Biquipédia
mwlwiki
https://mwl.wikipedia.org/wiki/Biquip%C3%A9dia:P%C3%A1igina_percipal
MediaWiki 1.47.0-wmf.1
first-letter
Multimédia
Special
Cumbersa
Outelizador(a)
Cumbersa outelizador(a)
Biquipédia
Cumbersa Biquipédia
Fexeiro
Cumbersa fexeiro
Biqui
Cumbersa Biqui
Modelo
Cumbersa modelo
Ajuda
Cumbersa ajuda
Catadorie
Cumbersa catadorie
Portal
Cumbersa portal
TimedText
TimedText talk
Módulo
Cumbersa módulo
Evento
Evento Discussão
Xá
0
342
106730
106560
2026-05-09T10:48:37Z
~2026-28068-36
15235
Uuu
106730
wikitext
text/x-wiki
[[Fexeiro:Tea Cup.jpg|thumb|250px|Ua [[xabena]] cun xá.]]
L '''xá''' ye ua bubida purparada atrabeç de la [[anfuson]] de [[fuolhas]], [[flores]], [[raízes]] de xá, ó [[Camellia sinensis]]. Giralmente ye purparada cun [[auga]] caliente. Cada bariadade ganha un sabor defenido de acuordo cul porcessamiento outelizado, que puode ancluir [[ouxidaçon]], [[fermentaçon]], i l cuntato cun outras [[yerba]]s, [[speciaries]] i [[fruitos]].
La palabra "xá" ye tamien ousada popularmente para refrenciar qualquier anfuson de fruitos, fuolhas, raízes ó yerbas cumo la [[maçanielha]] ó la [[cidreira]], mesmo nun cuntendo fuolhas de xá (ber [[tisana]]).
Este artigo trata, assi i todo, solo subre l berdadeiro xá.
== Cultibo ==
[[Fexeiro:Malaysia-tea plantation.jpg|thumbnail|250px|right|Plantaçon de xá na Malásia.]]
Natibo de regiones [[subtropical]]es cun clima de [[monçon]]es, l xá tamien ye cultibado an climas [[tropical]]es, oubtendo maior éisito an regiones de alta [[altitude]]. Cantitatibamente, de las cerca de 3.000.000 de [[tonelada]]s porduzidas anualmente, metade ye porduzida pula [[China]] i [[Índia]], an porporçones eiguales. 60% de l restro ye porduzido pul [[Quénia]], [[Turquie]], [[Andonésia]] i [[Sri Lhanka]]. Na [[Ouropa]] solo ye cultibado ne ls [[Açores]], adonde son porduzidas anualmente cerca de 40 toneladas.
An todas las regiones pordutoras, l cultibo ye aparecido, outelizando arbles podadas, para ajudar la colheita, i relatibamente moças, sendo sustituídas quando ampéçan a perder pordutibidade, cun cerca de 50 anhos. Notables cachos ancluen l Gyokuro, [[xá berde]] japonés, portegido de l sol durante l cultibo, i l [[Pu-erh]], tradecional xá de l sudoeste de la China, que outeliza arbles cun dezenas de metros i cientos de anhos, muitas deilhas dahs i salbaiges.
[[Fexeiro:Tea bush.jpg|left|thumbnail|Arbusto de xá]]
=== Cultibo an Pertual ===
Pertual tubo dues primazies an relaçon a la antroduçon de l xá na [[Ouropa]]. A de la antroduçon de l cunsumo de xá i la antroduçon, an 1750, de l cultibo de l xá. Fúrun porduzidos, na [[Ilha de San Miguel]] an zonas de micro-clima cumo Porto Formoso i Capielhas, 10 kg de xá negro i 8 kg de xá berde. Inda assi serie solo un seclo depuis que, cula chegada de mano de obra specializada, la porduçon se tornarie cunsequente, passando a haber ua apuosta na andustrializaçon de l porcessamiento passado apanha de las fuolhas.
De notar que atualmente l xá porduzido ne ls [[Açores]], sob las marcas Gorreana i Porto Formoso, ye cunsidrado un xá biológico, l que an muitos mercados proboca ua eideia de nobidade que nun ye de todo fatual. L porcessamiento deste, zde l cuidado de ls arbustos até a la colheita, ye l mesmo hai 250 anhos. Este xá ten praticamente toda la sue porduçon dibedida antre la region de l Açores, la quemunidade de la ilha na diáspora i l [[Reino Ounido]].
== Porcessamiento de l xá ==
Ls quatro tipos de xá son çtinguibles pul sou porcessamiento. ''Camellia sinensis'' ye un arbusto siempre berde an que las fuolhas, se nun son lhougo secas depuis de apanhadas, debrebe ampéçan a ouxidar. Este porcesso lhembra la maltizaçon de la cebada; las fuolhas quédan als poucos scuras, assi que la [[clorofila]] se quebra. L porcesso seguinte ne l porcessamiento ye parar l porcesso de ouxidaçon nun stado predetreminado remobendo la auga de las fuolhas bie calecimento. La palabra ''[[fermentaçon]]'' ye frequente i erroneamente ousado para çcrebir este porcesso, mesmo que na berdade nanhue berdadeira fermentaçon acunteça (ó seia, l porcesso nun ye digerido por microurganismos).
L xá ye tradecionalmente classeficado an quatro grupos percipales baseados ne l grau de ''ouxidaçon'':
* [[Xá branco]]: fuolhas moças (nuobos botones que crecírun) que nun sofrírun eifeitos de ouxidaçon; ls botones puoden star scudados de la luç de l sol para prebenir la formaçon de clorofila.
* [[Xá berde]]: la ouxidaçon ye parada pula aplicaçon de la calor, quier atrabeç de [[oupor]], un método tradecional japonés, ó an bandeijas calientes — l método tradecional chinés).
* [[Oolong (xá)|Oolong]] (烏龍茶): cuja ouxidaçon ye parada algures antre l xá berde i l xá negro.
* [[Xá negro]]: ouxidaçon sustancial. La traduçon lhiteral de la palabra chinesa ye ''xá burmeilho'', l que puode ser ousado antre ls fanas de xá.
* bariaçones pouco quemuns: stan çponibles bárias perparaçones de xá que nun se anquádran na nomenclatura ousual.
** [[Pu-erh]] (普洱茶): eirroneamente cunsidrado cumo ua subclasse de xá negro, pu-erh ye un porduto mui ambulgar. L Pu-erh ye un xá fermentado i ambelhecido (puode tener mais de 50 anhos), por bezes, çcrito cumo duplamente fermentado, sendo la segunda "fermentaçon" resultado de la açon de batérias. Eisiste un método moderno de acelarar l ambelhecimiento natural que porduç pu-erh de menor qualidade, chamado pu-erh cozinado, que ye bendido frequentemente an saquitos. L pu-erh tradecional ye cunserbado an forma de "tijolo" ó outras formas (las fuolhas de xá depuis de tratadas son prensadas an moldes). Este ye l mais apreciado de todos ls xás na China, sendo catalogado an funçon de la culidade de las fuolhas i de l anho de porduçon, tal cumo un bun bino ne l oucidente, i ye l xá normalmente outelizado para la cerimónia de xá chinesa (Kung Fu Cha). Para purparar la anfuson usa-se auga mui caliente ó até mesmo a ferber (ls [[Tibete|tibetanos]] son coincidos por deixá-los a ferber durante la nuite). L Pu-erh ye cunsidrado cumo un xá medecinal na [[China]].
** [[Xá amarielho]]: ye ousado cumo un nome de xá de alta culidade serbido na corte amperial, ó dun xá special porcessado aparecido al xá berde, mais cun ua fase de secaige mais demorada.
** [[Chong Cha]] (虫茶): lhiteralmente "''xá caliente''", esta espece ye feita a partir de sementes de botones de xá an beç de fuolhas. Ye ousado na medecina chinesa para lhidar cul calor de l [[berano]] bien cumo para tratar sintomas de gripe.
** [[Kukicha]] ó ''xá de ambierno'': feita de galhos i fuolhas bielhas [[twig]] podadas de la planta de xá durante la época drumente i tostado a seco debaixo de l fuogo. Ye popular na medecina tradecional [[japon]]esa i na dieta [[macrobiótica]].
** [[Lapsang souchong]] (正山小种 ó 烟小种) de [[Fujian]], China, ye un xá negro fumado, esto ye, secado ousando fogueiras de pino.
** [[Xá Rize]]: xá negro fuorte, porduzido na [[Turquie]], cun un sabor çtinto i perparaçon specífica, ancluindo pré-calecimento, serbido cun açucre.
== Porcessamiento de l xá negro ==
L xá negro ye processado de dues formas, an ''CTC'' (''Crush, Telar, Curl'' — Smagamento, Rasgo, Anrolamento) ó ''ourtodoxo'', esto ye, an fuolhas anteiras.
L método CTC ye ousado para fuolhas de baixa culidade que acában an saquitos de xá i son porcessados por máquinas. Este método ye eifeciente para porduzir un porduto a partir de fuolhas de culidade média ó baixa. L porcessamiento manual ye ousado para xás de culidade eilebada. Este stilo de porcessamiento ortodoxo resulta nun xá de culidade eilebada percurado por muitos conhecedores i apreciadores de xá.
== Bariadades ==
L xá negro porduzido fuora de la China toma normalmente l nome de la region de ourige: [[Darjeling]], [[Assan]], [[Ceilon]], antre outras. Na China, l xá negro mais famoso ye probablemente l Kemun, mais eisisten muitas outras bariadades. La maiorie de l xás berdes, assi i todo, son porduzidos na China i Japon i por esso mantubírun l sou nome an japonés ó chinés tradecional: [[Genmaicha]] (玄米茶), [[Houjicha]] (焙じ茶), [[Pouchong]] (包種茶), etc. L xá berde i l xá negro ténen antiouxidantes, mais de tipos defrentes. L xá berde ye mais rico an catequinas, specialmente l galato de eipigalhocatequina, anquanto que l xá negro cuntén ua maior bariadade de [[flabonóide]]s. L xá Oolong ye antermédio, sendo l mais famoso l xá de la Formosa. L xá branco, de fuolhas de xá mui moços, ye muitas bezes cunsidrado un tipo çtinto, anque oucasionalmente seia agrupado cumo un xá berde debido al porcessamiento simples. L xá branco porduç ua anfuson delicada que la maiorie de las bezes retén ua doçura residual lhebe.
Todos ls tipos son bendidos cumo xás "simples", quando son ua sola bariadade, ó "misturas" (''blends'').
Adulteraçon i falseficaçon son porblemas sérios ne l quemércio global de xá; la quantidade de xá bendida cumo [[Darjeling]], l mais apreciado de l xás negros, todos ls anhos passa muito la porduçon anual de Darjeling, stimada an 11000 [[tonelada]]s. Antre ls xás, l xá branco ye cunsidrado l mais ralo i mais caro; el debe ser colhido a la mano solo durante ua cierta fase de la bida de la planta. Andependiente desso, inda assi, ancontra-se çponible an lhoijas specializadas i, solo recentemente, acundicionados an saquitos de papel.
== Misturas i aditibos ==
Quaije todos ls xás an saquetas i la maior parte de ls outros xás son misturas. Anque recentes melhoramientos na técnica de cungelaçon seca i de l método melhorado de anfuson, son bendidos l puolo de xá i la eisséncia cundensada de xá que solo percísan de auga caliente ó frie para se purparar ua xabena de xá. A mistura puode acuntecer al nible dua solo ária de plantaçon (por eisemplo [[Assan]]), ó puoden ser misturados xás probenientes de dibersas árias. L oubjetibo de la eilaboraçon de misturas ye la oubtençon dun sabor stable al lhargo de ls anhos i de melhor précio. Nua mistura, l xá mais caro i mais saboroso puode ancobrir l sabor anferior dun xá mais barato.
Hai bários xás que cunténen aditibos i/ó porcessamientos defrentes de las bariadades "puras". L xá ten la capacidade de ganhar qualquiera aroma facilmente, l que puode trazer porblemas ne l porcessamiento, ne l trasporte, ó ne l sou armazenamiento, mais essa capacidade tamien ser aprobeitada bantajosamente para purparar xás aromatizados.
* L xá de jasmin ye spalhado a la par cun flores de [[jasmin]] durante la ouxidaçon, i oucasionalmente son deixadas alguas flores ne l xá cumo decoraçon. Muitas outras flores, cumo la [[rosa]] i outras flores parfumadas, son ousadas cumo aromatizantes de l xá na China.
* L xá [[Earl Grey]] ye giralmente ua mistura de xás negros, cun adiçon de eisséncia de bergamota (fruito de la família de l cítricos oureginário de Eitália).
* Xás cun speciaries, cumo l andiano [[massala chai]], aromatizados cun speciaries cumo l [[gengibre]], l [[cardamomo]], la [[canielha]], la [[pumienta preta]], l [[crabo-de la-Índia]], l [[louro andiano]] i por bezes la [[nuoç-moscada]] son quemuns ne l sul de la Ásia i ne l Médio Ouriente.
* L [[xá Touareg]] ye xá berde fuorte cun Nana [[hortelana]], purparado ne ls países de l norte de África i Médio Ouriente.
* L [[Jagerte]] ye xá cun adiçon de [[run]].
== Sustitutos de l xá ==
Anfusones de outras plantas tamien son a las bezes chamadas de "xá" i outelizadas an sustituiçon deste:
* [[Yerba Mate]] (or ''yerba mate'') ye un arbusto cultibado percipalmente na [[Argentina]], [[Paraguai]], [[Uruguai]] i [[Brasil]].
* [[Roibos]] (Red Bush) ye ua planta aburmelhada, oureginária de la [[África de l Sul]] que faç ua anfuson aparecida al xá negro.
* [[Honeybush]], relacionada cul [[roibos]] mais mais doce, crece tamien na África de l Sul.
* "[[xá de yerbas]]" ye l termo giral para todas las anfusones feitas a partir de defrentes partes de plantas, nun necessariamente yerbas. Eisemplos mais quemuns: xá de [[maçanielha]], de [[yerba-cidreira]], de [[tília]], [[capin-lhimon|príncepe]], de [[menta]], etc.
== Stória ==
=== Ourige i disseminaçon de l xá ===
Storicamente, la ourige de l xá cumo yerba medicinal útele para se mantener çperto nun ye clara. L uso de l xá, anquanto bubida social data, pul menos, de la época de la [[dinastie Tang]].
Ls purmeiros ouropeus a cuntatar cul xá fúrun ls [[Pertual|Pertueses]] que chegórun al [[Japon]] an [[1560]]<ref>[http://www.culturajaponesa.com.br/htm/cha.html Xá (un stórico giral)], por Crestiane A. Sato — Cultura Japonesa (2006).</ref>.
An brebe la Ouropa ampeçou a amportar las fuolhas, tenendo la bubida tornado-se debrebe popular, specialmente antre las classes mais abastadas an [[Fráncia]] i [[Países Baixos]]. L uso de l xá an [[Anglaterra]] ye atribuído la [[Catarina de Bergáncia]], princesa pertuesa que casou cun [[Carlos II de Anglaterra]]) i puode ser situado cerca de [[1650]].
== La palabra ''xá'' ==
L [[carátele chinés]] para ''xá'' ye 茶, mais ten dues formas cumpletamente çtintas de se pernunciar. Ua ye 'te' que ben de la palabra malaia pa la bubida, ousada pul [[Dialeto Min-nan]] que se ancontra an [[Amoy]]. Outra ye ousada an [[cantonés]] i [[mandarin]], que soa cumo ''cha'' i quier dezir 'apanhar'.
Esta duplicidade fizo cun que l nome de l xá nas lhénguas nun chinesas las debedisse an dous grupos:
:Lhénguas que úsan deribados de la palabra ''Te'': [[Léngua almana|alman]], anglés, dinamarqués, heibraico, húngaro, finlandés, andonésio, eitaliano, lheton, tamil, sinhala, francés,houlandés,arménio i lhatin científico.
:Lhénguas que usan deribados de la palabra ''Cha'': hindi, japonés, pertués, persa, albanés, xeco, russo, turco, tibetano, árabe, bietnamita, coreano, tailandés, griego, romeno, swahili, [[croata]], [[mirandés]].
== Anfluéncias subre la salude ==
L xá ye tradecionalmente ousado ne ls sous países de ourige cumo ua bubida benéfica a la salude an bários aspetos. Recentemente, cientistas ténen se dedicado als studos de ls eifeitos de l xá subre l [[organismo]], bien cumo a coincer melhor las sustáncias que promoben esses eifeitos. Todos ls tipos de xá ténen praticamente las mesmas sustáncias, mais an cuncentraçones mui defrentes debido als porcessos de purparaçon.
Studos andícan que l xá ten muitas propiadades benéficas amportantes, por eisemplo: ye anticancerígeno, oumenta l metabolismo, ajuda l sistema eimunológico, reduç l malo-hálito, deminui l stress, ten eifeitos subre l HIV. Ye inda assi neçaira algua precauçon an relaçon la estas cunclusones, porque nun eisisten praticamente resultados científicos cunclusibos i para alhá desso alguns de ls studos feitos (particularmente na China) ténen por detrás grandes antresses eiquenómicos.
Ye inda assi de salientar que l scesso de cunsumo, ó l cunsumo de xá mal cunserbado ó mal purparado, ténen tamien eifeitos negatibos pa la salude. An particular, l xá ten [[fluoreto]]s (porbócan [[osteoporose]] i [[artrite]] i son cancerígenos), [[cafeína]] (porboca [[malinas de l sono]]), i [[ouxalato]]s (porbócan porblemas renales). Mas, an giral, puode-se dezir que l xá ten subretodo eifeitos benéficos, porque todas estas sustáncias ténen eifeitos benéficos se angeridas an pequeinhas quantidades.
== Refréncias ==
<references/>
[[Catadorie:Xá]]
p1077b74lt5y3vrtpnpciytl6q2cxs5
Ouceano Pacífico
0
679
106717
79188
2026-05-08T20:09:37Z
~2026-25960-17
15213
Uufg
106717
wikitext
text/x-wiki
L '''ouceano Pacífico''' ye la maior massa marítima de l globo, situada antre la [[América]], a lheste, la [[Ásia]] i a [[Oustrália]], a oeste, i la [[Antártida]], al sul. Cun 180 milhones de km², l Pacífico cobre quaije un tércio de la superfice de l planeta i correspunde a quaije metade de la superfice i de l belume de ls ouceanos.
Ten 707,5 km de fossas, i 87,8% de sue ária apersenta perfundidades superiores a 3.000 m; ye l ouceano cun maior perfundidade média (-4.282 m) i adonde hai las maiores fossas submarinas ([[fossa de las Marianas]], cun -10,912 m).
Sue forma grosseiramente circular ye delhemitada por bordas cuntinentales atibas (que correspónden al [[circlo de fuogo de l Pacífico]]) sob las quales se afunda ua [[crusta oceánica]] an rápida spanson.
Çcubierto puls [[Ouropa|ouropeus]] an [[1513]] ([[Basco Amplacheñez de Balboa|Balboa]]) i traspuosto pula purmeira beç an [[1520]] ([[Fernão de Magalhães]]), l Pacífico ten assistido a un crecimiento de sue amportança cumo bie de lhigaçon antre alguas de las regiones de maior dinamismo eiquenómico de la atualidade ([[Stremo Ouriente]] i cuosta oucidental de la [[América de l Norte]]).
== L nome ==
Fernão de Magalhães batizou l ouceano de ''Pacífico'' por este ser más calmo, quando cumparado cul tempestuoso [[Ouceano Atlántico]]. Esta cumparaçon fui feita quando Fernão de Magalhães i ls sous cumpanheiros de nabegaçon traspusírun l [[Streito de Magalhães]], ua passaige antre ls dous ouceanos yá citados.
== Morfostrutura de l fondo oceánico ==
[[Fexeiro:Pacific Ocean surface 3.jpg|thumb|right|300px| L ouceano Pacífico]]
Flanqueado por cadenas muntanhosas recentes, cun antensa atebidade bulcánica, l Pacífico ye percorrido por un basto sistema de dorsales.
La dorsal Sudeste-Pacífica custitui un perlongamiento, atrabeç de la dorsal Pacífico-Antártica, de las dorsales de l [[ouceano Índico]] (dorsal Antártico-Outraliana). An sue porçon setentrional atinge las lhatitudes de l lhitoral [[México|mexicano]], zaparecendo al antrar ne l golfo de la [[Califórnia]]. Trata-se dua dorsal an rápida spanson (antre 8,8 i 16,1 cm por anho), sin fossa axial. Las zonas de fraturas que la segméntan son muitas, cun çlocamiento pernunciado. Essa dorsal eimerge na lhatitude de la [[ilha de Páscoa]], ounindo-se a la dorsal de l [[Chile]], que se lhiga a la cuosta meridional de la [[América]], i na lhatitude de las [[ilhas Galápagos]], ounindo-se a la dorsal de Cocos ó de las Galápagos. Essas dorsales debíden l Pacífico an trés cunjuntos.
Ls fondos oceánicos a lheste de la dorsal Sudeste-Pacífica pertenécen a la placa lhitosférica de la [[Antártida]] (que corresponde a la bacie Pacífico-Antártica i a la planice abissal de Bellingshausen), a la placa de Nazca (bacies Peruana i Chilena, apartadas pula dorsal de Nazca) i a la placa de Cocos (lhemitada pula dorsal de Cocos).
Todo l eimenso cunjunto de fondos ouceánicos a oeste de la dorsal Sudeste-Pacífica ye sustentado pula placa lhitosférica Pacífica, que a Oeste [[América de l Norte]] apersenta grandes zonas de fraturas, cun relebos menumentales, alenhados por miles de quilómetros al lhargo de antigas falhas de trasformaçon.
Mais a oeste, l centro de l ouceano Pacífico ye antrecortado por cadenas submarinas i grandes eidifícios bulcánicos, oura eimergindo an forma de ilhas ([[Habaí]], [[Ilhas Marquesas|Marquesas]], [[Ilhas Marshall|Marshall]], [[Ilhas Carolinas|Carolinas]]) , frequentemente coronadas por formaçones coralíneas ([[atol|atóles]]) . Las bacies ouceánicas que las rodeian (Médio-Pacífica, Melanésia, Nordeste, Noroeste) aperséntan ua delgada cobertura sedimentar subre la crostra basáltica.
La persença de las fossas oceánicas periféricas, al lhargo de ls arcos ansulares ([[Ilhas Aleutas|Aleutas]], [[Ilhas Kurilas|Kurilas]], [[Japon]], [[Ilhas Marianas|Marianas]], [[Filipinas]], [[Ilhas Salomon|Salomon]], [[Tonga]], [[Kermadec]]) i de la cuosta oucidental de la América ([[Chile]], [[Peru]], [[América Central]]) splica-se por correspondéren a zonas de subduçon de la costra ouceánica, an que esta mergulha sob las placas lhitosféricas Amaricana, a lheste, i Ourasiática i Ando-Oustraliana, a oeste. Son árias de antensa atebidade sísmica i bulcánica, sujeitas a [[maremoto]]s.
== Cuntinentes i países banhados ==
Ls cuntinentes son: [[Ásia]], [[América]]s, [[Ouceanie]], [[Antártica]] i ls países (orde alfabética):
* [[Oustrália]]
* [[Brunei]]
* [[Canadá]]
* [[Chile]]
* [[China]]
* [[Colómbia]]
* [[Coreia de l Norte]]
* [[Coreia de l Sul]]
* [[Cuosta Rica]]
* [[El Salbador]]
* [[Eiquador]]
* [[Stados Ounidos de la América|Stados Ounidos]]
* [[Felipinas]]
* [[Fráncia]] (possessones ultramarinas)
* [[Ilhas Fiji]]
* [[Andonésia]]
* [[Japon]]
* [[Kiribati]]
* [[Malásia]]
* [[México]]
* [[Nuoba Zelándia]]
* [[Panamá]]
* [[Papua-Nuoba Guiné]]
* [[Peru]]
* [[Rússia]]
* [[Samoa]]
* [[Tonga]]
* [[Tubalu]]
== Refréncias ==
{{Reflist}}
[[Catadorie:Ouceano Pacífico|!]]
kd7cz5hjft9xh9khyaleq2wgm4wjcbc
Stória de Kiribati
0
1089
106725
79556
2026-05-09T08:26:25Z
~2026-25960-17
15213
Yym
106725
wikitext
text/x-wiki
Las [[Ilhas Gilbert]], cumo éran antigamente coincido '''Kiribati''', éran habitadas hai pul menos 4000 ó 5000 anhos por alguns habitantes de la [[Ásia]] que falaba ua de las [[lhénguas oceánicas]], antes de tenéren qualquiera cuntato cun [[Ouropa|ouropeus]], mais probablemiente ls , ne l [[seclo XVI]]. Las ilhas fúrun "batizadas" an [[1820]] por un almirante de la [[Stónia]], [[Adan bon Krusenstern]] i pul sou capitan [[Fráncia|francés]], [[Louis Duperrey]], an houmenaige al capitan [[Reino Ounido|británico]], [[Thomas Gilbert]], que tenie "çcubierto" l [[arquipélago]] an [[1788]].
Pescadores de [[baleia]]s i mercadores de [[Scrabatura|scrabos]] ampeçórun a bejitar las ilhas an grande númaro ne l [[seclo XIX]] i la cunfuson resultante criou bários cunflitos i la antroduçon de malinas. Nun sfuorço para restourar la orde, an [[1892]], las ilhas tornórun-se un [[protetorado]] británico, a la par culas [[ilhas Eillice]], i passórun a ser ua [[quelónia (stória)|quelónia]] an [[1916]]. Ne ls anhos que seguírun, ls británicos ancorporórun las [[ilhas de la Lhinha]] i las [[ilhas Fénix]] a la quelónia, a la qual dórun statuto outónomo an [[1971]]. An [[1978]], las Eillice Islands tornórun-se l stado [[andependéncia|andependiente]] de [[Tubalu]] i la andependéncia de Kiribati seguiu-se la [[12 de Júlio]] de [[1979]]. Cula andependéncia, ls [[Stados Ounidos de la América]] antregórun a la nuoba república la [[ilha Phoenix]] i quaije todas las ilhas de la Lhinha.
Kiribati ye un arquipélago formado por 33 ilhas de coral i bários atóles i era cortado pula [[Lhinha Anternacional de Data]]. Quando an [[Vairiki]] (capital) era manhana de demingo, ne l lheste de l paíç era manhana de sábado. Esta situaçon altarou-se an [[1995]], pul rialinhamiento de la [[Lhinha Anternacional de Data]], fazendo cun que [[Kiribati]] seia l paíç mais ouriental de l Mundo. Assi, la ilha Carolina, que fui l purmeiro território de l Mundo a antrar ne l terceiro milénio, fui renomeada Ilha de l Milénio.
[[Catadorie:Stória de Kiribati]]
hegqyeroci1eecdv8xx77cgkq7jyqjp
Canhona
0
1341
106732
106489
2026-05-09T11:19:32Z
~2026-28068-36
15235
T
106732
wikitext
text/x-wiki
{{taxocaixa
| nome = Canhona
| quelor =pink
| eimaige =Flock of sheep.jpg
| eimaige_legenda =
| stado = DOM
| reino = [[Animalia]]
| filo = [[Chordata]]
| classe = [[Mammalia]]
| orde = [[Artiodatyla]]
| família = [[Bobidae]]
| subfamília = [[Caprinae]]
| género = ''[[Ovis]] ''
| subdebison_nome = Spece
| subdebison =
'''''Ovis aries'''''
}}
La '''canhona''' (''Ovis aries'') que puode ser chamado ne l masculino por '''cordeiro''' ye un [[mamífero]] [[ruminante]] [[Bovidae|bobídeo]] de la sub-família [[Caprinae]] , que tamien anclui la [[Beche|cabra]] .
Ye un animal d'einorme amportança eiquenómica cumo fuonte de chicha, leite, lana i couro. Criado an catibeiro an todos ls cuntinentes, la canhona fui [[domesticaçon|domesticada]] na [[Eidade de l Bronze]] a partir de l [[Muflon-asiático|muflon]] (''Ovis orientalis''), que bibe atualmente nas muntanhas de la [[Turquie]] i [[Eiraque]] .
Las canhonas son, quaije siempre, criadas an ganados. La cria ye bastante trabalhoso, seia por se tratar dun ganado grande, ó por séren animales sensibles. Nas regiones mais fries l cuidado culas crias recén-nacidas debe ser antenso, yá que la época de partos coincide culs meses d'ambierno, quando se tratar de raças que ténen stacionalidade repordutiba.
Para alhá de l friu, ls criadores dében atentar para raposas i outros predadores, que cércan las fémeas i le rouban ls filhotes.
La lana, tirada ne l'ampeço de l berano, amportante fuonte de renda pa l criador, torna a crecer, garantindo al animal la sue própia defesa al friu.
La canhona (fémea) ye un animal doce, i sin nanhun macanismo natural de defesa; l que debe tener anfluenciado para, na cultura popular, star associada a l'eideia d'einocéncia. Ne l causo de ls carneiros (machos) ye neçaira algun cuidado cun alguns animales mais agressibos, pus estes puoden ousar ls cuornos de forma peligrosa.
== Amportança eiquenómica ==
{| class="wikitable" align=right style="clear:right"
! colspan=2| Stoques globales d'obinos - 2005<br />(an milhones de cabeças)
|-
| {{CHN}} || align="right" | 170,8
|-
| {{AUS}} || align="right" | 106
|-
| [[Fexeiro:Flag of Europe.svg|25px]] [[Ounion Ouropeia]] (15 naciones)|| align="right" | 98,7
|-
| {{IND}} || align="right" | 62,5
|-
| [[Fexeiro:Flag of the CIS.svg|25px]] [[CEI]] || align="right" | 64
|-
| {{IRN}} || align="right" | 54
|-
| {{SDN}} || align="right" | 48
|-
| {{NZL}} || align="right" | 40
|-
| {{GBR}} || align="right" | 35,2
|-
| {{ZAF}} || align="right" | 25,3
|-
| {{BRA}} || align="right" | 25,25
|-
| {{TUR}} || align="right" | 25,2
|-
| {{PAK}} || align="right" | 24,9
|-
| {{NGA}} || align="right" | 23
|-
| {{ESP}} || align="right" | 22,5
|-
| Todos ls outros || align="right" | 337,3
|-
|'''Total''' || align="right" | '''1,079,7'''
|-
|colspan=2|''Fuonte: <br />[[FAO]] ''<ref>[http://faostat.fao.org/faostat/forn?colletion=Prodution.Livestock.Stocks&Domain=Prodution&servlet=1&hasbulk=0&version=st&language=EN ''FAOSTAT Database Query'']{{Lhigaçon einatiba|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}29/04/2006</ref>
|}
La criaçon de canhonas ye ua atebidade que ten acupado fazendeiros zde ls tiempos mais remotos, pus este animal puode dar [[leite]] , [[lana]] , [[couro]] i [[chicha]] . Ne l [[Seclo XXI]] las canhonas inda custituen amportança bital na eiquenomie de bários países. Ls maiores pordutores de canhonas (per capita), stan ne l'heimisfério sul, fuora la [[China]] , i ancluen [[Nuoba Zelándia]] ,[[Oustrália]],[[Argentina]] , [[Uruguai]] i [[Chile]] .
Ne l [[Reino Ounido]] l'amportança de l comércio de lana era tan grande que na cámara superior de l parlamiento (la ''Casa de ls Lordes'') l Lorde Chanceler senta-se nua almofada coincida cumo ''saco de lana'' (''woolsack'').
La sue chicha ye cunsumida ne l mundo anteiro. L sou leite ye ousado para porduzir bários tipos de [[queiso]], antre ls mais coincidos stan l roquefort. An alguns lugares de l mundo, cumo la [[Sardenha]] , la cultura de las canhonas tornou-se la percipal atebidade eiquenómica.
Mesmo ne ls dies atuales, l'ambestimiento an ganados dá retornos financeiros de até 400% de l sou custo anual (ancluindo ganhos repordutibos).
== Domesticaçon ==
[[Fexeiro:Carneiros 2.JPG|thumb|left|250px|Canhonas a pastar]]
Las canhonas domésticas son çcendentes de l [[muflon]] , que ye ancuntrado nas muntanhas de la [[Turquie]] al [[Eiran]] meridional. Eibidéncias de la domesticaçon datan de 9000 a.C. ne l [[Eiraque]] . L [[muflon]] fui cunsiderado un de l dous ancestrales de la canhona doméstica, passado análezes de [[DNA]] . Ambora l segundo ancestral nun fui eidantificado, pus l [[urial]] i l [[argali]] fúrun çcunsidrados. L'urial (L. bignei) ye ancuntrado de l nordeste de l Eiran al noroeste de la Índia, el ten un númaro maior de [[cromossoma]] s (58) que la canhona doméstica(54) sendo assi un amprobable ancestral de la canhona, mas el cruza-se cul [[muflon]] . La canhona [[argali]] (''Ovis ammon'') de la Ásia anterior ([[Tibete]] , [[Heimalaia]] , Montes [[Altai]] , Tien-Shan i [[Pamir]] ) ten 56 cromossomos i la canhona-de las-niebes-siberiana ''Ovis nivicola'' ten 52 cromossomas.
Eibidéncias de las purmeiras domesticaçones son ancuntradas an PPNB Jericho i Zawi Chemi Shanidar. Las canhonas de [[lana]] anrolada son ancontradas solamente zde la [[Eidade de l Bronze]] . Raças primitibas, cumo la [[Scottish Soay]] tenien que ser arrincados (un porcesso chamado roing), an beç de cortados, porque ls pelos éran inda mais longos de l que la lana macie, ó la lana debie ser coletada de l campo depuis que caía. L [[muflon|muflon-ouropeu]] (''Ovismusimon'') ancuntrado na [[Córsega]] i na [[Sardenha]] assi cumo an Creta i la zaparecida canhona salbaige de l Chipre son possibles çcendentes de las purmeiras canhonas domésticas que se tornórun salbaiges.
== Raças ==
[[Fexeiro:PECORE-SHEEPS-CORDEIROS-02.JPG|thumb|right|450px|Canhonas an [[Lodi]] , [[Eitalia]] .]]
Ber artigo [[Lista de Raças de Canhonas]] .
Eisisten bárias raças de canhona, mas eilhas son giralmente sub-debedidas an raças de [[lana]] , raças de [[pelo]] i raças de [[chicha]] .
Pastores zambolbírun raças de lana, tener quantidade i qualidade superior, cumprimento de la lana i grau de friso na fibra. Las percipales raças de lana son [[Merino]] , [[Rambouillet]] , [[Romney]] , [[Herdwick]] i [[Lincoln]] . [[Drysdale]] ye ua raça specífica para porduzir lanas para [[tapete]] s.
Raças de chicha ancluen la [[Suffolk]] , [[Hampshire]] , [[Dorset]] , [[Columbia]] , [[Texel]] , [[Andryan]] {{carece de fuontes|data=Dezembre de 2008}} i [[Montadale]] .
Raças de lana cun dupla-finalidade son criadas cuncentrando-se ne l crecimento rápido i an facilidade de [[tosa]] . Ua canhona fácele de cuidar ye la [[Copworth]] que ten lana longa i buona qualidade na produçon de chicha. Outra raça de dupla-finalidade ye la [[Corriedale]] . An alguas ousadas a las bezes cumo dupla-finalidades , la cruza de raças ye praticada para maximizar ambas las salidas, por eisemplo, canhonas Merino que dan [[lana]] puoden ser cruzadas cun carneiros Suffolk para produzir cordeiros que son robustos i apropiados pa l mercado de chicha.
Raças de pelo, ye la purmeira subdebison de canhonas domésticas a eisistir, criadas para chicha i couro. Son altamente rejistentes a la malinas i als parasitas. Dorpers i Kahtahdines son raças cumpuostas de cruzas de raças de lana i de pelo cun graus defrentes de misturas de lana/pelo. Canhonas de pelo berdadeiras cumo la [[St. Croix]] , la [[Barbados Blackbelly]] , [[Mouflon]] , [[Morada Nuoba (canhona)|Morada Nuoba]] , [[Santa Inés (canhona)|Santa Inés]] i la [[Royal White]] pérden la fibra portetora que rebiste l pelo ne l Berano i ne l Outonho. Ls carneiros de pelo stan-se a tornar mais populares pul sou aspeto de nun percisar tosquie.
== {{Ber tamien}} ==
* [[Dolly]] , la canhona que fui l purmeiro mamífero a ser [[clonaige|clonado]]
* [[Scrapie]]
* [[Canhona negra]]
* [[Lista de Raças de Oubinos]]
{{Wikilibros|Alfabeto de ls animales/L|Alfabeto de ls animales (Wikijúnior)}}
{{Refréncias}}
== {{Ligaçones sternas}} ==
* [http://www.farmpoint.com.br/ FarmPoint - Portal cun artigos técnicos, análises de mercado i amboras subre la cadena pordutiba d'oubinos i caprinos]
[[Catadorie:Animales domésticos]]
[[Catadorie:Oubinos]]
14k0zen8y8wvb5gwcnhvt4ity0q6e28
Albánia
0
5183
106729
96693
2026-05-09T10:43:25Z
~2026-28068-36
15235
Lhengua
106729
wikitext
text/x-wiki
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+<big>'''Albánia'''</big>
|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0"
|-
| align="center" width="140px" |[[Fexeiro:Flag of Albania.svg|left|130px]]
| align="center" width="140px" |[[Fexeiro:Coat of arms of Albania.svg|left|125px]]
|}
|-
| align="center" colspan=2 |[[Fexeiro:Europe-Albania.svg|left|290px]]
|-
| '''Lhéngua oufecial''' || [[Lhéngua albanesa]]
|-
| '''Capital'''<br /> - Populaçon:<br />|| [[Tirana]]<br />-<small>(2010)</small>
|-
| '''Área'''<br />
| 28748 km² <br />
|-
| '''Populaçon'''<br /> - Total:<br /> - Densidade:
| <br />2.886.026<small>(2016)</small><br />100.4 ab./km²
|-
|}
La '''Albánia''' (an [[albanés]]: ''Republika i Shqipërisë'') ye un paíç ouropeu situado na península Balcánica, cuja capital ye [[Tirana]]. Faç frunteira al norte cul [[Montenegro]], la nordeste cul [[Kosobo]], la leste cula [[Macedónia de l Norte]], la leste i la sul cula [[Grécia]] i l'oeste cul [[Mar Adriático]], de l'outro lado de l qual se ancontra la [[Eitália]]. La lhéngua oufecial ye l'[[albanés]].
