Biquipédia mwlwiki https://mwl.wikipedia.org/wiki/Biquip%C3%A9dia:P%C3%A1igina_percipal MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Multimédia Special Cumbersa Outelizador(a) Cumbersa outelizador(a) Biquipédia Cumbersa Biquipédia Fexeiro Cumbersa fexeiro Biqui Cumbersa Biqui Modelo Cumbersa modelo Ajuda Cumbersa ajuda Catadorie Cumbersa catadorie Portal Cumbersa portal TimedText TimedText talk Módulo Cumbersa módulo Evento Evento Discussão Alto Trás ls Montes 0 3546 108697 96732 2026-10-25T12:58:02Z ~2026-51381-65 15577 108697 wikitext text/x-wiki <div style="float:right;margin:0 0 1em 1em;font-style:italic;text-align:center;">[[Fexeiro:LocalNUTS3AltoTrasOsMontes.svg|Alto Trás ls Montes]]<br />Lhocalizaçon de l Alto<br />Trás ls Montes</div> '''Alto Trás ls Montes''' (an [[lhéngua pertuesa]] '''Alto Trás-os-Montes''') ye ua subregion statística pertuesa, parte de la [[Region Norte (Pertual)|Region Norte]], debedida antre l [[Çtrito de Bergáncia]] i l [[Çtrito de Bila Rial]]. Lhemita a norte i a lheste cula [[Spanha]] — porbíncias de [[Ourense]] i [[Çamora]] —, la sul cul [[Douro (subregion)|Douro]] i a oeste cul [[Támega]], l [[Abe (subregion)|Abe]] i l [[Cábado (subregion)|Cábado]]. Acupa ua ária total de 8 168 Km², an [[2001]] tenie 223 259 habitantes (stimatiba de [[2005]]: 220 289) i anclui 15 [[cunceilho]]s: :* [[Alfándiga de la Fé]] :* [[Boticas]] :* [[Bergáncia (Pertual)|Bergáncia]] :* [[Chabes (Pertual)|Chabes]] :* [[Macedo de Cabalheiros]] :* [[Miranda de l Douro]] :* [[Mirandela]] :* [[Mogadouro]] :* [[Muntalegre]] :* [[Rieira de Pena]] :* [[Balpaços]] :* [[Bila Flor]] :* [[Bila Pouca de Aguiar]] :* [[Binhais]] :* [[Bumioso]] Ls percipales núcleos ourbanos son las cidades de [[Bergáncia (Pertual)|Bergáncia]], [[Chabes]], [[Mirandela]], [[Macedo de Cabalheiros]], [[Valpaços|Balpaços]] i [[Miranda de l Douro]]. {{Pertual/NUTS}} [[Catadorie:Miranda de l Douro]] 2ip1yhc6tfxc07g2zfyie8ahwfdztmz Cinfães 0 5568 108696 106448 2026-10-25T12:47:01Z ~2026-51381-65 15577 /* Geografie */ 108696 wikitext text/x-wiki {{geocordenadas|41_04_00_N_8_05_00_W_type:adm2nd_region:PT|41º 4' N 8º 5' O}} {{Anfo/Munecípio de Pertual| |munecípio = Cinfanes |eimaige_brason = CNF.png |eimaige_bandeira = Pt-cnf1.png |eimaige_lhocalizaçon = LocalCinfaes.svg |gentílico = Cinfanense |region = [[Region Norte (Pertual)|Norte]] |subregion = [[Támega (sub-region)|Támega]] |çtrito = [[Çtrito de Biseu|Biseu]] |porbíncia = [[Douro Lhitoral]] |ária = 241,71 |populaçon = 20 427<ref name="ine2011" >[http://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_indicadores&indOcorrCod=0005889&contexto=pi&selTab=tab0 INE.pt]</ref> |densidade = 84,51 |data = 2011 |freguesies = 17 |persidente = José Manuel Pereira Pinto |fundaçon = [[1513]] |ourago = [[João Batista|San João Batista]] |feriado = [[24 de Júnio]] |codpostal = 4690 |url_cn = Largo dos Paços do Concelho, 4690-030 Cinfães |url_oufecial = [http://www.cm-cinfaes.pt www.cm-cinfaes.pt] |url_email = [mailto:geral@cm-cinfaes.pt geral@cm-cinfaes.pt],</br>[mailto:turismo@cm-cinfaes.pt turismo@cm-cinfaes.pt] }} '''Cinfanes''' (an [[lhéngua pertuesa|pertués]]: ''Cinfães'') ye ua [[Bila]] [[Pertual|pertuesa]] ne l [[Çtrito de Biseu]], [[region Norte (Pertual)|Region Norte]] i sub-region de l [[Támega]], cun cerca de 3 300 habitantes. Ye sede dun [[cunceilho|Munecípio]] cun 241,71&nbsp;Km² de ária i 20 427 habitantes (2011),<ref name="ine2011" /> subdebidido an 17 [[freguesie]]s. L munecípio ye lhemitado a norte puls munecípios de [[Marco de Canabeses]] i [[Baion (Pertual)|Baion]], a lheste por [[Resende (Pertual)|Resende]], a sul por [[Castro Daire]] i [[Arouca]] i a oeste por [[Castielho de Paiba]]. La sue stória stá lhigada als [[Cabalheiros Templários]],qu'eiqui tenran fortalezas, cumo la [[Torre de la Chana]] ó la [[torre de ls Pintos]]; i tamien la stória de l'anfáncia de El-Rei D. [[Fonso Heinriques]] i sou aio [[Eigas Moniç]]. Ten un amportante patrimonho eidificado, çtacando-se las eigreijas románicas, cumo la [[Eigreija de San Cristóvão de Nueira]]; la [[Eigreija de la Senhora de Cales]] ó Cádiç, antre muitas outras. == Stória == [[Fexeiro:Chegada-romanos 1526.jpg|thumb|220px|La chegada de ls Romanos - Cinfanes]] [[Fexeiro:Vestigios arqueologicos.JPG|thumb|220px|Bruxedos Arqueológicos - Cinfanes]] Cun raízes na pré-stória, l'eibidéncia populacional de '''Cinfanes''' ten por base l período pré-celta de l [[Paleolítico]] (época de la piedra lhascada), cun pobos nómadas d'ourige africana: capsenses i berberes, que se spalhórun pula Ibéria i deixórun bruxedos de balor na ária de l munecípio. Puls seclos IX i VIII a.C., dá-se la purmeira acupaçon [[celta]] de cuja mistura cun pobos assentes, resultan ls [[lhusitanos]] de l'[[eidade de l fierro]], que se çlocan pa las muntanhas la fin de se fixáren an posiçones stratégicas de proteçon a las custantes ambasones. Ye nestas costielhas de l cunceilho qu'inda hoije se ancontran ls einúmaros [[castro]]s seculares d'ourige megalítica. Ne l [[seclo VI a.C.]], cul [[riu Douro]] cumo rota comercial pa l mercado griego, chegan ls [[spánicos]] que, pula bantaige comercial de l riu, debrebe perdírun l território pa ls [[Roma Antiga|romanos]]. Ye nesta fase que crecen ls purmeiros poboados an forma de bilas i cidades, todos anterligados por stradas i puontes mediebales qu'inda hoije se ancontran an bun stado de cunserbaçon ne l cunceilho. Ye ne l'anho de [[409]] d.C., que surge ls nuobos bárbaros, [[suebos]], [[alanos]] i [[bándalos]], i an 456, ampeçan las guerras culs [[besigodos]] que ténen por oubjetibo a tomada de l território Eibérico. Tamien an 711 aparecen alguns bruxedos árabes que solo altórun defeniçones de toponímia – pul que se acradita nun tener habido antresse na tomada de la region. La stória alti-mediebal decumentada reporta-se al [[seclo X]] cumo punto alto de la cronologie de Cinfanes, tenendo cumo eilemiento mais amportante [[Santiago de Pianes]]. Fui nesta poboaçon de lhinhas mediebales caratelísticas que [[D. Fonso Heinriques]] bibeu parte de la sue mocidade, tenendo recebido ua eiducaçon cuidada i stratégica pul sou aio: D. Eigas Moniç. Pula marca de l território na sue bida, Fonso Heinriques acaba por deixar parte de ls sous benes a la [[Heirdade Rial de Tarouquela]] – freguesie de Cinfanes. De ls seguintes puntos amportantes, sublinhan-se las anquiriçones de [[D. Fonso III]] (1258) i [[D. Diniç]] (1288), i l Foral antregue por [[D. Manuel I]] an [[Lhisboua]], an [[1 de Maio]] de [[1513]]. La comarca de Cinfanes fui mais tarde criada por decreto de 24 de Outubre de 1855 culas freguesies de l sou cunceilho i las de [[Sanfines de la Veira]] – anton zaparecido. De las personaiges cinfanenses çtinguidas al lhongo de ls tiempos, la que mais se çtacou na stória nacional fui [[Serpa Pinto]] – natural de [[Tendales]]. Melitar de carreira, fui scolhido para lhiderar ua spediçon científica la [[África]], que tenerie cumo oubjetibo atrabessar l [[Cuntinente Africano]] zde l [[Atlántico]] até al [[Índico]] – que superou cul maior sucesso ouropeu, tenendo sido reconhecido pul sou balor pa la sociadade geográfica i respetibo coincimiento/cartografie de l território até anton por çcubrir. == Geografie == La ária de l cunceilho de Cinfanes ten ua cunfiguraçon trapezoidal cun cerca de 238 Km2, delimitados puls rius [[Riu Douro|Douro]] (la norte), [[Riu Paiba|Paiba]] (la poente) i [[Riu Cabrun|Cabrun]] (la nacente), i la cordilheira de la [[Serra de Montemuro]] delimita to la sue stenson la Sul. Relatibamente a las classeficaçones de [[Ounidades Territoriales Statísticas de Pertual|Ounidade Territorial]], '''Cinfanes''' faç parte de la [[Nomenclatura Quemun de las Ounidades Territoriales Statísticas|NUT]] III de l Támega, adonde ten frunteira culs munecípios de [[Baion]] i [[Marco de Canabeses]] (a norte), [[Resende]] (a lheste), [[Castro Daire]] (a sul), [[Arouca]] (a sudoeste) i [[Castielho de Paiba]] (a oeste). L munecípio de '''Cinfanes''', cun lhemites defenidos pul Decreto de 24 de Outubre de 1855, cumporta 17 freguesies, cun superfices cumprendidas antre ls 5,81 i ls 38,48&nbsp;Km. An tenermos de ária por freguesie berifican-se alguns cuntrastes, sendo desso eisemplo l causo de Nespereira que ten ua ária cerca de siete bezes maior que