hagios Demetrios from distance|150x150px]] |Maċedonja Ċentrali, il-[[Greċja]] 40°38′18″N 22°57′54″E |kulturali: (i), (ii), (iv) |5.33 (13.2) |1988 |Thessaloniki kienet waħda mill-ewwel bażijiet għat-tifrix tal-[[Kristjaneżmu]]. Dan is-sit jinkludi diversi knejjes (inkluż il-Knisja ta' Hosios David u ta' Hagios Demetrios (fl-istampa)), li nbnew mis-seklu 4 sas-seklu 15, swar mill-perjodu Biżantin bikri, u r-Rotunda, li ġiet ikkummissjonata fis-seklu 4 mill-Imperatur [[Imperu Ruman|Ruman]] [[Galerju]] u li iktar 'il quddiem ġiet ikkonvertita fi knisja.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/456/|titlu=Paleochristian and Byzantine Monuments of Thessalonika|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus|Santwarju ta' Asklepju f' Epidaurus]] |[[Stampa:Epidauros_-_Abaton.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Epidauros_-_Abaton.jpg|alt=Free standing columns|150x150px]] |Peniżola Peloponniża, il-[[Greċja]] 37°40′0″N 23°7′0″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |1,394 (3,440) |1988 |Il-qima ta' Asklepju, id-divinità tal-[[mediċina]], żviluppat fil-belt-stat ta' Epidaurus mhux iktar tard mis-seklu 6 Q.K. Il-monumenti prinċipali fis-sit jinkludu t-Tempju ta' Asklepju, it-''Tholos'', u t-Teatru, li jitqies li huwa l-ifjen teatru tal-Greċja tal-qedem. Is-santwarju huwa importanti fl-istorja tal-mediċina, peress li jimmarka t-tranżizzjoni mit-twemmin fil-fejqan divin għax-[[xjenza]] tal-mediċina.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/491/|titlu=Sanctuary of Asklepios at Epidaurus|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Belt [[Medjuevu|Medjevali]] ta' [[Rodi (belt)|Rodi]] |[[Stampa:Cour_palais_grand_maître_Rhodes.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cour_palais_grand_ma%C3%AEtre_Rhodes.jpg|alt=Inside the main courtyard of the Palace of the Grand-Master of the Knights of Rhodes|150x150px]] |in-Nofsinhar tal-[[Baħar Eġew|Eġew]], il-[[Greċja]] 36°26′50″N 28°13′40″E |kulturali: (ii), (iv), (v) |66 (160) |1988 |Il-gżira ta' Rodi ġiet okkupata mill-[[Ordni ta' San Ġwann]] ta' [[Ġerusalemm]] (il-Kavallieri Ospitalieri) mill-1309 sal-1523, li ttrasformaw il-belt ta' Rodi f'fortizza mdawra b'4 kilometri (2.5 mili) ta' swar. Il-fortifikazzjonijiet inbnew fuq oħrajn Biżantini eżistenti. In-naħa ta' fuq tal-belt fiha diversi binjiet mill-perjodu [[Gotiku]], inklu il-Palazz tal-[[Gran Mastri tal-Ordni ta' San Ġwann|Gran Mastri]], l-Isptar il-Kbir, u t-Triq tal-Kavallieri. Meta l-[[Imperu Ottoman|Ottomani]] ħadu l-gżira, ikkonvertew il-biċċa l-kbira tal-knejjes f'moskej. Matul l-okkupazzjoni Taljana, fil-bidu tas-seklu 20 saret xi rikostruzzjoni.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/493/|titlu=Medieval City of Rhodes|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Mystras|Sit Arkeoloġiku ta' Mystras]] |[[Stampa:Mystras_palace.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mystras_palace.JPG|alt=Ruins, photo from above|150x150px]] |Peniżola Peloponniża, il-[[Greċja]] 37°4′50″N 22°22′0″E |kulturali: (ii), (iii), (iv) |54 (130) |1989 |Ir-raħal ta' Mystras żviluppa madwar il-fortizza li nbniet fl-1249 taħt il-Prinċep ta' Achaia, [[William ta' Villehardouin]], fuq ix-xaqlibiet tal-Muntanja ta' Taygetus. Fl-1262, ir-raħal ġie ċedut lill-Biżantini u esperjenza prosperità kbira matul ir-[[Rinaxximent]] Paleoloġiku. Iktar 'il quddiem ittieħed mill-Ottomani u mbagħad mill-[[Venezja|Venezjani]]. Wara l-1834, l-abitanti bdew jitilqu minn Mystras biex imorru lejn ir-raħal modern ta' [[Sparta]], u Mytras tħalla fi stat ta' fdalijiet.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/511/|titlu=Archaeological Site of Mystras|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Olimpja|Sit Arkeoloġiku ta' Olimpja]] |[[Stampa:GR-olympia-palaestra.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GR-olympia-palaestra.jpg|alt=Free standing columns|150x150px]] |il-Punent tal-[[Greċja]] 37°39′0″N 21°40′0″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |106 (260) |1989 |Fis-seklu 10 Q.K., Olimpja saret ċentru għall-qima ta' [[Żews|Żeus]]. Kienet santwarju Pan-Elleniku u l-post fejn kienu jsir il-[[Logħob Olimpiku]] tal-qedem, li ġie organizzat għall-ewwel darba fis-776 Q.K. Minbarra l-bosta tempji u santwarji, tinkludi l-fdalijiet ta' diversi strutturi sportivi, bħall-istadium.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/517/|titlu=Archaeological Site of Olympia|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Delos]] |[[Stampa:House_of_Cleopatra,_Delos.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:House_of_Cleopatra,_Delos.jpg|alt=Free standing columns|150x150px]] |in-Nofsinhar tal-[[Baħar Eġew|Eġew]], il-[[Greċja]] 37°24′0″N 25°16′0″E |kulturali: (ii), (iii), (iv), (vi) |351 (870) |1990 |Skont il-[[mitoloġija Griega]] f'Delos twieldu Apollo u [[Artemis]]. Il-gżira sagra kienet waħda mill-iżjed santwarji Pan-Elleniċi importanti matul il-perjodi Arkajċi u Klassiċi. Is-santwarju ta' Apollo f'Delos attira l-pellegrini mill-Greċja kollha, u b'hekk Delos saret port kummerċjali għani. Wara d-69 Q.K. Delos qabdet it-triq tan-niżla.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/530/|titlu=Delos|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Monasteri ta' [[Monasteru ta' Daphni|Daphni]], [[Monasteru ta' Hosios Loukas|Hosios Loukas]] u [[Nea Moni]] ta' Chios |[[Stampa:20090803_hosiosloukas12.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20090803_hosiosloukas12.jpg|alt=Inner courtyard of Hosious Loukas|150x150px]] |il-Greċja Ċentrali, Attika, it-Tramuntana tal-[[Baħar Eġew|Eġew]], il-[[Greċja]] 38°24′0″N 22°45′0″E |kulturali: (i), (iv) |3.70 (9.1) |1990 |Dawn it-tliet monasteri, għalkemm jinsabu f'partijiet differenti tal-Greċja, huma eżempji rappreżentattivi tal-perjodu nofsani tal-arkitettura reliġjuża Biżantina u jaqsmu l-istess karatteristiċi estetiċi. It-tliet knejjes kollha għandhom pjanta ottagonali; Nea Moni għandha għamla ottagonali sempliċi filwaqt li ż-żewġ knejjes l-oħra għandhom spazju ċentrali mdawwar b'sensiela ta' niċeċ. Il-monasteri ġew imżejna b'opri tal-irħam u bil-mużajk fis-sekli 11 u 12 (fl-istampa hemm il-Monasteru ta' Hosios Loukas).<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/537/|titlu=Monasteries of Daphni, Hosios Loukas and Nea Moni of Chios|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Pythagoreion u Heraion ta' Samos|''Pythagoreion'' u ''Heraion'' ta' Samos]] |[[Stampa:Heraion_of_Samos.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Heraion_of_Samos.jpg|alt=A free standing column and ruins around|150x150px]] |it-Tramuntana tal-[[Baħar Eġew|Eġew]], il-[[Greċja]] 37°41′27″N 26°56′36″E |kulturali: (ii), (iii) |668 (1,650) |1992 |Il-gżira ta' Samos għandha pożizzjoni strateġika fil-Baħar Eġew qrib l-Asja Minuri. Kienet setgħa nawtika u kummerċjali qawwija, u laħqet il-quċċata tagħha fis-seklu 6 Q.K. Is-sit jikkonsisti mill-belt iffortifikata antika (''Pythagoreion'') u mit-Tempju antik ta' [[Ħera]] (''Heraion''). Samos hija marbuta ma' [[Filosofija|filosfi]] u matematiċi importanti tad-dinja tal-qedem, fosthom [[Pitagora]], [[Epikurju]] u [[Aristarku]] ta' Samos.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/595|titlu=Pythagoreion and Heraion of Samos|sit=UNESCO}}</ref> |- !Sit Arkeoloġiku ta' [[Aigai]] (Vergina) |[[Stampa:Facade_of_Philip_II_tomb_Vergina_Greece.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Facade_of_Philip_II_tomb_Vergina_Greece.jpg|alt=Facade of Philip 2 of Macedon tomb in Vergina, Greece. The door is made of marble and the order is doric.|150x150px]] |Maċedonja Ċentrali, il-[[Greċja]] 40°28′17″N 22°19′6″E |kulturali: (i), (iii) |1,421 (3,510) |1996 |Il-belt antika ta' Aigai kienet l-ewwel [[belt kapitali]] tar-Renju tal-Maċedonja. Minbarra l-palazz monumentali, imżejjen b'mod lussuż bil-mużajk u bl-istukko mpitter, is-sit jinkludi sit funebri b'iktar minn 300 tumbata tal-ħamrija, li wħud minnhom imorru lura għas-seklu 11 Q.K. Waħda mit-tumbati tal-ħamrija ġiet identifikata bħala dik ta' [[Filippu II]] tal-Maċedonja, missier [[Alessandru l-Kbir]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/780/|titlu=Archaeological Site of Aigai &#x28;modern name Vergina&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Sit Arkeoloġiku ta' [[Mycenae]] u [[Tiryns]] |[[Stampa:Lions-Gate-Mycenae.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lions-Gate-Mycenae.jpg|alt=The Lion Gate at Mycenae. Two lions on the portal.|150x150px]] |Peniżola Peloponniża, il-[[Greċja]] 37°44′0″N 22°45′0″E |kulturali: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) |— |1999 |Mycenae u Tiryns kienu l-iżjed żewġ bliet importanti tal-Greċja Miċenjana, u ffjorixxew bejn is-sekli 15 u 12 Q.K. Il-bliet kienu ekonomiji bil-palazzi b'arkitettura monumentali, bħad-Daħla tal-[[Iljun|Iljuni]] u t-Teżor ta' Atreus. It-Tavli Lineari B huma l-ewwel xhieda tal-[[lingwa Griega]]. Iż-żewġ bliet huma kkollegati mal-ġrajjiet epiċi ta' [[Omeru]], l-''[[Ilijade]]'' u l-''[[Odissea]]'', li influwenzaw il-letteratura u l-arti Ewropej minn dak iż-żmien 'l hawn.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/941/|titlu=Archaeological Sites of Mycenae and Tiryns|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Ċentru Storiku (Chorá) bil-Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu u l-Għar tal-Apokalissi fil-Gżira ta' [[Pátmos]] |[[Stampa:Chora_di_Patmos_con_il_Monastero_di_San_Giovanni_"il_teologo".JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chora_di_Patmos_con_il_Monastero_di_San_Giovanni_%22il_teologo%22.JPG|alt=Monastery in dark stone, white houses below|150x150px]] |in-Nofsinhar tal-[[Baħar Eġew|Eġew]], il-[[Greċja]] 37°18′0″N 26°33′0″E |kulturali: (iii), (iv), (vi) |— |1999 |Il-Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu huwa ddedika lil [[San Ġwann Appostlu u Evanġelista|San Ġwann]] li kiteb il-Vanġelu u l-Apokalissi fuq il-gżira ta' Pátmos, skont it-tradizzjoni Kristjana. Ġie stabbilit fl-aħħar tas-seklu 10 u minn dak iż-żmien 'l hawn kien post tal-pellegrinaġġi u tat-tagħlim Ortodoss Grieg. L-insedjament antik ta' Chorá, assoċjat mal-monasteru, fih bosta binjiet reliġjużi u lajċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/942/|titlu=The Historic Centre &#x28;Chor&aacute;&#x29; with the Monastery of Saint-John the Theologian and the Cave of the Apocalypse on the Island of P&aacute;tmos|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Ċentru Storiku ta' [[Korfù]] |[[Stampa:Corfu_town.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Corfu_town.jpg|alt=View of Corfu from above, a fort in the background|150x150px]] |[[Korfù]], il-Gżejjer Joniċi, il-[[Greċja]] 39°37′26″N 19°55′39″E |kulturali: (iv) |70 (170) |2007 |L-għeruq taċ-Ċentru Storiku ta' Korfù, fil-gżira bl-istess isem, imorru lura għas-seklu 8 Q.K. Il-belt tinsab fid-daħla tal-[[Baħar Adrijatiku]] u kienet importanti għad-difiża tal-interessi marittimi tar-Repubblika tal-Venezja kontra l-Imperu Ottoman. L-inġiniera Venezjani bnew tliet fortijiet fil-belt. Il-binjiet taċ-ċentru storiku tal-belt huma fil-biċċa l-kbira mill-perjodu Venezjan u mis-seklu 19, meta l-gżira kienet parti mill-protettorat [[Renju Unit|Brittaniku]].<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/978/|titlu=Old Town of Corfu|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- !Sit Arkeoloġiku ta' [[Philippi]] |[[Stampa:Ancient_Theatre,_built_by_Philip_II_in_the_4th_century_BC_and_later_reconstructed_by_the_Romans,_Philippi_(7272297822).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ancient_Theatre,_built_by_Philip_II_in_the_4th_century_BC_and_later_reconstructed_by_the_Romans,_Philippi_(7272297822).jpg|alt=Greek theatre, photo taken from the stands|150x150px]] |il-Lvant tal-Maċedonja u Traċja, il-[[Greċja]] |kulturali: (iii), (iv) |— |2016 |Philippi ġiet stabbilita fit-356 Q.K. minn Filippu II tal-Maċedonja. Il-belt kienet waqfa tul il-''Via Egnatia'' u s-sit tal-Battalja ta' Philippi fit-42 Q.K. Ir-Rumani sawruha mill-ġdid f'"[[Ruma]] żgħira", u żiedu binjiet pubbliċi, inkluż Forum, mal-binjiet Ellenistiċi. Wara żjara minn [[Pawlu l-Appostlu|Pawlu l-appostlu]] għall-ħabta tad-49-50 [[WK|W.K]]., il-belt saret ċentru bikri tal-fidi Kristjana, kif joħroġ fid-dieher mill-fdalijiet ta' bażiliki Kristjani u knisja ottagonali.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1517/|titlu=Archaeological Site of Philippi|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-08-25}}</ref> |- ![[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] |[[File:Calanco-monte-calvo.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Calanco-monte-calvo.jpg|alt=Rocky barren landscape with some trees in the background|150x150px]] |diversi siti, l-[[Italja]] |naturali: (viii) |— |2023 |Dan is-sit huwa magħmul minn erba' żoni b'formazzjonijiet karstiċi evaporitiċi, żewġ żoni b'anidriti Triassiċi, u żewġ żoni bil-ġibs Messinjan (pereżempju tal-Park tal-Ġibs ta' [[Bolonja|Bologna]] fl-istampa). Hemm iżjed minn 700 għar b'firxa wiesgħa ta' karatteristiċi karstiċi b'minerali rari. Fihom jgħixu wkoll diversi speċijiet ta' pjanti, bosta minnhom fil-periklu ta' estinzjoni.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1692/|titlu=Evaporitic Karst and Caves of Northern Apennines|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-23}}</ref> |- ![[Siti Preistoriċi ta' Menorca]] |{{sort|1560|[[File:Tudons01.jpg|150px|Naveta des Tudons]]}} |Menorca, Gżejjer Baleariċi, [[Spanja]] |kulturali: (iii), (iv) |— |2023 |<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1528/|titlu=Prehistoric Sites of Talayotic Menorca|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-24}}</ref> |- ![[Pajsaġġ Kulturali ta' Zagori]] |[[File:GR-vikos-br-2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GR-vikos-br-2.jpg|alt=A stone bridge across dry stream|150x150px]] |Epirus, il-[[Greċja]] |kulturali: (v) |— |2023 |Il-pajsaġġ kulturali tul ix-xmara Voidomatis fil-muntanji Pindus jinkludi 45 villaġġ tal-ġebel. Il-villaġġi huma kkollegati ma' xulxin permezz ta' network ta' mogħdijiet u ta' pontijiet tal-ġebel (fl-istampa) tul l-art imħarbta tas-sit.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1695/|titlu=Zagori Cultural Landscape|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-09-24}}</ref> |- ![[Via Appia|''Via Appia''. ''Regina Viarum'']] |[[Stampa:Appian_Way.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Appian_Way.jpg|alt=Roman road, trees and plants around|150x150px]] |diversi siti minn Ruma sa Brindisi |kulturali: (iii), (iv), (vi) |— |2024 |''Via Appia'' kienet waħda mill-ewwel u mill-iżjed toroq Rumani importanti strateġikament. Inbniet fit-312 Q.K., u tikkollega lil Ruma ma' Brindisi. Kienet rivoluzzjonarja fid-disinn tat-toroq, tgħaddi minn għadd ta' rħula, u fiha diversi pontijiet u akkwedotti. Kienet pavimentata b'ċangaturi maħduma tal-bażalt mwaħħlin qrib xulxin, u kienet pubblika u mingħajr nollijiet. Kienet tintuża sal-Medju Evu, u wara għadd ta' rinnovazzjonijiet, kienet tintuża anke f'perjodi li ġew wara. Fl-istampa tidher is-sezzjoni f'Casal Rotondo.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1708|titlu=Via Appia|sit=whc.unesco.org|data-aċċess=2024-07-29}}</ref> |- ![[Għar ta' Vjetrenica]], Ravno |[[Stampa:Vjetrenica_Cave.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vjetrenica_Cave.JPG|alt=Entrance to a cave protected by a fence|150x150px]] |Ravno |naturali: (x) |— |2024 |Vjetrenica (li tfisser "l-għar tar-riħ") huwa l-ikbar għar fil-Bożnija-Ħerzegovina. Matul l-iktar partijiet sħan tas-sena, l-arja kiesħa tonfoħ mid-daħla tiegħu. L-għar huwa post importanti għall-bijodiversità u fih instabu l-fossili ta' [[Karnivoru|karnivori]] preistoriċi.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1673|titlu=Vjetrenica Cave, Ravno|sit=whc.unesco.org|data-aċċess=2024-07-29}}</ref> |- ![[Domus de Janas|Tradizzjoni Funebri fil-Preistorja tas-Sardenja – id-Domus de Janas]] |[[Stampa:Lotzorai domus de janas 2.jpg|nofs|bla_tilar]] |diversi siti |2025 |iii, (kulturali) |Id-Domus de Janas huma tipi ta' oqbra pre-Nuraġiċi mħaffra fil-blat li jinsabu f'Sardenja. Jikkonsistu f'diversi kompartimenti mħaffrin fil-blat mill-poplu ta' San Ciriaco tul il-kulturi ta' Ozieri u kulturi sussegwenti, b'konfigurazzjoni li tixbaħ dik ta' djar.<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1730/|titlu=Funerary Tradition in the Prehistory of Sardinia &ndash; The domus de janas|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2025-07-23}}</ref> | |- ![[Palazzi Minojċi]] |[[Stampa:Knossos_-_North_Portico_02.jpg|nofs|bla_tilar]] |Kreta |2025 |ii, iii, iv, vi (kulturali) |<ref>{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1733|titlu=Palazzi Minojċi}}</ref> | |} == Ara wkoll == * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] * [[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] * Il-[[Belt tal-Vatikan]] hi minnha nnifisha Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. == Referenzi == [[Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji]] [[Kategorija:Ewropa tan-Nofsinhar]] <references />{{Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ewropa}}{{Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji}} f3v4chnypxq18g7wrfrt3s0mdwwxalu 0 32852 333748 333608 2026-11-05T13:33:35Z EnriqueTabone 15661 333748 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Malta National Book Prize trophy.jpg|daqsminuri|It-trofew tal-Premju Nazzjonali tal-Ktieb]] Il-'''Premju Nazzjonal tal-Ktieb''' (bl-Ingliż: ''National Book Prize'') Il-Premju Nazzjonali tal-Ktieb huwa premju letterarju Malti li jingħata kull sena lil awturi, tradutturi u professjonisti oħra fil-qasam tal-pubblikazzjoni għall-kotba li jispikkaw fil-kategoriji rispettivi tagħhom. Il-premju huwa organizzat mill-[[Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb]] u għandu l-għan li jirrikonoxxi l-kisbiet fil-letteratura u fil-pubblikazzjoni f'Malta.<ref>{{Ċita web |arkivju-data=2026-10-13 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20261013014742/https://ktieb.org.mt/mt/national-book-prize/ |data-aċċess=2026-10-12 |titlu=Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb – Premju Nazzjonali tal-Ktieb |url=https://ktieb.org.mt/mt/national-book-prize/ |url-status=dead}}</ref> Il-premju kien stabbilit fl-1971 u oriġinarjament kien magħruf bħala l-Premju Letterarju. Fl-1988 bdew jiġu premjati tliet kotba kull sena f'ordni ta' mertu, filwaqt li fl-1998 bdew jiżdiedu diversi kategoriji kull tant żmien. Fl-2014 tneħħa l-ordni tal-mertu u s-sena ta' wara kien introdott il-[[Premju Terramaxka]] b'diversi kategoriji ta' kotba għal tfal taħt is-sittax-il sena.<ref>{{Ċita web|url=https://ktieb.org.mt/premju-nazzjonali-tal-ktieb/history-of-the-national-book-prize/|titlu=L-Istorja Tal-Premju Nazzjonali Tal-Ktieb {{!}} Kunsill Nazzjonali Tal-Ktieb|data=2022-04-22|lingwa=mt|data-aċċess=2024-10-07}}</ref> == Storja == Il-premju twaqqaf fl-1971 bl-isem ta' Premju Letterarju, fuq inizjattiva tal-Gvern Malti, bil-għan li jinkoraġġixxi l-produzzjoni letterarja bil-Malti u jirrikonoxxi l-kisbiet tal-awturi. L-ewwel edizzjoni kienet tinkludi kotba ppubblikati fl-1970.