[[Catadorie:Paízes de la Ouropa]]
fz3orcreqs1enezg5t0gnmb9lr7lmyj
Ido
0
5321
106726
101433
2026-05-09T10:35:42Z
~2026-28068-36
15235
Jjj
106726
wikitext
text/x-wiki
{{TraduçonOuto}}
[[Fexeiro:Flag of Ido.svg|thumb|right|200px|]]
{{Anfo lhéngua
|nome = Ido
|amprego = Lhenguaige auxeliar anternacional
|fam1 = [[Lhéngua artificial]]
|fam2 = [[Lhénguas románicas]] i [[línguas germânicas|germánicas]]
|corfamília = lhéngua planeijada
|criador = [[Louis Couturat]] i [[Louis de Beaufront]]
|data = [[1907]]
|scrita = [[Alfabeto latino]]
|falantes = 100 a 200<ref name="Blanke">Blanke (2000), cited in Sabine Fiedler [http://books.google.com/books?id=CAIZ9BHOkBwC&pg=PA779#v=onepage&q&f=false "Phraseology in planned languages"], ''Phraseology / Phraseologie,'' Walter de Gruyter 2007. pp. 779.</ref>
|oufecial = Nanhun paíç.
|regulador = [[Uniono por la Linguo Internaciona Ido]] (ULI) [idolinguo.com/]
|eiso1 = io
|eiso2 = [http://www.loc.gov/standards/iso639-2/codechanges.html ido]|sil=ido|iso3=ido}}
L '''Ido''' ye ua [[lhéngua auxeliar]], possiblemente la segunda lhéngua custruída mais ousada de l mundo atrás de l [[Speranto]], cul qual ten ua grande defrença ne l númaro de falantes. Ye ua berson restourada de l [[Speranto]] (lhéngua criado por [[L. L. Zamenhof]]) qu'an [[1907]] fui ouficialmente scolhida pula ''Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale'' (Delegaçon pa la Adoçon dua Lhéngua Auxeliar Anternacional) cumo l melhor porjeto de lhéngua anternacional de todos ls propostos até meados de l seclo XX.
Fui cunsidrada ua lhéngua muorta por uns anhos, até que, pul adbento de la Anterneta, la lhéngua ampeçou a renacer.
Dibersas [[literatura|obras literárias]] fúrun publicadas i traduzidas para Ido, ancluindo [[L Pequeinho Príncepe]] i l [[Eibangelho Segundo San Lucas]]. A partir de l'anho 2000, stima-se qu'habie aprossimadamente de 100 a 200 falantes de Ido ne l mundo.
== Antroduçon ==
L Ido apareciu pula purmeira beç an 1907 cumo resultado dun zeio de reformar las falhas custatadas ne l Speranto, que sous defensores acraditában ser un oustaclo na sue propagaçon cumo ua lhéngua fácele de daprender. Muitos outros porjetos de reforma apareciu depuis de l Ido, cumo por eisemplo, l [[Anterlingue]] i l [[Nobial]] mas caíran ne l squecimiento. Atualmente, l Ido, junto cul Speranto i [[Anterlingua]], son las únicas lhénguas auxeliares cun algun peso na literatura i cun ua base relatibamente grande de falantes. L nome de l lhéngua ten sue ourige an ''I.D.O.'', acrónimo de ''Idiomo di Omni'' (lhéngua de todos) ó ne l sufixo '-ido' de la palabra ''[[esperantido]]'' '''(sperantido)''', que literalmente senefica “çcendente de l speranto”.
L Ido usa las binte i seis letras latinas outelizadas ne l [[alfabeto latino]], sin senhales diacríticos. Sin deixar de ser simples i regular gramaticalmente falando, Ido assemelha-se las lhénguas románicas na aparéncia i a la purmeira bista. Ye, por bezes, cunfundido cul eitaliano ó spanhol. L Ido ye amplamente acessible als falantes de speranto, ambora haba alguas defrenças na formaçon de gramática, bocabulairo i alguas palabras de funçon gramatical defrente, Ido ye mais de l qu'un porjeto de reforma, ye ua lhéngua andependiente. Passado l'ampeço, ganhou amplo apoio de la quemunidade sperantista que querie reformas ne l speranto (estimatibas falan de cerca de 20%). Mas zde anton, cula muorte repentina dun de ls sous outores ([[Louis Couturat]] an [[1914]]) l'aparecimiento de dissidéncias cun outras reformas, bien cumo la nun sapiéncia de l Ido, era un candidato la lhéngua anternacional anfraquecido. L mobimiento idista nun fui atibo até l'aparecimiento de la Anterneta, quando ampeçou a recuperar la sue dinámica anterior.
== Stória ==
[[Fexeiro:IdoLogo.png|thumb|150px|left|Lougo de la lhéngua Ido]] L'eideia dua segunda lhéngua ounibersal nun ye nuoba, i lhénguas artificiales nun son un fenómeno recente. La purmeira lhéngua custruída coincida fui la ''[[Lingua Ignota]]'', criada ne l seclo XII. Mas l'eideia nun catibou até l lhéngua [[Volapük]] tener sido criado an 1879. L [[Volapük]] fui mui popular durante algun tiempo i aparentemente houbo alguns miles d'usuairos, mas fui mais tarde eclipsado pula popularidade de l Speranto, qu'apareciu an 1887. Bárias outras lhénguas, cumo [[Latino sine Flexione]] i [[Idiom Neutral]] tamien habien sido apersentadas. Fui nessa época que l matemático francés [[Louis Couturat]] formou la [[Delegaçon pa la Adoçon dua Lhéngua Auxeliar Anternacional]].
[[Fexeiro:Ido Kongreso en Dessau 1922.jpg|thumb|300px|Foto de l Cungresso Anternacional de Ido an [[Dessau]], [[Almanha]] an [[1922]].]]
Esta delegaçon fizo un pedido formal a la International Association of Academies (Associaçon Anternacional de las Academies) an Biena para selecionar i aprobar ua lhéngua anternacional; l pedido fui rejeitado an maio de 1907. De la Delegaçon reuniu-se anton cumo un comité an Paris an outubre de 1907 para çcutir l'adoçon dua lhéngua padron anternacional. L comité cuncluiu que nun habie nanhue lhéngua qu'atendia las spetatibas, mas que l Speranto podie ser l mais aceito, debido a a ua série d'eilemientos que fazien del ua lhéngua aceitable, cun alguas cundiçones
=== La quemunidade atual de falantes ===
La grande maiorie de ls falantes de Ido conheciu l [[Speranto]] purmeiro, anton l percentual d'idistas que saben Speranto ye mui maior de l que l cuntrairo. L maior númaro de cuncentraçon de falantes stan na [[Almanha]], [[Fráncia]] i [[Spanha]], mas na berdade puode-se ancontrar ls fanas desta lhéngua an quaije 30 países de ls cinco cuntinentes, segundo la lista de pessonas que repersentan las ourganizaçones de Ido an sous países qu'aparece atualizada an cada eidiçon de l'uorgon oufecial de l'ourganizaçon mundial idista.
Por se tratar dua lhéngua artificial, ye stremamente defícel saber l númaro sato de falantes. Mas, stima-se que puoda haber de 100 a 200 i la Anterneta hai permitido un renobado antresse ne ls radadeiros anhos. An cumparaçon, l [[Speranto]] ten, pul menos, cientos de miles. L psicólogo aposentado [[Sidney S. Culbert]], que liderou un studo global, estimou que l númaro de falantes chega als 2 milhones, mas muitos sperantistas nun acraditan qu'este númaro seia rial i ye un pouco sagerado.
Agora, ye amprescindible çtinguir l númaros de ''falantes'' de Ido, cul númaro de ''seguidores'' ó ''simpatizantes'' de l lhéngua. Muitos sperantistas percuran daprender l Ido mais cumo curjidade, preferindo apoiar l mobimiento sperantista, por ser mais coincido. Ye possible ancontrar pula Anterneta fóruns trelingues Ido-Speranto-Lhéngua Mai, an que defrentes anterlocutores se quemunican quaije sin porblemas.
== Bocabulário ==
L [[bocabulairo]] de l Ido baseia-se an lhénguas ando-ouropeias. Durante la sue criaçon, las purmeiras cinco mil raízes de l Ido fúrun analisadas i cumparadas cul bocabulairo anglés, francés, spanhol, alman, russo i eitaliano i ls resultados fúrun ls seguintes:
* 2024 raízes, 38%, pertencen a 6 lhénguas
* 942 raízes, 17%, pertencen a 5 lhénguas
* 1111 raízes, 21%, pertencen a 4 lhénguas
* 585 raízes, 11%, pertencen a 3 lhénguas
* 454 raízes, 8%, pertencen a 2 lhénguas
* 255 raízes, 5%, pertence a 1 lhéngua
** total 5371 100%
Para alhá desso, ua cumparaçon de l bocabulairo de las seis lhénguas de l Ido arriba mostra ls seguintes percentuales de similaridade [https://web.archive.org/web/19991004151526/http://www.geocities.com/Paris/Rue/8009/idolinguo/101_121.htm]:
* [[Lhéngua francesa|francés]] 4880 - 91%
* [[Lhéngua eitaliana|eitaliano]] 4454 - 833
* [[Lhéngua anglesa|anglés]] 4219 - 79%
* [[Lhéngua almana|alman]] 3302 - 61%
* [[Lhéngua russa|russo]] 2821 - 52%
Esso faç cun que l Ido alguas bezes seia cunfundido a la purmeira bista cul francés, l'eitaliano ó l spanhol.
La tabela seguinte cumpara alguas palabras de Ido culas lhénguas an que se fizo refréncia arriba. Puode-se notar la grande semelhança an alguns causos:
{| align="left" class="wikitable" border="1"
|-style="background: #EFEFEF"
|'''Ido'''||'''Eitaliano'''||'''Anglés'''||'''Francés'''||'''Alman'''||'''Russo'''||'''Pertués'''||'''Mirandés'''||'''Speranto'''
|-
| '''bona'''||buono||good ("bonus")||bon||gut ("bonus")||dobriy||bom/boa||buono||bona
|-
| '''donar'''||dare ("donare")||give ("donor")||donner||geben||darit||doar||doar||doni
|-
| '''filtrar'''||filtrare||filter||filtrer||filtern||filtrovat||filtrar||filtrar||filtri
|-
| '''gardeno'''||giardino||garden||jardín||Garten||ogorod||jardim||jardin||ĝardeno
|-
| '''kavalo'''||cavallo||horse ("cavalry")||cheval||Pferd ("kavallerie")||kon||cavalo||cabalho||ĉevalo
|-
| '''maro'''||mare||sea ("marine")||mer||Meer||more||mar||mar||maro
|-
| '''naciono'''||nazione||nation||nation||Nation||narod||nação||nacion||nacio
|-
| '''studiar'''||studiare||study||étudier||studieren||shtudirovat||estudar||studar||studi
|-
| '''yuna'''||giovane ("junior")||young||jeune||jung||yuniy||jovem||moço||juna
|}<br clear=both>
L bocabulairo de l Ido ye spandido cul acréscimo de prefixos i sufixos nas palabras eisistentes. Esto puode assumir i modificar palabras eisistentes para criar un [[neologismo]] i ye antendido por to la quemunidade, sin que seia prebiamente splicado pul sou criador.
== Eisemplos de l'uso de la lhéngua Ido ==
=== [[Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos]] ===
Art. 1º de la [[Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos]] (''Universal Deklaro di Homal Yuri'', an ido)<ref>[http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/Language.aspx?LangID=1120 Fuente]</ref>
<blockquote>Omna homi naskas libera ed egala relate digneso e yuri. Li es dotita per raciono e koncienco e devas agar vers l'una l'altra en spirito di frateso.</blockquote>
<blockquote>Todos ls seres houmanos nacen libres i eiguales an dignidade i an dreitos. Dotados de rezon i de cuncéncia, dében agir uns para culs outros an sprito de fraternidade.<blockquote>
=== La Princeto ===
:Capítulo 17 de ''[[L Pequeinho Príncepe]]''; la cumbersa antre l príncepe i la serpente an sue chegada a la Tierra. L títalo de la berson an Ido ye '''La Princeto'''.
<cite>
'''CHAPITRO XVII'''
:(...)
:–Bona nokto ! –dicis la surprizata princeto.
:–Bona nokto ! –dicis la serpento.
:–Adsur qua planeto me falis ? –questionis la princeto.
:–Adsur Tero, sur Afrika. –respondis la serpento.
:–Ha !... Kad esas nulu sur Tero ?
:–To esas la dezerto, e nulu esas sur la dezerti. Tero esas tre granda –dicis la serpento.
:La princeto sideskis sur stono e levis lua okuli a la cielo.
:–Me questionas a me –lu dicis- ka la steli intence brilas por ke uladie singlu povez trovar sua stelo. Videz mea planeto, olu esas exakte super ni... ma tre fore !
:–Olu esas bela planeto –dicis la serpento-. Por quo vu venis adhike ?
:–Esas chagreneto inter floro e me –dicis la princeto.
:–Ha ! –dicis la serpento.
:E la du permanis silence.
:–Ube esas la personi ? –klamis fine la princeto-. Onu esas kelke sola sur la dezerto...
:–Inter la personi onu anke esas sola –dicis la serpento.
:La princeto regardis la serpento longatempe.
:–Vu esas stranja animalo ! –dicis la princeto-. Vu esas tam tenua kam fingro...
:–Yes, ma me esas plu potenta kam fingro di rejo –dicis la serpento.
:La princeto ridetis.
:–Me ne kredas ke vu esas tre potenta, mem vu ne havas pedi... nek vu povas voyajar...
:–Me povas transportar vu plu fore kam navo -dicis la serpento.
:Ed olu spulis la maleolo di la princeto, same kam ora braceleto.
:–Ta quan me tushas retroiras a la tero deube lu venis. Ma vu esas pura e vu venas de stelo...
:La princeto nulon respondis.
:–Me kompatas vu, qua esas tante sola sur ta harda granita Tero. Me povas helpar vu se vu sentas nostalgio a vua planeto. Me povas...
:–Ho ! –dicis la princeto-. Me bone komprenis, ma pro quo vu sempre parolas enigmatoze ?
:–Me solvas omna enigmati –dicis la serpento.
:E la du permanis silence.
:'''Averto lektenda'''
:La verko '''La princeto''' licencesas sub '''Creative Commons License''', http://creativecommons.org/licenses/by-nc/2.0/legalcode
:Autoro.- Fernando Tejón, krayono@yahoo.es
:Ret-pagino.- http://laidolinguo.6te.net/biblioteca/literatura/
https://dl.dropbox.com/u/17516770/Ido/Literaturo/laprinceto.pdf{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
</cite>
=== Mea vido-cirklo (horizonto) ===
Traduçon de la música de l poeta russo [[Alexandr Sukhanov]], [[Yunna Morits]].<br />
[[Fexeiro:Meahorizonto.ogg|thumb|left| Scute la música]]
<cite>
<br>
:Me nule savas la Angla, la Franca, la Greka,
:Mea vid-cirklo do restas sat mikra e streta -
:En mea vid-cirklo trovesas nur flori, arbori,
:Nur tero e maro, aero, fairo, amoro.
:Me nule savas la Dana e la Portugala,
:Mea vid-cirklo restas sat infantala -
:Nur joyi rapide pasant', bruligiva aflikto,
:Nur esperi, e timi noktal' es en mea vid-cirklo.
:Me savas nek la Sanskrito e nek la Latina,
:Mea vid-cirklo es ancien-mod' quale tino
:Nur morto e nasko homala, nur grani ed astri
:Aden mea vid-cirklo penetras e standas sat mastre.
:Mea savo artala esas fakultativa.
:Mea vid-cirklo restas presk' primitiva -
:En olu es nia afero intima, interna
:Por ke kun homaro la Tero flugadez eterne.
:Mea vid-cirklon restriktas nur timi, esperi,
:En olu trovesas nur amo, nur maro e tero.
:Aden mea vid-cirklo penetras e standas sat mastre
:Nur morto e nasko homala, nur grani ed astri.
</cite>
=== [[Pai-Nuosso]] ===
[[Fexeiro:Padrenuestro.ogg|thumb|left| Pai-Nuosso]]
<br>
:Patro nia, qua esas en la cielo,
:tua nomo santigesez;
:tua regno advenez;
:tua volo facesez quale en la cielo
:tale anke sur la tero.
:Donez a ni cadie l'omnadiala pano,
:e pardonez a ni nia ofensi,
:quale anke ni pardonas a nia ofensanti,
:e ne duktez ni aden la tento,
:ma liberigez ni del malajo.
== Literatura i publicaçones ==
L Ido ten alguas publicaçones d'assinatura ó que puoden ser baixadas de la Anterneta gratuitamente na maiorie de ls causos. Quaije todos ls itenes i publicaçones atenden ls mais bariados assuntos, i alguas páiginas dedicadas a la situaçon an que l mobimiento se ancontra, bien cumo amboras relacionadas. ''Kuriero Internaciona'' ye ua rebista feita na Fráncia por més. ''Adavane!'' ye outra publicaçon eiditada la cada dous meses na Spanha pula [[Sociedad Española de Ido]] cuntendo ua série d'artigos d'antresse giral i subre ua dúzia de páiginas de libros traduzidos d'outras lhénguas. ''Progreso'' ye un uorgon oufecial de l Mobimiento i sue boç oufecial zde [[1908]].
La literatura atual an Ido ye mui pobre i solo alguns libros son publicados la cada anho cun poucas páiginas. Hai poucos leitores, scritores i tradutores, mas ye sperado un oumiento, ambora un pouco lento, que faga crecer la lhiteratura an Ido.
== Cumbençones Anternacionales ==
*'''2012:''' [[Dessau]], [[Almanha]] ([http://www.ido.li/index.php/ULI/Dessau2012 Anformaçones])
*'''2011:''' [[Echternach]], [[Lhuxemburgo]] ([http://www.ido.li/index.php/ULI/IR2011 Anformaçones])
*'''2010:''' [[Tübingen]], [[Almanha]] ([http://www.ido.li/index.php/ULI/Idorenkontro2010 Anformaçones])
*'''2009:''' [[Tallin]], [[Stónia]] ([http://www.europa.idolinguo.com/Estonia/Idorenkontro2009 Anformaçones])
*'''2008:''' [[Wuppertal]]-[[Neviges]], Almanha, partecipantes de 5 países ([http://www.idolinguo.de/Idorenkontro2008/ Anformaçones])
*'''2007:''' [[Paris]], [[Fráncia]], 14 partecipantes de 9 países ([http://www.ido.li/Idorenkontro2007/ Anformaçones], [http://picasaweb.google.com/barcodex/IdoKonfero2007People/photo#s5131143691182437490 Fotografias])
*'''2006:''' [[Berlin]], Almanha; aprossimadamente 25 partecipantes de 10 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Germania/Idorenkontro2006/idoindex.html Raporto])
*'''2005:''' [[Toulouse]], [[Fráncia]], 13 partecipantes de 4 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Francia/Idorenkontro2005/ Anformaçones])
*'''2004:''' [[Kieb]], [[Ucránia]], 17 partecipantes de 9 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Ukrainia/Idorenkontro2004/ Anformaçones])
*'''2003:''' [[Großbothen]], Almanha, partecipantes de 6 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Germania/Idokonfero2003/ido.htm Anformaçones])
*'''2002:''' [[Cracóbia]], [[Polónia]], 14 partecipantes de 6 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Polonia/krakow2002.htm Raporto])
*'''2001:''' [[Nuremberg]], Almanha, 14 partecipantes de 5 países ([http://www.nefkom.net/frank.kasper/konf2001.htm Anformaçones])
*'''1998:''' [[Białobrzegi]], Polónia, 15 participantes de 6 países
*'''1997:''' Bakkum (mun. [[Castricum]]), [[Países Baixos]], 19 partecipantes de 7 países
*'''1995:''' [[Elsnigk]], Almanha
*'''1991:''' [[Ostend]], [[Bélgica]], 21 partecipantes
*'''1980:''' [[Namur]], Bélgica, 35 partecipantes
*'''1960:''' [[Zurique]], [[Suíça]], ca. 50 partecipantes
== Beija tamien ==
* [[Speranto]]
* [[Anterlingua]]
== Bibliografie ==
* ''Compendio Grammaticale della Lingua Internazionale Ido'' ((Raiteri) Biella : Edizioni Martinero, 12 pagine, [[1949]]
* Beaufront, de Louis. (1925). '' Kompleta Gramatiko Detaloza di la linguo internaciona Ido'' [http://www.literaturo.ido.li/kgd.pdf otro sitio] [http://ido.view.net.au/kgd/ em HTML] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050615021150/http://ido.view.net.au/kgd/ |date=2005-06-15 }}, [http://ido.narod.ru/linguo/kgd/tabelo-di-kontenajo.htm también en HTML] (an Ido)
* Couturat, L. y L. Leau. ''Delegation pour l'adoption d'une Langue auxiliare internationale'' (15-24 ottobre [[1907]]). Coulommiers: Imprimerie Paul Brodard, 1907
* Jacob, Henry. ''A Planned Auxiliary Language'' (Dennis Dobson)
* Jespersen, Otto. 1928. ''An International Language'' (George Allen et Unwin)
* Harlow, Don. ''How to Build a Language''
* Nadal y de Quadras, Juan Luis de. 1965. ''Gramática del Idioma Mundial Ido'' [http://www.literaturo.ido.li/curso1.pdf]
* López, José Miguel. 2003. ''Kurso di la linguo Internaciona Ido la Hispana'' [http://www.literaturo.ido.li/kursoidoenlahispana.pdf]
;Leituras adicionales
<div style="font-size:95%;">
* [http://www.idolinguo.com/ Páigina de la Ounion pa la Lhéngua Anternacional Ido]
* [https://web.archive.org/web/19990116231741/http://www.geocities.com/Athens/Forum/5037/Hist.html Stória de l Ido por Otto Jespersen]
* [https://web.archive.org/web/19990203033843/http://www.geocities.com/Athens/Forum/5037/PALih.html Outra stória de l Ido]
* [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/chap03.html#ido "How to Build a Language", de Don Harlow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204044938/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/chap03.html#ido |date=2012-02-04 }}
* [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/conlang1a.html "Ido: The Beginning" de Don Harlow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020627035325/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/conlang1a.html |date=2002-06-27 }}
* [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Historio/raporto.LK.1908.html "Report to the World Esperanto Congress, 1908"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020514161324/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Historio/raporto.LK.1908.html |date=2002-05-14 }} de Emile Boirac acerca de sues spriéncias cumo parte de l Delegation's Committee
* [https://web.archive.org/web/20000120032744/http://www.geocities.com/Athens/Forum/5037/truth.html "The Truth About the Delegation in 1907"], de Léopold Leau, baseada an sues spriéncias cumo nembro de la Delegaçon.
</div>
== Refréncias ==
<references/>
== Ligaçones Sternas ==
{{Interwiki|code=io}}
* {{link|pt|2=http://idolinguo.blogspot.com.br/|3=Ido Linguo}} → Blogue zatualizado.
* {{link|io|2=http://idolinguo.com/|3=Páigina Oufecial de la Uniono por la Linguo Internaciona Ido (ULI)}}
* {{link|pt|2=http://marsjomm.vilabol.uol.com.br/home/ido/main.html|3=Páigina de las Lhénguas Auxeliares Anternacionales}}
* {{link|pt|2=http://www.laidolinguo.6te.net|3=La Ido Linguo}}
[[Catadorie:Lhénguas arteficiales]]
pqax5rdux15c6w53l9mi9kgvwgagpb5
106727
106726
2026-05-09T10:37:29Z
~2026-28068-36
15235
Ygt
106727
wikitext
text/x-wiki
{{TraduçonOuto}}
[[Fexeiro:Flag of Ido.svg|thumb|right|200px|]]
{{Anfo lhéngua
|nome = Ido
|amprego = Lhenguaige auxeliar anternacional
|fam1 = [[Lhéngua artificial]]
|fam2 = [[Lhénguas románicas]] i [[línguas germânicas|germánicas]]
|corfamília = lhéngua planeijada
|criador = [[Louis Couturat]] i [[Louis de Beaufront]]
|data = [[1907]]
|scrita = [[Alfabeto latino]]
|falantes = 100 a 200<ref name="Blanke">Blanke (2000), cited in Sabine Fiedler [http://books.google.com/books?id=CAIZ9BHOkBwC&pg=PA779#v=onepage&q&f=false "Phraseology in planned languages"], ''Phraseology / Phraseologie,'' Walter de Gruyter 2007. pp. 779.</ref>
|oufecial = Nanhun paíç.
|regulador = [[Uniono por la Linguo Internaciona Ido]] (ULI) [idolinguo.com/]
|eiso1 = io
|eiso2 = [http://www.loc.gov/standards/iso639-2/codechanges.html ido]|sil=ido|iso3=ido}}
L '''Ido''' ye ua [[lhéngua auxeliar]], possiblemente la segunda lhéngua custruída mais ousada de l mundo atrás de l [[Speranto]], cul qual ten ua grande defrença ne l númaro de falantes. Ye ua berson restourada de l [[Speranto]] (lhéngua criado por [[L. L. Zamenhof]]) qu'an [[1907]] fui ouficialmente scolhida pula ''Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale'' (Delegaçon pa la Adoçon dua Lhéngua Auxeliar Anternacional) cumo l melhor porjeto de lhéngua anternacional de todos ls propostos até meados de l seclo XX.
Fui cunsidrada ua lhéngua muorta por uns anhos, até que, pul adbento de la Anterneta, la lhéngua ampeçou a renacer.
Dibersas [[literatura|obras literárias]] fúrun publicadas i traduzidas para Ido, ancluindo [[L Pequeinho Príncepe]] i l [[Eibangelho Segundo San Lucas]]. A partir de l'anho 2000, stima-se qu'habie aprossimadamente de 100 a 200 falantes de Ido ne l mundo.
== Antroduçon ==
L Ido apareciu pula purmeira beç an 1907 cumo resultado dun zeio de reformar las falhas custatadas ne l Speranto, que sous defensores acraditában ser un oustaclo na sue propagaçon cumo ua lhéngua fácele de daprender. Muitos outros porjetos de reforma apareciu depuis de l Ido, cumo por eisemplo, l [[Anterlingue]] i l [[Nobial]] mas caíran ne l squecimiento. Atualmente, l Ido, junto cul Speranto i [[Anterlingua]], son las únicas lhénguas auxeliares cun algun peso na literatura i cun ua base relatibamente grande de falantes. L nome de l lhéngua ten sue ourige an ''I.D.O.'', acrónimo de ''Idiomo di Omni'' (lhéngua de todos) ó ne l sufixo '-ido' de la palabra ''[[esperantido]]'' '''(sperantido)''', que literalmente senefica “çcendente de l speranto”.
L Ido usa las binte i seis letras latinas outelizadas ne l [[alfabeto latino]], sin senhales diacríticos. Sin deixar de ser simples i regular gramaticalmente falando, Ido assemelha-se las lhénguas románicas na aparéncia i a la purmeira bista. Ye, por bezes, cunfundido cul eitaliano ó spanhol. L Ido ye amplamente acessible als falantes de speranto, ambora haba alguas defrenças na formaçon de gramática, bocabulairo i alguas palabras de funçon gramatical defrente, Ido ye mais de l qu'un porjeto de reforma, ye ua lhéngua andependiente. Passado l'ampeço, ganhou amplo apoio de la quemunidade sperantista que querie reformas ne l speranto (estimatibas falan de cerca de 20%). Mas zde anton, cula muorte repentina dun de ls sous outores ([[Louis Couturat]] an [[1914]]) l'aparecimiento de dissidéncias cun outras reformas, bien cumo la nun sapiéncia de l Ido, era un candidato la lhéngua anternacional anfraquecido. L mobimiento idista nun fui atibo até l'aparecimiento de la Anterneta, quando ampeçou a recuperar la sue dinámica anterior.
== Stória ==
[[Fexeiro:IdoLogo.png|thumb|150px|left|Lougo de la lhéngua Ido]] L'eideia dua segunda lhéngua ounibersal nun ye nuoba, i lhénguas artificiales nun son un fenómeno recente. La purmeira lhéngua custruída coincida fui la ''[[Lingua Ignota]]'', criada ne l seclo XII. Mas l'eideia nun catibou até l lhéngua [[Volapük]] tener sido criado an 1879. L [[Volapük]] fui mui popular durante algun tiempo i aparentemente houbo alguns miles d'usuairos, mas fui mais tarde eclipsado pula popularidade de l Speranto, qu'apareciu an 1887. Bárias outras lhénguas, cumo [[Latino sine Flexione]] i [[Idiom Neutral]] tamien habien sido apersentadas. Fui nessa época que l matemático francés [[Louis Couturat]] formou la [[Delegaçon pa la Adoçon dua Lhéngua Auxeliar Anternacional]].
[[Fexeiro:Ido Kongreso en Dessau 1922.jpg|thumb|300px|Foto de l Cungresso Anternacional de Ido an [[Dessau]], [[Almanha]] an [[1922]].]]
Esta delegaçon fizo un pedido formal a la International Association of Academies (Associaçon Anternacional de las Academies) an Biena para selecionar i aprobar ua lhéngua anternacional; l pedido fui rejeitado an maio de 1907. De la Delegaçon reuniu-se anton cumo un comité an Paris an outubre de 1907 para çcutir l'adoçon dua lhéngua padron anternacional. L comité cuncluiu que nun habie nanhue lhéngua qu'atendia las spetatibas, mas que l Speranto podie ser l mais aceito, debido a a ua série d'eilemientos que fazien del ua lhéngua aceitable, cun alguas cundiçones
=== La quemunidade atual de falantes ===
La grande maiorie de ls falantes de Ido conheciu l [[Speranto]] purmeiro, anton l percentual d'idistas que saben Speranto ye mui maior de l que l cuntrairo. L maior númaro de cuncentraçon de falantes stan na [[Almanha]], [[Fráncia]] i [[Spanha]], mas na berdade puode-se ancontrar ls fanas desta lhéngua an quaije 30 países de ls cinco cuntinentes, segundo la lista de pessonas que repersentan las ourganizaçones de Ido an sous países qu'aparece atualizada an cada eidiçon de l'uorgon oufecial de l'ourganizaçon mundial idista.
Por se tratar dua lhéngua artificial, ye stremamente defícel saber l númaro sato de falantes. Mas, stima-se que puoda haber de 100 a 200 i la Anterneta hai permitido un renobado antresse ne ls radadeiros anhos. An cumparaçon, l [[Speranto]] ten, pul menos, cientos de miles. L psicólogo aposentado [[Sidney S. Culbert]], que liderou un studo global, estimou que l númaro de falantes chega als 2 milhones, mas muitos sperantistas nun acraditan qu'este númaro seia rial i ye un pouco sagerado.
Agora, ye amprescindible çtinguir l númaros de ''falantes'' de Ido, cul númaro de ''seguidores'' ó ''simpatizantes'' de l lhéngua. Muitos sperantistas percuran daprender l Ido mais cumo curjidade, preferindo apoiar l mobimiento sperantista, por ser mais coincido. Ye possible ancontrar pula Anterneta fóruns trelingues Ido-Speranto-Lhéngua Mai, an que defrentes anterlocutores se quemunican quaije sin porblemas.
== Bocabulário ==
L [[bocabulairo]] de l Ido baseia-se an lhénguas ando-ouropeias. Durante la sue criaçon, las purmeiras cinco mil raízes de l Ido fúrun analisadas i cumparadas cul bocabulairo anglés, francés, alman, russo i eitaliano i ls resultados fúrun ls seguintes:
* 2024 raízes, 38%, pertencen a 6 lhénguas
* 942 raízes, 17%, pertencen a 5 lhénguas
* 1111 raízes, 21%, pertencen a 4 lhénguas
* 585 raízes, 11%, pertencen a 3 lhénguas
* 454 raízes, 8%, pertencen a 2 lhénguas
* 255 raízes, 5%, pertence a 1 lhéngua
** total 5371 100%
Para alhá desso, ua cumparaçon de l bocabulairo de las seis lhénguas de l Ido arriba mostra ls seguintes percentuales de similaridade [https://web.archive.org/web/19991004151526/http://www.geocities.com/Paris/Rue/8009/idolinguo/101_121.htm]:
* [[Lhéngua francesa|francés]] 4880 - 91%
* [[Lhéngua eitaliana|eitaliano]] 4454 - 833
* [[Lhéngua anglesa|anglés]] 4219 - 79%
* [[Lhéngua almana|alman]] 3302 - 61%
* [[Lhéngua russa|russo]] 2821 - 52%
Esso faç cun que l Ido alguas bezes seia cunfundido a la purmeira bista cul francés, l'eitaliano ó l spanhol.
La tabela seguinte cumpara alguas palabras de Ido culas lhénguas an que se fizo refréncia arriba. Puode-se notar la grande semelhança an alguns causos:
{| align="left" class="wikitable" border="1"
|-style="background: #EFEFEF"
|'''Ido'''||'''Eitaliano'''||'''Anglés'''||'''Francés'''||'''Alman'''||'''Russo'''||'''Pertués'''||'''Mirandés'''||'''Speranto'''
|-
| '''bona'''||buono||good ("bonus")||bon||gut ("bonus")||dobriy||bom/boa||buono||bona
|-
| '''donar'''||dare ("donare")||give ("donor")||donner||geben||darit||doar||doar||doni
|-
| '''filtrar'''||filtrare||filter||filtrer||filtern||filtrovat||filtrar||filtrar||filtri
|-
| '''gardeno'''||giardino||garden||jardín||Garten||ogorod||jardim||jardin||ĝardeno
|-
| '''kavalo'''||cavallo||horse ("cavalry")||cheval||Pferd ("kavallerie")||kon||cavalo||cabalho||ĉevalo
|-
| '''maro'''||mare||sea ("marine")||mer||Meer||more||mar||mar||maro
|-
| '''naciono'''||nazione||nation||nation||Nation||narod||nação||nacion||nacio
|-
| '''studiar'''||studiare||study||étudier||studieren||shtudirovat||estudar||studar||studi
|-
| '''yuna'''||giovane ("junior")||young||jeune||jung||yuniy||jovem||moço||juna
|}<br clear=both>
L bocabulairo de l Ido ye spandido cul acréscimo de prefixos i sufixos nas palabras eisistentes. Esto puode assumir i modificar palabras eisistentes para criar un [[neologismo]] i ye antendido por to la quemunidade, sin que seia prebiamente splicado pul sou criador.
== Eisemplos de l'uso de la lhéngua Ido ==
=== [[Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos]] ===
Art. 1º de la [[Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos]] (''Universal Deklaro di Homal Yuri'', an ido)<ref>[http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/Language.aspx?LangID=1120 Fuente]</ref>
<blockquote>Omna homi naskas libera ed egala relate digneso e yuri. Li es dotita per raciono e koncienco e devas agar vers l'una l'altra en spirito di frateso.</blockquote>
<blockquote>Todos ls seres houmanos nacen libres i eiguales an dignidade i an dreitos. Dotados de rezon i de cuncéncia, dében agir uns para culs outros an sprito de fraternidade.<blockquote>
=== La Princeto ===
:Capítulo 17 de ''[[L Pequeinho Príncepe]]''; la cumbersa antre l príncepe i la serpente an sue chegada a la Tierra. L títalo de la berson an Ido ye '''La Princeto'''.
<cite>
'''CHAPITRO XVII'''
:(...)
:–Bona nokto ! –dicis la surprizata princeto.
:–Bona nokto ! –dicis la serpento.
:–Adsur qua planeto me falis ? –questionis la princeto.
:–Adsur Tero, sur Afrika. –respondis la serpento.
:–Ha !... Kad esas nulu sur Tero ?
:–To esas la dezerto, e nulu esas sur la dezerti. Tero esas tre granda –dicis la serpento.
:La princeto sideskis sur stono e levis lua okuli a la cielo.
:–Me questionas a me –lu dicis- ka la steli intence brilas por ke uladie singlu povez trovar sua stelo. Videz mea planeto, olu esas exakte super ni... ma tre fore !
:–Olu esas bela planeto –dicis la serpento-. Por quo vu venis adhike ?
:–Esas chagreneto inter floro e me –dicis la princeto.
:–Ha ! –dicis la serpento.
:E la du permanis silence.
:–Ube esas la personi ? –klamis fine la princeto-. Onu esas kelke sola sur la dezerto...
:–Inter la personi onu anke esas sola –dicis la serpento.
:La princeto regardis la serpento longatempe.
:–Vu esas stranja animalo ! –dicis la princeto-. Vu esas tam tenua kam fingro...
:–Yes, ma me esas plu potenta kam fingro di rejo –dicis la serpento.
:La princeto ridetis.
:–Me ne kredas ke vu esas tre potenta, mem vu ne havas pedi... nek vu povas voyajar...
:–Me povas transportar vu plu fore kam navo -dicis la serpento.
:Ed olu spulis la maleolo di la princeto, same kam ora braceleto.
:–Ta quan me tushas retroiras a la tero deube lu venis. Ma vu esas pura e vu venas de stelo...
:La princeto nulon respondis.
:–Me kompatas vu, qua esas tante sola sur ta harda granita Tero. Me povas helpar vu se vu sentas nostalgio a vua planeto. Me povas...
:–Ho ! –dicis la princeto-. Me bone komprenis, ma pro quo vu sempre parolas enigmatoze ?
:–Me solvas omna enigmati –dicis la serpento.
:E la du permanis silence.