la freguesie de Spadanedo. === Rede Heidrográfica === [[Fexeiro:IMG bestanca.JPG|thumb|220px|Riu Béstiança - Cinfanes]] L cunceilho de '''Cinfanes''' ye atrabessado por bários cursos d'auga. Benido de la [[serra de la Lhapa]], l [[Riu Paiba]] corre an bal meandrizado. La Este tenemos l [[Riu Cabrun]], cun ourientaçon NWW/SSE, sofrendo un pequeinho zbio para Norte, yá na parte final de l sou bal. Nace nas prossimidades de la [[serra de Montemuro]] i bai zaguar ne l [[riu Douro]], na region de [[Oulibeira de l Douro]]. Quaije perpendicular al [[Riu Douro]] i cun un traçado retilíneo, ourientado segundo l rumo NNW -SSE, corre l [[Riu Béstiança]], l maior riu sclusibamente Cinfanense. Ls cursos d'auga, mercé de l clima húmido que la barreira de cundensaçon de la [[Serra de Montemuro]] les proporciona, ténen auga al lhongo de to l'anho. L fato de ls lheitos de ls rius séren na sue maior parte bastante anclinados cunfire-les un regime torrencial, particularmente na época mais chubiosa, sendo ls sous caudales mais reduzidos ne l berano. Trata-se dua rede heidrográfica densa, cun un traçado rígido, adonde predominan dues direçones (NNE/SSW i NW/SE). Debe-se inda salientar l'aprobeitamiento heidroelétrico d'alguns destes cursos, nomeadamente de l [[Riu Cabrun]] i de l [[Riu Douro]], adonde stá custruída ua de las mais amponentes barraiges de l [[Parque Natural de l Douro Anternacional|Douro anternacional]] - la [[Barraige de l Carrapatelo]]. === Geomorfologie === [[Fexeiro:IMG montemuro.JPG|thumb|220px|Serra de Montemuro - Cinfanes]] Ária muntanhosa i acidentada cun relebo bigoroso i bales perfundos i ancaixados. L grande eilemiento morfológico de la paisaige ye la [[Serra de Montemuro]], de custituiçon eissencialmente granítica. Ls blocos de granito d'einúmaras formas, çtacados de la superfice, pul carambelo i degelo, pula açon macánica de las abundantes augas corrientes i outros agentes erosibos, caraterizan l'aspereza de la paisaige de l topo de la muntanha. Esta serra ten ua cunfiguraçon nitidamente dissimétrica na direçon norte - sul, sugerindo un balançamiento de la muntanha pa l [[Riu Douro|Douro]]. L relebo cuntrastado de l cunceilho ye custituído por bertentes mui anclinadas, topos aplanados i rechanas alcandoradas subre ls bales. Ouserban-se dibersos nibles d'aplanamiento, sendo mais çtacados ls de l lhado ouriental de la serra. Puoden-se mesmo çtinguir defrentes nibles d'aplanamiento: ''Cimeiros'' - a altitudes que rondan ls 1350m. L sou punto mais eilebado queda a 1382m - l [[Talegre]]. Daqui se usufrui ua basta paisaige de straordinária beleza abistando-se las serras de [[Serra de San Macário|San Macário]], [[Serra de l Caramulo|Caramulo]], [[Serra de la Streilha|Streilha]], las cristas de Lheonil, de la Sr.ª de la Lhapa i de l Pisco. ''Antermédios'' - custituídos por patamares lhocalizados a 900-1000m d'altitude. ''Anferiores'' - a 500-600n d'altitude, formados por rechanas qu'aparecen na borda de l riu Cabrun i al lhongo de l bal de l riu Béstiança. La bertente norte de la [[Serra de Montemuro]] ten un declibe de l'orde de ls 6 a 7% antes d'atingir l bal de l Douro, cujas bertentes se ampeçan por buolta de ls 500m. La bertente sul ye mais egre, primando quaije pula auséncia de patamares, antre l cimo i l bal de l Paiba. L declibe atinge balores médios na orde de ls 18%.<ref>(A. Brum Ferreira, 1978)</ref> === Heipsometrie === [[Fexeiro:Porto Antigo.jpg|thumb|220px|Riu Douro (Porto Antigo) - Cinfanes]] L cunceilho de '''Cinfanes''' ye ua ária serrana. Ls sous dous grandes traços morfológicos son l bolumoso maciço muntanhoso que cumpone la [[Serra de Montemuro]], cujo cume atinge ls 1382 metros i l bal de l [[Riu Douro|Douro]] que lhemita l cunceilho la norte. Çpuostos de Oeste para Este lhocalizan-se inda ls bales de l [[Riu Paiba|Paiba]], de l rieiro de Pianes, de l rieiro de Sampaio, de l [[Riu Béstiança|Béstiança]] i de l [[Riu Cabrun|Cabrun]]. L [[Riu Douro]] corre de Este para Oeste nun bal amplo i de bertentes mui anclinadas an que l znible puode atingir ls 600m. La Este abre-se l bal de l [[Riu Paiba]], cun ua direçon NW/SE, anfletindo para ua direçon N/S antes de zaguar ne l [[Riu Douro]]. Trata-se dun bal amplo an forma de fondo de barco, cun bertentes que çcen als poucos de 600 a 300-350 metros d'altitude, cujo traçado meandrizado i l fuorte declibe lhongitudinal cunfíren grande belocidade a la circulaçon de las augas de l Paiba.,<ref>A. Brum Ferreira, 1978</ref> Ls bales de [[Santiago de Pianes]] i l de [[San Cristóvão de Nueira]], drenados puls rieiros de Pianes i de Sampaio, respetibamente, son pronunciados, pouco ancaixados, secionando las eilebaçones alinhadas de NE/SW, de topo aplanado i alongados lhongitudinalmente (Castro Daire, 721m i Gia, 800m) . Cun ua direçon NNE/SSW, corre l [[Riu Béstiança]]. L sou bal apertado, retilíneo i perfundo, apersenta znibles 300-400n, cun ua stenson de cerca de 15&nbsp;Km. Paralelamente l'este bal, surge l bal de l [[Riu Cabrun|Cabrun]] cun ua ourientaçon semelhante a la de l [[Riu Béstiança|Béstiança]]. Ouserba-se un cuntreste antre árias ribeirinhas junto al [[Riu Douro|Douro]] i al [[Riu Paiba|Paiba]] adonde predominan ls fondos de ls bales cun menos de 50 metros i l'anterior de l cunceilho cun árias serranas arriba de ls 1000 metros. Nota-se un scalonamiento de las eilebaçones a la medida que se camina para SE, cun oumiento d'altitude, culminando na parte mais alta de la Serra de Montemuro. Las dues grandes tendéncias que l relebo apersenta son, l progressibo oumiento de l'altitude de las bordas de l [[Riu Douro|Douro]] pa l'anterior i l scalonamiento de las eilebaçones, sensibelmente de W para I. La fuorte anclinaçon zde la serra até al riu, i ls afluentes qu'ende fúrun marcando ls sous cursos, detreminan un eilebado númaro de costielhas i bales que cundicionan la lhaboura zde l tiempo de ls [[Romanos]]. Cun tierras de grande stenson para regadio i pastoreio, las parcelas son, giralmente, debedidas por lhombadas de sequeiro i porçones pedregosas. === Clima === Debido a l'eilebada bariaçon d'altitude, l cunceilho de Cinfanes apersenta fuortes cuntrastes térmicos i plubiométricos antre l [[Riu Douro|bal de l Douro]] i l topo de la [[Serra de Montemuro]]. L clima de la borda squierda de l bal de l [[Riu Douro]] ye, an giral, temperado: barie custantemente antre 0°C. ne l lhemite de l Ambierno i 30°C. ne l Berano, sendo moderado nas staçones antercalares de Outonho i Primabera. La cadeia muntanhosa de l Montemuro, cun rigorosos Ambiernos de temperaturas negatibas, apunta ua média anual de 12,5°C. cun bentos moderados an todas las staçones. Pula cantidade d'auga absorbida durante l Ambierno i épocas de chuba, l clima ye giralmente húmido. == Demografie == La populaçon de l Munecípio de Cinfanes ten benido a decrecer cuntinamente zde la segunda metade de l seclo XX, zeignadamente, a partir de la década de 1950 (cun cerca de 35400 habitantes), fato que puode ser splicado puls mobimientos migratórios que se fúrun berificando ne ls períodos d'amplementaçon democrática i lhiberalizaçon de ls mercados. De ls eilemientos mais seneficatibos de la segunda metade de l seclo (cun perdas na orde de ls 9700) subtrai-se la década de 1990 cun decréscimo de cerca de 3700 habitantes. Ne l ámbito de la çtribuiçon spacial, ó seia, la densidade relatiba de ls habitantes de detreminada superfice, l Munecípio de Cinfanes apersenta ua çtribuiçon heiterogénea cun tendéncia de cuncentraçon an focos habitacionales rurales i ourbanos, cun mais atratibos a la fixaçon. Cun cerca de 90,4 habitantes por Km² (2002), l Munecípio de Cinfanes ten ua baixa [[densidade populacional]] - apuntando un território cun eilebado potencial natural de cariç turtístico. {| {{prettytable1|center}} ! colspan="10" | Populaçon de l cunceilho de Cinfanes (1801 – 2011) |- bgcolor="#C0C0C0" | align="center" | [[1801]] | align="center" | [[1849]] | align="center" | [[1900]] | align="center" | [[1930]] | align="center" | [[1960]] | align="center" | [[1981]] | align="center" | [[1991]] | align="center" | [[2001]] | align="center" | [[2011]] |- | align="center" | 2 687 | align="center" | 7 125 | align="center" | 25 631 | align="center" | 30 080 | align="center" | 29 757 | align="center" | 25 619 | align="center" | 