<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Grech|isem1=Sergio|data=2018-01-01|titlu=Il-Moviment Qawmien Letterarju: Kontinwazzjoni mal-Għaqdiet Letterarji ta' Qablu?|url=https://www.academia.edu/40550696/Il_Moviment_Qawmien_Letterarju_Kontinwazzjoni_mal_G%C4%A7aqdiet_Letterarji_ta_Qablu|rivista=Mill-Petali ta' Hajtek - Kitbiet f'Gieh Oliver Friggieri}}</ref> Meta tnieda l-Premju Letterarju fl-1971, [[Agatha Barbara]] kienet qed isservi bħala Ministru tal-Edukazzjoni u l-Kultura fil-gvern Malti. Barbara kellha rwol importanti fl-iżvilupp tal-edukazzjoni f'Malta, fosthom permezz ta' riformi li kabbru l-aċċess għall-edukazzjoni obbligatorja. Il-premju tnieda fuq inizjattiva tal-Gvern bil-għan li jinkoraġġixxi l-letteratura Maltija u jirrikonoxxi l-kisbiet tal-awturi.<ref>{{Ċita web |arkivju-data=2026-10-12 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20261012160710/https://ktieb.org.mt/mt/uncategorized-mt/l-istorja-tal-premju-nazzjonali-tal-ktieb/ |data-aċċess=2026-10-12 |titlu=L-Istorja tal-Premju Nazzjonali tal-Ktieb, Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb |url=https://ktieb.org.mt/mt/uncategorized-mt/l-istorja-tal-premju-nazzjonali-tal-ktieb/ |url-status=dead}}</ref><ref>[https://www.gov.mt/mt/Government/Government%20of%20Malta/Presidents%20of%20Malta/Pages/Ms-Agatha-Barbara.aspx Agatha Barbara, il-Presidenti ta' Malta]</ref> L-ewwel rebbieħa kienu [[Anton Buttigieg]], għall-ġabra ta' poeżiji ''Fl-Arena'', u [[Francis Ebejer]], għal ''Id-Drammi Vol. 2'', li kien jiġbor fih tliet drammi tiegħu: ''Vaganzi tas-Sajf'', ''Boulevard'' u ''Menz''. Kull rebbieħ ingħata premju ta' 80 lira Maltija. Fl-ewwel edizzjoni pparteċipaw tnax-il ktieb, u l-ġurija kienet tinkludi lil A. V. Depasquale, [[Ġużè Aquilina]], [[Ġużè Galea]], [[Erin Serracino Inglott]] u [[Charles Coleiro]].<ref>{{Ċita web |arkivju-data=2026-10-12 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20261012160710/https://ktieb.org.mt/mt/uncategorized-mt/l-istorja-tal-premju-nazzjonali-tal-ktieb/ |data-aċċess=2026-10-12 |titlu=''L-Istorja tal-Premju Nazzjonali tal-Ktieb'', Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb |url=https://ktieb.org.mt/mt/uncategorized-mt/l-istorja-tal-premju-nazzjonali-tal-ktieb/ |url-status=dead}}</ref> Matul is-snin, il-premju għadda minn diversi bidliet fl-isem, fl-istruttura, fil-kategoriji u fil-premjijiet mogħtija. Bejn l-1983 u l-1987 ma sarx minħabba nuqqas ta' fondi governattivi. Fl-1988 reġa' ġie organizzat għal kotba ppubblikati fl-1987, u minn dak iż-żmien 'il quddiem baqa' jsir kull sena.<ref>[https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/127116 ''L-istorja tal-premju nazzjonali tal-ktieb'', Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, 2023]</ref> == It-twaqqif tal-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb == Fl-2001 twaqqaf il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb (KNK), u l-organizzazzjoni tal-Premju Letterarju għaddiet kompletament f'idejh. Il-Kunsill ħa f'idejh ukoll l-organizzazzjoni tal-Fiera Nazzjonali tal-Ktieb. Din il-bidla ġabet magħha ġestjoni aktar ċentralizzata tal-premju u ħolqot il-bażi għal reviżjonijiet kontinwi tar-regolamenti, tal-kategoriji u tal-proċess ta' ġudizzju.<ref>{{Ċita web|url=https://legislation.mt/eli/sl/605.12/20260901/mlt/portalpdf|titlu=LEĠIŻLAZZJONI MALTA|sit=legislation.mt|lingwa=mt|data-aċċess=2026-10-12}}</ref> Fl-2005 il-premju ngħata l-isem uffiċjali ta' Premju Nazzjonali tal-Ktieb. Il-bidla fl-isem kienet parti mill-iżvilupp tiegħu minn premju li fil-bidu kien iffukat prinċipalment fuq il-letteratura Maltija għal inizjattiva li tirrikonoxxi firxa usa' ta' xogħlijiet u aspetti tal-industrija tal-kotba.<ref>{{Ċita teżi|kunjom1=Spiteri|isem1=Caroline|data=2014|titlu=Il-kunsill nazzjonali tal-ktieb 2001-2013 : stħarriġ kritiku tal-ewwel tnax-il sena ta’ ħidma b’risq il-qari|tip=bachelorThesis|url=https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/1989|data-aċċess=2026-10-12|lingwa=mt}}</ref> Taħt il-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb, il-premju kompla jiġi rivedut sabiex jirrifletti l-iżvilupp tal-pubblikazzjoni u tal-qari f'Malta. Matul is-snin żdiedu kategoriji ġodda, filwaqt li oħrajn ġew riveduti jew organizzati mill-ġdid. Sar ukoll xogħol fuq ir-regolamenti u l-proċess tal-aġġudikazzjoni, bil-għan li l-għażla tar-rebbieħa tkun aktar trasparenti. Fl-2015 ġie introdott il-Premju Terramaxka, inizjattiva ddedikata għall-kotba għat-tfal u ż-żgħażagħ. Dan kompla jespandi l-ambitu tal-premjijiet organizzati mill-Kunsill u r-rikonoxximent mogħti lil kotba maħsuba għal qarrejja ta' etajiet differenti. Dan twaqqaf fl-2026.<ref>{{Ċita web|url=https://tvmnews.mt/news/jifthu-l-applikazzjonijiet-ghall-premju-nazzjonali-tal-ktieb-2015/|titlu=Jiftħu l-applikazzjonijiet għall-Premju Nazzjonali tal-Ktieb 2015|kunjom=Galea|isem=minn Owen|data=2015-04-23|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-10-12}}</ref> Fl-2014, il-Fiera Nazzjonali tal-Ktieb ingħatat l-isem ta' Festival Nazzjonali tal-Ktieb, bħala parti mill-iżvilupp usa' tal-attivitajiet tal-Kunsill għall-promozzjoni tal-kotba u l-qari.<ref>{{Ċita web|url=https://tvmnews.mt/event/festival-nazzjonali-tal-ktieb-2014/|titlu=Festival Nazzjonali tal-Ktieb 2014|kunjom=Caligari|isem=minn Rodianne|data=2014-10-07|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-10-12}}</ref> == Lista ta' rebbieħa tal-Premju Nazzjonali tal-Ktieb == === 1971–1982 === {| class="wikitable mw-collapsible" |+ !Sena !Titlu !Awtur !Pubblikatur !Ġurija |- ! rowspan="2" | 1971 |Fl-Arena |[[Anton Buttigieg]] |[[Union Print]] | rowspan="2" |[[A.V. Depasquale]], [[Ġużè Aquilina]], [[Ġużè Galea]], [[Erin Serracino Inglott]] u [[Charles Coleiro]] |- |Drammi Vol. 2 |[[Francis Ebejer]] |Francis Ebejer |- ! rowspan="2" | 1972 |L-Isqaq |[[Ġużè Chetcuti]] |[[Klabb Kotba Maltin]] | |- |Nixxiegħa, it-tieni ġabra: Raħbi l-Għarib |Patri V. Sammut |[[A. & C. Aquilina]] | |- ! rowspan="2" | 1973 || Wara Ibsen || [[Ġużè Diacono]]|| Melitensia Publications || |- || Tlikki Tlikki ma' Wenzu || Michael Spiteri ([[Mikiel Spiteri|Kilin]]) || Klabb Kotba Maltin || |- ! rowspan="2" | 1974 || Drammi Vol. 3 || Francis Ebejer || Francis Ebejer || |- || Il-ħidma letterarja ta' Ninu Cremona || A.M. Previ || Klabb Kotba Maltin || |- ! rowspan="2" | 1975 || Aquilina u l-Malti || [[Ġużè Cassar Pullicino]]|| Klabb Kotba Maltin || |- || Il-Poeżiji Miġbura || [[Wallace Philip Gulia]]|| [[Lux Press]]|| |- ! rowspan="2" | 1976 || Ħal Luqa: Niesha u Ġrajjietha || G. Micallef || G. Micallef || |- || Il-Mara li Għexet || G. Scicluna || Klabb Kotba Maltin || |- ! 1977 || It-Tfajla bil-Fjur fuq Sidirha || [[Albert Cassola]]|| Klabb Kotba Maltin || |- ! 1978 || Manwel Magri || S. Mallia || [[Istitut Kommunikazzjoni Soċjali]]|| |- ! rowspan="2" | 1980 || L-Għasafar || [[Joe Sultana]] u [[Charles Gauci]]|| [[Soċjeta Ornitoloġika]] (MOS) || |- | Ġarġir mal-Ħerża|| [[Marjanu Vella]]|| [[Veritas Press]]|| |- ! rowspan="2" | 1981 || Maż-Żewġ Naħat tas-Swar || [[Carmelo Testa]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Għaxar Snin Wara|| G. Micallef || G. Micallef || |- ! 1982 || Ma' Mewġiet il-Ħsieb || [[Alfred Degabriele]]|| [[Vexillina]]|| |} Il-premju ma kienx organizzat fl-1979 u bejn l-1983 u l-1987. === 1988–1997 === {| class="wikitable" |+ !Sena !Ordni !Titlu !Awtur !Pubblikatur !Ġurija |- ! rowspan="4" |1988 |1 |Il-Ktieb tal-Poeżija Maltija Vol. 1 & 2 |[[Oliver Friggieri]] |[[Klabb Kotba Maltin]] | |- |2 |Tbissima u Tagħlima |E. Camilleri |E. Camilleri | |- |2 |Ħolm u Fantasija |P. Cini |[[Interprint]] | |- |3 |Ħolm tal-Milied |[[Trevor Żahra|Trevor Zahra]] |[[Pubblikazzjonijiet Bugelli]] |- ! rowspan="3" | 1989 || 1 || Ħajt li Jifred || [[Peter A. Caruana]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | 2 || Ilsienna: Studji Grammatikali || [[Albert Borg]]|| Ħas-Sajjied || |- | 3 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- ! rowspan="3" | 1991 || 1 || Il-Girna || [[Mikiel Fsadni]]|| Pubblikazzjonijiet Dumnikani || |- | 2 || L-Odissea || [[Victor Xuereb]]|| [[Ministeru tal-Edukazzjoni]]|| |- | 3 || Storja tal-Inkwiżizzjoni ta' Malta, Vol. I || [[Alexander Bonnici]]|| Franġiskani Konventwali || |- ! rowspan="3" | 1992 || 1 || Paceville || [[Frans Sammut]]|| [[Merlin Library]]|| |- | 2 || Divina Commedia || [[Alfred Palma]]|| Alfred Palma || |- | 3 || Għeluq || [[Paul P. Borg]]|| [[Dipartiment Tat-Tagħrif Partit tal-Ħaddiema]]|| |- ! rowspan="3" | 1993 || 1 || Kadenzi || [[Joe Friggieri]]|| Filprint || |- | 2 || Ilma, Blat u Ħajja || [[Alfred Baldacchino]], [[Patrick J. Schembri]]|| [[Malta University Services]]|| |- | 3 || Il-Kitba ta' Santa Tereża tal-Bambin Ġesù Vol. 3 || [[Anġeliku Busuttil|Fr Anġeliku Busuttil]]|| Pubblikazzjonijiet Karmelitani Tereżjani || |- ! rowspan="3" | 1994 || 1 || Poeżiji || [[Achille Mizzi]]|| [[Mireva]]|| |- | 2 || Fjur tal-Ilma || [[Ġorġ Borg]]|| Pubblikazzjoni [[Akkademja tal-Malti]]|| |- | 3 || Preludji || [[Alfred Palma]]|| Palprint || |- ! rowspan="3" | 1995 || 1 || Is-Seba' Tronġiet Mewwija || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | 2 || Il-Ħolma Maltija || Frans Sammut || Dipartiment Tat-Tagħrif Partit tal-Ħaddiema || |- | 3 || Fid-Dell tal-Katidral u Drammi Oħra || [[Alfred Sant]]|| [[Publishers Enterprises Group|P.E.G.]]|| |- ! rowspan="3" | 1996 || 1 || L-Istudji Kritiċi Miġbura || [[Oliver Friggieri]]|| Tal-Qroqq University || |- | 2 || Noti mis-Sanatorju tal-Mistiċi || [[Mario Azzopardi (poeta)|Mario Azzopardi]]|| [[Pubblikazzjonijiet Indipendenza]]|| |- | 3 || It-Tapit Imsaħħar || Michael Spiteri ([[Mikiel Spiteri|Kilin]]) || [[Media Centre]]|| |- ! rowspan="5" | 1997 || 1 || It-Tnax il-Lejl/Macbeth/ Il-Kummiedja ta' l-Iżbalji/It-Tempesta || Alfred Palma || Alfred Palma || |- | 1 || Il-Ħolma ta' Lejla f'nofs is-Sajf/L-Imqarba Mmansata/Ir-Re Lear || Alfred Palma || Alfred Palma || |- | 2 || Lubien || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | 3 || Fejn Jixrob il-Qasab tas-Sajf || [[Lino Spiteri]]|| P.E.G. || |- | Premju Speċjali || Dizzjunarju ta’ Termini Letterarji || Oliver Friggieri|| || |} Il-premju ma kienx organizzat fl-1990. === 1998–2000 === {| class="wikitable" |+ !Sena !Kategorija !Titlu !Awtur !Pubblikatur !Ġurija |- ! rowspan="8" |1998 |Letteratura fittizja | colspan="3" |Ma ngħatax | rowspan="8" | |- |Letteratura mhux fittizja |Ugo P. Mifsud: Prim Ministru u Patrijott (1889-1942) |J. Camilleri |[[Pubblikazzjonijiet Indipendenza]] |- |Poeżiji |L-Aħħar Rimi: poeżiji, poeproża 1987-97 |[[Victor Fenech]] |Pubblikazzjonijiet Indipendenza |- |Drama | colspan="3" |Ma ngħatax |- |Letteratura għat-tfal |L-Għaxar Anniversarju: il-Klabb |[[Charles Casha]] |[[Merlin Library]] |- |Riċerka |L-Estitika Maltija |J. Attard |[[Mireva Publications]] |- |Traduzzjoni |Santa Tereża tal-Bambin Ġesù: l-ittri |A. Busuttil |Pubb. Karmelitana Tereżjana |- |Premju speċjali |Makbett |Ġ. Bartolo | |- ! rowspan="11" |1999 |Letteratura fittizja |Ċikku Fenech: Il-Qtil, il-Ħarba, il-Bidwi |[[Paul P. Borg]] |Paul P. Borg | rowspan="11" | |- |Letteratura mhux fittizja |Ħbiebi l-Awturi Maltin: Ġrajja Awtobijografika |[[Ġużè Chetcuti|Ġuże' Chetcuti]] |P.E.G. |- |Poeżiji |Vetrati Milwiena |[[Achille Mizzi]] |P.E.G. |- |Drama |Mid-Djarju ta' Sara |[[Joe Friggieri]] |Merlin Library |- |Letteratura għat-tfal |Tużżana: Stejjer għat-tfal minn 12-il kittieba |Trevor Zahra u [[Ġorġ Mallia]] (edituri) |Merlin Library |- |Riċerka |It-Trejdjoniżmu f'Malta Vol. 3 |[[Karmenu Ellul Galea]] |Pubblikazzjonijiet Indipendenza |- |Traduzzjoni |Santa Tereża tal-Bambin Ġesu |[[Anġeliku Busuttil|Fr Anġeliku Busuttil]] |Pubb. Karmelitana Tereżjana |- |Premju speċjali |L-Orħos Offerta |Michael Falzon | |- |Premju speċjali |Poeżiji |[[Oliver Friggieri]] | |- |Premju speċjali |L-Imqabba mal-Medda taż-Żmien |[[Charles Farrugia]] | |- |Premju pubblikatur |Sensiela Mireva Kittieba Maltin |— |Mireva |- ! rowspan="12" |2000 |Letteratura fittizja |Rabta Ċoff |[[Alfie Guillaumier]] | | rowspan="12" | |- |Letteratura mhux fittizja |Il-Kaċċa |[[Aldo Azzopardi]] | |- |Poeżiji |Iżda mhux biss |[[Maria Grech Ganado]] | |- |Drama |Qabel tiftaħ l-Inkjesta u drammi oħra |[[Alfred Sant]] | |- |Letteratura għat-tfal |Il-Ġnien u l-Arka |[[Carmel S. Aquilina]] | |- |Riċerka |In-Novella Maltija |[[Charles Briffa]] | |- |Traduzzjoni |L-Iljade |[[Victor Xuereb]] | |- |Melitensia |The Dgħajsa and other traditional Maltese boats |[[Joseph Muscat (storiku)|Joseph Muscat]] | |- |Premju għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra |Kullana Kulturali |— |[[Media Link Communications]] |- |Premju speċjali |Il-Ħajja ta' Kelb |[[Ġorġ Peresso]] | |- |Premju speċjali |Żiffa u Stejjer Oħra |[[Vincent Vella]] | |- |Premju speċjali |L-Istorja tat-Trasport f'Malta |Guido Lanfranco | |} === 2001–2013 === {| class="wikitable" |+ !Sena !Kategorija !Ordni !Titlu !Awtur !Pubblikatur !Ġurija |- ! rowspan="18" |2001 |Letteratura fittizja |1 |Provenz |[[Trevor Zahra]] |[[Merlin Library]] | |- | |2 |Nbid ta' Kuljum |[[Ġużè Stagno]] |[[Minima Publishers]] | |- || Letteratura mhux fittizja || 1 || John F. Marks 1894-1954: ħajtu u ħidmietu || [[Edwin Camilleri]]|| [[P.E.G.]]|| |- | || 2 || L-Istituti ta' Ħajja Kkonsagrata || [[Alexander Bonnici]]|| [[Pubblikazzjonijiet Indipendenza]] (PIN) || |- | Poeżiji || 1 || Marjanu Vella (Poeżiji) || [[Oliver Friggieri]]|| [[Mireva Publications]]|| |- | || 2 || Alfa || [[Rena Balzan]], [[Charles Caruana]], [[Ġorġ Peresso]], [[Salv Sammut]]|| [[Union Print]]|| |- | Letteratura għat-tfal || 1 || Ġummienu || [[Charles Casha]]|| [[Klabb Kotba Maltin]]|| |- | || 2 || Bongi Wongi u Versi Oħra għat-Tfal || [[Jesmond Grech]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Riċerka || 1 || Il-Mużika ta' Malta sa l-aħħar tas-Seklu Tmintax || [[Joseph Vella Bondin]]|| Pubblikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Qxur, Biċċiet u Opri tal-Baħar || [[Carmel Pulè]]|| Pubblikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Traduzzjoni || 1 || [[Koran|Il-Qur'an]]|| [[Edmund Teuma|Patri Edmund Teuma]]|| Provinċja OFM Konv. || |- | || 2 || Kollox għal Alla Waħdu: l-ewwel Volum || [[Anġeliku Busuttil|Fr Anġeliku Busuttil]]|| Pubblikazzjonijiet Karmelitani Tereżjani || |- | Ktieb b’lingwa oħra || 1 || Histories of Malta - Deceptions & Perceptions Vol.I || [[Giovanni Bonello]]|| [[Fondazzjoni Patrimonju Malti]]|| |- | || 2 || The Origins of Maltese Statehood: A Case Study of Decolonization in the Mediterranean || [[Henry Frendo]]|| P.E.G. || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra | Bongi Wongi u Versi Oħra għat-Tfal || || Klabb Kotba Maltin|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Histories of Malta - Deceptions & Perceptions Vol.I || || Fondazzjoni Patrimonju Malti || |- | colspan="2" | Premju Speċjali || Poeżiji - Ġorġ Pisani || [[Paul George Pisani]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Ġummienu || Frank Schembri|| || |- ! rowspan="18" | 2002 | rowspan="2"| Letteratura fittizja || 1 || colspan="3" rowspan="2" | Il-premju ma ngħatax || |- | 2 || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Kif Għedtlek Wenz || Mikiel Spiteri ([[Mikiel Spiteri|Kilin]]) || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Dun Ġorġ: ġrajjiet minn ħajtu || [[Ġorġ Borg]]|| [[Librerija Preca]]|| |- | Poeżiji || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Il-Ktieb tar-Riħ u l-Fjuri || [[Immanuel Mifsud]]|| Immanuel Mifsud || |- | Drama || 1 || colspan="3" rowspan="2" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || Puttinu u Toninu || [[Philip Farrugia Randon]]|| [[HSBC Malta]]|| |- | || 2 || L-Avventuri ta' Roderick u Gridoro || [[Carmel G. Cauchi]]|| Merlin Library || |- | Riċerka || 1 || Il-Preistorja || [[Anthony Bonanno]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || L-Għasafar ta' Malta || [[Joe Sultana]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Ktieb b’lingwa oħra || 1 || Histories of Malta - Figments & Fragments Vol.II || Giovanni Bonello || Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | || 2 || Palace of the Grand Masters in Valletta || [[John Manduca]]|| Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || L-Għasafar ta’ Malta || || PIN|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Palace of the Grand Masters in Valletta || || Fondazzjoni Patrimonju Malti || |- | colspan="2" | Premju Speċjali || Ċensu Tabone: The Man and His Century || Henry Frendo|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Jien Kamra Kerha || Marisa Attard|| || |- ! rowspan="18" | 2003 || Letteratura fittizja || 1 || L-Istejjer Strambi ta' Sara Sue Sammut || Immanuel Mifsud || Minima Publishers || |- | || 2 || Demgħat || [[Paul P. Borg]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Kittieba Ħbiebi || [[Ġużè Chetcuti]]|| [[Sensiela Kotba Soċjalisti|Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS)]]|| |- | || 2 || Xogħol, Ġaħġiħ u Snajja’ li Spiċċaw || [[Guido Lanfranco]]|| [[Bieb Bieb Enterprises]]|| |- | Poeżiji || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Mewġiet tal-Ħemda || [[Charles Bezzina]]|| Charles Bezzina || |- | Drama || 1 || Il-Festa tal-Bandieri || [[Oreste Calleja]]|| Oreste Calleja || |- | || 2 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || X'tixtiequ jagħmel il-fenek? || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | || 2 || Meta nkun waħdi || [[Joanna Cassar]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Riċerka || 1 || L-Astronomija f'Malta || [[Frank Ventura]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Lexicon || [[Frans Sammut]]|| Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) || |- | Traduzzjoni || || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | Ktieb b’lingwa oħra || 1 || Histories of Malta - Versions & Diversions III || Giovanni Bonello || Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | || 2 || Antique Furniture in Malta || John Manduca || P.E.G. || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Graffiti Marittimi Maltin || || PIN|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Histories of Malta - Versions & Diversions III || || Fondazzjoni Patrimonju Malti|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Din l-art u kull ma fiha || Trevor Żahra|| || |- ! rowspan="19" | 2004 || Letteratura fittizja || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Xemx Wisq Sabiħa || Ġużè Stagno || Minima Publishers || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Kelinu Vella Haber - ħidmietu u l-Moviment tal-Malti || Paul P. Borg || Paul P. Borg || |- | || 2 || Ġużè Chetcuti: ħajti mill-Bidu sa Qrib it-Tmiem || Ġużè Chetcuti || Union Print Limited || |- | Poeżiji || 1 || Arpeġġi || [[Therese Pace]]|| Therese Pace || |- | || 2 || Samsara || [[Josette Attard]]|| Mireva Publications || |- | Drama || 1 || Żewġ Drammi || [[Joe Friggieri]]|| Filprint Publications || |- | || 2 || www.