:'''Averto lektenda'''
:La verko '''La princeto''' licencesas sub '''Creative Commons License''', http://creativecommons.org/licenses/by-nc/2.0/legalcode
:Autoro.- Fernando Tejón, krayono@yahoo.es
:Ret-pagino.- http://laidolinguo.6te.net/biblioteca/literatura/
https://dl.dropbox.com/u/17516770/Ido/Literaturo/laprinceto.pdf{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
</cite>
=== Mea vido-cirklo (horizonto) ===
Traduçon de la música de l poeta russo [[Alexandr Sukhanov]], [[Yunna Morits]].<br />
[[Fexeiro:Meahorizonto.ogg|thumb|left| Scute la música]]
<cite>
<br>
:Me nule savas la Angla, la Franca, la Greka,
:Mea vid-cirklo do restas sat mikra e streta -
:En mea vid-cirklo trovesas nur flori, arbori,
:Nur tero e maro, aero, fairo, amoro.
:Me nule savas la Dana e la Portugala,
:Mea vid-cirklo restas sat infantala -
:Nur joyi rapide pasant', bruligiva aflikto,
:Nur esperi, e timi noktal' es en mea vid-cirklo.
:Me savas nek la Sanskrito e nek la Latina,
:Mea vid-cirklo es ancien-mod' quale tino
:Nur morto e nasko homala, nur grani ed astri
:Aden mea vid-cirklo penetras e standas sat mastre.
:Mea savo artala esas fakultativa.
:Mea vid-cirklo restas presk' primitiva -
:En olu es nia afero intima, interna
:Por ke kun homaro la Tero flugadez eterne.
:Mea vid-cirklon restriktas nur timi, esperi,
:En olu trovesas nur amo, nur maro e tero.
:Aden mea vid-cirklo penetras e standas sat mastre
:Nur morto e nasko homala, nur grani ed astri.
</cite>
=== [[Pai-Nuosso]] ===
[[Fexeiro:Padrenuestro.ogg|thumb|left| Pai-Nuosso]]
<br>
:Patro nia, qua esas en la cielo,
:tua nomo santigesez;
:tua regno advenez;
:tua volo facesez quale en la cielo
:tale anke sur la tero.
:Donez a ni cadie l'omnadiala pano,
:e pardonez a ni nia ofensi,
:quale anke ni pardonas a nia ofensanti,
:e ne duktez ni aden la tento,
:ma liberigez ni del malajo.
== Literatura i publicaçones ==
L Ido ten alguas publicaçones d'assinatura ó que puoden ser baixadas de la Anterneta gratuitamente na maiorie de ls causos. Quaije todos ls itenes i publicaçones atenden ls mais bariados assuntos, i alguas páiginas dedicadas a la situaçon an que l mobimiento se ancontra, bien cumo amboras relacionadas. ''Kuriero Internaciona'' ye ua rebista feita na Fráncia por més. ''Adavane!'' ye outra publicaçon eiditada la cada dous meses na Spanha pula [[Sociedad Española de Ido]] cuntendo ua série d'artigos d'antresse giral i subre ua dúzia de páiginas de libros traduzidos d'outras lhénguas. ''Progreso'' ye un uorgon oufecial de l Mobimiento i sue boç oufecial zde [[1908]].
La literatura atual an Ido ye mui pobre i solo alguns libros son publicados la cada anho cun poucas páiginas. Hai poucos leitores, scritores i tradutores, mas ye sperado un oumiento, ambora un pouco lento, que faga crecer la lhiteratura an Ido.
== Cumbençones Anternacionales ==
*'''2012:''' [[Dessau]], [[Almanha]] ([http://www.ido.li/index.php/ULI/Dessau2012 Anformaçones])
*'''2011:''' [[Echternach]], [[Lhuxemburgo]] ([http://www.ido.li/index.php/ULI/IR2011 Anformaçones])
*'''2010:''' [[Tübingen]], [[Almanha]] ([http://www.ido.li/index.php/ULI/Idorenkontro2010 Anformaçones])
*'''2009:''' [[Tallin]], [[Stónia]] ([http://www.europa.idolinguo.com/Estonia/Idorenkontro2009 Anformaçones])
*'''2008:''' [[Wuppertal]]-[[Neviges]], Almanha, partecipantes de 5 países ([http://www.idolinguo.de/Idorenkontro2008/ Anformaçones])
*'''2007:''' [[Paris]], [[Fráncia]], 14 partecipantes de 9 países ([http://www.ido.li/Idorenkontro2007/ Anformaçones], [http://picasaweb.google.com/barcodex/IdoKonfero2007People/photo#s5131143691182437490 Fotografias])
*'''2006:''' [[Berlin]], Almanha; aprossimadamente 25 partecipantes de 10 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Germania/Idorenkontro2006/idoindex.html Raporto])
*'''2005:''' [[Toulouse]], [[Fráncia]], 13 partecipantes de 4 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Francia/Idorenkontro2005/ Anformaçones])
*'''2004:''' [[Kieb]], [[Ucránia]], 17 partecipantes de 9 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Ukrainia/Idorenkontro2004/ Anformaçones])
*'''2003:''' [[Großbothen]], Almanha, partecipantes de 6 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Germania/Idokonfero2003/ido.htm Anformaçones])
*'''2002:''' [[Cracóbia]], [[Polónia]], 14 partecipantes de 6 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Polonia/krakow2002.htm Raporto])
*'''2001:''' [[Nuremberg]], Almanha, 14 partecipantes de 5 países ([http://www.nefkom.net/frank.kasper/konf2001.htm Anformaçones])
*'''1998:''' [[Białobrzegi]], Polónia, 15 participantes de 6 países
*'''1997:''' Bakkum (mun. [[Castricum]]), [[Países Baixos]], 19 partecipantes de 7 países
*'''1995:''' [[Elsnigk]], Almanha
*'''1991:''' [[Ostend]], [[Bélgica]], 21 partecipantes
*'''1980:''' [[Namur]], Bélgica, 35 partecipantes
*'''1960:''' [[Zurique]], [[Suíça]], ca. 50 partecipantes
== Beija tamien ==
* [[Speranto]]
* [[Anterlingua]]
== Bibliografie ==
* ''Compendio Grammaticale della Lingua Internazionale Ido'' ((Raiteri) Biella : Edizioni Martinero, 12 pagine, [[1949]]
* Beaufront, de Louis. (1925). '' Kompleta Gramatiko Detaloza di la linguo internaciona Ido'' [http://www.literaturo.ido.li/kgd.pdf otro sitio] [http://ido.view.net.au/kgd/ em HTML] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050615021150/http://ido.view.net.au/kgd/ |date=2005-06-15 }}, [http://ido.narod.ru/linguo/kgd/tabelo-di-kontenajo.htm también en HTML] (an Ido)
* Couturat, L. y L. Leau. ''Delegation pour l'adoption d'une Langue auxiliare internationale'' (15-24 ottobre [[1907]]). Coulommiers: Imprimerie Paul Brodard, 1907
* Jacob, Henry. ''A Planned Auxiliary Language'' (Dennis Dobson)
* Jespersen, Otto. 1928. ''An International Language'' (George Allen et Unwin)
* Harlow, Don. ''How to Build a Language''
* Nadal y de Quadras, Juan Luis de. 1965. ''Gramática del Idioma Mundial Ido'' [http://www.literaturo.ido.li/curso1.pdf]
* López, José Miguel. 2003. ''Kurso di la linguo Internaciona Ido la Hispana'' [http://www.literaturo.ido.li/kursoidoenlahispana.pdf]
;Leituras adicionales
<div style="font-size:95%;">
* [http://www.idolinguo.com/ Páigina de la Ounion pa la Lhéngua Anternacional Ido]
* [https://web.archive.org/web/19990116231741/http://www.geocities.com/Athens/Forum/5037/Hist.html Stória de l Ido por Otto Jespersen]
* [https://web.archive.org/web/19990203033843/http://www.geocities.com/Athens/Forum/5037/PALih.html Outra stória de l Ido]
* [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/chap03.html#ido "How to Build a Language", de Don Harlow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204044938/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/chap03.html#ido |date=2012-02-04 }}
* [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/conlang1a.html "Ido: The Beginning" de Don Harlow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020627035325/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/conlang1a.html |date=2002-06-27 }}
* [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Historio/raporto.LK.1908.html "Report to the World Esperanto Congress, 1908"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020514161324/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Historio/raporto.LK.1908.html |date=2002-05-14 }} de Emile Boirac acerca de sues spriéncias cumo parte de l Delegation's Committee
* [https://web.archive.org/web/20000120032744/http://www.geocities.com/Athens/Forum/5037/truth.html "The Truth About the Delegation in 1907"], de Léopold Leau, baseada an sues spriéncias cumo nembro de la Delegaçon.
</div>
== Refréncias ==
<references/>
== Ligaçones Sternas ==
{{Interwiki|code=io}}
* {{link|pt|2=http://idolinguo.blogspot.com.br/|3=Ido Linguo}} → Blogue zatualizado.
* {{link|io|2=http://idolinguo.com/|3=Páigina Oufecial de la Uniono por la Linguo Internaciona Ido (ULI)}}
* {{link|pt|2=http://marsjomm.vilabol.uol.com.br/home/ido/main.html|3=Páigina de las Lhénguas Auxeliares Anternacionales}}
* {{link|pt|2=http://www.laidolinguo.6te.net|3=La Ido Linguo}}
[[Catadorie:Lhénguas arteficiales]]
rdu9bviud5h1uq7be7fvzw0rr7yswbf
106728
106727
2026-05-09T10:38:08Z
~2026-28068-36
15235
Vh
106728
wikitext
text/x-wiki
{{TraduçonOuto}}
[[Fexeiro:Flag of Ido.svg|thumb|right|200px|]]
{{Anfo lhéngua
|nome = Ido
|amprego = Lhenguaige auxeliar anternacional
|fam1 = [[Lhéngua artificial]]
|fam2 = [[Lhénguas románicas]] i [[línguas germânicas|germánicas]]
|corfamília = lhéngua planeijada
|criador = [[Louis Couturat]] i [[Louis de Beaufront]]
|data = [[1907]]
|scrita = [[Alfabeto latino]]
|falantes = 100 a 200<ref name="Blanke">Blanke (2000), cited in Sabine Fiedler [http://books.google.com/books?id=CAIZ9BHOkBwC&pg=PA779#v=onepage&q&f=false "Phraseology in planned languages"], ''Phraseology / Phraseologie,'' Walter de Gruyter 2007. pp. 779.</ref>
|oufecial = Nanhun paíç.
|regulador = [[Uniono por la Linguo Internaciona Ido]] (ULI) [idolinguo.com/]
|eiso1 = io
|eiso2 = [http://www.loc.gov/standards/iso639-2/codechanges.html ido]|sil=ido|iso3=ido}}
L '''Ido''' ye ua [[lhéngua auxeliar]], possiblemente la segunda lhéngua custruída mais ousada de l mundo atrás de l [[Speranto]], cul qual ten ua grande defrença ne l númaro de falantes. Ye ua berson restourada de l [[Speranto]] (lhéngua criado por [[L. L. Zamenhof]]) qu'an [[1907]] fui ouficialmente scolhida pula ''Délégation pour l'Adoption d'une Langue Auxiliaire Internationale'' (Delegaçon pa la Adoçon dua Lhéngua Auxeliar Anternacional) cumo l melhor porjeto de lhéngua anternacional de todos ls propostos até meados de l seclo XX.
Fui cunsidrada ua lhéngua muorta por uns anhos, até que, pul adbento de la Anterneta, la lhéngua ampeçou a renacer.
Dibersas [[literatura|obras literárias]] fúrun publicadas i traduzidas para Ido, ancluindo [[L Pequeinho Príncepe]] i l [[Eibangelho Segundo San Lucas]]. A partir de l'anho 2000, stima-se qu'habie aprossimadamente de 100 a 200 falantes de Ido ne l mundo.
== Antroduçon ==
L Ido apareciu pula purmeira beç an 1907 cumo resultado dun zeio de reformar las falhas custatadas ne l Speranto, que sous defensores acraditában ser un oustaclo na sue propagaçon cumo ua lhéngua fácele de daprender. Muitos outros porjetos de reforma apareciu depuis de l Ido, cumo por eisemplo, l [[Anterlingue]] i l [[Nobial]] mas caíran ne l squecimiento. Atualmente, l Ido, junto cul Speranto i [[Anterlingua]], son las únicas lhénguas auxeliares cun algun peso na literatura i cun ua base relatibamente grande de falantes. L nome de l lhéngua ten sue ourige an ''I.D.O.'', acrónimo de ''Idiomo di Omni'' (lhéngua de todos) ó ne l sufixo '-ido' de la palabra ''[[esperantido]]'' '''(sperantido)''', que literalmente senefica “çcendente de l speranto”.
L Ido usa las binte i seis letras latinas outelizadas ne l [[alfabeto latino]], sin senhales diacríticos. Sin deixar de ser simples i regular gramaticalmente falando, Ido assemelha-se las lhénguas románicas na aparéncia i a la purmeira bista. Ye, por bezes, cunfundido cul eitaliano ó spanhol. L Ido ye amplamente acessible als falantes de speranto, ambora haba alguas defrenças na formaçon de gramática, bocabulairo i alguas palabras de funçon gramatical defrente, Ido ye mais de l qu'un porjeto de reforma, ye ua lhéngua andependiente. Passado l'ampeço, ganhou amplo apoio de la quemunidade sperantista que querie reformas ne l speranto (estimatibas falan de cerca de 20%). Mas zde anton, cula muorte repentina dun de ls sous outores ([[Louis Couturat]] an [[1914]]) l'aparecimiento de dissidéncias cun outras reformas, bien cumo la nun sapiéncia de l Ido, era un candidato la lhéngua anternacional anfraquecido. L mobimiento idista nun fui atibo até l'aparecimiento de la Anterneta, quando ampeçou a recuperar la sue dinámica anterior.
== Stória ==
[[Fexeiro:IdoLogo.png|thumb|150px|left|Lougo de la lhéngua Ido]] L'eideia dua segunda lhéngua ounibersal nun ye nuoba, i lhénguas artificiales nun son un fenómeno recente. La purmeira lhéngua custruída coincida fui la ''[[Lingua Ignota]]'', criada ne l seclo XII. Mas l'eideia nun catibou até l lhéngua [[Volapük]] tener sido criado an 1879. L [[Volapük]] fui mui popular durante algun tiempo i aparentemente houbo alguns miles d'usuairos, mas fui mais tarde eclipsado pula popularidade de l Speranto, qu'apareciu an 1887. Bárias outras lhénguas, cumo [[Latino sine Flexione]] i [[Idiom Neutral]] tamien habien sido apersentadas. Fui nessa época que l matemático francés [[Louis Couturat]] formou la [[Delegaçon pa la Adoçon dua Lhéngua Auxeliar Anternacional]].
[[Fexeiro:Ido Kongreso en Dessau 1922.jpg|thumb|300px|Foto de l Cungresso Anternacional de Ido an [[Dessau]], [[Almanha]] an [[1922]].]]
Esta delegaçon fizo un pedido formal a la International Association of Academies (Associaçon Anternacional de las Academies) an Biena para selecionar i aprobar ua lhéngua anternacional; l pedido fui rejeitado an maio de 1907. De la Delegaçon reuniu-se anton cumo un comité an Paris an outubre de 1907 para çcutir l'adoçon dua lhéngua padron anternacional. L comité cuncluiu que nun habie nanhue lhéngua qu'atendia las spetatibas, mas que l Speranto podie ser l mais aceito, debido a a ua série d'eilemientos que fazien del ua lhéngua aceitable, cun alguas cundiçones
=== La quemunidade atual de falantes ===
La grande maiorie de ls falantes de Ido conheciu l [[Speranto]] purmeiro, anton l percentual d'idistas que saben Speranto ye mui maior de l que l cuntrairo. L maior númaro de cuncentraçon de falantes stan na [[Almanha]], [[Fráncia]] i [[Spanha]], mas na berdade puode-se ancontrar ls fanas desta lhéngua an quaije 30 países de ls cinco cuntinentes, segundo la lista de pessonas que repersentan las ourganizaçones de Ido an sous países qu'aparece atualizada an cada eidiçon de l'uorgon oufecial de l'ourganizaçon mundial idista.
Por se tratar dua lhéngua artificial, ye stremamente defícel saber l númaro sato de falantes. Mas, stima-se que puoda haber de 100 a 200 i la Anterneta hai permitido un renobado antresse ne ls radadeiros anhos. An cumparaçon, l [[Speranto]] ten, pul menos, cientos de miles. L psicólogo aposentado [[Sidney S. Culbert]], que liderou un studo global, estimou que l númaro de falantes chega als 2 milhones, mas muitos sperantistas nun acraditan qu'este númaro seia rial i ye un pouco sagerado.
Agora, ye amprescindible çtinguir l númaros de ''falantes'' de Ido, cul númaro de ''seguidores'' ó ''simpatizantes'' de l lhéngua. Muitos sperantistas percuran daprender l Ido mais cumo curjidade, preferindo apoiar l mobimiento sperantista, por ser mais coincido. Ye possible ancontrar pula Anterneta fóruns trelingues Ido-Speranto-Lhéngua Mai, an que defrentes anterlocutores se quemunican quaije sin porblemas.
== Bocabulário ==
L [[bocabulairo]] de l Ido baseia-se an lhénguas ando-ouropeias. Durante la sue criaçon, las purmeiras cinco mil raízes de l Ido fúrun analisadas i cumparadas cul bocabulairo anglés, francés, alman, russo i eitaliano i ls resultados fúrun ls seguintes:
* 2024 raízes, 38%, pertencen a 6 lhénguas
* 942 raízes, 17%, pertencen a 5 lhénguas
* 1111 raízes, 21%, pertencen a 4 lhénguas
* 585 raízes, 11%, pertencen a 3 lhénguas
* 454 raízes, 8%, pertencen a 2 lhénguas
* 255 raízes, 5%, pertence a 1 lhéngua
** total 5371 100%
Para alhá desso, ua cumparaçon de l bocabulairo de las seis lhénguas de l Ido arriba mostra ls seguintes percentuales de similaridade [https://web.archive.org/web/19991004151526/http://www.geocities.com/Paris/Rue/8009/idolinguo/101_121.htm]:
* [[Lhéngua francesa|francés]] 4880 - 91%
* [[Lhéngua eitaliana|eitaliano]] 4454 - 833
* [[Lhéngua anglesa|anglés]] 4219 - 79%
* [[Lhéngua almana|alman]] 3302 - 61%
* [[Lhéngua russa|russo]] 2821 - 52%
Esso faç cun que l Ido alguas bezes seia cunfundido a la purmeira bista cul francés, l'eitaliano.
La tabela seguinte cumpara alguas palabras de Ido culas lhénguas an que se fizo refréncia arriba. Puode-se notar la grande semelhança an alguns causos:
{| align="left" class="wikitable" border="1"
|-style="background: #EFEFEF"
|'''Ido'''||'''Eitaliano'''||'''Anglés'''||'''Francés'''||'''Alman'''||'''Russo'''||'''Pertués'''||'''Mirandés'''||'''Speranto'''
|-
| '''bona'''||buono||good ("bonus")||bon||gut ("bonus")||dobriy||bom/boa||buono||bona
|-
| '''donar'''||dare ("donare")||give ("donor")||donner||geben||darit||doar||doar||doni
|-
| '''filtrar'''||filtrare||filter||filtrer||filtern||filtrovat||filtrar||filtrar||filtri
|-
| '''gardeno'''||giardino||garden||jardín||Garten||ogorod||jardim||jardin||ĝardeno
|-
| '''kavalo'''||cavallo||horse ("cavalry")||cheval||Pferd ("kavallerie")||kon||cavalo||cabalho||ĉevalo
|-
| '''maro'''||mare||sea ("marine")||mer||Meer||more||mar||mar||maro
|-
| '''naciono'''||nazione||nation||nation||Nation||narod||nação||nacion||nacio
|-
| '''studiar'''||studiare||study||étudier||studieren||shtudirovat||estudar||studar||studi
|-
| '''yuna'''||giovane ("junior")||young||jeune||jung||yuniy||jovem||moço||juna
|}<br clear=both>
L bocabulairo de l Ido ye spandido cul acréscimo de prefixos i sufixos nas palabras eisistentes. Esto puode assumir i modificar palabras eisistentes para criar un [[neologismo]] i ye antendido por to la quemunidade, sin que seia prebiamente splicado pul sou criador.
== Eisemplos de l'uso de la lhéngua Ido ==
=== [[Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos]] ===
Art. 1º de la [[Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos]] (''Universal Deklaro di Homal Yuri'', an ido)<ref>[http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/Language.aspx?LangID=1120 Fuente]</ref>
<blockquote>Omna homi naskas libera ed egala relate digneso e yuri. Li es dotita per raciono e koncienco e devas agar vers l'una l'altra en spirito di frateso.</blockquote>
<blockquote>Todos ls seres houmanos nacen libres i eiguales an dignidade i an dreitos. Dotados de rezon i de cuncéncia, dében agir uns para culs outros an sprito de fraternidade.<blockquote>
=== La Princeto ===
:Capítulo 17 de ''[[L Pequeinho Príncepe]]''; la cumbersa antre l príncepe i la serpente an sue chegada a la Tierra. L títalo de la berson an Ido ye '''La Princeto'''.
<cite>
'''CHAPITRO XVII'''
:(...)
:–Bona nokto ! –dicis la surprizata princeto.
:–Bona nokto ! –dicis la serpento.
:–Adsur qua planeto me falis ? –questionis la princeto.
:–Adsur Tero, sur Afrika. –respondis la serpento.
:–Ha !... Kad esas nulu sur Tero ?
:–To esas la dezerto, e nulu esas sur la dezerti. Tero esas tre granda –dicis la serpento.
:La princeto sideskis sur stono e levis lua okuli a la cielo.
:–Me questionas a me –lu dicis- ka la steli intence brilas por ke uladie singlu povez trovar sua stelo. Videz mea planeto, olu esas exakte super ni... ma tre fore !
:–Olu esas bela planeto –dicis la serpento-. Por quo vu venis adhike ?
:–Esas chagreneto inter floro e me –dicis la princeto.
:–Ha ! –dicis la serpento.
:E la du permanis silence.
:–Ube esas la personi ? –klamis fine la princeto-. Onu esas kelke sola sur la dezerto...
:–Inter la personi onu anke esas sola –dicis la serpento.
:La princeto regardis la serpento longatempe.
:–Vu esas stranja animalo ! –dicis la princeto-. Vu esas tam tenua kam fingro...
:–Yes, ma me esas plu potenta kam fingro di rejo –dicis la serpento.
:La princeto ridetis.
:–Me ne kredas ke vu esas tre potenta, mem vu ne havas pedi... nek vu povas voyajar...
:–Me povas transportar vu plu fore kam navo -dicis la serpento.
:Ed olu spulis la maleolo di la princeto, same kam ora braceleto.
:–Ta quan me tushas retroiras a la tero deube lu venis. Ma vu esas pura e vu venas de stelo...
:La princeto nulon respondis.
:–Me kompatas vu, qua esas tante sola sur ta harda granita Tero. Me povas helpar vu se vu sentas nostalgio a vua planeto. Me povas...
:–Ho ! –dicis la princeto-. Me bone komprenis, ma pro quo vu sempre parolas enigmatoze ?
:–Me solvas omna enigmati –dicis la serpento.
:E la du permanis silence.
:'''Averto lektenda'''
:La verko '''La princeto''' licencesas sub '''Creative Commons License''', http://creativecommons.org/licenses/by-nc/2.0/legalcode
:Autoro.- Fernando Tejón, krayono@yahoo.es
:Ret-pagino.- http://laidolinguo.6te.net/biblioteca/literatura/
https://dl.dropbox.com/u/17516770/Ido/Literaturo/laprinceto.pdf{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
</cite>
=== Mea vido-cirklo (horizonto) ===
Traduçon de la música de l poeta russo [[Alexandr Sukhanov]], [[Yunna Morits]].<br />
[[Fexeiro:Meahorizonto.ogg|thumb|left| Scute la música]]
<cite>
<br>
:Me nule savas la Angla, la Franca, la Greka,
:Mea vid-cirklo do restas sat mikra e streta -
:En mea vid-cirklo trovesas nur flori, arbori,
:Nur tero e maro, aero, fairo, amoro.
:Me nule savas la Dana e la Portugala,
:Mea vid-cirklo restas sat infantala -
:Nur joyi rapide pasant', bruligiva aflikto,
:Nur esperi, e timi noktal' es en mea vid-cirklo.
:Me savas nek la Sanskrito e nek la Latina,
:Mea vid-cirklo es ancien-mod' quale tino
:Nur morto e nasko homala, nur grani ed astri
:Aden mea vid-cirklo penetras e standas sat mastre.
:Mea savo artala esas fakultativa.
:Mea vid-cirklo restas presk' primitiva -
:En olu es nia afero intima, interna
:Por ke kun homaro la Tero flugadez eterne.
:Mea vid-cirklon restriktas nur timi, esperi,
:En olu trovesas nur amo, nur maro e tero.
:Aden mea vid-cirklo penetras e standas sat mastre
:Nur morto e nasko homala, nur grani ed astri.
</cite>
=== [[Pai-Nuosso]] ===
[[Fexeiro:Padrenuestro.ogg|thumb|left| Pai-Nuosso]]
<br>
:Patro nia, qua esas en la cielo,
:tua nomo santigesez;
:tua regno advenez;
:tua volo facesez quale en la cielo
:tale anke sur la tero.
:Donez a ni cadie l'omnadiala pano,
:e pardonez a ni nia ofensi,
:quale anke ni pardonas a nia ofensanti,
:e ne duktez ni aden la tento,
:ma liberigez ni del malajo.
== Literatura i publicaçones ==
L Ido ten alguas publicaçones d'assinatura ó que puoden ser baixadas de la Anterneta gratuitamente na maiorie de ls causos. Quaije todos ls itenes i publicaçones atenden ls mais bariados assuntos, i alguas páiginas dedicadas a la situaçon an que l mobimiento se ancontra, bien cumo amboras relacionadas. ''Kuriero Internaciona'' ye ua rebista feita na Fráncia por més. ''Adavane!'' ye outra publicaçon eiditada la cada dous meses na Spanha pula [[Sociedad Española de Ido]] cuntendo ua série d'artigos d'antresse giral i subre ua dúzia de páiginas de libros traduzidos d'outras lhénguas. ''Progreso'' ye un uorgon oufecial de l Mobimiento i sue boç oufecial zde [[1908]].
La literatura atual an Ido ye mui pobre i solo alguns libros son publicados la cada anho cun poucas páiginas. Hai poucos leitores, scritores i tradutores, mas ye sperado un oumiento, ambora un pouco lento, que faga crecer la lhiteratura an Ido.
== Cumbençones Anternacionales ==
*'''2012:''' [[Dessau]], [[Almanha]] ([http://www.ido.li/index.php/ULI/Dessau2012 Anformaçones])
*'''2011:''' [[Echternach]], [[Lhuxemburgo]] ([http://www.ido.li/index.php/ULI/IR2011 Anformaçones])
*'''2010:''' [[Tübingen]], [[Almanha]] ([http://www.ido.li/index.php/ULI/Idorenkontro2010 Anformaçones])
*'''2009:''' [[Tallin]], [[Stónia]] ([http://www.europa.idolinguo.com/Estonia/Idorenkontro2009 Anformaçones])
*'''2008:''' [[Wuppertal]]-[[Neviges]], Almanha, partecipantes de 5 países ([http://www.idolinguo.de/Idorenkontro2008/ Anformaçones])
*'''2007:''' [[Paris]], [[Fráncia]], 14 partecipantes de 9 países ([http://www.ido.li/Idorenkontro2007/ Anformaçones], [http://picasaweb.google.com/barcodex/IdoKonfero2007People/photo#s5131143691182437490 Fotografias])
*'''2006:''' [[Berlin]], Almanha; aprossimadamente 25 partecipantes de 10 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Germania/Idorenkontro2006/idoindex.html Raporto])
*'''2005:''' [[Toulouse]], [[Fráncia]], 13 partecipantes de 4 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Francia/Idorenkontro2005/ Anformaçones])
*'''2004:''' [[Kieb]], [[Ucránia]], 17 partecipantes de 9 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Ukrainia/Idorenkontro2004/ Anformaçones])
*'''2003:''' [[Großbothen]], Almanha, partecipantes de 6 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Germania/Idokonfero2003/ido.htm Anformaçones])
*'''2002:''' [[Cracóbia]], [[Polónia]], 14 partecipantes de 6 países ([http://www.europa.idolinguo.com/Polonia/krakow2002.htm Raporto])
*'''2001:''' [[Nuremberg]], Almanha, 14 partecipantes de 5 países ([http://www.nefkom.net/frank.kasper/konf2001.htm Anformaçones])
*'''1998:''' [[Białobrzegi]], Polónia, 15 participantes de 6 países
*'''1997:''' Bakkum (mun. [[Castricum]]), [[Países Baixos]], 19 partecipantes de 7 países
*'''1995:''' [[Elsnigk]], Almanha
*'''1991:''' [[Ostend]], [[Bélgica]], 21 partecipantes
*'''1980:''' [[Namur]], Bélgica, 35 partecipantes
*'''1960:''' [[Zurique]], [[Suíça]], ca. 50 partecipantes
== Beija tamien ==
* [[Speranto]]
* [[Anterlingua]]
== Bibliografie ==
* ''Compendio Grammaticale della Lingua Internazionale Ido'' ((Raiteri) Biella : Edizioni Martinero, 12 pagine, [[1949]]
* Beaufront, de Louis. (1925). '' Kompleta Gramatiko Detaloza di la linguo internaciona Ido'' [http://www.literaturo.ido.li/kgd.pdf otro sitio] [http://ido.view.net.au/kgd/ em HTML] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050615021150/http://ido.view.net.au/kgd/ |date=2005-06-15 }}, [http://ido.narod.ru/linguo/kgd/tabelo-di-kontenajo.htm también en HTML] (an Ido)
* Couturat, L. y L. Leau. ''Delegation pour l'adoption d'une Langue auxiliare internationale'' (15-24 ottobre [[1907]]). Coulommiers: Imprimerie Paul Brodard, 1907
* Jacob, Henry. ''A Planned Auxiliary Language'' (Dennis Dobson)
* Jespersen, Otto. 1928. ''An International Language'' (George Allen et Unwin)
* Harlow, Don. ''How to Build a Language''
* Nadal y de Quadras, Juan Luis de. 1965. ''Gramática del Idioma Mundial Ido'' [http://www.literaturo.ido.li/curso1.pdf]
* López, José Miguel. 2003. ''Kurso di la linguo Internaciona Ido la Hispana'' [http://www.literaturo.ido.li/kursoidoenlahispana.pdf]
;Leituras adicionales
<div style="font-size:95%;">
* [http://www.idolinguo.com/ Páigina de la Ounion pa la Lhéngua Anternacional Ido]
* [https://web.archive.org/web/19990116231741/http://www.geocities.com/Athens/Forum/5037/Hist.html Stória de l Ido por Otto Jespersen]
* [https://web.archive.org/web/19990203033843/http://www.geocities.com/Athens/Forum/5037/PALih.html Outra stória de l Ido]
* [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/chap03.html#ido "How to Build a Language", de Don Harlow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204044938/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/chap03.html#ido |date=2012-02-04 }}
* [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/conlang1a.html "Ido: The Beginning" de Don Harlow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020627035325/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/EBook/conlang1a.html |date=2002-06-27 }}
* [http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Historio/raporto.LK.1908.html "Report to the World Esperanto Congress, 1908"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020514161324/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Historio/raporto.LK.1908.html |date=2002-05-14 }} de Emile Boirac acerca de sues spriéncias cumo parte de l Delegation's Committee
* [https://web.archive.org/web/20000120032744/http://www.geocities.com/Athens/Forum/5037/truth.html "The Truth About the Delegation in 1907"], de Léopold Leau, baseada an sues spriéncias cumo nembro de la Delegaçon.
</div>
== Refréncias ==
<references/>
== Ligaçones Sternas ==
{{Interwiki|code=io}}
* {{link|pt|2=http://idolinguo.blogspot.com.br/|3=Ido Linguo}} → Blogue zatualizado.
* {{link|io|2=http://idolinguo.com/|3=Páigina Oufecial de la Uniono por la Linguo Internaciona Ido (ULI)}}
* {{link|pt|2=http://marsjomm.vilabol.uol.com.br/home/ido/main.html|3=Páigina de las Lhénguas Auxeliares Anternacionales}}
* {{link|pt|2=http://www.laidolinguo.6te.net|3=La Ido Linguo}}
[[Catadorie:Lhénguas arteficiales]]
4l0ba0n1qewljajrzw1rvk2cg5vaj1i
(27948) 1997 NQ3
0
6751
106658
84329
2026-05-08T13:10:53Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[27948 1997 NQ3]] pa [[(27948) 1997 NQ3]]
84329
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 27948
|nome = 1997 NQ3
|eimaige =
|data_çcubierta = 6 de júlio de 1997
|çcubridor = [[Spacewatch]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.3975174
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.17881970
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 2.27998
|anomalia_medie = 202.2039700
|arg_periastro = 116.04970
|long_ne l_asc = 161.03325
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,00
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1997 NQ3''' (asteroide 27948) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.17881970 i ua [[anclinaçon]] de 2.27998º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 6 de júlio de 1997 por [[Spacewatch]] an [[Ouserbatório Kitt Peak|Kitt Peak]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|27948}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 27948 1997 NQ3
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:27948 1997 Nq3}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
n1m5vopxazjj6cja8aa0y0lgq0j1ixb
106683
106658
2026-05-08T13:16:07Z
Kwamikagami
4027
106683
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(27948) 1997 NQ<sub>3</sub>}}
{{Anfo/Asteroide
|numero = 27948
|nome = 1997 NQ<sub>3</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 6 de júlio de 1997
|çcubridor = [[Spacewatch]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.3975174
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.17881970
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 2.27998
|anomalia_medie = 202.2039700
|arg_periastro = 116.04970
|long_ne l_asc = 161.03325
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,00
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1997 NQ<sub>3</sub>''' (asteroide 27948) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.17881970 i ua [[anclinaçon]] de 2.27998º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 6 de júlio de 1997 por [[Spacewatch]] an [[Ouserbatório Kitt Peak|Kitt Peak]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|27948}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 27948 1997 NQ3
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:27948 1997 Nq3}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
ocmjbnwuhbamrd8wwbjyuc5hzax0nt6
(38558) 1999 VM114
0
6797
106672
84375
2026-05-08T13:13:46Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[38558 1999 VM114]] pa [[(38558) 1999 VM114]]
84375
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 38558
|nome = 1999 BM114
|eimaige =
|data_çcubierta = 9 de nobembre de 1999
|çcubridor = [[Catalina Sky Surbey|CSS]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 3.0808224
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.12193370
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 14.02284
|anomalia_medie = 29.6849500
|arg_periastro = 355.07518
|long_ne l_asc = 352.52705
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 13,70
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1999 BM114''' (asteroide 38558) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.12193370 i ua [[anclinaçon]] de 14.02284º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 9 de nobembre de 1999 por [[Catalina Sky Surbey|CSS]] an [[Catalina Sky Surbey|Catalina]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|38558}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 38558 1999 BM114
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:38558 1999 Bm114}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
3uz0slw03x14hhfdjzcst2kg3fmj1r5
106691
106672
2026-05-08T13:23:07Z
Kwamikagami
4027
106691
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(38558) 1999 VM<sub>114</sub>}}
{{Anfo/Asteroide
|numero = 38558
|nome = 1999 VM<sub>114</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 9 de nobembre de 1999
|çcubridor = [[Catalina Sky Surbey|CSS]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 3.0808224
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.12193370
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 14.02284
|anomalia_medie = 29.6849500
|arg_periastro = 355.07518
|long_ne l_asc = 352.52705
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 13,70
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1999 VM<sub>114</sub>''' (asteroide 38558) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.12193370 i ua [[anclinaçon]] de 14.02284º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 9 de nobembre de 1999 por [[Catalina Sky Surbey|CSS]] an [[Catalina Sky Surbey|Catalina]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|38558}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 38558 1999 VM<sub>114</sub>
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:38558 1999 Bm114}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
1c04jxefasrlshjj5n4n1v587jkjlxr
(35280) 1996 SQ1
0
6816
106678
84394
2026-05-08T13:14:21Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[35280 1996 SQ1]] pa [[(35280) 1996 SQ1]]
84394
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 35280
|nome = 1996 SQ1
|eimaige =
|data_çcubierta = 17 de setembre de 1996
|çcubridor = [[Spacewatch]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.5575506
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.13416750
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 3.58319
|anomalia_medie = 161.2283600
|arg_periastro = 120.20413
|long_ne l_asc = 211.59637
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,50
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1996 SQ1''' (asteroide 35280) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.13416750 i ua [[anclinaçon]] de 3.58319º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 17 de setembre de 1996 por [[Spacewatch]] an [[Ouserbatório Kitt Peak|Kitt Peak]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|35280}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 35280 1996 SQ1
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:35280 1996 Sq1}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
frvmdku0ya8v2slc8ir7s6c9tf1kii8
106694
106678
2026-05-08T13:29:02Z
Kwamikagami
4027
106694
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(35280) 1996 SQ<sub>1</sub>}}
{{Anfo/Asteroide
|numero = 35280
|nome = 1996 SQ<sub>1</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 17 de setembre de 1996
|çcubridor = [[Spacewatch]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.5575506
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.13416750
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 3.58319
|anomalia_medie = 161.2283600
|arg_periastro = 120.20413
|long_ne l_asc = 211.59637
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,50
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1996 SQ<sub>1</sub>''' (asteroide 35280) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.13416750 i ua [[anclinaçon]] de 3.58319º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 17 de setembre de 1996 por [[Spacewatch]] an [[Ouserbatório Kitt Peak|Kitt Peak]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|35280}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 35280 1996 SQ1
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:35280 1996 Sq1}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
m14jrdo35yavn5b1icf07lcuhshvmsn
3266 Bernardus
0
6868
106709
84449
2026-05-08T13:47:55Z
Kwamikagami
4027
106709
wikitext
text/x-wiki
{{ber zambiguaçon|Bernardus}}
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 3266
|nome = Bernardus
|data_çcubierta = [[11 de Agosto]] de [[1978]]
|çcubridor = [[Hanes-Eimil Schuster]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 1,698181
|afelio = 2,1186838
|scentricidade = 0,1101697
|T_orb_die = 962,96
|T_orb_anho = 2,64
|B_orb_medie = 21,56027803
|anclinacao = 26,37375
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 1,9084324
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''Bernardus''' (asteróide 3266) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 1,698181 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,1101697 i un [[período orbital]] de 962,96 [[die]]s (2,64 [[anhos]]).