23 489 | align="center" | 22 424 | align="center" | 20 427 |} == Freguesies == Las freguesies de Cinfanes son las seguintes: * [[Alhones]] * [[Vustelo (Cinfanes)|Bustelo]] * [[Cinfanes (freguesie)|Cinfanes]] * [[Spadanedo (Cinfanes)|Spadanedo]] * [[Ferreiros de Tendales]] * [[Fornelos (Cinfanes)|Fornelos]] * [[Gralheira]] * [[Moimenta (Cinfanes)|Moimenta]] * [[Nespereira (Cinfanes)|Nespereira]] * [[Oulibeira de l Douro (Cinfanes)|Oulibeira de l Douro]] * [[Ramires]] * [[Santiago de Pianes]] * [[San Cristóvão de Nueira]] * [[Souselo]] * [[Tarouquela]] * [[Tendales]] * [[Trabanca (Cinfanes)|Trabanca]] == Eiquenomie == [[Fexeiro:Percursos pedrestres valverde.jpg|thumb|160px|Béstiança - Cinfanes]] L Munecípio de Cinfanes, cun ourige rural i artesanal, stá lhoinge dua cadeia de balor pordutibo, apersentando baixos balores de mano-de-obra çponible pa la porduçon de benes i serbícios que potencien l circuito eiquenómico. Desta, solo cerca de 42% de la populaçon susiste cun rendimientos ouriundos de l sou trabalho sendo que ls restantes son dependentes de rendimientos sociales i reformas/pensones. Inda assi, pula atidon pa l foco secundairo, l Munecípio tenie, an 2003, cerca de 1500 ampresas an lhaboraçon atiba cun bantaige pa las bocaçones de comércio a retalho (623), custruçon cebil (308), andústria de trasformaçon (128) i houtelarie/restouraçon (114).</br> Cumo fator crítico de sucesso salienta-se a agro-pecuária cula raça arouquesa. Recentemente, surge l segmiento [[Turismo|turístico]] cumo ouportunidade de negócio, zeignadamente al nible de la [[gastronomie de pertual|gastronomie i binos]], [[ecoturismo|turismo de natureza]] ([[Serra de Montemuro]] i [[riu Béstiança|Bal de l Béstiança]]) i [[turismo náutico]] ([[riu Douro]]), tenendo por base la criaçon de meios cumplementares de restouraçon i alojamiento, i ampresas de zambolbimiento d'atebidades/çportos. == Anformaçon Turística == [[Fexeiro:Mapa Cinfães.png|thumb|220px|Mapa Turístico - Cinfanes]] '''Cinfanes''' ye de fundaçon multissecular tenendo l purmeiro [[Carta de Foral|Foral]] cuncedido por [[Manuel I de Pertual|D. Manuel I]], datado de 1 de Maio de 1513. Cumpuosto por ua parte serrana i outra ribeirinha, este cunceilho espraia-se pula bertente norte de l dorso de l Montemuro. La [[Serra de Montemuro]] i l bal de l [[Riu Douro]] son dous eixes morfológicos detreminantes, que cunfíren l'este cunceilho caratelísticas paisagísticas d'inigualable beleza i dibersidade. La [[Serra de Montemuro]] proporciona l'acolhimiento único de las aldés culturales i tipicamente serranas, cumo ye l causo de '''Bal de Papas''', '''Bustelo de la Lhage''', '''Abeloso''' i '''Gralheira''' (antre outras). L Pico de l Talegre - eilebaçon rochosa cun marco geodésico, assume-se cumo l punto mais alto de l cunceilho que, cun 1382n, se rebiste de paisaiges naturales únicas. Ne l [[Ambierno]], la chuba abre caminos serra ambaixo, formando cascatas i lhagos que, quando la temperatura ye negatiba, se tornan speilhos de carambelo. La niebe ye tamien un punto fuorte que trasforma la paisaige, que sofre assi mutaçones durante las quatro staçones de l'anho. L bal de l [[Riu Béstiança|Béstiança]], qu'acumpanha l Riu cul mesmo nome, sala genuenidade que se rebela nua cunserbaçon purfeita de patrimonho natural, biodibersidade, ruralidade i etnografie einalterados pul tiempo. Ls socalcos de pasto i cultura agrícola habilmente molados antre la paisaige, ls moínhos d'auga ampedrados, las puontes an madeira lhocal i las casas de piedra cun madeira subreposta, son eisemplares únicos de l'arquitetura popular i tradecional de '''Cinfanes'''. Neste Bal, repleto de cachones i paisaiges d'inigualable beleza, eisiste tamien ua eilebada cantidade de bruxedos mediebales i calçadas pré-romanas que delimitan las rotas i troços pedestres cun bocaçon natural. Para alhá de la caça i pesca cumo atebidades de lhazer i acupaçon de l ócio, '''Cinfanes''' ouferece inda fantásticas cundiçones para prática náutica de recreio i cumpetiçon, subretodo pula purfeita çposiçon de la Albufeira de l [[Barraige de l Carrapatelo|Carrapatelo]] i respetibos puntos d'acostaige i amarraçon: Porto Antigo i Scamaran. Por todo l que le stá associado, '''Cinfanes''' ye, cumo diç l poeta, "l'amena region adonde an fabores ls Diuses se smírun…". (João Saraiba). == Lhocales de Antrisse / Monumientos == === Museu Serpa Pinto === [[Fexeiro:LogoII museu.png|thumb|150px|Museu Serpa Pinto]] Situado nua de las zonas mais antigas de la Bila, na ambolbente al jardin cul nome de l'eilustre splorador cinfanense, fui einougurado a 20 de Abril de 2000 i ten cuntribuído para ua nuoba dinámica cultural. L'eidifício adonde funciona atualmente l "Museu [[Alexandre de Serpa Pinto|Serpa Pinto]]" - habitaçon purmária de l própio splorador, nun tubo ua custruçon de raiç que permitisse eilaborar struturas de cariç museológico. Cumo tal, l spácio fui redificado i reorganizado de modo a ser possible criar un museu de cunserbaçon, promoçon i pesquisa, drento de las dimensones yá eisistentes. De las sposiçones patentes, l bejitante puode apreciar algun de l mais amportante spólio que pertenceu al antrépido splorador cinfanense - [[Alexandre de Serpa Pinto|Serpa Pinto]], cumo eisemplares de las purmeiras eidiçones de ls sous lhibros {{ebook|20508}}, telegramas, oubjetos pessonales i profissionales, reproduçones de ls uniformes, etc.; l'acerbo arqueológico resultante de scabaçones i ambestigaçones rializadas an alguas freguesies de l cunceilho i respeitantes a bestigios de la época de la spanson de l [[Ampério Romano]]; i l lhegado ouriental gentilmente cedido pul casal cinfanense: Marie Amélia i Isidro Teixeira.<br /> Para alhá destas, funciona ne l Museu [[Alexandre de Serpa Pinto|Serpa Pinto]], temporariamente, l '''Puosto de Turismo''', para promoçon i qualquiera tipo d'anformaçon, bien cumo la Lhoija de [[Artesanato]] lhocal ourientada pa l turista i/ó bejitante. === Eigreija Románica de Scamaran === [[Fexeiro:IMG escamarao.JPG|thumb|220px|Eigreija de Scamaran, Souselo - Cinfanes]] La Eigreija de Nuossa Senhora de la Natebidade an Scamaran queda na Freguesie de [[Souselo (Cinfanes)|Souselo]], que fura ne ls tiempos de la época mediebal un de ls mais amportantes Coutos de la region. La Eigreija, de stilo [[Arte románica|Románico]] i cumpletamente ampedrada, fui eidificada ne l lhocal adonde eisistiu un cumbento de ls Cónegos Regtrantes de Santo Agostico, fundado por buolta de 1150. Custruída na forma de l seclo XII, ten ua planta lhongitudinal, cumpuosta pula justaposiçon de ls retángulos de la [[Nabe (arquitetura)|nabe]] i de la capielha-mor. Ten belumes articulados i çposiçon horizontal de las massas, sendo las coberturas defrenciadas de telhados dua i dues augas. La Fachada percipal ten un portal d'acesso d'arco apuntado cun arquiboltas decoradas cun flores stelizadas i sferas, apoiadas an ampostas, fresta central, mísulas i arco a pleno centro bazado portante de campana. Ne l lhado norte de l'eigreija eisiste un ambassamiento para nibelamiento de l piso, dues frestas, ua cachorrada i [[cornija]]. An praino mais recuado, l cuorpo de la [[Nabe (arquitetura)|nabe]], cumpuosto por rosácea i de recorte angular que a mesmo nible de la cachorrada lhateral lhemita l recorte de la fachada percipal. Ne l lhado Sul, l portal d'arco ye apuntado i assente an ampostas, mísulas, cachorrada i cornija, stando l cuorpo de la capielha-mor tamien an praino mais recuado cumpuosto por fresta, cachorrada i [[cornija]].