ġużeppimattewcallus.com / forka bla tmiem || [[Evarist Bartolo]]|| Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Il-Ħarba taż-żrinġijiet || [[Rita Antoinette Borg]]|| Enchanted Grove Publications || |- | Riċerka || 1 || Il-Kwadri ex-voto marittimi Maltin || [[Joseph Muscat (storiku)|Joseph Muscat]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Il-Ktieb Malti || [[Victor Fenech]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Traduzzjoni || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Stejjer mill-Bibbja || [[Pierre J. Mejlak]]|| Merlin Library || |- | Ktieb b’lingwa oħra || 1 || Valletta Citta Nuova: A Map History (1566-1600) || [[Albert Ganado]]|| P.E.G. || |- | || 2 || Histories of Malta - Convictions and Conjectures IV || Giovanni Bonello || Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Il-Kuntrarju bl-Istampi || || Klabb Kotba Maltin || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Valletta Città Nuova: a Map History (1566-1600) || || Fondazzjoni Patrimonju Malt|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Il-kuntrarju bl-istampi || Marisa Attard|| || |- ! rowspan="19" | 2005 || Letteratura fittizja || 1 || Tliet Nisa u Mara || [[Mariella Pisani Bencini]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || L-Appartament fir-raba' sular || [[Charles Casha]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Sireni u Serenati || [[Lina Brockdorff]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Folklor || Guido Lanfranco || Klabb Kotba Maltin || |- | Poeżiji || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Mas-Sebħ Għasafar || [[John Cremona]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Drama || 1 || Pawlu Redux || Oreste Calleja || Oreste Calleja || |- | || 2 || Ċella Numru 5/ il-Borg Pisani || [[Anthony Portelli]]|| Anthony Portelli || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Stejjer li Kibru fl-Art || Immanuel Mifsud || Klabb Kotba Maltin || |- | Riċerka || 1 || Is-Sorijiet Ġerosolimitani, il-Knisja u l-Monasteru ta' Sant'Ursola Valletta || [[Ġorġ Aquilina]]|| P.E.G. || |- | || 2 || Storja ta' Malta: 'Żmien l-Ingliżi - is-Seklu Dsatax' || Henry Frendo || Klabb Kotba Maltin || |- | Traduzzjoni || 1 || L-Enejde || [[Victor Xuereb]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | Ktieb b’lingwa oħra || 1 || Antoine Favray (1706-1798): A French Artist in Rome, Malta and Constantinople || [[Emmanuel Fiorentino]] u [[Stephen Degiorgio]]|| Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | || 2 || Roman Baroque Sculpture for the Knights of Malta || [[Keith Sciberras]]|| Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Is-Sorijiet Ġerosolimitani, il-Knisja u l-Monasteru ta' Sant'Ursola Valletta || || P.E.G.|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Caravaggio Knight of Malta || || [[AVC Publications]]|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Għasafar Madwarna || Victor Falzon|| || |- ! rowspan="27" | 2006 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Meta Jdellel il-Qamar || Lino Spiteri || P.E.G. || |- | || 2 || Kimika || Immanuel Mifsud || Klabb Kotba Maltin || |- | Rumanzi u Novelli b’lingwa oħra || 1 || The Cassandra Curse || [[Fiorella de Maria]]|| Progress Press Co. Ltd. || |- | Proża letterarja tradotta || 1 || La Symphonie Pastorale-Is-Sinfonija Pastorali || [[Toni Aquilina]]|| [[Agenda Books|Agenda]]|| |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | || 2 || Drawwiet u Ħajja mill-Istorja ta' Malta || Guido Lanfranco || [[Wise Owl Publications]]|| |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Mulej, Mexxi l-Erwieħ lejn il-Ġenna || [[Anton Gauci]]|| || |- | Letteratura mhux fittizja (Lifestyle Books) || 1 || Malta in World War II || [[Albert Ganado]]|| P.E.G. || |- | Letteratura mhux fittizja tradotta || 1 || Fonti għall-Ħajja ta' San Franġisk t'Assisi || [[Noel Muscat]]|| TAU || |- | Letteratura mhux fittizja b’lingwa oħra || 1 || The Watercolours || [[John Martin Borg]]|| [[Midsea Books]]|| |- | Kotba tal-Iskola || 1 || Klikk 3 || M.Montebello, C. Tabone || Klabb Kotba Maltin || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Mill-Blat Insawwar ħolma || [[Ġorġ Borg]]|| Ġorġ Borg || |- | || 2 || Għeluq || Victor Fenech || [[MUT Publications]]|| |- | Poeżija b’lingwa oħra || 1 || Cracked Canvas || [[Maria Grech Ganado]]|| Maria Grech Ganado || |- | Drama || 1 || Bagalja Ħolm || [[Vincent Vella]]|| [[APS Bank]]|| |- | || 2 || Il-premju ma ngħatax || || || |- | Riċerka || 1 || Paintings of the Cathedral Museum Mdina || [[Antonio Espinosa Rodriguez]]|| [[Progress Press Co. Ltd.]]|| |- | || 2 || The Human Form in Neolithic Malta || [[Isabelle Vella Gregory]]|| Midsea Books || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || Jien ma Nħobbx Naqra || Joanna Cassar || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Kieku Kieku || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Il-premju ma ngħatax || || || |- | || 2 || Sfidi || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | Letteratura għall-Adolexxenti tradotta || 1 || Enċiklopedija għat-Tfal || Pierre J. Meilaq || Merlin Library || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || L-Album ta' L-Istorja: Partit Nazzjonalista 125 Sena Servizz || || PIN|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Cronologia dei Gran Maestri dello Spedale della Sacra Religione Militare di S.Gio. Gerosolimitano e dell'Ordine del Santo Sepolcro oggi detti di Malta || || Midsea Books|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Jien ma Nħobbx Naqra || Greta Borg Carbott|| || |- | Premju Speċjali || || Premju għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura mogħti lil Mikiel Spiteri (Kilin) || || || |- ! rowspan="26" | 2007 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Il-Linja l-Ħadra || [[Clare Azzopardi]]|| Merlin Library || |- | || 2 || Storja Tinkiteb || [[Kunsill Nazzjonali tal-Ilsien Malti]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Rumanzi u Novelli b’lingwa oħra || 1 || Of Craft and Honour and a Templar's Chronicles || [[George Gregory Buttigieg]]|| [[Miller Publications]]|| |- | Proża letterarja tradotta || 1 || Ir-Ritratt ta' Dorian Gray || Alfred Palma || Wise Owl Publications || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Logħob, Taqbil u Ġugarelli tat-Tfal Maltin || Guido Lanfranco || Wise Owl Publications || |- | || 2 || Kassjopea || [[Maurice Mifsud Bonnici]]|| P.E.G. || |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Passaġġi Vol. 1 u 2 || [[Tony Sciberras]]|| Librerija Preca || |- | Letteratura mhux fittizja tradotta || 1 || Verġni għal Kristu: L-Ordo Virginum Ħajja Kkonsagrata Dejjem ġdida || Edmund Teuma || [[ĊAK]]|| |- | Letteratura mhux fittizja b’lingwa oħra || 1 || Beautiful Creations with Ganutell || [[Catherine Balzan]]|| Catherine Balzan || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || Il-Ġaħan ta' Madwarna || [[Doris Vella Camilleri]]|| Colour Image || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Bil-Varloppa || [[Louis Briffa]]|| P.E.G. || |- | || 2 || Siegħa Vjola: Poeżija 1993-2005 || [[Joseph Buttigieg]]|| Joseph Buttigieg || |- | Drama bil-Malti || 1 || Is-Sejħa taż-Żmien - żewġ drammi || [[Joseph Vella Bondin]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Mhux Skond iz-Zokk || [[Tony C. Cutajar]]|| Michael Deguara || |- | Drama tradotta || 1 || Sa ma Jasal Godot || Toni Aquilina || APS Bank || |- | Riċerka || 1 || Melchiorre Gafà || Keith Sciberras || Midsea Books || |- | || 2 || Malta the Medieval Millennium || [[Charles Dalli]]|| Midsea Books || |- | Letteratura għat-tfal || 1 || Id-Drawwiet: Kullana għat-Tfal || Tony C. Cutajar || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Trasport || Charles Casha || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Sħab || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | || 2 || Realtà || [[Charles Daniel Saliba]]|| Wise Owl Publications || |- | Poeżija għat-Tfal u l-Adolexxenti || 1 || Laqt u Xiber || [[Carmel G. Cauchi]]|| Carmel G. Cauchi || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta || 1 || Old Folk Tales of the Maltese Islands || Victor Fenech || Kotba Merill || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti b’lingwa oħra || 1 || The Frogs and the Fish || [[Rosanne Caruana Buttigieg]]|| Wise Owl Publications || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Kullana għat-Tfal || Manuel Zammit|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || [[Michael Schiavone]]|| || |- ! rowspan="30" | 2008 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Ġużè Bonnici: in-Novelli || [[Ġużè Bonnici]]|| Mark A. Sammut (ed) / Għaqda tal-Malti || |- | || 2 || Sepja || Trevor Żahra || Merlin Library Ltd. || |- | Rumanzi u Novelli bl-Ingliż || 1 || In Search of Carmen Caruana || [[Lou Drofenik]]|| Lou Drofenik || |- | Proża letterarja tradotta || 1 || La Malta Revo || Carmel Mallia || Ulrich Becker || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || The Politics of Persuasion || [[Guido de Marco|Guido De Marco]]|| Allied Publications || |- | || 1 || Richard Ellis: The Photography Collection || [[Natalino Fenech]]|| BDL || |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Jiem tad-Deheb: San Ġorġ Preca: minn Twelidu sa Sena wara l-Kanonizazzjoni || [[Joe Micallef]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Letteratura mhux fittizja tradotta || 1 || Il-Vjaġġ tal-Beagle || [[Paul Sammut]]|| Wise Owl Publications || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || Sixth Form College Physics || [[Alfred C. Xuereb]]|| Allied Publications || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Eklissi Perpetwi || Achille Mizzi || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || O Għatx Imkebbes Fjamma || Joe P. Galea || Joe P. Galea || |- | Poeżija b’lingwa oħra u Poeżija tradotta || 1 || Voices from the Land of Trees || [[Abigail Ardelle Zammit]]|| Smokestack Publishers || |- | Drama bil-Malti || 1 || Caravaggio: l-Inkjesta || Joe Friggieri || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || Carmelo Mangion: His Life and Works - 1905-1997 || [[Joseph Paul Cassar]]|| Midsea Books || |- | || 1 || Charles Frederick de Brockhorff: watercolours of Malta at the National Library, Valletta || [[Bernardine Scicluna]]|| [[Malta National Library]]|| |- | Riċerka Ġenerali || 1 || L-Għasafar li Jbejtu fl-Ambjenti Naturali tal-Gżejjer Maltin || [[Alfred E. Baldacchino]]|| [[MUP Ltd.]]|| |- | || 2 || L-Ikona, il-Vanġelu bil-Kulur || [[Thomas Calleja]]|| [[Reliġjon u Ħajja]]|| |- | Letteratura fittizja għat-tfal || 1 || Dun Ġorġ || [[Emanuel Curmi]]|| [[Preca Publications]]|| |- | || 2 || Senduq Kuluri Aħmar || Clare Azzopardi || Merlin Library || |- | Letteratura fittizja għall-Adolexxenti || 1 || Riħ Isfel || Pierre J. Mejlak || Merlin Library || |- | || 2 || Alicia Titkellem mill-Imwiet || Mario Azzopardi || Merlin Library || |- | Letteratura mhux fittizja għat-Tfal u l-Adolexxenti || 1 || Daqq, Għana u Zfin Malti || [[Anna Borg Cardona]]|| P.E.G. || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta jew b’lingwa oħra || 1 || Ir-rakkont il-kbir tal-Bibbja: it-Testment il-Ġdid || [[Thomas Calleja]]|| Reliġjon u Ħajja || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Sqaq l-Infern || || Merlin Library|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Richard Ellis: The Photography Collection || || Book Distributors Ltd. || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinjatur ta’ Ktieb bil-Malti || Is-serje Kullana għat-Tfal || Michael J. Schiavone|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinjatur ta’ Ktieb b’lingwa oħra || Gorgeous Gozo || [[Michael Joseph Mizzi]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Is-Sigriet ta' Għajnejn il-Kobra || Frank Zammit|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || Guido Lanfranco|| || |- ! rowspan="24" | 2009 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Xandru Miżżewweġ u Gay || [[Javier Vella Sammut]]|| [[Benny Casha]] /[[Bronk Productions Ltd.]]|| |- | || 2 || Il-ħajja sigrieta tan-Nanna Ġenoveffa || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | Rumanzi u Novelli b'lingwa oħra || 1 || Dead End || [[Paul Grech]]|| [[Allied Publications]]|| |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Fjuri li ma Jinxfux || Oliver Friggieri || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Il-Ġenn li Jżommni f'Sikti || Trevor Żahra || Merlin Library || |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Santa Liena Imperatriċi Awgusta || [[Albert Sammut]]|| Rev. Kan. Pawl Gauci || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || A Miracol Mostrare || [[Mario Vella]]|| Merlin Library || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Ġabra ta' Leġġendi || [[Joseph Sciberras]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Meta Siket il-Baħar || [[Charles Bezzina]]|| Charles Bezzina || |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || Sails around Malta: Types of Sea Vessels 1600BC - 1900AD || Joseph Muscat || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | || 2 || Printing in Malta 1642-1839 || [[William Zammit]]|| [[Gutenberg (Malta)|Gutenberg]]|| |- | Riċerka Ġenerali || 1 || Il-Letteratura Maltija: L-Istorja tar-Narrattiva || [[Charles Briffa]]|| [[Malta University Publishing|Malta University Publishing (MUP)]]|| |- | || 2 || Cross-Currents: Critical Essays on Art and Culture in Malta || [[Raphael Vella]]|| Allied Publications || |- | Letteratura għat-Tfal || 1 || Meta l-Milied ma ġiex || Clare Azzopardi || Merlin Library || |- | || 2 || Lilla Mormijja Barra || [[Natalie Portelli]]|| Wise Owl Publications || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Wied Wirdien || [[Simon Bartolo]], [[Loranne Vella]]|| Merlin Library || |- | || 2 || Xi Mkien Ieħor || [[Lisa Falzon]]|| Merlin Library || |- | Letteratura mhux fittizja għat-Tfal u l-Adolexxenti || 1 || Il-Fjuri || [[Arthur Sammut]]|| Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta jew b’lingwa oħra || 1 || Milly, Molly u l-Bandli || [[Frans A. Attard]]|| Uptrend Publishing || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u bil-Malti || X'imkien Ieħor || || Merlin Library|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Antique Collecting in Malta || || Midsea Books|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aktar Ktieb Kreattiv || Riħ min-Nofsinhar || [[Adrian Grima]] u [[Immanuel Mifsud]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Meta l-Milied ma ġiex || Mark Scicluna|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || [[Pawlu Mizzi]]|| || |- ! rowspan="28" | 2010 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Qed Nistenniek Nieżla max-Xita || Pierre J. Mejlak || Merlin Library || |- | || 2 || Żewġ || [[Alex Vella Gera]]|| Alex Vella Gera || |- | || 2 || 45 || Chris Gruppetta (ed.) || Merlin Library || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Panoramic Malta and Gozo || [[Daniel Cilia]]|| BDL || |- | || 2 || It-Tifel tan-Nanna || Ġorġ Peresso || Horizons || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || Il-Qari tal-Letteratura: Bejn Esperjenza u Kritika || Terence Portelli || Allied Publications || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Weraq Sfajjar fix-Xagħri || Maurice Mifsud Bonnici || Maurice Mifsud Bonnici || |- | || 2 || Id-Demm Nieżel Bħax-Xita || Adrian Grima, Karl Schembri (edi) || Edizzjoni Skarta || |- | || 2 || Bliet || [[Norbert Bugeja]]|| Edizzjonijiet Emma Delezio || |- | Poeżija b’lingwa oħra || 1 || Poesie, Poems, Poeżija || [[John Cremona|John J. Cremona]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Drama bil-Malti || 1 || Ħitan bil-Moffa || Joseph Vella Bondin || Bronk Productions || |- | || 2 || Ippermettili Nitlaq || [[Alfred Buttigieg]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || Jewellery in Malta || [[Francesca Balzan]]|| Fondazzjoni Patrimonju Malti (FPM) || |- | || 2 || Baroque Painting Malta || Keith Sciberras || Midsea Books || |- | Riċerka Ġenerali || 1 || Dan Hu l-Islam: Taħriġ ta' Tifsir || Edmund Teuma || ĊAK || |- | || 2 || Exploring the Maltese Media Landscape || [[Fr. Joe Borg|Joseph Borg]], [[Adrian Hillman]], [[Mary Anne Lauri]]|| Allied Publications || |- | Letteratura għat-Tfal || 1 || Il-Każ Kważi Kollu tal-Aħwa Demolizz || Clare Azzopardi || Merlin Library || |- | || 2 || Ir-Re Pankrazju Jagħlaq mitt Sena || Clare Azzopardi || Merlin Library || |- | || 2 || Id-dar ta' Sqaq il-Forka || [[Ivan De Battista]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Il-Ġnien tad-Dmugħ || Simon Bartolo, Loranne Vella || Merlin Library || |- | || 2 || L-Aħħar ġranet ta' Ciorni u Stejjer Oħra || Mario Azzopardi || Merlin Library || |- | Drama jew Poeżija għat-Tfal u l-Adolexxenti || 1 || Paroli || Trevor Żahra || Malta Union of Teachers (MUT) || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta jew b’lingwa oħra || 1 || Don't Cross the Road, Holly! /Taqsamx it-Triq Fuxa! || Rita Antoinette Borg || Enchanted Grove Publications || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u bil-Malti || Inservi: Ħidma Politika 1969-2009 || [[Mario Schiavone]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Baroque Paintings in Malta || [[Joseph Mizzi]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Traduzzjoni lejn il-Malti jew lingwa oħra || Il-Politika tal-Persważjoni || [[Charles Abela Mizzi]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Il-Każ Kważi Kollu tal-Aħwa Demolizz; Ir-Re Pankrazju Jagħlaq mitt Sena u Jake Cassar Isalva r-Renju ta' Re Pankrazju || Mark Scicluna|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || Alfred Palma|| || |- ! rowspan="23" | 2011 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Ix-Xitwa ta' Wara s-Sjuf || Victor Fenech || Horizons || |- | || 1 || Penumbra || Trevor Zahra || Merlin Publishers || |- | Rumanzi u Novelli b'lingwa oħra || 1 || Cast the Long Shadow || Lou Drofenik || National Biographic, Australia || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Seasonal and Sustainable Cooking for Healthy Living || [[Karen Mugliett]]|| Allied Publications || |- | || 2 || Irrid Ngħix || [[Annabelle Vassallo]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Salmi Responsorjali u Mużika || [[Anton Briffa]]|| Prov. Patrijiet Kappuċċini Malta || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || Iċ-Ċavetta || [[David Muscat]], [[Carmen Mamo]]|| L-Istitut Paulo Freire || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Leħnek il-Libsa Tiegħi || [[John Aquilina]]|| Edizzjoni Skarta || |- | || 2 || Skizzi tal-Karnival || Mario Azzopardi || Horizons || |- | Traduzzjoni || 1 || Beowulf || Charles Briffa || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || Francesco Zahra || Keith Sciberras || Midsea Books || |- | || 1 || Pioneers of Modern Art in Malta Vol.1: The Birth of a Maltese Modern Artistic Aesthetic || Joseph Paul Cassar || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Riċerka Ġenerali || 1 || A Complete Guide to the Birds of Malta || [[Natalino Fenech]]|| Midsea Books || |- | || 2 || The Way We Ate || [[Matty Cremona]]|| Midsea Books || |- | Letteratura għat-Tfal || 1 || Buġi Miki u Jake || [[Tricia Fenech Fabri]]|| Merlin Publishers || |- | || 1 || Ħadd ma Jista' Jidħak || Trevor Żahra || Merlin Publishers || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || L-Aħħar ħolma || John A. Bonello || Merlin Publishers || |- | || 2 || Tik Tok is-Sagħtejn || [[Edgar Formosa]]|| Horizons || |- | Letteratura mhux fittizja għat-Tfal u l-Adolexxenti || 1 || Il-Lingwa || Charles Briffa || Publikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta jew b’lingwa oħra || 1 || Milly u Molly Jikkampjaw || [[Frans A. Attard]]|| Uptrend Publishing || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u bil-Malti || Strada Stretta: it-Triq li Darba Xegħlet il-Belt || || Media Maker Ltd. u Allied Publications|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Edward Caruana Dingli (1876-1965): Portraits, Views and Folkloristic Scenes || [[Michael Lowell]] u Joseph Mizzi || || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Buġi, Miki u Jake || [[Derek Fenech]]|| || |- ! rowspan="24" | 2012 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Dak il-Lejl Iħallik Tgħid || Pierre J. Mejlak || Merlin Publishers || |- | || 2 || Bħal f'Dizzjunarju || Alfred Sant || Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) || |- | Rumanzi u Novelli b'lingwa oħra || 1 || Slippery Steps || Vincent Vella || Horizons || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Ilwien il-Festi Maltin Vol. 1 || [[Andrew Borg]]|| Deer Publications || |- | || 2 || The Times Picture Annual 2011 || [[Darrin Zammit Lupi]]|| Allied Publications || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || 2 MT || Clare Azzopardi || Merlin Publishers || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Jumping Puddles || [[Albert Marshall]]|| Outlook Coop || |- | || 2 || Spiral || [[Joe Saliba (1957)|Joe Saliba]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Drama bil-Malti || 1 || L-Interdett taħt is-Sodda || Clare Azzopardi || Merlin Publishers || |- | || 2 || Għasir il-Bniedem || Joseph Vella Bondin || Bronk Productions || |- | Traduzzjoni || 1 || Dawl id-Dinja || [[Joe Debono]]|| Reliġjon u Ħajja || |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || The Maritime History of Malta || [[Charles Cini]]|| Charles Cini || |- | || 2 || Malta's Philosophy and Philosophers || [[Mark Montebello]]|| Pubblikazzjonijiet Indipendenza (PIN) || |- | Riċerka Ġenerali || 1 || Il-Franġiskani Maltin (Ta' Ġieżu) 1482c-1965c || [[Ġorġ Aquilina]]|| Midsea Books || |- | || 2 || The Breeding Birds of Malta || [[Joe Sultana]], [[John J. Borg]], [[Charles Gauci]], [[Victor Falzon]]|| [[Birdlife Malta|Birdlife]]/BDL || |- | Letteratura għat-Tfal || 1 || Ħadd ma Jista' Jkanta jew Idoqq Strumenti tal-Banda || Trevor Żahra || Merlin Publishers || |- | || 2 || Il-Milied tal-Anġli || Ivan De Battista || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Metamorfosi tal-Mamà || [[Simone Galea]]|| Klabb Kotba Maltin || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Kulħadd bl-Istorja Tiegħu || Carmel G. Cauchi || Pubblikazzjoni Preca || |- | || 2 || Magna TM Mater || Loranne Vella || Merlin Publishers || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u bil-Malti || Meta l-Mkunga Twelled || Julia Farrugia|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Paintings of Malta & Gozo || [[Doris Micallef]]|| || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Il-Ħbieb tagħna l-Annimali || [[Davida Flores]]|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || Oliver Friggieri|| || |- ! rowspan="26" | 2013 || Rumanzi u Novelli bil-Malti || 1 || Is-Sriep Reġgħu Saru Velenużi || Alex Vella Gera || Merlin Publishers || |- | || 2 || Ir-Raġel ta' Waħdu || Ġorġ Peresso || Horizons || |- | Letteratura mhux fittizja || 1 || Joseph Vella Bondin: Drammaturgu || Charles Briffa || Klabb Kotba Maltin || |- | || 2 || Ilwien il-Festi Maltin: Vol. 2 || [[Andrew Borg]], [[Mark Micallef]]|| Deer Publications || |- | Kotba Reliġjużi || 1 || Kristoterapija: Fejqan Sħiħ || [[Elias Vella]]|| Reliġjon u Ħajja || |- | Kotba tal-Iskola || 1 || 3. MT || Clare Azzopardi || Merlin Publishers || |- | Letteratura mhux fittizja (Lifestyle Books) || 1 || My Favourites || [[Peter Dacoutros]]|| Midsea Books || |- | Poeżija bił-Malti || 1 || Il-Fabbrikant tal-Marjunetti: Poeżiji u Poesaġġ 2012 || Mario Azzopardi || Horizons || |- | || 2 || Sekonda Qabel Tqum / A Second before Waking || [[Claudia Gauci]]|| [[Edizzjoni Skarta]]|| |- | Poeżija b’lingwa oħra || 1 || Spring Rain / Winter Blues || Victor Fenech || Horizons || |- | Drama bil-Malti || 1 || L-Għanja taċ-Ċinju u il-Ġnien ta' Esopu || Joe Friggieri || Horizons || |- | || 2 || Dwar Menopawsi, Minorenni u Muturi High Speed || Alfred Buttigieg || Klabb Kotba Maltin || |- | Traduzzjoni || 1 || [[Bibbja|Il-Bibbja]]: Ir-Raba' Edizzjoni || Għaqda Biblika Maltija || [[Għaqda Biblika Maltija]]|| |- | Riċerka Bijografika u Storjiografika || 1 || Mintoff: Il-Bniedem u l-Istorja || [[Mario Cutajar]]|| Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) || |- | || 2 || Sicut Lilium: Devozzjoni u Ritwal tul is-Sekli || [[Charles J. Farrugia]]|| [[Soċjetà Mużikali tal-Ġilju]]|| |- | Riċerka Ġenerali || 1 || Speakers' Rulings in the Parliament of Malta: The Legislative Assembly 1921-1924, first volume, parts one and two || [[Raymond Mangion]]|| [[Parlament ta' Malta]]|| |- | || 2 || Aphorisms: Wisdom of a Philosopher in Exile || Mark Montebello/[[Francis Galea]]|| Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) || |- | Letteratura għat-Tfal || 1 || Kidane || Clare Azzopardi || Jesuit Refugee Service Malta (JRS) || |- | || 2 || Kif Jaħsibhom Mastru Gerfex || Carmel G. Cauchi || Merlin Publishers || |- | Letteratura għall-Adolexxenti || 1 || Is-Sitt Aħwa || John A. Bonello || Merlin Publishers || |- | || 2 || Din Mhux Logħba || Adrian Grima || Klabb Kotba Maltin || |- | Letteratura għat-Tfal u l-Adolexxenti tradotta jew b’lingwa oħra || 1 || Deformity || Simon Bartolo || Merlin Publishers || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u bil-Malti || Is-Sitt Aħwa || || Merlin Publishers || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Disinn ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra u f’lingwa oħra || Victoria: a Portrait of a City || Daniel Cilia || || |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Illustratur ta’ Kotba għat-Tfal || Kif jaħsibhom Mastru Gerfex || Frank Schembri|| || |- | colspan="3" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura || [[Anton Cassar]]|| || |} === 2014– === {| class="wikitable" |+ !Sena !Kategorija !Titlu !Awtur !Pubblikatur !Ġurija |- ! rowspan="10" |2014 |Rumanzi bil-Malti |L-Eżodu taċ-Ċikonji |[[Walid Nabhan]] |[[Klabb Kotba Maltin]] | |- |Novelli bil-Malti |Ċpar: Aktar Rakkonti u Divertimenti |[[Alfred Sant]] |[[SKS]] | |- |Poeżiji bil-Malti |Penelopi Tistenna |[[Immanuel Mifsud]] |Klabb Kotba Maltin | |- |Traduzzjoni |L-Alla tal-Ħerba ta' Yasmin Reza |[[Toni Aquilina]] |[[Faraxa Publishing]] | |- |Riċerka bil-Malti jew bl-Ingliż |Verġni Sagri, Demonji u Boloh għal Alla |[[Mario Azzopardi (poeta)|Mario Azzopardi]] |[[Horizons]] | |- |Letteratura għat-tfal (età: 8–12) |Vleġġa Kkargata |[[Adrian Grima]] |Klabb Kotba Maltin | |- |Premju għall-Aqwa Disinn ta' Ktieb bil-Malti |What Happens in Brussels Stays in Brussels |[[Ġużè Stagno]] |[[Merlin Publishers]] | |- |Premju għall-Aqwa Disinn ta' Ktieb b'lingwa oħra |Late Medieval Malta (1091-1500) |[[Charlene Vella]] |[[Midsea Books]] | |- |Premju għall-Aħjar Illustratur ta' Kotba għat-Tfal |Tqasqis |[[Trevor Żahra]] | | |- | colspan="2" |Premju għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura Maltija |[[Godfrey Wettinger]] | |- ! rowspan="7" | 2015 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Jutta Heim || [[Immanuel Mifsud]]|| Klabb Kotba Maltin || rowspan="7" | [[Clare Vassallo]], [[Marco Galea]], [[Norbert Buġeja|Norbert Bugeja]], [[Victor Mallia Milanes]], [[Alex Farrugia]], [[Mario Ellul]], [[Charles Mifsud]], [[Andrè Vella Laurent]]<nowiki/>i u [[David Muscat Azzopardi]]. [[Cheryl Falzon]] u [[Joanne Sciberras]] ikkonfermaw il-klassifikazzjoni tal-kotba fil-kategoriji rispettivi. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Kulħadd ħalla Isem Warajh || [[Clare Azzopardi]]|| Merlin Publishers |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Taħt il-Kpiepel t'Għajnejja || [[Maria Grech Ganado]]|| Klabb Kotba Maltin |- | Traduzzjoni || Salammbò || [[Paul Zahra]]|| Paul Zahra |- | Riċerka Ġenerali || The Maltese 19th Century Notary and his Archives || [[Michael Refalo]]|| [[Book Distributors Limited]] |- | Riċerka Storjografika || The Social and Religious History of a Maltese Parish: St Mary's Qrendi in the 18th Century || [[Frans Ciappara]]|| [[Malta University Press|Malta University Press (MUP)]] |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura Maltija |Maria Grech Ganado|| |- ! rowspan="11" | 2016 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Trojan || [[Alex Vella Gera]]|| Klabb Kotba Maltin || rowspan="11" | Clare Vassallo, Mario Ellul, Victor Mallia Milanes, Andrè Vella Laurenti, [[Caldon Mercieca]], [[Josette Attard]], [[Justin Somerville]], [[Kristy Borg]] u [[Ruth Ancilleri]]. Cheryl Falzon u Joanne Sciberras evalwaw il-kotba fil-kategoriji rispettivi. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Vespri || Trevor Żahra || Merlin Publishers |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Kantuniera 'l Bogħod || Nadia Mifsud|| [[Edizzjoni Skarta]] |- | Traduzzjoni || L-Iljieli Għarbin || [[Edmund Teuma]]|| Book Distributors Limited |- | Riċerka Ġenerali || Antonio Sciortino, The Lost Album || [[Gerald Bugeja]]|| [[Kite Group]] |- | rowspan="2" | Riċerka Storjografika || Caravaggio to Mattia Preti: Baroque Painting in Malta || [[Keith Sciberras]]|| Midsea Books |- | The Battle of Lepanto: An Unpublished Hospitaller Account || [[Paul Borg Pisani]]|| [[Salesians of Don Bosco]] |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || History of Ornithology in Malta || || [[Birdlife Malta]] |- | Nomina Speċjali fil-Kategorija ‘Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż’ || Doreen Micallef: il-Poeżija, il-Konferenza || [[Victor Fenech]]|| |- | colspan="2" | Premju għall-Aħjar Awtur Emerġenti |[[Leanne Ellul]]|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Letteratura Maltija |[[Mario Azzopardi (poeta)|Mario Azzopardi]]|| |- ! rowspan="9" |2017 | Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || The Confectioner's Daughter || Lou Drofenik || Horizons | rowspan="9" |Yosanne Vella, Mario Ellul, Godfrey Baldacchino, Andrè Vella Laurenti, Rueben Zammit, u Claudine Borg |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Western: Bejn Rakkonti, Bejn Divertimenti || Alfred Sant || Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Ħuta || Immanuel Mifsud || Klabb Kotba Maltin |- | Traduzzjoni || Marcel Proust: Għat-Tfittxija taż-Żmien Mitluf || Paul Zahra || Paul Zahra |- | Riċerka Ġenerali || The Maltese Village Festa || Patrick J. Fenech || Book Distributors Ltd. |- | Riċerka Storjografika || The Great Maltese Composers || Joseph Vella Bondin || APS Bank Ltd. |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Photography in Malta: The History and the Protagonists || || Kevin Casha |- | colspan="2" | Premju għall-Aħjar Awtur Emerġenti |Roberta Bajada|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura |Victor Fenech|| |- ! rowspan="8" | 2018 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Rokit || Loranne Vella || Merlin Publishers || rowspan="8" | Anthony Aquilina, Mario Ellul, Henry Frendo, Andrè Vella Laurenti, Emmanuel Psaila, u Claudine Borg |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Erbgħin Jum || Antoine Cassar || EDE Books |- | Riċerka Ġenerali || Curtain Up! || Paul Xuereb || Midsea Books |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || Kollni Kemm Jien Għalikom'': Il-ħajja Mqanqla ta' Mikiel Gonzi u żminjietna (1885-1984) ''|| Louis Cilia || Klabb Kotba Maltin |- | || Sal-Quċċata tal-Everest || Marco Cremona, Glen Calleja || Merlin Publishers |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || A Visual Guide to the Fortifications of Malta || || BDL |- | colspan="2" | Premju għall-Aħjar Awtur Emerġenti || Antoinette Borg|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura || Lillian Sciberras|| |- ! rowspan="11" | 2019 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax || rowspan="11" | Yosanne Vella, Mario Ellul, Maria Giuliana Fenech, Kevin Saliba, Slavomir Ceplo, David Hudson, Justine Sommerville, Kristy Borg, Ruth Ancillary. Margaret Zammit u Joanne Sciberras evalwaw il-kotba fil-kategoriji rispettivi. |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Framed || Maria Grech Ganado || Merlin Publishers |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || 365 || Trevor Żahra || Merlin Publishers |- | Letteratura mhux fittizja || No Man’s Land: People, Place and Pollution || Marie Briguglio & Steve Bonello || Kite Group |- | Traduzzjoni || Antigona || Toni Aquilina || Faraxa Publishing |- | Riċerka Ġenerali || Il-Maltin: Għemilhom, Drawwiehom, Ġrajjiethom - it-Tieni Volum || Steve Borg || Klabb Kotba Maltin |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || Fortress Colony: The Final Act 1945-1964; Vol 4 1961-1964 || Joseph M. Pirotta || Midsea Books |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Parallel Existencies - The Notarial Archives: A Photographer’s Inspiration || || Kite Group |- | colspan="2" | Premju għall-Aħjar Awtur Emerġenti |Gioele Galea|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura || Alfred Sant|| |- | colspan="2" | Premju Poeta Lawreat |Maria Grech Ganado<ref>{{Ċita web|url=https://tvmnews.mt/en/news/maria-grech-ganado-awarded-title-of-maltas-laureate-poet/|titlu=Maria Grech Ganado awarded title of Malta's Laureate Poet|kunjom=|isem=|data=2023-07-14|sit=TVM|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-10-26}}</ref>|| |- ! rowspan="13" | 2020 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Il-Wiċċ l-Ieħor || Ġorġ Peresso || Horizons || rowspan="13" | Carmen Depasquale, Mario Ellul, Maria Giuliana Fenech, Kevin Salba, Josette Attard, Mark Vella, Justine Sommerville, Kristy Borg, u Ruth Ancilleri. Joanne Sciberras minn Malta Libraries ħadet ħsieb tara li kull ktieb ikun ikklassifikat fil-kategorija t-tajba. |- | Poeżiji bil-Malti || Tluq || John Aquilina || Edizzjoni Skarta |- | Poeżija bl-Ingliż || Il-premju ma ngħatax || || |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Għall-Glorja tal-Patrija!: Kapriċċi Patrijottiċi || Aleks Farrugia || Sensiela Kotba Soċjalisti (SKS) |- | Traduzzjoni || Il-premju ma ngħatax || || |- | Drama bil-Malti u bl-Ingliż || Żewġ Drammi: Appuntamenti / Repubblika Immakulata || Simone Spiteri || Simone Spiteri |- | Letteratura mhux fittizja || Murder on the Malta Express: Who Killed Daphne Caruana Galizia? || Carlo Bonini, Manuel Delia, John Sweeney || Midsea Books Ltd. |- | Riċerka Ġenerali || The Joannes Gennadius Maltese Treasure Trove in Athens || Arnold Cassola || Malta University Press (MUP) |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || Ir-Redentur: History, Art and Cult of the Miraculous Effigy of Christ the Redeemer at Senglea, Malta || Jonathan Farrugia (ed.) || Midsea Books Ltd., Senglea Collegiate Chapter |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || The Unreality of Realism: An Insular Perspective on the Development of Modern Art || || Horizons |- | colspan="2" | Premju għall-Aħjar Awtur Emerġenti || Lara Calleja|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura || Trevor Żahra|| |- | colspan="2" | Premju Poeta Lawreat || John Aquilina|| |- ! rowspan="10" | 2021 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || In-Nar Għandu Isem: Noti minn Paġna Intima || Gioele Galea || Horizons || rowspan="10" | William Zammit, Mario Ellul, Maria Giuliana Fenech, John Grech, Stephen Bonanno, Rowna Baldacchino, Nicole Bugeja, Kristy Borg u Ruth Ancilleri. Il-Kap Eżekuttiv ta’ Malta Libraries, Cheryl Falzon, ikkonfermat il-klassifikazzjoni tal-kotba. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Kissirtu Kullimkien || Lara Calleja || Merlin Publishers |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || L-Ambjent li Qeridna: Poeżiji (2017-2020) || Carmel Scicluna || Horizons |- | Traduzzjoni || Mix-Xaqliba ta’ Dar Swann - Ismijiet ta’ Pajjiżi: l-Isem || Paul Zahra || Paul Zahra |- | Letteratura mhux fittizja || Jien - Noti - Jien: Ħsejjes u Stejjer || Immanuel Mifsud, Toni Sant || Klabb Kotba Maltin |- | Riċerka Ġenerali || The Beheading of Ignez: Katabasis, Ezra Pound, and Three Maltese Artists || Giuseppe Schembri-Bonaci || Horizons |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || Crux Invicta: Il-Kurċifiss Mirakuluż u l-Kapuċċini f’Għawdex || Martin Micallef (ed.) || Midsea Books Ltd. |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || The Addolorata Cemetery || || Midsea Books Ltd. |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Awtur Emerġenti |Stephen Lughermo|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba |Rena Balzan|| |- ! rowspan="12" | 2022 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Frammenti || Tyrone Grima || Merlin Publishers || rowspan="12" | Kristy Borg, Nicole Bugeja, Giuliana Fenech, Mario Ellul, Rachel Baldacchino, Carmel Borg, Maria Theuma, Robert Pisani u Caldon Mercieca. Margareth Callus minn Malta Libraries iċċekkjat li l-kotba kienu sottomessi fil-kategorija t-tajba. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Il-Ħamsin: 24 Awtur, 24 Storja, in-Numru 50 || Ġorġ Mallia (ed.) || Klabb Kotba Maltin |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Varjazzjonijiet tas-Skiet || Nadia Mifsud || EDE Books |- | Drama || L-Interrogazzjoni || Alfred Buttigieg || Teatru Malta |- | Letteratura mhux fittizja || Confessions of a European Maltese: The Middle Years, 1975-1992 || Alfred Sant || SKS Publishers |- | Traduzzjoni || Anne Frank: Id-Djarju ta' Tfajla - Edizzjoni Definittiva || Mary Rose Mifsud || Faraxa Publishing |- | Riċerka Ġenerali || Art Nouveau To Modernism : Architecture in Malta 1910-1950 || Conrad Thake || Kite Group |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || The Darmanin Artists: Decorative Marble Production for the British Empire || Jessica Muscat || Kite Group |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || The Darmanin Artists || || Kite Group |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Awtur Emerġenti || Matthew Schembri|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura |Henry Frendo|| |- | colspan="2" | Premju Poeta Lawreat |Nadia Mifsud|| |- ! rowspan="11" | 2023 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || Marta Marta || Loranne Vella || Ede Books || rowspan="11" | Omar Seguna, Robert Pisani, Simone Spiteri, Rachel Baldacchino, Liam Gauci, Joseph M Brincat, Sandra Hili Vassallo, Kristy Borg u Charmaine Bonello. Margareth Callus minn Malta Libraries iċċekkjat li l-kotba kienu sottomessi fil-kategorija t-tajba. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || Tbajja' tax-Xemx u Stejjer Oħra għad-Dell || Rita Saliba || Klabb Kotba Maltin |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Imbagħad il-Qiegħ || Murad Shubert || Klabb Kotba Maltin |- | Drama || Fil-Ħajja li Jmiss u Drammi Oħra tat-Triq || Lon Kirkop || Merlin Publishers |- | Letteratura mhux fittizja || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax |- | Traduzzjoni || Mur Ġibek... Eżerċizzji ta' Tortura u Seduzzjoni || Mark Vella || Horizons |- | Riċerka Ġenerali || The Art of Dying Well: Visual Cultures in Times of Piety and Plague Malta 1675-1814 || Christian Attard || Kite Group |- | Riċerka Bijografika u Storjografika || Slavery, Treason and Blood: The 1749 Plot of the Slaves in Malta || William Zammit || Heritage Malta Publishing |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta’ Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Society Fashion in Malta: The Portrait Photography of Leandro Preziosi 1830-1869 || || Fondazzjoni Patrimonju Malti |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Awtur Emerġenti |Lon Kirkop|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba |Daniel Massa|| |- ! rowspan="11" | 2024 || Rumanzi bil-Malti u bl-Ingliż || colspan="3" | Ma ntgħażlux finalisti || rowspan="11" | Ruth Ancilleri, Robert Attard, Nicole Bugeja, Roderick Mallia, Omar ’N’ Shea, Maria Theuma, Mario Thomas Vassallo, Sherise Zammit u William Zammit. Ħajr ukoll lil Margaret Callus minn Malta Libraries li evalwat il-klassifikazzjoni tal-kotba fil-kategorija rispettivi. |- | Novelli bil-Malti bil-Malti u bl-Ingliż || colspan="3" | Il-premju ma ngħatax |- | Poeżiji bil-Malti u bl-Ingliż || Għażiż Ġismi || Immanuel Mifsud || Klabb Kotba Maltin |- | Drama || colspan="3" | Ma kienx hemm sottomissjonijiet |- | Letteratura mhux fittizja || Fejjaqtni Int: Rużar Briffa - U Jien || Paul P. Borg || Paul P. Borg |- | Traduzzjoni || Il-Frammenti ta’ Saffo || Warren Bartolo || EDE Books |- | Riċerka || Vincenzo Bonello: His Legacy in Heritage || Therese Vella (ed.) || Kite Group |- | Riċerka Storjografika || Jacques François de Chambray: The Order He Served, the Island He Loved, and the Fort He Built || Joseph Scicluna || Kite Group |- | Premju Speċjali għall-Aħjar Produzzjoni ta' Ktieb bl-Isbaħ Dehra || Il-Frammenti ta' Saffo || Warren Bartolo (traduttur)|| EDE Books |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Aħjar Awtur Emerġenti || Ryan Falzon|| |- | colspan="2" | Premju Speċjali għall-Kontribut Siewi fil-Qasam tal-Kotba u Letteratura || Giovanni Bonello|| |} == Referenzi == [[Kategorija:Listi relatati ma' Malta]] [[Kategorija:Kotba]] [[Kategorija:Premjijiet]] [[Kategorija:Letteratura Maltija]] kjodrqyd6953die9v194z4ubd9fols0 0 34790 333736 2026-11-05T13:10:48Z EnriqueTabone 15661 intro 333736 wikitext text/x-wiki Rena Balzan (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-Siġġiewi) hija xjenzata u kittieba Maltija. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb. s5voldej8817ccezr5t2o68w9r3rq4b 333737 333736 2026-11-05T13:11:10Z EnriqueTabone 15661 Cite 333737 wikitext text/x-wiki Rena Balzan (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-Siġġiewi) hija xjenzata u kittieba Maltija. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/2021-national-book-prize-winners-announced.922450|titlu=2021 National Book Prize winners announced|kunjom=Sponsored|data=2021-12-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> 2bx2v2jyq74ih14p3dyrlr05f3btczf 333738 333737 2026-11-05T13:12:07Z EnriqueTabone 15661 Edukazzjoni u karriera 333738 wikitext text/x-wiki Rena Balzan (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-Siġġiewi) hija xjenzata u kittieba Maltija. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/2021-national-book-prize-winners-announced.922450|titlu=2021 National Book Prize winners announced|kunjom=Sponsored|data=2021-12-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Edukazzjoni u karriera == Balzan gradwat fil-Farmaċija mill-Università ta' Malta fl-1968. Wara kompliet l-istudji tagħha fl-Università ta' Milan, fejn speċjalizzat fil-ġenetika, u fl-Università ta' Cranfield fir-Renju Unit, fejn kisbet dottorat fil-bijoteknoloġija u l-bijoloġija molekulari fl-1994.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Hija ħadmet bħala Professur Assoċjat fil-Ġenetika u l-Bijoloġija Molekulari fl-Università ta' Malta u serviet ukoll bħala konsulent tar-riċerka. Bejn l-1997 u l-1998 kienet president tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija.<ref>University of Malta, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", Jannar 2022.</ref> Ir-riċerka tagħha ffukat fuq il-ġenetika, il-bijoloġija molekulari u l-apoptożi, jiġifieri l-proċess ta' mewt programmata taċ-ċelloli. 2trbt23j1bmoll5k3x7cgdqiz04kf9u 333739 333738 2026-11-05T13:13:32Z EnriqueTabone 15661 Iktar fuq il-karriera 333739 wikitext text/x-wiki Rena Balzan (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-Siġġiewi) hija xjenzata u kittieba Maltija. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/2021-national-book-prize-winners-announced.922450|titlu=2021 National Book Prize winners announced|kunjom=Sponsored|data=2021-12-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Edukazzjoni u karriera == Balzan gradwat fil-Farmaċija mill-Università ta' Malta fl-1968. Wara kompliet l-istudji tagħha fl-Università ta' Milan, fejn speċjalizzat fil-ġenetika, u fl-Università ta' Cranfield fir-Renju Unit, fejn kisbet dottorat fil-bijoteknoloġija u l-bijoloġija molekulari fl-1994.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Hija ħadmet bħala Professur Assoċjat fil-Ġenetika u l-Bijoloġija Molekulari fl-Università ta' Malta u serviet ukoll bħala konsulent tar-riċerka. Bejn l-1997 u l-1998 kienet president tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija.<ref>University of Malta, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", Jannar 2022.</ref> Ir-riċerka tagħha ffukat fuq il-ġenetika, il-bijoloġija molekulari u l-apoptożi, jiġifieri l-proċess ta' mewt programmata taċ-ċelloli. Fl-2013, Times of Malta ippubblika rapport dwar riċerka ta' dottorat taħt is-superviżjoni tagħha li studjat ir-relazzjoni bejn l-aspirina, il-kanċer u ċ-ċelloli tal-ħmira.<ref>Times of Malta, "PhD on link between aspirin, cancer and baker's yeast", 19 ta' Ottubru 2013.</ref> Fl-2016, il-gazzetta Times of Malta rrapportat dwar proġett ta' riċerka mmexxi minn Balzan li kien qed jinvestiga l-effetti tal-aspirina fuq iċ-ċelloli u l-proċessi marbuta mal-kanċer.<ref>Times of Malta, "Maltese team studies how aspirin can prevent cancer", 29 ta' April 2016.</ref> 6e05g96y0bpep8cqpa45y5lni2dayfg 333740 333739 2026-11-05T13:13:51Z EnriqueTabone 15661 Bold name 333740 wikitext text/x-wiki '''Rena Balzan''' (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-Siġġiewi) hija xjenzata u kittieba Maltija. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/2021-national-book-prize-winners-announced.922450|titlu=2021 National Book Prize winners announced|kunjom=Sponsored|data=2021-12-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Edukazzjoni u karriera == Balzan gradwat fil-Farmaċija mill-Università ta' Malta fl-1968. Wara kompliet l-istudji tagħha fl-Università ta' Milan, fejn speċjalizzat fil-ġenetika, u fl-Università ta' Cranfield fir-Renju Unit, fejn kisbet dottorat fil-bijoteknoloġija u l-bijoloġija molekulari fl-1994.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Hija ħadmet bħala Professur Assoċjat fil-Ġenetika u l-Bijoloġija Molekulari fl-Università ta' Malta u serviet ukoll bħala konsulent tar-riċerka. Bejn l-1997 u l-1998 kienet president tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija.<ref>University of Malta, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", Jannar 2022.</ref> Ir-riċerka tagħha ffukat fuq il-ġenetika, il-bijoloġija molekulari u l-apoptożi, jiġifieri l-proċess ta' mewt programmata taċ-ċelloli. Fl-2013, Times of Malta ippubblika rapport dwar riċerka ta' dottorat taħt is-superviżjoni tagħha li studjat ir-relazzjoni bejn l-aspirina, il-kanċer u ċ-ċelloli tal-ħmira.<ref>Times of Malta, "PhD on link between aspirin, cancer and baker's yeast", 19 ta' Ottubru 2013.</ref> Fl-2016, il-gazzetta Times of Malta rrapportat dwar proġett ta' riċerka mmexxi minn Balzan li kien qed jinvestiga l-effetti tal-aspirina fuq iċ-ċelloli u l-proċessi marbuta mal-kanċer.<ref>Times of Malta, "Maltese team studies how aspirin can prevent cancer", 29 ta' April 2016.</ref> 6mym6ws1rgssaen8mds0lchgt8mabl2 333741 333740 2026-11-05T13:16:15Z EnriqueTabone 15661 Karriera letterarja 333741 wikitext text/x-wiki '''Rena Balzan''' (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-Siġġiewi) hija xjenzata u kittieba Maltija. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/2021-national-book-prize-winners-announced.922450|titlu=2021 National Book Prize winners announced|kunjom=Sponsored|data=2021-12-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Edukazzjoni u karriera == Balzan gradwat fil-Farmaċija mill-Università ta' Malta fl-1968. Wara kompliet l-istudji tagħha fl-Università ta' Milan, fejn speċjalizzat fil-ġenetika, u fl-Università ta' Cranfield fir-Renju Unit, fejn kisbet dottorat fil-bijoteknoloġija u l-bijoloġija molekulari fl-1994.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Hija ħadmet bħala Professur Assoċjat fil-Ġenetika u l-Bijoloġija Molekulari fl-Università ta' Malta u serviet ukoll bħala konsulent tar-riċerka. Bejn l-1997 u l-1998 kienet president tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija.<ref>University of Malta, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", Jannar 2022.</ref> Ir-riċerka tagħha ffukat fuq il-ġenetika, il-bijoloġija molekulari u l-apoptożi, jiġifieri l-proċess ta' mewt programmata taċ-ċelloli. Fl-2013, Times of Malta ippubblika rapport dwar riċerka ta' dottorat taħt is-superviżjoni tagħha li studjat ir-relazzjoni bejn l-aspirina, il-kanċer u ċ-ċelloli tal-ħmira.<ref>Times of Malta, "PhD on link between aspirin, cancer and baker's yeast", 19 ta' Ottubru 2013.</ref> Fl-2016, il-gazzetta Times of Malta rrapportat dwar proġett ta' riċerka mmexxi minn Balzan li kien qed jinvestiga l-effetti tal-aspirina fuq iċ-ċelloli u l-proċessi marbuta mal-kanċer.<ref>Times of Malta, "Maltese team studies how aspirin can prevent cancer", 29 ta' April 2016.</ref> == Karriera letterarja == Minbarra l-karriera xjentifika tagħha, Balzan hija magħrufa bħala poeta u rumanziera. L-ewwel pubblikazzjoni tagħha kienet Ilwien Moħbija (1973), ġabra ta' poeżiji u stejjer qosra.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Fost ir-rumanzi tagħha hemm: Fil-Firda l-Għażla (1981) Il-Ħolma Mibjugħa (1982) Ilkoll ta' Nisel Wieħed (1987) Fiż-Żifna tal-Ibliet (1995) Hija pparteċipat ukoll f'ġabriet ta' poeżija bħal Turġien (1983) u Alfa (2000).<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> Ir-rumanz Ilkoll ta' Nisel Wieħed ġie tradott għall-Ingliż minn Antoinette Pace bit-titlu Bonds in the Mirror of Time u ppubblikat fl-2014.<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> lg02ewv7adkonqvw6s3zjifcedmi5pc 333742 333741 2026-11-05T13:17:07Z EnriqueTabone 15661 Bullet form list 333742 wikitext text/x-wiki '''Rena Balzan''' (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-Siġġiewi) hija xjenzata u kittieba Maltija. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/2021-national-book-prize-winners-announced.922450|titlu=2021 National Book Prize winners announced|kunjom=Sponsored|data=2021-12-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Edukazzjoni u karriera == Balzan gradwat fil-Farmaċija mill-Università ta' Malta fl-1968. Wara kompliet l-istudji tagħha fl-Università ta' Milan, fejn speċjalizzat fil-ġenetika, u fl-Università ta' Cranfield fir-Renju Unit, fejn kisbet dottorat fil-bijoteknoloġija u l-bijoloġija molekulari fl-1994.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Hija ħadmet bħala Professur Assoċjat fil-Ġenetika u l-Bijoloġija Molekulari fl-Università ta' Malta u serviet ukoll bħala konsulent tar-riċerka. Bejn l-1997 u l-1998 kienet president tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija.<ref>University of Malta, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", Jannar 2022.</ref> Ir-riċerka tagħha ffukat fuq il-ġenetika, il-bijoloġija molekulari u l-apoptożi, jiġifieri l-proċess ta' mewt programmata taċ-ċelloli. Fl-2013, Times of Malta ippubblika rapport dwar riċerka ta' dottorat taħt is-superviżjoni tagħha li studjat ir-relazzjoni bejn l-aspirina, il-kanċer u ċ-ċelloli tal-ħmira.<ref>Times of Malta, "PhD on link between aspirin, cancer and baker's yeast", 19 ta' Ottubru 2013.</ref> Fl-2016, il-gazzetta Times of Malta rrapportat dwar proġett ta' riċerka mmexxi minn Balzan li kien qed jinvestiga l-effetti tal-aspirina fuq iċ-ċelloli u l-proċessi marbuta mal-kanċer.<ref>Times of Malta, "Maltese team studies how aspirin can prevent cancer", 29 ta' April 2016.</ref> == Karriera letterarja == Minbarra l-karriera xjentifika tagħha, Balzan hija magħrufa bħala poeta u rumanziera. L-ewwel pubblikazzjoni tagħha kienet Ilwien Moħbija (1973), ġabra ta' poeżiji u stejjer qosra.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Fost ir-rumanzi tagħha hemm: * Fil-Firda l-Għażla (1981) * Il-Ħolma Mibjugħa (1982) * Ilkoll ta' Nisel Wieħed (1987) * Fiż-Żifna tal-Ibliet (1995) * Hija pparteċipat ukoll f'ġabriet ta' poeżija bħal Turġien (1983) * u Alfa (2000).<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> Ir-rumanz Ilkoll ta' Nisel Wieħed ġie tradott għall-Ingliż minn Antoinette Pace bit-titlu Bonds in the Mirror of Time u ppubblikat fl-2014.<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> 1i7ra32xgwqwxoff3o6m9q3qfw197lf 333743 333742 2026-11-05T13:17:56Z EnriqueTabone 15661 premjijiet 333743 wikitext text/x-wiki '''Rena Balzan''' (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-Siġġiewi) hija xjenzata u kittieba Maltija. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/2021-national-book-prize-winners-announced.922450|titlu=2021 National Book Prize winners announced|kunjom=Sponsored|data=2021-12-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Edukazzjoni u karriera == Balzan gradwat fil-Farmaċija mill-Università ta' Malta fl-1968. Wara kompliet l-istudji tagħha fl-Università ta' Milan, fejn speċjalizzat fil-ġenetika, u fl-Università ta' Cranfield fir-Renju Unit, fejn kisbet dottorat fil-bijoteknoloġija u l-bijoloġija molekulari fl-1994.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Hija ħadmet bħala Professur Assoċjat fil-Ġenetika u l-Bijoloġija Molekulari fl-Università ta' Malta u serviet ukoll bħala konsulent tar-riċerka. Bejn l-1997 u l-1998 kienet president tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija.<ref>University of Malta, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", Jannar 2022.</ref> Ir-riċerka tagħha ffukat fuq il-ġenetika, il-bijoloġija molekulari u l-apoptożi, jiġifieri l-proċess ta' mewt programmata taċ-ċelloli. Fl-2013, Times of Malta ippubblika rapport dwar riċerka ta' dottorat taħt is-superviżjoni tagħha li studjat ir-relazzjoni bejn l-aspirina, il-kanċer u ċ-ċelloli tal-ħmira.<ref>Times of Malta, "PhD on link between aspirin, cancer and baker's yeast", 19 ta' Ottubru 2013.</ref> Fl-2016, il-gazzetta Times of Malta rrapportat dwar proġett ta' riċerka mmexxi minn Balzan li kien qed jinvestiga l-effetti tal-aspirina fuq iċ-ċelloli u l-proċessi marbuta mal-kanċer.<ref>Times of Malta, "Maltese team studies how aspirin can prevent cancer", 29 ta' April 2016.</ref> == Karriera letterarja == Minbarra l-karriera xjentifika tagħha, Balzan hija magħrufa bħala poeta u rumanziera. L-ewwel pubblikazzjoni tagħha kienet Ilwien Moħbija (1973), ġabra ta' poeżiji u stejjer qosra.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Fost ir-rumanzi tagħha hemm: * Fil-Firda l-Għażla (1981) * Il-Ħolma Mibjugħa (1982) * Ilkoll ta' Nisel Wieħed (1987) * Fiż-Żifna tal-Ibliet (1995) * Hija pparteċipat ukoll f'ġabriet ta' poeżija bħal Turġien (1983) * u Alfa (2000).<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> Ir-rumanz Ilkoll ta' Nisel Wieħed ġie tradott għall-Ingliż minn Antoinette Pace bit-titlu Bonds in the Mirror of Time u ppubblikat fl-2014.<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> == Premjijiet == Fl-2021, Balzan ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura waqt il-Premju Nazzjonali tal-Ktieb, bħala rikonoxximent tal-kontribut tagħha għal-letteratura Maltija.<ref>Times of Malta, "2021 National Book Prize winners announced", Diċembru 2021.</ref> rpwu765jcgm26pas4byd53mvzu9d5o4 333744 333743 2026-11-05T13:18:21Z EnriqueTabone 15661 Referenzi 333744 wikitext text/x-wiki '''Rena Balzan''' (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-Siġġiewi) hija xjenzata u kittieba Maltija. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/2021-national-book-prize-winners-announced.922450|titlu=2021 National Book Prize winners announced|kunjom=Sponsored|data=2021-12-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Edukazzjoni u karriera == Balzan gradwat fil-Farmaċija mill-Università ta' Malta fl-1968. Wara kompliet l-istudji tagħha fl-Università ta' Milan, fejn speċjalizzat fil-ġenetika, u fl-Università ta' Cranfield fir-Renju Unit, fejn kisbet dottorat fil-bijoteknoloġija u l-bijoloġija molekulari fl-1994.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Hija ħadmet bħala Professur Assoċjat fil-Ġenetika u l-Bijoloġija Molekulari fl-Università ta' Malta u serviet ukoll bħala konsulent tar-riċerka. Bejn l-1997 u l-1998 kienet president tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija.<ref>University of Malta, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", Jannar 2022.</ref> Ir-riċerka tagħha ffukat fuq il-ġenetika, il-bijoloġija molekulari u l-apoptożi, jiġifieri l-proċess ta' mewt programmata taċ-ċelloli. Fl-2013, Times of Malta ippubblika rapport dwar riċerka ta' dottorat taħt is-superviżjoni tagħha li studjat ir-relazzjoni bejn l-aspirina, il-kanċer u ċ-ċelloli tal-ħmira.<ref>Times of Malta, "PhD on link between aspirin, cancer and baker's yeast", 19 ta' Ottubru 2013.</ref> Fl-2016, il-gazzetta Times of Malta rrapportat dwar proġett ta' riċerka mmexxi minn Balzan li kien qed jinvestiga l-effetti tal-aspirina fuq iċ-ċelloli u l-proċessi marbuta mal-kanċer.<ref>Times of Malta, "Maltese team studies how aspirin can prevent cancer", 29 ta' April 2016.</ref> == Karriera letterarja == Minbarra l-karriera xjentifika tagħha, Balzan hija magħrufa bħala poeta u rumanziera. L-ewwel pubblikazzjoni tagħha kienet Ilwien Moħbija (1973), ġabra ta' poeżiji u stejjer qosra.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Fost ir-rumanzi tagħha hemm: * Fil-Firda l-Għażla (1981) * Il-Ħolma Mibjugħa (1982) * Ilkoll ta' Nisel Wieħed (1987) * Fiż-Żifna tal-Ibliet (1995) * Hija pparteċipat ukoll f'ġabriet ta' poeżija bħal Turġien (1983) * u Alfa (2000).<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> Ir-rumanz Ilkoll ta' Nisel Wieħed ġie tradott għall-Ingliż minn Antoinette Pace bit-titlu Bonds in the Mirror of Time u ppubblikat fl-2014.