Bernardus ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 21,56027803 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 26,37375º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[11 de Agosto]] de [[1978]] por [[Hanes-Eimil Schuster]].
{{rabisco-asteróide}}
== {{Ber tamien}} ==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteróide|3266}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[3264 Bounty]]
|ant1= [[3265 Fletcher]]
|artigo= 3266 Bernardus
|seg1= [[3267 Glo]]
|seg2= [[3268 De Santis]]
}}
{{semimaige-asteróide}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
f3mfwtvdpvoo1on35w2cqm735rdh33m
(73768) 1994 PO10
0
6901
106688
94819
2026-05-08T13:19:17Z
Kwamikagami
4027
106688
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(73768) 1994 PO<sub>10</sub>}}
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 73768
|nome = 1994 PO<sub>10</sub>
|data_çcubierta = [[10 de Agosto]] de [[1994]]
|çcubridor = [[Eric Walter Eilst|I. Eilst]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 2,0141504
|afelio = 3,1309506
|scentricidade = 0,2170609
|T_orb_die = 1 507,08
|T_orb_anho = 4,13
|B_orb_medie = 18,56995314
|anclinacao = 4,10363
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,5725505
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1994 PO<sub>10</sub>''' (asteróide 73768) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 2,0141504 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,2170609 i un [[período orbital]] de 1 507,08 [[die]]s (4,13 [[anhos]]).
1994 PO<sub>10</sub> ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 18,56995314 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 4,10363º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[10 de Agosto]] de [[1994]] por [[Eric Walter Eilst|I. Eilst]].
{{rabisco-asteróide}}
=={{Ber tamien}}==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
=={{Ligaçones sternas}}==
{{LinksAsteróide|73768}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[(73766) 1994 PH9]]
|ant1= [[(73767) 1994 PQ9]]
|artigo= (73768) 1994 PO10
|seg1= [[(73769) 1994 PN12]]
|seg2= [[(73770) 1994 PG14]]
}}
{{semimaige-asteróide}}
{{DEFAULTSORT:73768}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
3pfsr9yoegc77sxksvd6rtdri7v5z87
(37861) 1998 FA5
0
6913
106674
84494
2026-05-08T13:13:56Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[37861 1998 FA5]] pa [[(37861) 1998 FA5]]
84494
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 37861
|nome = 1998 FA5
|eimaige =
|data_çcubierta = 23 de márcio de 1998
|çcubridor = [[Paul G. Cumba]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.5363336
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.12364420
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 11.38831
|anomalia_medie = 34.3123800
|arg_periastro = 157.53793
|long_ne l_asc = 6.04763
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,60
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1998 FA5''' (asteroide 37861) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.12364420 i ua [[anclinaçon]] de 11.38831º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 23 de márcio de 1998 por [[Paul G. Cumba]] an [[Ouserbatório Prescott|Prescott]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|37861}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 37861 1998 FA5
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:37861 1998 Fa5}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
iaiij10pvto9rwam9xatrw01a0prypt
106692
106674
2026-05-08T13:23:47Z
Kwamikagami
4027
106692
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(37861) 1998 FA<sub>5</sub>}}
{{Anfo/Asteroide
|numero = 37861
|nome = 1998 FA<sub>5</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 23 de márcio de 1998
|çcubridor = [[Paul G. Cumba]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.5363336
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.12364420
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 11.38831
|anomalia_medie = 34.3123800
|arg_periastro = 157.53793
|long_ne l_asc = 6.04763
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,60
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1998 FA<sub>5</sub>''' (asteroide 37861) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.12364420 i ua [[anclinaçon]] de 11.38831º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 23 de márcio de 1998 por [[Paul G. Cumba]] an [[Ouserbatório Prescott|Prescott]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|37861}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 37861 1998 FA5
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:37861 1998 Fa5}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
cbo7nelgjqiyc0g6ccwvx38aai2gecj
784 Pickeringia
0
6915
106707
84496
2026-05-08T13:46:48Z
Kwamikagami
4027
106707
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 784
|nome = Pickeringie
|data_çcubierta = [[20 de Márcio]] de [[1914]]
|çcubridor = [[Joel Hastings Metcalf|Joel Metcalf]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 2,3498589
|afelio = 3,8444095
|scentricidade = 0,2412796
|T_orb_die = 1 990,83
|T_orb_anho = 5,45
|B_orb_medie = 16,92437895
|anclinacao = 12,28473
|dimenson = 89,42
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 3,0971342
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 13
|albedo = 0,0555
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''Pickeringie''' (asteróide 784) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]] cun un diámetro de 89,42 [[quilómetros]], a 2,3498589 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,2412796 i un [[período orbital]] de 1 990,83 [[die]]s (5,45 [[anhos]]).
Pickeringie ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 16,92437895 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 12,28473º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[20 de Márcio]] de [[1914]] por [[Joel Hastings Metcalf|Joel Metcalf]].
{{rabisco-asteróide}}
== {{Ber tamien}} ==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteróide|784}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[782 Montefiore]]
|ant1= [[783 Nora]]
|artigo= 784 Pickeringie
|seg1= [[785 Zwetana]]
|seg2= [[786 Bredichina]]
}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
lsqb34kqcghse51jx3qsyszv5z65kiw
(33069) 1997 WQ2
0
6983
106662
84564
2026-05-08T13:12:21Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[33069 1997 WQ2]] pa [[(33069) 1997 WQ2]]
84564
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 33069
|nome = 1997 WQ2
|eimaige =
|data_çcubierta = 23 de nobembre de 1997
|çcubridor = [[Takao Kobayashi]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.3618902
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.08865920
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 6.69956
|anomalia_medie = 202.9236000
|arg_periastro = 310.15581
|long_ne l_asc = 85.60647
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 14,60
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1997 WQ2''' (asteroide 33069) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.08865920 i ua [[anclinaçon]] de 6.69956º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 23 de nobembre de 1997 por [[Takao Kobayashi]] an [[Ouserbatório Oizumi|Oizumi]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|33069}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 33069 1997 WQ2
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:33069 1997 Wq2}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
96dv00kz3g5sylj0z9p8ku3bkw7ciod
106685
106662
2026-05-08T13:17:26Z
Kwamikagami
4027
106685
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(33069) 1997 WQ<sub>2</sub>}}
{{Anfo/Asteroide
|numero = 33069
|nome = 1997 WQ<sub>2</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 23 de nobembre de 1997
|çcubridor = [[Takao Kobayashi]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.3618902
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.08865920
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 6.69956
|anomalia_medie = 202.9236000
|arg_periastro = 310.15581
|long_ne l_asc = 85.60647
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 14,60
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1997 WQ<sub>2</sub>''' (asteroide 33069) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.08865920 i ua [[anclinaçon]] de 6.69956º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 23 de nobembre de 1997 por [[Takao Kobayashi]] an [[Ouserbatório Oizumi|Oizumi]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|33069}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 33069 1997 WQ2
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:33069 1997 Wq2}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
9b7de0492vwesripntmcs3yydgl80q5
(29423) 1997 AF22
0
7007
106660
84588
2026-05-08T13:11:04Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[29423 1997 AF22]] pa [[(29423) 1997 AF22]]
84588
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 29423
|nome = 1997 AF22
|eimaige =
|data_çcubierta = 9 de janeiro de 1997
|çcubridor = [[Seiji Ueda]] i [[Hiroshi Kaneda]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 3.1977026
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.25681590
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 16.12575
|anomalia_medie = 177.0603400
|arg_periastro = 73.22991
|long_ne l_asc = 334.84327
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 12,60
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1997 AF22''' (asteroide 29423) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.25681590 i ua [[anclinaçon]] de 16.12575º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 9 de janeiro de 1997 por [[Seiji Ueda]] i [[Hiroshi Kaneda]] an [[Kushiro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|29423}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 29423 1997 AF22
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:29423 1997 Af22}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
2r5tifkogql89uha668pku8gspxgcgd
106684
106660
2026-05-08T13:16:49Z
Kwamikagami
4027
106684
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(29423) 1997 AF<sub>22</sub>}}
{{Anfo/Asteroide
|numero = 29423
|nome = 1997 AF<sub>22</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 9 de janeiro de 1997
|çcubridor = [[Seiji Ueda]] i [[Hiroshi Kaneda]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 3.1977026
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.25681590
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 16.12575
|anomalia_medie = 177.0603400
|arg_periastro = 73.22991
|long_ne l_asc = 334.84327
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 12,60
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1997 AF<sub>22</sub>''' (asteroide 29423) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.25681590 i ua [[anclinaçon]] de 16.12575º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 9 de janeiro de 1997 por [[Seiji Ueda]] i [[Hiroshi Kaneda]] an [[Kushiro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|29423}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 29423 1997 AF22
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:29423 1997 Af22}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
13fjf067rlz9q0p36yf260dkphi653i
(37188) 2000 WE61
0
7030
106676
84611
2026-05-08T13:14:11Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[37188 2000 WE61]] pa [[(37188) 2000 WE61]]
84611
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 37188
|nome = 2000 WE61
|eimaige =
|data_çcubierta = 21 de nobembre de 2000
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.5959149
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.20947400
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 3.39950
|anomalia_medie = 217.5165100
|arg_periastro = 157.75678
|long_ne l_asc = 157.24691
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 14,50
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''2000 WE61''' (asteroide 37188) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.20947400 i ua [[anclinaçon]] de 3.39950º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 21 de nobembre de 2000 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|37188}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 37188 2000 WE61
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:37188 2000 We61}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
5sz0ecnp00urxxbkehb6bvvo7ri7q9i
106693
106676
2026-05-08T13:28:30Z
Kwamikagami
4027
106693
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(37188) 2000 WE<sub>61</sub>}}
{{Anfo/Asteroide
|numero = 37188
|nome = 2000 WE<sub>61</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 21 de nobembre de 2000
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.5959149
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.20947400
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 3.39950
|anomalia_medie = 217.5165100
|arg_periastro = 157.75678
|long_ne l_asc = 157.24691
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 14,50
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''2000 WE<sub>61</sub>''' (asteroide 37188) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.20947400 i ua [[anclinaçon]] de 3.39950º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 21 de nobembre de 2000 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|37188}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 37188 2000 WE61
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:37188 2000 We61}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
4sh2makz2cavhyg1klvqupvfa5ihneq
8088 Australia
0
7038
106708
84619
2026-05-08T13:47:07Z
Kwamikagami
4027
106708
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 8088
|nome = Australia
|data_çcubierta = [[23 de Setembre]] de [[1990]]
|çcubridor = [[Griegor R. Kastel'|Griegor Kastel']], [[Lyudmila Zhurablyoba]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 1,9422256
|afelio = 2,6370274
|scentricidade = 0,1517282
|T_orb_die = 1 265,42
|T_orb_anho = 3,47
|B_orb_medie = 19,68386724
|anclinacao = 3,52325
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,2896265
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''Australia''' (asteróide 8088) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 1,9422256 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,1517282 i un [[período orbital]] de 1 265,42 [[die]]s (3,47 [[anhos]]).
Australia ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 19,68386724 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 3,52325º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[23 de Setembre]] de [[1990]] por [[Griegor R. Kastel'|Griegor Kastel']], [[Lyudmila Zhurablyoba]].
{{rabisco-asteróide}}
=={{Ber tamien}}==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
=={{Ligaçones sternas}}==
{{LinksAsteróide|8088}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[8086 Peterthomas]]
|ant1= [[8087 Kazutaka]]
|artigo= 8088 Australia
|seg1= [[8089 Yukar]]
|seg2=
}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
jd4qstg4xkvhud74tvc2jv2xce6im98
6234 Sheilawolfman
0
7055
106705
84636
2026-05-08T13:46:18Z
Kwamikagami
4027
106705
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 6234
|nome = Sheilawolfman
|data_çcubierta = [[30 de Setembre]] de [[1986]]
|çcubridor = [[Zdeňka Bábrobá]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 1,8483741
|afelio = 2,6748981
|scentricidade = 0,182727
|T_orb_die = 1 242,29
|T_orb_anho = 3,4
|B_orb_medie = 19,80529796
|anclinacao = 4,00959
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,2616361
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
Asteróide (6234) '''Sheilawolfman''' ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 1,8483741 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,182727 i un [[período orbital]] de 1 242,29 [[die]]s (3,4 [[anhos]]).
Sheilawolfman ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 19,80529796 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 4,00959º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[30 de Setembre]] de [[1986]] por [[Zdeňka Bábrobá]].
{{rabisco-asteróide}}
=={{Ber tamien}}==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
=={{Ligaçones sternas}}==
{{LinksAsteróide|6234}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[6232 Zubitskia]]
|ant1= [[6233 Kimura]]
|artigo= 6234 Sheilawolfman
|seg1= [[6235 Burney]]
|seg2= [[6236 Mallard]]
}}
{{Semimaige-asteróide}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
ri8ljq4d99pt3vaozn1lskvfatcosu6
23638 Nagano
0
7093
106697
90644
2026-05-08T13:37:32Z
Kwamikagami
4027
106697
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 23638
|nome = Nagano
|eimaige =
|data_çcubierta = 6 de janeiro de 1997
|çcubridor = [[Naoto Sato]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.3431252
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.07346950
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 5.53312
|anomalia_medie = 280.0143200
|arg_periastro = 0.45627
|long_ne l_asc = 124.86408
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,20
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1997 AV<sub>6</sub>''' (asteroide 23638) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.07346950 i ua [[anclinaçon]] de 5.53312º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 6 de janeiro de 1997 por [[Naoto Sato]] an [[Chichibu]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|23638}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 23638 1997 AB6
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:23638 1997 Ab6}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
fkyeh6pqq3nithlrwvjay9mjjgog9cc
106698
106697
2026-05-08T13:38:24Z
Kwamikagami
4027
106698
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 23638
|nome = Nagano
|eimaige =
|data_çcubierta = 6 de janeiro de 1997
|çcubridor = [[Naoto Sato]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.3431252
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.07346950
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 5.53312
|anomalia_medie = 280.0143200
|arg_periastro = 0.45627
|long_ne l_asc = 124.86408
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,20
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
Asteroide '''(23638) Nagano''' (1997 AV<sub>6</sub>) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.07346950 i ua [[anclinaçon]] de 5.53312º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 6 de janeiro de 1997 por [[Naoto Sato]] an [[Chichibu]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|23638}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 23638 1997 AB6
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:23638 1997 Ab6}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
mm8awllsifygbx2uj0zsqthdaszrpm5
6413 Iye
0
7122
106706
84703
2026-05-08T13:46:32Z
Kwamikagami
4027
106706
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 6413
|nome = Iye
|data_çcubierta = [[15 de Outubre]] de [[1993]]
|çcubridor = [[Kin Andate]], [[Kazuro Watanabe]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 2,0044041
|afelio = 2,5095793
|scentricidade = 0,1119134
|T_orb_die = 1 238,46
|T_orb_anho = 3,39
|B_orb_medie = 19,82566432
|anclinacao = 4,79719
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,2569917
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''Iye''' (asteróide 6413) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 2,0044041 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,1119134 i un [[período orbital]] de 1 238,46 [[die]]s (3,39 [[anhos]]).
Iye ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 19,82566432 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 4,79719º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[15 de Outubre]] de [[1993]] por [[Kin Andate]] i [[Kazuro Watanabe]].
{{rabisco-asteróide}}
== {{Ber tamien}} ==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|6413}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[6411 Tamaga]]
|ant1= [[6412 Kaifu]]
|artigo= 6413 Iye
|seg1= [[6414 Mizunuma]]
|seg2=
}}
{{Semimaige-asteroide}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
6hg7p0svd410u41u9p8nvz848xcar3h
5519 Lellouch
0
7164
106703
84745
2026-05-08T13:45:26Z
Kwamikagami
4027
106703
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 5519
|nome = Lellouch
|data_çcubierta = [[23 de Agosto]] de [[1990]]
|çcubridor = [[Heinry Holt]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 3,0611027
|afelio = 3,2729619
|scentricidade = 0,0334476
|T_orb_die = 2 058,58
|T_orb_anho = 5,64
|B_orb_medie = 16,73657189
|anclinacao = 6,71756
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 3,1670323
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''Lellouch''' (asteróide 5519) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 3,0611027 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,0334476 i un [[período orbital]] de 2 058,58 [[die]]s (5,64 [[anhos]]).
Lellouch ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 16,73657189 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 6,71756º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[23 de Agosto]] de [[1990]] por [[Heinry Holt]].
{{rabisco-asteróide}}
=={{Ber tamien}}==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
=={{Ligaçones sternas}}==
{{LinksAsteróide|5519}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[5517 Johnerogers]]
|ant1= [[5518 Mariobotta]]
|artigo= 5519 Lellouch
|seg1= [[5520 Natori]]
|seg2= [[5521 Morpurgo]]
}}
{{semimaige-asteróide}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
id8a8auqm1cgvuq2gabkniloqoez4tj
(39980) 1998 HT13
0
7165
106666
84746
2026-05-08T13:12:50Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[39980 1998 HT13]] pa [[(39980) 1998 HT13]]
84746
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 39980
|nome = 1998 HT13
|eimaige =
|data_çcubierta = 18 d'abril de 1998
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.5348171
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.11603050
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 6.12142
|anomalia_medie = 291.6827000
|arg_periastro = 311.67526
|long_ne l_asc = 340.82009
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,10
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1998 HT13''' (asteroide 39980) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.11603050 i ua [[anclinaçon]] de 6.12142º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 18 d'abril de 1998 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|39980}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 39980 1998 HT13
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:39980 1998 Ht13}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
6nl4hxxg02uyr5kjrcmtnzwbxkb4bpw
106690
106666
2026-05-08T13:21:45Z
Kwamikagami
4027
106690
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(39980) 1998 HT<sub>13</sub>}}
{{Anfo/Asteroide
|numero = 39980
|nome = 1998 HT<sub>13</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 18 d'abril de 1998
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.5348171
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.11603050
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 6.12142
|anomalia_medie = 291.6827000
|arg_periastro = 311.67526
|long_ne l_asc = 340.82009
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,10
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1998 HT<sub>13</sub>''' (asteroide 39980) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.11603050 i ua [[anclinaçon]] de 6.12142º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 18 d'abril de 1998 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|39980}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 39980 1998 HT13
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:39980 1998 Ht13}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
qd22vjls2x5yup5pdju0k85tk710toi
16626 Thumper
0
7166
106713
84747
2026-05-08T13:49:38Z
Kwamikagami
4027
106713
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 16626
|nome = Thumper
|data_çcubierta = [[20 de Abril]] de [[1993]]
|çcubridor = [[Spacewatch]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 2,8064358
|afelio = 2,9922148
|scentricidade = 0,0320383
|T_orb_die = 1 803,17
|T_orb_anho = 4,94
|B_orb_medie = 17,49219346
|anclinacao = 3,20375
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,8993253
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''Thumper''' (asteróide 16626) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 2,8064358 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,0320383 i un [[período orbital]] de 1 803,17 [[die]]s (4,94 [[anhos]]).
Thumper ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 17,49219346 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 3,20375º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[20 de Abril]] de [[1993]] por [[Spacewatch]].
{{rabisco-asteróide}}
=={{Ber tamien}}==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
=={{Ligaçones sternas}}==
{{LinksAsteróide|16626}}
{{NabAsteroides|
|ant2=
|ant1=
|artigo= 16626 Thumper
|seg1=
|seg2=
}}
{{semimaige-asteróide}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
pomls2v62kcu3sttabovkc97jxp9qtr
18950 Marakessler
0
7171
106714
84752
2026-05-08T13:49:52Z
Kwamikagami
4027
106714
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 18950
|nome = Marakessler
|data_çcubierta = [[26 de Agosto]] de [[2000]]
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 2,5652225
|afelio = 2,9125307
|scentricidade = 0,0634034
|T_orb_die = 1 655,58
|T_orb_anho = 4,53
|B_orb_medie = 17,99726486
|anclinacao = 5,04298
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,7388766
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''Marakessler''' (asteróide 18950) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 2,5652225 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,0634034 i un [[período orbital]] de 1 655,58 [[die]]s (4,53 [[anhos]]).
Marakessler ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 17,99726486 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 5,04298º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[26 de Agosto]] de [[2000]] por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]].
{{rabisco-asteróide}}
=={{Ber tamien}}==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
=={{Ligaçones sternas}}==
{{LinksAsteróide|18950}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[18948 Hinkle]]
|ant1= [[18949 Tumaneng]]
|artigo= 18950 Marakessler
|seg1=
|seg2=
}}
{{semimaige-asteróide}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
kkk5r33ln3lsdoun98yjnuw7x7rbwaq
15146 Halpov
0
7184
106711
84765
2026-05-08T13:49:07Z
Kwamikagami
4027
106711
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 15146
|nome = Halpob
|data_çcubierta = [[11 de Márcio]] de [[2000]]
|çcubridor = [[Lowell Ouserbatory Near-Earth-Oubjet Search|LONEOS]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 2,6473052
|afelio = 3,032355
|scentricidade = 0,0677945
|T_orb_die = 1 747,96
|T_orb_anho = 4,79
|B_orb_medie = 17,67447645
|anclinacao = 2,97214
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,8398301
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''Halpob''' (asteróide 15146) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 2,6473052 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,0677945 i un [[período orbital]] de 1 747,96 [[die]]s (4,79 [[anhos]]).
Halpob ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 17,67447645 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 2,97214º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[11 de Márcio]] de [[2000]] por [[Lowell Ouserbatory Near-Earth-Oubjet Search|LONEOS]].
{{rabisco-asteróide}}
=={{Ber tamien}}==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
=={{Ligaçones sternas}}==
{{LinksAsteróide|15146}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[15144 Araas]]
|ant1= [[15145 Ritageorge]]
|artigo= 15146 Halpob
|seg1= [[15147 Siegfried]]
|seg2=
}}
{{semimaige-asteróide}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
fx1ihohd254ae0lmahzxlw72332ewse
30141 Nelvenzon
0
7241
106699
90648
2026-05-08T13:39:23Z
Kwamikagami
4027
106699
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 30141
|nome = Nelvenzon
|eimaige =
|data_çcubierta = 5 d'abril de 2000
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.3960386
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.12479590
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 6.66067
|anomalia_medie = 182.7587600
|arg_periastro = 98.70694
|long_ne l_asc = 207.67147
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,30
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''2000 GT<sub>24</sub>''' (asteroide 30141) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.12479590 i ua [[anclinaçon]] de 6.66067º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 5 d'abril de 2000 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|30141}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 30141 2000 GT24
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:30141 2000 Gt24}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
go5mnbfq7jz056sr59i5vfr0ho14666
106700
106699
2026-05-08T13:40:04Z
Kwamikagami
4027
106700
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 30141
|nome = Nelvenzon
|eimaige =
|data_çcubierta = 5 d'abril de 2000
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.3960386
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.12479590
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 6.66067
|anomalia_medie = 182.7587600
|arg_periastro = 98.70694
|long_ne l_asc = 207.67147
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,30
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
Asteroide '''(30141) Nelvenzon''' (2000 GT<sub>24</sub>) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.12479590 i ua [[anclinaçon]] de 6.66067º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 5 d'abril de 2000 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|30141}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 30141 2000 GT24
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:30141 2000 Gt24}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
8z47714r8cpqr64ohgwc1t6brjldnar
(35469) 1998 ED3
0
7270
106680
84851
2026-05-08T13:14:40Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[35469 1998 ED3]] pa [[(35469) 1998 ED3]]
84851
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 35469
|nome = 1998 ED3
|eimaige =
|data_çcubierta = 2 de márcio de 1998
|çcubridor = [[Paul G. Cumba]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.4797810
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.08403430
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 7.05249
|anomalia_medie = 108.9367400
|arg_periastro = 29.04488
|long_ne l_asc = 103.42197
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 14,00
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1998 ED3''' (asteroide 35469) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.08403430 i ua [[anclinaçon]] de 7.05249º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 2 de márcio de 1998 por [[Paul G. Cumba]] an [[Ouserbatório Prescott|Prescott]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|35469}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 35469 1998 ED3
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:35469 1998 Ed3}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
kynpf4k87y1ci36gnribf9u4dihz8i7
106695
106680
2026-05-08T13:29:33Z
Kwamikagami
4027
106695
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(35469) 1998 ED<sub>3</sub>}}
{{Anfo/Asteroide
|numero = 35469
|nome = 1998 ED<sub>3</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 2 de márcio de 1998
|çcubridor = [[Paul G. Cumba]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.4797810
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.08403430
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 7.05249
|anomalia_medie = 108.9367400
|arg_periastro = 29.04488
|long_ne l_asc = 103.42197
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 14,00
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1998 ED<sub>3</sub>''' (asteroide 35469) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.08403430 i ua [[anclinaçon]] de 7.05249º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 2 de márcio de 1998 por [[Paul G. Cumba]] an [[Ouserbatório Prescott|Prescott]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|35469}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 35469 1998 ED3
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:35469 1998 Ed3}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
1sz27dihabpaz4k18wf02ybhitg3kcv
(27271) 2000 AD23
0
7351
106656
84935
2026-05-08T13:10:40Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[27271 2000 AD23]] pa [[(27271) 2000 AD23]]
84935
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 27271
|nome = 2000 AD23
|eimaige =
|data_çcubierta = 3 de janeiro de 2000
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 3.0442383
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.05273220
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 10.09265
|anomalia_medie = 242.7357500
|arg_periastro = 284.46397
|long_ne l_asc = 291.91584
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 13,20
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''2000 AD23''' (asteroide 27271) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.05273220 i ua [[anclinaçon]] de 10.09265º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 3 de janeiro de 2000 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|27271}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 27271 2000 AD23
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:27271 2000 Ad23}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
6t9yaun4gubct0bqkb6g7hjeusdcszx
106682
106656
2026-05-08T13:15:32Z
Kwamikagami
4027
106682
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(27271) 2000 AD<sub>23</sub>}}
{{Anfo/Asteroide
|numero = 27271
|nome = 2000 AD<sub>23</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 3 de janeiro de 2000
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 3.0442383
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.05273220
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 10.09265
|anomalia_medie = 242.7357500
|arg_periastro = 284.46397
|long_ne l_asc = 291.91584
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 13,20
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''2000 AD<sub>23</sub>''' (asteroide 27271) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.05273220 i ua [[anclinaçon]] de 10.09265º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 3 de janeiro de 2000 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|27271}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 27271 2000 AD23
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:27271 2000 Ad23}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
bzvrxsxnbogkzggah42bmgnjs5nj9qh
(33310) 1998 KF54
0
7362
106664
84946
2026-05-08T13:12:33Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[33310 1998 KF54]] pa [[(33310) 1998 KF54]]
84946
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 33310
|nome = 1998 KF54
|eimaige =
|data_çcubierta = 23 de maio de 1998
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 3.3147649
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.12052020
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 16.55034
|anomalia_medie = 322.1274800
|arg_periastro = 175.39382
|long_ne l_asc = 120.52096
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 12,70
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1998 KF54''' (asteroide 33310) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.12052020 i ua [[anclinaçon]] de 16.55034º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 23 de maio de 1998 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|33310}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 33310 1998 KF54
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:33310 1998 Kf54}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
tlvm25bsvynyx8bmzghrsjhaxxwy8qf
106686
106664
2026-05-08T13:17:59Z
Kwamikagami
4027
106686
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(33310) 1998 KF<sub>54</sub>}}
{{Anfo/Asteroide
|numero = 33310
|nome = 1998 KF<sub>54</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 23 de maio de 1998
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 3.3147649
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.12052020
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 16.55034
|anomalia_medie = 322.1274800
|arg_periastro = 175.39382
|long_ne l_asc = 120.52096
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 12,70
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1998 KF<sub>54</sub>''' (asteroide 33310) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.12052020 i ua [[anclinaçon]] de 16.55034º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 23 de maio de 1998 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|33310}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 33310 1998 KF54
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:33310 1998 Kf54}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
j1f55w1peigq7wgg4ih6gmzs0fwccom
(73325) 2002 JL101
0
7383
106689
94818
2026-05-08T13:20:15Z
Kwamikagami
4027
106689
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(73325) 2002 JL<sub>101</sub>}}
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 73325
|nome = 2002 JL<sub>101</sub>
|data_çcubierta = [[9 de Maio]] de [[2002]]
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 2,1296712
|afelio = 2,9139986
|scentricidade = 0,1555073
|T_orb_die = 1 462,75
|T_orb_anho = 4,01
|B_orb_medie = 18,75574949
|anclinacao = 16,35179
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,5218349
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''2002 JL<sub>101</sub>''' (asteróide 73325) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 2,1296712 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,1555073 i un [[período orbital]] de 1 462,75 [[die]]s (4,01 [[anhos]]).
2002 JL<sub>101</sub> ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 18,75574949 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 16,35179º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[9 de Maio]] de [[2002]] por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]].
{{rabisco-asteróide}}
=={{Ber tamien}}==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
=={{Ligaçones sternas}}==
{{LinksAsteróide|73325}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[(73323) 2002 JO98]]
|ant1= [[(73324) 2002 JX99]]
|artigo= (73325) 2002 JL101
|seg1= [[(73326) 2002 JH102]]
|seg2= [[(73327) 2002 JE104]]
}}
{{semimaige-asteróide}}
{{DEFAULTSORT:73325}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
3ommpuy0mftv32kfko78cy1h0lw94x0
(24765) 1993 FE8
0
7387
106653
84971
2026-05-08T13:09:41Z
Kwamikagami
4027
106653
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(24765) 1993 FE<sub>8</sub>}}
{{Anfo/Planeta
|numero = 24765
|nome = 1993 FE<sub>8</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 17 de márcio de 1993
|çcubridor = [[UESAC]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.4691794
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.16836560
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 4.20801
|anomalia_medie = 28.9677000
|arg_periastro = 248.52819
|long_ne l_asc = 85.09877
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 14,50
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
Asteroide (24765) '''1993 FE<sub>8</sub>''' ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.16836560 i ua [[anclinaçon]] de 4.20801º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 17 de márcio de 1993 por [[UESAC]] an [[Ouserbatório La Silla|La Silla]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|24765}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 24765 1993 FE8
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:24765 1993 Fe8}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
pzchswfhn85qrmr2edjfcmcxryb6dyn
106654
106653
2026-05-08T13:09:56Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[24765 1993 FE8]] pa [[(24765) 1993 FE8]]
106653
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(24765) 1993 FE<sub>8</sub>}}
{{Anfo/Planeta
|numero = 24765
|nome = 1993 FE<sub>8</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 17 de márcio de 1993
|çcubridor = [[UESAC]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.4691794
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.16836560
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 4.20801
|anomalia_medie = 28.9677000
|arg_periastro = 248.52819
|long_ne l_asc = 85.09877
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 14,50
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
Asteroide (24765) '''1993 FE<sub>8</sub>''' ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.16836560 i ua [[anclinaçon]] de 4.20801º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 17 de márcio de 1993 por [[UESAC]] an [[Ouserbatório La Silla|La Silla]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|24765}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 24765 1993 FE8
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:24765 1993 Fe8}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
pzchswfhn85qrmr2edjfcmcxryb6dyn
32213 Joshuachoe
0
7390
106701
90650
2026-05-08T13:41:17Z
Kwamikagami
4027
106701
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 32213
|nome = Joshuachoe
|eimaige =
|data_çcubierta = 23 de júlio de 2000
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.8823839
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.03180830
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 1.20649
|anomalia_medie = 17.4351400
|arg_periastro = 358.35082
|long_ne l_asc = 301.03613
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 14,30
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''2000 OE<sub>13</sub>''' (asteroide 32213) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.03180830 i ua [[anclinaçon]] de 1.20649º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 23 de júlio de 2000 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|32213}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 32213 2000 OE13
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:32213 2000 Oe13}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
4zph316iezmhil1k9r4e1st2k1lp734
106702
106701
2026-05-08T13:41:58Z
Kwamikagami
4027
106702
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 32213
|nome = Joshuachoe
|eimaige =
|data_çcubierta = 23 de júlio de 2000
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.8823839
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.03180830
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 1.20649
|anomalia_medie = 17.4351400
|arg_periastro = 358.35082
|long_ne l_asc = 301.03613
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 14,30
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
Asteroide '''(32213) Joshuachoe''' (2000 OE<sub>13</sub>) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.03180830 i ua [[anclinaçon]] de 1.20649º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 23 de júlio de 2000 por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] an [[Socorro (Nuobo México)|Socorro]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|32213}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 32213 2000 OE13
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:32213 2000 Oe13}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
l7c6la1ay5y2kgvs2vbxykh6szdz3nw
(39521) 1988 PQ
0
7398
106668
84982
2026-05-08T13:13:00Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[39521 1988 PQ]] pa [[(39521) 1988 PQ]]
84982
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 39521
|nome = 1988 PQ
|eimaige =
|data_çcubierta = 11 d'agosto de 1988
|çcubridor = [[Andrew J. Noymer]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.3663656
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.16252820
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 3.80600
|anomalia_medie = 28.4652600
|arg_periastro = 1.57705
|long_ne l_asc = 299.02439
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,60
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1988 PQ''' (asteroide 39521) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.16252820 i ua [[anclinaçon]] de 3.80600º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 11 d'agosto de 1988 por [[Andrew J. Noymer]] an [[Ouserbatório Siding Spring|Siding Spring]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|39521}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 39521 1988 PQ
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:39521 1988 Pq}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
pbqebth5evta30nywvwhqn9zqclvxih
16062 Buncher
0
7443
106712
85027
2026-05-08T13:49:22Z
Kwamikagami
4027
106712
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 16062
|nome = Buncher
|data_çcubierta = [[14 de Júlio]] de [[1999]]
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 2,1659923
|afelio = 2,4280541
|scentricidade = 0,0570438
|T_orb_die = 1 271,58
|T_orb_anho = 3,48
|B_orb_medie = 19,65214885
|anclinacao = 9,54922
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,2970232
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''Buncher''' (asteróide 16062) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 2,1659923 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,0570438 i un [[período orbital]] de 1 271,58 [[die]]s (3,48 [[anhos]]).
Buncher ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 19,65214885 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 9,54922º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[14 de Júlio]] de [[1999]] por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]].
{{rabisco-asteróide}}
=={{Ber tamien}}==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
=={{Ligaçones sternas}}==
{{LinksAsteróide|16062}}
{{NabAsteroides|
|ant2=
|ant1=
|artigo= 16062 Buncher
|seg1=
|seg2=
}}
{{semimaige-asteróide}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
2hmuxrmec6ig3qea0buw0wik6if4rky
6179 Brett
0
7448
106704
85032
2026-05-08T13:45:43Z
Kwamikagami
4027
106704
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 6179
|nome = Brett
|data_çcubierta = [[3 de Márcio]] de [[1986]]
|çcubridor = [[Carolyn Shoemaker]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 1,9093161
|afelio = 2,9495051
|scentricidade = 0,2140826
|T_orb_die = 1 383,08
|T_orb_anho = 3,79
|B_orb_medie = 19,10919042
|anclinacao = 23,29202
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,4294106
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''Brett''' (asteróide 6179) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 1,9093161 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,2140826 i un [[período orbital]] de 1 383,08 [[die]]s (3,79 [[anhos]]).
Brett ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 19,10919042 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 23,29202º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[3 de Márcio]] de [[1986]] por [[Carolyn Shoemaker]].
{{rabisco-asteróide}}
=={{Ber tamien}}==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
=={{Ligaçones sternas}}==
{{LinksAsteróide|6179}}
{{NabAsteroides|
|ant2=
|ant1=
|artigo= 6179 Brett
|seg1= [[6180 Bystritskaya]]
|seg2=
}}
{{Semimaige-asteróide}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
n0z0z2l8f1ia5y2ps57y6agq7eslxqj
(74144) 1998 QV77
0
7477
106687
94820
2026-05-08T13:18:38Z
Kwamikagami
4027
106687
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(74144) 1998 QV<sub>77</sub>}}
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 74144
|nome = 1998 QB<sub>77</sub>
|data_çcubierta = [[24 de Agosto]] de [[1998]]
|çcubridor = [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 2,2491059
|afelio = 3,1315405
|scentricidade = 0,1640016
|T_orb_die = 1 611,75
|T_orb_anho = 4,41
|B_orb_medie = 18,15894102
|anclinacao = 12,94506
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,6903232
|classe_spetro =
|magnitude_abs =
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1998 QB<sub>77</sub>''' (asteróide 74144) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]], a 2,2491059 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,1640016 i un [[período orbital]] de 1 611,75 [[die]]s (4,41 [[anhos]]).
1998 QB<sub>77</sub> ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 18,15894102 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 12,94506º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[24 de Agosto]] de [[1998]] por [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]].