<ref name="monumientos.pt">Direçon Giral de ls Eidifícios i Monumientos Nacionales (http://www.monumentos.pt)</ref> === Eigreija Románica de Tarouquela === [[Fexeiro:IMG tarouquela.JPG|thumb|220px|Eigreija de Tarouquela - Cinfanes]] La La [[Eigreija de Tarouquela]], de stilo [[Arte románica|Románico]] i cumpletamente ampedrada ten ourige ne ls seclos XII i XIII, mas tamien se puode anserir ne l seclo XVII, por tener sido modificada i remodelada durante esse período. La Eigreija apersenta ua planta lhongitudinal cumpuosta i eirregular de belumes articulados – nabe única, [[campanairo|torre sineira]], capielha-mor i capielha adossada al lhado squerdo de la capielha-mor. La fachada percipal ten un pórtico d'arco apuntado, seis colunelos cun capitéis ansculpidos i trés arquiboltas. Nas lhaterales, l'eigreija ten a torre sineira ciega i [[campanairo]] cun arco a pleno centro, cun remate an [[cornija]], pinaclos i cobertura an pirámide coronada por bola i cruç metálica. L cuorpo de la capielha-mor ten un friso decorado, dues fenestraçones d'arco apuntado, cachorros portantes de la cornija, i un eisistindo oclo polilobado ne l cuorpo de la capielha lhateral. L lhado sul ye marcado pul cuorpo de la [[campanairo|torre sineira]] i scadarie d'acesso. L pórtico lhateral ten arco apuntado i tímpano, un friso i dues fenestraçones d'arco apuntado sendo la cornija suportada por ua cachorrada. La fruntarie nace de l cuntraforte de l cruzeiro sendo rasgada por ua puorta ogibal de tuoros i meias canhas nas arquiboltas anternas. Ls modilhones de la [[cornija]] son decorados cun motibos, fito i zomórficos.<ref name="monumientos.pt"/> === Eigreija de S. Cristóvão de Nueira === [[Fexeiro:Igreja Scristovao.JPG|thumb|220px|Eigreija de San Cristóvão - Cinfanes]] La Eigreija, tardo-románica ye mencionada nas mimórias paroquiales de 1748, nada d'ampírico se conhecendo an data anterior. Cun traça de raiç i ouriges mediebales, este [[templo]] fui reformado ne ls períodos maneirista i barroco. Ye cumpuosto por [[Nabe (arquitetura)|nabe]] única cun coro alto i capielha-mor, mais baixa i streita, i ten ua torre cun pinaclos i coruchéu. A la buona maneira mediebal, apersenta muros spessos i poucas abierturas de luç, portales i arcos apuntados assentes an ampostas salientes cun arquiboltas ornadas por sfera i cachorradas, i modilhones de decoraçon antropomórfica i zomórfica. Ne l'anterior de la cabeceira hai bruxedos dua custruçon anterior, zaparecida cula redificaçon de la capielha-mor ne l [[seclo XVIII]], i ne l muro de l'alçado norte stá ambutido un friso de decoraçon geométrica - possiblemente de l'eigreija primitiba que le dou ourige. Ne l sterior, junto al portal sul, stá un cruzeiro. Ne l'anterior, puode admirar-se tetos de caixotones de madeira cun cenas hagiográficas i altares de talha dourada de ls stilos nacionales i rococó. == Lhocales de Antrisse / Paisaiges Naturales == === Riu Béstiança === [[Fexeiro:Rio Bestança.JPG|thumb|220px|Riu Béstiança - Cinfanes]] L L [[Riu Béstiança]] ye un de ls maiores eisemplos naturales de las nuossas geraçones. Cumo eilemiento puro i sin qualquiera açon houmana que l'altare, associa plenamente las sues caratelísticas naturales als momientos marcantes de la fruiçon de l'home, menimizados la rotas de trasumáncia de l ganado i aprobeitamiento de la fuorça motriç de l'auga para farinhas i furmientos. La bacie heidrográfica stá repersentada nas cartas 136 i 146 de ls Serbícios Cartográficos de l Eisército,<ref>{{Citation |title=Anstituto Geográfico de l Eisército |url=http://www.igeoe.pt/ |accessdate=2021-02-27 |archivedate=2013-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131107004414/http://www.igeoe.pt/ }}</ref> enquadrada, na sue totalidade, na ária admenistratiba de l Munecípio de '''Cinfanes'''. Nace nas Puortas de l Montemuro, a ua cota de 1229 metros d'altitude i corre por costielhas i socalcos durante ua çtáncia de cerca de 13,5&nbsp;Km até zaguar ne ls 100 metros an [[Porto Antigo]], cumo afluente de l [[Riu Douro]]. L'abundáncia d'augas de ls cursos afluentes, propiciada pul sustrato granítico de to l bal, anprime ua tonalidade berde natural a todas las bordas, habilmente moldadas an socalcos de pasto que trasmiten ua riqueza paisagística d'einorme balor i potencial atratibo. Ye por to la potencialidade i riqueza de l bal, que l curso de l [[Riu Béstiança]] ye repleto de bruxedos d'acupaçon de ls pobos mediebales i pré-mediebales que, sin qualquiera prejuízo pa l'eilemiento berde i natural qu'agora predomina, eiqui se anstalórun durante muitos anhos. == Lhocales de Antrisse / Sítios Arqueológicos == === Castro de las Corona === [[Fexeiro:Castro das coroas.jpg|thumb|220px|Castro de las Corona - Cinfanes]] L L [[Castro de las Corona]] fui un poboado fortificado cuja acupaçon puode remontar a la [[Eidade de l Bronze]]. Cumo aliás era caratelística la sue amplantaçon an puntos altos i stratégicos, fui eidificado nun outeiro sobranceiro a la borda dreita de l [[Riu Béstiança]]. Antensamente romanizado durante l [[seclo I]] D.C., cunserba inda un cunjunto de torreones i las quatro lhinhas de muralha, sendo que la segunda i la terceira son an apareilho poligonal. La staçon arqueológica abrange ua ária de relatiba amplitude, cun cerca de seis heitares i ne l prímetro de l spácio, repleto d'eilemientos mediebales, ancontran-se inda alguas graburas rupestres, un forno cerámico i dues furnas abiertas nas peinhas. Ne l spácio antra-muros, ó seia, drento de las muralhas anternas, zambolbírun-se las árias habitacionales i quotidianas. Ye eiqui, ne l centro de l'eidificaçon, que se ancontran inda alguns eilemientos anfra-struturales de cunfiguraçon retangular simples i de reduzidas dimensones que serien nun mais que pequeinhos abrigos para antempéries. === Muralha de las Puortas de l Montemuro === [[Fexeiro:Portas montemuro.png|thumb|220px|Muralha de las Puortas - Cinfanes]] Na zona de cumeada de la [[Serra de Montemuro]] adonde nace l [[Riu Véstiança]], junto al lhocal chamado pulas bárias geraçones de "Puortas", apersenta-se ua gigantesca i stranha muralha ampedrada cun ua acupaçon de cerca de cinco heitares por antre las peinhas de la muntanha, cun bárias eidificaçones çpersas. Mui se ten dezido subre esta custruçon i outras similares que sugen nas eimediaçones, mas çconhece-se cun rigor la funçon i cronologie de l spácio i ambolbente, restando las bárias teories que tentan justeficar la sue eisisténcia. Antre eilhas, diç-se que l spácio - associado a la trasumáncia de l ganado por calçada de piedra que passa nas eimediaçones, serbirie para proteçon de l ganado ne l surgimiento d'ataques salbaiges, ambasones houmanas ó d'antempéries amprebistas. Outra de las heipóteses apunta para ua marca de território a funcionar cumo portaige ó alfándiga antre dous spácios dibergentes. A la parte las teories, nun fúrun, até a la data i an pequeinhas anterbençones d'eimergéncia, ancontrados bestigios arqueológicos na ária, nin se conhecen qualesquiera registos destas struturas. == Eibentos == === S. João === [[Fexeiro:SJoao - Marchas.png|thumb|150px|S. João - Cinfanes]] [[Fexeiro:SJoao - P. Abrunhosa.png|thumb|150px|S. João - Cinfanes]] La Cámara Municipal de [[Cinfanes]] assume, anualmente i cun to l'honra, l'ourganizaçon de las fiestas de l Cunceilho an honra de l padroeiro [[S. João]]. Durante ls dies qu'anteceden, l'outarquia prepara un porgrama culturalmente arrojado i cula persença de bários de ls melhores artistas nacionales, que, durante quatro dies, anchen la Bila culs miles d'habitantes, bejitantes i turistas que se çlocan pula fuorte atraçon de l'eibento. Ls festeijos, que son yá ua refréncia na region, ténen l punto alto na nuite de 22 para 23 de Júnio, cul tradecional çfile de las marchas populares que cunta, normalmente, cula participaçon de cinco freguesies de l Cunceilho, scolhidas aleatóriamente durante ls anhos que ban correndo. Cada ua deilhas, ancorpora ua qualquiera temática a la sue scolha, çfilando ua coreografie pa ls habundantes spetadores. A l'animaçon cultural de renome, junta-se las açones tradecionalmente subjugadas al S. João, cumo ls festeijos relegiosos i procisson an honra de l padroeiro, la cascata Sanjoanina, la lhargada de balones, l'efusibo spetaclo pirotécnico, i ls tradecionales grelhados de chicha i peixe, que tan bien animan las rues de la Bila. Las chegadas de publico sterno son cada beç mais un fator an crecimiento, l que reforça l'eideia d'aposta cunjunta nua açon de fuorte poder atratibo pula mostra de las tradiçones i raízes que melhor ne ls caraterizan. === Feira de Artesanato, Gastronomie i Bino Berde === [[Fexeiro:FAGVV - Artesanato.png|thumb|150px|FAGBB - Cinfanes]] [[Fexeiro:FAGVV - Ana Moura.png|thumb|150px|FAGBB - Cinfanes]] Las bertentes que mais se çtacan i que mais anriquecen l carton de bejita de [[Cinfanes]] son, sin dúbeda, l'artesanato i la gastronomie regional. Na gastronomie, l chibo assado ne l forno de lhenha, ls torresmos, l'arroç de lhampreia i la posta arouquesa, son alguas de las einúmaras oufertas que se