<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> == Premjijiet == Fl-2021, Balzan ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura waqt il-Premju Nazzjonali tal-Ktieb, bħala rikonoxximent tal-kontribut tagħha għal-letteratura Maltija.<ref>Times of Malta, "2021 National Book Prize winners announced", Diċembru 2021.</ref> == Referenzi == h4hiopalenki5r49if3s44og58f5luw 333745 333744 2026-11-05T13:19:14Z EnriqueTabone 15661 {{Referenzi}} 333745 wikitext text/x-wiki '''Rena Balzan''' (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-Siġġiewi) hija xjenzata u kittieba Maltija. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/2021-national-book-prize-winners-announced.922450|titlu=2021 National Book Prize winners announced|kunjom=Sponsored|data=2021-12-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Edukazzjoni u karriera == Balzan gradwat fil-Farmaċija mill-Università ta' Malta fl-1968. Wara kompliet l-istudji tagħha fl-Università ta' Milan, fejn speċjalizzat fil-ġenetika, u fl-Università ta' Cranfield fir-Renju Unit, fejn kisbet dottorat fil-bijoteknoloġija u l-bijoloġija molekulari fl-1994.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Hija ħadmet bħala Professur Assoċjat fil-Ġenetika u l-Bijoloġija Molekulari fl-Università ta' Malta u serviet ukoll bħala konsulent tar-riċerka. Bejn l-1997 u l-1998 kienet president tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija.<ref>University of Malta, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", Jannar 2022.</ref> Ir-riċerka tagħha ffukat fuq il-ġenetika, il-bijoloġija molekulari u l-apoptożi, jiġifieri l-proċess ta' mewt programmata taċ-ċelloli. Fl-2013, Times of Malta ippubblika rapport dwar riċerka ta' dottorat taħt is-superviżjoni tagħha li studjat ir-relazzjoni bejn l-aspirina, il-kanċer u ċ-ċelloli tal-ħmira.<ref>Times of Malta, "PhD on link between aspirin, cancer and baker's yeast", 19 ta' Ottubru 2013.</ref> Fl-2016, il-gazzetta Times of Malta rrapportat dwar proġett ta' riċerka mmexxi minn Balzan li kien qed jinvestiga l-effetti tal-aspirina fuq iċ-ċelloli u l-proċessi marbuta mal-kanċer.<ref>Times of Malta, "Maltese team studies how aspirin can prevent cancer", 29 ta' April 2016.</ref> == Karriera letterarja == Minbarra l-karriera xjentifika tagħha, Balzan hija magħrufa bħala poeta u rumanziera. L-ewwel pubblikazzjoni tagħha kienet Ilwien Moħbija (1973), ġabra ta' poeżiji u stejjer qosra.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Fost ir-rumanzi tagħha hemm: * Fil-Firda l-Għażla (1981) * Il-Ħolma Mibjugħa (1982) * Ilkoll ta' Nisel Wieħed (1987) * Fiż-Żifna tal-Ibliet (1995) * Hija pparteċipat ukoll f'ġabriet ta' poeżija bħal Turġien (1983) * u Alfa (2000).<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> Ir-rumanz Ilkoll ta' Nisel Wieħed ġie tradott għall-Ingliż minn Antoinette Pace bit-titlu Bonds in the Mirror of Time u ppubblikat fl-2014.<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> == Premjijiet == Fl-2021, Balzan ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura waqt il-Premju Nazzjonali tal-Ktieb, bħala rikonoxximent tal-kontribut tagħha għal-letteratura Maltija.<ref>Times of Malta, "2021 National Book Prize winners announced", Diċembru 2021.</ref> == Referenzi == {{Referenzi}} 4e5g2cbzsioq1ig4r09731l2jwkur1l 333746 333745 2026-11-05T13:19:47Z EnriqueTabone 15661 Infobox 333746 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Rena Balzan''' (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-Siġġiewi) hija xjenzata u kittieba Maltija. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/2021-national-book-prize-winners-announced.922450|titlu=2021 National Book Prize winners announced|kunjom=Sponsored|data=2021-12-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Edukazzjoni u karriera == Balzan gradwat fil-Farmaċija mill-Università ta' Malta fl-1968. Wara kompliet l-istudji tagħha fl-Università ta' Milan, fejn speċjalizzat fil-ġenetika, u fl-Università ta' Cranfield fir-Renju Unit, fejn kisbet dottorat fil-bijoteknoloġija u l-bijoloġija molekulari fl-1994.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Hija ħadmet bħala Professur Assoċjat fil-Ġenetika u l-Bijoloġija Molekulari fl-Università ta' Malta u serviet ukoll bħala konsulent tar-riċerka. Bejn l-1997 u l-1998 kienet president tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija.<ref>University of Malta, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", Jannar 2022.</ref> Ir-riċerka tagħha ffukat fuq il-ġenetika, il-bijoloġija molekulari u l-apoptożi, jiġifieri l-proċess ta' mewt programmata taċ-ċelloli. Fl-2013, Times of Malta ippubblika rapport dwar riċerka ta' dottorat taħt is-superviżjoni tagħha li studjat ir-relazzjoni bejn l-aspirina, il-kanċer u ċ-ċelloli tal-ħmira.<ref>Times of Malta, "PhD on link between aspirin, cancer and baker's yeast", 19 ta' Ottubru 2013.</ref> Fl-2016, il-gazzetta Times of Malta rrapportat dwar proġett ta' riċerka mmexxi minn Balzan li kien qed jinvestiga l-effetti tal-aspirina fuq iċ-ċelloli u l-proċessi marbuta mal-kanċer.<ref>Times of Malta, "Maltese team studies how aspirin can prevent cancer", 29 ta' April 2016.</ref> == Karriera letterarja == Minbarra l-karriera xjentifika tagħha, Balzan hija magħrufa bħala poeta u rumanziera. L-ewwel pubblikazzjoni tagħha kienet Ilwien Moħbija (1973), ġabra ta' poeżiji u stejjer qosra.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Fost ir-rumanzi tagħha hemm: * Fil-Firda l-Għażla (1981) * Il-Ħolma Mibjugħa (1982) * Ilkoll ta' Nisel Wieħed (1987) * Fiż-Żifna tal-Ibliet (1995) * Hija pparteċipat ukoll f'ġabriet ta' poeżija bħal Turġien (1983) * u Alfa (2000).<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> Ir-rumanz Ilkoll ta' Nisel Wieħed ġie tradott għall-Ingliż minn Antoinette Pace bit-titlu Bonds in the Mirror of Time u ppubblikat fl-2014.<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> == Premjijiet == Fl-2021, Balzan ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura waqt il-Premju Nazzjonali tal-Ktieb, bħala rikonoxximent tal-kontribut tagħha għal-letteratura Maltija.<ref>Times of Malta, "2021 National Book Prize winners announced", Diċembru 2021.</ref> == Referenzi == {{Referenzi}} stg493jr07mirk5l61azlj9yjvh92wq 333747 333746 2026-11-05T13:22:34Z EnriqueTabone 15661 Links 333747 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Rena Balzan''' (imwielda fil-5 ta' Novembru 1946 fis-[[Siġġiewi]]) hija xjenzata u kittieba [[Maltin|Maltija]]. Hija riċerkatriċi fil-qasam tal-ġenetika u l-bijoloġija molekulari, kif ukoll poeta u rumanziera. Fl-2021 ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura mill-[[Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb]].<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/2021-national-book-prize-winners-announced.922450|titlu=2021 National Book Prize winners announced|kunjom=Sponsored|data=2021-12-19|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Edukazzjoni u karriera == Balzan gradwat fil-Farmaċija mill-[[Università ta' Malta]] fl-1968. Wara kompliet l-istudji tagħha fl-Università ta' Milan, fejn speċjalizzat fil-ġenetika, u fl-Università ta' Cranfield fir-Renju Unit, fejn kisbet dottorat fil-bijoteknoloġija u l-bijoloġija molekulari fl-1994.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Hija ħadmet bħala Professur Assoċjat fil-Ġenetika u l-Bijoloġija Molekulari fl-Università ta' Malta u serviet ukoll bħala konsulent tar-riċerka. Bejn l-1997 u l-1998 kienet president tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija.<ref>University of Malta, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", Jannar 2022.</ref> Ir-riċerka tagħha ffukat fuq il-ġenetika, il-bijoloġija molekulari u l-apoptożi, jiġifieri l-proċess ta' mewt programmata taċ-ċelloli. Fl-2013, Times of Malta ippubblika rapport dwar riċerka ta' dottorat taħt is-superviżjoni tagħha li studjat ir-relazzjoni bejn l-aspirina, il-kanċer u ċ-ċelloli tal-ħmira.<ref>Times of Malta, "PhD on link between aspirin, cancer and baker's yeast", 19 ta' Ottubru 2013.</ref>Fl-2016, il-gazzetta Times of Malta rrapportat dwar proġett ta' riċerka mmexxi minn Balzan li kien qed jinvestiga l-effetti tal-aspirina fuq iċ-ċelloli u l-proċessi marbuta mal-kanċer.<ref>Times of Malta, "Maltese team studies how aspirin can prevent cancer", 29 ta' April 2016.</ref> == Karriera letterarja == Minbarra l-karriera xjentifika tagħha, Balzan hija magħrufa bħala poeta u rumanziera. L-ewwel pubblikazzjoni tagħha kienet Ilwien Moħbija (1973), ġabra ta' poeżiji u stejjer qosra.<ref>THINK Magazine, "Of Science & Literature", 16 ta' Diċembru 2015.</ref> Fost ir-rumanzi tagħha hemm: * Fil-Firda l-Għażla (1981) * Il-Ħolma Mibjugħa (1982) * Ilkoll ta' Nisel Wieħed (1987) * Fiż-Żifna tal-Ibliet (1995) * Hija pparteċipat ukoll f'ġabriet ta' poeżija bħal Turġien (1983) * u Alfa (2000).<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> Ir-rumanz Ilkoll ta' Nisel Wieħed ġie tradott għall-[[Ingliż]] minn Antoinette Pace bit-titlu Bonds in the Mirror of Time u ppubblikat fl-2014.<ref>National Book Council, "Rena Balzan – recipient of the 2021 National Book Prize Lifetime Achievement Award", 2022.</ref> == Premjijiet == Fl-2021, Balzan ingħatat il-Premju għall-Kontribut tul il-Ħajja fil-Letteratura waqt il-[[Premju Nazzjonali tal-Ktieb]], bħala rikonoxximent tal-kontribut tagħha għal-letteratura Maltija.<ref>Times of Malta, "2021 National Book Prize winners announced", Diċembru 2021.</ref> == Referenzi == {{Referenzi}} 55uo0juepz7si4uh03ypmpg1ywpda1b 10 34791 333749 2026-11-05T18:03:20Z JovalQC 21720 Paġna ġdida: <includeonly>{{Infobox | child = {{{child|}}} | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{isem|{{PAGENAMEBASE}}}}y | headerstyle = background-color: #e0e8ff; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{bandiera|}}}|size=120px|alt=Bandiera}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{stemma|}}}|size=80px|alt=Stemma}} | caption = {{#if:{{{bandiera|}}}|Bandiera}} {{#if:{{{stemma|}}}|· Stemma}} | image2 = {{#invoke:Infobox... 333749 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | child = {{{child|}}} | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{isem|{{PAGENAMEBASE}}}}y | headerstyle = background-color: #e0e8ff; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{bandiera|}}}|size=120px|alt=Bandiera}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{stemma|}}}|size=80px|alt=Stemma}} | caption = {{#if:{{{bandiera|}}}|Bandiera}} {{#if:{{{stemma|}}}|· Stemma}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{mappa|}}}|size=250px|alt=Mappa}} | caption2 = {{{caption_mappa|}}} | header1 = Informazzjoni ġenerali | label2 = Isem nattiv | data2 = {{#if:{{{isem_nattiv|}}}|<span lang="{{{lingwa_isem_nattiv|}}}">{{{isem_nattiv}}}</span>}} | label3 = Pajjiż | data3 = {{{pajjiż|}}} | label4 = Kapitali | data4 = {{{kapitali|}}} | label5 = L-akbar belt | data5 = {{{akbar_belt|}}} | label6 = Lingwa uffiċjali | data6 = {{{lingwi_uffiċjali|}}} | label7 = Lingwi reġjonali | data7 = {{{lingwi_reġjonali|}}} | label8 = Ġentilizzju | data8 = {{{ġentilizzju|}}} | header9 = Jeografija u Demografija | label10 = Superfiċje | data10 = {{#if:{{{superfiċje|}}}|{{{superfiċje}}} km²}} | label11 = Popolazzjoni | data11 = {{#if:{{{popolazzjoni|}}}|{{{popolazzjoni}}} {{#if:{{{sena_popolazzjoni|}}}|({{{sena_popolazzjoni}}})}}}} | label12 = Densità | data12 = {{#if:{{{densità|}}}|{{{densità}}} ab./km²}} | header13 = Dettalji oħra | label14 = Munita | data14 = {{{munita|}}} | label15 = Żona orarja | data15 = {{{żona_orarja|}}} | label16 = Innu | data16 = {{{innu|}}} | label17 = Sit web | data17 = {{{sit_web|}}} }}</includeonly><noinclude> [[Kategorija:Mudelli ta' infobox]] </noinclude> kqj4yfrh0suxagkhlxtaxb3vlfxusgh 333759 333749 2026-11-05T19:52:33Z JovalQC 21720 333759 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox territorju | child = {{{child|}}} | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{isem|{{PAGENAMEBASE}}}}y | headerstyle = background-color: #e0e8ff; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{bandiera|}}}|size=120px|alt=Bandiera}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{stemma|}}}|size=80px|alt=Stemma}} | caption = {{#if:{{{bandiera|}}}|Bandiera}} {{#if:{{{stemma|}}}|· Stemma}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{mappa|}}}|size=250px|alt=Mappa}} | caption2 = {{{caption_mappa|}}} | header1 = Informazzjoni ġenerali | label2 = Isem nattiv | data2 = {{#if:{{{isem_nattiv|}}}|<span lang="{{{lingwa_isem_nattiv|}}}">{{{isem_nattiv}}}</span>}} | label3 = Pajjiż | data3 = {{{pajjiż|}}} | label4 = Kapitali | data4 = {{{kapitali|}}} | label5 = L-akbar belt | data5 = {{{akbar_belt|}}} | label6 = Lingwa uffiċjali | data6 = {{{lingwi_uffiċjali|}}} | label7 = Lingwi reġjonali | data7 = {{{lingwi_reġjonali|}}} | label8 = Ġentilizzju | data8 = {{{ġentilizzju|}}} | header9 = Jeografija u Demografija | label10 = Superfiċje | data10 = {{#if:{{{superfiċje|}}}|{{{superfiċje}}} km²}} | label11 = Popolazzjoni | data11 = {{#if:{{{popolazzjoni|}}}|{{{popolazzjoni}}} {{#if:{{{sena_popolazzjoni|}}}|({{{sena_popolazzjoni}}})}}}} | label12 = Densità | data12 = {{#if:{{{densità|}}}|{{{densità}}} ab./km²}} | header13 = Dettalji oħra | label14 = Munita | data14 = {{{munita|}}} | label15 = Żona orarja | data15 = {{{żona_orarja|}}} | label16 = Innu | data16 = {{{innu|}}} | label17 = Sit web | data17 = {{{sit_web|}}} }}</includeonly><noinclude> [[Kategorija:Mudelli ta' infobox]] </noinclude> djg9bwx51pzk2anec2sccwov0opa51r 333760 333759 2026-11-05T19:56:04Z JovalQC 21720 333760 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | child = {{{child|}}} | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{isem|{{PAGENAMEBASE}}}}y | headerstyle = background-color: #e0e8ff; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{bandiera|}}}|size=120px|alt=Bandiera}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{stemma|}}}|size=80px|alt=Stemma}} | caption = {{#if:{{{bandiera|}}}|Bandiera}} {{#if:{{{stemma|}}}|· Stemma}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{mappa|}}}|size=250px|alt=Mappa}} | caption2 = {{{caption_mappa|}}} | header1 = Informazzjoni ġenerali | label2 = Isem nattiv | data2 = {{#if:{{{isem_nattiv|}}}|<span lang="{{{lingwa_isem_nattiv|}}}">{{{isem_nattiv}}}</span>}} | label3 = Pajjiż | data3 = {{{pajjiż|}}} | label4 = Kapitali | data4 = {{{kapitali|}}} | label5 = L-akbar belt | data5 = {{{akbar_belt|}}} | label6 = Lingwa uffiċjali | data6 = {{{lingwi_uffiċjali|}}} | label7 = Lingwi reġjonali | data7 = {{{lingwi_reġjonali|}}} | label8 = Ġentilizzju | data8 = {{{ġentilizzju|}}} | header9 = Ġeografija u Demografija | label10 = Żona | data10 = {{#if:{{{Żona|}}}|{{{Żona}}} km²}} | label11 = Popolazzjoni | data11 = {{#if:{{{popolazzjoni|}}}|{{{popolazzjoni}}} {{#if:{{{sena_popolazzjoni|}}}|({{{sena_popolazzjoni}}})}}}} | label12 = Densità | data12 = {{#if:{{{densità|}}}|{{{densità}}} ab./km²}} | header13 = Dettalji oħra | label14 = Munita | data14 = {{{munita|}}} | label15 = Żona orarja | data15 = {{{żona_orarja|}}} | label16 = Mottu | data16 = {{{mottu|}} | label17 = Innu | data17 = {{{innu|}}} | label18 = Sit web | data18 = {{{sit_web|}}} }}</includeonly><noinclude> [[Kategorija:Mudelli ta' infobox]] </noinclude> mzmpbhgaqm4w9thkjqpojrhlvswcayv 333761 333760 2026-11-05T19:57:53Z JovalQC 21720 333761 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{isem|{{PAGENAMEBASE}}}}y | headerstyle = background-color: #e0e8ff; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{bandiera|}}}|size=120px|alt=Bandiera}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{stemma|}}}|size=80px|alt=Stemma}} | caption = {{#if:{{{bandiera|}}}|Bandiera}} {{#if:{{{stemma|}}}|· Stemma}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{mappa|}}}|size=250px|alt=Mappa}} | caption2 = {{{caption_mappa|}}} | header1 = Informazzjoni ġenerali | label2 = Isem nattiv | data2 = {{#if:{{{isem_nattiv|}}}|<span lang="{{{lingwa_isem_nattiv|}}}">{{{isem_nattiv}}}</span>}} | label3 = Pajjiż | data3 = {{{pajjiż|}}} | label4 = Kapitali | data4 = {{{kapitali|}}} | label5 = L-akbar belt | data5 = {{{akbar_belt|}}} | label6 = Lingwa uffiċjali | data6 = {{{lingwi_uffiċjali|}}} | label7 = Lingwi reġjonali | data7 = {{{lingwi_reġjonali|}}} | label8 = Ġentilizzju | data8 = {{{ġentilizzju|}}} | header9 = Ġeografija u Demografija | label10 = Żona | data10 = {{#if:{{{Żona|}}}|{{{Żona}}} km²}} | label11 = Popolazzjoni | data11 = {{#if:{{{popolazzjoni|}}}|{{{popolazzjoni}}} {{#if:{{{sena_popolazzjoni|}}}|({{{sena_popolazzjoni}}})}}}} | label12 = Densità | data12 = {{#if:{{{densità|}}}|{{{densità}}} ab./km²}} | header13 = Dettalji oħra | label14 = Munita | data14 = {{{munita|}}} | label15 = Żona orarja | data15 = {{{żona_orarja|}}} | label16 = Mottu | data16 = {{{mottu|}} | label17 = Innu | data17 = {{{innu|}}} | label18 = Sit web | data18 = {{{sit_web|}}} }}</includeonly><noinclude> [[Kategorija:Mudelli ta' infobox]] </noinclude> neba0b7w031s4x61vxdlhjkyls3hlky 333762 333761 2026-11-05T19:58:56Z JovalQC 21720 333762 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{isem|{{PAGENAMEBASE}}}} | headerstyle = background-color: #e0e8ff; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{bandiera|}}}|size=120px|alt=Bandiera}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{stemma|}}}|size=80px|alt=Stemma}} | caption = {{#if:{{{bandiera|}}}|Bandiera}} {{#if:{{{stemma|}}}|· Stemma}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{mappa|}}}|size=250px|alt=Mappa}} | caption2 = {{{caption_mappa|}}} | header1 = Informazzjoni ġenerali | label2 = Isem nattiv | data2 = {{#if:{{{isem_nattiv|}}}|<span lang="{{{lingwa_isem_nattiv|}}}">{{{isem_nattiv}}}</span>}} | label3 = Pajjiż | data3 = {{{pajjiż|}}} | label4 = Kapitali | data4 = {{{kapitali|}}} | label5 = L-akbar belt | data5 = {{{akbar_belt|}}} | label6 = Lingwa uffiċjali | data6 = {{{lingwi_uffiċjali|}}} | label7 = Lingwi reġjonali | data7 = {{{lingwi_reġjonali|}}} | label8 = Ġentilizzju | data8 = {{{ġentilizzju|}}} | header9 = Ġeografija u Demografija | label10 = Żona | data10 = {{#if:{{{Żona|}}}|{{{Żona}}} km²}} | label11 = Popolazzjoni | data11 = {{#if:{{{popolazzjoni|}}}|{{{popolazzjoni}}} {{#if:{{{sena_popolazzjoni|}}}|({{{sena_popolazzjoni}}})}}}} | label12 = Densità | data12 = {{#if:{{{densità|}}}|{{{densità}}} ab./km²}} | header13 = Dettalji oħra | label14 = Munita | data14 = {{{munita|}}} | label15 = Żona orarja | data15 = {{{żona_orarja|}}} | label16 = Mottu | data16 = {{{mottu|}} | label17 = Innu | data17 = {{{innu|}}} | label18 = Sit web | data18 = {{{sit_web|}}} }}</includeonly><noinclude> [[Kategorija:Mudelli ta' infobox]] </noinclude> 1qjcwpuwlguyok4oh5uq04gwkvr1ux7 333763 333762 2026-11-05T20:01:09Z JovalQC 21720 333763 wikitext text/x-wiki <table style="margin: 0 auto; float: none; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; font-size: 90%; border-collapse: collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="background-color: #e2d9f3; font-size: 120%; padding: 6px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;">{{{isem|{{{nom|{{PAGENAME}}}}}}}}</th> </tr> {{#if:{{{bandiera|}}}{{{emblema|}}}| <tr> <td colspan="2" style="padding: 8px; text-align: center;"> <table style="width: 100%; background: transparent; border: none; border-collapse: collapse;"> <tr> {{#if:{{{bandiera|}}}| <td style="text-align: center; vertical-align: bottom; padding: 0 4px;"> [[File:{{{bandiera}}}|110px|border]]<br/><small>Bandiera</small> </td> }} {{#if:{{{emblema|}}}| <td style="text-align: center; vertical-align: bottom; padding: 0 4px;"> [[File:{{{emblema}}}|80px]]<br/><small>Emblema</small> </td> }} </tr> </table> </td> </tr> }} {{#if:{{{motto|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; font-style: italic;"> <small>'''Motto'''</small><br/>{{{motto}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{innu|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;"> <small>'''Innu'''</small><br/>{{{innu}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{mappa|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 8px;">[[File:{{{mappa}}}|230px]]<br/><small>Mappa</small></td> </tr> }} <!