{{rabisco-asteróide}}
=={{Ber tamien}}==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
=={{Ligaçones sternas}}==
{{LinksAsteróide|74144}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[(74142) 1998 QL77]]
|ant1= [[(74143) 1998 QP77]]
|artigo= (74144) 1998 QB77
|seg1= [[(74145) 1998 QO84]]
|seg2= [[(74146) 1998 QS84]]
}}
{{semimaige-asteróide}}
{{DEFAULTSORT:74144}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
5440tipx68p86lmcyfl37preucaj0k8
(21294) 1996 VZ8
0
7496
106649
94817
2026-05-08T13:05:21Z
Kwamikagami
4027
106649
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 21294
|nome = 1996 BZ<sub>8</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 7 de nobembre de 1996
|çcubridor = [[Kin Andate]] i [[Kazuro Watanabe]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.2660571
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.16122410
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 1.98092
|anomalia_medie = 36.2236600
|arg_periastro = 223.52490
|long_ne l_asc = 144.12963
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,20
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
Asteroide (21294) '''1996 BZ<sub>8</sub>''' ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.16122410 i ua [[anclinaçon]] de 1.98092º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 7 de nobembre de 1996 por [[Kin Andate]] i [[Kazuro Watanabe]] an [[Kitami]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|21294}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= (21294) 1996 BZ8
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:21294}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
3i9bra9y37qwudcjpr5lz64z5l7ojcc
106650
106649
2026-05-08T13:07:01Z
Kwamikagami
4027
106650
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Planeta
|numero = 21294
|nome = 1996 BZ<sub>8</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 7 de nobembre de 1996
|çcubridor = [[Kin Andate]] i [[Kazuro Watanabe]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.2660571
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.16122410
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 1.98092
|anomalia_medie = 36.2236600
|arg_periastro = 223.52490
|long_ne l_asc = 144.12963
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,20
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
Asteroide (21294) '''1996 BZ<sub>8</sub>''' ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.16122410 i ua [[anclinaçon]] de 1.98092º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 7 de nobembre de 1996 por [[Kin Andate]] i [[Kazuro Watanabe]] an [[Kitami]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|21294}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= (21294) 1996 BZ8
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:21294}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
eig080nez6lekellrav2fxr04jhoye2
106651
106650
2026-05-08T13:07:38Z
Kwamikagami
4027
106651
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(21294) 1996 VZ<sub>8</sub>}}
{{Anfo/Planeta
|numero = 21294
|nome = 1996 BZ<sub>8</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 7 de nobembre de 1996
|çcubridor = [[Kin Andate]] i [[Kazuro Watanabe]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.2660571
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.16122410
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 1.98092
|anomalia_medie = 36.2236600
|arg_periastro = 223.52490
|long_ne l_asc = 144.12963
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,20
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
Asteroide (21294) '''1996 BZ<sub>8</sub>''' ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.16122410 i ua [[anclinaçon]] de 1.98092º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 7 de nobembre de 1996 por [[Kin Andate]] i [[Kazuro Watanabe]] an [[Kitami]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|21294}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= (21294) 1996 BZ8
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:21294}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
akm2ip806sitmygdcyabz1tkeqi8fwn
106652
106651
2026-05-08T13:08:28Z
Kwamikagami
4027
106652
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(21294) 1996 VZ<sub>8</sub>}}
{{Anfo/Planeta
|numero = 21294
|nome = 1996 VZ<sub>8</sub>
|eimaige =
|data_çcubierta = 7 de nobembre de 1996
|çcubridor = [[Kin Andate]] i [[Kazuro Watanabe]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 2.2660571
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.16122410
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 1.98092
|anomalia_medie = 36.2236600
|arg_periastro = 223.52490
|long_ne l_asc = 144.12963
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 15,20
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
Asteroide (21294) '''1996 VZ<sub>8</sub>''' ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.16122410 i ua [[anclinaçon]] de 1.98092º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 7 de nobembre de 1996 por [[Kin Andate]] i [[Kazuro Watanabe]] an [[Kitami]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|21294}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= (21294) 1996 VZ<sub>8</sub>
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:21294}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
cagf9mjenvn2toe8mxux1ysyr5kpjm2
1296 Andrée
0
7548
106710
90642
2026-05-08T13:48:50Z
Kwamikagami
4027
106710
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide|
|numero = 1296
|nome = Andre
|data_çcubierta = [[25 de Nobembre]] de [[1933]]
|çcubridor = [[Louis Boyer]]
|catadorie = [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
|perelio = 2,0774142
|afelio = 2,76057
|scentricidade = 0,1412067
|T_orb_die = 1 374,17
|T_orb_anho = 3,76
|B_orb_medie = 19,15029684
|anclinacao = 4,10709
|dimenson = 25,25
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol = 2,4189921
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 5,184
|albedo = 0,1209
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''Andre''' (asteróide 1296 Andrée) ye un [[asteróide]] de la [[Cintura d'asteróides|cintura percipal]] cun un diámetro de 25,25 [[quilómetros]], a 2,0774142 [[Ounidade astronómica|UA]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0,1412067 i un [[período orbital]] de 1 374,17 [[die]]s (3,76 [[anhos]]).
Andre ten ua [[belocidade orbital|belocidade orbital média]] de 19,15029684 Km/s i ua [[anclinaçon]] de 4,10709º.
Este [[asteróide]] fui çcubierto an [[25 de Nobembre]] de [[1933]] por [[Louis Boyer]].
{{rabisco-asteróide}}
== {{Ber tamien}} ==
* [[Lista d'asteróides]]
* [[Cintura d'asteróides|Cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteróide|1296}}
{{NabAsteroides|
|ant2= [[1294 Antwerpia]]
|ant1= [[1295 Deflotte]]
|artigo= 1296 Andre
|seg1= [[1297 Quadea]]
|seg2= [[1298 Noturna]]
}}
{{semimaige-asteróide}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
kf7nutgye4sssulaeqos5xxshx0jpjw
Gato
0
7656
106731
106149
2026-05-09T10:49:20Z
~2026-28068-36
15235
Hj
106731
wikitext
text/x-wiki
{{ber zambiguaçon}}
{{Anfo/Taxonomie
|nome = Gato<ref name=msw3>{{MSW3 Wozencraft|id=14000031|pages=41}}</ref>
|quelor = pink
|eimaige = Collage of Six Cats-02.jpg
|eimaige_legenda =
|stado = DOM
|reino = [[Animalia]]
|filo = [[Chordata]]
|classe = [[Mammalia]]
|orde = [[Carnibora]]
|família = [[Felidae]]
|género = ''[[Felis]]''
|spece = ''[[Felis catus]]''
|binomial = ''Felis catus''
|binomial_outoridade = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
|sinónimos =
* ''[[Felis silbestris]] catus'' <ref name="Driscoll">{{citar periódico|títalo=Fron wild animals to domestic pets, an eibolutionary biew of domestication|outor=Driscoll, C.La.; MacDonald, D.W.; L'Brien, S.J.|periódico=PNAS|belume=106|númaro=S1|data=2009|páiginas=9971-9978|url=http://www.pnas.org/cuntent/106/suppl.1/9971.full.pdf+html|doi=10.1073/pnas.0901586106 }}</ref>
* ''Felis catus domestica'' <ref name="ITIS F.c.d.">{{citar web
|url = http://www.itis.gob/serblet/SingleRt/SingleRt?search_topic=TSN&search_balue=727487
|títalo = ITIS Standard Report Page: Felis catus domestica
|publicado= ITIS Online Database
|acessodata= 07 de dezembre de 2012}}</ref>
}}
L '''gato''' ''(Felis silvestris catus)'', tamien coincido cumo '''gato caseiro''', '''gato ourbano''' ó '''gato doméstico''', ye un [[Animalia|animal]] de la [[Família (biologie)|Família]] de ls [[felídeos]], mui popular cumo [[animal de stimaçon]]. Acupando l topo de la [[cadeia alimentar]], ye un [[Predaçon|predador]] natural de dibersos animales, cumo [[roedores]], [[Passeriformes|páixaros]], [[lagartixa]]s i alguns [[ansetos]].
La purmeira associaçon culs [[houmano]]s de la qual se ten ambora acunteciu hai cerca de 9.500 anhos, mas la domesticaçon dessa spece ouriunda de l cuntinente africano<ref name="fuolha-purmeiro-gato">{{citar web |url=http://www1.fuolha.uol .com.br/fuolha/ciencia/ult306u11517.shtml |titulo= ''Purmeiro gato doméstico surgiu hai 9.500 anhos'' |trabalho=[[Fuolha de San Paulo]] |acessodata=1 de júnio de 2009 |léngua2=t}}</ref><ref name="nationalgeographic-oldest">{{citar web |url=http://news.nationalgeographic .com/news/2004/04/0408_040408_oldestpetcat.html |titulo=''Oldest Known Pet Cat? 9500-Year-Old Burial Found on Cyprus'' |trabalho=[[National Geographic]] |acessodata=1 de júnio de 2009 |léngua2=en}}</ref> ye mui mais antiga. Sou mais primitibo ancestral coincido ye l ''[[Miacis]]'', mamífero que bibeu hai cerca de 40 milhones d'anhos, ne l final de l período [[Paleoceno]], i que possuía l'hábito de caminar subre ls galhos de las [[arble]]s. L'eiboluçon de l gato dou ourige al ''[[Dinitis]]'', spece que yá apersentaba la maior parte de las caratelísticas persentes ne ls felinos atuales <ref name="britannica-miacis">{{citar web |url=http://www.britannica .com/EBchecked/topic/379658/Miacis |titulo= ''Miacis'' |trabalho= [[Anciclopédia Britannica]] |acessodata=1 de júnio de 2009 |léngua2=en}}</ref> sendo tamien l'antepassado de [[lince]]s, [[jaguatirica]]s, grandes felinos cumo [[tigre]]s, [[puma]]s, [[Lion|lhiones]], [[Onça-pintada|onças]], [[leopardo]]s i l zaparecido [[Smilodon|tigre-diente-de-sabre]]. La sub-família [[Felinae]], qu'agrupa ls gatos domésticos, surgiu hai cerca de 12 milhones d'anhos, spandindo-se a partir de la [[África susaariana]] até alcançar las tierras de l'atual [[Eigito]].<ref name="Stefoff">{{Citar libro |títalo=Cats |outor=STEFOFF, Rebeca |local=New York |eiditora=Benchmark Books |léngua=[[Léngua anglesa|anglés]] |anho=2004|id=ISBN 0-7614-1577-7 |páiginas=112}}</ref>
Eisisten cerca de 250 raças de gato-doméstico, cujo peso bariable classefica la spece cumo animal doméstico de pequeinho la médio porte. Assi cumo [[perro|perros]] cun estas dimensones, bibe antre quinze i binte anhos. De personalidade andependiente, tornou-se un animal de cumpanha an dibersos lares al redror de l mundo, para pessonas de ls mais bariados stilos de bida. Na cultura houmana, figura de la [[mitologie]] a las [[superstiçon|superstiçones]], passando por personaiges de [[animaçon|zeinhos animados]], [[tira de jornal|tiras de jornales]], [[filme]]s i [[cuntos de fadas]]. Antre sues mais coincidas repersentaçones, stan ls gatos: [[Ton & Jerry|Ton]], [[Frajola]], [[Felix the Cat|Gato Félix]], [[L Gato de Botas]] i [[Garfield]].
{{TOC-lemitado|2}}
== Taxonomie ==
L gato doméstico fui chamado ''Felis catus'' por [[Carolus Linnaeus]] na sue obra ''Systema Naturae'', de [[1798]]. [[Johann Christian Daniel bon Schreber]] chamou de ''[[Felis silbestris|Felis silvestris]]'', l [[gato salbaige]] an [[1775]]. Desse modo, ls gatos caseiros son cunsidrados ua de las sub-speces de l gato salbaige. Nun ye ancomun, aliás, l cruzamiento antre gatos domésticos i salbaiges, formando spécimes [[Híbrido (biologie)|híbridos]].<ref name=ECB>{{Citar libro |títalo=Ancyclopedie of Cat Breds |outor=HELGREN, J. Anne |local=EUA |eiditora=Barron's Eiducational Series |léngua=Anglés |anho=1997 |id=ISBN 0-7641-5067-7 |páiginas=224}}</ref>
Pulas regras de prioridade de l ''Código Anternacional de Nomenclatura Zológica'', l nome de las speces domésticas deberie ser ''Felis catus''. Inda assi, na prática, la maiorie de ls [[biólogo]]s outelizan ''Felis silvestris'' pa las speces salbaiges i ''Felis catus'' solamente pa las formas domesticadas. Na oupenion m.º 2027, publicada ne l Belume 60 (Parte I) de l ''Bulletin of Zological Nomenclature'' ([[31 de márcio]] de [[2003]]),<ref name=BZOO>{{Citar libro |títalo=Bulletin of Zological Nomenclature |outor= Anternational Trust fur Zological Nomenclature |local=EUA |eiditora= Anternational Trust fur Zological Nomenclature |léngua=Anglés |anho=2003 |id=ISSN 0007-5167}}</ref> la ''Comisson Anternacional de Nomenclatura Zológica'' cunfirmou l'outelizaçon de ''Felis silbestris'' para chamar l gato salbaige i ''Felis silvestris catus'' pa las sub-speces domesticadas. ''Felis catus'' segue sendo bálido pa la forma domesticada, se esta fur cunsidrada ua spece apartada.<ref name="Linaeus1758">{{cite book |last=Linnaeus |first=Carolus |outhorlink=Carl Linnaeus |title=Systema naturae per regna tria naturae: secundun classes, ourdines, genera, species, cun charateribus, differentiis, synonymis, locis |publisher=Holmiae (Laurentii Salbii) |year=1766 |page=62 |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bt6k99004c/f62.chemindefer |belume=1 |eidition = 12th |ourigyear = 1758}}</ref>
Johann Christian Polycarp Erxleben denominou l gato doméstico de ''Felis domesticus'' an sues obras ''Anfangsgrunde dar Naturlehre'' i ''Systema regni animalis'', de [[1777]]. Este nome i las sues bariantes ''Felis catus domesticus'' i ''Felis silvestris domesticus'' nun son nomes científicos bálidos segundo las regras de l ''Código Anternacional de Nomenclatura Zológica''.
== Stória i domesticaçon ==
{{Artigo percipal|[[Stória de l gato doméstico]]}}
[[Fexeiro:Bauernkatze.jpg|thumb|squierda|200px|Zde tiempos eimemoriales ls gatos auxelian ls houmanos na prebençon de roedores, specialmente an árias agrícolas.]]
Ls gatos domésticos atuales son ua adataçon eibolutiba de ls [[gato-brabo|gatos salbaiges]]. Cruzamientos antre defrentes spécimes ls tornórun menores i menos agressibos als [[home|houmanos]].<ref name="scientific-amarican"-eibolucao">{{citar periódico | títalo = L'eiboluçon de ls gatos | purmeiro = Stephen J. | ultimo = L'Brien |data= Agosto de 2007 | belume = 63 | coautores = Warren I. Johnson | jornal = Scientific Amarican Brasil | url = http://www2.uol .com.br/scian/reportaiges/la_eibolucao_de ls_gatos.html | acessadoen = 13 de júnio de 2009 }}</ref> Ls gatos fúrun domesticados purmeiramente ne l [[Ouriente Médio]] nas purmeiras bilas agriculturales de l [[Crecente Fértil]].<ref name="nyt-study">{{citar web |títalo= ''Study Traces Cat's Ancestry to Middle East'' | url = http://www.nytimes .com/2007/06/29/science/29cat.html?an&s=1183348800&en=46920e3fe2f7c649&ei=5087%0A |publicado= ''The New York Eiquipas'' | outor = Nicholas Wade |data= 29 de júnio de 2007 |léngua= [[Léngua anglesa|anglés]] | acessodata=12 de júnio de 2009}}</ref><ref name="science-near-eastern">{{citar periódico | títalo = ''The Near-Eastern Ourigin of Cat Domestication'' | purmeiro = Carlos La. | ultimo = Çcroll | jornal = Science |data= 27 de júlio de 2007 | belume = 317 | páiginas = 519-523| coautores = Marilyn Menotti-Raymond, Alfred L. Ruoca, Karsten Hupe, Warren I. Johnson, Eili Geffen, Eric H. Harley, Miguel Delibes, Domenique Pontier, Andrew C. Kitchener, Nobuyuki Yamaguchi, Stephen J. L’Brien, David W. Macdonald | eiditora = ''Amarican Association fur the Adbancement of Science'' |url = http://home.ncifcrf.gob/cr/lgd/feline%20genomic%20pdfs/MS602_Driscoll_Science.pdf | formato = [[PDF]] | léngua = [[Léngua anglesa|anglés]] | acessadoen = 13 de júnio de 2009}}</ref> Ls senhales mais antigos d'associaçon antre homes i gatos datan de 9 500 anhos atrás i fúrun ancontrados na ilha de [[Xipre]].<ref name="science-near-eastern" />
Quando las populaçones houmanas deixórun de ser [[nómade]]s, la bida de las pessonas passou a depender sustancialmente de la [[agricultura]]. La porduçon i armazenamiento de [[cereales]], mas, acabou por atrair [[roedor]]s. Fui nesse momiento que ls gatos benirun a fazer parte de l cotidiano de l ser houmano.<ref name="Stefoff"/> Por possuíren un fuorte anstinto [[caça]]delor, esses animales spontaneamente passórun a bibir nas cidades i eisercian ua amportante funçon na [[sociadade]]: eliminar ls [[rato]]s i [[camundongo]]s, qu'ambadian ls [[silo]]s de cereales i outros lugares adonde éran armazenados ls alimientos.<ref name="nyt-study" /><ref name="science-near-eastern" />
[[Fexeiro:Egypte louvre 058.jpg|180px|thumb|dreita|Ua statueta dun gato, feita ne l [[Antigo Eigito]], repersentando la diusa [[Bastet]], an sposiçon ne l [[Museu de l Loubre]].]]
Registros ancontrados ne l [[Eigito]], cumo [[grabura]]s, [[pintura]]s i [[státua]]s de gatos, andican que la relaçon desse animal culs [[Antigo Eigito|eigípcios]] data de pul menos 5 000 anhos.<ref name="maneijo">{{citar web | títalo = Maneijo de gatos | url = http://www.eiditora.ufla.br/BolExtensao/pdfBE/bol_43.pdf | purmeiro = Heilaíne Haddad Simones | ultimo = Machado | coautores = Daniela de Melo Resende, Ruthnéa Aparecida Lázaro Muzzi, Leonardo Augusto Lopes Muzzi | publicado = [[Ounibersidade Federal de Labras]] | formato = [[PDF]] | acessodata = 13 de júnio de 2009 }}</ref> Eilemientos ancontradas an scabaçones andican que, nessa época, ls gatos éran benerados i cunsidrados animales sagrados.<ref name="salamandro-eigito">{{citar web | títalo = L Gato ne l Eigito | purmeiro = Camille | ultimo = Paglia | url = http://www.salamalandro.redezero.org/l-gato nel-eigito/ | publicado = [http://www.salamalandro.redezero.org/ Salamandro] |data= 29 d'outubre de 2006 | acessodata = 13 de júnio de 2009 }}. Testo retirado de l libro ''Personas Sexuales'', de [[Camille Paglia]]. [[Cumpanha de las Letras]], 1994</ref> [[Bastet]] (Bast ó Fastet), la diusa de la fertelidade i de la felicidade, cunsidrada benfeitora i protetora de l'home, era repersentada na forma dua mulhier cula cabeça dun gato i frequentemente figuraba acumpanhada de bários outros gatos an sou entorno.<ref name="harmonia-gatos">{{citar web | títalo = Gatos | url = http://www.beterinariaharmonia .com.br/andex.php?oution=cun_cuntent&task=category§ionid=8&id=25&Itemid=112 | publicado = Clínica Beterinária Harmonia | acessodata = 13 de júnio de 2009}}</ref><ref name="FEG">{{Citar libro|títalo=Fotprint Eigyt|outor=Betts,Vanessa i Badawi, Cherine|local=San Paulo|eiditora=Fotprint Trable Guides|léngua=[[Léngua anglesa|anglés]]|anho=2004|id=ISBN 978 1 906098 23 0 |páiginas=64}}</ref>
Na berdade, l'amor de ls eigípcios por esse animal era tan antenso qu'habie leis proibindo que ls gatos fússen "sportados".<ref name="PETFRIENDS">{{Citar web
|url=http://www.petfriends .com.br/anciclopedie/ra%C3%A7as_gatos/gatos_anciclopediadomestico.htn
|títalo=Modelo de l'anciclopédia para gatos
|publicado=www.petfriends .com.br
|acessodata=2010-06-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref> Qualquiera biajante que fusse ancontrado traficando un gato era punido cula [[pena de muorte]]. Quien matasse un gato era punido de la mesma forma i, an causo de [[muorte natural]] de l'animal, sous duonhos deberian ousar trajes de [[luto]].<ref name="LUTO">{{citar web | títalo = L Gato na Stória| url = http://www.antercat .com.br/andex01.htn | publicado = [http://www.antercat .com.br/andex01.htn] | acessodata = 15 de júnio de 2009 }}</ref>
Nun tardou para qu'alguns animales fússen clandestinamente trasportados para outros territórios,<ref name="DRAPRISCILLA">{{citar web | títalo = Ourige de ls gatos| url = http://www.drapriscilaalbes .com.br/artigos/Ourige%20dos%20gatos.pdf| publicado = [http://www.drapriscilaalbes .com.br/artigos/Ourige%20dos%20gatos.pdf] | acessodata = 15 de júnio de 2009 }}</ref> fazendo cun que la popularidade de ls gatos oumentasse. Al chegáren a la [[Pérsia]] antiga, tamien passórun a ser benerados i habie la fé de que, quando maltratados, corria-se l risco de star maltratando un [[sprito]] amigo, criado specialmente para fazer cumpanha al home durante sue passaige na [[Planeta Tierra|Tierra]]. Desse modo, al prejudicar un gato, l'home starie atingindo la si própio.<ref name="harmonia-gatos" />
Debido al fato de séren símios caçadores i auxeliáren ne l cuntrole de pragas, por muitos [[seclo]]s ls gatos tubírun ua posiçon prebilegiada na [[Ouropa]] [[Cristandade|crestiana]]. Mas, ne l'ampeço de la [[Eidade Média]], la situaçon mudou: gatos fúrun acusados de stáren associados a malos spritos i, por esso, muitas bezes fúrun queimados juntamente culas pessonas acusadas de [[bruxarie]].<ref name="ondaa-eidade-medie">{{citar web | títalo = Ls Gatos na Eidade Média | ultimo = Follain |purmeiro = Martha | url = http://www.ondaa.org/artigos/artigo22.htn | publicado = [http://www.ondaa.org/artigos.htn ONDAA.ORG - Organizaçon pula Dignidade de Animales Abandonados] | acessodata = 13 de júnio de 2009}} Acessíbel tamien an [http://www.floraisecie .com.br/detalhe_artigo.php?id_artigo=297 Florales i Cia.]{{Lhigaçon einatiba|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Até hoije, inda eisiste l preconceito de que las bruxas ténen un [[gato negro]] de stimaçon, sendo esse animal associado als mais dibersos tipos de sortilégios; dependendo de la region, mas, puoden ser cunsidrados animales que trazen buona suorte. Ye mui quemun oubir stórias de [[suorte]] i [[azar]] associadas als animales dessa quelor.<ref name="about-blackcats">{{citar web | títalo = Vlack Cats Folklore: Witches - Beliefs About Black Cats | ultimo = Syufy | purmeiro = Franny | url = http://cats.about .com/od/catloreurbanlegends/la/blackcatlore.htn | publicado = [http://cats.about .com/ About .com] |léngua= [[Léngua anglesa|anglés]] | acessodata = 13 de júnio de 2009}}</ref>
[[Fexeiro:Blackie and Churchill (cropped).jpg|thumb|200px|squierda|[[Winston Churchill]] afaga l gato qu'era mascote de l nabio melitar HMS Prince of Wales (53), agosto de [[1941]].]]
Al fin de la Eidade Média, l'aceitaçon de ls gatos nas residéncias tubo un nuobo ampulso, fenómeno que tamien se stendiu a las [[nabio|ambarcaçones]], adonde ls nabegadores ls mantenien cumo mascotes. Coincidos cumo [[gatos de nabios]], esses animales assumian tamien la funçon de cuntrolar la populaçon de [[roedor]]s a bordo de l'ambarcaçon.<ref name="ondaa-eidade-medie" /> Cul passar de l tiempo, muitos gatos passórun a ser cunsidrados animales de luxo, ganhando ua buona posiçon de l punto de bista social, sendo até outelizados cumo "acessórios" an eibentos sociales pulas damas. Nessa época, l gato ampeçou a passar por melhoramientos genéticos para sposiçones, ampeçando assi la criaçon de raças puras, cun [[pedigre]]. Ua de las purmeiras raças criadas para essa finalidade fui la [[gato persa|persa]], que quedou coincida passado sue antroduçon ne l cuntinente ouropeu, rializada pul biajante [[italia]]ne l [[Pietro Della Balle]].<ref name="catworld-persian">{{citar web | títalo = Persian Cat Bred Profile: Story of the Persian cat | url = http://www.cat-world .com.au/PersianCatBredProfile.htn | publicado = [http://www.cat-world .com.au/ Cat World] |léngua= [[Léngua anglesa|anglés]] | acessodata = 13 de júnio de 2009 }}</ref>
La purmeira grande [[sposiçon]] de gatos acunteciu an [[1871]], an [[Londres]]. A partir desse momiento, l'antresse an se spor gatos zambolbidos drento de ciertos padrones propagou-se por to la [[Ouropa]].<ref name="ECB">{{Citar libro|títalo=Ancyclopedie of Cat Breds|outor=Heilgren, J. Anne|local=EUA|eiditora=Barron's Eiducational Series|léngua=[[Léngua anglesa|anglés]]|anho=1997|id=ISBN 0-7641-5067-7 |páiginas=224}}</ref>
Atualmente, ls gatos son animales bastante populares, serbindo al home cumo un buono animal de cumpanha, i inda cuntinan sendo outelizados por agricultores i nabegadores de dibersos países cumo un meio barato de se cuntrolar la populaçon de detreminados roedores. Debido al fato de sue [[domesticaçon]] ser relatibamente recente, quando necessairo cumberten-se facilmente a la bida salbaige, passando a bibir an ambientes silbestres, adonde forman pequeinhas colónias i caçan an cunjunto.<ref name="ECB" />
== Caratelísticas ==
[[Fexeiro:Scheme cat anatomy-t.svg|thumb|squierda|340px|Anatomie dun gato.]]
Ls gatos, giralmente, pesan antre 2,5 i 7 kg; antretanto, alguns eisemplares, cumo l [[Maine Con]], puoden sceder ls 12 kg. Yá fúrun registrados eisemplares cun peso superior a 20 kg, debido al scesso d'alimentaçon.<ref>[http://www.seaworld.org/animal-anfo/Animal-Bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/mammalia/carnibora/domestic-cat.htn ''Domestic Cat'' Seaworld]{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
An catibeiro, ls gatos biben tipicamente de 15 a 20 anhos, mas l'eisemplar mais bielho yá registado bibeu até ls 36 anhos.<ref>[http://ronronar .com/artigos/gato-storia ''L Gato na Stória'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ls gatos domésticos ténen la spetatiba de bida oumentada quando nun saen pulas rues, pus esso reduç l risco de ferimientos ocasionados por brigas i acidentes. La [[castraçon]] tamien oumenta seneficatibamente la [[spetatiba de bida]] desses animales, ua beç que reduç l'antresse de l'animal por fugas noturnas i tamien l risco d'ancidéncia de [[cáncaro (tumor)|cáncaro]] de [[colhon]]s i [[obairo]]s.<ref name=CBDSG>{{Citar libro|títalo=Cuide bien de sou Gato|outor=Palika, Liç|local=San Paulo|eiditora=Publifolha|léngua=Pertués|anho=2000|id=ISBN 85-7402-247-0 |páiginas=64}}</ref>
Gatos salbaiges que biben an ambientes ourbanos ténen spetatiba de bida reduzida. Gatos salbaiges mantidos an colónias tenden a bibir mui mais. L Fondo Británico de Açon para Gatos (''British Cat Ation Trust''<ref>[http://www.catationtrust.co.uk/main.htn ''British Cat Ation Trust'' British Cat Ation Trust Website]{{Lhigaçon einatiba|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) relatou l'eisisténcia dua gata salbaige cun cerca de 19 anhos d'eidade.<ref>[http://www.messybeast .com/longebity.htn ''Oldest Cats'' The Messybeast]{{Lhigaçon einatiba|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Ls gatos possuen trinta i dous [[músclo]]s na [[oureilha]], l que les permite tener un tipo de [[oudiçon]] direcional, mobendo cada oureilha andependientemente de l'outra. Assi, un gato puode mober l cuorpo nua direçon, anquanto mobe las oureilhas para outro lado.<ref name=CATANATOMY>{{Citar libro|títalo=Cat Anatomy)|outor=Flash Anatomy|local=EUA|eiditora=Bryan Edwards Publishing|léngua=Anglés|anho=1998|id=ISBN 1-878576-18-6 |páiginas=52}}</ref> La maiorie de ls gatos ten pabilhones auditibos ourientados para cima. Defrentemente de ls [[perro|perros]], gatos cun oureilhas dobradiças son stremamente ralos. Ls [[Scottish Fold]]s son ua de las sceçones a essa regra, debida a ua série de [[mutaçon|mutaçones genéticas]]. Quando eirritados ó assustados, ls gatos repuxan ls [[músclo]]s de las oureilhas, l que faç cun qu'eilhas se anclinen para trás.
L método de cunserbaçon d'einergie de ls gatos cumprende [[sono|drumir]] arriba de la média de la maiorie de ls animales, subretodo a la medida qu'ambelhecen. La duraçon de l período de sono barie antre 12–16 horas, sendo de 13–14 horas l balor médio. Alguns spécimes, assi i todo, puoden chegar a drumir 20 horas nun período de 24 horas.<ref name="CBDSG"/>
[[Fexeiro:Patricinho.jpg|thumb|dreita|200px|L gato doméstico questuma drumir durante la maior parte de l die para cunserbar sue einergie.]]
La [[temperatura]] normal de l cuorpo desses animales barie antre 38 i 39 °C. L'animal ye cunsidrado [[febre|febril]] quando ten la temperatura superior a 39,5 °C, i [[heipotermia|heipotérmico]] quando stá ambaixo de 37,5 °C. Cumparatibamente, ls seres houmanos ténen temperatura normal an torno de 37 °C. La pulsaçon de l [[coraçon]] desses pequeinhos mamíferos bai de 140 a 220 batidas por minuto i depende mui de l stado de scitaçon de l'animal. An repouso, la média de la [[frequéncia cardíaca]] queda antre 150 i 180 bpn.<ref name="CATANATOMY"/>
Un [[ditado popular|adágio]] popular diç que ls gatos caen siempre de pie. Giralmente, l ditado corresponde a la rialidade, mas nun ye ua regra cerrada. Durante la queda, l gato cunsegue, por [[anstinto]], girar l cuorpo i prepará-lo para aterrar an pie, outelizando la [[cauda]] para dar [[eiquilíbrio postural|eiquilíbrio]] i [[flexibelidade]]. Ls gatos siempre se ajeitan de l mesmo modo, zde qu'haba tiempo durante la queda para fazé-lo; deste modo, son capazes de suportar quedas de muitos metros, bisto que, durante la queda, chegan a ua belocidade-lemite na qual suportan l'ampato cul suolo. Alguas subespeces sin cauda son sceçones l'esta regra, yá que l gato cunta cula cauda para cunserbar l [[momiento angular]], neçaira para andireitar l cuorpo antes de l pouso. Assi cumo la maiorie de las speces de mamíferos, ls gatos son capazes de [[Nataçon|nadar]]. Inda assi, solamente l fázen quando stremamente necessairo, cumo an causo de queda [[acidente|acidental]] na [[auga]].<ref>[http://www.saudeanimal .com.br/gato1.htn ''L Gato doméstico'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Assi cumo ls perros, ls gatos son [[digitígrado]]s: andan diretamente subre ls [[dedo]]s; ls [[uosso]]s de las sues [[pata]]s cumponen la parte mais baixa de la porçon besible de las [[pierna]]s. San capazes de passos percisos, colocando cada pata diretamente subre la pegada deixada pula anterior, menimizando l rugido i ls trilhos besibles.<ref name="CATANATOMY"/>
=== Alimentaçon ===
[[Fexeiro:Moxy the infant kitten being bottle-fed.jpg|thumb|200px|Gato recén-nacido sendo alimentado la [[leite]].]]
Ls gatos, cumo caçadores, alimentan-se de [[anseto]]s, pequeinhas [[abes]] i [[roedor]]s. Ls gatos nó-domesticados, abandonados i sin duonho, ó gatos domesticados que se alimenten libremente, cunsumen antre 8 a 16 refeiçones por die. Anque desso, ls animales adultos puoden adatar-se a solo ua refeiçon por die.<ref>[http://books.gogle .com/books?id=UTArAAAAYAAJ Nutrient Requirements of Cats]{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. National Academies Press. Pg 1. ISBN 978-0-309-03682-5</ref> Biologicamente, ls gatos son classeficados cumo animales [[carníboro]]s, tenendo la sue [[fesiologie]] ourientada pa l'eficiéncia ne l processamiento de [[chicha]], cun cunsequente auséncia de porcessos eficientes pa la digeston de [[begetal|begetales]].
Ls gatos nun porduzen la sue própia [[taurina]] (un [[ácido ourgánico]] eissencial). Cumo essa sustáncia stá persente ne l tecido muscular de ls animales, l gato percisa se alimentar de chicha para subrebibir. Assi, ls gatos apersentan [[diente|dentiçon]] i [[apareilho digestibo]] specializado para processamiento de chicha. L [[antestino]] diminuiu de stenson al longo de l'eiboluçon para quedar solo culs segmientos que melhor processan las [[proteína]]s i [[gordura]]s d'ourige animal.<ref>{{cite journal |outhor=Zoran DL |title=The carnibore cunnetion to nutrition in cats |journal=Journal of the Amarican Beterinary Medical Association |belume=221 |issue=11 |pages=1559–67 |year=2002 |doi=10.2460/jabma.2002.221.1559 |url=http://www.catinfo.org/zoranes_article.pdf |format=PDF }}{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> L'apareilho digestibo lemita seriamente la capacidade de ls gatos de [[digeston|digerir]], [[metabolismo|metabolizar]] i [[absorçon (fesiologie)|absorber]] nutrientes d'ourige begetal, bien cumo ciertos [[ácido graxo|ácidos graxos]].
La taurina ye rala an plantas, mas relatibamente abundante ne ls [[tecidos animales|tecidos de ls animales]], sendo un [[aminoácido]] de grande amportança pa la [[salude]] de ls uolhos de ls gatos, de modo que la deficiéncia dessa sustáncia puode causar ua [[degeneraçon macular]], na qual la [[retina]] sofre çtruiçon lenta i gradual, podendo causar ua [[cegueira]] eirrebersible ne l'animal.
[[Fexeiro:Cat and mouse.jpg|thumb|squierda|200px|L'eiboluçon tornou ls gatos eicelentes caçadores.]]
Anque de la fesiologie de l gato ser eissencialmente ourientada pa l cunsumo de chicha, ye quemun que ls gatos cumplementen la sue dieta carníbora cula angeston de pequeinhas cantidades de [[yerba]]s, [[fuolha (botánica)|fuolhas]], [[Plantae|plantas domésticas]] ó outros eilemientos d'ourige begetal. Ua teorie sugere qu'este cumportamiento ajuda ls gatos la [[regurgitaçon|regurgitar]] an causo de defícel digeston; outra teorie apunta qu'angerir pequeinhas doses de begetales fornece fibras i minerales dibersos, nun persentes nua dieta sclusibamente carníbora. Neste cuntesto, ye neçaira prudéncia als duonhos de ls gatos porque alguas plantas puoden ser [[beneno]]sas pa ls animales.<ref name=UFLA>[http://www.eiditora.ufla.br/BolExtensao/pdfBE/bol_43.pdf ''Maneijo de Gatos'' UFLA]{{Lhigaçon einatiba|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Las fuolhas d'alguas speces de [[lírio]]s puoden causar dano ne ls [[rin|rines]], que puode mesmo ser fatal; tamien las plantas de l género ''[[Philodendron]]'' son benenosas pa ls gatos.<ref>{{Citar web| url = http://www.cfainc.org/articles/plants.html | títalo = Plants and Your Cat | publicado = The Cat Fanciers' Association, Anc. | acessodata = 2007-05-15}}</ref> Outro eisemplo ye l de l [[abacateiro]], de l qual alguas partes son [[antoxicaçon|tóxicas]], mas cujo fruito (sceto l carunha) ye un angrediente an bárias marcas de quemido para gatos.<ref>{{Citar web| url = http://www.breders-choice .com/cat_porduts/abodermcat.htn | títalo = AboDern Natural Premiun Cat Fod | acessodata = 13-jan-2009}}</ref>
Ls gatos son bastante seletibos an sue alimentaçon, l que puode ser decorriente, pul menos an parte, de la mutaçon que causou a la spece la perda de la capacidade de detetar l sabor doce ne ls alimientos. Anque eisigentes, percisan alimentar-se custantemente, pus, de modo giral, nun tolírun mais de 36 horas d'ayuno sin que ls sous rines sofran algun risco de dano.<ref>{{Citar web
|url=http://www.stension.org/pages/Fat_Cats_are_Predisposed_to_Liber_Porblems
|títalo=Fat Cats are Predisposed to Liber Porblems - eXtension
|publicado=www.stension.org
|acessodata=2010-06-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref>
L gato eisibe algua preferéncia pula planta zeignada por [[nepeta]], popularmente coincida cumo ''yerba-de ls-gatos'', ó ''catnip''. Muitos gatos gustan de comer esta planta, que ten eifeitos dibersos ne l sou cumportamiento, anquanto outros solo rasteijan subre esse begetal i brincan cun sues fuolhas i flores.<ref>{{cite journal |outhor=Grognet J |title=Catnip: Its uses and effets, past and persent |journal=Can. Bet. J. |belume=31 |issue=6 |pages=455–456 |year=1990 |month=júnio |pmid=17423611 |url=http://www.pubmedcentral.nih.gob/picrender.fcgi?artid=1480656&blobtype=pdf }}{{Lhigaçon einatiba|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Ls gatos tamien puoden sofrer de çtúrbios alimentares dibersos. Alguns cuntraen ua malina chamada [[pica (trastorno)|pica]],<ref>[http://www.bmth.ucdabis.edu/home/beh/feline_behabior/pica.html ''Pica: The Un-fenicky Feline'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> que cunsiste nun trastorno que ls ampele a mastigar oubjetos alhenos la sue dieta, tales cumo [[tierra|tierra]], [[plástico]], [[papel]], [[lana]], [[carbon]] i outros materiales, l que puode ser peligroso pa la sue própia subrebibéncia, dependendo de la [[toxicidade]] desses materiales.<ref name="UFLA"/>
L meio d'alimentaçon mais recomendado pa ls gatos domésticos ye l cunsumo libre, ó seia, debe-se percurar deixar l'alimiento a la buntade pa l'animal al longo de l die. Essa prática ten la bantaige de diminuir l [[pH]] de la [[urina]], eibitando, desse modo, la formaçon de [[cálclo renal|cálclos renales]]. Inda assi, alguns [[medecina beterinária|beterinairos]] questuman recomendar que l duonho cuntrole la cantidade d'alimiento angerida, ouferecendo al gato porçones lemitadas, bisando eibitar que l'animal quede cun [[oubesidade|subrepeso]].<ref>[http://www.guabi .com.br/pet/gatos/dicas.asp?codigo=51 ''Cumo alimentar sou gato'']{{Lhigaçon einatiba|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Cumportamiento ===
[[Fexeiro:White Cat Nursing Four Kittens.jpg|thumb|squierda|200px|Ua gata amamentando sous filhotes.]]