regan cul famoso bino berde de Cinfanes. Yá na doçarie tradecional, ye oubrigatório probar ls doces de manteiga (matulos), a caldo seca, ls formigos, i las falachas de castanha pilada. Ne l'artesanato, çtaque pa la cestarie, ls correiros i tamancos an cabedal ó madeira, i refréncia tamien pa la lhatoarie, la tecelaige i la chapelarie, antre outros de semelhante balor. Todo esto puode ser apreciado i aprobeitado al lhongo de l'anho, specialmente ne l Berano, aquando de la ''Feira de Artesanato, Gastronomie i Bino Berde''. Un eibento gastronómico i de mostra artesanal, cun anfindables baléncias de restouraçon i animaçon, i adonde qualquiera grupo ó família puode spurmentar ls mais dibersos pratos lhocales – a cargo de trés restourantes d'eiceléncia, i degustar l bino berde de la region - pula ourientaçon de nuobe perdutores lhocales. == Geminaçones == L cunceilho de Cinfanes ye geminado cula seguinte cidade:<ref>{{Citation |title=Archive copy |url=http://www.anmp.pt/anmp/pro/mun1/gem101l0.php?cod_ent=M4690 |accessdate=2012-12-12 |archivedate=2015-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923172403/http://www.anmp.pt/anmp/pro/mun1/gem101l0.php?cod_ent=M4690 }}</ref> * {{flagicon|Cape Berde}} '''[[San Filipe (cunceilho de Cabo Berde)| San Filipe]]''', [[Ilha de l Fuogo]], [[Cabo Berde]] == {{Lhigaçones sternas}} == {{commonscat|Cinfães}} * [http://www.cm-cinfaes.pt/ Munecípio de Cinfanes] * [http://www.avesdeportugal.info/sitmontemuro.html Ouserbaçon d'abes na serra de Montemuro] {{Refréncias}} {{CunceilhosBiseu}} [[Catadorie:Cinfanes| ]] [[Catadorie:Bilas de l çtrito de Biseu]] [[Catadorie:Cunceilhos de l Támega (sub-region)]] [[Catadorie:Possessones Templárias]] tpx3yl46a94j8dmtkfuan4pdv9jhlxm Tricloroetileno 0 7199 108698 102548 2026-10-25T13:47:55Z ~2026-51381-65 15577 /* Modelo:Links */ 108698 wikitext text/x-wiki {{anfo/Química | EimageFileL1=Trichloroethene-skeletal.png | EimageSizeL1=120px | EimageFileR1=Trichloroethylene-3D-bdW.png | EimageSizeR1=120px | IUPACName= Tricloroeteno; Tricloroetileno | OtherNames = 1,1,2-Tricloroeteno, 1,1-Dicloro-2-Cloroetileno, 1-Cloro-2,2-Dicloroetileno, Acetileno Tricloreto, TCE, Tretileno, Tricleno, Tri, Trimar, Trileno | Setion1 = {{Anfo/Química/Eidantifiers | CASNo = 79-01-6 | PubChen = | SMILES = | Abbrebiationes = TCE | EINECS = 201-167-4 | SMILES = ClC=C(Cl)Cl | InChI = 1/C2HCl3/c3-1-2(4)5/h1H | RTECS = KX4550000 | MeSHName = | ChEBI = | KEGG = | ATCCode = }} | Setion2 = {{Chembox Properties | C = 2 | H = 1 | Cl = 3 <!-- | Formula = C<sub>2</sub>HCl<sub>3</sub> --> | MolarMass = 131.4 g/mol | Appearance = Líquido ancolor | Density = 1.46 g / cn<sup>3</sup> (líquido) at 20°C | MeltingPt = 84,8 °C | BoelingPt = 86,7 °C | Solubelity = 1280 mg/L'a 25°C | Melting_notes = | Boeling_notes = | SolubleOther = [[dietil éter|éter]], [[etanol]], [[clorofórmio]] | Kow = 2,42 | Presson de Oupor = 69 mn Hg a a 25°C | Solbent = | pKa = | pKb = | EisoeletricPt = | LambdaMax = | Absorbance = | SpecRotation = | RefratIndex = 1.4777 a 19.8°C | Biscosity = | Dipole = }} | Setion3 = {{Chembox Hazards | SternalMSDS = [http://www.jtbaker .com/msds/anglishhtml/t4940.htn Mallinckrodt Baker] | MainHazards = Nocibo se angerido ó inalado. | FlashPt = | Outoignition = 420°C | NFPA-H = 2 | NFPA-F = 1 | NFPA-R = | NFPA-L = }} | Setion8 = {{Chembox Related | OtherAnions = | OtherCationes = | Funtion = [[haleto de benilo]] | OtherFuntn = [[cloreto de benilo]] | OtherCpds = [[Percloroetileno]]<br />[[clorofórmio]]<br />[[1,1,1-Tricloroetano]]<br />[[1,1,2-Tricloroetano]] }} }} '''Tricloroetileno''' (tamien chamado de '''tricloreteno'''), '''TCE''', ye ua sustáncia cuja [[fórmula química]] ye (C<sub>2</sub>HCl<sub>3</sub>). Sue aparéncia ye la dun líquido claro nun anflamable, cun oulor adocicado i eirritante. L Tricoloroetileno ye tamien coincido puls nomes de '''Tri''', '''Triclor''' i '''Tricki''' Ye un [[heidrocarboneto]] [[haleto|clorado]] quemumente ousado cumo un [[solbente]] andustrial i percipalmente pa l zamgorduramiento de peças metálicas, inda que tamien cumo angrediente an adesibos, líquidos, líquidos para remoçon de pinturas i para corretores de scrita ("papel líquido") i remobedores de manchas. Fui ousado cumo [[analgésico]] bolátil, admenistrado atrabeç d'inalaçon an [[Oustetrícia]]. ==Stória== Ambentado pula [[Amperial Chemical Andustries|ICI]] na [[Grana-Bretanha]]. L sou zambolbimiento fui saudado cumo ua reboluçon al nible de la [[anestesiologie]], pus ouriginalmente pensaba-se que tenria menos [[Heipatotoxicidade]] que l [[Clorofórmio]] i sin la pungéncia i anflamabelidade de l [[Éter]]. Inda assi cedo se çcubriu que l TCE possuía bárias armadilhas. Estas ancluían la promoçon de [[arritmia cardiaca|arritmias cardíacas]], baixa bolatelidade para ua anduçon anestésica rápida, reaçones cun [[Cal sodada]] que se outeliza ne ls sistemas de catura i absorçon de [[dióxido de carbono]] que causában çfunçones neurológicas prolongadas i tamien [[Heipatotoxicidade]] tal cumo na outelizaçon de [[Clorofórmio]] L'antroduçon de l [[Halotano]] an [[1956]] bieno diminuir drasticamente l'outelizaçon de l TCE cumo anestésico. Inda assi cuntinou a ser ousado cumo analgésico d'inalaçon outo-admenistrado an partos. A toxicidade fetal i preocupaçones cul potencial carcinogénico de l TCE liebórun al sou abandono ne ls anhos 80 de seclo XX. Debido a las sues preocupaçones cula sue toxicidade, l'outelizaçon de l TCE na andústria alimentar i farmacéutica fui sendo banido zde ls anhos 70 de l seclo XX. La legislaçon oubrigou a la sue sustituiçon an muitos porcessos na [[Ouropa]] al classefica-lo cumo sustáncia cancerígena cula frase de risco [[Aneixo:Lista de frases de risco|R45]] – Puode causar cáncaro. Recentemente fui anunciado pula [[Agéncia de Proteçon Ambiental de ls Stados Ounidos|EPA]] la cuncluson ua abaluaçon final de salude subre l TCE, tenendo publicado nuobos balores de toxicidade. Nesta abaluaçon cuncluiu que […]''There are seberal lines of supporting eibidence fur TCE carcinogenicity in houmanes. First, TCE anduces multiple types of cancer in rodents giben TCE by gabage and anhalation, ancluding cancers in the same target tissues eidantified in the eipidemiologic studies – kidney, liber, and lymphoid tissues. Second, toxicokinetic data andicate that TCE absortion, çtribution, metabolisn, and scretion are qualitatibely similar in houmanes and rodents. Finally, there is sufficient weight of eibidence to cunclude that la mutagenic mode of ation is ouperatibe fur TCE-anduced kidney tumors, and this mode of ation is clearly relebant to houmanes. Modes of ation habe not ben stablished fur other TCE-anduced cancers in rodents, and ne l mechanistic data andicate that any hypothesized key eibents are biologically precluded in houmanes.''[…] <ref>{{citar web |url= http://www.eipa.gob/iris/sust/0199.htn |ligaçon inatiba= |títalo= IRIS Toxicological Rebiew of Trichloroethylene (TCE) (Final Report) |acessodata= |acessomesdie= |acessoano= |outor= EPA|ultimo= |purmeiro= |outorlink= |coautores= |data= 28 de Setenbro 2011|anho= |mes= |formato= |obra= |publicado= |páiginas= |léngua= en |léngua2= |léngua3= |lang= |arquibourl= |arquibodata= |citaçon= |notas= }}</ref> ==Porduçon== Antes de ls anhos 70 de l seclo XX, la maiorie de l TCE era porduzido nun porcesso cun dous passos a partir de l [[Acetileno]]. <br> L purmeiro passo cunsistia an tratar l [[Acetileno]] cun [[Cloro]] usando, cumo [[catalisador]] l [[Cloreto de fierro (III)|Cloreto de Fierro]] a 90˚C, d'acuordo cula seguinte eiquaçon química :[[Acetileno|HC≡CH]] + 2[[Cloro|Cl<sub>2</sub>]] → [[1,1,2,2-Tetracloroetano|Cl<sub>2</sub>CHCHCl<sub>2</sub>]] L segundo passo cunsistia na zeidroclorinaçon de l [[1,1,2,2-Tetracloroetano]] pa l'oubtençon de l Tricloroetileno. Este passo podie ser alcançado tanto por ua reaçon cul [[Hidróxido de cálcio]] an meio aquoso :2 Cl<sub>2</sub>CHCHCl<sub>2</sub> + [[Hidróxido de cálcio|Ca(OH)<sub>2</sub>]] → 2 ClCH=CCl<sub>2</sub> + [[Cloreto de cálcio|CaCl<sub>2</sub>]] + 2 H<sub>2</sub>L Ó nua reaçon an [[Fase d'oupor]] a 300-500 ˚C usando cumo [[catalisador]] ó l [[Cloreto de bário]] ó l [[Cloreto de cálcio]]. :Cl<sub>2</sub>CHCHCl<sub>2</sub> → ClCH=CCl<sub>2</sub> + [[Ácido clorídrico|HCl]] Hoije an die, inda