-- En-tête : Ġeografija --> {{#if:{{{pajjiż|}}}{{{kapitali|}}}{{{l-ikbar_belt|}}}{{{lingwa|}}}{{{superfiċje|}}}{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Ġeografija</th> </tr> }} {{#if:{{{pajjiż|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px; width: 40%;">Pajjiż</th> <td style="padding: 5px;">{{{pajjiż}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{kapitali|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Kapitali</th> <td style="padding: 5px;">{{{kapitali}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{l-ikbar_belt|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">L-ikbar belt</th> <td style="padding: 5px;">{{{l-ikbar_belt}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lingwa|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Lingwa</th> <td style="padding: 5px;">{{{lingwa}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{superfiċje|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Superfiċje</th> <td style="padding: 5px;">{{{superfiċje}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Żona horarja</th> <td style="padding: 5px;">{{{żona_horarja}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Politika u Amministrazzjoni --> {{#if:{{{mexxej|}}}{{{titolu_mexxej|}}}{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Politika u Amministrazzjoni</th> </tr> }} {{#if:{{{mexxej|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">{{{titolu_mexxej|Mexxej}}}</th> <td style="padding: 5px;">{{{mexxej}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Korp leġiżlattiv</th> <td style="padding: 5px;">{{{korp_leġiżlattiv}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Demografija --> {{#if:{{{popolazzjoni|}}}{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Demografija</th> </tr> }} {{#if:{{{popolazzjoni|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Popolazzjoni</th> <td style="padding: 5px;">{{{popolazzjoni}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Densità</th> <td style="padding: 5px;">{{{densità}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{sit_web|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Sit elettroniku</th> <td style="padding: 5px;">{{{sit_web}}}</td> </tr> }} </table> 47bc1li4a9z3zju6ttk9ae1hvplc4xe 333764 333763 2026-11-05T20:02:38Z JovalQC 21720 333764 wikitext text/x-wiki <table style="margin: 0 auto; float: none; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; font-size: 90%; border-collapse: collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="background-color: #e2d9f3; font-size: 120%; padding: 6px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;">{{{isem|{{{nom|{{PAGENAME}}}}}}}}</th> </tr> {{#if:{{{bandiera|}}}{{{emblema|}}}| <tr> <td colspan="2" style="padding: 8px; text-align: center;"> <table style="width: 100%; background: transparent; border: none; border-collapse: collapse;"> <tr> {{#if:{{{bandiera|}}}| <td style="text-align: center; vertical-align: bottom; padding: 0 4px; border: none; background: transparent;"> [[File:{{{bandiera}}}|110px|border]]<br/><small>Bandiera</small> </td> }} {{#if:{{{emblema|}}}| <td style="text-align: center; vertical-align: bottom; padding: 0 4px; border: none; background: transparent;"> [[File:{{{emblema}}}|80px]]<br/><small>Emblema</small> </td> }} </tr> </table> </td> </tr> }} {{#if:{{{motto|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; font-style: italic;"> <small>'''Motto'''</small><br/>{{{motto}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{innu|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;"> <small>'''Innu'''</small><br/>{{{innu}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{mappa|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 8px;">[[File:{{{mappa}}}|230px]]<br/><small>Mappa</small></td> </tr> }} <!-- En-tête : Ġeografija --> {{#if:{{{pajjiż|}}}{{{kapitali|}}}{{{l-ikbar_belt|}}}{{{lingwa|}}}{{{superfiċje|}}}{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Ġeografija</th> </tr> }} {{#if:{{{pajjiż|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px; width: 40%;">Pajjiż</th> <td style="padding: 5px;">{{{pajjiż}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{kapitali|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Kapitali</th> <td style="padding: 5px;">{{{kapitali}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{l-ikbar_belt|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">L-ikbar belt</th> <td style="padding: 5px;">{{{l-ikbar_belt}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lingwa|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Lingwa</th> <td style="padding: 5px;">{{{lingwa}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{superfiċje|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Superfiċje</th> <td style="padding: 5px;">{{{superfiċje}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Żona horarja</th> <td style="padding: 5px;">{{{żona_horarja}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Politika u Amministrazzjoni --> {{#if:{{{mexxej|}}}{{{titolu_mexxej|}}}{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Politika u Amministrazzjoni</th> </tr> }} {{#if:{{{mexxej|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">{{{titolu_mexxej|Mexxej}}}</th> <td style="padding: 5px;">{{{mexxej}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Korp leġiżlattiv</th> <td style="padding: 5px;">{{{korp_leġiżlattiv}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Demografija --> {{#if:{{{popolazzjoni|}}}{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Demografija</th> </tr> }} {{#if:{{{popolazzjoni|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Popolazzjoni</th> <td style="padding: 5px;">{{{popolazzjoni}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Densità</th> <td style="padding: 5px;">{{{densità}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{sit_web|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Sit elettroniku</th> <td style="padding: 5px;">{{{sit_web}}}</td> </tr> }} </table> 7ng14nnyq3wj0jm5culb971vim8zt74 333765 333764 2026-11-05T20:05:19Z JovalQC 21720 333765 wikitext text/x-wiki <table style="margin: 0 auto; float: none; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; font-size: 90%; border-collapse: collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="background-color: #e2d9f3; font-size: 120%; padding: 6px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;">{{{isem|{{{nom|{{PAGENAME}}}}}}}}</th> </tr> {{#if:{{{bandiera|}}}{{{emblema|}}}| <tr> <td colspan="2" style="padding: 8px; text-align: center; border: none; background: transparent;"> <table style="width: 100%; background: transparent !important; border: 0 !important; border-collapse: collapse; box-shadow: none;"> <tr style="background: transparent !important; border: 0 !important;"> {{#if:{{{bandiera|}}}| <td style="text-align: center; vertical-align: bottom; padding: 0 4px; border: 0 !important; background: transparent !important;"> [[File:{{{bandiera}}}|110px|border]]<br/><small>Bandiera</small> </td> }} {{#if:{{{emblema|}}}| <td style="text-align: center; vertical-align: bottom; padding: 0 4px; border: 0 !important; background: transparent !important;"> [[File:{{{emblema}}}|80px]]<br/><small>Emblema</small> </td> }} </tr> </table> </td> </tr> }} {{#if:{{{motto|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; font-style: italic;"> <small>'''Motto'''</small><br/>{{{motto}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{innu|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;"> <small>'''Innu'''</small><br/>{{{innu}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{mappa|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 8px; border: none;">[[File:{{{mappa}}}|230px]]<br/><small>Mappa</small></td> </tr> }} <!-- En-tête : Ġeografija --> {{#if:{{{pajjiż|}}}{{{kapitali|}}}{{{l-ikbar_belt|}}}{{{lingwa|}}}{{{superfiċje|}}}{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Ġeografija</th> </tr> }} {{#if:{{{pajjiż|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px; width: 40%;">Pajjiż</th> <td style="padding: 5px;">{{{pajjiż}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{kapitali|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Kapitali</th> <td style="padding: 5px;">{{{kapitali}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{l-ikbar_belt|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">L-ikbar belt</th> <td style="padding: 5px;">{{{l-ikbar_belt}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lingwa|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Lingwa</th> <td style="padding: 5px;">{{{lingwa}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{superfiċje|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Superfiċje</th> <td style="padding: 5px;">{{{superfiċje}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Żona horarja</th> <td style="padding: 5px;">{{{żona_horarja}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Politika u Amministrazzjoni --> {{#if:{{{mexxej|}}}{{{titolu_mexxej|}}}{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Politika u Amministrazzjoni</th> </tr> }} {{#if:{{{mexxej|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">{{{titolu_mexxej|Mexxej}}}</th> <td style="padding: 5px;">{{{mexxej}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Korp leġiżlattiv</th> <td style="padding: 5px;">{{{korp_leġiżlattiv}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Demografija --> {{#if:{{{popolazzjoni|}}}{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Demografija</th> </tr> }} {{#if:{{{popolazzjoni|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Popolazzjoni</th> <td style="padding: 5px;">{{{popolazzjoni}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Densità</th> <td style="padding: 5px;">{{{densità}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{sit_web|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Sit elettroniku</th> <td style="padding: 5px;">{{{sit_web}}}</td> </tr> }} </table> 7ngci725uehi4xyq8m4oxf206tagb20 333766 333765 2026-11-05T20:06:23Z JovalQC 21720 333766 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{bandiera|}}}{{{emblema|}}}| <tr> <td colspan="2" style="padding: 8px; text-align: center; border: none; background: transparent;"> {{#if:{{{bandiera|}}}| <div style="display: inline-block; vertical-align: bottom; margin: 0 6px;"> [[File:{{{bandiera}}}|110px|border]]<br/><small>Bandiera</small> </div> }} {{#if:{{{emblema|}}}| <div style="display: inline-block; vertical-align: bottom; margin: 0 6px;"> [[File:{{{emblema}}}|80px]]<br/><small>Emblema</small> </div> }} </td> </tr> }} 777kya1qwhchn6c1x3gsftm0w4tx490 333767 333766 2026-11-05T20:14:06Z JovalQC 21720 333767 wikitext text/x-wiki <includeonly> <table class="infobox" style="width:25em; font-size:90%;"> <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:1.4em;"> {{{isem|{{PAGENAME}}}}} </th> </tr> {{#if:{{{bandiera|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center;"> [[Fajl:{{{bandiera}}}|frameless|upright=1.2]] </td> </tr> }} {{#if:{{{mappa|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center;"> [[Fajl:{{{mappa}}}|frameless|upright=1.2]] </td> </tr> }} {{#if:{{{isem_lokali|}}}| <tr><th>Isem lokali</th><td>{{{isem_lokali}}}</td></tr> }} {{#if:{{{tip|}}}| <tr><th>Tip</th><td>{{{tip}}}</td></tr> }} {{#if:{{{pajjiz|}}}| <tr><th>Pajjiż</th><td>{{{pajjiz}}}</td></tr> }} {{#if:{{{belt|}}}| <tr><th>Belt ewlenija</th><td>{{{belt}}}</td></tr> }} {{#if:{{{lingwi|}}}| <tr><th>Lingwi</th><td>{{{lingwi}}}</td></tr> }} {{#if:{{{abitanti|}}}| <tr><th>Abitanti</th><td>{{{abitanti}}}</td></tr> }} {{#if:{{{erja|}}}| <tr><th>Erja</th><td>{{{erja}}}</td></tr> }} {{#if:{{{popolazzjoni|}}}| <tr><th>Popolazzjoni</th><td>{{{popolazzjoni}}}</td></tr> }} {{#if:{{{densita|}}}| <tr><th>Densità tal-popolazzjoni</th><td>{{{densita}}}</td></tr> }} {{#if:{{{suddivizjonijiet|}}}| <tr><th>Suddiviżjonijiet</th><td>{{{suddivizjonijiet}}}</td></tr> }} {{#if:{{{status|}}}| <tr><th>Status</th><td>{{{status}}}</td></tr> }} {{#if:{{{sit|}}}| <tr><th>Sit uffiċjali</th><td>{{{sit}}}</td></tr> }} </table> </includeonly> <noinclude> {{Dokumentazzjoni}} </noinclude> ms5b0au4uifd7xe9o3ftw5fga0sgz8j 333768 333767 2026-11-05T20:20:29Z JovalQC 21720 333768 wikitext text/x-wiki <table style="margin: 0 auto; float: none; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; font-size: 90%; border-collapse: collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="background-color: #e2d9f3; font-size: 120%; padding: 6px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;">{{{isem|{{{nom|{{PAGENAME}}}}}}}}</th> </tr> {{#if:{{{bandiera|}}}{{{emblema|}}}| <tr> <td colspan="2" style="padding: 8px; text-align: center; border: none; background: transparent;"> {{#if:{{{bandiera|}}}| <div style="display: inline-block; vertical-align: bottom; margin: 0 6px;"> [[File:{{{bandiera}}}|110px|border]]<br/><small>Bandiera</small> </div> }} {{#if:{{{emblema|}}}| <div style="display: inline-block; vertical-align: bottom; margin: 0 6px;"> [[File:{{{emblema}}}|80px]]<br/><small>Emblema</small> </div> }} </td> </tr> }} {{#if:{{{motto|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; font-style: italic;"> <small>'''Motto'''</small><br/>{{{motto}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{innu|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;"> <small>'''Innu'''</small><br/>{{{innu}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{mappa|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 8px;">[[File:{{{mappa}}}|230px]]<br/><small>Mappa</small></td> </tr> }} <!-- En-tête : Ġeografija --> {{#if:{{{pajjiż|}}}{{{kapitali|}}}{{{l-ikbar_belt|}}}{{{lingwa|}}}{{{superfiċje|}}}{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Ġeografija</th> </tr> }} {{#if:{{{pajjiż|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px; width: 40%;">Pajjiż</th> <td style="padding: 5px;">{{{pajjiż}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{kapitali|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Kapitali</th> <td style="padding: 5px;">{{{kapitali}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{l-ikbar_belt|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">L-ikbar belt</th> <td style="padding: 5px;">{{{l-ikbar_belt}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lingwa|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Lingwa</th> <td style="padding: 5px;">{{{lingwa}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{superfiċje|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Superfiċje</th> <td style="padding: 5px;">{{{superfiċje}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Żona horarja</th> <td style="padding: 5px;">{{{żona_horarja}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Politika u Amministrazzjoni --> {{#if:{{{mexxej|}}}{{{titolu_mexxej|}}}{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Politika u Amministrazzjoni</th> </tr> }} {{#if:{{{mexxej|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">{{{titolu_mexxej|Mexxej}}}</th> <td style="padding: 5px;">{{{mexxej}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Korp leġiżlattiv</th> <td style="padding: 5px;">{{{korp_leġiżlattiv}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Demografija --> {{#if:{{{popolazzjoni|}}}{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Demografija</th> </tr> }} {{#if:{{{popolazzjoni|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Popolazzjoni</th> <td style="padding: 5px;">{{{popolazzjoni}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Densità</th> <td style="padding: 5px;">{{{densità}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{sit_web|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Sit elettroniku</th> <td style="padding: 5px;">{{{sit_web}}}</td> </tr> }} </table> n15gcm3p1hqnb7e4ves2akw7xufpbu2 333769 333768 2026-11-05T20:22:47Z JovalQC 21720 333769 wikitext text/x-wiki <table style="margin: 0 auto; float: none; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; font-size: 90%; border-collapse: collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="background-color: #e2d9f3; font-size: 120%; padding: 6px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;">{{{isem|{{{nom|{{PAGENAME}}}}}}}}</th> </tr> {{#if:{{{bandiera|}}}{{{emblema|}}}| <tr> <td colspan="2" style="padding: 8px; text-align: center; border: none; background: transparent;"> <div style="display: flex; justify-content: center; align-items: flex-end; gap: 12px; width: 100%;"> {{#if:{{{bandiera|}}}| <div style="text-align: center;"> [[File:{{{bandiera}}}|110px|border]]<br/><small>Bandiera</small> </div> }} {{#if:{{{emblema|}}}| <div style="text-align: center;"> [[File:{{{emblema}}}|80px]]<br/><small>Emblema</small> </div> }} </div> </td> </tr> }} {{#if:{{{motto|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; font-style: italic;"> <small>'''Motto'''</small><br/>{{{motto}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{innu|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;"> <small>'''Innu'''</small><br/>{{{innu}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{mappa|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 8px;">[[File:{{{mappa}}}|230px]]<br/><small>Mappa</small></td> </tr> }} <!