L [[caráter|temperamiento]] de ls filhotes barie cunforme la niada i la [[socializaçon]]. Ls gatos de pul cúrtio tenden a ser mais magros i fesicamente mais atibos, anquanto ls gatos de pul cumprido tenden a ser mais pesados i letárgicos. Antretanto, la maiorie de ls gatos partilha un mesmo cumportamiento: son stremamente [[curjidade|curjidosos]]. Nun ye por acauso qu'eisiste un dezido popular que diç "''La curjidade matou l gato''". Quando abandonados an árias remotas, loinge de la sociadade houmana, filhotes de gatos puoden cumberter-se al meio de bida salbaige, passando la caçar pequeinhos animales para subrebibir.<ref name="hsus.org">''Feral Cats: Frequently Asked Questiones'' - Houmane Society of the United States [http://www.hsus.org/pets/issues_affeting_our_pets/feral_cats/feral_cats_frequently_asked_questiones.html#1_What_is_la_feral_cat]{{Lhigaçon einatiba|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La spetatiba de bida dun gato de rue ye de solo trés anhos. Yá un gato que seia cuidado por houmanos puode superar ls 20 anhos d'eidade.<ref name="Curjidades subre ls gatos">[http://gatos-i-gaticos.portales.ws/curjidades.html ''Curjidades subre ls gatos'']</ref> L gato ne l stado [[salbaige]] ye un animal mui social, chegando a stablecer colónias mais ó menos hierarquizadas. Ten un [[anstinto]] natural de caça. Mesmo quando domesticados, ls machos tenden a marcar l sou território cun [[urina]]. Ls gatos possuen un cérebro bastante eiboluído, sendo capazes de sentir emoçones. Puoden sofrer dibersos çtúrbios psicológicos, tales cumo [[strisse]] i [[depresson nerbosa|depresson]]. Assi cumo un ser houmano, quando stressados, tenden a tener un cumportamiento [[neurose|neurótico]].<ref name="CBDSG"/>
Esses animales questuman [[cópula (biologie)|copular]] solamente quando la [[fémea]] entra ne l [[cio]]. Este puode ocorrer bárias bezes al longo dun [[anho]] i dura aprossimadamente ua [[sumana]]. L macho percura cercar la fémea, que tenta rejistir al mássimo a la cópula. Se l macho ye hábil, el cunseguirá mordé-la na parte posterior de l [[cachaço]], eimobelizando-la. Até cunseguir esso, ye quemun que ls dous solten miados altos, defrentes de l miado usual. La [[penetraçon]] ye dolorosa. La cópula stimula l'ampeço de l porcesso de [[obulaçon]] de las fémeas: eilhas ténen sensores nerbosos que, cula delor, atiban l porcesso. Desse modo, poucos [[óbulo]]s son perdidos.<ref name="CATANATOMY"/>
[[Fexeiro:Gatos an cria.JPG|thumb|squierda|200px|La mai amamenta la sue cria.]]
Sue [[belheç]] ocorre de forma abruta, nun sendo gradual cumo l'houmana. Dura aprossimadamente un anho i finda cula [[muorte]]. Ye possible que l gato tenga malinas típicas de l'eidade abançada, cumo [[cachon (malina)|cachon]] i perda [[olfato|olfatiba]]. Nesta fase, l'animal giralmente drume durante to l die, mostrando stremo cansaço i fraqueza muscular.<ref name=GERIATRIA>{{Citar libro|títalo=Geriatria i Gerontologie de l Perro i Gato|outor=Hoskines, Johnny D.|local=San Paulo|eiditora=Ruoca |léngua=Pertués|anho=2008|id=ISBN 978-85-7241-734-1|Páiginas=448}}</ref>
Las fémeas apersentan un temperamiento bariable: puoden simular eignorar sou duonho, dar atençon a el, ronronar ó fugir sin rezon aparente. L cumportamiento de ls gatos depende de cada andibíduo, de l momiento de l die i até mesmo de las [[clima|cundiçones climáticas]]. Anquanto un felino puode ser mui sociable, l'outro puode ser cumpletamente arisco. Alguns gatos quedan agitados i abersos al cuntato cun houmanos a la nuite. Inda ye possible ouserbar qu'alguns desses animales quedan agitados quando ua tempestade stá por benir, outros adotan ua posiçon defensiba, an que quedan deitados culas patas recolhidas, aguardando l'ampeço de la [[chuba]]. Debido la bariaçones custantes an sou humor, ye possible dezir que, na maiorie de las bezes, l temperamiento dun gato ye amprebesible. An alguas ocasiones, un gato filhote puode apersentar bariaçones d'einergie, quedando alguas bezes mais calmos, outras mais agitados. Gatos adultos manténen-se calmos por mais tiempo que gatos pequeinhos, por séren maiores i mais pesados.<ref name="ECB"/>
==== Higiene ====
Ls gatos son animales mui higiénicos, sendo que passan muitas horas por die cuidando de la limpeza de sous puls. Para esso, outelizan la superfice áspara de sues [[léngua]]s para remober partículas de pó i sujeira. Debido al modo que tratan de la sue higiene, lambendo-se i angerindo mui puls, ls gatos eibentualmente regurgitan esse material na forma de pequeinhas bolas cuntendo suco gástrico i material piloso.<ref name="Higiene">[http://bicharada.net/animales/topicos.php?bid=21 ''Gatos: l'higiene'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Outro aspeto caratelístico de l'higiene desses felinos ye l fato del anterrar la sue [[urina]] i [[merda]], eibitando assi que l'oulor denuncie sue persença a ua possible presa ó predador. Cun esso, quando l gato ye criado an locales sin la persença de tierra sposto, hai la necidade de se manter ua caixa cun [[arena sanitária]] a la sue çposiçon, sendo qu'anstintibamente el eirá outelizá-la pa l çcarte de sous resíduos fesiológicos. Alguns fabricantes çponibelizan arenas perfumadas para eliminar l'oulor fuorte que sues merda poderien deixar nun ambiente cerrado (casas i apartamientos).<ref name="Higiene2">[http://casa.hsw.uol .com.br/domesticacao2.htn ''Cumo ansinar sou animal a fazer las necidades ne l lugar cierto '']{{Lhigaçon einatiba|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Ciclo biológico ===
==== Reproduçon ====
L gato apersenta bários ciclos reprodutibos al longo de l'anho, que puoden durar de 4 a 7 dies. Durante esse período, las gatas mian mais frequentemente i bários gatos puoden lutar por ua mesma fémea ne l [[cio]]; l bencedor ganha l dreito de copular. Inda que la fémea, la percípio, rechace la [[relaçon sexual]], eilha acaba aceitando l macho. Depuis de la cópula, la fémea se limpa i puode quedar mui biolenta até que tremine to l'ato de l'acasalamiento, ua beç que l ciclo se repita. Las gatas puoden tener cada óbulo fecundado por un macho defrente, tenendo assi, na mesma niada, filhotes de pais defrentes.<ref name="UFLA"/>
Las gatas alcançan la maturidade sexual antre 4 a 10 meses d'eidade, i ls gatos antre 5 a 7 meses passado l nacimiento. La gestaçon dura de 63 a 65 dies, aprossimadamente i puode gerar dun a uito filhotes.<ref name="UFLA"/> Ls recén-nacidos dében manter-se cula mai por 60 dies, yá qu'anton l gatico yá terá recebido ls nutrientes necessairos. Separá-los antes desse período serie un erro, debido a la possibelidade de qu'eilhes morran por falta d'alimentaçon adequada. Puode-se sterelizar ls gatos, procedimiento normalmente rializado an machos antes qu'eilhes comecen a marcar território; esto debe eibitar qu'eilhes perpetuen esse cumportamiento al longo de sues bidas.<ref name="CATANATOMY"/>
==== Caratelísticas genéticas ====
L gato apersenta 38 [[cromossomo]]s i son coincidas cerca de 200 [[patologie]]s associadas, muitas deilhas quemuns als seres houmanos. L porjeto "Genoma de l Gato", de l ''Laboratory of Genomic Dibersity'', pretende çcubrir sou genoma.<ref>[http://home.ncifcrf.gob/cr/lgd/cumparatibe_genome/catgenome/andex_m.asp ''Cat Genome Porjet '' Laboratory of Genomic Dibersity]{{Lhigaçon einatiba|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
[[Fexeiro:Cat Eyes.jpg|thumb|dreita|200px|Gata cun [[heiterocromie]], anomalia genética na qual l'andibíduo ten un uolho de cada quelor.]]
Eesiste ua fé de que ls gatos brancos d'uolhos azules son xordos, la nun ser que téngan un uolho de cada quelor, caratelística coincida por [[heiterocromie]], cujos portadores son chamados [[Gato d'uolho ímpar|gatos d'uolhos ímpar]]. Esto stá cierto an parte, yá qu'hai ua maior porbabelidade de gatos cun essas caratelísticas físicas séren tamien xordos, mas este fato nun ye detreminante.<ref name="ECB"/>
A quelor branca de l gato se debe a l'auséncia de [[melanina]] an sue [[piel]] i [[pul]]s. Hai quatro modos dun gato ser de la coloraçon branca "sólida": ser [[homozigótico]] pa l [[alelo]] ca ([[Albenismo|albino]] d'uolhos azules); ser homozigótico pa l'alelo c (que ye albino d'uolhos burmeilhos); ser homozigótico pa l'alelo S (mancha branca); ó tenr l'alelo w (de l gene branco dominante) ne l sou [[cariótipo]].
L gene de la [[xordeira]] ye própio de ls gatos brancos, chama-se alelo w, i ye l causador de la coloraçon branca i de la xordeira ne ls gatos. Nin todos ls gatos brancos son xordos, solo l son ls qu'apersentan l tal gene. L gene w faç cun que l gato seia branco, inda que sous genes dígan qu'el ye un gato scuro; este gene ten la peculiaridade de "mascarar" l resto de las coloraçones para fazé-los brancos.<ref name="CATANATOMY"/> Para alhá desso, estes gatos solo ten ls uolhos azules ó berdes. Outra caratelística genética ye l fato de, an alguns animales, ls caneiros de la mandíbula anferior séren proeminentes, semelhantemente al ouserbado ne ls [[fóssil|fósseis]] de l [[tigre-dientes-de-sabre]].<ref name="ECB"/>
=== Pelaige ===
[[Fexeiro:GataDoméstica.jpg|thumb|squierda|200px|Ua gata de pelaige tricolor.]]
An respeito a las quelores, ls gatos puoden tener ua única coloraçon, cumo ls cumpletamente brancos ó negros, que solo ten [[pul]]s cuntrastantes soltos an alguas partes de l cuorpo. Tamien puoden tener dues quelores, cumo l branco i negro (típico ''gato-baca''), branco i laranja, pardo i branco, ó cinza i branco. Puoden tenr un padron de quelores tigrado an laranja, pardo i branco; an tones cinza i alaranjados (gatos romanos), cul pul dua solo quelor an to la sue stenson ó de dous tipos de quelores (las stremidades defrentes de l resto de l cuorpo). Tamien puoden tener un padron de quelor siamés cun quelores mais scuras na face, rabo, patas i oureilhas. Outro tipo de coloraçon ye a tricolor, cumo, por eisemplo, branco, laranja i negro. Las gatas questuman tener ls puls mais lustrosos i brilhantes de l que ls machos, an contra partida eilhas questuman soltar mais puls de l que ls gatos, percipalmente ne ls períodos de l'ampeço de l cio. Ls gatos tricolores ó d'até quatro quelores son normalmente fémeas; quando son machos, son stéreis. An cuntrapartida, ls gatos romanos laranjas son an sue maiorie machos, mas ye possible deparar-se cun fémeas. L tipo de pul bai zde l mui cúrtio (cumo l [[Sphynx]], cujo pul ye quaije ambesible), l crespo (ne l causo de l [[Debon rex]]), l pul cúrtio normal cun ua quelor solamente ó cun puntas d'outras quelor, l pul semi-longo, até l pul mais longo procedentes de las cruzas cul Bosque de la Noruega, persa ó qualquiera outra raça de pul longo.<ref name=Manual>{{Citar libro|títalo=Gato: manual de l propiatairo|outor=Brunner, David;Stall, San |local=San Paulo|eiditora=Giente|léngua=Pertués|anho=2006|id=ISBN 85-7312-484-9|páiginas=208}}</ref>
=== Sentidos ===
Muitos [[Zologie|zoólogos]] acraditan que ls gatos son ls mais sensitibos de ls mamíferos.{{Carece de fuontes|data=dezembre de 2012}} Anquanto sou [[olfato]] i [[oudiçon]] puoden nun ser tan aguçados quanto ls de ls perros, la [[bison]] altamente apurada, oudiçon i olfato subre-houmanos, cumbinados cul [[paladar]] i sensores táteis altamente zambolbidos, corroboran cun esta heipótese.<ref name="Manual"/>
==== Bison ====
[[Fexeiro:WhiteCat.jpg|thumb|squierda|200px|Gatos ténen la bison mui nítida.]]
Medir i classeficar ls sentidos de ls animales puode ser defícel, percipalmente por que nun eisisten meios splícitos de quemunicaçon antre l'oubjeto de l teste i l'eisaminador. Antretanto, testes andican que la bison aguçada de ls gatos ye largamente superior ne l [[nuite|período noturno]] an cumparaçon als [[houmano]]s, mas menos eficaç durante l [[die]]. Ls uolhos de ls gatos possuen l [[tapetun lucidun]], ua nembrana posicionada drento de l [[globo ocular]] que restimula la retina al refletir la [[luç]] na cabidade.<ref name="gatoberde .com.br">{{Citar web
|url=http://www.gatoberde .com.br/gatoberde/02_00.asp?menu_cod=139&menu_cod_pai=133
|títalo=Gato Berde - http://www.gatoberde .com.br
|publicado=www.gatoberde .com.br
|acessodata=2010-06-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref> Anquanto este artifício melhora la bison noturna, parece reduzir l'acuidade bisual na persença de luç abundante. Quando hai muita luminosidade, la [[aluna]] an formato de fenda fecha-se l mássimo possible, para reduzir la cantidade de luç a atingir la [[retina]], l que tamien resguarda la noçon de perfundidade. L ''tapetun'' i outros macanismos dan als gatos un limiar de deteçon de luminosidade siete bezes menor que la de ls houmanos.<ref name="sentidos">
{{Citar web
|url=http://www.osgatos.com.br/sentidos.html
|títalo=Sentidos de ls gatos
|publicado=www.osgatos.com.br
|acessodata=2010-06-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref>
Ls gatos ténen, an média, campo bisual cun abiertura stimada an 200°, contra 180° de ls houmanos, cun subreposiçon binocular mais streita que la de ls houmanos. Cumo an muitos predadores, ls uolhos quedan posicionados na parte fruntal de la cabeça de l'animal, ampliando la noçon de perfundidade an detrimiento de l'anchura de l campo de bison.<ref name=OGEANEIDSG>{{Citar libro|títalo=L Gato: antendendo las necidades i anstintos de sou gato|outor=Hofmann, Heilga|local=San Paulo|eiditora=WMF |léngua=Pertués|anho=1997|id=ISBN 85-336-0667-2|Páiginas=175}}</ref>
L campo de bison depende percipalmente de l posicionamiento de ls uolhos, mas tamien puode star relacionada cula custruçon de ls uolhos. Al ambés de la [[fóbea]], que dá als houmanos eicelente bison central, ls gatos ténen ua faixa central marcando l'anterseçon binocular. Aparentemente, ls gatos cunseguen defrenciar [[quelor]]s, especialmente a la cúrtie çtáncia, mas sin sutileza apreciable, an tenermos houmanos. Ls gatos tamien possuen ua terceira nembrana protetora de ls uolhos, la [[nembrana nititante|nembrana de nitaçon]], que ye l'ato d'ancerrar ls uolhos anstintibamente na persença de luç antensa. Essa nembrana fecha an parte quando l'animal stá [[malina|doente]]. Se l gato mostra frequentemente essa terceira [[pálpebra]], ye un andicatibo de malina.<ref name="GERIATRIA"/>
==== Oudiçon ====
[[Fexeiro:Katzenohr seitlich.JPG|thumb|Right|200px|L formato de las oureilhas de ls gatos ajuda-los l'eidantificáren cun percison la fuonte de ls [[sonido|sonidos]].]]
Ls seres houmanos i ls gatos ténen lemites similares d'oudiçon an baixa frequéncia, que dében rondar ls 20 Hç. Yá na scala d'alta frequéncia, ls gatos ténen ampla bantaige, alcançando ls 60 kHç, superando até mesmo ls [[perro|perros]]. Ls gatos puoden oubir até dues [[oitaba]]s arriba de ls houmanos (20 kHç) i meia oitaba para alhá de ls perros. Quando detetan un [[sonido]], las oureilhas de l gato eimediatamente buoltan-se pa l [[rugido]]. Ls gatos puoden percisar cun borda d'erro de 7,5 cn la localizaçon dua fuonte sonora a un metro de çtáncia.<ref name="gatoberde .com.br"/>
Trinta i dous músclos andebiduales na oureilha ls permiten oubir direcionalmente. Ls gatos puoden mober ua oureilha andependientemente de l'outra. Defrentemente de ls houmanos, ls gatos ténen sue oureilha cubierta anterna i sternamente por puls. Quando stá enojado ó atemorizado, l gato anstintibamente abaixa las oureilhas para trás de la cabeça, cobrindo sous canhales auditibos. Juntamente cun esta açon, arrepia sous pélos, coloca las [[garra]]s para fura i eimite un sonido amenaçador cula boca, deixando ls dientes a la mostra.<ref>[http://www.hgtb.com/hgtb/ah_pets_care_health/article/0,1801,HGTB_3152_1380540,00.html ''Understanding Cats'']</ref>
==== Tato ====
Ls gatos giralmente apersentan ua dúzia de [[bibrissa]]s, çpostas an quatro fileiras subre ls [[lábio]]s superiores, las bibrissas dessa region an particular son quemumente chamadas coletibamente de [[bigote]], alguns nas bochechas, tufos subre ls [[uolho]]s i ne l queixo. Ls [[Sphynx]] - gatos quaije sin [[pul]]s - puoden tener bigotes normales, cúrtios ó nin sequiera apersentá-los. Ls bigotes auxelian na nabegaçon i [[tato]]. Puoden detetar pequeinhas bariaçones nas corrientes d'aire, possibelitando al gato çcubrir oustruçones sin bé-las, facelitando l çlocamiento na [[penumbra]]. Las fileiras mais eilebadas de ls bigotes moben-se andependientemente de las anferiores para mediçones inda mais percisas.<ref name="sentidos"/>
Specula-se que ls gatos puoden preferir guiar-se puls bigotes specializados que dilatar las [[aluna]]s na totalidade, l que reduç l'halbelidade de focar oubjetos próssimos. Esses puls tamien alcançan aprossimadamente la mesma anchura de l cuorpo de l bicho, permitindo-lo julgar se cabe an detreminados spácios.<ref name="sentidos"/>
L posicionamiento de ls bigotes ye un buono andicador de l [[humor]] de l felino: apuntados para frente, andican curjidade i tranquelidade; colados al [[Face|rostro]], andican que l gato assumiu ua postura defensiba i agressiba. Recentes studos de retratos anfrabermelhas de gatos caçando demunstran qu'eilhes tamien outelizan sous [[bigote]]s para detreminar se la presa mordida yá stá muorta. Ouserba-se nas fotos que, al aplicar la mordida fatal a la [[predaçon|bítima]] i mais tarde a manter apertada antre las [[mandíbula]]s, sous bigotes "abraçan" ó rodeian cumpletamente l cuorpo de la presa para detetar ua possible mínima bibraçon cumo senhal de que la caça inda puoda star cun bida. Cré-se qu'este fenómeno ye ousado para proteger l própio cuorpo de l [[felino]], porque muitas de sues bítimas, cumo ls [[rato]]s, inda puoden mordé-lo i/ó lesioná-lo, se l predador las lieba a la [[boca]] quando inda stan cun bida.<ref>[http://www.cesaho.com.br/biblioteca_virtual/arquivos/arquivo_298_cesaho.pdf ''Ls sentidos de l gato'']</ref>
==== Paladar ====
[[Fexeiro:Cat tongue macro.jpg|thumb|dreita|200px|Ls gatos ténen olfato i paladar mui aguçados.]]
Ua curjidade subre l paladar de ls gatos ye que, d'acuordo cula eidiçon [[Stados Ounidos|norte-amaricana]] de la [[National Geographic]] (de [[8 de dezembre]] de [[2005]]), eilhes nun son capazes de saborear l [[gusto|doce]], por falta de recetores desse tipo. Alguns cientistas acraditan qu'esso se debe a la dieta de ls gatos ancluir quaije que sclusibamente alimientos ricos an [[proteína]]s, ambora seia ancierto se essa ye la causa ó l resultado dessa falta de células adatadas.<ref name="GERIATRIA"/>
Antretanto, atrabeç de l'ouserbaçon de gatos domésticos, percebe-se que, ua beç que séian ouferecidos [[guloseimas|doces]], eilhes parécen gustar, ambora nun seia saudable deixá-los comer tales guloseimas, pus puoden causar scessiba fermentaçon drento de l'apareilho digestibo, gerando [[flatuléncia|gases]] i [[cólica]]s çcunfortables ne l'animal.<ref name=DOENCAS>{{Citar libro|títalo=Malinas de l Gato i sou Tratamiento|outor= Muller, Ulrike i Muller, Alfred|local=Pertual|eiditora=Persença |léngua=Pertués|anho=1997|id=ISBN 972-23-2185-4|páiginas=166}}</ref> Inda que nun reconheçan l gusto doce, esses animales apersentan grande sensibelidade als sabores [[ácido]]s, [[salgado (paladar)|salgados]] i [[amargo]]s, l que ls torna animales mui eisigentes quanto al paladar de ls alimientos que les son ouferecidos, podendo recusar la refeiçon fornecida, causo noten algo d'errado an sou sabor.<ref name=Royal>{{Citar web
|url=http://publicationes.royalcanin .com/renboie.asp?type=1&cid=107438&id=102377&cun=23&animal=2&lang=6&session=3020805
|títalo=L paladar ne l gato
|publicado=publicationes.royalcanin .com
|acessodata=2010-06-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref>
==== Olfato ====
Un gato doméstico ten l'olfato 14 bezes mais potente<ref>[http://cats.about.com/cs/felineanatomy/la/catsnose_scent.htn ''The nose knows'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> i dues bezes mais células recetoras que ls houmanos, antoce, podendo sentir [[odor]]s de ls quales un ser houmano nin sequiera registra. Para alhá desso, ls gatos possuen un uorgon sensorial ne l cielo de la boca chamado [[bomeronasal]] ó uorgon de Jacobson, qu'atua cumo un uorgon olfatorial auxeliar. Quando l gato franze la face, baixando la [[mandíbula]] i spondo parte de la [[léngua (anatomie)|léngua]], stá abrindo la passaige d'aire pa l bomeronasal. Esse olfato apurado faç cun que ls gatos téngan un paladar tamien mui apurado, l que ls torna stremamente eisigentes an relaçon a la comida, de modo que raramente aceiten restos de l'alimentaçon de ls houmanos.<ref name="gatoberde .com.br"/>
=== Ambelhecimiento ===
[[Fexeiro:Old Persian Cat MUCA2 2004.jpg|thumb|squierda|200px|Ambora nun apersenten muitos senhales sternos d'ambelhecimiento, ls gatos ténen la salude fragelizada nessa etapa de sues bidas.]]
Inda qu'apersenten poucos senhales sternos decorrientes de l'ambelhecimiento, cul abanço de l'eidade, ls gatos apersentan mudanças fesiológicas seneficatibas qu'afetan sou metabolismo, tornando-los mais suscetibles i bulnerables als ataques de dibersas malinas, cumo porblemas na piel, uolhos, oubidos, olfato i paladar.<ref name="UFLA"/><ref name="DOENCAS"/><ref name="Royal"/> Puoden tamien apersentar fragelidade ne ls [[uosso]]s i zambolber [[tumor]]s i [[Cáncaro (tumor)|cánceres]]. Normalmente, ls andibíduos mais idosos apersentan [[letargie]], diminuiçon de l'apetite i emagrecimiento, culminando na ansuficiéncia d'uorgones bitales cumo [[ansuficiéncia renal|rines]], [[ansuficiéncia heipática|fígado]] i [[ansuficiéncia cardíaca|coraçon]], l que puode liebar l'animal al óbito.<ref name="UFLA"/><ref name="Belhinho">{{Citar web
|url=http://www.nutrikao .com.br/andex.php?menu=home&id_catadorie=120&id_subcategoria=130
|títalo=Nutrikon - Cuidados cul belhinho
|publicado=www.nutrikao .com.br
|acessodata=2010-06-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref>
Ls gatos que biben sob cuidados d'houmanos puoden bibir mais de 20 anhos. Para qu'atinjan tal eidade, recomenda se que, a partir de ls uito anhos d'eidade, esses animales séian submetidos a un tratamiento defrenciado, ambolbendo alimentaçon defrenciada, cunsultas beterinárias i eisames de salude regulares.<ref>[http://bichanosonline .com.br/artigo/2008/02/28/belheç ''Belheç'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Cuidados gerales dében ser antensificados nessa fase, subretodo l [[higiene|asseio]] culs dientes, que dében ser limpos i anspecionados semanalmente. Ls uolhos i oubidos tamien dében ser focos de cuidados speciales, pus esses uorgones ban, als poucos, tornando-se menos eficazes. Se l gato stubir cula sue bison prejudicada, debe-se eibitar la mudança de la localizaçon de ls sous pertences, cumo cama, [[liteira (gatos)|caixa d'arena]] i basilhas de [[auga]] i comida, pus l'animal poderá cuntinar outelizando esses itenes, zde que steia acostumado al local adonde normalmente stan anstalados. Quanto a l'alimentaçon, debe-se stimular un oumiento ne l númaro de refeiçones, pus l gato passará a tener menos apetite i, por bias desso, comer an menores porçones.<ref name="UFLA"/>
Debido la reduçon na cantidade d'alimientos angeridos i a las mudanças fesiológicas decorrientes de la [[belheç|eidade mais abançada]], l nible d'einergie çponible diminuirá i l'animal nun terá mais tanta çposiçon para brincadeiras. Inda assi, sabe-se que gatos idosos aprecian la cumpanha de ls houmanos, debendo ser tratados cula mesma alegrie, dedicaçon i carinho çpensados an sue [[mocidade (eidade)|fase jubenil]].<ref name="UFLA"/>
== Quemunicaçon ==
{{Artigo percipal|[[Anteligéncia an gatos]]}}
Ls gatos cunseguen quemunicar-se de forma bastante eficaç, seia cun houmanos ó cun outros seres de sue spece. Studos de la [[anteligéncia]] an gatos ténen demunstrado que tales animales son dotados dun aparato [[cognitibo]] capaç de les propiciar dibersas açones, que puoden ser cumprendidas cumo senhales d'anteligéncia.<ref>''Gatos son anteligentes?'' Rebista Perros & Cia, m. 331, dezembre de 2006 [http://www.caocidadao .com.br/artigos_gatos.php?id=42]{{Lhigaçon einatiba|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> L [[cérebro]] destes animales apersenta struturas cumplexas que possibelita-les zambolber ua spece de lenguaige, quemunicando-se por meio de miados, ronronares, bufos, gritos i lenguaiges corporales.<ref name="OGEANEIDSG"/><ref name=PENSAM>[http://www.etoxtr .com/t/pets/?p=2908 ''Ls gatos pensan?'']{{Lhigaçon einatiba|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
L'abançada strutura de l cérebro faç cun qu'esses felinos séian frequentemente outelizados cumo [[Teste cun animales|animales spurmentales]], tenendo an bista qu'esse uorgon apersenta strutura mui similar àquela ouserbada ne l [[cérebro houmano]]. Pesquisas andican que, tanto ne l'home quanto ne l gato, l mesmo setor cerebral ye l respunsable pula eisisténcia de defrentes emoçones.<ref name="PENSAM"/><ref>[http://mios_i_miaus.web.simplesnet .pt/curjidades.htn ''Curjidades subre gatos'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Miado ===
{{Artigo percipal|[[Miado]]}}
L {{Audio|Felis_silbestris_catus.ogg|miado}} ye l sonido típico que carateriza l gato. Ye trascrito [[onomatopeia|onomatopeicamente]] cumo "miau" an [[léngua pertuesa|pertués]] (an dibersas outras lénguas apersenta grafie semelhante, cumo "meow", "miaow", "maw", etc.)
Defrentemente de l [[ronronar]], l miado ten un sonido mais agudo i audible a ua grande çtáncia. La [[pronúncia]] desta chamada barie seneficatibamente, dependendo de sou propósito. Usualmente, l gato bocaliza andicando [[sofrimiento]], solicitando atençon houmana (por eisemplo, para ser alimentado), ó cumo ua [[saudaçon]]. Alguns [[bocalizaçon|bocalizan]] scessibamente, anquanto qu'outros raramente mian. Dependendo de la raça, son capazes d'eimitir cerca de 100 tipos de bocalizaçones defrentes,<ref>[http://fameliapet.uol .com.br/gatos/curjidades/curjidades_ostiposdemiado.htn Ls tipos de miados]{{Lhigaçon einatiba|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ancluindo sonidos que se assemelhan a la lenguaige houmana. Ls machos possuen bocalizaçon mais fuorte i grabe que las fémeas i la spece doméstica questuma miar mui mais de l que la [[animal salbaige|salbaige]], yá que ye la percipal forma qu'eilhes ténen de chamar l'atençon de sous duonhos.<ref>[http://arcadenoe.sapo .pt/artigo/gatos_ruidosos_/285 ''Gatos ruidosos: cuntrolar l miar scessibo'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Ronrono ===
{{Artigo percipal|[[Ronron]]}}
L gato giralmente ronrona quando se ancontra nun stado de calma, prazer ó sastifaçon. Antretanto, puode ronronar quando stá se sentindo [[angústia|angustiado]], [[afliçon|aflito]] ó cun [[delor]]. Ronrona na persença d'outros gatos ó, se inda filhotes, na persença de la mai - por eisemplo. Eesisten muitas teories que splican l'ourige deste sonido, ancluindo bibraçon de las falsas [[cuordas bocales]] quando anspiran ó spiran, l sonido de l [[sangre]] circulando pula [[artéria aorta]], ressonáncia direta ne ls [[pulmones]], antre outras. Atualmente, acradita-se que l ronronar ye l resultado d'ampulsos rítmicos porduzidos por sue [[laringe]]. Quando un gato eimite l caratelístico sonido de sastifaçon, ye possible sentir sue gorja bibrar. Drento de la gorja, juntamente culas cuordas bocales, l gato ten un par de struturas chamadas pregas bestibulares. Alguns pesquisadores acraditan qu'essas pregas bibran quando l gato ronrona.<ref name="OGEANEIDSG"/>
Inda assi, hai quien diga que las pregas bestibulares nada ténen a ber cula bibraçon de la laringe, relacionada a esse ronronar.<ref name="Ronronar">[http://www.osgatos .com.br/ronronar.htn Ronronar]{{Lhigaçon einatiba|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> L'ourige anton starie nun oumiento momentáneo na turbuléncia de l sangre ne l sistema circulatório de l gato. Esta turbuléncia serie mais antensa quando l sangre ye zbiado para ua bena scepcionalmente ancha, situada ne l peito de l'animal. Quando ls músclos al redror desta bena se cuntraen, las bibraçones probocadas pula turbuléncia son amplificadas pul [[diafragma (músclo)|diafragma]], antes de subiren pula [[traqueia]] i ressoáren na cabidade sinusoidal. Essa bibraçon faç cun que l gato libere [[andorfina]], causando ua sensaçon anstantánea de bien-star. Ye eibidente que l ronronar eisige pouca einergie por parte de l'animal, ua beç que ls felinos puoden porduzir tal sonido por bários minutos cunsecutibos.<ref name="Ronronar"/>
=== Outros sonidos ===
La maiorie de ls gatos bufa ó grunhe quando stá an peligro. Alguns puoden gorjear, quando ouserban ua presa ó spressando antresse a un oubjeto próssimo. Quando esse sonido ye dirigido a ua presa fura d'alcance, nun se sabe se ye cula antençon d'apersentar un bruído amenaçador, ua spresson de frustraçon ó para eimitar l canto dua abe (ó dua presa de l'abe, cumo la [[checharra]]). Recentemente, studiosos de l cumportamiento animal cren qu'este sonido ye un "cumportamiento d'ansaio", ne l qual l gato antecipa ó pratica cumo matar sue presa, yá que l bruído usualmente acumpanha un mobimiento de la [[mandíbula]] similar al qu'outelizan para matar la presa.<ref name=GYOF>{{Citar libro|títalo=Gatos y Otros Felinos|outor=Edney, Andrew|local=Spanha|eiditora=Eibergren|léngua=Espanhol|anho=1999|id=ISBN 978-3-8228-6801-0|Páiginas=400}}</ref>
== Zonoses ==
[[Fexeiro:Hunting cat.jpg|thumb|dreita|200px|Gatos que caçan ratos i páixaros puoden cuntaminar-se cul [[protozoairo]] causador de la [[toxoplasmose]].]]
Cumo ls demales mamíferos, ls gatos son passibles de cuntaminaçon por malinas causadas por [[bírus]], [[fungo]]s i [[batéria]]s. Estas malinas giralmente se manifestan por meio de [[sintoma]]s cumo falta d'apetite, [[apatie]] i outras altaraçones cumportamentales. Poucas dessas malinas puoden cuntaminar ls seres houmanos. Inda assi, un grande númaro de pessonas son alérgicas a ua [[proteína]] porduzida puls felinos, apersentando sintomas ne l sistema respiratório quando entran an cuntato cun fragmientos de puls desses animales.<ref name="DOENCAS"/>
=== Alergies ===
Alguns felinos puoden zambolber seberas reaçones alérgicas quando submetidos la detreminadas [[medicamiento|medicaçones]], cumo, por eisemplo, la [[ibermetina]], que ye tradecionalmente aplicada ne l cuntrole de pequeinhos [[parasita]]s, cumo [[sancha]]s, [[pulga]]s i [[piolho]]s. An detreminadas situaçones, essa sustáncia puode ocasionar l'anchaço de l cérebro de l felino, probocando fuortes [[delor]]s, perda de cuntrole muscular, [[cegueira]] temporária, perda d'apetite, retençon d'urina i [[febre]], chegando a liebar l'animal al [[coma|stado de coma]]. La forma de se cumbater alergies desse tipo ye por meio de l'aplicaçon de [[antídoto]]s contra açon de l medicamiento antes menistrado.<ref>''Cunheça alguns de ls benenos i peligros que puoden star al alcance de ls felinos''[http://www.bitrine25demarco .com.br/coluna_detalhe.php?codeps=MTd8NTB8]{{Lhigaçon einatiba|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Muitos houmanos son alérgicos a la [[glicoproteína]] ''[[Fel d 1]]'', persente na [[cuçpinha]] de ls gatos i trasmitida an cuntato cula piel ó cul pul de l'animal. La glucoproteína ''Fel d1'' puode gerar [[spirro]]s, eirritaçon de las bias respiratórias i, an causos mais agudos, [[asma]], [[renite]] i outras reaçones alérgicas. Ne l die [[24 de setembre]] de [[2006]], l'ampresa biotecnológica Allerca anunciou l'ampeço de la criaçon de ls purmeiros gatos heipoalergénicos. Para alhá desso, eisisten alguas raças de gatos que porduzen pequeinhas cantidades de la proteína respunsable pula reaçon alérgica, nun causando, deste modo, porblemas a las pessonas sensibles.<ref>{{Citar web
|url=http://www.cienciat.net/t/andex.php?oution=cun_cuntent&task=biew&id=18232&Itemid=336
|títalo=CienciaPT - La Eiducaçon, Ciéncia, Tecnologie i Inobaçon an Pertués - Gatos "heipoalergénicos" çponibles an 2007 ne ls EUA
|publicado=www.cienciat.net
|acessodata=2010-06-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref>
=== Toxoplasmose ===
{{Artigo percipal|[[Toxoplasmose]]}}
A toxoplasmose ye ua [[zonose]] de çtribuiçon mundial. Trata-se dua malina anfeciosa causada pul protozoairo ''[[Toxoplasma gondii]]''. Ocorre an animales de stimaçon i de porduçon, ancluindo [[suíno]]s, [[caprino]]s, [[abes]], animales silbestres, [[perro|perros]], gatos i la maiorie de ls bertebrados terrestres homeotérmicos ([[Bobinos|bobino]]s, suínos, [[cabra]]s, etc). Usualmente, ls gatos son respunsabelizados pula trasmisson direta de a toxoplasmose als houmanos,<ref>''Toxoplasmose: será que ls gatos son mesmo ls bilones?''[http://www.bidadecao .com.br/cao/andex2.asp?menu=toxo.htn]{{Lhigaçon einatiba|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Toxoplasmose: Será que ls gatos son mesmo ls bilones?</ref> mas pesquisas atuales andican que na maiorie de las bezes essa acusaçon ye ancorreta, tenendo an bista que l ''Toxoplasma gondii'', causador de la malina, necessita dun período d'ancubaçon passado ser spelido pul ourganismo de l'animal, por meio de las [[merda]]. Deste modo, para qu'haba cuntaminaçon, ye necessairo qu'haba cuntato culas merda secas de l'animal. Antoce, bastarie manter l gato nun ambiente higienizado, cun limpeza diária de sue [[liteira (gatos)|caixa d'arena]], para nun haber preocupaçon an adquirir essa zonose.<ref>[http://animaisbahia.blogspot .com/2008/02/berdades-i-mintiras -subre-toxoplasmose.html ''Berdades i mintiras subre a toxoplasmose'']{{Lhigaçon einatiba|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
La [[toxoplasmose]] puode ser peligrosa specialmente pa a mulhier [[grabideç|prenha]], sendo ua possible causadora de mala-formaçones [[feto|fetales]] i xordeira cungénita. Ls felinos zampenhan un papel chabe ne l ciclo desta anfermidade, sendo hospedeiro de l parasita. L gato puode adquirir la malina al se alimentar d'algun [[páixaro]] ó [[rato]] anfetado. Lougo, ls gatos ambolbidos na trasmisson son solamente aqueilhes que ténen possibelidade de caçar ratos (gatos silbestres ó de fazendas). Cumo ls gatos doméstico son, normalmente, alimentados solo cun raçon, esse risco ye stremamente reduzido, bastando certificar-se de que l gato de stimaçon nun tenga por hábito caçar animales. Çtaca-se inda que ye amprobable qu'un gato doméstico angira ls animales que caça, tenendo an bista que la maiorie trata la carcaça de sues bítimas cumo "troféus", nun se alimentando deilhas. Quando cuntaminado, l felino screta ls ocistos ("uobos" de l protozoairo) nas sues merda, i l'houmano puode ser anfetado bie oural al nun labar las manos corretamente depuis de limpar la caixa d'arena de l'animal, ó nun labar ls begetales que fúrun plantados an locales que cunténen merda de gatos, por eisemplo. Mas la cuntaminaçon solo ye possible se esse cuntato ocorrer passado l período d'ancubaçon desses uobos. Assi, buonas cundiçones d'higiene tornan amprobable algun tipo d'anfeçon.<ref>[http://www.abcdasaude .com.br/artigo.php?417 ''L que ye la Toxoplasmose'']{{Lhigaçon einatiba|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Segundo la [[Organizaçon Mundial de la Salude]] (OMS), l percipal cuntágio de a toxoplasmose nun ye l cuntato cun gatos domésticos, mas si l'angeston de protozoairos persentes na [[chicha]] burmeilha cruda ó mal cozida, bien cumo an begetales mal labados i cuntaminados cun dejetos d'animales.<ref name="Toxoplasmose">{{cite book |last=(WHO/OMS) |first=World Heialth Organization |outhorlink=WHO |title=Report of the WHO working group meting on toxoplasmosis bacine debelopment and technology |publisher=WHO (OMS) |year=1992 |page=11 |url=http://whqlibdoc.who.ant/hq/1993/WHO_CDS_BPH_93.114.pdf |belume=1 |ourigyear=1992 }}{{Lhigaçon einatiba|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Leucemia felina ===
{{Artigo percipal|[[Leucemia felina]]}}
[[Fexeiro:Stret cats (1).jpg|thumb|dreita|200px|Gatos que biben nas rues son mais suscetibles la malinas cumo la Leucemia i la Panleucopenia felina.]]