assi, l TCE ye porducido a partir de l [[Etileno]]. La reaçon ampeça cula Clorinaçon de l [[Etileno]] usando l [[Cloreto de fierro (III)|Cloreto de Fierro]] cumo catalisador para porduzir [[1,2-Dicloroetano]]. :[[Etileno|CH<sub>2</sub>=CH<sub>2</sub>]] + Cl<sub>2</sub> → [[1,2-Dicloroetano|ClCH<sub>2</sub>CH<sub>2</sub>Cl]] Quando calecido a 400 ˚C cun [[Cloro]], l [[1,2-Dicloroetano]] ye cumbertido an Tricloroetileno :[[1,2-Dicloroetano|ClCH<sub>2</sub>CH<sub>2</sub>Cl]] + 2 Cl<sub>2</sub> → ClCH=CCl<sub>2</sub> + 3 HCl Esta reaçon puode ser catalisada cun ua bariadade de sustáncias. La mais ousada ye ua mistura de [[Cloreto de potássio]] i [[Cloreto d'alumínio]]. Inda assi, bárias formas de [[Carbono]] poroso puoden ser ousadas. Esta reaçon porduç [[Tetracloroetileno]] cumo subproduto i dependendo de la cantidade de [[Cloro]] que ye alimentado a la reaçon, l [[Tetracloroetileno]] puode ser l perduto mais porduzido. Normalmente ye porduzida ua mistura de ls dous cumpuostos, ls quales son depuis apartados por [[çtilaçon]]. ==Outelizaçones== L TCE ye un [[solbente]] eficaç para ua bariadade de [[Química ourgánica|materiales ourgánicos]]. Quando ampeçou a ser porduzido an massa, ne ls anhos 20 de l seclo XX, la maior outelizaçon de l TCE era na straçon de [[Ólio begetal|ólios begetales]] de plantas cumo l [[coco]], [[soja]] i [[Palmeira]]. Outras outelizaçones na andústria alimentar ancluien la [[çcafeínizaçon]] de l [[café]] i na perparaçon de stratos de sabores de l [[Lúpulo]] i [[speciarie]]s. Tamien fui outelizado cumo gáç bolátil an anestesie. Tamien na secaige final de la porduçon de [[etanol]] 100% puro. Antre ls anhos 30 i ls anhos 70 de l seclo XX, la maior aplicaçon de l TCE fui cumo gáç anestésico bolátil an sustituiçon de ls anestésicos ouriginales cumo l [[Clorofórmio]] i [[Éter etílico|Etér]], mas ampeçou a ser abandonado yá ne ls anhos 50 por cumpuostos nuobos, cumo l [[Halotano]], ls qual permitie un menor tiempo d'anduçon i de recuperaçon. Comercializado pula pula [[Amperial Chemical Andustries|ICI]] cul nome Trilene era quelorado cun ua quelor azul para eibitar ser cunfundido cul [[Clorofórmio]] que possuí un oulor similar Outra de las outelizaçones de l TCE fui cumo [[Solbente de limpeza]] an Labandaries-la-seco, anque tener sido sustituído an 1950 pul [[Tetracloroetileno]] i [[Percloroetileno]] La maior outelizaçon comercial de l TCE fui cumo zamgordurante de peças metálicas. Inda assi, a partir de ls anhos 50 de l seclo XX, la percura ampeçou a diminuir a fabor de la sustáncia menos tóxica [[1,1,1-Tricloroetano]]. Inda assi la porduçon desta sustáncia fui proibida pul [[Protocolo de Montreal]] i an resultado desso la percura de TCE cumo zamgordurante boltou a oumentar L TCE fui tamien ousado ne l fabrico dua ancha gama de gases refrigerantes halogenados<ref>{{citar web |url= http://www.nd.edu/~ambiro/zeign/r134a.pdf |ligaçon inatiba= |títalo= Pordution of R-134a|acessodata= |acessomesdie= |acessoano= |outor= |ultimo= Shaeiwitç |purmeiro= Joseph La. |outorlink= |coautores= |data= |anho= |mes= |formato= |obra= |publicado= West Virgenia University |páiginas= |léngua= en|léngua2= |léngua3= |lang= |arquibourl= |arquibodata= |citaçon= |notas= }}</ref> mais coincido por HFC 134a ==Eifeitos fesiológicos== <ref name="atsdr.cdc.gob">{{citar web |url= http://www.atsdr.cdc.gob/csen/csen.asp?csen=15&po=10|ligaçon inatiba= |títalo= Trichloroethylene Toxicity|acessodata= |acessomesdie= |acessoano= |outor=Agency fur Toxic Sustances and Çease Registry|ultimo= |purmeiro= |outorlink= |coautores= |data= 8 Nobembre 2007|anho= |mes= |formato= |obra= |publicado= |páiginas= |léngua= en|léngua2= |léngua3= |lang= |arquibourl= |arquibodata= |citaçon= |notas= }}</ref> Studos de medecina acupacional demunstrórun que l TCE ten bários eifeitos subre l ser houmano, nomeadamente: :*La depresson de l [[Sistema nerboso central]] ye l'eifeito mais proeminente de la sposiçon al TCE; :*La sposiçon acupacional crónica al TCE stá associada l'altaraçones neurológicas; :*Relatos de causos de lesones ne l fígado fúrun associados a l'inalaçon de grandes doses de TCE; :*Eesiste literatura qu'associa a toxicidade renal al TCE, mas tal nun será d'asperar ne ls nibles de sposiçon habituales ne l'ambiente de ls postos de trabalho :* Nun son spetables porblemas cardíacos ne ls postos de trabalho spostos als nibles atualmente prebistos de sposiçon ne l'aire ambiente; :*Alguns studos associan anormalidades reprodutibas i de zambolbimiento al cunsumo d'auga cuntaminada cun TCE; :*L TCE ye cunsidrado antecipadamente, ua sustáncia cancerígena debido a studos lemitados subre seres houmanos. Inda assi eisisten eibidéncias suficientes an studos similares feitos subre animales; :*L TCE ye un perduto lebemente eirritante de las bias respiratórias i puode porduzir [[Dermatite]] por cuntato. L TCE puode porbocar tamien :*Diminuiçon de l'apetite; :*Eirritaçon gastrointestinal; :*Delores de cabeça; :*Eirritaçon de la piel. La [[Heipatoxicidade]] fui associada primariamente cula inalaçon de TCE i angeston an grandes cantidades. Ansuficiéncia renal ten sido relatada an cunjunto cun danos heipáticos cunfirmados. Arritmias cardíacas puoden ser anduzidas por sposiçon a nibles eilebados de TCE ===Eifeitos neurológicos=== Ls eifeitos neurológicos de la sposiçon al TCE, dependen de l tiempo i cuncentraçon de l mesmo durante la sposiçon. Dua maneira giral son mui aprossimados als eifeitos de l [[Álcol]]. An tenermos de sposiçon aguda (80 a 120 ppn) ls studos rebelan que las pessonas spostas apersentan senhales d'enjo, eirritaçon de las mucosas, oumiento de l tiempo de reaçon. Ls eifeitos zaparecen al fin d'alguas horas. An tenermos de sposiçon crónica, un studo feito a 73 trabalhadores que tubírun spostos la TCE zde 1 més a 15 anhos<ref>{{Citar periódico |ultimo= Grandjean|purmeiro= I|outorlink= |coautores= Munchinger, R|data= |anho= 1955|mes = Abril|titulo= Ambestigationes anto the effets of sposure to trichlorethylene in mechanical anginering|jornal= British Journal of Andustrial Medicine|belume= 12|numero = 2|paginas = 131-142|eiditora = British Medical Association |local= Londres|issn= |pmid= |doi= |bibcode= |oclc= |id= |url= http://www.ncbi.nln.nih.gob/pmc/articles/PMC1037620/ |lengua2= |lengua3= |léngua= |formato= |acessadoen = |aspas= }}</ref> rebelou sintomas de: :*Ataxia; :*Diminuiçon de l'apetite; :*Delores de cabeça; :*Perda de mimória de cúrtie duraçon; :*Perturbaçones de l sono; :*Bertigenes. ===Eifeitos Heipáticos=== Quando angolido, l TCE causa eirritaçon Gastrointestinal cun possibles anflamaçones ne l trato antestinal que se manifestan cumo: :*Delores abdominales; :*Diarreia; :*Náuseas; :*Bómitos La [[Heipatoxicidade]] stá relacionada primariamente cula inalaçon antencional. Las sposiçones crónicas a nibles atualmente admitidos nun son suscetibles de causar danos al fígado ===Eifeitos cardíacos=== L'inalaçon de cuncentraçones eilebadas de TCE, normales quando ousado cumo anestésico, rebelórun porbocar arritmias cardíacas sin inda assi causáren paraiges cardíacas. ===Eifeitos subre la reproduçon i zambolbimiento=== An quemunidades ne ls Stados Ounidos que se çcubriu ousáren auga cuntaminada cun TCE, berificou-se qu'habie ua correlaçon cun defeitos cardíacos cungénitos i bários porblemas gestacionales<ref name="atsdr.cdc.gob"/>. ===Eifeitos cancerígenos=== L TCE ye cunsidrado cancerígeno pus ls studos an seres houmanos son apoiados por eibidéncias de carcinogenicidade an spriéncias cun animales, ne ls quales ls tumores ocorren an bários sítios idénticos als de ls seres houmanos. L'inalaçon ó sposiçon oural al TCE porduç cáncaro de l fígado ó de l pulmon an ratos<ref name="atsdr.cdc.gob"/>. == L TCE i l Meio Ambiente == Segundo la resoluçon CONAMA Nº 020, de 18 de júnio de1986, classeficaçon de las augas, Menistério de l Meio Ambiente, la cantidade mássima de TRI ye 0,03&nbsp;mg/L na classe 1 Segundo la Portarie 36, l balor mássimo permitido (BMP) de tricloroeteno na auga potable ye 30&nbsp;ug/L <big><big>'''Çtinos Afetados pul TCE'''</big></big> L tricloroeteno ye altamente bolátil debido sue alta presson d'oupor, lougo sou percipal çtino será l'atmosfera. Ten solubelidade média, mas prefire l'auga, dessa forma, sou coeficiente de partiçon otanol/auga