-- En-tête : Ġeografija --> {{#if:{{{pajjiż|}}}{{{kapitali|}}}{{{l-ikbar_belt|}}}{{{lingwa|}}}{{{superfiċje|}}}{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Ġeografija</th> </tr> }} {{#if:{{{pajjiż|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px; width: 40%;">Pajjiż</th> <td style="padding: 5px;">{{{pajjiż}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{kapitali|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Kapitali</th> <td style="padding: 5px;">{{{kapitali}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{l-ikbar_belt|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">L-ikbar belt</th> <td style="padding: 5px;">{{{l-ikbar_belt}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lingwa|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Lingwa</th> <td style="padding: 5px;">{{{lingwa}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{superfiċje|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Superfiċje</th> <td style="padding: 5px;">{{{superfiċje}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Żona horarja</th> <td style="padding: 5px;">{{{żona_horarja}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Politika u Amministrazzjoni --> {{#if:{{{mexxej|}}}{{{titolu_mexxej|}}}{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Politika u Amministrazzjoni</th> </tr> }} {{#if:{{{mexxej|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">{{{titolu_mexxej|Mexxej}}}</th> <td style="padding: 5px;">{{{mexxej}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Korp leġiżlattiv</th> <td style="padding: 5px;">{{{korp_leġiżlattiv}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Demografija --> {{#if:{{{popolazzjoni|}}}{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Demografija</th> </tr> }} {{#if:{{{popolazzjoni|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Popolazzjoni</th> <td style="padding: 5px;">{{{popolazzjoni}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Densità</th> <td style="padding: 5px;">{{{densità}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{sit_web|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Sit elettroniku</th> <td style="padding: 5px;">{{{sit_web}}}</td> </tr> }} </table> n6l7r7jujnams8f5hjv67qpw0k06be6 333770 333769 2026-11-05T20:23:51Z JovalQC 21720 333770 wikitext text/x-wiki <table style="margin: 0 auto; float: none; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; font-size: 90%; border-collapse: collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="background-color: #e2d9f3; font-size: 120%; padding: 6px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;">{{{isem|{{{nom|{{PAGENAME}}}}}}}}</th> </tr> {{#if:{{{bandiera|}}}{{{emblema|}}}| <tr> <td colspan="2" style="padding: 8px; text-align: center; border: none; background: transparent;"> <div style="display: flex; justify-content: center; align-items: flex-end; gap: 15px; width: 100%;"> {{#if:{{{bandiera|}}}| <div style="text-align: center; border: none; background: transparent; padding: 0;"> [[File:{{{bandiera}}}|110px|border]]<br/><small>Bandiera</small> </div> }} {{#if:{{{emblema|}}}| <div style="text-align: center; border: none; background: transparent; padding: 0;"> [[File:{{{emblema}}}|80px]]<br/><small>Emblema</small> </div> }} </div> </td> </tr> }} {{#if:{{{motto|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; font-style: italic;"> <small>'''Motto'''</small><br/>{{{motto}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{innu|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;"> <small>'''Innu'''</small><br/>{{{innu}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{mappa|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 8px;">[[File:{{{mappa}}}|230px]]<br/><small>Mappa</small></td> </tr> }} <!-- En-tête : Ġeografija --> {{#if:{{{pajjiż|}}}{{{kapitali|}}}{{{l-ikbar_belt|}}}{{{lingwa|}}}{{{superfiċje|}}}{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Ġeografija</th> </tr> }} {{#if:{{{pajjiż|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px; width: 40%;">Pajjiż</th> <td style="padding: 5px;">{{{pajjiż}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{kapitali|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Kapitali</th> <td style="padding: 5px;">{{{kapitali}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{l-ikbar_belt|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">L-ikbar belt</th> <td style="padding: 5px;">{{{l-ikbar_belt}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lingwa|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Lingwa</th> <td style="padding: 5px;">{{{lingwa}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{superfiċje|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Superfiċje</th> <td style="padding: 5px;">{{{superfiċje}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Żona horarja</th> <td style="padding: 5px;">{{{żona_horarja}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Politika u Amministrazzjoni --> {{#if:{{{mexxej|}}}{{{titolu_mexxej|}}}{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Politika u Amministrazzjoni</th> </tr> }} {{#if:{{{mexxej|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">{{{titolu_mexxej|Mexxej}}}</th> <td style="padding: 5px;">{{{mexxej}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Korp leġiżlattiv</th> <td style="padding: 5px;">{{{korp_leġiżlattiv}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Demografija --> {{#if:{{{popolazzjoni|}}}{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Demografija</th> </tr> }} {{#if:{{{popolazzjoni|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Popolazzjoni</th> <td style="padding: 5px;">{{{popolazzjoni}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Densità</th> <td style="padding: 5px;">{{{densità}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{sit_web|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Sit elettroniku</th> <td style="padding: 5px;">{{{sit_web}}}</td> </tr> }} </table> 3inxqzbowdcelp210926rlosnj8spge 333771 333770 2026-11-05T20:25:43Z JovalQC 21720 333771 wikitext text/x-wiki <table style="margin: 0 auto; float: none; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; font-size: 90%; border-collapse: collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="background-color: #e2d9f3; font-size: 120%; padding: 6px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;">{{{isem|{{{nom|{{PAGENAME}}}}}}}}</th> </tr> {{#if:{{{bandiera|}}}{{{emblema|}}}| <tr> <td colspan="2" style="padding: 8px; text-align: center; border: none; background: transparent;"> <div style="display: flex; justify-content: center; align-items: flex-end; gap: 15px; width: 100%;"> {{#if:{{{bandiera|}}}| <div style="text-align: center; border: none; background: transparent; padding: 0;"> [[File:{{{bandiera}}}|110px]]<br/><small>Bandiera</small> </div> }} {{#if:{{{emblema|}}}| <div style="text-align: center; border: none; background: transparent; padding: 0;"> [[File:{{{emblema}}}|80px]]<br/><small>Emblema</small> </div> }} </div> </td> </tr> }} {{#if:{{{motto|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; font-style: italic;"> <small>'''Motto'''</small><br/>{{{motto}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{innu|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;"> <small>'''Innu'''</small><br/>{{{innu}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{mappa|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align: center; padding: 8px;">[[File:{{{mappa}}}|230px]]<br/><small>Mappa</small></td> </tr> }} <!-- En-tête : Ġeografija --> {{#if:{{{pajjiż|}}}{{{kapitali|}}}{{{l-ikbar_belt|}}}{{{lingwa|}}}{{{superfiċje|}}}{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Ġeografija</th> </tr> }} {{#if:{{{pajjiż|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px; width: 40%;">Pajjiż</th> <td style="padding: 5px;">{{{pajjiż}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{kapitali|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Kapitali</th> <td style="padding: 5px;">{{{kapitali}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{l-ikbar_belt|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">L-ikbar belt</th> <td style="padding: 5px;">{{{l-ikbar_belt}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lingwa|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Lingwa</th> <td style="padding: 5px;">{{{lingwa}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{superfiċje|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Superfiċje</th> <td style="padding: 5px;">{{{superfiċje}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{żona_horarja|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Żona horarja</th> <td style="padding: 5px;">{{{żona_horarja}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Politika u Amministrazzjoni --> {{#if:{{{mexxej|}}}{{{titolu_mexxej|}}}{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Politika u Amministrazzjoni</th> </tr> }} {{#if:{{{mexxej|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">{{{titolu_mexxej|Mexxej}}}</th> <td style="padding: 5px;">{{{mexxej}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{korp_leġiżlattiv|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Korp leġiżlattiv</th> <td style="padding: 5px;">{{{korp_leġiżlattiv}}}</td> </tr> }} <!-- En-tête : Demografija --> {{#if:{{{popolazzjoni|}}}{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f3edf8;"> <th colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; font-size: 95%;">Demografija</th> </tr> }} {{#if:{{{popolazzjoni|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Popolazzjoni</th> <td style="padding: 5px;">{{{popolazzjoni}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{densità|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Densità</th> <td style="padding: 5px;">{{{densità}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{sit_web|}}}| <tr style="border-top: 1px solid #a2a9b1;"> <th style="text-align: left; padding: 5px;">Sit elettroniku</th> <td style="padding: 5px;">{{{sit_web}}}</td> </tr> }} </table> epqozv3wydwq7oqwq33y7sx77xlm4ae 0 34792 333750 2026-11-05T19:06:50Z EnriqueTabone 15661 Introduction 333750 wikitext text/x-wiki '''Philip Farrugia Randon''' (1949 – 5 ta' Frar 2026) kien avukat, kittieb, poeta, artist tal-akwarell u studjuż Malti. Huwa kien magħruf għall-kontribut tiegħu fil-qasam tal-letteratura, l-arti, l-istorja u x-xandir f'Malta. Kien ukoll personalità attiva fil-ħajja kulturali u fil-ħidma volontarja u karitattiva. by4hawt1uej9bi5f9wskcw5umxptmxr 333751 333750 2026-11-05T19:10:44Z EnriqueTabone 15661 Citation 333751 wikitext text/x-wiki '''Philip Farrugia Randon''' (1949 – 5 ta' Frar 2026) kien avukat, kittieb, poeta, artist tal-akwarell u studjuż Malti. Huwa kien magħruf għall-kontribut tiegħu fil-qasam tal-letteratura, l-arti, l-istorja u x-xandir f'Malta. Kien ukoll personalità attiva fil-ħajja kulturali u fil-ħidma volontarja u karitattiva.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/dedicated-patriot-philip-farrugia-randon-dies.1123612|titlu=Philip Farrugia Randon, 'dedicated patriot' and creator of Puttinu, dies aged 76|kunjom=Malta|isem=Times Of|data=2026-02-05|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> cwc6yqgkac0b2u1eiht8flqrm2t7n3e 333752 333751 2026-11-05T19:13:08Z Sabby-01! 29201 Linked 333752 wikitext text/x-wiki '''Philip Farrugia Randon''' (1949 – 5 ta' Frar 2026) kien avukat, kittieb, poeta, artist tal-akwarell u studjuż [[Maltin|Malti]]. Huwa kien magħruf għall-kontribut tiegħu fil-qasam tal-letteratura, l-arti, l-istorja u x-xandir f'Malta. Kien ukoll personalità attiva fil-ħajja kulturali u fil-ħidma volontarja u karitattiva.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/dedicated-patriot-philip-farrugia-randon-dies.1123612|titlu=Philip Farrugia Randon, 'dedicated patriot' and creator of Puttinu, dies aged 76|kunjom=Malta|isem=Times Of|data=2026-02-05|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> o1a854av88cdynfj27pawal5274na42 333753 333752 2026-11-05T19:15:43Z BolekLolekReksio 29202 Link 333753 wikitext text/x-wiki '''Philip Farrugia Randon''' (1949 – 5 ta' Frar 2026) kien avukat, kittieb, poeta, artist tal-akwarell u studjuż [[Maltin|Malti]]. Huwa kien magħruf għall-kontribut tiegħu fil-qasam tal-letteratura, l-arti, l-istorja u x-xandir [[Malta|f'Malta]]. Kien ukoll personalità attiva fil-ħajja kulturali u fil-ħidma volontarja u karitattiva.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/dedicated-patriot-philip-farrugia-randon-dies.1123612|titlu=Philip Farrugia Randon, 'dedicated patriot' and creator of Puttinu, dies aged 76|kunjom=Malta|isem=Times Of|data=2026-02-05|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> 0l5dijg45t3u94n6q5y5wlwyzuv8vh5 333754 333753 2026-11-05T19:20:05Z EnriqueTabone 15661 new heading 333754 wikitext text/x-wiki '''Philip Farrugia Randon''' (1949 – 5 ta' Frar 2026) kien avukat, kittieb, poeta, artist tal-akwarell u studjuż [[Maltin|Malti]]. Huwa kien magħruf għall-kontribut tiegħu fil-qasam tal-letteratura, l-arti, l-istorja u x-xandir [[Malta|f'Malta]]. Kien ukoll personalità attiva fil-ħajja kulturali u fil-ħidma volontarja u karitattiva.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/dedicated-patriot-philip-farrugia-randon-dies.1123612|titlu=Philip Farrugia Randon, 'dedicated patriot' and creator of Puttinu, dies aged 76|kunjom=Malta|isem=Times Of|data=2026-02-05|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Ħajja u edukazzjoni == 0b3qtzaaya90m61b2ir6mzyn9u9xmj0 333755 333754 2026-11-05T19:21:02Z EnriqueTabone 15661 /* Ħajja u edukazzjoni */ added more content 333755 wikitext text/x-wiki '''Philip Farrugia Randon''' (1949 – 5 ta' Frar 2026) kien avukat, kittieb, poeta, artist tal-akwarell u studjuż [[Maltin|Malti]]. Huwa kien magħruf għall-kontribut tiegħu fil-qasam tal-letteratura, l-arti, l-istorja u x-xandir [[Malta|f'Malta]]. Kien ukoll personalità attiva fil-ħajja kulturali u fil-ħidma volontarja u karitattiva.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/dedicated-patriot-philip-farrugia-randon-dies.1123612|titlu=Philip Farrugia Randon, 'dedicated patriot' and creator of Puttinu, dies aged 76|kunjom=Malta|isem=Times Of|data=2026-02-05|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Ħajja u edukazzjoni == Farrugia Randon twieled fl-1949. Studja n-nutara u ggradwa bħala nutar fl-1972, u fis-sena ta' wara kiseb id-dottorat fil-liġi mill-Università ta' Malta. Matul il-karriera professjonali tiegħu ħadem fil-qasam legali, b'esperjenza partikolari fil-qasam tal-liġi bankarja. m5xequ51koelifec5jxoqkyntj4ov0t 333756 333755 2026-11-05T19:22:10Z EnriqueTabone 15661 Referenzi 333756 wikitext text/x-wiki '''Philip Farrugia Randon''' (1949 – 5 ta' Frar 2026) kien avukat, kittieb, poeta, artist tal-akwarell u studjuż [[Maltin|Malti]]. Huwa kien magħruf għall-kontribut tiegħu fil-qasam tal-letteratura, l-arti, l-istorja u x-xandir [[Malta|f'Malta]]. Kien ukoll personalità attiva fil-ħajja kulturali u fil-ħidma volontarja u karitattiva.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/dedicated-patriot-philip-farrugia-randon-dies.1123612|titlu=Philip Farrugia Randon, 'dedicated patriot' and creator of Puttinu, dies aged 76|kunjom=Malta|isem=Times Of|data=2026-02-05|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Ħajja u edukazzjoni == Farrugia Randon twieled fl-1949. Studja n-nutara u ggradwa bħala nutar fl-1972, u fis-sena ta' wara kiseb id-dottorat fil-liġi mill-Università ta' Malta. Matul il-karriera professjonali tiegħu ħadem fil-qasam legali, b'esperjenza partikolari fil-qasam tal-liġi bankarja. == Referenzi == qxni67kks0kl72yl831lpb6ywvi3t84 333758 333756 2026-11-05T19:35:43Z EnriqueTabone 15661 Infobox 333758 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Philip Farrugia Randon''' (1949 – 5 ta' Frar 2026) kien avukat, kittieb, poeta, artist tal-akwarell u studjuż [[Maltin|Malti]]. Huwa kien magħruf għall-kontribut tiegħu fil-qasam tal-letteratura, l-arti, l-istorja u x-xandir [[Malta|f'Malta]]. Kien ukoll personalità attiva fil-ħajja kulturali u fil-ħidma volontarja u karitattiva.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/dedicated-patriot-philip-farrugia-randon-dies.1123612|titlu=Philip Farrugia Randon, 'dedicated patriot' and creator of Puttinu, dies aged 76|kunjom=Malta|isem=Times Of|data=2026-02-05|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Ħajja u edukazzjoni == Farrugia Randon twieled fl-1949. Studja n-nutara u ggradwa bħala nutar fl-1972, u fis-sena ta' wara kiseb id-dottorat fil-liġi mill-Università ta' Malta. Matul il-karriera professjonali tiegħu ħadem fil-qasam legali, b'esperjenza partikolari fil-qasam tal-liġi bankarja. == Referenzi == ignm2cnw5xm5yrcmj5tjbi9u207k05o 333775 333758 2026-11-05T23:46:11Z EnriqueTabone 15661 Referenza 333775 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Philip Farrugia Randon''' (1949 – 5 ta' Frar 2026) kien avukat, kittieb, poeta, artist tal-akwarell u studjuż [[Maltin|Malti]]. Huwa kien magħruf għall-kontribut tiegħu fil-qasam tal-letteratura, l-arti, l-istorja u x-xandir [[Malta|f'Malta]]. Kien ukoll personalità attiva fil-ħajja kulturali u fil-ħidma volontarja u karitattiva.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/dedicated-patriot-philip-farrugia-randon-dies.1123612|titlu=Philip Farrugia Randon, 'dedicated patriot' and creator of Puttinu, dies aged 76|kunjom=Malta|isem=Times Of|data=2026-02-05|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Ħajja u edukazzjoni == Farrugia Randon twieled fl-1949. Studja n-nutara u ggradwa bħala nutar fl-1972, u fis-sena ta' wara kiseb id-dottorat fil-liġi mill-Università ta' Malta. Matul il-karriera professjonali tiegħu ħadem fil-qasam legali, b'esperjenza partikolari fil-qasam tal-liġi bankarja.<ref>{{Ċita web|url=https://orderofmalta.mt/v1/publications/Authors/farrugiarandonp.htm|titlu=Order of Malta - Publications - Maltese Association|sit=orderofmalta.mt|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Referenzi == r4x44rffwsfg5cqeuf8z6mu4qhjlemm 333777 333775 2026-11-05T23:48:02Z EnriqueTabone 15661 Karriera letterarja u artistika 333777 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Philip Farrugia Randon''' (1949 – 5 ta' Frar 2026) kien avukat, kittieb, poeta, artist tal-akwarell u studjuż [[Maltin|Malti]]. Huwa kien magħruf għall-kontribut tiegħu fil-qasam tal-letteratura, l-arti, l-istorja u x-xandir [[Malta|f'Malta]]. Kien ukoll personalità attiva fil-ħajja kulturali u fil-ħidma volontarja u karitattiva.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/dedicated-patriot-philip-farrugia-randon-dies.1123612|titlu=Philip Farrugia Randon, 'dedicated patriot' and creator of Puttinu, dies aged 76|kunjom=Malta|isem=Times Of|data=2026-02-05|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Ħajja u edukazzjoni == Farrugia Randon twieled fl-1949. Studja n-nutara u ggradwa bħala nutar fl-1972, u fis-sena ta' wara kiseb id-dottorat fil-liġi mill-Università ta' Malta. Matul il-karriera professjonali tiegħu ħadem fil-qasam legali, b'esperjenza partikolari fil-qasam tal-liġi bankarja.<ref>{{Ċita web|url=https://orderofmalta.mt/v1/publications/Authors/farrugiarandonp.htm|titlu=Order of Malta - Publications - Maltese Association|sit=orderofmalta.mt|data-aċċess=2026-11-05}}</ref> == Karriera letterarja u artistika == Farrugia Randon ippubblika diversi kotba u artikli dwar il-liġi, l-arti u l-istorja. Fost ix-xogħlijiet tiegħu hemm ''Aspects of Maltese Law for Bankers'', ''The Word of the Court'', ''Turner's Malta Watercolour'', ''Caravaggio in Malta'', ''Caravaggio, Knight of Malta'' u ''How to Look at Caravaggio''.<ref name=":1" /> Huwa kien ukoll artist tal-akwarell u esebixxa x-xogħlijiet tiegħu f'diversi pajjiżi. Studja r-restawr ta' pitturi taż-żejt fuq it-tila f'Firenze u kellu interess speċjali fl-artisti Caravaggio u J. M. W. Turner.<ref name=":1" /> == Referenzi == e92axrlcuwidiwit4r85kt4r0v2npf2