La leucemia felina, probocada por un [[bírus]], ye ua de las malinas mais cumplexas qu'afeta ls gatos. Defrentemente de la berson houmana de la malina, ye cuntagiosa, podendo ser trasmitida de gato para gato por meio de la [[cuçpinha]] ó pul cuntato cun [[sangre]] cuntaminado. Inda assi, nun ye trasmitida als seres houmanos, tenendo an bista que l'agente causador solamente subrebibe ne l'ourganismo de ls felinos.<ref name="DOENCAS"/> La [[bacinaçon]] contra la leucemia cunfire proteçon als gatos an 95% de ls causos. La [[castraçon]] reduç la possibelidade de cuntaminaçon, yá que l'animal tende a permanecer mais an casa i nun tener cuntato cun outros gatos.
La leucemia felina ye ua malina çconhecida por muitos beterinairos, que, al nun saber cumo tratá-la, recomendan l sacrifício de l'animal. Einicialmente, esta malina se manifesta pula perda parcial de la defesa eimunológica de l gato portador. Mas, trata-se dua [[malina degeneratiba]], cuja grabidade bai abançando al mesmo tiempo que reduç la spetatiba de bida an alguns anhos. Tratamientos puoden abrandar ls porblemas, subretodo se l gato bibir an buonas cundiçones, ua beç que, debido a la baixa eimunidade, qualquiera malina de menor grabidade puode ser altamente peligrosa pa l'animal. Durante l stado crítico, l gato necessita de cuidados i buona alimentaçon, acumpanhado por beterinairos, i de l'uso de l [[anterferon]]. La leucemia felina "treminal" ocorre quando la malina atinge la [[medula óssea]], anulando totalmente la porduçon de glóbulos brancos pa la sue defesa; quando esta ocorre, l'animal ampeça a tener la sue salude deteriorada debrebe i passa a sofrer fuortes delores, de modo que l sacrifício ye la única soluçon.<ref>[http://www.dr-addie .com/Pertuese/treatmentport.html ''Tratamiento de la PIF'']{{Lhigaçon einatiba|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Panleucopenia felina ===
{{Artigo percipal|[[Panleucopenia felina]]}}
[[Fexeiro:Hannibal Poenaru - Nasty cat ! (by-sa).jpg|thumb|200px|dreita|Brigas antre gatos puoden fazer cun qu'eilhes téngan cuntato cun sangre i cuçpinha d'animales cuntaminados.]]
La panleucopenia felina ye ua malina biral qu'acomete gatos domésticos i outros nembros de las famílias [[Felidae]], [[Mustelidae]], [[Bibirridae]] i [[Procyonidae]]. L'agente causador ye un [[bírus]] classeficado cumo ''[[parbobírus]] felino''. Essa malina nun ye trasmissible al [[home]] i nin a outros [[animal de stimaçon|animales de stimaçon]].<ref>{{Citar web
|url=http://www.policlenicabeterinarie .com.br/art_saude.asp?xcod=24
|títalo=Policlínica Beterinária de Cotie
|publicado=www.policlenicabeterinarie .com.br
|acessodata=2010-06-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref> Trata-se dua anfermidade altamente cuntagiosa als felinos, caratelizada pul aparecimiento súbito de [[febre]], [[anorexia (sintoma)|falta d'apetite]], [[Depresson nerbosa|depresson]], [[bómito]]s i [[diarreia]], [[zeidrataçon]] i [[leucopenia]].<ref name="DOENCAS"/>
L bírus de la panleucopenia felina ye un parbobírus pequeinho pertencente a la família [[Parbobiridae]]. Essa malina ye cunsidrada un de ls çtúrbios gastrointestinales mais mortales pa ls gatos, apersentando taxa de mortalidade d'aprossimadamente 80% de ls andibíduos cuntaminados.<ref>[http://bichanosonline .com.br/percipales-temas/panleucopenia-felina ''panleucopenia-felina'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ls gatos que biben soltos stan mais spostos a la cuntaminaçon pul bírus de la malina. La bacinaçon ye bastante eficaç, sendo l'ancidéncia de panleucopenia mui baixa nas populaçones de gatos que recíben las doses de la bacina ne ls purmeiros meses d'eidade.<ref>[http://www.stilors .com.br/pet/detail.php?pet=33&cat=5 ''Tabela de Bacinaçon de ls Gatos'']{{Lhigaçon einatiba|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Assi i to, fúrun relatadas ocorrencias de la panleucopenia trasmitida pul [[colostro]] i pul [[leite]].<ref>[http://www.emea.ouropa.you/betdocs/PDFs/EPAR/PurebaxRCPFeLB/013505t1.pdf ''RELATÓRIO PÚBLICO EUROPEU DE ABALIAÇÃO: (EPAR)PUREBAX RCP FELB'']{{Lhigaçon einatiba|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Ls ancubadores de l bírus son ls própios gatos, sendo que la trasmisson ye feita mediante cuntato direto culs gatos cuntaminados i/ó doentes, atrabeç d'alimientos ó auga cuntaminada, pul cuntato cun [[merda]] ó [[urina]] (qu'ocorre quando un animal sadio usa ua [[Liteira (gatos)|caixa d'arena]] cuntaminada por un gato doente), cuntato cun bómito, cuçpinha, ó [[etoparasita]]s cumo [[pulga]]s i [[sancha]]s.<ref name="Panleucopenia Felina" />
Ls andibíduos doentes passan por un tratamiento d'eilebada cumplexidade. Ls animales que cunseguen subrebibir mais dua sumana, eibitando-se a to l custo la [[zeidrataçon]], ténen possibelidade plena de se salbar. Assi i to, esto ocorre solo an 20% de ls causos, andicando que la prebençon por meio de l'aplicaçon de [[bacina]]s inda ye a melhor forma de se eibitar l'ocorréncia de l porblema.<ref name="Panleucopenia Felina">[http://www.grepet.bet.br/panleucopenia.php ''Panleucopenia Felina'']{{Lhigaçon einatiba|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Peritonite anfeciosa felina ===
{{Artigo percipal|[[Peritonite Anfeciosa Felina]]}}
[[Fexeiro:Catfiller.JPG|thumb|squierda|200px|L cumpartilhamiento dua mesma caixa d'arena antre defrentes gatos puode oumentar l risco de trasmisson d'alguas malinas, cumo la PIF.]]
La peritonite anfeciosa felina, mais coincida pul acrónimo PIF, ye ua [[síndrome]] biral cuntagiosa antre ls felinos, que cuntamina l'antestino, l fígado, ls rines, l cérebro i i to l sistema nerboso de ls animales, liebando a la formaçon [[abcesso]]s ne ls uorgones afetados.<ref>[http://www.bet.cornell.edu/fhc/brochures/fip.html ''Feline Anfetious Peritonitis'']{{Lhigaçon einatiba|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
La peritonite anfeciosa felina ye trasmitida por meio de cuntato culas merda cuntaminadas, l qu'ocorre, subretodo, quando dibersos gatos debeden ua mesma [[Liteira (gatos)|liteira]]. Puode tamien ser trasmitida als filhotes de gatas doentes, por meio de l [[leite]]. Assi i to, trata-se dun bírus qu'ataca sclusibamente ls felinos, nun ouferecendo assi risco de cuntágio als seres houmanos.<ref>[http://arcadenoe.sapo .pt/article.php?id=436 ''Gatos i la PIB: mutaçon rala, mas fatal'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Dentre ls percipales sintomas, stan la perda d'apetite, emagrecimiento rápido de l'animal, anemia, diarreia, febre custante, [[abdómen]] çtendido, i [[Linfadenopatie|anchaço ne ls gánglios linfáticos]]. Nun hai cura pa la PIF, sendo que, passado la cuntaminaçon, l gato bibe por, ne l mássimo, dous anhos.<ref>[http://ronronar .com/artigos/percipales-doencas-gatos ''Percipales malinas de ls gatos'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Inda nun hai bacina eficaç contra essa malina. Normalmente, quando ls sintomas se agrában, ye praticada la [[eutanásia]], bisando menimizar l sofrimiento, tenendo an bista que las manifestaçones de ls sintomas dessa malina, an sue fase treminal, causan delores antensas ne l'animal.
=== Síndrome urológica felina ===
[[Fexeiro:BladderStone.jpg|thumb|dreita|200px|[[Radiografie]] eibidenciando l'eisisténcia dun [[litíase|cálclo]] na bexiga dun gato. La mancha mais clara, na punta de la seta, andica la persença de [[Malinas causadas por calcificaçon an tecido dóndio|calcificaçon]] ne l'anterior de l'uorgon an queston.]]
{{Artigo percipal|[[Síndrome Urológica Felina]]}}
La síndrome urológica felina cunsiste nun cunjunto de porblemas que surge ne ls felinos cul abanço de l'eidade. L'animal afetado apersenta porblemas anflamatórios ne l sistema urinairo, dentre ls quales çtacan-se la [[cistite]], [[uremia]] i formaçon de [[cálclo renal|cálclos renales]] i na [[bexiga]].<ref>[http://www.saudeanimal .com.br/artigo2.htn ''Salude animal: Síndrome Urológica Felina'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
L percipal sintoma cunsiste na deficuldade i delor al meijar; alguas bezes nota-se la persença de sangre na urina. Las causas dessa malina stan ligadas a l'alimentaçon de l'animal, para alhá de fatores genéticos qu'amplican ua predisposiçon a la sue ocorréncia. L tratamiento cunsiste na aplicaçon de medicamientos contra las delores i l'anfeçon, para alhá dun rigoroso cuntrole na dieta de l'animal. Debe ser ouferecida auga limpa an abundáncia i raçones que nun téngan acidificantes an sue formulaçon, ó apersenten eilebados índices de [[magnésio]].<ref>[http://www.marbistabet .com/html/body_feline_lower_urinary_trat_ç.html ''Feline Lower Urinary Trat Çease'']{{Lhigaçon einatiba|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Cun ua alimentaçon adequada, hai ua cunsidrable diminuiçon de la porbabelidade de formaçon de cálclos ne l sistema urinairo. Eesisten ne l mercado dibersas raçones balanceadas para defrentes tipos de gatos, bariando d'acuordo cun dibersos eilemientos, cumo la raça de l'animal, sue eidade, sexo, se ye castrado ó nó. Ye até mesmo possible ancontrar [[raçon animal|raçones]] specíficas para gatos portadores de la síndrome urológica felina, capazes de reduzir l pH urinairo i melhorar l funcionamiento de ls rines, auxeliando na dissoluçon de ls cálclos eisistentes i prebenindo la formaçon de nuobas calcificaçones.<ref>[http://www.çtaquesp .com/andex.php/Animales/Saude-Animal/doenca-renal-an-gatos.html ''Malina renal an gatos'']{{Lhigaçon einatiba|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Raças ==
{{Artigo percipal|[[Lista de raças de gatos domésticos]]}}
[[Fexeiro:Chumbinho 5.JPG|thumb|200px|Gato de la raça [[Gato abissínio|abissínio]], uas de las 26 mais quemuns de l mundo. Ye fuorte i atibo.]]
Ls gatos apersentan ua grande bariadade de quelores i padrones. Las [[raça]]s puoden ser debedidas an trés catadories: pul longo, pul cúrtio i pul ralo. La pelaige puode inda ser debedida an lisa ó ondulada, eisistindo bariaçones antermediárias. A quelor de ls uolhos tamien puoden star relacionadas la ciertas raças. Ls gatos persas, por eisemplo, questuman apersentar [[íris]] cula mesma coloraçon de ls puls. La maior parte de las raças fúrun zambolbidas recentemente, de modo a ressaltar detreminadas caratelísticas zeiadas i inibir outras andeseijadas. Por eisemplo, anquanto un gato bengal ten piernas alongadas, un Munchkin jamales debe apersentar tal caratelística. Ó inda, anquanto que caudas longas i suberantes son amprescindibles pa la beleza de ls persas i himalaios, nun fázen parte de l padron eisistente pa la raça Bobtail. Defrentes raças tenden a apersentar graus çtintos de suscetibelidade la ciertas malinas. Ls gatos de l padron [[Keltic Shorthair]] normalmente son mais resistentes la porblemas de salude, ua beç que tales animales deriban de [[bira-lata|gatos de rue]]. Nesse causo, la [[seleçon natural]] faç cun que solo ls animales mais adatados subrebiban i cunsigan passar sous genes adelantre.<ref>[http://www.guiaderacas .com.br/gatos.shtml ''Raças de gatos'']{{Lhigaçon einatiba|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Stima-se que, atualmente, eisistan mais de 250 defrentes raças de gatos domésticos.<ref>{{Citation |title=''Raças de gatos domésticos'' |url=http://www.biociencia.org/andex.php?oution=cun_cuntent&task=category§ionid=12&id=39&Itemid=85 |accessdate=2013-09-18 |archivedate=2016-03-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160312185215/http://biociencia.org/andex.php?id=39&itemid=85&oution=cun_cuntent§ionid=12&task=category }}</ref> Alguas deilhas surgiran naturalmente, a partir de cruzamientos antre gatos [[SRD|sin raça defenida]] que portában defrentes caratelísticas. Outras fúrun zambolbidas por meio de cruzamientos planeijados por criadores, bisando un [[melhoramiento genético|aprimoramiento genético]], cula antençon de ressaltar detreminadas feiçones de ls animales. Segundo associaçones de criadores de felinos, cumo la [[Associaçon Anternacional de Gatos]] (TICA), las raças de gatos mais quemuns eisistentes na atualidade son las seguintes:<ref name=ECB>{{Citar libro|títalo=Ancyclopedie of Cat Breds|outor=Heilgren, J. Anne|local=EUA|eiditora=Habitat|léngua=Anglés|anho=1997|id=ISBN 0-7641-5067-7 |páiginas=224}}</ref><ref>[http://www .ptica.org/ ''The Anternational Cat Association'']</ref><ref>[http://tica.org/public/breds.php ''TICA - Reconigzed Cat Breds'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Raças mais quemuns ===
; Abissínio
{{Artigo percipal|[[Gato abissínio]]}}
Ls gatos abissínios possuen ourige [[Índia|andiana]]. Caraterizan-se pul cumportamiento retraído i çcreto, cun miados baixos. L cuorpo ye sguio i musculoso, l que les cunfire agelidade. Cun esso, tornan-se felinos atibos, que percisan de muita atebidade física. Questuman anteragir cun outros gatos, mesmo que pertençan la raças defrentes.<ref name=RDG>{{Citar libro|títalo=Raças de Gatos|outor=Spangenberg, Rolf|local=Barcarena, Pertual|eiditora=Eiditorial Persença|léngua=Pertués|anho=2005|id=ISBN 972-23-1540-4|páiginas=125}}</ref>
[[Fexeiro:0612 chartreux bitscha orsbleus.jpg|thumb|200px|[[Chartreux]] d'uolhos amarielhos. Fuortes, silenciosos i ágeis, son buonos caçadores de pequeinhas presas, cumo ls ratos.]]
; Angorá
{{Artigo percipal|[[Gato angorá]]}}
Ls gatos de la raça Angorá surgiran na region de [[Ankara]], na [[Turquie]] Central, i son coincidos na Ouropa zde l'ampeço de l seclo XVII. Ls repersentantes desta raça son animales dóceis i [[amisade|amistosos]]. Curjidosos, gustan de scalar até puntos eilebados, d'adonde puodan ouserbar la mobimentaçon.<ref name="RDG"/>
; Bengal
{{Artigo percipal|[[Gato de Bengala|Gato Bengal]]}}
L Bengal ye ua raça recente, deribada de cruzamientos anduzidos antre gatos domésticos i l [[leopardo-asiático]] (''Prionailurus bengalensis''). Tal cruzamiento solo fui possible debido al fato de l leopardo-asiático tenr l mesmo númaro de [[cromossomo]]s de l gato doméstico, l que tornou possible la rializaçon de cruzamientos qu'ouriginassen çcendentes férteis. Esses animales apersentan tamanho médio la grande, cun peso antre 5,5 a 9 kg. Possuen pul cúrtio, strutura [[uosso|óssea]] bastante fuorte i ua cabeça relatibamente grande, cun cuntornos arredondados i ligeiramente cumprida, lembrando l formato de ls felinos salbaiges.<ref name="RDG"/>
; Bobtail japonés
{{Artigo percipal|[[Bobtail japonés|Gato Bobtail Japonés]]}}
L Bobtail surgiu ne l [[Japon]] ne l [[seclo VII]], paíç ne l qual ye bastante popular i adonde acradita-se que l'eisisténcia un spécime tricolor desse animal traç suorte, felicidade i prosperidade. La percipal caratelística de l Bobtail ye la pequeinha cauda, que mede antre uito i dieç centímetros quando sticada. L gato siempre la mantén curbada, l que la deixa cula aparéncia dun rabo de [[coneilho]]. Ye ua raça de porte eilegante, cun ua buona musculatura, mas sbelta. Sues piernas son sguias, sendo las posteriores ligeiramente maiores que las anteriores.<ref name="RDG"/>
; Bombay
{{Artigo percipal|[[Bombain (gato)|Gato Bombay]]}}
[[Fexeiro:Lapern LH red tabby.jpg|thumb|dreita|200px|L gato [[LaPern]] apersenta puls longos i cacheados, que remeten a un [[saca-rolhas]].]]
L Bombay ye un gato ouriginairo de ls [[Stados Ounidos]]. Surgiu na [[década de 1960]], por meio de cruzamientos antre defrentes gatos negros de pul cúrtio amaricano. Esses gatos apersentan la pelaige cumpletamente negra i cúrtie, cun textura abeludada, sin la persença de puntos brancos. Sou tamanho ye médio, sendo l macho maior que fémea. Ls gatos dessa raça mian pouco, mas, an cuntrapartida, questuman ronronar antensamente. Ye sociable i necessita siempre de cumpanha, nun adatando-se bien a la bida solitária.<ref name="RDG"/>
; Chartreux
{{Artigo percipal|[[Chartreux|Gato Chartreux]]}}
Ls gatos Chartreux apersentan coloraçon cinza-azulada, cun puls cúrtios, densos i grossos. Ls gatos desta raça son mui silenciosos, de modo que raramente mian. San mui atibos i necessitan de bastante spácio físico para corríren eisercitáren-se. Quando pribados de spácio, puoden quedar eirritadiços i demunstrar algua agressebidade. Ouriginário de la [[Fráncia]], l Chartreux ye un animal afetuoso i sociable. Ten un apurado anstinto de caça i ua fuorte musculatura, que le dá cundiçones para atacar debrebe pequeinhas presas cumo páixaros i roedores.<ref name="RDG"/>
[[Fexeiro:Neighbours Siamese.jpg|thumb|200px|Eisemplar de [[gato siamés]]. Ye ua de las poucas raças de gato que puoden ser rialmente adestradas.]]
; Cornish Rex
{{Artigo percipal|[[Cornish Rex|Gato Cornish Rex]]}}
L Cornish Rex ye un gato de pul cúrtio i ligeiramente cacheado, ouriginairo de la [[Anglaterra]]. Ten un aspeto rústico i ye cunsidrado un eicelente animal de stimaçon, ua beç que cumbibe mui bien culs houmanos, mesmo ne l causo de la persença custante de stranhos. Ye un animal de fácele tratamiento, nun eisigindo cuidados mui cumplexos.<ref name="RDG"/>
; Himalaio
{{Artigo percipal|Himalaio (gato)}}
L gato Himalaio fui criado por meio de cruzamientos cunsecutibos antre spécimes de las raças persa i siamés. Deste modo, cumbinan la basta i sedosa pelaige de ls persas cul porte i la marcaçon de quelores persentes ne ls siameses. San gatos apegados als duonhos i bastante brincalhones, de modo que siempre necessitan de la cumpanha houmana ó de la persença de brinquedos para se çtraíren. Sue percipal caratelística ye la pelaige densa cun coloraçon de l tipo ''colourpoint'', na qual las stremidades de l rabo, patas i cabeça assumen ua tonalidade mais scura an relaçon al cuorpo.<ref name="RDG"/>
[[Fexeiro:RoryJJay.jpg|thumb|200px|Podendo alcançar peso superior a 20 kg, l [[Maine Con]] ye la maior raça de gatos eisistente. Ouriginalmente norte-amaricano, ye dócil, duonho de macie pelaige i capaç de tolerar climas rigorosos.]]
; LaPern
{{Artigo percipal|[[LaPern|Gato LaPern]]}}
L gato LaPern fui registrado an 1982, ne ls [[Stados Ounidos]]. Trata-se dun felino de pelaige longa i cacheada, cun spirales lembrando un [[saca-rolhas]]. Apersenta cumportamiento bastante anteratibo. Ye un gato mui percurado por pessonas que gustan d'animales que se adaten als questumes de l lar. Sue personalidade marcante faç cun que l LaPern zambolba ua fuorte ligaçon afetiba culs duonhos i steia siempre pronto para brincadeiras, até mesmo cun stranhos.<ref name="RDG"/>
; Maine Con
{{Artigo percipal|[[Maine Con|Gato Maine Con]]}}
L Maine Con ye un gato norte-amaricano, coincido pul sou abantajado tamanho an relaçon a las demales raças. Fui purmeiramente reconhecido cumo raça oufecial<ref>[http://www.mcbfa.org/Articles1.htn ''The Maine Con America's Natibe Longhair'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ne l stado norte-amaricano de l [[Maine]], adonde era famoso pula sue capacidade de caçar ratos i de tolerar climas rigorosos. Debido al sou grande porte físico, tamien ye coincido cumo "l gigante gentil". Ouriginalmente un gato de trabalho, l Maine Con ye resistente, rústico, capaç de suportar las antempéries. Sou pul ye macio i sou cuorpo mui bien proporcionado, d'aparéncia retangular i balanceada, sin partes sageradas an tamanho. Ye musculoso, de tamanho médio para grande. Las fémeas giralmente son menores que ls machos.<ref>[http://www.acfacats .com/maine_con_synopsis.htn ''The Maine Con.'' Amarican Cat Fanciers Association (ACFA)]{{Lhigaçon einatiba|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> L cumportamiento de l Maine Con ye stremamente dócil, meigo, cumpanheiro, dando-se bien cun outros gatos i outros animales de stimaçon, cumo l perro. Ye un gato de fácele adataçon, i eissencialmente mui amigable. Ye carente de cuidados i atençon, necessitando siempre cumpanha. Sou miado ye un de ls mais curjidosos, por ser semelhante al cricrilar dun [[grilo]].<ref name="RDG"/>
; Malo eigípicio
[[Fexeiro:Mauegytiensmoke.jpg|thumb|dreita|200px|Ls gatos de la raça [[Malo eigípcio]] çcenden diretamente de ls purmeiros gatos domesticados ne l [[Antigo Eigito]].]]
{{Artigo percipal|[[Malo eigípcio|Gato Malo Eigípcio]]}}
L Malo Eigípcio ye ua raça que çcende diretamente de ls gatos de la época de l [[Antigo Eigito]]. Puode ser bisto an [[papiro]]s i custruçones eigípcias anteriores la [[1000 a.C.]]<ref>[http://arcadenoe.sapo .pt/raca/malo_eigipcio/87 '' Malo Eigípicio: Eilustre i sensible'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Eisemplares fúrun liebados a la Ouropa i, mais recentemente, la raça fui zambolbida ne ls Stados Ounidos a partir de cruzamientos antre eisemplares ouropeus. Ye un gato doméstico de temperamiento calmo. Sperto i dedicado, ten laços afetibos stremamente fuortes culs sous duonhos.<ref>[http://www.muitosgatos .com/r-malo-eigipcio.html Malo Eigipício]{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sou aspeto ye purfeitamente balanceado antre sbelto i roliço. Sue cabeça ye lebemente arredondada. L çofino nun ye pontudo i ls sous uolhos son oublíquos, de formato obal, giralmente apersentando quelor berde.<ref name="RDG"/>
; Munchkin
{{Artigo percipal|[[Munchkin (gato)|Gato Munchkin]]}}
L Munchkin ye un gato de piernas cúrties i cuorpo alongado. An funçon de l formato peculiar, ye apelidado de [[Basset Hound]] felino. Ye dócil, sociable i amable. Ye atibo cumo outros gatos, mas nun pula tan alto debido a la pequeinha altura de las sues piernas, que chegan a medir solo un terço de l tamanho ouserbado nas outras raças. La pelaige ye bastante bariable, podendo ser longa ó cúrtie, cun bárias tonalidades i quelores defrentes.<ref name="RDG"/>
; Noruegués de la Floresta
{{Artigo percipal|[[Noruegués de la Floresta|Gato Noruegués de la Floresta]]}}
Cumo l própio nome diç, l gato Noruegués de la Floresta se ouriginou nas árias florestales de la [[Noruega]]. La necidade de se abrigar durante ls ambiernos frius de la [[Scandinábia]] trasformou sou manto nua spece de cobertor macio, protegendo-lo de l bento, de l friu i de l'umidade de la niebe. Para proteger-se de l friu, este gato tamien çpone d'abundante camada de puls al redror de l cachaço, formando ua densa juba. Cumo ouriginórun-se de gatos que bebian al aire libre, ls repersentantes dessa raça possuen la caratelística de séren eicelente caçadores i apersentáren grande andependéncia an relaçon a la sous duonhos.<ref>[http://www.bayerpet .com.br/racas/detalhes.aspx?specie=2&raca=195 ''Noruegués de la Floresta.'' Bayer Pet]{{Lhigaçon einatiba|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
<center><gallery>
Fexeiro:Brown spotted tabby bengal cat.jpg|L [[Gato de Bengala|gato Bengal]] ten l cuorpo bien alongado.
Fexeiro:Choclate Himlayan.jpg|L [[gato himalaio]] cumbina ls longos puls de ls persas cula coloraçon de l Siamés.
Fexeiro:British Shorthair.jpg|Eisemplar de la raça "[[Gato de pul cúrtio anglés|pul cúrtio anglés]]", coincida hai dous mil anhos.
Fexeiro:Japanese Bobtail walking.JPG|Gato [[Bobtail Japonés]] cun sue pequeinha cauda.
Fexeiro:Bombay cat.jpg|Típico eisemplar de la raça [[Bombay]], qu'apersenta la pelaige cumpletamente negra.
Fexeiro:Gato Balu.JPG|La raça [[Gato de pul cúrtio brasileiro|Pul Cúrtio Brasileiro]] fui la purmeira a ser reconhecida anternacionalmente cumo de fato brasileira.
Fexeiro:An Ouropean Shorthair.JPG|[[Gato de pul cúrtio ouropeu]] zambolbiu-se naturalmente atrabeç de l cruzamiento de raças de l cuntinente.
Fexeiro:Ocicat Charan-Rizzo watchin.jpg|La pelaige de l [[Ocicat]] se assemelha bastante la dua [[jaguatirica]] (''Leopardus pardalis'').
</gallery></center>
; Pul cúrtio amaricano
{{Artigo percipal|[[Gato de pul cúrtio amaricano]]}}
[[Fexeiro:Dalaja Doll-norbegien ambre-blotched-tabby-blanc-neige2009b.jpg|thumb|200px|L gato [[Noruegués de la Floresta]] apersenta densa pelaige na region de l cachaço, que le protege contra l friu.]]
L gato de pul cúrtio amaricano fui criado a partir de l padron ouserbado ne ls gatos que se procriórun nas rues de las grandes [[cidades]] de ls Stados Ounidos. San coincidos por sue longebidade, salude i docelidade cun ninos. Resistente, ten sou cuorpo mui bien proporcionado, fuorte, ágil, balanceado i simétrico. Sou cuorpo ye mais cumprido de l qu'alto, de tamanho médio para grande. Las fémeas son menos robustas an relaçon als machos. Sue pelaige ye cúrtie i de textura dura. Bariaçones na grossura de ls puls son ouserbadas d'acuordo cula region i [[staçon de l'anho]]. La pelaige ye densa l suficiente para proteçon de l tiempo, friu i cortes superficiales na piel.<ref name="RDG"/>
; Pul cúrtio brasileiro
{{Artigo percipal|[[Gato de pul cúrtio brasileiro]]}}
L gato de pul cúrtio brasileiro fui la purmeira raça genuinamente brasileira a ser reconhecida anternacionalmente. Criado a partir de l padron ouserbado ne ls gatos çcendentes de la subespece ''Felis silbestris iberica''{{Carece de fuontes|data=dezembre de 2012}}, que se procriórun nas rues de las [[cidades]] [[brasil]]eiras, son coincidos por sue longebidade, resisténcia i docelidade cun adultos i ninos. L pul ye bien deitado junto al cuorpo, cabeça i oureilhas de tamanho médio, proporcionales l'anchura de la base, bien colocadas. Ls uolhos ligeiramente oublíquos i l nariç de la mesma anchura de la base até a la punta. Peito ancho, piernas de tamanho médio i patas arredondadas, tamien de tamanho médio. L cuorpo ye fuorte, musculoso, mas l'aspeto giral ye dun gato mui ágil i eilegante.<ref>[http://www.petbrazil .com.br/bicho/gatos/gen10.htn ''Pul cúrtio Brasileiro'']{{Lhigaçon einatiba|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
[[Fexeiro:Gatto persiano Ettore-2.jpg|thumb|200px|Gato persa, la raça cun ''[[pedigre]]'' mais quemun ne l Brasil.<ref name="petsonline">{{citar web
|url = http://www.petsonline .com.br/anforme.php?subation=showfull&id=1192451175&archibe=&start_fron=&ucat=1&
|títalo = L Gato
|publicado = [http://www.petsonline .com.br Pets On Line]
|data= [[15 d'outubre]] de [[2007]]
|acessodata = [[21 de maio]] de [[2009]]
}}</ref>]]
; Pul cúrtio ouropeu
{{Artigo percipal|[[Gato de pul cúrtio ouropeu]]}}
L gato de pul cúrtio ouropeu fui naturalmente zambolbido a partir de l cruzamiento antre ls gatos de defrentes raças que bebian nas rues de las cidades [[cidades]] de la Ouropa cuntinental. Ye coincido por sue longebidade i resisténcia la malinas. Assemelha-se bastante al gato de pul cúrtio brasileiro, mas, debido al clima mais friu de la Ouropa, ten ua pelaige mais densa i cumpata. Assi cumo las demales raças de gatos surgidas nas rues, apersenta eicelente bison noturna i bun faro, l que le permite caçar roedores na auséncia d'alimientos fornecidos puls houmanos.<ref name="RDG"/>
; Pul cúrtio anglés
{{Artigo percipal|[[Gato de pul cúrtio anglés]]}}
Sendo coincido hai cerca de dous mil anhos, l gato de pul cúrtio anglés ye la mais antiga raça de gatos de la Anglaterra. Ye un gato eilegante, cirne, bien balanceado i fuorte, que prefire star ne l suolo i nun ten antre sues specialidades la belocidade, ó l'agelidade. La cabeça ye arredondada, cun buono spácio antre las oureilhas.<ref name="RDG"/> Debido a la sue anteligéncia, ye ua de las raças preferidas para filmes an [[Cinema de ls Stados Ounidos de la América|Hollywod]] i [[anúncio publicitairo|comerciales]] de [[telebison]].<ref>[http://www.cfa.org/breds/profiles/british.html ''Bred Profile: British Shorthair'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
[[Fexeiro:Ragdoll fron Gatil Ragbelas.jpg|thumb|200px|Ls gatos de la raça [[Gato ragdoll|Ragdoll]], coincidos por séren dóceis, ténen an sou nome l seneficado de "boneca de panho".]]
; Persa
{{Artigo percipal|[[Gato persa]]}}
Ls gatos persas ouriginórun-se na antiga [[Pérsia]] (atual [[Eiran]]). Ne l [[seclo XVII]], fúrun liebados a la [[Eitália]], adonde sue pelaige macie i brilhante fizo cun qu'eimediatamente ganhassen popularidade. Atualmente, esta ye la raça de gato doméstico mais popular ne l Brasil i na maior parte de l mundo.<ref name=PERSA>[http://www.doghousepetshop .com.br/Cats/persa.htn ''Persa'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ls persas son gatos mui percurados por pessonas que biben an spácios pequeinhos, cumo apartamientos, pus sous miados son baixos i pouco quemuns, para alhá de l fato desses animales apersentáren un fuorte apego al sou duonho.<ref name="PERSA"/> Carateriza-se pula pelaige cumprida i sedosa, cun ua cabeça grande i redonda, oureilhas pequeinhas i arredondadas cun tufos de puls ne l'anterior, uolhos grandes i redondos de coloraçon bíbida i patas cúrties, mas musculosas. L padron quemun de la raça apersenta çofinos achatados (''flat face''), mas alguns eisemplares possuen çofinos un pouco mais alongados (doll face).<ref name="RDG"/><ref name="PERSA"/>
; Ragdoll
{{Artigo percipal|[[Gato ragdoll]]}}
L gato ragdoll fui zambolbido an meados de l [[seclo XX]], ne ls Stados Ounidos. Sou nome, que senefica "boneca de panho" an [[léngua anglesa|anglés]], andica ua caratelística peculiar de la raça, que ye relaxar cumpletamente al ser colocado ne l colo. Ye tan dócil que permite ser jogado dun lado pa l'outro, algo que nin todos ls gatos aceitan. Ye un gato mui queto i gentil, i ua beç que scolha un duonho, l'acumpanhará permanentemente. Ye ua raça caseira i, por sue docelidade, totalmente andefesa quando libre, necessitando, antoce, sclusibamente de l'ambiente anterno. Nun ten muita necidade d'atebidades físicas, sendo mais sedentairo que gatos de raças menores.<ref name="RDG"/>
[[Fexeiro:Vlue-Point.jpg|thumb|200px|L [[Sagrado de la Birmánia]] çcende dua linhaige felina que bebia ne ls mosteiros [[budismo|budistas]] [[Birmánia|birmaneses]].]]