ye baixo. '''<big><big>Trasporte de l TCE pul Meio</big></big>''' L TRI apersenta ua presson d'oupor bien alta, antoce ye bastante bolátil, sendo l'atmosfera sou percipal meio de trasporte i çtino. '''<big>Reaçones amportantes ambolbendo l TCE</big>''' Tenendo an bista sue alta anstabelidade cunclui-se qu'esse poluente sofre modificaçones/trasformaçones al longo de l sou trasporte ne ls defrentes cumpartimientos. Ne l'aire puode haber formaçon de radicales OH de cloreto de carbonila i fosgénio, cloreto de dicloroacetil, clorofórmio i CO, ácido acético de tricloro i cloreto d'acetila. Na auga subterránea puode haber trasformaçon anaeróbica para isómeros de dicloroeteno i cloreto de benila. Ne ls tierras, sue mineralizaçon ye ancentibada pulas raízes de las plantas, i an cundiçones anaeróbias hai trasformaçon microbiana para 1,2-dicloroeteno. Esta alta reatebidade requer la stabelizaçon desses reagentes cun aditibos para sue aplicaçon técnica. Outra propiadade amportante cun relaçon la stabelidade desse cumpuosto stá ne l fato de que muitos metales i sales metálicos acelírun la decumposiçon desse solbente. Ó seia, l chombo eirá reagir cul tricloroeteno acelerando la sue decumposiçon. Ua beç que la reaçon antre ls poluentes ageliza l porcesso de decumposiçon de l tricloroeteno, puode-se dezir que, nesse causo, la trasformaçon desse poluente anduzida pul chombo seia ambientalmente antressante '''<big>Çtribuiçon de l TCE ne l Meio</big>''' Las percipales fuontes son las andústrias de solbentes i chorumes{{sclarecer}}, a partir dende el puode ser liberado pa l'atmosfera, alhá eisiste la degradaçon del por reaçon cun radicales heidroxila, i l TCE puode causar danos al Meio biótico. Outra possible rota ye pul efluente (sgoto) que puode bolatelizar, ó acabar anfiltrando ne l tierra cuntaminando assi, las augas subterráneas, i cun esto puode causar danos al Meio. {{Refréncias}} =={{Links}}== * [http://www.atsdr.cdc.gob/s/toxfaqs/s_tfats19.html ATSDR - ToxFAQs™: Tricloroetileno ]{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Departamiento de Salude i Serbícios Houmanos de ls I.U.La. (domínio público) * [http://www.atsdr.cdc.gob/s/phs/s_phs19.html ATSDR - Resumo de Salude Pública: Tricloroetileno ]{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Departamiento de Salude i Serbícios Houmanos de ls I.U.La. (domínio público) * [http://www.cetesb.sp.gob.br/eimergencia/perdutos/ficha_cumpleta1.asp?cunsulta=TRICLOROETILENO Cumpanha de Tecnologie de Saneamiento Ambiental - Ficha de Anformaçon de Perduto Químico]{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://saude .ptierra .com.br/noticias/0,,OI5470403-EI16560,00-Studo+çcubre+relacao+antre+Parkinson+i+uso+de+solbente+andustrial.html Tierra: Studo çcubre relaçon antre Parkinson i uso de solbente andustrial]{{Lhigaçon einatiba|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Anestésicos gerales}} {{rabisco-fármaco}} {{Portal3|Framácia}} [[Catadorie:Analgésicos]] [[Catadorie:Anestésicos gerales]] [[Catadorie:Cumpuostos químicos]] [[Catadorie:Organoclorados]] [[Catadorie:Química ourgánica]] [[Catadorie:Solbentes]] qogkciu5zyj9gydc1yc8jbt162yh3n4 The Simpsons 0 11151 108699 108661 2026-10-26T03:28:45Z Stephan1000000 10011 813 108699 wikitext text/x-wiki {{Anfo/Telebison | nome = The Simpsons | títalo-mwl = Ls Simpsones | títalo-pt = Os Simpsons | títalo-bra = Os Simpsons | image = The Simpsons yellow logo.svg | caption = | genre = [[Sitcom animado]] | creator = [[Matt Groening]] | based_on = {{Based on|[[Cúrties de The Simpsons|Cúrties de ls ''The Simpsons'']]|Matt Groening}} | developer = {{plainlist| * [[James L. Brooks]] *[[Matt Groening]] * [[Sam Simon]] }} | voices = {{plainlist| * [[Dan Castellaneta]] * [[Julie Kavner]] * [[Nancy Cartwright]] * [[Yeardley Smith]] * [[Hank Azaria]] * [[Harry Shearer]] }} | theme_music_composer = [[Danny Elfman]] | opentheme = "[[Sequéncia d'abiertura de The Simpsons|''The Simpsons'' Theme]]" | composer = [[Richard Gibbs]] (1989–90)<br />[[Alf Clausen]] (1990–2017)<br />[[Bleeding Fingers Music]] (2017–persente) | country = Stados Ounidos | language = Anglés | num_seasons = 38 | num_episodes = <onlyinclude>813</onlyinclude> | list_episodes = List of The Simpsons episodes | executive_producer = {{Collapsible list | expand = | title = Lista de perdutores eisecutibos | liststyle = | hlist = | bullets = yes | <!-- 1 = --> James L. Brooks | <!-- 2 = --> Matt Groening | <!-- 3 = --> [[Al Jean]] (1992–1993, 1995–1998; 1999–persente) | <!-- 4 = --> [[Matt Selman]] (2005–persente) | <!-- 5 = --> [[John Frink]] (2009–persente) | <!-- 6 = --> Sam Simon (1989–1993) | <!-- 7 = --> [[Mike Reiss]] (1992–1993, 1995–1998) | <!-- 8 = --> [[David Mirkin]] (1993–1995) | <!-- 9 = --> [[Bill Oakley]] (1995–1997) | <!-- 10 = --> [[Josh Weinstein]] (1995–1997) | <!-- 11 = --> [[Mike Scully]] (1997–2001) | <!-- 12 = --> [[George Meyer]] (1999–2001) | <!-- 13 = --> [[Carolyn Omine]] (2005–2006) | <!-- 14 = --> [[Tim Long]] (2005–2008) | <!-- 15 = --> [[Ian Maxtone-Graham]] (2005–2012) }} | runtime = 21–24 minutos | company = {{Plainlist| * [[Gracie Films]] * [[20th Television]] (temporadas 1–32) * [[20th Television Animation]] (temporada 33–persente) }} | distributor = 20th Television | network = [[Fox Broadcasting Company|Fox]] | picture_format = [[480i]] (1989–2009)<br />[[576i]] (1989–2009)<br />[[1080i]] ([[Telebison d'alta defeniçon|HDTV]]) (2009–persente) | audio_format = [[Stereofonia|Estéreo]] (1989–1991)<br />[[Dolby Surround]] 2.0 (1991–2009)<br />[[Dolby Digital]] 5.1 (2009–persente) | first_aired = {{Start date|1989|12|17}} | last_aired = persente | preceded_by = [[Cúrties de The Simpsons|Cúrties de ls ''The Simpsons'']] de ''[[The Tracey Ullman Show]]'' | related = | website = http://www.thesimpsons.com }} '''''The Simpsones''''' ({{lang-mwl|''Ls Simpsones''}}) ye ua série d'animaçon i sitcon norte-amaricana criada por [[Matt Groening]] pa la [[Fox Broadcasting Cumpany]].<ref>{{citar livro|último =Ortved|primeiro =John|título=The Simpsons: An Uncensored, Unauthorized History|url=http://books.google.com/books?id=jcJMPiM0tCwC&pg=PA287|acessodata=2/2/2014|data=12/10/2010|publicado=Faber & Faber|isbn=978-0-86547-939-5|página=287}}</ref><ref>{{citar livro|autor =Facts On File, Incorporated|título=Animation|url=http://books.google.com/books?id=GXwBT9CuU-sC&pg=PA9|acessodata=2/2/2014|ano=2010|publicado=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-3249-5|página=9}}</ref><ref>{{citar livro|último1 =Irwin|primeiro1 =William|último2 =Conard|primeiro2 =Mark T.|último3 =Skoble|primeiro3 =Aeon J.|título=The Simpsons and Philosophy: The D'oh! of Homer|url=http://books.google.com/books?id=SjKhSR33J8gC&pg=PA1972|acessodata=2/2/2014|data=21/8/2013|publicado=Open Court|isbn=978-0-8126-9694-3|página=1972}}</ref> La série ye ua paródie satírica de l stilo de bida de la classe média de ls Stados Ounidos, simbolizada pula família protagonista, que cunsiste de [[Homer Simpson|Homer Jay Simpson]], [[Marge Simpson|Marjorie (Marge) Boubier Simpson]], [[Bart Simpson|Bartholomew (Bart) Simpson]], [[Lisa Simpson|Elisabeth (Lisa) Marie Simpson]] i [[Maggie Simpson|Margareth (Maggie) Simpson]]. La série se passa na fitícia cidade de [[Springfield]] i satiriza la cultura i la sociadade norte-amaricanas, la telebison i bários aspetos de la cundiçon houmana. La família fui cuncebida por Groening pouco antes dua solicitaçon de l perdutor [[James L. Broks]] para ua série de cúrties d'animaçon.<ref>{{Citar web|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1162008 |título=Simpson's Creator Matt Groening |publicado=NPR |data=2003 |acessodata=22/1/2013 |língua=anglés }}</ref> Groening eilaborou ua família çfuncional i nomeou ls personaiges cumo ls nembros de sue própia família, sustituindo l sou própio nome por Bartholomew (Bart).<ref>{{citar vídeo|pessoas=BBC|ano=2000|título='The Simpsons': America's First Family (6 minute edit for the season 1 DVD|url=http://www.imdb.com/title/tt0250735/|tipo=DVD|local=[[Reino Ounido]]|publicado=[[20th Century Fox]]|língua=anglés}}</ref> Ls cúrties tornórun-se parte de l porgrama ''[[The Tracey Ullman Show]]'' an 19 d'abril de 1987. Passado trés temporadas, l porjeto fui trasformado nun porgrama pa l'horairo nobre, tornando-se purmeira série de la rede a figurar na lista de ls 30 porgramas mais assistidos de la temporada telebesiba de 1989–1990. Zde sue streia, an 17 de dezembre de 1989, fúrun eisibidos 733 eipisódios. A 34ª temporada de la série ampeçou a ser eisibida an 2022. ''The Simpsones'' ye ua de las séries de ls Stados Ounidos de maior duraçon<ref name="longsitcom">{{citar web | url=http://www.post-gazette.com/tv/20030121tvnote0121p5.asp | título= TV Notes: 'Simpsons' breaks record with contract renewal | acessodata=30/1/2008| idioma=anglés}}</ref> i l porgrama d'horairo nobre hai mais tiempo an trasmisson.<ref name="Guinness">{{citar livro|sobrenome=Folkard |nome=Claire|título=''Guinness World Records 2006'' |ano=2006|editora=Bantam USA|isbn= 0-553-58906-7}}</ref> Un filme fui lançado an 26 de júlio de 2007 i arrecadou mais de meio bilhon de dólares an to l mundo.<ref>{{Citar web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=simpsons.htm |título=Wikipédia, a enciclopédia livre |publicado=Box Office Mojo |acessodata=22/1/2013 |língua=anglés }}</ref> An 2016, l'animaçon fui renobada até a 30ª temporada i se tornou la série mais longa de la stória.<ref>{{Citar web|url=http://mauriciostycer.blogosfera.uol.com.br/2016/11/04/simpsons-chegara-a-30a-temporada-e-se-tornara-serie-mais-longa-da-historia/|titulo=Simpsons chegará à 30ª temporada e se tornará a série americana mais longa|acessodata=2016-11-05|obra=UOL TV e Famosos|língua=pertués}}</ref> The Simpsones ye amplamente cunsidrada cumo ua de las maiores séries de telebison de todos ls tiempos. L'eidiçon de la rebista ''[[Time]]'' publicada an 31 de dezembre de 1999 classeficou la série cumo a melhor de l seclo XX,<ref name="century">{{citar web|url=http://www.time.com/time/archive/preview/0,10987,993039,00.html|título=The Best Of The Century|acessodata=3/6/2007|data=31/12/1999|obra=[[TIME (revista)|TIME]]| língua=anglés}}</ref> i an 14 de janeiro de 2000, l'animaçon fui houmenageada cun ua streilha na [[Calçada de la Fama de Hollywod]], na [[Califórnia]]. La série yá benceu einúmaros prémios zde la sue streia, ancluindo 31 [[Primetime Emmy Awards]], 30 prémios Annie i un prémio Peabody. La spresson outelizada por Homer, "D'oh", fui ancluída ne l [[Oxford English Ditionary]], anquanto la série ten anfluenciado bárias ''sitcoms'' direcionadas al público adulto.<ref name="influence">{{citar web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/tv_and_radio/2761301.stm|título=The Simpsons: The world's favourite family|acessodata=19/12/2007|data=15/2/2003|publicado=BBC News |idioma=anglés}}</ref> ==Porduçon== === Roteiristas === La purmeira eiquipe de [[roteirista]]s fui montada por [[San Simon]] i era cumpuosta por John Swartzwelder, Jon Bitti, George Meyer, Jeff Martin, [[Al Jean]], [[Mike Reiss]], Jay Kogen i Wallace Wolodarsky.<ref>[[#Ortbed|Ortbed]], p. 58</ref> Tipicamente, l grupo cunsistia de dezesseis roteiristas que propunhan eideias pa ls eipisódios ne l'ampeço de l més de dezembre.<ref name="scully">{{citar jornal|primeiro =Gail|último =Mitchell|título=Mike Scully|publicado=Ultimate TV|data=24/1/1999}}</ref> L'outor percipal de cada eipisódio screbia l purmeiro rascunho. Las sessones de grupo rescrebian i zambolbian roteiros finales, que permitian adicionar ó remober piadas, anserir cenas i ourganizar releituras de l testo por antérpretes bocales de l porgrama.<ref name="meyer">{{citar jornal|primeiro =David|último =Owen|título=Taking Humor Seriously|publicado=[[The New Yorker]]|data=13/3/2000}}</ref> [[Imagem:Simpsons writers2.jpg|thumb|esquerda|Retrato de parte de l'eiquipe de roteiristas de ''The Simpsons'' an 1992, adonde stan nomes cumo [[Al Jean]], [[Conan L'Brien]], [[Bill Oakley]], [[Mike Reiss]], [[George Meyer]], antre outros.]] Até 2004,<ref>[[#Ortbed|Ortbed]], p. 199</ref> [[George Meyer]], que tenie zambolbido l'animaçon zde la [[The Simpsons 1.ª temporada|purmeira temporada]], era atibo nessas sessones. Al passar un longo tiempo, l scritor Jon Bitti ambentou las melhores stórias nun dado eipisódio, anque outros scritores recebíren ls créditos ne l roteiro final.<ref name="meyer"/> Cada eipisódio lieba seis meses para ser porduzido, anton la série raramente aborda acuntecimientos atuales.<ref>{{citar jornal|primeiro =Geoff|último =Nixon|título=Mmmmmm... pop culture|publicado=''The Silhouette''|data=4/3/2004}}</ref> Creditado an sessenta eipisódios, John Swartzwelder ye l roteirista mais prolífico de todos de l porgrama.<ref>Turner, p. 21</ref> Un de ls roteiristas mais coincidos ye [[Conan L'Brien]], que cuntribuiu cun bários eipisódios ne l'ampeço de 1990, antes de sustituir [[David Letterman]], anfitrion de l ''[[talk show]]'' chamado ''[[The Late Show with David Letterman|Late Night]]''.<ref>{{citar jornal|url=http://news.scotsman.com/thesimpsons/The-icing-on-the-Simpsons.2592293.jp|título=The icing on the Simpsons' cake|acessodata=10 de agosto de 2007|data=4 de janeiro de 2005|autor =McGinty, Stephen|publicado=''Scotsman''|local=[[Edimburgo]]}}</ref> L comediante [[Ricky Gerbales]] screbiu l'eipisódio "Homer Simpson, This Is Your Wife", tornando-se la purmeira celebridade a screbir un eipisódio i la purmeira streilha cumbidada nun eipisódio de l'animaçon.<ref name="Gervais">{{citar jornal|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4120569.stm|título=Gervais writing Simpsons episode|publicado=BBC News|data=23 de dezembre de 2004|acessodata=29 de dezembre de 2006}}</ref> [[Seth Rogen]] i Eiban Goldberg, scritores de l filme ''[[Superbad]]'', screbírun l'eipisódio "Homer, the Whopper".<ref>{{citar web|título=Rogen gets a dream gig: 'Simpsons' writer, voice|url=http://www.usatoday.com/life/television/news/2009-09-23-rogen-simpsons_N.htm|autor=Keveney, Bill|obra=[[USA Today]]|data=23 de setembre de 2009|acessodata=24 de setembre de 2009}}</ref> Ne l final de 2007, ls roteiristas de ''The Simpsones'' [[Grebe de ls roteiristas de ls Stados Ounidos (2007-08)|entrórun an grebe]], juntamente cul resto de l Sindicato de ls Roteiristas de ls Stados Ounidos. Ls scritores de la série yá habien se juntado al sindicato an 1998.<ref>{{citar web|título=Why SpongeBob is sitting out the writers strike|acessodata=9 de janeiro de 2008|data=23 de dezembre de 2007|autor=Munoz, Lorenza|publicado=''Los Angeles Times'' |url=http://www.statesman.com/business/content/business/stories/other/12/23/1223writerstrike.html|wayb=20071226152155}}</ref> === Perdutores eisecutibos === <div class="infobox" style="width:40em; font-size:85%; padding-left:5px; width:360px;"> '''Lista de perdutores al longo de la série''' * Temporadas 1–2: [[Matt Groening]], [[James L. Brooks]], & [[Sam Simon]] * Temporadas 3–4: [[Al Jean]] & [[Mike Reiss]] * Temporadas 5–6: David Mirkin * Temporadas 7–8: [[Bill Oakley]] & Josh Weinstein * Temporadas 9–12: Mike Scully * Temporada 13–persente: [[Al Jean]] </div> [[Matt Groening]] i [[James L. Broks]] ténen sido ls perdutores eisecutibos durante to la stória de la série. [[San Simon]] fui çcrito por Brad Bird, antigo diretor de la série, cumo "l'heirói çconhecido",<ref>[[#Ortbed|Ortbed]], p. 59.</ref> atuando tamien cumo superbisor criatibo pa las quatro purmeiras temporadas. Inda assi, el staba custantemente an cunflito cun Matt Groening, James L. Broks i cula [[Gracie Films]]. Por este motibo, el zeistiu de la série an 1993.<ref name="O146">[[#Ortved|Ortved]], pp. 146–149.</ref> Antes de zeistir, negociou un acuordo para recebir ua parte de ls lucros anuales de l porgrama i un crédito de perdutor eisecutibo, anque nun trabalhar na animaçon zde 1993.<ref>{{citar jornal|autor = Dan Snierson |título= D'Oh! |publicado= [[Entertainment Weekly]] | url = http://www.ew.com/ew/article/0,,20035285_20035331_20046980,00.html |acessodata=21/10/2007}}</ref> La posiçon mais ambolbida ne l porgrama ye la de l scritor percipal, que gerencia la porduçon para ua temporada anteira.<ref name=silverman>{{citar web|autor=Cagle, Daryl|url=http://cagle.msnbc.com/hogan/interviews/silverman.asp|arquivourl=https://web.archive.org/web/20080607073449/http://cagle.msnbc.com/hogan/interviews/silverman.asp|arquivodata=2008-06-07|título=The David Silverman Interview|acessodata=7/6/2011|publicado=[[MSNBC]]|urlmorta=no}}</ref> {{Refréncias}} iysqvdoku8h7634k63t8smtvwe4umaz