; Ocicat
{{Artigo percipal|[[Ocicat|Gato Ocicat]]}}
L gato Ocicat surgiu ne ls Stados Ounidos an [[1964]], quando ua criadora comercial rializaba cruzamientos antre abissínios i siameses. Al cruzar un abissínio-siamés cun un cun un siamés choclate point, oubtebe un gato cula pelaige semelhante la dun [[Panthera onca|jaguar]]. Batizou la nuoba raça de "Ocicat", pula semelhança desse gato cula [[jaguatirica]] (que, an anglés, ye chamada de ''Ocelot''). Anque desta aparéncia singular, l Ocicat nun ye híbrido antre gatos domésticos i spécimes salbaiges. Ten grande porte, cun patas obales, piernas robustas bien musculosas i rabo alongado. Sou pul segue un padron manchado, assemelhando-se al ouserbado ne ls felinos salbaiges. Sous uolhos puoden apersentar quaije todas las tonalidades de quelores, scetuando-se l'azul.<ref name="RDG"/>
; Sagrado de la Birmánia
{{Artigo percipal|[[Sagrado de la Birmánia|Gato Sagrado de la Birmánia]]}}
L gato sagrado de la Birmánia recebiu esse nome por çcendíren diretamente dua linhaige de gatos que bebian drento de ls mosteiros [[budismo|budistas]] [[Birmánia|birmaneses]].<ref>[http://bicharada.net/animales/animales.php?aid=341 Sagrado de la Birmánia]{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Segundo la lenda budista, habie, nun detreminado templo, un gato branco de pul cumprido qu'era l fiel cumpanheiro dun sacerdote. Quando este morriu, assassinado por ambasores, l gato pulou para cima de l cuorpo de sou duonho i ende quedou, para eibitar qu'alguien se aprossimasse. Nesse momiento, sue pelaige fui quedando quelor de creme. Ls uolhos dourados tornórun-se azules i las patas, nariç, oureilhas i cauda azules-cinzentos. Solo ls quatro pies, que stában an cuntato cul cuorpo de l defunto, permanecírun brancos.<ref>[http://www.animalia .pt/canhal_detalhe.php?id=58&catadorie=8&subcategoria=1 L Gato Sagrado de la Birmánia]{{Lhigaçon einatiba|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ls spécimes dessa raça apersentan uolhos azules, puls longos i cuorpos musculosos. La pelaige nun forma nós, nin cachos, sceto de la region de l'abdómen. Las fémeas pesan ne l mássimo 5 kg, sendo bien menores de l que ls machos, que puoden chegar als 8 kg. Siempre andan cula cauda ereta i nacen brancos, adquirindo la coloraçon defenitiba passado alguns meses. Alguns gatos dessa raça nacen portando [[Cardiopatia|cardiopaties cungénitas]].<ref name="RDG"/>
[[Fexeiro:Sabannah Cat closeup.jpg|thumb|dreita|200px|Un gato de la raça [[Gato Sabannah|Sabannah]], ten cumo sue marca l'oureilha pontiaguda.]]
; Sabannah
{{Artigo percipal|[[Gato Sabannah]]}}
L Sabannah ye un [[Híbrido (biologie)|animal híbrido]] deribado de cruzamientos antre l gato doméstico i l [[serbal|serbal africano]] (''Letailurus Serbal''). Ten esse nome pul fato de l serbal habitar las sabanas.<ref>[http://www.sabannahcatclub .com/ ''The Anternational Bred Club of the Sabannah Cat'']{{Lhigaçon einatiba|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Pul fato de la raça ser resultante de l cruzamiento de speces defrentes, la maiorie de ls Sabannah ye stéril, l que a torna ua raça mui rala. Ten un porte antermediairo al de l gato doméstico i al de l serbal, cula cabeça tenndo formato triangular, oureilhas sguias i de tamanho grande, i la pelaige formada por manchas eiguales la de l serbal, mas cula quelor de l pul bariando antre prateado, dourado ó marron. Sue personalidade ye andependiente, assi i todo, nun apersenta traços de l'agressebidade eisistente ne ls animales salbaiges.<ref>[http://www.patzmeow .com/sabannahcat.html ''The Sabannah Cat'']{{Lhigaçon einatiba|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
[[Fexeiro:Yellow scottish fold.jpg|200px|thumb|Defrente de las outras raças, ls [[Scottish Fold]]s apersentan las puntas de las oureilhas caídas.]]
; Scottish Fold
{{Artigo percipal|[[Scottish Fold|Gato Scottish Fold]]}}
L Scottish Fold ye un gato ouriginairo de la [[Scócia]]. Ten un porte robusto, puls macios i face bien arredondada. Sue caratelística mais marcante stá nas oureilhas que, al cuntrario de ls demales gatos, son pequeinhas i cun puntas dobradas para drento. Ye bastante cumpanheiro i tolerante cun animales d'outras speces. Ten nible médio d'atebidade, nun sendo nin mui agitado nin mui pacato. Ls gatos dessa raça praticamente nun mian, sceto quando stan ne l cio. Sue coloraçon ye cinza-azulada, podendo bariar antre tones mais claros i mais scuros, siempre cuntrastando cun árias de pelaige branca. L pul azul puode quedar lebemente marron antes de la troca, que normalmente ocorre dues bezes por anho.<ref>[http://www.petfriends .com.br/anciclopedie/ra%C3%A7as_gatos/gatos_anciclopediascottishfold.htn ''Un gato d'oureilhas caídas'']{{Lhigaçon einatiba|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
[[Fexeiro:Sphinx2 July 2006.jpg|thumb|200px|Gato [[Sphynx]], la única raça que nun ten puls.]]
; Siamés
{{Artigo percipal|[[Gato siamés]]}}
Ls gatos siameses recebírun esse nome por séren ouriginales de l'antigo [[Sion]] (atual [[Tailándia]]). Trata-se dun gato de psicologie cumplexa, frequentemente amprebesible an sues reaçones. Por esso, percisa bibir an spácio amplo, adonde puoda dar sous passeios noturnos. Questuma miar bastante, subretodo ne l período de l cio.<ref name="RDG"/> La caratelística mais marcante dessa raça stá na cabeça, purfeitamente triangular, ornamentada por un par d'uolhos azules. Tales gatos nacen quaije totalmente brancos, sendo que la pelaige de las partes menos calecidas (oureilhas, patas i cauda) scurece a la medida que se tornan adultos; la pelaige de las partes mais calecidas, cumo l'ambelhigo, permanece clara. L ton de ls puls an giral tende a scurecer cunforme l'eidade de l'animal, debido a la circulaçon sanguínea menos eficiente, i gatos que biben an ambientes mais frius son giralmente mais scuros que spécimes an ambientes mais calientes. Ye ua de las poucas raças de gato que puode ser rialmente adestrada, aceitando anclusibe a passear de coleira cun sous duonhos, cumo fázen ls perros, zde que treinados zde pequeinhos.<ref name="ancarta-siames">{{cite ancyclopedie |title = Siamese (cat) |ancyclopedie= MSN Ancarta |publisher= Microsoft Corporation |year=2009 |url= http://web.archibe.org/web/20080417223448/http://ancarta.msn .com/ancyclopedie_761566414/Siamese_%28cat%29.html |acessdate= 2 de júnio de 2009 }}</ref>
; Sphynx
{{Artigo percipal|[[Sphynx|Gato Sphynx]]}}
L Sphynx ye ua raça ouriginária de l [[Canadá]]. Quedou famosa por nun tenr puls, sendo assi mui percurado por pessonas que gusten de gatos, mas possuan alergie la sous puls. Debido a essa auséncia de puls, esse animal ye bulnerable al friu i al calor, podendo sofrer [[queimadura solar|queimaduras solares]] nas partes mais claras de la piel.<ref name="RDG"/>
; Tonquinés
{{Artigo percipal|[[Tonquinés|Gato Tonquinés]]}}
L Tonquinés ye ua raça zambolbida ne l'ampeço de l [[seclo XX]], a partir de l cruzamiento antre gatos siameses i gatos birmaneses. Einicialmente, fui chamado "siamés dourado", mas, passado dibersas geraçones, la raça cunseguiu reconhecimiento própio. De caráter afetuoso i sociable, ye mui anteligente. Por sue genética mista, ne l cruzamiento antre tonquineses, solo la metade de la prole será de repersentantes dessa raça.<ref name="RDG"/> L Tonquinés inda ye pouco difundido na Ouropa, al cuntrairo de l qu'ocorre an sue ária d'ourige, la [[América de l Norte]], adonde ye bastante quemun ancontrar criadores que comercializen esses animales.<ref>[http://www.mundodosanimales .com/portal/gatos/racas/112-tonquines.html ''Gato Tonquinés'']{{Lhigaçon einatiba|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Mitologie i cultura popular ==
{{Artigo percipal|[[Gatos na cultura popular]]}}
[[Fexeiro:Cat feding two kitten E11295 mp3h8645.jpg|thumb|squierda|200px|Antiga státua eigipícia fundida an [[bronze]], pertencente al acerbo de l [[Museu de l Loubre]], eisibe ua gata amamentando dous filhotes.]]
Ls gatos siempre fúrun mui referenciados na [[cultura popular]]. Dentre ls antigos pobos que reberenciában ls gatos, çtacan-se las ceblizaçones [[Eigito Antigo|eigípcia]], [[birmanes]]sa, [[celtas|celta]], [[latinos|latina]], [[mitologie nórdica|nórdica]] i [[Pérsia|persa]].<ref>[http://www.hull.ac.uk/php/cetag/5anitab.htn ''Animal Tabos'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Todas essas culturas tenien an quemun la persença de [[debindade|diuses]] qu'apersentában-se na forma de gatos.<ref name="Gatos an outras culturas">[http://mios_i_miaus.web.simplesnet .pt/gato%20outras%20culturas.htn ''Gatos an outras culturas'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Na [[celtas|cultura celta]], la diusa [[Ceridwen]] ten ua relaçon cul culto al gato, por meio de sou filho [[Taliesin]], l qual, nua de sues [[rencarnaçon|rencarnaçones]], fui çcrito cumo sendo un gato de cabeça sarapintada.<ref>[http://blogs.abril .com.br/tuathadulac/2008/09/diusas-ceridwen.html ''Deusas: Ceridwen'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Na [[mitologie nórdica]], eisiste la diusa [[Freya]], la qual ten ua [[carruaige]] puxada por dous gatos, que repersentában las culidades de la diusa: la [[fertelidade]] i la [[ferocidade]]. Esses gatos eisibian las facetas de l gato doméstico, al mesmo tiempo afetuosos, ternos i ferozes. Ls [[paganismo|templos pagones]] de la region nórdica éran frequentemente adornados cun eimaiges de gatos. Na [[Finlándia]], habie la fé de que las [[alma]]s de ls [[muorte|muortos]] éran liebadas al [[para alhá (spiritualidade)|para alhá]] por meio dun [[trenó]] puxado por gatos.<ref name="L Gato i la Religion">[http://www .ptribunaanimal .com/testos_gato_i_religiao.htn ''L Gato i la Religion'']</ref> La cultura [[Eislamismo|eislámica]] relata bárias associaçones antre ls gatos i l profeta [[Maomé]], la quien tenerien anclusibe salbo de la muorte, al matar ua serpente que l'atacaba.<ref name="Gatos an outras culturas"/>
Na Ásia, ls gatos fúrun benerados puls purmeiros [[budismo|budistas]], debido la sue capacidade eilebada d'outo-domínio i al fato de l'animal apersentar capacidade de cuncentraçon semelhante a l'oubtida por meio de la meditaçon. Na [[China]], statuetas de gatos éran outelizadas para afugentar malos spritos. Tal pobo acraditaba na eisisténcia de dous tipos çtintos de gatos: ls buonos i ls malos, que podien ser facilmente defrenciados, ua beç que ls malos tenien dues caudas.<ref name="L Gato i la Religion"/>
Ls [[heibreus]] acraditában que l gato tenerie sido criado por [[Dius]] drento de la [[Arca de Noé|Arca]], quando [[Noé]], preacupado cula proliferaçon de ls ratos que se procriórun scessibamente na ambarcaçon, amplorou a la Dius para que El probidenciasse ua soluçon. Dius anton fizo cun que l lion de la Arca spirrasse, i de l spirro desse felino, surgiran ls gatos domésticos.<ref>[http://www.felinus.org/andex.php?area=artigo&ation=show&id=1254 ''L Culto al Gato'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Durante la [[Eidade Média]], ls gatos fúrun bítimas d'einúmaras [[crueldade]]s, pus alguas pessonas acraditában qu'esses animales éran [[possesson demoníaca|possuídos pul diabo]].<ref name=GATOSNAIDADEMEDIA>[http://www.ondaa.org/artigos/artigo22.htn ''Ls Gatos na Eidade Média'' Follain, Martha]{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ne l [[seclo XV]], l papa [[Inocéncio BIII]] chegou a ancluir ls [[gato negro|gatos negros]] na lista de [[heiresie|seres heireges]] perseguidos pula [[Anquesiçon]]. Assi, esses gatos fúrun acusados de stáren associados a malos spritos i, assi, queimados nas [[fogueiras]] juntamente culas pessonas acusadas de [[bruxarie]].<ref name="GATOSNAIDADEMEDIA"/>
=== Las bárias bidas de ls gatos ===
D'acuordo cun un [[Mitologie|mito]] eisistente an dibersas culturas, ls gatos possuen siete ó nuobe [[bida]]s. Esta lenda surgiu an decorréncia de l'halbelidade qu'esses felinos possuen para scapar de situaçones qu'ambolban risco a la sue bida.<ref>[http://www.best-cat-art .com/cat-myths.html ''Cat Myths, Mesinformation and Untruths'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Outro fator tamien respunsable por essa fé ye que, al caíren de grandes altitudes, ls gatos quaije siempre atinge l tierra apoiados subre las quatro patas. Esso ocorre an funçon de possuíren un apurado senso d'eiquilíbrio, permitindo-les girar debrebe usando la cauda cumo cuntrapeso.<ref>[http://cats.about .com/od/catsafety/la/highrisefalls.htn ''The ASPCA Warnes About High-Rise Falls by Cats'']{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Quando abandonados an árias remotas, çtantes de la sociadade houmana, filhotes de gatos puoden cumberter-se al meio de bida salbaige, passando la caçar pequeinhos animales para subrebibir. Esso faç cun qu'eilhes séian frequentemente bistos cumo animales resistentes, dotados de bárias "bidas".<ref name="hsus.org"/> Antretanto, la spetatiba de bida dun gato de rue ye de solo 3 anhos. Yá un gato que seia cuidado por houmanos puode superar ls 20 anhos d'eidade.<ref name="Curjidades subre ls gatos"/>
Mas, inda que seia ampossible apuntar l'ourige sata dessa lenda, acradita-se qu'eilha steia ligada a la Eidade Média, quando se eimaginaba que las bruxas se associában als gatos, percipalmente als negros. An 1584, ne l libro ''[[:en:Beware the Cat|Beware the Cat]]''<ref>{{citar web |url=http://www.presscon.co.uk/halliwell/baldwin/baldwin_cat.html |titulo=Beware the Cat |outor=Presscon |acessodata=25 de júnio de 2013 |léngua2=en}}</ref> (''Cuidado cul gato''), l scritor anglés [[:en:William Baldwin (outhor)|William Baldwin]] dezie que ''"ye permitido a las bruxas possuíren l cuorpo de l sou gato por nuobe bezes"''. Outro anglés, [[John Heiywod]], reuniu, an 1546, ua coletánea de probérbios, de ls quales un dezie que ''"a mulhier, assi cumo l gato, ten nuobe bidas"''. Un outro probérbio anglés diç: ''"L gato ten 9 bidas, cun 3 el brinca, 3 el perde i cun 3 el queda"''. Yá ls árabes i turcos nada tenien contra ls gatos ([[Maomé]] bebia cercado deilhes) i sous probérbios falan an siete bidas. Ye probable que téngan passado essa berson para spanhois i pertueses na acupaçon de la [[Península Eibérica]] puls [[mouros]] - que tubo ampeço ne l [[Seclo BIII]] i durou quaije 800 anhos. A partir de Pertual, l mito de las siete bidas felinas lougo chegou al [[Brasil]], adonde ye mui popular.
=== Gato negro ===
[[Fexeiro:Black and white longhaired Norwegian Forest Cat.jpg|thumb|dreita|200px|Gato negro de la raça [[Noruegués de la Floresta]].]]
{{Artigo percipal|[[Gato negro]]}}
Un gato negro ó negro ten pelaige totalmente de quelor scura, mui associado a la [[fé]]s i [[superstiçon|superstiçones]]. Na [[Eidade Média]], acraditaba-se que ls gatos negros éran [[bruxa]]s trasformadas an animales. Por esso, la tradiçon diç que cruzar cun un gato negro ye senhal de malo agouro. An outras culturas, ls gatos dessa quelor son reberenciados, stando associados la persença de buona suorte. Ls animales de quelor [[negro|preta]] frequentemente stan persentes an stórias de [[suspense]] i [[terror (género)|terror]]. Un [[cunto]] mui popular tratando desse animal ye ''[[L Gato Negro]]'', de [[Edgar Allan Poe]], adonde l'outor respunsabeliza l'animal por ua série d'acuntecimientos subrenaturales persentes na narraçon.<ref>[http://recantodasletras.uol .com.br/cuntosdesuspense/1523338 ''L gato negro'' por Edgar Allan Poe]{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Stórias desse tipo acaban liebando alguas pessonas la zambolbíren un [[fobia|medo patológico]] de gatos, que ye chamado [[ailurofobia]].<ref>[http://t.wiktionary.org/wiki/ailurofobia ''Ailurofobia'']</ref>
=== Ls gatos i la sociadade houmana ===
[[Fexeiro:45 Recon Squadron Patch.jpg|thumb|squierda|200px|Zeinho de l gato [[Frajola]] (Silbester, an Pertual) ne l [[logotipo]] dun squadron de l [[Eisército de ls Stados Ounidos]].]]
Mui outelizados cumo animales de stimaçon, ls gatos puoden tener eifeitos benéficos, la medida an qu'atuan cumo animales de cumpanha, auxeliando ne l tratamiento de la depresson an seres houmanos.<ref>{{Citar web
|url=http://www.arcabrasil.org.br/animales/anteracao/turner_antrebista.htn
|títalo=ARCA BRASIL - Associaçon Houmanitária de Proteçon i Bien-Star Animal
|publicado=www.arcabrasil.org.br
|acessodata=2010-06-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref> Studos científicos andican qu'eisiste ua reduçon de 30% ne l risco d'ocorréncias de [[anfarto]]s nas pessonas que ténen gatos cumo animales de stimaçon. L probable motibo ye que l cumbíbio cun esses pequeinhos felinos menimizan l nible de [[strisse]], un de ls percipales respunsables pul surgimiento de porblemas [[sistema circulatório|cardiobasculares]].<ref name="anfarto">
{{Citar web
|url=http://www.saudemmobimiento .com.br/reportaige/noticia_frame.asp?cod_noticia=2584
|títalo=Salude an Mobimiento - Tener gatos reduç an 30% l risco d'anfarto.
|publicado=www.saudemmobimiento .com.br
|acessodata=2010-06-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref><ref name="anfarto2">
{{Citar web
|url=http://g1.globo .com/Noticias/Ciencia/0,,MUL351367-5603,00-TER+UM+GATO+DE+ESTIMACAO+PODE+SALBAR+La+SUA+BIDA+DIZEM+MEDICOS.html
|títalo=Tener un gato de stimaçon puode salbar la sue bida, dízen médicos
|publicado=www.g1 .com.br
|acessodata=2010-07-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref>
La persença custante desses animales na sociadade houmana faç cun que frequentemente séian criados personaiges baseados neilhes.<ref>{{Citar web
|url=http://www.catquotes .com/famouscats.htn
|títalo=Famous Cats fron TB, Filn, Newspapers, etc at CatQuotes.Cun.
|publicado=www.catquotes .com
|acessodata=2010-06-20
|radadeiro =
|purmeiro =
}}</ref>
* [[CatDog]]: ua criatura metade gato, metade [[perro]]; era l personaige dun zeinho animado que daba nome a l'animaçon de [[Peter Hannan]]. La série tubo duraçon de quatro anhos (1998–2001).
* [[Bafo-de-Onça]]: João Bafo-de-Onça ye coincido cumo ladron de bancos i enimigo de [[Mickey|Mickey Mouse]]. Sue purmeira apariçon fui an 1925.
* [[Itchy & Scratchy|Comichon]]: personaige de l zeinho animado que diberte ls [[Simpsones]].
* [[Frajola]]: personaige de la [[Loney Tuns] ], ribal de l canairo [[Piu-piu]].
* [[Heillo Kitty]]: figura dua gata branca japonesa cun traços houmanos. Birou logomarca an 1976. Ye çtribuída mundialmente.
* [[Garfield]]: criaçon de [[Jin Dabis]], ye un de ls personaiges mais famosos de tirinhas de jornal.
* [[L Gato de Botas]]: datado de 1697, ye un [[cunto de fadas]] de l francés [[Charles Perrault]].
* [[Felix the Cat|Gato Félix]]: ye un personaige de zeinho animado de la época de ls filmes mudos. Cunsidrado l purmeiro personaige d'animaçon an série a cunquistar l'atençon de l grande público.
* [[Top Cat|Manda-Chuba]]: série porduzida por [[Hanna-Barbera]] antre 1961 i 1962, cunta la stória dun grupo de gatos que biben nun beco de [[Nuoba Iorque]], cujo líder dá nome a l'animaçon.
* [[Ton & Jerry|Ton]]: personaige an custante ribalidade cun Jerry, l rato. Sues armaçones gírun siempre grandes cunfusones para si. Ton i l ratico debeden la mesma casa.
* [[Aneixo:Lista de Personaiges de Sonic the Heidgehog|Blaze the Cat]]: Ua gata roixa, princesa d'outra dimenson, que fizo sue purmeira apariçon an Sonic Rush. Apareciu tamien an Sonic Rush Adbenture i Sonic the Heidgehog (2006).
{{refréncias|col=3|scroll=s}}
== Ber tamien ==
{{correlatos
|commonscat=Felis silbestris catus
|wikispecies=Felis sylbestris catus
|wikcionario=Gato
|wikiquote=Gatos
}}
* [[Lista de raças de gatos domésticos]]
* [[Ailurofobia]]
* [[Gata Negra]]
* [[Gato de nabio]]
* [[Gato d'uolho ímpar]]
* [[Gato de Schrödinger]]
* [[Gato negro]]
* [[Mulhier Gato]]
* [[Bira-lata|Sin raça defenida (SRD)]]
== Ligaçones sternas ==
* {{Link|t|2=http://casa.hsw.uol .com.br/cumo-cuidar-de-gatos.htn|3=Tutorial splicando cumo cuidar de ls gatos}}
* {{Link|t|2=http://naturdata .com/Felis-catus-38042.htn|3=Ficha Naturdata subre l gato an Pertual}}
{{Carnibora speces|Fe.|state=outocollapse}}
{{DEFAULTSORT:Gato}}
[[Catadorie:Gatos| ]]
[[Catadorie:Speces çcritas an 1758]]
pipds9dpwvhg3bjo0ro9fhdoa25b95e
(33479) 1999 GO
0
7685
106670
85270
2026-05-08T13:13:23Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[33479 1999 GO]] pa [[(33479) 1999 GO]]
85270
wikitext
text/x-wiki
{{Anfo/Asteroide
|numero = 33479
|nome = 1999 GO
|eimaige =
|data_çcubierta = 5 d'abril de 1999
|çcubridor = [[Korado Korlebić]]
|houmenaige =
|catadorie = [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
|semieixo_maior = 3.0904310
|perelio =
|afelio =
|scentricidade = 0.15259190
|T_orb_die =
|T_orb_anho =
|B_orb_medie =
|anclinacao = 0.84125
|anomalia_medie = 282.6142200
|arg_periastro = 277.23368
|long_ne l_asc = 30.26731
|dimenson =
|massa =
|densidade =
|grabidade =
|B_scape =
|T_rotacao =
|çtancia_sol =
|classe_spetro =
|magnitude_abs = 13,30
|albedo =
|temp_medie_C =
|satelites =
}}
'''1999 GO''' (asteroide 33479) ye un [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]. Ten ua [[scentricidade orbital|scentricidade]] de 0.15259190 i ua [[anclinaçon]] de 0.84125º.
Este [[asteroide]] fui çcubierto ne l die 5 d'abril de 1999 por [[Korado Korlebić]] an [[Ouserbatório Bisnjan|Bisnjan]].
== {{Ber tamien}} ==
* [[Aneixo:Lista d'asteroides|Lista d'asteroides]]
* [[Cintura d'asteroides|asteroide de la cintura percipal]]
== {{Ligaçones sternas}} ==
{{LinksAsteroide|33479}}
<!--
{{NabAsteroides
|ant2 =
|ant1 =
|artigo= 33479 1999 GO
|seg1 =
|seg2 =
}} -->
{{Rabisco-asteroide}}
{{Portal3|Astronomie}}
{{DEFAULTSORT:33479 1999 Go}}
[[Catadorie:Asteroides de la cintura percipal]]
6arzlr4hzqkyoui2s4gksbka25toqi4
Elena Cazzulani
0
12438
106696
106610
2026-05-08T13:32:51Z
Rei Momo
4520
106696
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Elena Cazzulani.jpg|thumb|220px|Elena Cazzulani.]]
'''Elena Cazzulani Allegri''', dita '''Ena''', ([[Lodi]] [[23 de dezembre]] de [[1920]] - [[Vigevano]] [[17 de outubre]] de [[2005]]), fui una [[scritor]]a i [[Eitália|eitaliana]].<ref>{{cite web |url=https://web.archive.org/web/20160827175601/http://www.istitutocazzulani.gov.it/sitovecchio/collegio_cazzulani/storia.html |title=C'era una volta il Collegio |publisher=istitutocazzulani.gov.it |accessdate=2026-02-25}}</ref>
Em Lodi tem uma Rua dedicada à ela. <ref>{{cite web |url=https://www.comune.lodi.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/5907 |title=Intitolate tre nuove vie in zona Codignola |author=Comune di Lodi |date=2014-12-24 |publisher=comune.lodi.it |accessdate=2026-02-25 |language=Italian}}</ref>
== Obras ==
* 1982: ''Cristina di Belgioioso'', Ed. Lodigraf, Lodi
* 1983: ''Il muro sul ponte'', Ed. Lodigraf, Lodi
* 1984: ''Giuseppina Strepponi, biografia'', Ed. Lodigraf, Lodi
* 1985: en collaboration avec Gilberto Coletto : ''Francesco de Lemene. Poesia e teatro'', Ed. del Campus, Lodi
* 1988: ''Il collegio Cazzulani'', Edizioni Lodigraf, Lodi
* 1989: ''Maria Hadfield Cosway. Biografia, diari e scritti della fondatrice del collegio delle Dame Inglesi in Lodi'', Ed. L’Immagine, Lodi
* 1991: ''Il viale delle ortensie'', Ed. L’Immagine, Lodi
* 1992: ''Carlotta Ferrari da Lodi. Poetessa e musicista'', Ed. L’Immagine, Lodi
* 1993: ''Ritorno al viale delle ortensie'', Ed. L'Immagine, Lodi
* 1996: ''Il cielo comincia dal suolo'', Ed. L’Immagine, Lodi
== Bibliografìa ==
* 2006: Ercole Ongaro, Il Lodigiano nel Novecento. La cultura, Franco Angeli, Milano
{{Refréncias}}
== Lhigaçones Sternas ==
{{DEFAULTSORT:Cazzulani, Elena}}
[[Catadorie:Cultura]]
[[Catadorie:Lhiteratura]]
[[Catadorie:Scritores]]
[[Catadorie:Scritores an lhéngua eitaliana]]
[[Catadorie:Scritores de la Eitália]]
42d0ydp3t51upa2911q8ydtzn2kldnb
Lhéngua polinésica
0
12465
106724
106626
2026-05-09T08:24:05Z
~2026-25960-17
15213
T
106724
wikitext
text/x-wiki
Las Lhénguas Polinésicas ye bárias lhénguas faladas na Polinésia(Oceanie),Alguns ye lhénguas bulcónicas<ref>Lhénguas Polinésicas</ref>
Eisemplo de lhénguas:.
Hauaiano:Hauaí
Maori:Nuoba Zelándia
Marquesano:Marquesas
Niuano:Niue
Norfolk:Ilhas Norfolk
Pitcairnés:Ilhas Pitcairn
Rapanui:Ilha de Páscoa
Rarotongano:Ilhas Cook(Rarotongo)
Samoano:Samoa
Taitiano:Polinésie Francesa(Taiti)
Tonganés:Tonga
Tuvaluano:Tuvalu
inewhabo6ykz9uyo1v6vd26kts9h2xi
24765 1993 FE8
0
12471
106655
2026-05-08T13:09:57Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[24765 1993 FE8]] pa [[(24765) 1993 FE8]]
106655
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(24765) 1993 FE8]]
04zhn437znw18sd09ga1rxyfpj8kpvo
27271 2000 AD23
0
12472
106657
2026-05-08T13:10:40Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[27271 2000 AD23]] pa [[(27271) 2000 AD23]]
106657
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(27271) 2000 AD23]]
0zw8439r1pfl4xqhhmmv6nktlyyr74v
27948 1997 NQ3
0
12473
106659
2026-05-08T13:10:53Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[27948 1997 NQ3]] pa [[(27948) 1997 NQ3]]
106659
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(27948) 1997 NQ3]]
ovfbuzwunwd5cc8ijxfv2bh3myrse7o
29423 1997 AF22
0
12474
106661
2026-05-08T13:11:04Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[29423 1997 AF22]] pa [[(29423) 1997 AF22]]
106661
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(29423) 1997 AF22]]
9qujc3538awywctcwszuiujbmnzua2z
33069 1997 WQ2
0
12475
106663
2026-05-08T13:12:21Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[33069 1997 WQ2]] pa [[(33069) 1997 WQ2]]
106663
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(33069) 1997 WQ2]]
pthjjzp602k63sst4e7zusl5d6n8klq
33310 1998 KF54
0
12476
106665
2026-05-08T13:12:33Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[33310 1998 KF54]] pa [[(33310) 1998 KF54]]
106665
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(33310) 1998 KF54]]
il8y40plfv7aozk6cqlb4h1cuul7x22
39980 1998 HT13
0
12477
106667
2026-05-08T13:12:50Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[39980 1998 HT13]] pa [[(39980) 1998 HT13]]
106667
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(39980) 1998 HT13]]
toeua561bpxdlvurulqnm57e3yftdud
39521 1988 PQ
0
12478
106669
2026-05-08T13:13:00Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[39521 1988 PQ]] pa [[(39521) 1988 PQ]]
106669
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(39521) 1988 PQ]]
nwu4o2h2kjgqokrpe5tmzvbw0a9kdhp
33479 1999 GO
0
12479
106671
2026-05-08T13:13:23Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[33479 1999 GO]] pa [[(33479) 1999 GO]]
106671
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(33479) 1999 GO]]
jghtc3pze9ndmlslphpzxvuukvnnz23
38558 1999 VM114
0
12480
106673
2026-05-08T13:13:46Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[38558 1999 VM114]] pa [[(38558) 1999 VM114]]
106673
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(38558) 1999 VM114]]
hyja4n5jvh3ax9qdxxzg6kl5ffr5k0h
37861 1998 FA5
0
12481
106675
2026-05-08T13:13:56Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[37861 1998 FA5]] pa [[(37861) 1998 FA5]]
106675
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(37861) 1998 FA5]]
f8qkire5v75gbv5dwbxlhi04g401nv9
37188 2000 WE61
0
12482
106677
2026-05-08T13:14:11Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[37188 2000 WE61]] pa [[(37188) 2000 WE61]]
106677
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(37188) 2000 WE61]]
eyu05ahiam8hmni536nixsho4jo9nud
35280 1996 SQ1
0
12483
106679
2026-05-08T13:14:21Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[35280 1996 SQ1]] pa [[(35280) 1996 SQ1]]
106679
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(35280) 1996 SQ1]]
glgctjmnyrrkzssxnp9wa0bji4fiotx
35469 1998 ED3
0
12484
106681
2026-05-08T13:14:40Z
Kwamikagami
4027
Kwamikagami arrastrou [[35469 1998 ED3]] pa [[(35469) 1998 ED3]]
106681
wikitext
text/x-wiki
#ANCAMINAR [[(35469) 1998 ED3]]
02rn1h1zhqnnujh9qu5eolw6u5m8lvl
Lhéngua árabe
0
12485
106715
2026-05-08T20:05:02Z
~2026-25960-17
15213
Fttyt
106715
wikitext
text/x-wiki
Árabe
العربية
Falado an:
qxepfi97kb1j90c2rkrfdns62a7z3c6
106716
106715
2026-05-08T20:06:53Z
~2026-25960-17
15213
106716
wikitext
text/x-wiki
Árabe
qwor5g3vbw7ti0t6xihy01jea3zyeyn
Nuoba Caledónia
0
12486
106718
2026-05-08T21:05:47Z
~2026-25960-17
15213
Criou la páigina cun "Nuoba Caledónia(an francés:.Nouvelle Calédonie)ye ua ilha francesa no ouceano pacífico<ref>Neocaledónios</ref> Capital: Numeá Lhénguas oficiales: Más falada:Francés Outras lhéguas:nyelâyu,kumak,caac,yuaga,jawe,nemi,fwâi,pije,pwaamei,cemuhi,paicî,Ajië,arhâ,arhô,ôrôwe,neku,sîchë,tîrî,xârâcùù,xârâgùrè,drubéa,numèè,nengone,drehu, iaai<ref>Nuoba Caledónia</ref> Gentílico:Neocaledónio"
106718
wikitext
text/x-wiki
Nuoba Caledónia(an francés:.Nouvelle Calédonie)ye ua ilha francesa no ouceano pacífico<ref>Neocaledónios</ref>
Capital:
Numeá
Lhénguas oficiales:
Más falada:Francés
Outras lhéguas:nyelâyu,kumak,caac,yuaga,jawe,nemi,fwâi,pije,pwaamei,cemuhi,paicî,Ajië,arhâ,arhô,ôrôwe,neku,sîchë,tîrî,xârâcùù,xârâgùrè,drubéa,numèè,nengone,drehu, iaai<ref>Nuoba Caledónia</ref>
Gentílico:Neocaledónio
ewhpebwc3adccalrytx1opo9erl4akd
106719
106718
2026-05-08T21:08:52Z
~2026-25960-17
15213
Y55
106719
wikitext
text/x-wiki
Nuoba Caledónia(an francés:.Nouvelle Calédonie)ye ua ilha francesa no ouceano pacífico<ref>Neocaledónios</ref>
Capital:
Numeá
Lhénguas oficiales:
Más falada:[[Lhéngua francesa|Francés]]
Outras lhéguas:nyelâyu,kumak,caac,yuaga,jawe,nemi,fwâi,pije,pwaamei,cemuhi,paicî,Ajië,arhâ,arhô,ôrôwe,neku,sîchë,tîrî,xârâcùù,xârâgùrè,drubéa,numèè,nengone,drehu, iaai<ref>Nuoba Caledónia</ref>
Gentílico:Neocaledónio
2cekz0qoflv45m84ptr3v9ftorozf1p
106720
106719
2026-05-08T21:17:49Z
~2026-25960-17
15213
Rty
106720
wikitext
text/x-wiki
Nuoba Caledónia(an francés:.Nouvelle Calédonie)ye ua ilha francesa no ouceano pacífico[[Ouceano Pacífico]]<ref>Neocaledónios</ref>
Capital:
Numeá
Lhénguas oficiales:
Más falada:[[Lhéngua francesa|Francés]]
Outras lhéguas:nyelâyu,kumak,caac,yuaga,jawe,nemi,fwâi,pije,pwaamei,cemuhi,paicî,Ajië,arhâ,arhô,ôrôwe,neku,sîchë,tîrî,xârâcùù,xârâgùrè,drubéa,numèè,nengone,drehu, iaai<ref>Nuoba Caledónia</ref>
Gentílico:Neocaledónio
5qcx8418igjzs2ztardb0gnrx93co6x
106721
106720
2026-05-08T21:18:21Z
~2026-25960-17
15213
Gr5
106721
wikitext
text/x-wiki
Nuoba Caledónia(an francés:.Nouvelle Calédonie)ye ua ilha francesa no[[Ouceano Pacífico]]<ref>Neocaledónios</ref>
Capital:
Numeá
Lhénguas oficiales:
Más falada:[[Lhéngua francesa|Francés]]
Outras lhéguas:nyelâyu,kumak,caac,yuaga,jawe,nemi,fwâi,pije,pwaamei,cemuhi,paicî,Ajië,arhâ,arhô,ôrôwe,neku,sîchë,tîrî,xârâcùù,xârâgùrè,drubéa,numèè,nengone,drehu, iaai<ref>Nuoba Caledónia</ref>
Gentílico:Neocaledónio
8f06vpvguorrvnn65m9j1wvmkm0v25y
106722
106721
2026-05-08T21:18:44Z
~2026-25960-17
15213
J
106722
wikitext
text/x-wiki
Nuoba Caledónia(an francés:.Nouvelle Calédonie)ye ua ilha francesa no [[Ouceano Pacífico]]<ref>Neocaledónios</ref>
Capital:
Numeá
Lhénguas oficiales:
Más falada:[[Lhéngua francesa|Francés]]
Outras lhéguas:nyelâyu,kumak,caac,yuaga,jawe,nemi,fwâi,pije,pwaamei,cemuhi,paicî,Ajië,arhâ,arhô,ôrôwe,neku,sîchë,tîrî,xârâcùù,xârâgùrè,drubéa,numèè,nengone,drehu, iaai<ref>Nuoba Caledónia</ref>
Gentílico:Neocaledónio
t0615w4j1xgybak1czzixc04t9vvmvw
Ilha de Páscoa
0
12487
106723
2026-05-09T08:21:38Z
~2026-25960-17
15213
Criou la páigina cun "Ilha de Páscoa ye ua ilha no [[Ouceano Pacífico]] con 7 750 populantes,a lhéngua oficial ye [[Lhéngua rapa nui|rapanui]] mas ten tamien l [[Rongo-rongo|rongorongo]],usada como non oficial<ref>Biquipédia an rapanui</ref>"
106723
wikitext
text/x-wiki
Ilha de Páscoa ye ua ilha no
[[Ouceano Pacífico]] con 7 750 populantes,a lhéngua oficial ye [[Lhéngua rapa nui|rapanui]] mas ten tamien l [[Rongo-rongo|rongorongo]],usada como non oficial<ref>Biquipédia an rapanui</ref>
mei9izd9hi6tvjdr1umit60pc6hacp7